Deklaracja z Mechelen
19 marca 2014 roku
W dniach 17-19 marca 2014 roku Centrum Nauki Kopernik
uczestniczyło w Światowym Szczycie Centrów Nauki(Science Centre World Summit, Mechelen, Belgia).
Wydarzenie – organizowane od 1996 r., co 3 lata na różnych
kontynentach – zgromadziło 443 osoby z 58 krajów świata.
Po raz pierwszy do udziału w nim zostali zaproszeni
przedstawiciele organizacji i instytucji spoza środowiskacentrów nauki i muzeów nauki, np. uczelnie, fundacje,biznesmeni, politycy, naukowcy.

WSTĘPOd 1996 r. można zauważyć znaczną intensyfikację debaty publicznej w takich
obszarach jak klimat, energetyka, zagrożenie pandemiczne, ochrona prywatności czy badania naukowe. Ponadto rewolucja cyfrowa, która wprowadziła
technologię do naszego codziennego życia, stworzyła także nowe sposoby
komunikowania i uczenia się. Odpowiedzią na te potrzeby stały się centranauki, z których każde dostosowane jest do potrzeb lokalnej społecznościi działa na zasadzie pełnej otwartości.
Zarówno władze publiczne, jak i organizacje naukowe, międzynarodowe instytucje oraz wielonarodowe korporacje i środowiska akademickie, dostrzegająpotrzebę zaangażowania społeczeństwa w globalną debatę na temat roli nauki
i technologii w stymulowaniu rozwoju oraz zapewnieniu dobrobytu
i zamożności. Prawie 3000 zlokalizowanych na całym świecie centrów nauki
postawiło sobie za cel edukację opartą na doświadczeniu, czym zjednało sobie
zaufanie ponad 310 milionów osób odwiedzających je każdego roku osób.
Jednakże można zauważyć, że zakres działalności centrów nauki w corazwiększym stopniu wykracza poza samo demonstrowanie zjawisk przyrodniczych. Wiele centrów podejmuje próby angażowania społeczeństwa
w dialog na temat globalnych problemów, wyposażając poszczególnych liderów lokalnych społeczności w niezbędne narzędzia pracy oraz przyczyniając
się do realizacji Milenijnych Celów Rozwoju oraz Celów ZrównoważonegoRozwoju, które zostaną ogłoszone w 2015 roku.
ROSNĄCE ZNACZENIE CENTRÓW NAUKI NA ŚWIECIEKażdego roku powstają nowe centra nauki w szczególności w Afryce, Ameryce
Południowej, krajach basenu Morza Śródziemnego, Europie Środkowo-Wschodniej oraz w Azji. Centra te kładą szczególny nacisk na uwzględnienie lokalnego kontekstu, rodzimych zasobów wiedzy oraz zróżnicowaniawśród odbiorców. Można by wymienić szereg przykładów intensywnego dialogu świata nauki ze społeczeństwem, w wyniku którego idee oparte na wiedzy
znajdują swoje odzwierciedlenie w procesach decyzyjnych. Współcześnie jesteśmy o wiele lepiej przygotowani do udziału w inwestycjach w naukę i realizacji planów rozwojowych, przez co możemy wnosić aktywny wkład w
rozwiązywanie zarówno problemów globalnych, jak i lokalnych. Znaczącywzrost zakresu promowania kreatywności, pomysłowości i innowacyjności
przez centra nauki stał się kluczem do bardziej zrównoważonego rozwoju.

