អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.១៖ គំរូហានិភ័យន្គ្ះថ្ន្ក់ទ្ឹស្តីសុវត្ថិភាពមូលដ្ឋ្នជាច្ើនត្ូវគ្បានបង្កើតច្ញពីទស្សនៈន្ការបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់ដើម្បីសម្្ចបាននូវ
សុវត្ថិភាព។ គំរូហានិភ័យន្គ្ះថ្ន្ក់ (hazard risk model) ដ្លជាទ្ឹស្តីមួយក្នុងចំណមទ្ឹស្តីជាច្ើនត្ូវបានពន្យល់នៅក្នុងជំពូកន្ះ។គំរូហានិភ័យន្គ្ះថ្ន្ក់គឺជាទ្ឹស្តីស្តីពីសុវត្ថិភាពដ្លនាព្លថ្មីៗន្ះបានកា្ល្យជារឿងសំខាន់នៅក្នុងវិស័យ
សុវត្ថិភាពវិស្វកម្មក៏ដូចជាសុវត្ថិភាព និងសុខភាពការងរ។1 ទ្ឹស្តីន្ះជាមូលដ្ឋ្នប្ងច្កពីរបៀបន្គ្ះថ្ន្ក់
ដ្លអាចនាំឱ្យមានការកើតឡើងន្អន្តរាយ (ការខូចខាតដ្លបានកើតឡើងពិត) ទៅជាគ្្ះថ្ន្ក់ និងហានិភ័យ។វិធីសស្្តក្នុងការបា៉្ន់ប្មាណហានិភ័យមានភាពខុសប្ល្កគ្ន្ទៅតាមវិស័យ និងការអប់រំហើយនិយមន័យខាងក្្មន្ះត្ូវបានអនុម័តសម្្ប់ការការពារគ្្ះថ្ន្ក់នៅក្នុងវិធានន្ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅសលាមត្ត្យ្យ/កន្ល្ងអប់រំផ្ស្ងៗ។
ហានិភ័យ = ភាពធ្ងន់ធ្ងរន្គ្ះថ្ន្ក់ x ប្ូបាប៊ីលីត្ន្ការកើតឡើងន្ការខូចខាតដ្លបណ្ត្លមកពីគ្ះថ្ន្ក់
ទោះបីជាគ្្ះថ្ន្ក់អាចមាន ហើយវាអាចធ្ងន់ធ្ងរប៉ុណ្ណ្ក៏ដោយ បើប្ូបាប៊ីលីត្ន្គ្ះថ្ន្ក់ដ្លបង្កគ្ះថ្ន្ក់ដល់មនុស្សគឺសូន្យ ឬជិតស្មើសូន្យនោះហានិភ័យក៏នឹងសូន្យ ឬជិតស្មើសូន្យដ្រ។ឧទាហរណ៍ កតា្ត្បង្កគ្ះថ្ន្ក់រួមមាន កង់ និងសមា្ភ្រ:នៅកន្ល្ងសួនកំសន្ត។ ទាំងន្ះគឺជាកតា្ត្បង្កគ្ះថ្ន្ក់ដ្លអាចបង្កឱ្យមានការប៉ះទង្គិច ជំពប់ដួល និងធា្ល្ក់។ ដើម្បីបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់ទាំងន្ះ ទស្សនៈន្ការក្លម្អ
បរិស្ថ្នគឺមានសរៈសំខាន់ណស់ដូចជា ការលុបបំបាត់កតា្ត្បង្កគ្ះថ្ន្ក់នានា និងការចាត់វិធានការប្កបដោយ
ប្សិទ្ធភាពដើម្បីការពារកុមារពីគ្ះថ្ន្ក់ទាំងនោះ (ឧទាហរណ៍ ការបិទទ្នាប់ទន់ៗទៅនឹងជ្ុងតុ)។១.២. គ្្ះមហន្តរាយ និងគ្្ះថ្ន្ក់
គ្្ះមហន្តរាយ (Disaster) សំដៅលើការកើតឡើងន្របួស ឬការខូចខាតខ្លះដល់ជីវិត រាងកាយ ឬទ្ព្យសម្បត្តិ
របស់មនុស្សដ្លបណ្ត្លមកពីគ្ះថ្ន្ក់មួយចំនួន មកពីបាតុភូតធម្មជាតិ ឬកតា្ត្មនុស្ស។ គ្្ះមហន្តរាយអាច
ប្ងច្កជាគ្្ះមហន្តរាយធម្មជាតិ (ឧទាហរណ៍ គ្្ះមហន្តរាយ ឧតុនិយម និងការរញ្ជួយដី) និងគ្្ះមហន្តរាយ
ដ្លបង្កើតដោយមនុស្ស (ឧទាហរណ៍ គ្្ះថ្ន្ក់ជីវិត គ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍ គ្្ះថ្ន្ក់ឧស្សាហកម្ម ការខូចខាតផ្ន្កព្ហទ្ម ណ្ឌ និងវិនាសកម្មសង្គម្ ដ្លបង្កឡងើ នៅក្នងុ ជីវតិ ប្ចាថំ )្្ង ។ គ្ះ្ មហន្តរាយដ្លបង្កតើ ដោយមនុសស្ ភាគច្ន
ើកើតឡើងដោយគ្្ះថ្ន្ក់។ គ្្ះថ្ន្ក់ទាំងនោះអាចត្ូវបានប្ងច្កដូចជា គ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍ (traffic accidents)ក្នុងន័យទូលំទូលាយ (ឧទាហរណ៍ រថយន្ត ផ្លូវរថភ្លើង យន្តហោះ និងគ្្ះថ្ន្ក់តាមសមុទ្) និងគ្្ះថ្ន្ក់ក្នុងជីវភាព (lifeaccidents) ដ្លបណ្តល្ មកពីសន្្ថ ភាពផ្សង្ ៗនៅក្នងុ ជីវភាពប្ចាថំ រ្្ង មួ មាន នៅសលារៀន ផ្ទះ និងសហគមន៍ (គ្ះ្ ថ្នក្ ់ដ្លមិននឹកស្ម្នដល់ដ្លកើតឡើងនៅក្នុងជីវិតប្ចាំថ្ង្រួមមាន ការថប់ដង្ហើម នឹងជំពប់ជើងដួល/ធា្ល្ក់)។ គ្្ះថ្ន្ក់
ក្នុងជីវភាពដ្លត្ូវប្ឈមមុខនៅតាមសលារៀនរួមមាន ការធា្ល្ក់ពីជណ្តើរ និងឧបករណ៍សួនកុមារដ្លទ្ុឌទ្្ម
អាចកើតមានឡើងសូម្បីត្ព្លច្ញល្ងក៏ដោយ (សូមមើលចំណុច ៦. សុវត្ថិភាពសលារៀនន្ជំពូកទី ១៤ ន្ះ)។២ លក្ខណៈន្រគ្រះថា្ន្រក់ទាក់ទងនឹងកុមារផ្អ្រកលើទស្រសនៈន្រដំណាក់កាលអភិវឌ្រឍន៍
តើគ្ះថ្ន្ក់ និងរបួសប្ភ្ទណខ្លះដ្លអាចកើតមានតាំងពីក្ម្ងរហូតដល់វ័យជំទង់? ផ្ន្កន្ះពន្យល់អំពីប្ភ្ទ
គ្្ះថ្ន្ក់ និងរបួសដ្លអាចកើតមានឡើងតាំងពីវ័យកុមាររហូតដល់វ័យជំទង់ព្មទាំងកតា្ត្នៅពីក្យឧបទ្ទវហ្តុ
ទាំងនោះ។2 ដោយសរត្ការលូតលាស់ និងការអភិវឌ្ឍចិត្ត និងរាងកាយមិនទាន់ព្ញវ័យនៅក្នុងរយៈព្លទាំងន្ះ ដូច្ន្ះចាំបាច់ត្ូវធ្វើឱ្យពួកគ្យល់កាន់ត្សុីជម្្អំពីការប្ព្ឹត្តិទៅប្កបដោយសុវត្ថិភាពខណៈព្លធ្វើឱ្យប្សើរឡើងនូវការ
គ្ប់គ្ងសុវត្ថិភាពន្បរិស្ថ្នជុំវិញរបស់ពួកគ្។268

