KIZLARI OYUNA KATMANINVE OYUNDA TUTMANIN YOLLARI
KIZ ÇOCUKLARININ SPORA BAŞLAMASINI VE DEVAM ETMESINISAĞLAYACAK STRATEJILERANTRENÖRLER VE PROGRAM LIDERLERIIÇIN BIR YOL HARITASI

1IÇINDEKILER
1. YÖNETICI ÖZETI
2. BU YOL HARİTASI HAKKINDA
3. ÖNERİLER: ANTRENÖRLER NE YAPMALI?
4. ANTRENÖRLER VE PROGRAM LİDERLERİ
İÇİN ARAÇLAR
5. KARMA TAKIMLARA ANTRENÖRLÜK YAPMAK
7. İDMAN PLANI (GENEL/BELİRLİ SPORLAR İÇİN)6. DAVRANIŞ BANKASI (PROGRAM LIDERLERI,ANTRENÖRLERIN ANTRENÖRLERI IÇIN)8. ANTRENÖRLER NASIL EĞİTİLİR(PROGRAM LİDERLERİ/ANTRENÖRLERİN
ANTRENÖRLERİ İÇİN)9. KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİ
2

2

YÖNETICI ÖZETI
ARAŞTIRMALAR, KIZLARIN SPOR YAPMAYI SEVDİKLERİNİ VE REKABETÇİ BİR ŞEKİLDEOYNADIKLARINI GÖSTERİYOR. BUNA RAĞMEN, SPORA GEÇ BAŞLIYOR VE GENELLİKLE
AİLEVİ VE TOPLUMSAL BEKLENTİLER VEYA OLUMSUZ DENEYİMLER NEDENİYLE
ERKEKLERDEN DAHA ERKEN BIRAKIYORLAR. BU BÜYÜK BİR SORUN ÇÜNKÜ KIZLARIN VEGENÇ KADINLARIN SPORUN SUNDUĞU FAYDALARA İHTİYACI VAR. İYİ HABERSE DOĞRU
BİR ANTRENÖRÜN BÜYÜK BİR FARK YARATABİLECEK OLMASI.

Her yaştaki kızlar, spora erkeklerden dahadüşük oranlarda katılım gösteriyor.
Kızlar spora erkeklerden daha geç başlama
ve daha erken bırakma eğiliminde.
Bu farklılıklar özellikle devlet okulları ve
azınlıklara mensup kızlar ve genç kadınlar
arasında daha belirgin durumda.

Kızların sporun sunduğu faydalardan
yeterince yararlanamamaları önemli bir
sorun. Kızların ve genç kadınların sporunsağladığı fiziksel, zihinsel, akademik vesosyal faydalara ihtiyaçları vardır.
Son yıllarda Avrupa’daki kızlar ve genç
kadınların depresyon ve anksiyete oranlarıendişe verici derecede artışa geçti.2 Bukızların ve genç kadınların çoğunun ihtiyaç
duydukları akıl sağlığı tedavisine erişimleri
yok, bu nedenle geleneksel olmayan
yollarla fayda sağlayan programlaraerişimleri hayati önem taşıyor. Spora enaz erişimi olan devlet okullarındaki gençkızlar, özellikle belirli travma3 türlerine karşı
savunmasız durumda ve yüksek kaliteli akılsağlığı hizmetlerine erişimleri yetersiz.4

Kadın Spor Vakfının son araştırmaları,
kızların ve genç kadınların spora dahaaz katılmanedeninin; rekabetçi olma,
atletik hissetme, hedeflere ulaşma vetakım oluşturma gibi, sporun temelbileşenlerinden hoşlanmamaları olmadığını
ortaya koyuyor. Tüm bunları istiyorlar ve
spordan yüksek oranlarda zevk aldıklarını
bildiriyorlar. Gerçek şu ki, kızların sporabaşlama ve devam etme konusundaüstesinden gelmeleri gereken ekstra
zorluklar var.

Sporun kızlara fayda sağlama konusunda
büyük bir potansiyeli vardır, ancak iyi
yapılması gerekir. Bir kızın oyunda kalıp
kalmamasına birçok faktör katkıda bulunsa
da kızların çok iyi antrenörlere ihtiyaç
duyduğu açıktır. Kadın Spor Vakfı, bir kızın
antrenörü hakkında nasıl hissettiğinin,
spor yapmaya devam edip etmeyeceği ile
ilgili en önemli faktörlerden biri olduğunu
ortaya çıkardı.5Örneğin kızlar, bir kız ya da genç bir kadınolmanın ve ayrıca sporcu olmanın neanlama geldiği hakkında çelişkili kültürelmesajlar alıyor. Genellikle erkeksi olarak
görülen bir sporu yapmak için cinsiyet
sınırlarını aşmaları gerektiğini düşünüyorlar,
geleneksel erkek merkezli spor dallarında
erkek çocuklar tarafından alay ediliyorlarve iyi bir ilişki kurup örnek alacakları yeterli
sayıda kadın antrenör bulunmuyor.1

1. Cinsiyet Objektifinden Bakıldığında Antrenörlük (Kadın Spor Vakfı)
2. Dünya Sağlık Örgütü – Avrupa - Depresyon ve Kaygı üzerine bir rapor 2017
3. https://www.ywca.org/wp-content/uploads/BRIEFING_PAPER_GOC_AND_TRAUMA_FINAL.pdf
4. Hodgkinson, S., Godoy, L., Beers, L. S., & Lewin, A. (2016). Improving Mental Health Access for Low-Income Children and Families
in the Primary Care Setting. Pediatrics, 139(1). doi:10.1542/peds.2015-1175
5. Cinsiyet Objektifinden Bakıldığında Antrenörlük (KSV)3

YÖNETICI ÖZETI
kızın spor deneyiminden ne kadar tatminolmuş ve meydan okumuş hissettiğini
etkileyebilir. Kadınların ve kızların spordaki
rolüyle ilgili ön yargılardan daha fazla
haberdar olmak ve bunların üstesinden
gelecek stratejiler kullanmak, kızlarınve genç kadınların sporda karşılaştıkları
davranış biçimlerini değiştirmek içinesastır. Antrenörler ayrıca, kızların sporbağlamında hoş karşılanmadıklarını
hissettiklerinin veya üstesinden gelmek
Bir antrenörün kadınlık hakkındaki öniçin ekstra desteğe ihtiyaç duydukları
yargısı veya beklentileri, sporcularını ağırlık
engellerle karşılaştıklarının farkında
idmanları veya diğer güç temelli egzersizlere olmayabilirler. Antrenörler, kızların sporu
katılmaları için teşvik etmesini etkileyebilir.
nasıl deneyimlediklerinin merkezinde yer
Kızların öncelikle “arkadaşlarıyla birlikte
aldıkları için, onlara kızlar için daha uyumlu
olmak” için spora katıldıklarına inanan bir
spor ve oyun ortamları oluşturmak içinantrenör, kızların beceri gelişimine erkek
kullanabilecekleri somut araçlarçocuklara antrenörlük yaparken olduğu
vermek istiyoruz.
gibi odaklanmayabilir. Bu davranışlardan
herhangi biri, kasıtlı olmamakla birlikte, bir
Antrenörlerin, sporcularının başarılı olması
için niyetlerinin son derece iyi olduğunu
bilsek de insanların antrenörlükte ve her
türlü etkileşimde örtülü ve açık ön yargılara
sahip olduğunu da biliyoruz. Örneğin,ragbi gibi fiziksel bir sporda, bir antrenörün
kadınların “sertliği” ile ilgili algısı, kızlara
antrenörlük yaparken erkeklere göre farklı
etkinliklere veya becerilere odaklanmasınaneden olabilir.

4

BU YOL HARITASIHAKKINDA
BU YOL HARİTASI, KADIN SPOR VAKFININ NİSAN 2019TARİHLİ “CİNSİYET OBJEKTİFİNDEN BAKILDIĞINDA
ANTRENÖRLÜK”6 RAPORUNDA VE BU ALANDAKİ
DİĞER ARAŞTIRMACILARIN VE ÇALIŞANLARIN DEĞERLİ
ÇALIŞMALARINDA ANA HATLARI BELİRLENEN, KIZLARINSPOR DENEYİMLERİNDE NELERE İHTİYAÇ DUYDUKLARININ
KAPSAMLI BİR TASVİRİNİ YAPMAYI AMAÇLAMAKTADIR.
MEVCUT ARAŞTIRMALAR ARACILIĞIYLA ÖĞRENİLENDERSLERİ ALMAYI VE EYLEME GEÇİRMEYİ UMUYORUZ.
BU ÖNERİLER, SPOR YAPAN KIZLAR ÜZERİNE
YAPILAN ARAŞTIRMALAR, ALANDAKİ ÇALIŞANLARINVE LİDERLERİN BİRLİKTELİĞİ VE SAHADA ÇALIŞAN İKİ
ANTRENÖR GRUBUNDAKİ EĞİTİM MATERYALLERİNİN
DENEME ÇALIŞMALARINDAN YOLA ÇIKILARAK BİR
ARAYA GETİRİLDİ.

KIZLARA ANTRENÖRLÜK YAPMA REHBERİ:COVID-19 İLETİŞİMİ
COVID-19 krizinin bir araya gelme, oyun ve antrenörlük tarzlarımız üzerinde şüphesiz ki kalıcı
etkileri olacak. Farklı topluluklardaki gençlik sporları ve aktiviteleri yeniden başlarken; oyuncuları,
antrenörleri, aileleri ve grupları en iyi nasıl koruyacağınızı düşünmek de önem taşıyor.
Antrenörler ve program liderleri, oyun ve spor faaliyetlerine tekrar başlamanın ne zaman güvenli
olacağının yanı sıra, COVID-19’un yayılmasını yavaşlatmaya yönelik politika ve prosedürlerin
nasıl uygulanacağını belirlemek için yerel sağlık yetkilerine danışmalıdır. Her topluluk ve spor
farklıdır; dolayısıyla antrenörlerin her bir topluluk ve faaliyetin kendine has ihtiyaçlarını karşılamak
için yerel yetkililerden rehberlik alması gerekir.

6. Kadın Spor Vakfı, kadınların ve kızların spordaki rolü hakkındaki önemli verilerin anlaşılmasına ve tercüme edilmesine öncülük etmiştir.
https://www.womenssportsfoundation.org/wp-content/uploads/2019/04/coaching-through-a-gender-lens-report-web.pdf
55ÖNERILER:
ANTRENÖRLERNE YAPMALI?

6

1. OYUN ALANI VE TAKIM KÜLTÜRÜNÜNKIZLAR İÇIN UYGUN OLMASINI SAĞLAYIN
Kız çocuklarına uygun bir ortam oluşturmak
için antrenörlerin önceden yapabileceği bazı
temel şeyler bulunuyor. Bunlardan bazıları
fiziksel alan, kullandığımız dil, yücelttiğimiz
örnekler ve davranışlarımızla örnek olmaşeklimizle ilgili. Antrenörlerin, sağlanan tesisve imkanlar gibi bazı konularda doğrudan
kontrolü olmayabilir. Ancak, her durumda
takımlarındaki kızların ihtiyaçlarını anlamalarıve yöneticilerine bildirmeleri önemlidir.
Antrenörler, oyun alanını ve takım kültürünü
doğrudan incelemek ve kızlar için dahauyumlu olması için gerekli şeylerle
donatmak için zaman ayırmalıdır.
İşe şuralardan başlayabiliriz:GÜVENLI, SICAK BIR ALAN YARATIN VEGEREKLI EKIPMANLARI SAĞLAYIN
Antrenörler, tüm alanları kız çocukları için
mümkün olduğunca güvenli ve kucaklayıcı
hale getirmelidir. Gözetim altında, tehlikeden
uzak, iyi aydınlatılmış ve erişilebilir tuvaletleresahip olan, sadece kızlara yönelik alanlaraönem vermelidirler. Antrenörler farklılıkları
kutlayan, ayrımcılıktan ve yargılamadan uzak
bir ortam yaratmaya çalışmalıdır. Böylelikle
kızlar sadece oyuna dahil edilmekle kalmaz,
kendi spor deneyimleri içinde kucaklanmış
olur. Çocukları güvende tutmak herkesin
sorumluluğudur ve antrenörler gençsporcuların güvenliğine ve iyiliğine her
zaman öncelik vermelidir.