ŚWIATOWY SZCZYT CENTRÓW NAUKI 2014
W ostatnich latach wystąpiła znaczna intensyfikacja działań w zakresie partnerstwa, promowania nauki i zaangażowania prowadzonych ponad kulturowymi, politycznymi, gospodarczymi i geograficznymi granicami. Globalna
współpraca ze szkolnictwem, sztuką, światem biznesu, decydentami i mediami
ma obecnie bardziej intensywny charakter. Światowy Szczyt Centrów Nauki
2014 stworzył możliwość kontynuacji tego procesu, a także poprawy istniejących i budowania nowych programów partnerskich połączonych wspólnąwizją przyszłości. Stworzył on unikalną okazję do dyskusji na temat różnorakich problemów, z jakimi zmagają się zarówno centra nauki, jak i partnerzy.
Celem Szczytu w Mechelen było poinformowanie kolejnych decydentów, naukowców, globalnych firm i międzynarodowych instytucji o istotności
współpracy z rozsianymi po całym świecie centrami nauki. Tego rodzaju
współpraca stanowi krok w kierunku realizacji wspólnego celu, jakim jest
zbudowanie mostu między społeczeństwem, a nauką i technologią, a przez to
rozwiązanie wielu globalnych problemów. Centra nauki to nie tylko miejsca,
w których odwiedzający mogą obejrzeć interesującą prezentację czy miłospędzić czas w deszczowe popołudnie. Są to wyjątkowe instytucje, których
zadaniem jest transformacja sposobu myślenia i działania osób w każdymwieku. Zacieśnienie współpracy umożliwi zaangażowanie społeczeństwaw kwestie związane z nauką i technologią na wyższym strategicznym poziomieniż kiedykolwiek w przeszłości. Jednocześnie partnerstwo to umożliwistworzenie klimatu, w ramach którego wszystkie strony będą sobie nawzajem
udzielać wsparcia.
To prestiżowe międzynarodowe zgromadzenie zakończyło się podpisaniem
tzw. Deklaracji z Mechelen, stanowiącej podsumowanie globalnego planu działań. W myśl tematu przewodniego Szczytu – „Public engagement for a betterworld”, liderzy społeczności centrów nauki zobowiązali się do podjęcia wszelkich wysiłków, aby zaangażować ludzi w zmianę świata na lepsze.
Deklarację podpisali przedstawiciele organizacji zrzeszających instytucje popularyzujące naukę. Organizacje te zapraszają do współpracy wszystkie podmioty
o podobnym charakterze do wspólnej realizacji zamierzonych celów. Ponadto
zobowiązali się do promowania Deklaracji wewnątrz własnych organizacji oraz
do udziału w projektach partnerskich.

Centra nauki na całym świecie, wraz z partnerami, zobowiązały się do realizacjiponiższych celów:
1. Analiza metod, która zapewni skuteczniejszą współpracę ze społecznościami lokalnymi oraz szerszego otwarcia na zróżnicowanych odbiorców, zeszczególnym uwzględnieniem płci.
2. Kontynuowanie działań o pozytywnym wpływie w skali globalnej, których
celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat możliwości oferowanych przez naukę i technologię w obszarze zrównoważonego rozwoju
ludzkości.
3. Zwrócenie uwagi decydentów i mediów na to, jak istotne jest angażowanie społeczeństwa w kwestie związane z nauką i technologią poprzez
realizację globalnych przedsięwzięć.
4. Wykorzystanie pozycji centrów nauki jako placówek cieszących się zaufaniem do zapoznania społeczeństwa z nowymi rozwiązaniami technologicznymi i technologiami zrównoważonego rozwoju oraz możliwościami ich
szerszego wykorzystania.
5. Nadzorowanie prac nad stworzeniem metod aktywizujących osobyuczące się oraz optymalizowania procesu edukacji, z wykorzystaniem
odpowiednich technologii.
6. Zaangażowanie społeczeństwa w badania naukowe, aby w ten sposóbuświadamiać ludziom ich wartość, poszerzać ich horyzonty oraz pokazać, żedziałalność uczelni wyższych i instytucji badawczych odpowiada na realne
potrzeby społeczeństwa, także w skali globalnej.
7. Współpraca przy organizacji obchodów Międzynarodowego Roku Centrów Nauki 2019, a także zachęcanie ludzi na całym świecie do udziału
w projektach dotyczących nauki i technologii oraz podkreślanie ich wpływu
na społeczeństwo.

Centrum Nauki Kopernik
ul.Wybrzeże Kościuszkowskie 2000-390 Warszawa
www.kopernik.org.pl