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

២.១. លក្ខណៈន្ចិត្ត និងរាងកាយ និងឥរិយបថអំឡុងព្លបឋមវ័យ
បឋមវ័យ/វ័យកុមារភាពដំបូងគឺជារយៈព្លដ្លចិត្ត និងរាងកាយលូតលាស់ និងអភិវឌ្ឍយ៉្ងខា្ល្ំង។ វាក៏ជារយៈព្ល
មួយដ្លសមត្ថភាពក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទ្មានការរើកចម្ើន។ លក្ខណៈរាងកាយសំខាន់ៗរបស់កុមារតូច
មានដូចខាងក្្ម៖i. បឋមវ័យគឺជារយៈព្លដ្លគ្មើលឃើញការលូតលាស់រាងកាយថ្រ។ii. ន្ះគឺជារយៈព្លដ្លមុខងរចក្ខនុ ងិ សោតវិញណ្្ញ មានការអភិវឌ្ឍឆ្ពះ្ ទៅដំណក់កាលបញ្ចបន់ កា្ រលូតលាស់។iii. ប្ព័ន្ធប្សទមានការរើកចម្ើនយ៉្ងខា្ល្ំងហើយការសម្បសម្ួលរវាងមុខងរជាច្ើនចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍ។
ផ្តើមច្ញពីទស្សនៈន្ការប្ព្ឹត្ដដោយសុវត្ថិភាពចៀសផុតពីគ្ះថ្ន្ក់ គ្ត្ូវគិតពិចារណលក្ខណៈន្ការ
លូតលាស់ និងការអភិវឌ្ឍ។ ឧទាហរណ៍ ការអភិវឌ្ឍផ្ន្កចក្ខុ និងសោតវិញ្ញ្ណមិនទាន់បានព្ញល្ញអាចបណ្ត្ល
ឱ្យមានការយល់ដឹងយឺតអំពីគ្ះថ្ន្ក់។ ថ្វីត្បិតត្ចក្ខុវិញ្ញ្ណ (គំហើញ) អភិវឌ្ឍខា្ល្ំងក្នុងវ័យទារកក៏ដោយ ប៉ុន្ត្នៅព្ល
កុមារមានអាយុចាប់ពី ៥-៦កម្ិតគំហើញ នៅត្ឹម ១,០ ឬខ្ពស់ជាងន្ះ។ ត្ង់ន្ះ គ្និយយថគំហើញចក្ខុទាំងទ្វ្អភិវឌ្ឍ
ព្ញល្ញនៅអាយុប្ហ្លប្្ំឆ្ន្ំ។
សម្្ប់មុខងរសោតវិញ្ញ្ណ សមត្ថភាពសំខាន់ដ្លទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាពគឺសមត្ថភាពកំណត់មូលដ្ឋ្នីយកម្ម
សំឡ្ង (ទីតាំងន្ប្ភពសំឡ្ង) ដ្លវិវឌ្ឍតាំងពីកុមារនៅតូច។ ដើម្បីចៀសវាងគ្្ះថ្ន្ក់ដោយការរកឃើញ
ទីតាំងរបស់រថយន្តមួយបានរហ័សគឺចាំបាច់ណស់ត្ូវកំណត់ទីតាំងប្ភពសំឡ្ងឱ្យបានច្បាស់។ ទោះបីជាមុខងរចក្ខុនិងសោតវិញ្ញ្ណបានអភិវឌ្ឍក៏ដោយ ប៉ុន្ត្ការដឹងពីគ្ះថ្ន្ក់នៅមានការយឺតយ៉្វក្នុងករណីដ្លកុមារទាំងនោះទាប
និងពិបាកក្នុងការរកឃើញអ្វីៗនៅជុំវិញខ្លួន ឬក្នុងករណីដ្លកុមារទាំងនោះមានបទពិសោធន៍គ្ះថ្ន្ក់តិចតួច។
ដោយសរត្ការប្មើលមើលរបស់មនុស្សព្ញវ័យត្មា្ន្ក់ឯងអាចរំលងគ្្ះថ្ន្ក់ ដូច្ន្ះត្ូវមានការយកចិត្តទុកដក់គ្ប់គ្ន់ពីទស្សនៈរបស់កុមារ។ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពធ្វើលំហាត់ប្ណគឺជាកតា្ត្សំខាន់មួយទៀតដើម្បីចៀសវាងគ្្ះថ្ន្ក់។ នៅក្នុងការធ្វើ
លំហាត់ប្ណ ការសម្បសម្ួលរវាងការសង្ក្តនឹងភ្ន្កលើគោលដៅ និងចលនារាងកាយគឺជាការសំខាន់។ ការអភិវឌ្ឍ
យ៉្ងឆប់រហ័សន្ការសម្បសម្ួលន្ះគឺជាលក្ខណៈរបស់កុមារតូច។២.២. ចរិតលក្ខណៈន្ចិត្ត និងរាងកាយ និងឥរិយបថរបស់សិស្សកម្ិតបឋមសិក្សា
ក្នុងអំឡុងព្លប្្ំមួយឆ្ន្ំន្ការសិក្សានៅបឋមសិក្សា ការផ្ល្ស់ប្តូរដ៏សំខាន់ៗត្ូវបានសង្ក្តឃើញការលូតលាស់
និងការអភិវឌ្ឍ។ ដោយឡ្ក កុមារដ្លមានអាយុពី ១០-១២ឆ្ន្ំ កំពុងស្ថិតក្នុងដំណក់កាលលូតលាស់លឿន និងបង្ហ្ញពីសន្ទុះន្ការលូតលាស់ជាពិស្សការលូតកម្ពស់។ នៅក្នុងអំឡុងព្លន្ះសមត្ថភាពធ្វើលំហាត់ប្ណក៏រើកចម្ើនដ្លជាមូលដ្ឋ្នគ្ឹះន្រាងកាយដ្លត្ូវការដើម្បីប្កបដោយសុវត្ថិភាព។
ទោះជាយ៉្ងណក៏ដោយ តាមទស្សនៈន្សុវត្ថិភាពការផ្ល្ស់ប្តូរផ្លូវចិត្ត/សង្គម ឬឥរិយបថ គឺជាចរិតលក្ខណៈដ្ល
សំខាន់ជាងការលូតលាស់រាងកាយ (តារាងទី ១៤.១)។ សិស្សសលាបឋមសិក្សាបានពង្ីកសកម្មភាពរបស់ពួកគ្យ៉្ងច្ើនដ្លជាភាពខុសប្ល្កគ្ន្តាំងពីកុមារភាពដ្លនៅព្លនោះពួកគ្បានរស់នៅក្្មការការពាររបស់ឪពុកមា្ត្យ។ ហ្តុន្ះហើយលទ្ធភាពន្ការជួបប្ទះនូវគ្្ះថ្ន្ក់ក៏មានច្ើនដ្លតម្ូវឱ្យពួកគ្ជ្ើសរើសឥរិយបថណដ្លមានសុវត្ថិភាពដោយខ្លួនឯង។
ជាពិស្ស នៅព្លរៀនដល់ថ្ន្ក់កាន់ត្ខ្ពស់ ភាពអសមត្ថភាពរបស់ពួកគ្ក្នុងការដោះស្្យបញ្ហ្ផ្លូវចិត្តអាច
បណ្ត្លឱ្យមានស្ថ្នភាពមិនស្ថិតស្ថ្រដ្លអាចនាំឱ្យមានគ្្ះថ្ន្ក់ធំ/គ្្ះមហន្តរាយ។ ដូច្ន្ះវាពិតជាមានសរៈសំខាន់ណស់ដ្លត្ូវមានការណ្នាំ ការគ្ប់គ្ង និងការយកចិត្តទុកដក់ពីមនុស្សធំដ្លនៅជុំវិញពួកគ្។
ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ269

លើសពីន្ះទៅទៀត ទមា្ល្ប់ន្ការរស់នៅជុំវិញការបរិភោគ ការធ្វើលំហាត់ប្ណ និងការសម្្កអាចគ្ម្នភាព
ទៀងទាត់ទ្នៅព្លរៀនដល់ថ្ន្ក់កាន់ត្ខ្ពស់។ បនា្ទ្ប់ពីត្លប់មកដល់ផ្ទះវិញនៅថ្ង្សិក្សាធម្មតា សិស្សបឋមសិក្សា
ចំណយព្លច្ើនមើលទូរទស្សន៍ ហ្គ្ម និងទូរស័ព្ទទំនើប (ស្ម្តហ្វូន) លើកល្ងត្ព្លធ្វើកិច្ចការសលា និងកិច្ចការផ្ទះរបស់ពួកគ្។ ប្បបទន្ការរស់នៅប្បន្ះអាចប៉ះពាល់ដល់របៀបរស់នៅទៀងទាត់របស់កុមារ នឹងពាក់ព័ន្ធនឹងហានិភ័យដ្លបណ្ត្លឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់ពួកគ្ (សូមមើលជំពូកទី ៥)។ ទោះបីជា
វាគ្ម្នផលប៉ះពាល់ផ្ទ្ល់ទៅលើសុវត្ថិភាពជីវិតក៏ដោយ វាអាចបណ្ត្លឱ្យមានការរំខាននៅក្នុងជីវិតប្ចាំថ្ង្ ឬនាំឱ្យ
មានឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់ដ្លត្ូវបានរៀបរាប់នៅព្លក្្យ។ ដូច្ន្ះគ្មិនអាចមិនអើពើអំពីទស្សនៈន្ការអប់រំ
សុវត្ថិភាពទ្ (សូមមើលចំណុច ១.២. អំពីគ្ះថ្ន្ក់ក្នុងជីវភាព ន្ជំពូកទី ១៤ ន្ះ)។តារាងទី ១៤.១៖ លក្ខណៈចិត្តសស្ត្ សង្គម និងអាកប្បកិរិយរបស់សិស្សកម្ិតបឋមសិក្សាអាយុចូលរៀន

លក្ខណៈចិត្តសង្គម• អាចយល់ពផី លវិបាកន្ឥរិយបថរបស់ពកួ គ្។ថ្ន្ក់ទាប

• មានគំនិតផ្ទ្ល់ខ្លួនហើយព្លខ្លះប្ឆំងនឹងឪពុកមា្ត្យរបស់ពួកគ្។

លក្ខណៈឥរិយបថ
• ឥរិយបថឆ្វឆវថយចុះ
• សកម្មភាពក្នងុ ក្មុ ដ្លមានត្កមាុ រកើនឡើង
• បង្ហ្ញឥរិយបថសមរម្យដោយយល់ពីផលវិបាកន្ឥរិយបថរបស់ពួកគ្
• មានទំនោរផ្តលស់ រៈសំខាន់កាន់តច្ នើ្ ចំពោះ
ទំនាក់ទំនងជាមួយមិត្តភក្តិជាងជាមួយមនុស្សធំ(គ្ូ ឪពុកមា្ត្យ)• អសមត្ថភាពក្នុងការដោះស្្យបញ្ហ្ឱ្យបានថ្ន្ក់ខ្ពស់

បញ្ហ្ផ្លូវចិត្តកើនឡើងដូចជា អារម្មណ៍តានតឹងនិងមិនអាចគ្ប់គ្ងអារម្មណ៍របស់ពួកគ្។

សមស្បអាចបណ្ត្លឱ្យមានស្ថ្នភាពផ្លូវចិត្ត
មិនស្ថិតស្ថ្រនិងនាំឱ្យមានអំពើហិង្សា ឬកាបំផ្ល្ញរបស់របរ
• បាត់បង់មា្ច្ស់ការលើខ្លួនឯង
• បាត់បង់របៀបរស់នៅជាមូលដ្ឋ្ន
• ចំណយព្លច្ើនមើលទូរទស្សន៍ ហ្គ្ម
និងស្ម្តហ្វូន បនា្ទ្ប់ពីត្ឡប់មកផ្ទះវិញ

២.២.១. បញ្ហ្ប្ឈមក្នុងការអប់រំសុវត្ថិភាពដល់សិស្សកម្ិតបឋមសិក្សា
ការអភិវឌ្ឍផ្លូវចិត្តទាក់ទងនឹងបុព្វហ្តុន្ឥរិយបថ និងការព្យាករណ៍ពីផលវិបាករបស់វាគឺជាកតា្ត្សំខាន់មួយពីទស្សនៈ
ន្ការព្យាករណ៍ និងការចៀសវាងពីគ្ះថ្ន្ក់។ កុមារនៅបឋមសិក្សាងយយល់អំពីទំនាក់ទំនង លក្ខណៈប្បន្ះពីថ្ន្ក់
ក្្មដ្លអនុញ្ញ្តឱ្យមានការអប់រំពីសុវត្ថិភាពនៅបឋមសិក្សាប្កបដោយប្សិទ្ធភាព។ នៅបឋមសិក្សា សិស្សតម្ូវឱ្យ
ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការបង្កើតការយល់ដឹងអំពីគ្ះថ្ន្ក់នៅជុំវិញពួកគ្តាមរយៈបទពិសោធន៍ និងបង្កើនចំណ្ះដឹង
បន្តិចម្តងៗ អំពីគ្ះថ្ន្ក់ និងគ្្ះមហន្តរាយនានា។ ជាពិស្ស នៅថ្ន្ក់ខ្ពស់គឺមានប្សិទ្ធភាពក្នុងការប្ើព័ត៌មានពី
ប្ព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយធំៗ (ទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងកាស្ត/ទស្សនាវដ្តី) និងអីុនធឺណ្តដើម្បីជួយសិស្សឱ្យយល់ និងពិចារណអំពី
សុវត្ថិភាពក្នុងការអប់រំពីសុវត្ថិភាព។270