KUCAKLAYICI BIR DIL KULLANIN
Amacımız bu olmasa da hepimizkullandığımız dil yoluyla sporda erkek
egemen kültürü sürdürmekten sorumluyuz.
Bunun en sık yaşandığı durumlardan biri,
tüm gençlerin birbirine “abi” demesidir.
Kızlar “abi” değildir. Hatta, öğretmenlerin
tüm öğrencileri “beyler” olarak adlandırdığı
sınıflardaki bir çalışmada, araştırmacılar
kızların öğretmenlerin kendilerine
seslenmediğini düşündükleri için ellerini
kaldırmaları önemli ölçüde daha azdı.
Ayrıca erkekleri ön plana çıkaran sporörnekleri sunma eğilimindeyiz. Takım
isimleri verirken sadece FC Barcelona,
Tottenham Hotspurs, Inter Milan, Hertha
BSC’yi kullanmayın. Chelsea LFC, ParisSaint-Germain Féminines ve diğer kadın
takımlarını da eklediğinizden emin olun.
KIZLARI NASIL DAHIL ETTIĞINIZI DÜŞÜNÜN
Kızları nasıl dahil ettiğinizi düşünmeyi,
günlük yaklaşımınızın bir parçası haline
getirin. Diğer antrenörler, yöneticiler vetakımdaki kızlarla başarılar ve zorluklar
hakkında konuşun. Kızların spora
katılımı söz konusu olduğunda ne tür önyargılara sahip olabileceğinizi düşünün
ve kadın sporcuların algılanma ve yanlış
anlaşılmasına ilişkin konuşmalara oyuncuları
ve ebeveynleri dahil etmenin yollarınıbulun. Sayfa 36’daki Konuşma Başlatıcılar
bölümüne göz atın.

EK BİLGİ
HERKESİ DAHİL ETMEK İÇİN KURALLARI DEĞİŞTİRİN

Moskova’nın Perspektiva ilçesinden gelen antrenör Olga, bireysel ihtiyaçlarına bakılmaksızın, tüm kızları
dahil etmek için kullandığı oyunun veya ekipmanın kurallarını sık sık değiştiriyor. Örneğin, bazı kızlar grup
etkinliklerine katılmayı reddederler çünkü yüksek tempolu bir ortamdan, sert bir topun vurmasından veya
diğer kızlar kadar hızlı hareket edememekten korkarlar. Yavaş bir idman veya egzersizle başlamak, daha hafif
bir top kullanmak veya herkes ısınmadan skor tutmaya başlamamak, ihtiyaçları veya korkuları ne olursa olsun
herkesin oyuna dahil edilmesine yardımcı olur.
72. KIZLARLA BAĞ KURUN
Bir spor programının kızlara uygun politikalarıteşvik etmek için yapabileceği en önemlişeylerden biri, deneyimlerinin bir parçası
olacak insanlara yatırım yapmasıdır. Sevecen
bir yetişkinle (Antrenör gibi) kurulacaksağlıklı bir ilişki, kendini yaptığı spora aithissetmesini sağlayabilir ve olumlu gelişimini
destekleyebilir. Antrenörler doğru kararlar
verme konusunda örnek olabilir, işler
zorlaştığında destek sağlayabilir ve kendi
deneyimlerini paylaşabilir, böylece kızlar
yaşadıklarının normal olduğunu anlayabilirler.

Kızlar spor yapmak için her zaman erkekler
gibi desteklenmediğinden, hayatlarındaki
ebeveynler ve diğer yetişkinlerle bağlantı
kurmak da önemlidir. Bir kızın hayatındakiyetişkinlere, sporun kızlar için çok değerli
olabileceğini görmelerine ne kadar
yardımcı olursak, oynamak istediğinde onu
destekleme olasılıkları o kadar artar.

EN ÖNEMLISI DE ANTRENÖR BIR KIZA SPORYOLUYLA NELERIN MÜMKÜN OLDUĞUNUGÖSTEREBILIR!
• Takım arkadaşları da kızlar için ilham
kaynağı olabilir ve katılımlarını sağlayabilir.
• Arkadaş etkisi, özellikle ergenlik dönemindeönemlidir ve kızları spor konusunda
heyecanlandırmak ve kızların aksi halde
yeni ve farklı olarak algılayabilecekleri bir
spor ortamında kendilerini iyi ve güvende
hissetmelerini sağlamak için güçlü biraraç olabilir.
• Kızların takım arkadaşlarıyla olan ilişkilerinin
spor dışında sürmesi daha olasıdır ve hem
saha içinde hem saha dışında koruyucu bir
katman sağlar.

EK BİLGİ
Barça Vakfı’ndan sosyal eğitim uzmanı Bea’nın tespitine
göre, sürekli karma ortamlara katılan erkekler, spor
yapan kızlara, geçici olarak kızlarla bir araya gelen
erkeklere göre daha hoşgörülü davranıyor.

ANLAMLI DİYALOGLAR

Almanya’daki Berlin Kickt’ten Antrenör Rascha,
her zaman ve her idmanda kızların her birini
sohbete dahil etmeye çalışıyor. Göz göze
gerçekleşen bir sohbet altın değerindedir. Kızlar
ciddiye alındığını hisseder ve aynı zamanda birrol model olan antrenörle olan ilişkileri güçlenir.
Bu da kendilerine olan güvenlerini artırır.
Kendilerine daha fazla güvenir ve seslerini
duyurmanın önemli olduğunu öğrenirler.

İstanbul’dan Hip Hop antrenörü Nazlı, kızlarla her
zaman güvene dayalı bir ilişki kuruyor. Kızlarla
paylaştığı her küçük harekette büyük bir samimiyet
gösteriyor. Hip hop aktiviteleri ve bu değerli ilişki
sayesinde, kızlar yaşamda ve sporda ihtiyaç
duydukları özgüveni geliştiriyorlar.
8

3. KIZLARIN REKABET ETMESINEİZIN VERIN
Rekabet uzun süre kızların spor
yapmasının temel motivasyonlarından
biri olarak görülmedi. Kızların sadece kilovermek veya sosyalleşmek için spor
yaptıkları efsanesi yıllardır süregeldi. Kızlarınsporda ilişkilere öncelik verdikleri doğru
olsa da, bu, rekabet etme fikriyle bir şekildeçelişkili olarak görüldü.
Bu iki amaç, birbirini dışlamaz.
Kızları en çok motive edenin, ikisini birden
yapabilen (hem anlamlı ilişkiler yaratıp hemde kızları geliştirip rekabete davet eden)
antrenörler olduğu ortaya çıkmıştır.
Rekabet birçok farklı şekilde
olabilir. Antrenörler, kızların tümünü
deneyimleyebileceği, kendilerini rahat
hissedecekleri ve olağanüstü derecedebaşarılı olma şansı yakalayabilecekleri
spor deneyimleri oluşturma yeteneğine
sahiptir. Rekabet kızlar için motive edici
olabilir ve antrenörler bireysel, takım
olarak ve başkalarına karşı gelişmek içinkızların mücadele hırsını körüklemektenuzak durmamalıdır. Bir antrenörün
rekabete yaklaşımı sadece oyunun
skoruna odaklanmak yerine, bireysel vetakım gelişimine odaklanmak olduğunda,
oyuncularına sağladığı geri bildirimler dahakişiye özel ve cazip olur.

EK BİLGİ
KENDİNE GÜVEN KUTLAMALARINI TEŞVİK EDİNParis’teki Sport dans la Ville’in antrenörleri Dinesh ve Yvan, kızları hedeflerini bir kutlama
dansı ile kutlamaya teşvik eden bir atmosfer yarattılar. “Sahada kendilerine güveniyorlar ve
oynadıkça kendilerini gösteriyorlar. Sahadaki haklı yerlerini alıyorlar.”94. SONUÇLARA DEĞIL,GELIŞMEYE ODAKLANIN• Kızlar, güvenliği, eğlenceyi, becerigeliştirmeyi ve sağlıklı rekabeti teşvik eden
pozitif ortamlar yaratan antrenörler ister.
• Sadece ekibin kazanç-kayıp kaydıyla değil,gelişimleriyle ilgili de geri bildirim isterler.
• Usta bir yaklaşıma sahip antrenörler;
sonuca değil, bir beceri geliştirmeninarkasındaki çaba ve sürece odaklanırlar. Bir
sporcunun kontrolünde olan şeylere, yani
sporcunun ve takımın performansına değil,ilerlemelerine odaklanır.

Antrenörler performansların sonuçlarınadeğil ilerlemeye odaklandıklarında başarının
tanımı değişir. Böylece kızlar sadece oyunu
kazanmakla ödüllendirilmez, aynı zamanda
performans göstermelerine yardımcı olantemel spor ve yaşam becerilerinde ilerleme
kaydettikleri için de kutlanırlar.
Gelişmelerinin kutlanması, özgüvenlerini
artırmaya yardımcı olur ve onları yenişeyler denemeye ve risk almaya teşvik
eder; bunlar da kızların sporda gerçektenhoşlandığı şeylerdir.

Kendinizi bir konuda daha iyiye giderken görme
süreci inanılmaz derecede etkilidir. Ne yazık ki,
kızlar geliştiklerinin bilincinde değilse bu güçboşa gider. Gelişmelerini gördüklerinden eminolmak ve bu gelişme ile “yapamayacaklarına”
olan inançlarının “yapabileceklerine” olan
inanca dönüşmesini sağlamak, antrenörler
olarak bizim görevimizdir.

EK BİLGİKIZLAR, HEDEF BELIRLEME VE İLERLEMEYI ÖLÇME SÜRECININ BIR PARÇASIDIR
Chicago’daki Girls in the Game’in antrenörü Alecia, her yeni sezonda her kızdan o sezon
daha iyi olmak istediği bir beceri seçmesini ister. Her idmanın iki dakikasını bu beceriüzerinde çalışmaya ayırırlar ve antrenör periyodik olarak her oyuncunun ne durumda
olduğunu kaydeder. Sezon sonunda, tüm kızlar ne kadar geliştiklerini görür.
10

5. KIZLARI MÜKEMMEL DEĞIL,CESUR OLMAYA TEŞVIK EDIN
Pek çok kız, kendilerini olumlu bir şekilde
tasvir etme konusunda önemli bir baskı
hissediyor. Sosyal medya, kızları her
zaman mükemmel olmaları gerektiklerinidüşünmeleri konusunda etkileyen
faktörlerden biri ve kızlar genellikle
mükemmel oldukları için, erkeklerse
risk aldıkları için kutlanıp ödüllendiriliyor.
Bu, kızların özellikle de başarılı olup
olmayacaklarından emin olmadıklarında
genellikle yeni şeyler denemek içinerkeklerden daha az sosyalleştikleri
anlamına geliyor. Ancak yeni şeyler
denemediklerinde, neyi sevdiklerini
ve nerede başarı elde edeceklerini keşfetme
fırsatını kaçırıyorlar. Risk alıpyeni bir şey denemeden herhangi birşey öğrenemezsiniz.

Kızların yeni şeyler denemeye istekli
olmaları için:• Mükemmelliği değil, cesareti ödüllendirenortamlar yaratmalıyız.
• Kızların risk alması için,yargılanmayacaklarını ve risk almak için
gösterdikleri cesaretin ödüllendirileceğini
bilmeleri ve kendilerini güvende
hissetmeleri gerekir. Takıma kattıkları şeyin
değerli bulunduğunu ve katkılarının önemliolduğunu bilmelidirler.
• Antrenörler bunu; beklentileri belirleyerek,
pozitif ilgi göstererek ve yeni şeyler
deneyen kızları performansı iyi olanlardan
bile daha fazla överek yaparlar. Herkes,başarısız olsalar bile denemenin, ekibinen önemli değerleri arasında olduğunu
anladığında, risk almak için kendilerini
güvende hisseden kızlar görürsünüz.