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

សិស្សសលាបឋមសិក្សាស្ថិតក្នុងដំណក់កាលមួយដ្លពួកគ្មានសម្បជញ្ញៈបទដ្ឋ្នខ្ពស់ ហើយមានឆន្ទៈទទួល
យកការណ្នាំពីមនុស្សធំ។ រយៈព្លន្ះត្ូវបានចាត់ទុកថ សមស្បសម្្ប់ការអប់រំសុវត្ថិភាព។ ទោះជាយ៉្ងណ
ក៏ដោយ ក្្ពីផ្តល់ការអប់រំអំពីសុវត្ថិភាពដល់កុមារ វាក៏មានសរៈសំខាន់ផងដ្រសម្្ប់មនុស្សធំដ្លត្ូវមាន
ឥរិយបថសុវត្ថិភាពជាគំរូ។ វាគឺជាមូលដ្ឋ្នន្ការអប់រំសុវត្ថិភាពសម្្ប់មនុស្សព្ញវ័យដើម្បីធ្វើជាគំរូជាមុនសិនដូចជា
ការអនុលោមតាមបទបញ្ញត្តិនានា។ លើសពីន្ះទៅទៀត វាក៏មានសរៈសំខាន់ផងដ្រក្នុងការបន្ថ្មបន្តិចម្តងៗលើក
ការពិចារណពីសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដទ្ ជាពិស្សសុវត្ថិភាពរបស់សមាជិកគ្ួសរ យុវជន និងមនុស្សចាស់ទៅក្នុង
ខ្លឹមសរន្ការបង្ៀន។២.៣. ចរិកលក្ខណៈន្ចិត្ត និងរាងកាយ និងឥរិយបថរបស់សិស្សកម្ិតអនុវិទ្យាល័យ
ការឈានដល់វ័យព្ញវ័យនៅក្នុងរយៈព្លន្ះ សិស្សព្យាយមមានភាពឯករាជ្យខាងផ្លូវចិត្តពីឪពុកមា្ត្យ ឬប្ឆំង
នឹងឪពុកមា្ត្យ និងសលារៀនញឹកញាប់ជាងព្លមុន។ នៅអនុវិទ្យាល័យ ចំនួនករណីន្ការគំរាមកំហ្ង (bullying)និងអំពើហិង្សាមានទំហំធំជាងនៅបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា។ ន្ះបង្ហ្ញថ វាក៏ជារយៈព្លដ្លអាចមាន
ឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់ដូចជា ការកើនឡើងឥរិយបថបង្កហ្តុ (សូមមើលជំពូកទី ១១)។ការធា្ល្ក់ចុះន្សម្បជញ្ញៈបទដ្ឋ្នត្ូវបានលើកឡើងថជាកតា្ត្មួយសម្្ប់ឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់។ សិស្សនៅ
អនុវិទ្យាល័យត្ូវបានបណ្ត្យឱ្យប្ព្ឹត្តអំពើនានាប្ឆំងនឹងច្បាប់សង្គម។ ឧទាហរណ៍ ប្បន្ះរួមមាន ការឆ្លងកាត់ផ្លូវ
ដោយមិនអើពើភ្លើងសញ្ញ្ចរាចរណ៍ និងការប្ើទូរស័ព្ទដ្/ស្ម្តហ្វូនព្លដើរ/កំពុងដើរ។ ការធា្ល្ក់ចុះន្ការគោរព
តាមបទដ្ឋ្នសង្គមមិននាំឱ្យមានបញ្ហ្ឥរិយបថដោយផ្ទ្ល់ទ្ ប៉ុន្ត្ឧទាហរណ៍ នៅព្លវាមានទំនាក់ទំនងជាមួយ
ការប្ើប្ស់គ្ឿងញៀនវារួមចំណ្កបានជាកតា្ត្សំខាន់មួយ។ភាពងយទទួលសមា្ព្ធពីមិត្តភក្ដិក៏ជាលក្ខណៈន្វ័យន្ះដ្រ។ សិស្សចាប់ផ្តើមបង្ហ្ញនូវនិនា្ន្ការខា្ល្ចក្នុងការ
ដ្ញច្ញពីក្ុម ហើយដូច្ន្ះហា៊្នធ្វើរឿងគ្្ះថ្ន្ក់ដើម្បីផ្គ្ប់ចិត្តពួកមា៉្ករបស់ពួកគ្ និងបង្កើនអារម្មណ៍ថជាកម្មសិទ្ធិ
របស់ក្ុមមិត្តភក្ដិ។២.៣.១. បញ្ហ្ប្ឈមន្ការអប់រំសុវត្ថិភាពរបស់សិស្សកម្ិតវិទ្យាល័យទំនោរក្នុងការព្យាយមភា្ជ្ប់ទៅនឹងឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់ន្ះមិនកំណត់ចំពោះត្កុមារណមា្ន្ក់ជាពិស្សនោះទ្។
ផ្ទុយទៅវិញ គ្អាចឃើញទំនោរន្ះនៅក្នុងដំណើរការអភិវឌ្ឍធម្មតារបស់ក្ុមមនុស្សវ័យក្ម្ង និងដើរតួនាទីយ៉្ងសំខាន់
សម្្ប់ការលូតលាស់របស់ពួកគ្ទៅជាមនុស្សព្ញវ័យទោះបីជាល្អ ឬអាក្ក់ក៏ដោយ។ ឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់ជា
មធ្យាបាយមួយដើម្បីមានឯករាជ្យភាពពីឪពុកមា្ត្យ ដើម្បីស្ពគប់មិត្តភក្តិ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចនាំឱ្យមានការធា្ល្ក់ចុះន្
ការគោរពតាមបទដ្ឋ្នសង្គមដ្លតំណងដោយច្បាប់របស់សលា។ ទាំងន្ះបង្កឱ្យមានឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់ផ្ស្ងៗ។
គ្គិតថ អាកប្បកិរិយគ្្ះថ្ន្ក់បំផុតនៅក្នុងរយៈព្លន្ះនៅត្ជាឥរិយបថស្វ្ងរក (ការប៉ុនប៉ង) មានខ្លះៗដ្ល
នាំឱ្យមានឥរិយបថប្្សចាក និងឥរិយបថគ្្ះថ្ន្ក់ជាបន្តបនា្ទ្ប់។
ទោះជាយ៉្ងណក៏ដោយ ប្សិនបើវាជាឥរិយបថដ្លអាចបំផ្ល្ញខ្លួនឯង ឬអ្នកដទ្ និងអាចបណ្ត្លឱ្យពួកគ្ស្ល្ប់
គ្ូបង្ៀនត្ូវប្្ប់សិស្សឱ្យបានត្ឹមត្ូវអំពីសរៈសំខាន់ន្ការគោរពជីវិតខ្លួនឯង និងជីវិតរបស់អ្នកដទ្ ព្មទាំង
ផលវិបាកន្ឥរិយបថធ្វ្សប្ហ្ស និងផ្តល់យុត្តិកម្មសម្្ប់ការប្ព្ឹត្ដដោយសុវត្ថិភាព។
លើសពីន្ះទៅទៀត នៅក្នុងការអប់រំសុវត្ថិភាពសិស្សត្ូវរៀនមិនត្ឹមត្ហានិភ័យជាជនរងគ្្ះន្ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ (incident/accident) ប៉ុណ្ណ្ះទ្ ប៉ុន្ត្ថ្មទាំងរៀនអំពីហានិភ័យដ្លអាចបង្កការខូចខាតដល់អ្នកដទ្
ផងដ្រ។ ឧទាហរណ៍ ការជិះកង់ដោយមិនប្ុងប្យ័ត្ន ឬគ្ម្នពន្លឺអាចបណ្ត្លឱ្យប៉ះទង្គិចជាមួយអ្នកថ្មើរជើងហើយថ្មទាំង
អាចឆក់យកជីវិតមនុស្សក្នុងករណីអាក្ក់បំផុត។ សូម្បីត្សិស្សវិទ្យាល័យក៏ត្ូវយល់ដឹងឱ្យបានច្បាស់អំពីការទទួលខុសត្ូវរបស់ខ្លួនចំពោះសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ក្នុងនាមជាប្ជាពលរដ្ឋមួយរូប។
ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ271៣ មូលហ្រតុន្ររបួសដោយសារគ្រ្រះថា្ន្រក់ចរចរណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងអនីតិជន
គ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍នៅប្ទ្សកម្ពុជាមានភាគរយរងរបួសខ្ពស់បំផុតន្គ្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍ដោយ ៧១,៨%ន្អ្នកដ្លរងរបួសក្នុងរយៈព្ល ១២ខ្ ចុងក្្យន្ះទាក់ទងនឹងគ្្ះថ្ន្ក់លើដងផ្លូវ (តារាងទី ១៤.២)។ ក្នុង
ចំណមរបួសនានាមាន ដួល និងជំពប់ដួលមានចំនួន ៩,៧% បនា្ទ្ប់មកមានពស់ ឬសត្វខាំ ៥,១% អំពើហិង្សា ២,៤%រលាកធ្ងន់ធ្ងរ ១,២% និងការបាញ់កាំភ្លើង ការលង់ទឹកស្ល្ប់ និងពុលតិចជាង ១%។ មូលហ្តុផ្ស្ងទៀត ឬមិនស្គ្ល់មាន
ចំនួន ៩,២% ន្របួស។
ចំពោះការរងរបួសចំពោះអ្នកដ្លមានអាយុពី ០-៩ឆ្ន្ំ មូលហ្តុចម្បងគឺគ្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍ ៤៨,៧% បនា្ទ្ប់មកការធា្ល្ក់
និងជំពប់ដួល ២២,៥% ពស់ ឬសត្វខាំ ១៣,៥% ការរលាកធ្ងន់ធ្ងរ ២,០% អំពើហិង្សា ១,៥% និងមូលហ្តុផ្ស្ងទៀត ឬមិនស្គ្ល់មាន ១១,៧%។ចំពោះរបួសរបស់អ្នកដ្លមានអាយុពី ១០-១៩ឆ្ន្ំ មូលហ្តុចម្បងគឺគ្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍ ៦៧,៨% បនា្ទ្ប់មកការធា្ល្ក់
និងជំពប់ជើងដួល ៩,២% ពស់ ឬសត្វខាំ ៥,១% អំពើហិង្សា ៣,៧% រលាកធ្ងន់ធ្ងរ ២,០% និងមូលហ្តុផ្ស្ងទៀត ឬមិនស្គ្ល់មាន ១២,១%។តារាងទី ១៤.២៖ មូលហ្តុន្ការរងរបួសតាមអាយុប្ភ្ទន្គ្ះថ្ន្ក់អាយុគ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍

ការធា្ល្ក់ពី
ដើមឈើ/ពស់ចឹក ឬអគរសត្វខាំអំពើហិង្សារលាកធ្ងន់ធ្ងរការបាញ់ការពុល

ការលង់

កាំភ្លើង(សរជាតិទឹកស្ល្ប់គឺមី)ផ្ស្ងៗ

មិនស្គ្ល់
មូលហ្តុ/បាត់ខ្លួន

របួស
0-9

48.7

22.5

13.5

1.5

2.0

0.0

0.0

0.0

6.6

5.1

10-19

67.8

9.2

5.1

3.7

2.0

0.0

0.0

0.0

12.1

0.0

20-39

79.4

6.1

3.3

2.7

1.1

0.7

0.4

0.0

6.3

0.0

40-59

73.1

11.1

4.5

1.6

0.9

0.1

0.6

0.0

8.20.0

60+

60.3

13.1

6.4

1.1

0.0

0.0

0.0

0.0

17.6

1.4

សរុប71.8

9.7

5.1

2.4

1.2

0.3

0.3

0.0

8.6

0.6

Percentage of the population injured in an accident in the past 12 months by type of accident according to age, Cambodia 2014ប្ភព៖ Adapted from Reference 4

៤ សុវត្ថិភាពចរចរណ៍ និងការបងា្ក្ររគ្រ្រះថា្ន្រក់ចរចរណ៍គ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍គឺជាបញ្ហ្ដ្លយើងទាំងអស់គ្ន្អាចជួបប្ទះ។ នៅប្ទ្សកម្ពុជា អត្្មរណភាពដ្លជាប់
ទាក់ទងនឹងគ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍កំពុងកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្ន្ំ (រូបទី ១៤.១)។5 ការស្ល្ប់ភាគច្ើនទាក់ទងនឹងម៉ូតូ
និងត្ីចក្យន។ ការបង្ក្រទប់ស្ក្ត់គ្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍តម្ូវឱ្យមានការបង្កើតច្បាប់ និងបទបញ្ជ្ពាក់ព័ន្ធ ការបង្កើត
បរិយកាសចរាចរណ៍ប្កបដោយសុវត្ថិភាព (ពោលគឺការកសងបណ្ត្ញផ្លូវថ្នល់ និងការក្លម្អគុណភាពផ្លូវថ្នល់ដ្លមានស្្ប់) ការត្ួតពិនិត្យនិងថ្ទាំយនយន្ត និងសកម្មភាពអប់រំប្ជាជនតាមរយៈការអប់រំសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍។
បញ្ហ្ប្ឈមនៅកម្ពុជារួមមាន ការយល់ដឹងទាបរបស់អ្នកបើកបរចំពោះសុវត្ថិភាពអ្នកប្ើប្ស់ផ្លូវដ្លងយ
រងគ្្ះ (ពោលគឺ កុមារ មនុស្សចាស់ និងអ្នកថ្មើរជើង) និងការយល់ដឹងទាបអំពីការអនុលោមតាមច្បាប់ (ពោលគឺការអនុលោមតាមច្បាប់ចរាចរណ៍ ការពាក់មួកសុវត្ថិភាព និងជាពិស្សមិនរំលោភបំពានល្បឿនកំណត់ ឬការបើកបរក្្មឥទ្ធិពលន្គ្ឿងស្វឹង)។272

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

ខ្លឹមសរន្ការអប់រំសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ (តារាងទី ១៤.៣) នៅក្នុងសលារៀនរួមមាន ការយល់ដឹងអំពីគ្ះថ្ន្ក់នៅកន្ល្ងកើតហ្តុចរាចរណ៍ផ្ស្ងៗ ព្មទាំងការសិក្សាពីការដើរដោយសុវត្ថិភាព និងការប្ើប្ស់កង់ ម៉ូតូនិងម៉ូតូកង់បីប្កបដោយសុវត្ថិភាព។ លើសពីន្ះទៅទៀត វាមានសរៈសំខាន់ណស់ដ្លត្ូវអនុវត្តឥរិយបថសុវត្ថិភាពតាមរយៈការសិក្សាពីការព្យាករណ៍ និងការចៀសវាងពីគ្ះថ្ន្ក។់ គោលដៅសំខាន់ន្ការអប់រំ សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ គឺការប្ព្ឹត្តស្បតាមច្បាប់ចរាចរណ៍ និងមានវិធានការត្ឹមត្ូវដើម្បីការពារដោយខ្លួនឯងនោះគឺ «ឈប់» «មើល» និង «ត្ួតពិនិត្យ»។6ទន្ទឹមនឹងន្ះដ្រ វិធានការទាំងន្ះគឺជាមូលដ្ឋ្នសម្្ប់ការបង្កើតសង្គមមានសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍។(%)

20.0
19.5
19.0
18.5
18.0
17.5
17.0
16.5
2019

2018

20172016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

20092008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

16.0(ឆ្ន្ំ)ប្ភព៖ Created using Reference 5រូបទី ១៤.១៖ អត្្សស្ល្ប់បណ្ត្លមកពីរបួសចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ (ក្នុងចំណមប្ជា ជន ១០០ ០០០នាក់)តារាងទី ១៤.៣៖ ខ្លឹមសរន្ការអប់រំ សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍i.

ស្វ្ងយល់ពីគ្ះថ្ន្ក់ដ្លទាក់ទងនឹងការដើរលើផ្លូវ និងការឆ្លងកាត់ផ្លូវ និងរបៀបប្ព្ឹត្ដដោយសុវត្ថិភាពii.

ការត្ួតពិនិត្យ/ថ្ទាំកង់ និងរបៀបជិះកង់បានត្ឹមត្ូវiii.

ស្វ្ងយល់ពីលក្ខណៈរបស់ម៉ូតូ និងម៉ូតូកង់បី និងការប្ើប្ស់ប្កបដោយសុវត្ថិភាពiv.

ស្វ្ងយល់ពីលក្ខណៈរបស់រថយន្ត និងឥរិយបថប្កបដោយសុវត្ថិភាពក្នុងការបើកបររថយន្តv.

យល់ត្ឹមត្ូវ និងគោរពអនុវត្តតាមតាមច្បាប់ចរាចរណ៍vi.

ស្វ្ងយល់ពីកាតព្វកិច្ច និងការទទួលខុសត្ូវរបស់អ្នកបើកបរ រួមទាំងករណីដ្ល កង់ត្ូវបានប្ើប្ស់ផងដ្រvii.

ស្វ្ងយល់ និងយកចិត្តទុកដក់ពីសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍របស់កុមារ មនុស្សចាស់ ជនពិការ អ្នកជំងឺ អ្នករបួស និងអ្នកថ្មើរជើងviii.

ស្វ្ងយល់ពីសរៈសំខាន់ន្ការបង្កើតសង្គមសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ និងការចូលរួម/កិច្ចសហប្តិបត្តិការយ៉្ងសកម្មix.

មុខងររបស់អង្គការពាក់ព័ន្ធដូចជា ប៉ូលីស និងអ្នកពន្លត់អគ្គីភ័យ
ប្ភព៖ Created using Reference 6ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ273

អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.២៖ ស្ថ្នភាពន្ការធ្វើដំណើររបស់សិស្ស និងបញ្ហ្ប្ឈមន្ការប្ើប្ស់មួកសុវត្ថិភាពនៅប្ទ្សកម្ពុជា