EK BİLGİTEMEL İLKELERLE BAĞ KURMA
Londra’daki Sported’ın “Sporun Gelecekteki Liderleri” ekibinden Antrenör Olivia,
netball sınıflarının her zaman enerjik olduğundan emin olmaya çalışıyor ve kızlarıntemel ilkelerle eğlenmesine izin veriyor - “İdmanların, katılanlara her zaman neden
spora başladıklarını ve ona karşı olan sevgilerini hatırlattığından emin olurum. Bu
yüzden idmanları eğlenceli ve sistemli tutarım!”
11

ANTRENÖRLER VE
PROGRAM LİDERLERİ
İÇİN ARAÇLAR

12

KIZ MERKEZLI ORTAMLAR IÇINKONTROL LISTESIKONTROL LISTESI NASIL KULLANILIR(PROGRAM YÖNETICILERI)
Kontrol listesinin üzerinden geçmek içindüzenli bir program oluşturun. Örneğin:sezondan önce, yıl ortasına kadar ve yılsonunda. Listeyi antrenörlerle paylaşarak
başarılar ve zorluklarla ilgili çift yönlü bir
diyalog yaratın. Antrenörler, ne durumda
olduklarını ve hangi konuda desteğe
ihtiyaç duyduklarını paylaşmalıdır.
Program yöneticileri, antrenörleri başarılı
buldukları konular hakkında geri bildirimlersağlamalı ve nasıl daha destekleyici
olabileceklerini sormalıdır.

KONTROL LISTESI NASIL KULLANILIR(ANTRENÖRLER)
Kızlar için doğru ortamları sağlama
konusunda ne kadar başarılı olduğunuzu
düzenli olarak kontrol etmek için listeyi
kullanın. Onlardan düzgün işleyen
ve geliştirilebileceğini düşündüklerişeyleri gözden geçirip geri bildirimde
bulunmalarını isteyin. Kontrolünüz dışındaki
bir şeyin değişmesi gerekiyorsa program
yöneticinize veya lig yönetimine değişiklik
yapmaları gerektiğini bildirin.

13

KONTROL LISTESIGÜVENLI, SICAK BIR ALAN VE
TAKIM KÜLTÜRÜ
Kızlar idmana ya da maça gelirken
güvendedir. Giriş ve aktivite alanı tehlikesiz, iyi
aydınlatılmış ve uygun şekilde denetlenmiştir.

KUCAKLAYICI DIL
Kızlara ve erkeklere cinsiyet ayrımı
gözetmeyen şekilde seslenilir. Antrenörler tüm
oyunculara “beyler” demez.
Kızlar, antrenörlerinin diğer takımları örnek
verirken ya da muhteşem performanslardan
bahsederken pozitif kadın rol model
sporculardan bahsettiğini duyar.

Kızların tuvaletleri erişilebilir durumdadır ve
gerekli malzemeler stoklanmıştır. Hijyenik
atık kutuları ve hijyen ürünleri erişilebilir
durumdadır.

Kızlar, antrenörlerin WNBA playoff’ları, ABD
Açık veya Kadınlar Dünya Kupası gibi önemli
kadın spor etkinliklerini takdir ettiğini duyarlar.

Kızlar alanda etkin ve istekli bir şekildekarşılanır ve etkinliklere dahil edilir.
Kızlar spor alanlarında kadın rol modellerin ya
da diğer kızların aktif durumdaki fotoğraflarını
görürler.

DÜŞÜNME ZAMANI
Kızlar, deneyimleri üzerinde resmi ve gayri
resmi yollarla düşünme fırsatına sahiptir.

Kızlar spor yaparken kendileri gibi gözükenyetişkin kadınlar görürler.

Kızlar, antrenörlere deneyimleri hakkında
geri bildirimde bulunma fırsatına sahiptir.

Kızlar yalnızca kendilerine ayrılmış alanlarda
aktivitede bulunma fırsatına sahiptir.

Kızlar, antrenörlerinin spor yapan kızlar
hakkındaki ön yargılarını dile getirdiklerini
ve bunu değiştirmek için aktif olarakçalıştıklarını görürler.

UYGUN EKIPMAN
Kızların, kendilerine uygun (doğru boyutta,
yaptıkları spor dalının kurallarına uygun, vb.)
spor ekipmanlarına erişimleri bulunmaktadır.

Kızlar, antrenörlerinin kızların spora
katılma becerilerini küçümseyen yorumlar
duyduklarında ya da eylemler gördüklerinde
müdahale ettiğini görürler.

Kızların, spor sütyenler, saç tokaları,
spor ayakkabılar veya kramponlar gibi
spora katılmalarını sağlayan kişisel eşyalaraerişimleri bulunmaktadır. Bu eşyalara sahipdeğillerse antrenörler veya yöneticiler bueşyaları onların adına sağlamaya çalışır.

14

TEMEL ANTRENÖRLÜK STRATEJILERI
1. İSIMLERI ÖĞRENIN
Kulağa basit gelse de çok fazla antrenör
sporcularının isimlerini öğrenmiyor,öğrenmeleri çok uzun sürüyor ya da isimlerini
kullanmıyor. Antrenörler sporcu isimleriniöğrenmek için bir stratejiye sahip olmalı ve
takımlarına tüm isimleri öğrenmek için çokçalıştıklarını itiraf etmekten korkmamalıdır.
Ama sadece ismi öğrenmek yeterli değil. Her
idmanda, her oyuncuya ismiyle hitap edin.
2. İLETIŞIM GRUPLARI OLUŞTURUN
Gruplar, herkesin güvenli ve ekibe dahiledildiğini hissetmesini sağlar. Gruplar,
antrenörler de dahil olmak üzere herkesi eşitseviyeye getirir. Kızlar eşit derecede değerli
bulunduklarında ve seslerinin duyulduğunu
hissettiklerinde birbirleriyle ve antrenörleriylebağlantı kurma olasılıkları artar. Gruplar,ayrıca oyuncuların kendilerini güvende
hissetmelerine de yardımcı olur. Arkalarından
herhangi bir iş dönmüyordur ve onları
kollayan birileri vardır. Böylece rahatlayabilirve takım içinde olanlara dikkat edebilirler.

bulunmaz. Kimi teşvik edici yorumlar yapar,
kimi çok iyi bir çalışma ahlakıyla örnek
olur, kimi de rekabetteki meydan okuma
seviyesini yükseltir. Sporcularınızı takıma
katkıda bulunabilecekleri benzersiz yönlerini
bulmaya teşvik edin. Her zaman dikkatçekmeyen katkıları gözlemlediğinizden,
fark ettiğinizden, altını çizdiğinizden veödüllendirdiğinizden emin olun. Takımınherkesin katkısının sadece hoş değil, aynı
zamanda gerekli olduğunu da görmesi
önemlidir.
5. KIZLARIN KENDI HEDEFLERINIBELIRLEMESINE İZIN VERIN
Kızları, başarmak istedikleri şey için kendi
hedeflerini koymaya teşvik edin ve kontrol
edebilecekleri hedefler belirlemelerine
yardımcı olun. Bir maçın sonucunu kendibaşlarına kontrol edemeyebilirler, ancak
o maça nasıl hazırlandıklarını ve maçta
ne kadar çaba harcadıklarını kontrol
edebilirler. Kızların; çok çalışmak, bir şeyibırakmadan devam etmek ve cesur olmayaçalışmak gibi etki edebilecekleri şeylereodaklanmalarına yardımcı olmak, daha iyi bir
takım performansı ve bireysel performanssağlayacaktır.

3. SORULAR SORUN
Kızlarla ilgilendiğinizi gösterin ve her zaman
talimat vermek yerine, sorular soraraköğrenmelerini sağlayın. Bir kız bir soruya
6. REKABETÇI BIR KÜLTÜR YARATIN
cevap verirken, hâlâ gelişmekte olan, rasyoneldüşünme ve karar verme becerilerini geliştirir. Rekabetçi olmanın birçok yolu vardır. Kızların
kendilerine karşı, takım arkadaşlarıyla birlikte
ve takım arkadaşlarına karşı rekabet etme
4. FARKLI TÜRDE KATKILARI KUTLAYIN
şansı elde edebilmeleri için farklı idmanları
bir arada kullandığınızdan emin olun. Takım
Yüksek performans gösteren takımlar
arkadaşları veya rakiplerine karşı olduğu
sadece antrenör, kaptan ve en iyi
kadar kendi ilerlemelerine de odaklanmaya
sporculardan değil, her oyuncudan katkı
teşvik edecek “kişisel kayıtlar” oluşturmalarını
alır. Tüm sporcular aynı şekilde katkıda
destekleyin. Kızlara birçok farklı şekilde
rekabetçi olma şansı vermek, büyük maçgeldiğinde onları başarıya hazırlar!

15

TEMEL ANTRENÖRLÜK STRATEJİLERİ
7. DOĞRU ŞEYLERI, DOĞRU ŞEKILDE ÖVÜNAntrenörler olarak, takımın atmosferini veönceliklerini belirleme konusunda muazzam
bir gücümüz var. Ödüllendirdiğimiz şeyleroyuncuların önem verdiği şeylere dönüşür.
Sadece “aferin” demeyin. Oyuncularınızın
ekibe katkıda bulunan davranışlarının
altını çizdiğinizden ve özellikle teşekkürettiğinizden emin olun. Bunlar, oyuncuların
kontrolündeki şeyler olmalı, böylece daha iyi
olma ve yeni şeyler öğrenme gücüne sahip
olduklarına inanmaya başlarlar.

9. HATALARI GÖNDERIN GITSIN
Kızlar yeni şeyler denemekten çok
korkuyorsa yeni bir şeyle uğraşmanın
getirdiği güven ve neşeyi deneyimlemeşansları olmayacaktır. Kızlar için, kimseninmükemmel olmadığını bilmekten dahafazla güç veren bir şey yoktur. Bu onlarında mükemmel olmak zorunda olmadığı
anlamına gelir. Kendi hatalarınızı paylaşarak,
onların da hata yapmaktan korkmamasınısağlayın. Kızları, hatanın sorun olmadığını ve
bir sonraki sefer için hazır olmayı hatırlatması
için kullanabilecekleri fiziksel bir jest
kullanmaya teşvik edin.

8. CESARETE ÖNCELIK VERIN
Birçok kız, yaptıkları her şeyde
mükemmel olma baskısı hissediyor.
Bu mükemmelliğe odaklanma, özellikle
de ustalaşabileceklerinden emin
olmadıklarında yeni şeyler denemeleriniengelleyebiliyor. Kızları risk almaya ve yenişeyler denemeye teşvik etmek için, cesaretiödüllendirme konusunda bilinçli bir çabagösterin. Cesur olmayı takımınızdaki bir
oyuncunun olabileceği en önemli şey haline
getirip takdir ederek, kızların birbirlerinin
cesaretini kutlamasını sağlayın. En Değerli
Oyuncu yerine En Cesur Oyuncu ödülüne
bile geçebilirsiniz.

10. KIZLARA KONUŞMA ZAMANI YARATIN
Antrenörler, her idmanın sonunda kızlarınkonuşmak istedikleri ne varsa konuştukları
bir zaman yaratmalıdır. Kızlara seslerini
duyurma, takım arkadaşları hakkında dahafazla şey öğrenme ve onlarla bağlantı kurmaşansı verin.