នៅប្ទ្សកម្ពុជា មធ្យាបាយធ្វើដំណើរភាគច្ើនបំផុតគឺម៉ូតូ។ ម៉ូតូមានចំនួនជាង ៨០% ន្យនយន្តដ្លបានចុះបញ្ជីជាផ្លូវការ។ ការស្ល្ប់ដ្លបណ្ត្លមកពីគ្ះថ្ន្ក់ម៉ូតូមាន ៦៧% ក្នុងចំណមអ្នកស្ល្ប់ដោយសរគ្្ះថ្ន្ក់ចរាចរណ៍ប្ចាំឆ្ន្ំ។ លើសពីន្ះទៅទៀត ចំនួនអ្នកស្ល្ប់កំពុងកើនឡើង។ ច្បាប់របស់ប្ទ្សកម្ពុជាតម្ូវឱ្យអ្នកបើកបរម៉ូតូពាក់មួកសុវត្ថិភាព ប៉ុន្ត្មិនតម្ូវឱ្យអ្នកជិះជាមួយពាក់មួកសុវត្ថិភាពទ្។ ប្សិនបើទាំងអ្នកបើកបរនិងអ្នករួមដំណើរបានពាក់មួកសុវត្ថិភាព ពួកគ្អាចចៀសផុតពីការស្ល្ប់។ ការការពារគ្្ះថ្ន្ក់ម៉ូតូគឺជាបញ្ហ្ប្ឈមដ៏សំខាន់នៅក្នុងការអប់រំអំពីសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍របស់ប្ទ្សកម្ពុជា។លើសពីន្ះទៅទៀត ទោះបីជាច្បាប់អនុញ្ញ្តឱ្យមនុស្សដ្លមានអាយុចាប់ពី ១៦ឆ្ន្ំឡើងទៅ អាចបើកបរ
ម៉ូតូបានក៏ដោយ ក៏ច្បាប់ន្ះមិនត្ូវបានអនុវត្តយ៉្ងតឹងរុឹងទ្។ ឧទាហរណ៍ យើងឃើញសិស្សានុសិស្សដ្លរស់
នៅឆ្ង្យពីសលា ហើយពិបាកធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើង ឬជិះកង់ បាននឹងកំពុងបើកម៉ូតូទៅសលាជារៀងរាល់
ថ្ង្។ ជារឿយៗគ្ឃើញសិស្សជិះម៉ូតូមួយគ្ឿងមានគ្ន្ពីរ ឬបីនាក់ មានព្លខ្លះលើសពីបីនាក់ ហើយពួកគ្កម្
ពាក់មួកសុវត្ថិភាពណស់។ ន្ះគឺជាបញ្ហ្ប្ឈមក្នុងការចូលរៀន និងសុវត្ថិភាពន្ការធ្វើដំណើរ។៥ ការបងា្ក្ររគ្រ្រះថា្ន្រក់ផ្ន្រកព្រហ្មទណ្ឌជាមួយនឹងការរើកចម្ើនយ៉្ងឆប់រហ័សនគររូបនីយកម្ម និងការប្ើប្ស់កុំព្យូទ័រ ការបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់ផ្ន្ក
ព្ហ្មទណ្ឌដូចជា ការចាប់ពង្្ត់ និងការបង្ករបួស បានកា្ល្យជាបញ្ហ្ប្ឈមដ៏សំខាន់មួយសម្្ប់សុវត្ថិភាពសលារៀន។ ចំនួនករណីគ្ះថ្ន្ក់ផ្ន្កព្ហ្មទណ្ឌតាមរយៈការប្ើប្ស់អីុនធឺណ្តដ្លទាក់ទងនឹងការរើករាលដល
ន្ស្ម្តហ្វូន និង SNS (បណ្ត្ញស្វាសង្គម) បានកើនឡើង ហើយការបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់ផ្ន្កព្ហ្មទណ្ឌដ្លពាក់ព័ន្ធ
នឹងសិស្សសលាបានកា្ល្យជាបញ្ហ្ប្ឈមសកលដ៏សំខាន់ (សូមមើលអត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៣៖ កុមាររស់នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល)។ ទោះជាយ៉្ងណក៏ដោយ សលារៀនត្ឯងមិនអាចដោះស្្យបញ្ហ្ប្ឈមន្ះបាន
ទាំងស្ុងទ្គឺសង្គមទាំងមូលរួមគ្ន្ដោះស្្យ។ផ្ន្កន្ះពន្យល់ពីរបៀបឆ្លើយតបទៅនឹងវត្តមានរបស់មនុស្សដ្លគួរឱ្យសង្ស័យដ្លសលារៀននៅកម្ពុជានឹង
ត្ូវការដោះស្្យនាព្លអនាគត។2៥.១. ប្ព័ន្ធហាដវ្របង្ក្របទឧក្ិដ្ឋ (បរិកា្ខ្រ និងការដំឡើង)ជាវិធានការបង្ក្របទឧក្ិដ្ឋតាមរយៈការប្ើប្ស់និងការដំឡើងបរិកា្ខ្រ គ្និយយពីគោលការណ៍ន្ «ការធានា
ភាពមើលឃើញ និងការពង្ឹង/ការថ្រក្សាដ្នសមត្ថកិច្ច» និង «ការត្ួតពិនិត្យការច្ញចូល»។ វិធានការទាំងន្ះដើម្បី
មើលឃើញច្បាស់សព្វគ្ប់ទិសទី (ការធានាភាពមើលឃើញ និងការពង្ឹង/ការថ្រក្សាដ្នសមត្ថកិច្ច) និងទប់ស្ក្ត់អ្នកដ្ល
ប៉ុនប៉ងប្ព្ឹត្តបទឧក្ិដ្ឋពីការលបលួចចូលទៅក្នុងបរិវ្ណសលារៀន និងអគរសិក្សា (ត្ួតពិនិត្យការច្ញចូល)។
ដើម្បីសម្្ចបំណងន្ះ អ្វីដ្លអាចធ្វើបានមុនគ្នៅកម្ពុជាគឺការធ្វើរបងព័ទ្ធជុំវិញបរិវ្ណ និងដក់សន្តិសុខការពារ។
របងក៏អាចការពារកុំឱ្យសត្វឆ្ក្ និងសត្វស្ុកនានាចូលដូចជា ពព្ និងដើម្បីការពារការខូចខាតក្នុងបរិវ្ណពីការ
បនោ្ទ្របង់គ្ម្នអនាម័យក៏ដូចជាគ្្ះថ្ន្ក់ដ្លបណ្ត្លមកពីឆ្ក្ព្ខាំ។
លើសពីន្ះទៅទៀត នៅព្លដ្លស្ដ្ឋកិច្ចជាតិ និងស្ដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋ្នមានការរើកចម្ើន គ្អាចមានលទ្ធភាព
ប្ើប្ស់ប្ព័ន្ធសន្តិសុខបន្តិចម្តងៗដូចជា ការបំពាក់កាម្រា៉្សុវត្ថិភាព និងប្ព័ន្ធទូរស័ព្ទ ការបំពាក់ប្ព័ន្ធចាក់សោរ
ស្វ័យប្វត្តិនៅច្កទា្វ្រ និងប្ព័ន្ធប្កាសអាសន្ន។274

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

ការបំពាក់ឧបករណ៍ទាំងន្ះគ្មិនរំពឹងថមានប្សិទ្ធភាពខ្ពស់ទ្ បើគ្ម្នការគ្ប់គ្ងវិបត្តិតាមប្ព័ន្ធសូហ្វវ្រ(Software Aspects) ដ្លនឹងនិយយនៅព្លក្្យ។ ទោះបីជាមានការបំពាក់ម្រា៉្សុវត្ថិភាពក៏ដោយ ប្សិនបើ
ប្ព័ន្ធត្ួតពិនិត្យអំពើច្តនាមិនគ្ប់គ្ន់ ឬប្ព័ន្ធជូនដំណឹងខូចធ្វើឱ្យជនសង្ស័យងយស្ួលលបលួចចូលក្នុង
បរិវ្ណ។ ចូរកត់សមា្គ្ល់ថ ប្ព័ន្ធហាដវ្រនឹងមានប្សិទ្ធភាពលុះត្្ត្ប្ព័ន្ធសូហ្វវ្រទំនើប។

៥.២. ប្ព័ន្ធសូហ្វវ្របង្ក្របទឧក្ិដ្ឋ
វាមានសរៈសំខាន់ណស់ក្នុងការបង្កើតប្ព័ន្ធគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅតាមសលារៀន ហើយបង្កើត និងអនុវត្តវិធានការ
ប្កបដោយប្សិទ្ធភាពដោយផ្អ្កលើលក្ខណៈជាប្ព័ន្ធ ជាពិស្សបង្កើត និងអនុវត្តសៀវភៅណ្នាំគ្ប់គ្ងវិបត្តិ។ ចំណុច
ដ្លត្ូវអនុវត្តមានដូចខាងក្្ម៖i.

បង្កើតប្ព័ន្ធគ្ប់គ្ងវិបត្តិមួយ ដោយបញ្ជ្ក់ពីតួនាទីរបស់អ្នកគ្ប់គ្ង និងបុគ្គលដ្លទទួលខុសត្ូវផ្ន្ក
សុវត្ថិភាព។ii.

ប្មូលព័ត៌មានអំពីមនុស្សគួរឱ្យសង្ស័យនៅជុំវិញសលា ខណៈសហការជាមួយគ្ួសរ និងអង្គការពាក់ព័ន្ធនៅ
ក្នុងសហគមន៍។iii. ចាត់វិធានការដ្លអាចធ្វើទៅបាន និងមានប្សិទ្ធភាពសមស្បតាមស្ថ្នភាពផ្ស្ងៗ។iv. សហការជាមួយអង្គការ/ស្ថ្ប័នពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសហគមន៍ និងស្វ្ងរកកិច្ចសហប្តិបត្តិការពីអាណព្យាបាល និងសហគមន៍។v.

បង្កើតសៀវភៅណ្នាំគ្ប់គ្ងវិបត្តិដ្លសមស្បទៅនឹងស្ថ្នភាពសលារៀន និងសហគមន៍។ នៅក្នុងដំណើរការន្ះសូមបញ្ជ្ក់ពីអាទិភាពន្ការឆ្លើយតបក្នុងករណីមានឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់។vi. ធ្វើការបណ្តុះបណ្ត្លដើម្បីអនុវត្តសៀវភៅណ្នាំគ្ប់គ្ងវិបត្តិប្កបដោយប្សិទ្ធភាព។vii. ផ្អ្កលើបញ្ហ្ប្ឈមដ្លទទួលបានតាមរយៈការបណ្តុះបណ្ត្ល សូមធ្វើការក្សម្ួលសៀវភៅណ្នាំ
ស្តីពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិមានភាពប្សើរឡើង។viii. ផ្តល់ការបណ្តុះបណ្ត្លយ៉្ងសកម្មស្តីពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិដល់បុគ្គលិកសលាដើម្បីពង្ឹង និងរក្សាការយល់ដឹងអំពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ។
ខ្លឹមសរដ្លគួរដក់បញ្ចូលក្នុងសៀវភៅណ្នាំស្តីពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិសម្្ប់ការទប់ទល់នឹង ជនសង្ស័យលបលួច
ចូលក្នុងសលាមានតាមលំដប់លំដោយដូចខាងក្្ម (តារាងទី ១៤.៤)។ វាមានសរៈសំខាន់ក្នុងការផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់បំផុតដល់ជីវិតរបស់មនុស្សទៅក្នុងគ្ប់ខ្លឹមសរទាំងអស់។
តារាងទី ១៤.៤៖ លំហូរន្ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិក្នុងករណីមានជនសង្ស័យលបលួចចូលឈ្ម្ះសកម្មភាពការឆ្លើយតប
• តាមគោលការណ៍ ត្ូវសួរបញ្ជ្្កក់ពីគោលបំណងន្ការចូលមកមុនអនុញ្ញ្តឱ្យ

ការរកឃើញដំបូង និងការត្ួតពិនិត្យមនុស្សសង្ស័យបុគ្គលណមា្ន្ក់ចូលក្នុងបរិវ្ណសលា• នៅព្លមានមនុស្សសង្ស័យនៅក្នុងបរិវ្ណសលាសូមនិយយអ្វីមួយទៅកាន់បុគ្គលនោះ
• ស្នើឱ្យបុគ្គលដ្លគ្ម្នហ្តុផលត្ឹមត្ូវនោះចាកច្ញ
• នៅព្លបុគ្គលិកសលាបានដឹងអំពីគ្ះថ្ន្ក់ ឬមានការសង្ស័យ សូមទាក់ទង

ការបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់ដល់មនុស្ស

ទៅបុគ្គលិកសលាដទ្ទៀតក៏ដូចជានគរបាល និងអង្គការពាក់ព័ន្ធ
• ប្សិនបើបុគ្គលនោះព្យាយមប្ើអំពើហិង្សា សូមចាត់វិធានការការពារសមស្ប
និងភា្ល្មៗ និងជម្លៀស និងជួយសិស្ស
ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ275

ឈ្ម្ះសកម្មភាពការឆ្លើយតប
• ប្សិនបើមាននរណមា្ន្ក់រងរបួស សូមផ្តល់ការសង្គ្ះបឋមដល់បុគ្គលនោះ
ហើយពិនិត្យពីសុវត្ថិភាពរបស់មនុស្សទាំងអស់ជាបនា្ទ្ន់
• បង្កើតអង្គការភា្ល្មៗសម្្ប់ការឆ្លើយតបក្្យឧបទ្ទវហ្តុ
• ចាប់យកស្ថ្នភាពន្ឧបទ្ទវហ្តុ និងចងក្ងព័ត៌មាន