16

KARMA TAKIMLARA
ANTRENÖRLÜK
YAPMAK

17

KARMA TAKIMLAR IÇINÖNEMLI FAKTÖRLER
Birçok antrenör ve takım yönetimi için,kızlar için nasıl mükemmel ortamlar
yaratılacağını düşünmek, özellikle kızlar
için cinsiyete özel fırsatlar yaratmaklabaşlar. Bu yaklaşımın değerli olabileceğini
biliyoruz (özellikle de dışlanmış kızların,sporda ayrıcalık tanınan erkeklerinbakışları olmadan katılım gösterme şansı
olduğu durumlarda). Bununla birlikte,kız ve erkek çocukların birlikte rekabet
etmeleri için fırsatlar sağlamanın değerinibilmemiz de önemli.
Kadın Spor Vakfı, farklılığın cinsiyetlerdeğil bireyler arasında olma eğilimindeolduğu ergenlik döneminden önce,çocukların karma cinsiyetli takımlarda
birlikte ve birbirlerine karşı rekabet
etmelerini öneriyor. Ayrıca; doğru
koşullar altında, ergenlikten sonra bile
bu uygulamaya devam etmenin değerli
olduğunu ifade ediyor.7

vermektedir. Ancak, bu stratejilerin karma
cinsiyetli takımlara da uygulanmamasıiçin hiçbir neden yoktur. İşe yarayanve kızlara harika bir deneyim sağlayan
stratejiler, genellikle erkekler ve karma
cinsiyetli takımlar için de işe yarar.
Temelde stratejiler; ilişkilere öncelik verme,gençleri risk almaya teşvik etme, öğrenmesürecine odaklanma ve her sporcuyabaşarılı olmak için ihtiyaç duydukları şeylerisağlamakla ilgilidir. Her kadın sporcununbaşarılı olmak için ihtiyaç duyduğu araçlara
sahip olduğundan emin olmak için dahaçok çalışmamız gerekse de, bu desteklerinsağlanması erkek sporcuların deneyimini
hiçbir şekilde olumsuz etkilemez.

Bu yol haritasındaki stratejiler, spor yapan
kızlara iyi bir deneyim yaratmak için
yapılan araştırmaların en önemli olarak
gösterdiği şeylere odaklanmaktadır.
Stratejilerin birçoğu, kadınların ve kızlarınsporda karşılaştıkları tarihsel engelleredeğinmekte ve antrenörlere kadın
sporcularla ilgili yüzyıllarca süren önyargıdan kaynaklanan tipik tuzaklarınüstesinden gelme konusunda destek

https://www.womenssportsfoundation.org/wp-content/uploads/2019/08/issues-related-to-girls-and-boys-competing-with-and-against-each-otherin- sports-and-physical-activity-settings-the-foundation-position.pdf

718

KARMA TAKIMLAR IÇINÖNEMLI FAKTÖRLER

Kızlar ve erkekler sporu genellikle farklı
deneyimler. Erkekler farklı şeyler denemeyedaha meyilli (ve teşvik edilmiş) olabilir. Bazı
oyuncular, spor yapmak için çeşitli fırsatlaradiğerlerinden daha kolay erişebilir. Zorbalık
ve alay edilme bir sorun olabilir. Ebeveynler,
bakıcılar, antrenörler ve hatta oyuncuların
kendileri, bu deneyimi etkileyen bilinçli vebilinçsiz ön yargılara sahip olabilirler. Karışık
cinsiyetli bir takımın antrenörü olarak,üzerine düşünmek isteyebileceğiniz şeylerşunlardır:
1. GRUPLAŞMALARA DIKKAT EDIN
Her takımda olduğu gibi, karma cinsiyetli
bir takım da doğal bir beceri ve yeterlilik
skalasına sahip olacaktır. Gençlerin her
düzeyde gelişimini en iyi destekleyen
ortamlar, katılımcıları sınıf, cinsiyet, büyüklük
veya yaşa göre değil, beceri ve deneyim
düzeyleri etrafında bilinçli olarak gruplayan
ortamlardır.
2. FARKLI STANDARTLARDAN KAÇININ
Birçok takım, kızların standartlarınıdeğiştirerek “oyun alanında eşitliksağladıklarını” düşünmektedir. Örneğin bir
kızın attığı puanları ikiye katlarlar veya bir kızınoynamak zorunda olduğu minimum dakika
sayısı belirlerler. Bu, kızların rolünü yükseltmek
yerine, sadece farklılıklara dikkat çekmeye
hizmet eder. Bunun yerine, erkekler ve kızlar
için gereksinimler aynı olmalıdır. Örneğin,karışık cinsiyetli bir basketbol liginde, ilk
yarıda her takımın 3 kız ve 2 erkek ile ikinci
yarıda ise 3 erkek ve 2 kız ile oynamasını
gerekli kılın.

19

3. KUTLADIĞINIZ ŞEYLERINBILINCINDE OLUN
Doğal ön yargılarımız, genellikle belirli
bir cinsiyet kimliğine özel olduğunu
düşündüğümüz davranışlarını ödüllendirmebiçiminde ortaya çıkar. Kızlara ve
erkeklere birlikte antrenörlük yaparken, bu
basmakalıp bakış açılarını güçlendirmekten
kaçınmamız ve herkesi en çok öncelik
verdiğimiz şeyler için övmemiz daha daönemlidir. Örneğin; bir antrenör, bir erkek
ya da kadın oyuncu yeni bir şey
denediğinde, puan aldığı ya da bir yarışı
kazandığı zamanki kadar yüksek sesle
tezahürat yapmalıdır.

İDMAN PLANI(GENEL/BELIRLI SPORLAR IÇIN)20İDMAN PLANI(GENEL/BELIRLI SPORLAR IÇIN)İDMAN PLANI NASIL KULLANILIR(PROGRAM YÖNETİCİLERİ):Antrenörlerin eğitim sırasında kendileriyle
paylaştığınız bazı temel kavramları
hatırlamalarını sağlamanın bir yolu, bu
kavramları pekiştiren standart bir idman
planı şablonu kullanmaktır. Aşağıdaki
şablonu antrenörlerle paylaşın; böylece
kızların spor deneyimlerinden en iyişekilde yararlanmalarına yardımcı
olacağını bildiğimiz stratejileri entegre
etmek için doğru anları yakalayabilirler.
Harika bir idman, kızların saha içinde vedışında kullanabilecekleri spor ve temelyaşam becerilerini geliştirmeye odaklanır.

İDMAN PLANI NASIL KULLANILIR(ANTRENÖR):
Antrenör olarak, her idmanın kontrolü
sizdedir. İdman için tutarlı bir yapıoluşturmak, doğru antrenörlük alışkanlıklarınıoluşturmanıza yardımcı olacak ve
oyuncularınızın gelişmesi için en iyi ortamı
yaratacaktır. Bir idman planı, kızlarınspor deneyimlerinden en iyi şekilde
yararlanmasına yardımcı olacağını bildiğimiz
bazı önemli antrenörlük stratejilerini entegre
etmek için doğru anları yakalamanıza yardım
eder. Harika bir idman, kızların saha içinde
ve saha dışında kullanabilecekleri spor veyaşam becerilerini geliştirmeye odaklanır.

21

SÜRE

İDMAN İÇERİĞİ

ANTRENÖRÜN ODAĞI

5 DK

BIR DAIRE OLUŞTURUN

Daima bir daire oluşturun: Daireler herkesieşit seviyeye getirir ve bizi güvende
hissettirir - birisi her zaman size arka çıkar!

(90 DK)

10 DK

15 DK

15 DK

Kızların ne bekleyeceklerini bilmesi için bir
rutin oluşturun (örneğin, idmanın her gün nasılbaşlayacağı). Oyunculara o gün için bir taslakverin ve idmandan önce düşündükleri her şeyipaylaşmalarına izin verin!
ISINMA

Sezonun başında, bu zamanı isimleriöğrenmeye odaklanmak için kullanın!

TAKIM KURMA

Oyuncuların iyi bir şey yaptıkları anları
gözlemleyin ve katkılarını takdir edin:
Oyuncuları, takım arkadaşlarına destek
vermek, sıkı çalışmak ve en önemlisi yenişeyler denemek gibi kontrol edebildiklerişeyler için özel olarak övün!

BECERI GELIŞTIRME

Kızlara kendi hedeflerini belirlemeleri içinyardım edin!

Isınma zamanını tutarlı, aktif ve bağlantı
kurma odaklı hale getirin. İlk birkaç idmandansonra kızların ısınma çalışmasının kontrolü ele
alması daha da iyidir. Bu, kızların gün boyu
olanları kafalarından atabildiği ve idmana
odaklanabildikleri bir zamandır.
Bu, gerçekten nabzı yükselten, yüksek enerjili,
fiziksel bir aktivite ve oyuncuların farklı takım
arkadaşlarıyla çalışma ve birlikte bir sorunuçözme veya takım arkadaşlarıyla ilgili yeni birşeyler öğrenme şansı yakaladıkları bir zaman
olmalıdır!
Günün becerisini tanıtın. Örneğin basketbolda,
basit bir harekete zorluk dereceleri ekleyin.
Meydan okumayı şu şekilde sağlayın:
1. Hızı artırın (örneğin topu daha hızlı sürmek)
2. Baskı ekleyin (örneğin defans oyuncusukarşısında top sürmek)
3.Dayanıklılığı zorlayın (örneğin daha uzun süreve daha uzağa top sürmek)

30 DK

15 DK

Sorular sorun: Oyuncuların nasıl olduklarını
ve ne hissetiklerini kontrol edin!

Oyunculara hata yapmanın, öğrenmenin
bir parçası olduğunu hatırlatın ve bunun
yerine “Bunu nasıl yaptın?” diye sorarak
kaydettikleri ilerlemeye odaklanmalarınıteşvik edin.

OYUNLAR

Rekabeti çeşitlendirin - Oyunculara kişisel
rekorlarını kırmak, takım rekoru için bir araya
gelmek ya da günün kazanan takımını
bulmak için meydan okuyun.

Düşünmek ve gözden geçirmek için zaman
ayırdığınızdan emin olun - üzerinde çalıştığınız
beceriyi vurgulamak için oyunun kurallarınıdeğiştirin!

Cesur, risk alan ve yeni şeyler deneyenoyuncuları takdir etmeyi unutmayın!
Gerektiğinde buna odaklanmanız farkyaratır!

GEVŞEYIN VE BIR DAIRE OLUŞTURUN

Oyunculara o idman günüyle ilgili nedüşündüğünüzü söylemek yerine sorular
sorun - Bugün neler fark ettiler? Neleri
sevdiler? Neyi farklı yapmak isterlerdi?

Üzerinde çalıştığınız beceriyi güçlendiren
oyunlara geçiş yapın. Yaratıcı olun ve pek çok
aktivite planlayın!

Günün aktivilerinden sonra gevşemek ve
idmandan çıkmaya hazırlanmak için idman
sonu rutininizi düzenli olarak yapın.
Oyunculara birbirleriyle bağlantı kurmak ve
kendileriyle ilgili neler olup bittiği hakkındakonuşmak için zaman verin.

22

Bırakın ne konuda isterlerse okonuda konuşsunlar!

DAVRANIŞ BANKASI(PROGRAM LIDERLERI,ANTRENÖRLERIN ANTRENÖRLERI IÇIN)23

NASIL KULLANILIR?
40 DAVRANIŞTAN OLUŞAN BU SET PEK ÇOKŞEKILDE KULLANILABILIR. ÖRNEĞİN:GÜNÜN İPUCU
Sezonun her aktif günü için bu ipuçlarından birini
verin, böylece antrenörler takımlarıyla her etkileşimde
bulunduklarında kızlara özgü ihtiyaçlarla ilgilenmesi gerektiğini
hatırlar (bu ipuçları, idman planlarında ya da bir antrenörlük
kılavuzunda yazabilir veya e-posta, metin, uygulama vb.
yoluyla iletilebilir.)