ការឆ្លើយតបសមស្ប• ទាក់ទងអាណព្យាបាល

ជាបន្តបនា្ទ្ប់

• ចាត់វិធានការដើម្បីបង្ក្រការកើតឡើងវិញ
• បង្កើតប្ព័ន្ធមួយសម្្ប់ផ្តល់ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តក្យឧបទ្ទវហ្តុ
ដល់សិស្សសលា បុគ្គលិកសលា និងអាណព្យាបាល
• ប្មូលព័ត៌មាននៅកន្ល្ងត្មួយ (ឧទាហរណ៍ ពីនាយកសលា) ហើយធ្វើ

បញ្ហ្ទូទៅ

របាយការណ៍ឱ្យបានត្ឹមត្ូវ
• ពិនិត្យមើលម្តងមួយៗថ តើស្ថ្នភាពនោះត្ូវបានដោះស្្យបានត្ឹមត្ូវឬនៅ ហើយធានាថ គ្ម្នអ្វីត្ូវមើលរំលងទ្

អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៣៖ កុមាររស់នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល 8អង្គការមូលនិធិសង្គ្ះកុមារអន្តរជាតិរបស់អង្គការសហប្ជាជាតិ (យូនីស្ហ្វ) ច្ងនៅក្នុងរបាយការណ៍
របស់ខ្លួន «កុមារនៅក្នុងពិភពឌីជីថល (ឆ្ន្ំ២០១៧)» 8 ថ បច្ច្កវិទ្យាឌីជីថលបានផ្ល្ស់ប្តូរយ៉្ងច្ើនដល់ជីវិត និងឱកាសន្ជីវិតរបស់កុមារ។ របាយការណ៍បានចង្អុលបង្ហ្ញពីអត្ថប្យោជន៍ន្បច្ច្កវិទ្យាន្ះដោយនិយយថ
ប្សិនបើបច្ច្កវិទ្យាទទួលបានភាពស្មើគ្ន្ពីគ្ប់ទិសទីក្នុងពិភពលោកតាមវិធីត្ឹមត្ូវ នោះកុមារនឹងអាចភា្ជ្ប់
ទៅនឹងឱកាសជីវិតនៅជុំវិញពិភពលោក និងទទួលបាននូវជំនាញ និងចំណ្ះដឹងពីប្ភពន្ការសិក្សាផ្ស្ងៗ ដោយយកឈ្នះលើគុណវិបត្តិដោយសរភាពក្ីក្ ពូជសសន៍ ជាតិពិន្ធុ ភ្ទ និងស្ថ្នភាពភូមិសស្ត្របស់ពួកគ្។
ទន្ទឹមនឹងន្ះ បច្ច្កវិទ្យាឌីជីថលមានទាំងទិដ្ឋភាពអវិជ្ជមាន និងសុទិដ្ឋិនិយម។ ឧទាហរណ៍មួយគឺការប្ងច្ក
ឌីជីថលដល់ប្ទ្សក្ីក្ និងតំបន់ដច់ស្យលនៅក្នុងប្ទ្សទាំងនោះដ្លមិនទាន់ទទួលព័ត៌មាន «សកល»ដោយសរត្ហ្ដ្ឋ្រចនាសម្ព័ន្ធអីុនធឺណ្តគ្ម្នភាពរើកចម្ើន។ លើសពីន្ះទៅទៀត វាមានគ្្ះថ្ន្ក់ដល់ជីវិត
របស់កុមារលើអីុនធឺណ្តដូចជា ពង្ីកវិសលភាពន្គ្ះថ្ន្ក់ដ្លមានស្្ប់តួយ៉្ងដូចជា ការគំរាមកំហ្ងតាម
អីុនធឺណ្ត ការកើតឡើងនូវទម្ង់ថ្មីន្ការរំលោភបំពាននិងការក្ងប្វ័ញ្ចផ្លូវភ្ទ និងគ្ហទំព័រដ្លមាន
ព័ត៌មានទាក់ទាញកុមារឱ្យធ្វើអត្តឃាតនិងប្ព្ឹត្តឧក្ិដ្ឋកម្ម។ វាធា្ល្ប់មានការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ និងប្បមិនច្ញមុខ
ពីមនុស្សដ្លនៅជុំវិញកុមារ។ អង្គការយូនីស្ហ្វព្មានថ ភាពមិនគ្ប់គ្ន់ក្នុងការការពារសុវត្ថិភាពកំពុងធ្វើឱ្យ
កុមារប្ឈមនឹងហានិភ័យធំៗនៅលើអីុនធឺណ្ត ជាពិស្សចំពោះតំបន់ដ្លអីុនធឺណ្តបានរើករាលដល
នាព្លថ្មីៗន្ះដូចជា តំបន់អាហ្វ្ិក និងតំបន់អាសុីអាគ្ន្យ៍ជាដើម។
ជាការពិតណស់ អាណព្យាបាលមានការព្ួយបារម្ភអំពីបញ្ហ្សុខភាពរបស់កូនចៅដូចជា ផលប៉ះពាល់
ដល់សុខភាពភ្ន្ក ការញៀនអីុនធឺណ្ត ការធា្ល្ក់ទឹកចិត្ត និងជំងឺធាត់។276

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៤៖ គ្្ះមហន្តរាយធម្មជាតិដ្លត្ងត្កើតឡើងនៅជុំវិញពិភពលោកគ្្ះធម្មជាតិបានកើតឡើងជាញឹកញាប់ និងបង្កការខូចខាតយ៉្ងធ្ងន់ធ្ងរនៅជុំវិញពិភពលោក។ គ្្ន់ត្
ទឹកជំនន់មានរហូតដល់ទៅ ៤៧% ន្គ្ះមហន្តរាយទាក់ទងនឹងអាកាសធាតុទាំងអស់ (១៩៩៥-២០១៥) ដ្លប៉ះពាល់ដល់ប្ជាជន ២,៣ពាន់លាននាក់ ដ្លភាគច្ើន (៩៥%) រស់នៅក្នុងទ្វីបអាសុី។ វាមានការរាយការណ៍ថ ប្ហ្ល ៩០% ន្ប្ជាជនដ្លបាត់បង់ជីវិតគឺរស់នៅក្នុងប្ទ្សដ្លមានប្្ក់ចំណូលទាប។9 នៅក្នុង
សហគមន៍អន្តរជាតិទសវត្សរ៍ឆ្ន្ំ១៩៩០ ត្ូវបានកំណត់ថជា «ទសវត្សរ៍អន្តរជាតិសម្្ប់ការកាត់បន្ថយ
គ្្ះធម្មជាតិ» ហើយចាប់តាំងពីព្លនោះមក ការិយល័យកាត់បន្ថយហានិភ័យមហន្តរាយរបស់អង្គការ
សហប្ជាជាតិ (UNDRR) បានផ្តួចផ្តើមលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្តិបត្តិការអន្តរជាតិក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយ
ការខូចខាតដោយសរគ្្ះធម្មជាតិ។
ន្ះគឺជាការចាំបាច់ក្នុងការផ្តល់ការអប់រំបង្ក្រទប់ស្ក្ត់គ្ះមហន្តរាយនៅតាមសលារៀន និងសហគមន៍ហើយ
ពិចារណថតើសលារៀនអាចធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីការពារអាយុជីវិតកុមារ និងអ្នករស់នៅសហគមន៍ក្នុងករណីមានគ្្ះធម្មជាតិ។

អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៥៖ ការឆ្លើយតបនឹងរន្ទះ10រន្ទះកើតឡើងដូចខាងក្្ម៖ ចរន្តអគ្គិសនីអាកាសកើតឡើងនៅព្លដ្លខ្យល់ស្លឡើងកម្ត្ដោយពន្លឺ
ព្ះអាទិត្យនៅព្លថ្ង្ ខណៈព្លដ្លខ្យល់ត្ជាក់ផ្ន្កខាងលើធា្ល្ក់ចុះមក។ ចរន្តអគ្គិសនីអាកាសន្ះត្ូវបាន
បង្កើតឡើងនៅក្នុងពពក ហើយចរន្តអគ្គិសនីដ្លពពកមិនអាចបង្កើតបានទៀតត្ូវបានផ្ទុះជារន្ទះ។ ផលប៉ះពាល់
នានាន្រន្ទះលើរាងកាយមនុស្សគឺ រន្ទះបាញ់ និងរន្ទះខ្ទប់។ រន្ទះបាញ់គឺជារន្ទះដ្លវាយប្ហាររាងកាយមនុស្ស
ដោយផ្ទ្ល់ពីពពក។ ក្នុងករណីន្ះគ្និយយថ មនុស្ស ៨០% បានបាត់បង់ជីវិត។ នៅទីវាលដូចជា តំបន់រាបស្មើ
និងកំពូលភ្នំគឺជាកន្ល្ងមានគ្្ះថ្ន្ក់។ រន្ទះខ្ទប់ គឺជារន្ទះបាញ់ដ្លលោតពីដើមឈើ ឬវត្ថុខ្ពស់ផ្ស្ងទៀតដ្លរង
រន្ទះបាញ់ផ្ល្តមកត្ូវមនុស្សដ្លនៅក្ប្រដើមឈើ ឬឆក់អគ្គិសនីឆ្លងកាត់ដីពីដើមឈើដ្លត្ូវរន្ទះបាញ់។
ការជម្លៀសទៅកាន់កន្ល្ងមានសុវត្ថិភាពមុនព្លរន្ទះបាញ់មានសរៈសំខាន់ណស់។ នៅព្លអ្នកសមា្គ្ល់ឃើញ
សញ្ញ្ន្រន្ទះបាញ់ដូចជា ពពកខ្ម្កំពុងរសត់មកជិត ឬសំឡ្ងផ្គរលាន់ អ្នកត្ូវជ្កនៅក្នុងផ្ទះ អគរ ឬរថយន្ត។
ការយកលោហធាតុច្ញពីខ្លួន ឬពាក់អីុសូឡង់ដូចជា ស្ប្កជើងកស៊នូ ឹងមិនការពារបុគ្គលពីរន្ទះបាញ់ឡើយ។ប្សិនបើគ្ម្នអគរណអាចធ្វើជាជម្កបានទ្ អ្នកត្ូវជ្កក្្មវត្ថុខ្ពស់ដ្លមានកម្ពស់យ៉្ងតិច ៥ម៉្ត្(ឧទាហរណ៍ បង្គ្លភ្លើង បំពង់ផ្ស្ង ឬប៉មដ្ក)។ ព្លធ្វើដូច្ន្ះ សូមរក្សាចមា្ង្យ ៤ម៉្ត្ ឬច្ើនជាងន្ះពីវត្ថុ
នោះខណៈស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងមួយដ្លអនុញ្ញ្តឱ្យអ្នកក្ឡ្កមើលឃើញផ្ន្កកំពូលលើន្វត្ថុនៅមុំ ៤៥ដឺក្ ឬច្ើនជាងន្ះ។ ការនៅជិតព្កនឹងបង្កើនហាយនិភ័យន្រន្ទះខ្ទប់។ ការឈ្ង្កមុខចុះ ឬការដ្កលើដីក៏មានហានិភ័យ
ច្ើនក្នុងការរងរន្ទះខ្ទប់ដ្រ។ គួរឱនចុះ និងរក្សាក្បាលឱ្យទាបតាមដ្លអាចធ្វើទៅបាន (រូបទី ១៤.២)។ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ277

≧5 m
≦30 m

រូបទី ១៤.២៖ ការឆ្លើយតបព្លរន្ទះ10៦ សុវត្ថិភាពសាលារៀន
ផ្ន្កន្ះពន្យល់ពីបញ្ញត្តិន្សុវត្ថិភាពនៅសលារៀន។6 សុវត្ថិភាពសលារៀនគួរត្ូវបានដោះស្្យជាមួយ
សុខភាពសិក្សាតាមវិធីបញ្ជ្បដើម្បីធានាសុខភាព និងសុវត្ថិភាពរបស់សិស្ស និងដើម្បីអភិវឌ្ឍចំណ្ះដឹងមូលដ្ឋ្ន
ដ្លអាចឱ្យពួកគ្អភិវឌ្ឍសុខភាពផ្លូវចិត្ត និងរាងកាយ និងធានាសុវត្ថិភាពព្ញមួយជីវិតរបស់ពួកគ្។ សុវត្ថិភាព
សលារៀនមានគោលបំណងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព/ជំនាញរបស់សិស្ស ដើម្បីប្ព្ឹត្តប្កបដោយសុវត្ថិភាពដោយខ្លួនឯងនិងរួមចំណ្កដល់សុវត្ថិភាពអ្នកដទ្ និងសង្គមដោយឈរលើការគោរពចំពោះជីវិតផ្ទ្ល់ខ្លួនរបស់ពួកគ្ និងអ្នកដទ្ព្មទាំងការបង្កើតបរិយកាសដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពរបស់សិស្ស។សុវត្ថិភាពសលារៀនមានបីវិស័យ៖ សុវត្ថិភាពជីវិតប្ចាំថ្ង្ សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ និងសុវត្ថិភាពគ្្ះមហន្តរាយ(ការបង្ក្រគ្្ះមហន្តរាយ) (តារាងទី ១៤.៥)។
គ្្ះថ្ន្ក់ដ្លអាចកើតមានឡើងនៅក្នុងជីវិតសិក្សារួមមាន ការធា្ល្ក់ដោយច្ដន្យពីជណ្តើរ រានហាល ឬយ៉រដ្ល
ទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដក់គ្ប់គ្ន់ក្នុងការគ្ប់គ្ងសុវត្ថិភាពនៅក្នុងសលារៀន។ លើសពីន្ះទៅទៀតគ្្ះថ្ន្ក់ដ្លបណ្ត្លមកពីការចនាគ្្ងអគរ និងបរិកា្ខ្រ/គ្ឿងសង្ហ្រិមចាស់ដ្លមិនបានថ្ទាំត្ឹមត្ូវនៅតាមសលារៀនមិនអាចមើលរំលងបានទ្។
ក្នុងរយៈព្លប៉ុនា្ម្នឆ្ន្ំចុងក្្យន្ះមានការព្ួយបារម្ភអំពីព្ឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដ្លទាញយកផលប្យោជន៍ពីការ
ផ្ល្ស់ប្តូរបរិយកាសជុំវិញសិស្សសលាដូចជា ការរើករាលដលន្ស្ម្តហ្វូន និងបណ្ត្ញសង្គម (SNS) និងសលារៀន
គោលដៅ (សូមមើលអត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៣៖ កុមាររស់នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល)។ ដោយសរព្ឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៅ
ជុំវិញសលារៀនផ្ល្ស់ប្តូរស្បនឹងព្លវ្លា និងសង្គមផ្ល្ស់ប្តូររបៀបរបបសុវត្ថិភាពសលារៀនចាំបាច់ត្ូវពិនិត្យឡើងវិញដោយភាពបត់ប្នដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការកើតឡើងន្ព្ឹត្តិការណ៍សំខាន់ថ្មីដ្លមិនធា្ល្ប់បានគិតគូរនាព្លកន្លងមក។សកម្មភាពដើម្បីសុវត្ថិភាពសលាមានសកម្មភាពធំៗចំនួនបីគឺការអប់រំសុវត្ថិភាពដ្លមានគោលបំណងអភិវឌ្ឍ
សមត្ថភាពសិស្ស ឱ្យមានការប្ព្ឹត្តប្កបដោយសុវត្ថិភាពដោយខ្លួនឯង និងរួមចំណ្កដល់សុវត្ថិភាពអ្នកដទ្ និងសង្គម
ដោយការព្យាករណ៍ពីគ្ះថ្ន្ក់ជាយថហ្តុផ្ស្ងៗបណ្ត្លមកពីការប្ព្ឹត្ត និងបរិយកាសផ្ទ្ល់ខ្លួន។ ការគ្ប់គ្ង
សុវត្ថិភាពដ្លមានគោលបំណងធ្វើឱ្យបរិយកាសជុំវិញសិស្សមានសុវត្ថិភាព និងសកម្មភាពរៀបចំដ្លជួយសម្ួល
ដល់សកម្មភាពទាំងពីរ។278

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

តារាងទី ១៤.៥៖ មាតិកាសំខាន់ៗន្សុវត្ថិភាពសលារៀនវិស័យ

មាតិកា
• របួសនិងគ្្ះថ្ន្ក់ព្លកំពុងសិក្សា ឬក្នុងជីវិតសិក្សា
• ឧបទ្ទវហ្តុ និងគ្្ះថ្ន្ក់នៅក្នុងជីវិតគ្ួសរ
• ការបង្ក្រខូចខាតខាងព្ហ្មទណ្ឌ (ឧទាហរណ៍ ការចាប់ពង្្ត់ ការធ្វើទុក្ខដល់សុវត្ថិភាពជីវិតប្ចាំថ្ង្រាងកាយ ការលួច និងការរំលោភបំពានបណ្ត្ញ)• កន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់នៅតាមផ្លូវទៅសលា ផ្លូវសុវត្ថិភាពក្នុងការធ្វើដំណើរទៅមក
សលារៀន
• សុវត្ថិភាពបរិស្ថ្នសលារៀន (បរិកា្ខ្រ/ការតំឡើងបរិកា្ខ្រ) ការបង្កើតបរិស្ថ្ន
មានសុវត្ថិភាព
• គ្្ះថ្ន្ក់ សុវត្ថិភាព និងការបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់នៅកន្ល្ងកើតហ្តុផ្ស្ងៗ
• ការត្ួតពិនិត្យ/ថ្ទាំកង់ ការយល់ដឹងអំពីលក្ខណៈរបស់ម៉ូតូ ត្ីចក្យន

សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍និងរថយន្ត និងសុវត្ថិភាពព្លជិះ
• ការយល់ដឹងត្ឹមត្ូវ និងការគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍
• ការបង្កើតសង្គមចរាចរណ៍មានសុវត្ថិភាពផ្អ្កលើបច្ច្កវិទ្យាវិទ្យាស្រស្តថ្មី
• ការយល់ដឹងអំពីគ្ះថ្ន្ក់ន្គ្ះធម្មជាតិ (ឧទាហរណ៍ ការខូចខាតដោយសរខ្យល់ និងទឹកជំនន់ គ្្ះរាំងស្ងួត គ្្ះទុរភិក្ស ផ្គររន្ទះ រញ្ជួយដី ស៊ូណមិភ្លើងឆ្ះព្្ និងភ្នំភ្លើង)សុវត្ថិភាពគ្្ះមហន្តរាយ

• ការយល់ដឹងអំពីគ្ះថ្ន្ក់ក្នុងករណីមានអគ្គិភ័យ ឬគ្្ះមហន្តរាយ និងនីតិវិធី(ការបង្ក្រគ្្ះមហន្តរាយ)ប្តិបត្តិប្កបដោយសុវត្ថិភាព
• ការប្ើប្ស់ព័ត៌មានស្តីពីគ្ះមហន្តរាយ និងការត្ៀមខ្លួនសម្្ប់គ្ះ
មហន្តរាយ• ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តក្នុងអំឡុង និងក្្យព្លមានគ្្ះមហន្តរាយ
ប្ភព៖ Created using references 1, 2, 11, 12

៧ ការគ្រប់គ្រងវិបត្តិនៅតាមសាលារៀន
៧.១. បញ្ញតិ្តន្ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅតាមសលារៀន 6ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅក្នុងសលារៀនត្ូវត្ឆ្លុះបញ្ច្ំងពីការពិតរបស់សលារៀន គ្ួសរ សហគមន៍ និងអង្គការ
ពាក់ព័ន្ធ។ លើសពីន្ះទៅទៀត គ្ត្ូវស្ម្នពីស្ថ្នភាពផ្ស្ងៗរួមទាំងព្លកំពុងសិក្សាទាំងក្នុង និងក្្សលារៀន
ព្លកំពុងធ្វើដំណើរ ព្លសម្្ក ព្លអាហារថ្ង្ត្ង់ ព្ឹត្តិការណ៍ សលារៀន និងព្លនាយក នាយករងសលា
ឬបុគ្គលទទួលបន្ទុកផ្ន្កសុវត្ថិភាពអវត្តមាន និងរៀបចំផ្នការដោះស្្យឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ (incident/accident)ផ្ស្ងៗ។ ហើយអ្វីដ្លសំខាន់បំផុតគឺផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់បំផុតដល់សន្តិសុខរបស់សិស្ស។ ឯកសរដ្លច្ងអំពីបញ្ហ្
ទាំងន្ះសម្្ប់គោលបំណងន្ការអនុវត្តរបស់ពួកគ្ឈ្ម្ះថ ផ្នការសុវត្ថិភាពសលារៀន។
ដើម្បីធ្វើការគ្ប់គ្ងវិបត្តិបានត្ឹមត្ូវ ចាំបាច់ត្ូវរៀបចំផ្នការលម្អិតស្តីពីសុវត្ថិភាពសលារៀនជាមុន។ ក្នុងការគិតគូរពីការធ្វើផ្នការសុវត្ថិភាពសលារៀនមានសកម្មភាពបីដ្លទំនាក់ទំនងគ្ន្នោះគឺការអប់រំសុវត្ថិភាពការគ្ប់គ្ង