ANTRENÖRÜN BEKLENTILERINIOLUŞTURMAK VE GÖZLEME YARDIMCIOLMAK IÇINProgramınız için en önemli davranışları seçin (tesir gücü
en yüksek veya programınızın en çok gelişmesi gerektiğini
düşündüğünüz alanlar). Beklentilerinizi göstermek için bu
davranışları antrenörlerle doğrudan paylaşın. Bu; yöneticilerin
veya antrenör yetiştirenlerin, antrenman sırasında antrenörleri
gözlemlemelerini sağlayan bir araç oluşturmayı içerebilir. Bu
gözlemleri kullanarak, tüm beklentileri yerine getirebilmeleri
için antrenörlerle becerilerini nasıl geliştirecekleri hakkındasürekli bir diyalog başlatın.

DÜŞÜNME ALIŞKANLIĞI YARATMAK
Antrenörlerin düşünüp, tutarlı geri-bildirim döngüleri
yaratmasına yardımcı olmak için, her idmandan sonra davranış
bankasıyla ilgili birkaç kısa soruyu yanıtlamalarını isteyin.
Bu, onlara neyin önemli olduğu hatırlatacak ve kendilerine ogün neyin işe yarayıp neyin yaramadığını sorma alışkanlığı
kazanacaklardır.
24

DAVRANIŞ BANKASIBAĞLANTI KURMAMÜKEMMEL DEĞIL, CESURCİNSİYET KONTROLÜBIRAK REKABET ETSINSONUÇ DEĞIL, İLERLEME

5. AIDIYET YARATIN
Antrenörleri, takımlarının kendilerine takım
bayrağı veya takım maskotu gibi bir kimlik
sembolü oluşturmalarını sağlamaları içinteşvik edin. Bu sembolü çıkartmalar,iğneler veya plastik bileklikler üzerine
basmak için az miktarda bir bütçe
ayırmaya çalışın. Bu çok masraflı olmazve çok faydalı olabilir.

1. İSIMLERI ÖĞRENIN
Oyuncular, nasıl çağrılmak istediklerini
belirleme şansına sahip olmalıdır.
Birlikte çalıştıkları her oyuncunun ismini
bildiklerinden emin olmak için antrenörlere
yoklama yapın.
2. KONUŞMA DILINI GÖZLEMLEYIN
Antrenörlerin kızlara seslenirken kaç
kez “abi” gibi erkekler için kullanılan
kelimeleri söylediğini sayın. Muhtemelen
sandığınızdan daha fazla. Personel için biryarışma başlatın ve onlardan “arkadaşlar”
veya “gençler” gibi cinsiyetsiz terimler
bulmalarını isteyin.

6. ROL MODELLERININ CINSIYET
DENGESINI SORGULAYIN
Kaç kadın antrenör programınızın bir
parçası? Erkek sayısına eşit mi? Kaçkız takımının antrenörü kadın? Peki kaç
erkek takımının? Kadınlar lider rolünde mi?
Kızların bu liderleri faaliyet halinde görmeşansı var mı?

3. BİR “İNANDIKLARIMIZ”
LISTESI OLUŞTURUN
Antrenörden “takım normları” veya
“inandıklarımız” gibi bir liste göndermelerini
isteyin. Risk almanın ve yeni şeyler
denemenin ne kadar önemli olduğu
konusunda açık bir dil kullanıldığından
emin olun.

7. BIR DAIRE OLUŞTURUN
Takımlarıyla bir daire içinde konuşup
konuşmadığını görmek için antrenörleri
izleyin. Daire herkesi eşit seviyeye getirir,bağlantıyı teşvik eder ve güvenlik yaratır,çünkü herkes birbirinin arkasını kollar.

4. SORULAR SORUN
Oyuncularına soru soran antrenörler
onları öğrenme sürecine dahil ederve “düşünen beyinlerini” kullanmalarıiçin pratik yapmalarına yardımcı olur.
Antrenörleri gözlemlerken, oyuncularla
antrenörün soru sorduğu kaç etkileşimde
bulunduklarını sayın.

8. BILGILENDIRMELERI FARKLILAŞTIRIN
Antrenörleri tartışmaya teşvik edin!
Takımlarından deneyimlerini her zaman
büyük gruplar içinde iletmelerini
istememelidirler. İkili arkadaş ve küçük
grup sohbetlerini teşvik edin.

25

DAVRANIŞ BANKASI
14. RISK ALMA KONUSUNDA
GERÇEKÇI OLUN
Antrenörlerin konfor alanları ve öğrenmeningerçekleştiği alanlar arasındaki farkı
görmelerine yardımcı olan bir dil oluşturun
ve onları idmanın farklı bölümlerinde
hangi noktada olduklarını dile getirmeyeteşvik edin. Kendi kendilerine görmeyebaşladıklarında, kız oyuncularının
spektrumun neresinde olduklarınıbelirlemelerine yardımcı olabilirler.

9. ÖRNEKLERI İNCELEYIN
Antrenörlerin verdiği başarılı sporcuörnekleri her zaman erkeklerden mioluşuyor? Etrafta kadın sporcuların resimleri
var mı? Program başarılı kadın antrenörlerin
geçmişini erkek antrenörler kadar
vurguluyor mu?

10. MÜKEMMELLIĞIN DEĞERINI AZALTIN
Antrenörler sonuca mı yoksa yeni birşeyler deneme cesaretine mi odaklanıyor?
Antrenörlere risk alan ve hatalarından
öğrenenlere özel övgü sunmalarını hatırlatın. 15. “İYI DEDIKODULARI” TEŞVIK EDIN
Bir antrenörü her gördüğünüzde ilk önce11. KATKILARI DEĞERLI KILIN
takımlarındaki kızlardan biri hakkında
olumlu bir şey paylaşmasını isteyin. Daha
Her kız takıma ne kattığını belirleyebilirsonra zorluklarla geçebilirsiniz ama pozitif
mi? Üç oyuncuya takıma nasıl katkıda
olanla başlamak her zaman iyidir.
bulunduklarını düşündüklerini sorun.
12. ATMOSFERI BELIRLEYIN
Son zamanlarda yeni bir şey deneyipbaşarısız olduğunuz bir zamanı örnek
olarak paylaştınız mı? Eğer antrenörlerin
savunmasız olmasını ve deneyimlerini
paylaşmasını ve böylece kızların yenişeyler denemek için kendilerini güvende
hissetmelerini istiyorsak, antrenörlerin desavunmasız olmaktan korkmamalarınısağlamalıyız. Bir sonraki antrenör bültenini
veya toplantısını yeni bir şey deneme
konusuna ayırın.

16. TUVALET KONTROLÜ YAPIN
Mekanlar temiz ve iyi aydınlatılmış mı?
Tüm tuvaletlerde kızların ihtiyaç duymaları
halinde kullanabilecekleri hijyenik çöp
kutuları var mı? Antrenörlerden tesisle ilgili
neler olup bittiğini bildirmelerini isteyin.

13. TAKIMINDA KIMLERINOLDUĞUNU ÖĞRENIN
Kulübünüzdeki veya organizasyonunuzdaki
antrenörlerin bir listesini yapın. Siz vediğer yöneticiler o antrenörün hayatında
pozitif bir bağlantı tespit edebilir misiniz?
Edemezseniz, bu antrenörler hakkındadaha fazla bilgi edinmeye öncelik verin.
Antrenörleri de oyuncuları için aynısını
yapmaya teşvik edin.

18. ÖVGÜ REKABETI
Bir fikir paylaşma egzersizi yapın veözellikle o gün kendi başına, takım
arkadaşları arasında ya da takımı için en iyi
mücadele eden kızları övün.

17. POZITIF ŞEYLERI PAYLAŞIN
Her antrenör toplantısını fikir paylaşımıyla
bitirdiğinizden emin olun ve antrenörlere
gözlemlerini iletme fırsatı verin. Onların dabunu her idmanda yaptıklarını kontrol edin.

26

DAVRANIŞ BANKASI
23. NELER ÖĞRENDIKLERINI ÖĞRENIN
Sezon başında antrenörlere, düzenli
olarak kızlara bu sezon neyi geliştirdiklerini
soracağınızı söyleyin. Birkaç tarih seçin,
idmana gelin ve kızlara ne öğrendiklerini
sorun. Antrenörlerden her kızın osezon boyunca geliştirdikleri bir şeyitanımlayabilmesini sağlamalarını isteyin.

19. KIZLARA ÖZEL ALANLAR YARATIN
Program planına özellikle bakın.
Gün içinde, kız çocuklarının kendibaşlarına, erkeklerin olmadığı bir alanda
bulunabileceği bir zaman oluyor mu?
Bunu gerçekleştirmek için zaman ayırabilir
misiniz? Bu kızlar için uygun bir zaman
mı? Bazı kızlar kendilerini daha güvenli ve
rahat hissetmek için bu korunaklı alanlara
ihtiyaç duyarlar.

24. TAKIM GELENEKLERI OLUŞTURUN
Bir etkinliği veya eğitimi ziyaret ettiğinizde,
bir takım tezahüratı, takım ismi veya her
zaman birlikte yaptıkları bir tür hareket gibioyunculara kendilerini grubun bir parçası
gibi hissettiren şeyler görüyor musunuz?

20. KIZLARIN SEÇMESİNE İZİN VERİN
Antrenörlere birkaç haftada bir, kız
oyuncuların birlikte çalışarak günü
planlaması için izin vermesini hatırlatın.
Böylece kızlar sahiplenme hissi yaşar ve
antrenörler kızların takımın bir parçası
olmakla ilgili en çok hoşlandıklarışeyleri öğrenir.

25.“HENÜZ”ÜN GÜCÜNÜ AÇIĞA ÇIKARIN
Bir kız “Yapamam” dediğinde neoluyor? Antrenör cesaret verici şekilde
cevap veriyor mu? Yetişkinlerin,
gençlerin bir konuda gelişebileceklerine
odaklanmalarına yardımcı olması, onlarındaha fazla öz güven oluşturmalarınadestek olur. Çalışanlarınızdan bir gencin
yapamayacağını söylediği her cümleninsonuna “henüz” kelimesini eklemelerini
isteyin.

21. KIZLARDAN GERİ BİLDİRİM ALIN
Antrenörlere resmi ve gayriresmî şekillerdesezonun nasıl ilerlediğini düşündüklerini
sorarak bir geri bildirim kültürü oluşturun.
Doğrudan kızlardan ve ebeveynlerden
resmi geri bildirim isteme planınızı
antrenörlerle paylaşın, böylece nebekleyeceklerini bilebilirler. Antrenörleri
düzenli olarak farklı şekillerde geri bildirim
istemeye teşvik edin.

26. BIR GERI BILDIRIM KUTUSU KULLANIN
Antrenörleri, kızlara geri bildirimlerini yazıp
bir kutuya koyarak kimseye göstermeden
geri bildirimde bulunma fırsatı vermeleri
için teşvik edin. Tüm oyuncular birşeyler göndermelidir, böylece geri
bildirimlerin kimden geldiğini söylemek zor
olacağından tüm kızlar fikirlerini sunarken
kendilerini güvende hissederler.

22. KADIN TAKIMLARINDANİSIMLER KULLANIN
Program turnuvalar veya ligler
düzenlediyse erkek takımları da dahil
olmak üzere tüm takımların isimlerini
profesyonel kadınların isimleri arasından
seçmeleri için teşvik edin.

27

DAVRANIŞ BANKASI
27. HER KIZIN BAŞARILIOLMASINI SAĞLAYIN
Her kızın katkıda bulunabileceği olumlu bir
şey vardır ve bunu takıma sunma fırsatlarınısağlamak bir antrenörün görevidir.
Antrenörlere, kızları risk almaya, yeni şeyler
denemeye ve takımlarına benzersiz şekilde
ne getirdiklerini keşfetmeye nasıl teşvik
ettiklerini sorun.

32. “BUNU NASIL YAPTIN?” DIYE SORUN
Antrenörünüze düzenli olarak “Bunu nasıl
yaptın?” sorusunu sorma alışkanlığını
geliştirin. Bu sorunun onları başarılarını
sahiplenmeye nasıl sevk ettiğini ve bunubaşarırken yaşadıkları süreci düşünmelerini
nasıl sağladığını onlar adına analiz edin.
Daha sonra aynısını oyuncuları ile yapmayateşvik edin.

28. GÜNÜN KELIMESINI BELIRLEYIN
Tüm kulüp veya program için günün
kelimesi uygulaması başlatın. “Güçlü” veya
“sert oynayan” gibi kızların her zaman
duymadığı kelimelere odaklanın. Tüm
antrenörler, oyuncularının o gün yaptıkları vegünün sözüne uyan hareketlerini tanımlasınve övsün.

33. KIŞISEL REKORLAR BELIRLEYIN
Antrenörleri kızları kişisel rekorlara ulaşmaya
(ve kendilerini takım arkadaşlarıyla
kıyaslamamaya) ve bu rekorları kırmaya
sevk etmeleri için teşvik edin. Kızlara
rekorlarını kırmak için her yardım ettiklerinde
antrenörleri kutlayın!
34. ÇITA YUKARI…VE AŞAĞI
Yeni becerileri öğretirken çıtayı yukarı
ve aşağı çekmenin gücünü anlamalarıiçin antrenörleri eğitin. Yeni bir beceriöğrenirken, antrenörler, ustalık sürecinebaşlamaları için kızları konfor alanlarınındışına çıkarmak üzere baskıyı artırır.
Yapmadığımız şeyse, kızları konfor
alanlarının dışına ittikten sonra çıtayı
tekrar alçaltmaktır. Baskıyı birkaç tekrar
için bile azaltırsak kızlar kontrol ve başarı
duygusunu yeniden kazanabilir ve bir
sonraki zorluğa girmeye hazır olabilirler.

29. DÜŞÜNMEK IÇIN ZAMAN YARATIN
Antrenörlere, kızların çiftler veya
küçük gruplar halinde düşüncelerini
paylaşmalarını sağlayarak o gün için farklı
düşünme anları oluşturmalarını hatırlatın.
30. BIR “DENEME TAHTASI” OLUŞTURUN“Deneme Tahtası” adlı bir form oluşturun
ve tüm antrenörlerinize birer tane verin.
Bir kızın yeni bir şey denediğini gördükleri
zamanları takip etmelerini ve günün
sonundaki övgüler sırasında bunları dile
getirmelerini teşvik edin.

35. GRUPLAR HAKKINDA DÜŞÜNÜN
Planlama veya fikir belirtme sırasında
antrenörlere gruplaşmalar hakkında nehissettiklerini sorun. Onlara kızların takımın
farklı üyeleriyle birlikte çalışmaları için çok
sayıda fırsat vermelerini hatırlatın, böylece
kızlar kendilerini tüm takım arkadaşlarıyla bir
arada güvende hissetmeye başlayabilirler.
Güvenlikse öğrenmeyi destekler!

31. TEMEL NOKTALARA ODAKLANIN
Antrenörlerin her gün sporun temellerini
vurgulayan bir rutine zaman ayırmalarını
isteyin. Kendi rutinlerini belirleyebilirler veya
isterlerse onlara bir rutin sağlayabilirsiniz.
Önemli olan, kızların bu hareketleri her
gün idmana geçiş olarak uygulamaya
koymaları ve böylece zaman içinde kendigelişmelerini görebilmeleridir.
28

DAVRANIŞ BANKASI
40. SAHA DIŞINDA NELER
OLDUĞUNU KEŞFEDIN
Sporcuların hayatında olup bitenleri
takip etmeye çalışın ve destekleyici
olun. Antrenörlere kendi hayatlarında
ve oyuncularının yaşamlarında nelerolduğunu sorun. Program genelindeki
tüm platformlarda duyduğunuz
başarıları vurgulayın.

36. BECERI GELIŞTIRME SAĞLAMAK IÇINGRUPLARI KULLANIN
Gruplar, becerilerin geliştirilmesine
yardımcı olması için de kullanılabilir.
Eşleştirme; beceri geliştirmeye yardımcı
olur, bu yüzden antrenörleri benzer
seviyelerde kızların birbirlerine meydan
okumasını sağlamaya teşvik edin ve ikikişinin becerileri arasında büyük bir farkolduğunda, beceride ustalaşan kızlardan
hala öğrenen kızları desteklemeyeyardımcı olmalarını isteyin.
37. “MAÇIN KIZI” KUTLAMASI YAPIN
Her takımdaki Maçın Kızını tanıtmanın
bir yolunu bulun. Web sitesinde, e-posta
yoluyla veya bir tür ödül veya sertifikayla
duyurabilirsiniz.
38. AILE EĞLENCESI IÇIN ZAMAN AYIRIN
Her oyuncunun hayatındaki önemli kişileri
gerçekten kutlayabilmek için programçapında bir aile günü düzenleyin. Bu,
kültür yaratmanın harika bir yoludur,
ayrıca kızların katılımıyla ilgili meseleyi dehalleder - aile kızın deneyimine ne kadar
yatırım yaparsa kızın bu deneyime bağlı
kalma olasılığı o kadar yükselir.
39. YENI SPORLAR VE YENIBECERILER ÖĞRETIN
Oyuncularınıza yeni spor dalları öğretmekiçin diğer spor kliniklerinden uzmanlar
getirin. Aldıkları çapraz idman, çok yönlü
sporcular olarak gelişmelerini sağlar
ve yepyeni bir spor, kendi sporlarında
çok yetenekli olmayan kızlara ve genç
kadınlara başka bir alanda parlamaşansı tanır.

29

ANTRENÖRLER NASIL EĞITILIR(PROGRAM LİDERLERİ/ANTRENÖRLERİN
ANTRENÖRLERİ İÇİN)30

ANTRENÖRLER NASIL EĞİTİLİRPROGRAM LİDERLERİ/ANTRENÖRLERİN ANTRENÖRLERİ İÇİN
Artık kızların spor ortamlarından neye
ihtiyaç duyduklarını bildiğinize göre,
antrenörlerinizin bunu sağladığından nasılemin olabilirsiniz? Aşağıda, bir antrenöreğitim programı oluştururken göz önünde
bulundurmanız gereken dört yüksek etkilideğişiklik listelenmiştir:• Katılımda bulunmaya davet edin ama asla
zorlamayın: kendi deneyimleriyle ilgili kontrol
sahibi olmalarına izin verin, böylece onlar
da oyuncularına kontrol sahibi olma
izni verir.

1. DENEYIM YARATIN
Sahip olmadığınız şeyi veremezsiniz. Bunuözellikle kendi antrenörlerinden gördüklerişekilde antrenörlük yapan antrenörler
için doğru buluyoruz. Çoğu antrenörden
kendi antrenörlerinden gördüklerinden
farklı bir şekilde antrenörlük yapmalarını
istediğimizden, bunun nasıl olacağını
bilmeleri ve anlamaları gerekmekte. Bu da
görmek istediğimiz türdeki antrenörlük içinörnek olmak anlamına geliyor. İşte bunu
yapmanın bazı yolları:• Bir referans çizgisi oluşturun: antrenörlere,
nereden başladıklarını dile getirme fırsatı
verin.

Sonuca Değil İlerlemeye
Nasıl Odaklanılır?

• Antrenörlere denemeye karar verdikleri yenişeyleri sorun.
• Takip edin: antrenörlere denedikleri yenişeyleri hatırlatın ve “Bunu nasıl yaptın?”diye sorun.
Antrenörlerin Rekabetine Nasılİzin Verilir?

• Eğitim sırasında rekabet için farklı şekillerdeörnek olun (bir hedefe karşı, kişisel ya
da takım rekoruyla ilgili, veya başka bir
takıma karşı).

Nasıl Bağlantı Kurulur?

• Sorular sorun: Bilgilendirme toplantılarınısorularla başlatın; antrenörler bir konudanbahsederken daha fazlasını sorun,
sorularınızı bir partnerle veya küçük bir
grupla cevaplamaları için yapılandırılmış
fırsatlar yaratın.

• Antrenörlüğün zaman çizelgeleri veya ders
planlarını yetiştirmek gibi eğlenceli olmayan
bölümleri için eğlenceli yarışmalar yaratın.

• Herkesin eşit seviyede ve dairenin bir
parçası olması için küçük gruplar halindebilgilendirme ya da talimat sağlayın.

En önemlisi de yaptığımız şey bir antrenörünişine yaramıyorsa, o zaman yapılması
gereken antrenörlerin bunu “anlaması”değil, program liderleri olarak yaptığımız
şeyi değiştirmemizdir.

• Takım arkadaşlarımıza yardımcı koçlarına
davranmalarını istediğimiz şekilde ve
antrenörlük yaptıkları kızların birbirlerine
Programı nasıl oluşturduğumuz ve
davranmasını istediğimiz şekilde davranın. antrenörleri nasıl desteklediğimiz
konusunda paylaşımcı değilsek, onların
Antrenörler Mükemmel Değil Cesur
idmanları nasıl oluşturduklarını ve
Olmaya Nasıl Teşvik Edilir?
oyuncuları nasıl desteklediklerini• Her zaman cesaret verici cevaplar verin - paylaşmalarını bekleyemeyiz.
insanların katkısını eleştirmekten kaçının
ve paylaştıkları için teşekkür edin.

31

ANTRENÖRLER NASIL EĞİTİLİRPROGRAM LİDERLERİ/ANTRENÖRLERİN ANTRENÖRLERİ İÇİNpeşin hükümlerle geldiğini görmek zor
2. ORTAK BIR DILLE BAŞLAYIN
değildir. Bu nedenle, ön yargılara sahip olmak
Mümkünse, resmi sezon başlangıçdoğal olsa da bu ön yargıların bir antrenörün
toplantısından veya eğitimden öncedavranışını etkileyebileceğini ve takımlarındaki
tüm antrenörlerinizle ortak bir noktada
kızlar için mümkün olan en iyi spor deneyiminibuluşmaya çalışmanız çok iyi olacaktır.
yaratmalarına engel olabileceğini de biliyoruz.
Üzerinde konuşacak ve atıfta bulunulacak
ortak bir şeye sahip olmak, herkesin aynı
• İyi haber şu ki, sadece ön yargının farkındadili konuşmasını sağlar ve öğrenmenin teşvik
olmak ve üzerinde düşünmek bile çok iyi
edildiği ve beklendiği bir atmosfer yaratır.
bir başlangıçtır. Liderlerin ergen kızlarla
ilgili ön yargıları üzerine yapılan bir Harvard• Nike ve Amerika Birleşik Devletleriaraştırması, ön yargının farkında olmanın,
Olimpiyat Komitesi kısa süre önce, birbu ön yargılara meydan okumanın kritik
dizi modülün ortak bir dil ve temel bilgi
bir parçası olduğunu ortaya çıkarmıştır.9tabanı oluşturduğu, Çocuklara Nasıl
Antrenörlerle açık bir diyalog kurmak, onları
Antrenörlük Yapılır/How to Coach Kids
bu konuda konuşmaya teşvik etmek ve(howtocoachkids.org) adı verilen bir çevrim“hep yapılan” bazı şeylere meydan okumak
içi antrenörlük merkezi kurmak için iş birliği
(kızlarla erkeklere özel sıfatlarla atıftabaşlattı. Antrenörleri sezona gerçektenbulunmak gibi) iyi bir ilk adımdır. Daha fazlabaşlamak için “Çocuklara Nasıl Antrenörlük
zamanınız varsa düşünme sürecini bu yol
Yapılır” isimli kursa ve “Kızlara Antrenörlük
haritasındaki bir etkinlikle başlatabilir veya
Yapmak” isimli modüle katılmaları içinön yargılarla ile ilgili diyalogları başlatmayateşvik edin.
yardımcı olan diğer etkinlikleri10
kullanabilirsiniz.
3. ÖN YARGILARA KARŞI AKTIF OLARAKFARKINDALIK OLUŞTURUN• Ön yargı, kadınların spordaki rolü
hakkında aldığımız milyonlarca mesajındoğal sonucudur. Yarış organizatörlerinin
Katherine Switzer’in Boston Maratonundakoşmasını fiziksel olarak durdurmayaçalışmasının üzerinden sadece 50 yıl
geçtiği, Profesyonel Kadın Liglerininbaşlamasından bu yana 25 yıldan azolduğu ve Birleşik Krallık televizyon
kanallarının yayınlarının %6’sından
azının kadın sporuna8 odaklandığı gözönüne alındığında, birçok antrenörün (vesporcunun) idmanlara neden kadınlarınspordaki rolü ve değeri hakkında

4. ÖĞRENMEYI ÖNCELIĞINIZ YAPIN• Herhangi bir eğitim sürecinde olduğu gibi,
antrenör eğitimi için de en iyi yöntem,
diyaloğun bir dersten sonra bitmemesidir.
Sporcular gibi antrenörler de en iyi gelişimi
öğrenmenin sadece bir artı değil, yaygın
bir beklenti olduğu kültürlerde sağlarlar.
Öğrenme, programların antrenörlere
ezbere öğretildiği tek yönlü bir süreçolmamalıdır. Antrenörlerden geri bildirim
almak için zaman harcamazsak onların daoyuncularından geri bildirim almaları içinzaman harcamalarını bekleyemeyiz. Geri
bildirime gerçekten öncelik vermek, sezon

8. Bağımsız Yayın Kurumu
9. https://mcc.gse.harvard.edu/reports/leaning-out
10. Ön yargılara yönelik etkinlikler: https://www.tolerance.org/sites/default/files/tt_sports_gender_stereotypes_09.pdf(spordaki cinsiyet ön yargısı) https://cultureplusconsulting.com/2018/08/16/a-ha-activities-for-unconscious-bias-training/ (genel ön yargılar)32

ANTRENÖRLER NASIL EĞİTİLİRPROGRAM LİDERLERİ/ANTRENÖRLERİN ANTRENÖRLERİ İÇİNsonunda bir anket göndermekten dahafazlasıdır. Geri bildirim döngüleri oluşturarak
antrenörlerin özel ve kişiselleştirilmiş geri
bildirimler almaları ve program veya lig
yöneticilerine aynı şekilde ayrıntılı, düşünceli
geri bildirimler vermelerini istemek anlamınagelir. Geri bildirim, son anda akla gelen bir
unsur olamaz; sezon planının bir parçası
olmalı ve hem resmi hem de gayriresmî
yollarla tutarlı bir şekilde uygulanmalıdır.
• Antrenörleri en iyi şekilde hazırlamak için,
var olmasını istediğimiz türde antrenörleri
destekleyecek ve gelişimleri hakkındadüşünmelerini teşvik edecek mümkün
olduğunca çok deneyim yaratmalıyız.
Etkileşimlerde doğru soruları sormak
ve doğru bilgileri paylaşmak gibi küçükdeğişiklikler yapmak çok büyük bir
etki yaratabilir.
• Bu temas noktalarının kaynak veya
zaman açısından yoğun olması gerekmez.
Antrenörlere, kızların mükemmel değil
cesur olmalarına yardımcı olmak içinbir şeyler yapmalarını hatırlatacak basitmesajlar olabilir. “Maç kaç kaç bitti?”
sorusunu, kızları risk almaları için nasıl
destekledikleri ya da risk almaya nasıl teşvik
ettikleri konusunda durup düşünecekleri
bir soru ya da o haftaki idmanda gerçektenişe yarayan (ya da yaramayan) bir şeyle
değiştirmek kadar kolay olabilir.

8. Bağımsız Yayın Kurumu
9. https://mcc.gse.harvard.edu/reports/leaning-out
10. Ön yargılara yönelik etkinlikler: https://www.tolerance.org/sites/default/files/tt_sports_gender_stereotypes_09.pdf(spordaki cinsiyet ön yargısı) https://cultureplusconsulting.com/2018/08/16/a-ha-activities-for-unconscious-bias-training/ (genel ön yargılar)33

ANTRENÖRLER NASIL EĞİTİLİRPROGRAM LİDERLERİ/ANTRENÖRLERİN ANTRENÖRLERİ İÇİNYöneticiler, iyi öğrenme alışkanlıklarıoluşturmak için aşağıdakilerden
bazılarını deneyebilir:• Her toplantı veya eğitimde, antrenörlerden,
iyi bir şey yaptığını gördükleri veya
duydukları diğer bir antrenörü takdir
etmelerini isteyin.

• Her antrenmanın sonunda, antrenörün
e-postasına veya telefonuna neyin işe
yarayıp neyin yaramadığını belirtmeleri
için 1 ila 3 sorudan oluşan kısa bir anket
gönderilmesini planlayın. En iyi cevap
oranına sahip antrenör için büyük bir ödüliçeren bir yarışma başlatın.

• Antrenör yetiştirmek için yapabileceğimiz
en iyi şey, oyuncularıyla nasıl etkileşimde
bulunmalarını istediğimiz konusundaeleştirel düşünmektir. Oyuncularıyla ne türilişkiler kurmalarını istiyoruz? Öncelikleri
ne olmalı? Sıkıntıları nasıl ele almalılar ve
destekleyici ancak ilerlemeye de zorlayan• Antrenörlere, kızların mükemmel değil
ortamlar yaratmak için ne yapmalılar?
cesur olmasına yardımcı olacak bir
Tüm bunlara, onlarla etkileşimde
şey yapmalarını hatırlatan veya bu yol
bulunduğumuz zamanlarda örnek
haritasındaki davranış bankasından başka
olarak başlamalıyız.
bir hatırlatma bir mesajı gönderin.
• “Maç kaç kaç bitti?” sorusunu “Bugün senikim şaşırttı?” gibi kızları risk almaları içinnasıl destekledikleri ya da risk almaya nasılteşvik ettiklerini durup düşünecekleri bir
soruyla değiştirin.
• Antrenörler için ilginç olacak bir video,
podcast veya makale paylaştığınız ve gençkızlarla kadınların beklentilere meydan
okuduklarını vurgulayan Bir Bilen Günü
uygulayın.
• Eğitimleri zorunlu hale getirin ve mümkünse
antrenörlere zamanları karşılığında ödeme
yapın veya teşvik ödülü verin. Gönüllü
antrenörlerle çalışıyorsanız, spor giyim veya
yiyecek gibi bir teşvik hediyesi veya bir türödül kazanma şansı sunun.

34

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYETEŞITSIZLIĞI

35

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI
Antrenörlerde sık sık karşılaştığımız bir
ön yargı, çoğu kişinin spora erişimin
gerçekte olduğundan daha eşit olduğunu
varsaymasıdır. Uluslararası yasaların vepolitikaların tüm çabalarına ve kızlarınoynayabileceği tüm spor seviyelerindeki
fırsatların artmasına rağmen, özellikle deliderlik fırsatları ve antrenörlük söz konusuolduğunda hâlâ eşitlikten çok uzağız.
Kızların ve kadınların spor deneyiminin
gerçekleri hakkındaki bu yanlış anlama,hem erkek hem de kadın antrenörlerin
yanı sıra program yöneticileri veebeveynlerin yanlış varsayımlarda
bulunmasına neden olabiliyor.

İÇERI ADIM/DIŞARI ADIMeşleştiğinden bahsedeceğiz. “Cinsiyetiniz”
dediğimizde, kendinizi en güçlü şekilde
tanımladığınız cinsiyeti seçmelisiniz.

Erkeklerin ve kadınların deneyimleri
arasındaki farkları göstermenin bir yolu, size
bunları anlatmasına izin vermektir. Aşağıdaki
etkinlikleri kullanarak deneyimlerini dile
getirmeye ve benzerlikleri ve farklılıkları
görmeye teşvik edin:

Düzen
Katılımcılar bir daire veya kare içinde
durmalıdır (mümkünse spor salonu veya
alan çizgilerini kullanın veya konileri
kullanarak çizgileri belirleyin).

Komutlar• Bu soru için, okul sonrası veya topluluk
kulübünüzdeki molalar veya kamplar gibi
serbest oyun deneyimlerinizi düşünün.

Giriş• Çoğunlukla (zamanın %50’sinden
fazlasında) birlikte oynadığınız insanlarınçoğu sizinle aynı cinsiyetteyse daireniniçine adım atın; Birlikte oynadığınız
insanların çoğu sizden farklı bir
cinsiyetteyse dairenin dışına adım atın.

Size, deneyiminizi en iyi yansıtan ilk
cevapsa dairenin içine, eğer ikinci
cevapsa dairenin dışına adım atmanıziçin açıklamalar içeren bir dizi komut
okuyacağım. Doğru ya da yanlış cevap
yoktur ve diğer katılımcıların yaptıkları
sizi etkilememelidir. Sizin deneyiminizle
grubun deneyimleri arasında benzerlikler vefarklılıklar kesinlikle olacaktır. Devam ettikçebunları fark etmeye çalışın, en sonda bunun
hakkında daha fazla konuşacağız.

• Bir oyun veya etkinlik sırasında kendi
cinsiyetinizden tek kişi sizseniz daireniniçine adım atın; Bir oyun veya etkinliksırasında kendi cinsiyetinizden tek kişihiçbir zaman siz değilseniz çemberindışına adım atın.

Tek ve karma cinsiyetli programlarla, sizin
cinsiyet kimliğinizin, takımınızda oynayan
veya takımınıza antrenörlük yapan diğer
kişilerin cinsiyet kimlikleriyle ne kadar• Bu soru için, yapılandırılmış gençlik
sporlarındaki deneyiminizi düşünün
(yapılandırılmış gençlik sporları
oynamadıysanız, sadece bulunduğunuz
yerde durmaya devam edebilirsiniz).
36

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI
• Çoğunlukla kendi cinsiyetinizle eşleşen
tek cinsiyetli bir ekipte oynadıysanız
dairenin içine adım atın; Çoğunlukla
karma cinsiyetli takımlarda oynadıysanız,
dairenin dışına adım atın.
• Bir takımdaki kendi cinsiyetinizden
tek kişi sizseniz dairenin içine adım
atın; Bir takımdaki kendi cinsiyetinizden
tek kişi hiçbir zaman siz değilseniz
dairenin dışına adım atın.
• Birlikte oynadığınız takımın antrenörüçoğunlukla sizinle aynı cinsiyetteyse
dairenin içine adım atın; Birlikte
oynadığınız takımın antrenörü çoğunlukla
sizden farklı bir cinsiyetteyse dairenindışına adım atın.
• Bu soru için okulda, üniversitede ya
da profesyonel seviyedeki rekabetçi
sporlardaki deneyiminizi düşünün.
• Rekabetçi sporlar yaptığınızda, başantrenörünüz çoğunlukla sizinle aynı
cinsiyette olduysa, dairenin içine adım
atın; baş antrenörünüz çoğunlukla sizinle
aynı cinsiyette olmadıysa dairenindışına adım atın.
• Rekabetçi sporlar yaptığınızda, en az
bir antrenörünüz çoğunlukla sizinle aynı
cinsiyette olduysa, dairenin içine adım
atın; hiçbir antrenörünüz çoğunlukla
sizinle aynı cinsiyette olmadıysa dairenindışına adım atın.

37

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI
1. Şunu sorun: Ne fark ettiniz?

Cevaplar şunları içerebilir (ve yöneten kişikatılımcıların bu varsayımları göz önünde
bulundurmalarına destek olabilir)

Muhtemelen çeşitli deneyimler göreceksiniz
ama cevaplar şunları içerebilir:• Kadınların ve kızların sporda yeri olmadığına
dair varsayımlar

• Erkeklerin çoğunun genellikle erkek
egemen deneyimler yaşadığı (eğer erkek
katılımcılarınız varsa)• Sporda kadınların ve kızların yapmaması
gereken bazı şeyler olduğuna dairvarsayımlar

• Birçok kadının azınlıkta (hatta tek kadın) olma
deneyimini paylaştığı

• Kızları spor hakkında motive eden ya dazorlayan şeylerin erkeklerinkiyle aynı olduğuna
dair varsayımlar

Bilgilendirme:• Çoğu kadına çoğunlukla kadınlar tarafından
antrenörlük yapılmazken, erkeklerin büyükçoğunluğuna neredeyse her zaman erkekler
tarafından antrenörlük yapıldığını (eğer erkek
katılımcılarınız varsa)• Kızların ve erkeklerin spordan aynı şeyleri
istediklerine dair varsayımlar
4. Şunu sorun: Bu varsayımların ne tür bir
etkisi olabilir?

2. Şunu sorun: Tüm bunlar doğruysa,
bu durum, sporun kimin için yaratıldığı
konusunda ne anlama gelir? Erkeklerin
mi yoksa kızların mı temsil edilme olasılığı
daha yüksek?

Cevaplar şunları içerebilir (ve yöneten kişikatılımcıların anlamasına destek olabilir)• Kızlar için onları en çok motive eden ve
onlara meydan okuyan, diğer kızlarla ilişkilergeliştirebilecekleri ve güçlü pozitif kadın
rol modellerinden öğrenebilecekleri şeyleriöncelikli kılan en iyi spor ortamlarını yaratma
fırsatlarını kaçırıyoruz.

Cevaplar şunları içerebilir (ve yöneten kişikatılımcıların bu eşitsizlikleri görmelerine
destek olabilir)• Spor öncelikle erkekler için yaratılmıştır
ve onlara hitap eder. Kızlar öncelikliolarak erkeklerle oynadıklarında veya
erkek antrenörleri olduğunda, deneyimleri
erkeklerinki kadar kolay temsil edilemeyebilir.

Hepimizin ön yargılara sahip olduğunu ve bu
ön yargıların davranışlarımızı etkileyebileceğini
anlamak bizim görevimizdir. Bu ön yargılardan
kaynaklanan olumsuz sonuçları en aza
indirmek için, antrenörler olarak eylemlerimizi
ve kararlarımızı düşünmeye devam etmeli ve
kendimizi araştırmaların ortaya çıkardıklarından
öğrenmeye ve daha da önemlisi, sporla ilgili
gerçekten neye ihtiyaç duyduklarını anlatan
kızlara adamalıyız.

• Kızların genellikle çoğunlukta olma fırsatları
ve antrenör olarak pozitif kadın rol modellereerişimleri yoktur.
3. Şunu sorun: Spor erkekler içinyaratılmışsa, öncelikli olarak erkeklere
hizmet ediyorsa ve kadınlar liderlik veya
antrenörlük rollerinde eşit olarak temsil
edilmiyorsa, bu antrenörlerin (erkek veya
kadın) ne tür ön yargılar veya varsayımlarda
bulunmalarına neden olabilir?
38

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI

Komutlar

SPORCULAR...
Düzen• Bir gruba “Erkek Sporcular…” cümlesini
tamamlamak için kelimeler vererek beyin
fırtınasına başlamalarını sağlayın.

Grubunuzu ikiye bölün ve birbirilerinin neyaptıklarını görmelerini veya duymalarınıengellemek için grupları ayırın. Grup karma• Diğer gruba “Kadın Sporcular…”
cinsiyetliyse, grupları eşit olarak bölmeyecümlesini tamamlamak için kelimelerçalışın. Her grubun pano kağıtlarına, beyaz
vererek bir dakikalık beyin fırtınasınatahtaya veya beyin fırtınalarını kaydedecekbaşlamalarını sağlayın.
başka bir şeye erişimi olmalıdır. Her gruptan
hızlı ve (nispeten) düzgün yazabilen bir
İki grubu da beyin fırtınalarının sonuçlarını“yazman” atayın.
getirmeye ve tüm grupla paylaşmaya
davet edin.
GirişBelirli bir grup insanı tanımlamak için
mümkün olduğunca çok kelime bulmanıziçin bir dakikanız olacak. Yanıtlarınızı
tartışmaktan çekinmeyin ama herşeyi kaydetmek için yazmanınıza dabiraz zaman verin. Bir dakikalık zaman
dilimimizde olabildiğince fazla kelime
almaya çalışıyoruz.

39

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI
Hepimizin ön yargılara sahip olduğunu ve bu
ön yargıların davranışlarımızı etkileyebileceğini
anlamak bizim görevimizdir.
Bu ön yargılardan kaynaklanan olumsuz
sonuçları en aza indirmek için, antrenörler
olarak eylemlerimizi ve kararlarımızı
düşünmeye devam etmeli ve kendimiziaraştırmaların ortaya çıkardıklarından
öğrenmeye ve daha da önemlisi, sporla ilgili
gerçekten neye ihtiyaç duyduklarını anlatan
kızlara adamalıyız.

Bilgilendirme
1. Şunu sorun: İki listeyle ilgili nefark ettiniz?
Cevaplar şunları içerebilir (fakat pek çok
farklı cevabı dile getireceklerdir)• Bazı benzerlikler olduğu (katılımcılardan
benzer olduğunu düşündükleri faaliyetlerin
yüzde kaç olduğunu tahmin etmelerini
isteyin)Bu faaliyette yapılacak değişiklikler şöyle
olabilir:• Bazı ilginç farklılıklar olduğu (katılımcılardandiğer listelerden hangi kelimelerin özellikle
dikkatlerini çektiğini belirtmelerini isteyin)

1. Erkek ve kadınları farklı gruplara ayırın.
Her iki grubun da aynı komutları yerine
getirmesini sağlayın ve sonrasında listelerikarşılaştırın.

2. Şunu sorun: Kadın sporcu ve erkek
sporcu olmanın ne anlama geldiğiyle
ilgili en azından bazı farklı algılarımız
olabileceğini söylemek doğru mu?
(Katılımcılar aynı fikirde olmalıdır.)Öyleyse, bu varsayımlar antrenörler içinkızlarla çalışmaya başladıklarında neanlama gelebilir?

2. Grubu ikiye bölün ve her iki grubunda sadece “Kadın Sporcular...” cümlesini
tamamlamasını sağlayın, kullandıkları
kelimelerin kaç tanesinin araştırmaların bize
kızların spor deneyimlerinden ne istediğiyle
ilgili söyledikleriyle eşleştiğini görün. Kızların
güçlü olduğunu, rekabet etmeyi sevdiklerini,
cesur olduklarını, yeni şeyler denediklerini
ve bağlantıya odaklandıklarını gösteren
kelimelerin altını çizin.

Cevaplar şunları içerebilir:• Farklı beklentilerimiz var ve kızlara
farklı davranabiliriz.
• Ön yargılarımız, normal olmakla birlikte,
davranış şeklimizi etkileyebilir.
• Erkeklerin ve kızların farklı ihtiyaçları
olabileceği durumlarda, erkekler içinişe yarayan şeylerin kızlar için de işe
yarayacağını varsayabiliriz.
• Aslında aynı şeyleri istedikleri durumlarda
kız ve erkek çocuklarının farklı ihtiyaçları
olduğunu varsayabiliriz.

40

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI
• Eşinizle hayatınız boyunca sahipolduğunuz antrenörlerin yüzde kaçının
“iyi” antrenör olduğunu ve neden böyledüşündüğünüzü konuşun.

İKILI PAYLAŞIMLAR VE GRUPLA PAYLAŞMA
Düzen
Her katılımcının biriyle eşleşmesini veaşağıdaki sorulardan birini tartışmasınısağlayın. Eşler birbirleriyle sohbet etmeşansına sahip olduklarında, konuştuklarını
tüm grupla paylaşmak isteyenler olup
olmadığını sorun. Birkaç paylaşımı
dinledikten sonra, farklı cinsiyetlerin sporu
nasıl deneyimlediğini düşünmelerinisağlayan sorularla devam edin.

• Şimdi bunların arasından sizinle aynı
cinsiyette olan antrenörlerinizin her birinin
altını çizin.

• Adını yuvarlak içine aldığınız antrenörlerin
tümü sizinle aynı cinsiyetteyse elinizi
kaldırın. İşaretlediğiniz antrenörlerin çoğusizinle aynı cinsiyetteyse elinizi kaldırın.
İşaretlediğiniz antrenörlerin çoğu sizinle
Girişaynı cinsiyette DEĞİLSE elinizi kaldırın. VeEşinizle birlikte sırayla bu soruyu cevaplayın. son olarak, işaretlediğiniz antrenörlerdenHİÇBİRİ sizinle aynı cinsiyette değilse
Her ikinizin de cevap vermesi için zaman
elinizi kaldırın. (Daha çok erkek antrenörü
ayırdığınızdan emin olun.
olan erkeklerde muhtemelen cinsiyet farkı
göreceksiniz; eğer grubunuz sadece
Komut 1kadınlardan ibaretse, muhtemelen bir• Eşinize bir antrenörün sizin için olumlu
aralık göreceksiniz, ancak antrenörlerinin
bir fark yarattığı bir durum hakkında bilgi
daha azının kendi cinsiyetlerini yansıttığı
verin. Ne yaptılar, ne söylediler, bu sizi nasıl konusunda bazı benzerlikler göreceksiniz).
etkiledi?
Komut 3
• Antrenörün spor deneyiminiz üzerindeki• Bildiğiniz en iyi antrenörü düşünün - sizin
etkisi hakkında gruba geri bildirimde
antrenörünüz olmak zorunda değil, hayranbulunun.
olduğunuz ve kariyerini takip ettiğiniz bir
Komut 2antrenör olabilir. Antrenörün bu kadar
harika olduğunu düşünmenizin en önemli• Bir kağıda, düşünebildiğiniz kadar çokbeş sebebini yazın. Siz ve eşiniz yazmayı
antrenörünüzün ismini yazın. Egzersizi
tamamladığınızda, o antrenörün neden
tamamladıktan sonra, “iyi bir antrenör”
bu kadar harika olduğunu düşündüğünüz
olarak değerlendireceğiniz, yani sizi
hakkında konuşun. Benzerlikler var mı?
destekleyen, bir şeyler öğrendiğiniz
veya onlarla çalışırken genel olarak iyi• Antrenörlerinizin harika olmasını sağlayan
bir deneyim yaşadığınız antrenörlerin
ortak şeyleri grupla tartışın/paylaşın.
her birinin yanına bir işaret koyun veya
yıldız çizin.

41

KONUŞMA BAŞLATICILAR:SPORDA CINSIYET EŞITSIZLIĞI
Takip Soruları
1. Şunu isteyin: Kadın bir antrenörden
bahsedenler el kaldırsın.
Odanın küçük bir bölümü ellerini
kaldırırsa şunu sorun: Kadın
antrenörlerin erkekler kadar iyi olmadığı
için mi çok az kadın antrenör olduğunu
düşünüyoruz? HAYIR! Öyleyse
neden daha az sayıda harika kadın
antrenörden bahsediyoruz?
• Daha az kadın antrenör olduğun için.
• Medya harika kadın antrenörler hakkında
fazla hikaye anlatmadığı için.
• Çoğumuz özellikle de daha üst düzey
sporlarda kadınlardan daha çok erkek
antrenöre sahip olduğumuz için.
• Kadınları harika antrenörler olarak görmemizi
engelleyen ön yargılarımız olduğu için.
Bilgilendirme• Herhangi bir antrenörün genç bir kişiüzerinde pozitif bir etkisi olabilir, ancak
cinsiyetteki bu farkın kayda değer olduğunu
söyleyebiliriz. Kız çocukların kadın
antrenörlere sahip olması erkek çocuklarınerkek antrenöre sahip olmasından çokdaha az olasıdır. Erkek çocukların kadın
antrenörleri olma ihtimali ise daha dadüşüktür. Bu, yetişkinlerden öğrendiğimiz
iyi derslerin çoğunun erkeklerden geldiği
anlamına gelir. Kız ve erkek çocuklarımızın
kadınları pozitif lider ve mentor rollerinde
görmelerini istemiyor muyuz?

4243