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ279

សុវត្ថិភាព និងការរៀបចំ។ ឯកសរដ្លផ្តល់ជាពិស្សនូវប្ធានបទ និងនីតិវិធីចាំបាច់ដើម្បីឆ្លើយតបបានត្ឹមត្ូវ
ទៅនឹងដំណើរការពីការកើតឡើងន្គ្ ះថ្ន្ក់រហូតដល់ល្ចច្ញនូវវិបត្តិ និងការស្ត្រសុវត្ថិភាពឡើងវិញហៅថ
សៀវភៅស្តីពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ។ ដោយផ្អ្កលើប្ធានបទទាំងន្ះ សលារៀនត្ូវបង្កើតសៀវភៅណ្នាំគ្ប់គ្ង
វិបត្តិផ្ទ្ល់ខ្លួន និងច្ករំល្កចំណ្ះដឹងដល់បុគ្គលិកសលាទាំងអស់ដើម្បីឱ្យពួកគ្អាចឆ្លើយតបបានត្ឹមត្ូវ
ជារៀងរាល់ថ្ង្ក៏ដូចជាព្លមានអាសន្ន។ លើសពីន្ះទៅទៀត គ្ចាំបាច់ត្ូវធ្វើការផ្ទៀងផ្ទ្ត់ និងក្លម្អជាបន្តបនា្ទ្ប់។

៧.២. ការអនុវត្តជាក់ស្ត្ងន្ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅតាមសលារៀន 10ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅក្នុងសលារៀនត្ូវបានប្ងច្កទៅជាការបង្ក្រឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់តាមរយៈការរកឃើញ
គ្្ះថ្ន្ក់ជាមុន (ការបង្ក្រហានិភ័យ) ការធានាសុវត្ថិភាពរបស់កុមារ និងបុគ្គលិកសលា (ការគ្ប់គ្ងហានិភ័យ)និងការពារការរើករាលដលន្ការខូចខាតតាមរយៈការឆ្លើយតបភា្ល្មៗនិងត្ឹមត្ូវចំពោះឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់
ក៏ដូចជាវិធានការជាបន្តបនា្ទ្ប់ (ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ)។ ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនៅតាមសលារៀនត្ូវបានចាត់ថ្ន្ក់ជាបួន
ដំណក់កាលដូចខាងក្្ម (តារាងទី ១៤.៦)។ ខ្លឹមសរ នឹងលំហូរន្ដំណក់កាលទាំងន្ះត្ូវបានពន្យល់ជាពិស្ស
ដូចខាងក្្ម៖
តារាងទី ១៤.៦៖ មាតិកាសំខាន់ៗន្សុវត្ថិភាពសលារៀនដំណក់កាល១. ការបង្ក្រប្ធានបទន្ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

សកម្មភាពជាក់លាក់ការបង្ក្រការកើតឡើងន្ឧបទ្ទវហ្តុ/ការត្ួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់គ្្ះថ្ន្ក់

កុមារក្នុងការទស្សន៍ទាយ និងចៀសវាងគ្្ះថ្ន្ក់
ការបង្កើតប្ព័ន្ធគ្ប់គ្ងវិបត្តិ កិច្ចសហការជាមួយ

២. ការត្ៀមខ្លួន

ត្ៀមខ្លួនចំពោះការកើតឡើងន្អង្គការ/ស្ថប្ ន័ ពាក់ពន័ ្ធ ការគំទព្ អី ក្ន អាណព្យាបាល

ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់

និងប្ជាពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍ ការបង្កើតសៀវភៅ
ណ្នាំស្តីពីគ្ប់គ្ងវិបត្តិ ការបណ្តុះបណ្ត្ល

៣. ការឆ្លើយតបឆ្លើយតបភា្ល្មៗទៅនឹងឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់

សន្តិសុខរបស់កុមារ និងបុគ្គលិកសលា ការកា្ត្ប់
ស្ថ្នភាព ការថ្ទាំសុខភាពបនា្ទ្ន់ ការបង្ក្រ/កាត់បន្ថយការរើករាលដលន្ការខូចខាតការទំនាក់ទំនង/ការពន្យល់ដល់អ្នកអាណព្យាបាល៤. ការស្ត្រឡើងវិញការឆ្លើយតបបនា្ទ្ប់ពីឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ និងការស្ត្រឡើងវិញ

និងមនុស្សដ្លពាក់ព័ន្ធ ការរៀបចំដំណើរការអប់រំ
ឡើងវិញ វិធានការបង្ករ្ ការកើតឡើងវិញន្ឧបទ្ទវហ្ត/ុគ្្ះថ្ន្ក់ ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត ការពិនិត្យឡើងវិញន្ប្ព័ន្ធគ្ប់គ្ងវិបត្តិ
ប្ភព៖ Created using rerence 10៧.២.១. ការបង្ក្រការកើតឡើងន្ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ [ការបង្ក្រ]ការត្ួតពិនិត្យសមា្ភ្រៈបរិកា្ខ្រ/គ្ឿងសង្ហ្រឹម និងឧបករណ៍នៅក្នុងសលារៀន ព្មទាំងសុវត្ថិភាពតាមផ្លូវទៅសលាគឺជា
ទិដ្ឋភាពសំខាន់មួយន្ការគ្ប់គ្ងវិបត្តិដើម្បីការពារសិស្សកុំឱ្យពាក់ព័ន្ធក្នុងឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ផ្ស្ងៗ។ កិច្ចខិតខំប្ឹងប្្ងដើម្បី «ស្ង់ច្ញ» «វិភាគ» និង «គ្ប់គ្ង» កន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់នៅក្នុងបរិយកាសន្ជីវិតអ្នកសិក្សាដូចជា
ការធ្វើដំណើរទៅ និងមកពីសលារៀនចាំបាច់ត្ូវធ្វើឱ្យមានលក្ខណៈជាប្ព័ន្ធដោយផ្អ្កលើវដ្តន្ផ្នការ-អនុវត្តត្ួតពិនិត្យ-សកម្មភាព (PDCA)។280

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

ក. ការស្ង់យកចំណុចគ្្ះថ្ន្ក់
ប្ើព័ត៌មានបីប្ភ្ទខាងក្្មន្ះសម្្ប់ជាសំអាងដើម្បីស្ង់យកកន្ល្ងប្ឈមនឹងគ្្ះថ្ន្ក់កើតឡើង។i. ព័ត៌មានដ្លផ្តល់ដោយបុគ្គលិកសលា សិស្ស អ្នកអាណព្យាបាល និងសហគមន៍
ប្មូលព័ត៌មានពីអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ដូចជា បុគ្គលិកសលា សិស្ស អ្នកអាណព្យាបាល និងសហគមន៍អំពី
ទីកន្ល្ងដ្លពួកគ្បានរងរបួសនៅក្នុងសលារៀន ឬកន្ល្ងដ្លពួកគ្ជួបគ្្ះថ្ន្ក់នៅព្លធ្វើដំណើរទៅ
ឬមកពីសលារៀន ហើយដៅសមា្គ្ល់ទីតាំងទាំងនោះនៅលើផ្នទីក្នុងមូលដ្ឋ្ន។ កំណត់ទីកន្ល្ងដ្លសិស្ស
ភាគច្ើនបានរងរបួស និងកន្ល្ងប្ឈមដ្លអាចបណ្ត្លឱ្យមានគ្្ះថ្ន្ក់ធំ ហើយបង្ួមកន្ល្ងដ្ល
ត្ូវផ្តល់អាទិភាពក្នុងការចាត់វិធានការ។ii. ព័ត៌មានអំពីការកើតឡើងន្គ្ះថ្ន្ក់កន្លងមក
ឧទាហរណ៍ កន្ល្ងដ្លមានការចាប់ពង្ត់ ឬឧបទ្ទវហ្តុដ្លគួរឱ្យសង្ស័យធា្ល្ប់កើតឡើងកាលពីអតីតកាល
កន្ល្ងដ្លសិស្សបានរងរបួស និងកន្ល្ងដ្លបង្ហៀរទឹកមានទឹកឡើងខ្ពស់ដ្លត្ូវបានកត់ត្ទុកជា
ភស្តុតាងច្បាស់លាស់ និងដក់បញ្ចូលនៅក្នុងកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់ជាអាទិភាព។iii. ព័ត៌មានអំពីលក្ខខណ្ឌន្ការកើតឡើងន្គ្ះថ្ន្ក់
ការកើតឡើងន្គ្ះថ្ន្ក់ទាក់ទងនឹងប្ភ្ទលក្ខខណ្ឌបរិស្ថ្ន។ ប្ើផ្នទីគោលគ្្ះថ្ន្ក់ និងបញ្ជី
ត្ួតពិនិត្យសម្្ប់ជាឯកសរយោងដើម្បីស្វ្ងរកលក្ខខណ្ឌបរិស្ថ្នដ្លអាចជាប់ទាក់ទងនឹងគ្្ះថ្ន្ក់នៅសលារៀន ឬក្នុងបរិយកាសធ្វើដំណើរ ហើយពិនិត្យមើលស្ថ្នភាពនោះជាប្ចាំ/មិនទៀងទាត់/ប្ចាំថ្ង្។ការធ្វើត្ួតពិនិត្យប្ចាំថ្ង្ចំពោះវត្ថុសង្ស័យក៏ជាការសំខាន់ដ្រ។
ជាព័ត៌មានសម្្ប់អ្នក៖ ផ្នទីគ្ះថ្ន្ក់ គឺជាផ្នទីដ្លចង្អុលបង្ហ្ញទីកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់ និងកន្ល្ងជម្លៀសក្នុង
ករណីមានគ្្ះមហន្តរាយណមួយ ហើយផ្នទីន្ះខុសគ្ន្ទៅតាមប្ភ្ទគ្្ះមហន្តរាយ។

ខ. ការវិភាគកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់
វិភាគកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់ដ្លបានជ្ើសរើស ដើម្បីទទួលបានរូបភាពជាក់ស្ត្ងន្គ្ះថ្ន្ក់ដ្លអាចកើតមាន និងកំណត់លក្ខខណ្ឌបរិស្ថ្នទាំងឡាយណដ្លអាចបង្កបញ្ហ្។i. ការវិភាគគោលបំណងតាមរយៈភ្ន្កមនុស្សជាច្ើន
ធ្វើការត្ួតពិនិត្យរួមគ្ន្ជមួយភាគីពាក់ព័ន្ធ ហើយសង្ក្ត និងវិភាគកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់តាមរយៈភ្ន្កមនុស្ស
ជាច្ើន។ ជាការល្អ ចូរស្វ្ងរកកិច្ចសហប្តិបត្តិការពីអ្នកជំនាញដើម្បីធ្វើការវិភាគលម្អិតបន្ថ្មទៀត។
ទាក់ទងទៅនឹងស្ថ្នភាពន្ការខូចខាតនៅព្លគ្្ះថ្ន្ក់បានកើតឡើង និងទីកន្ល្ងន្ការកើតឡើងសូម
កំណត់លក្ខខណ្ឌបរិស្ថ្នដ្លជាកតា្ត្ន្ការកើតឡើង។ii. ការវិភាគអំពីឥរិយបថរបស់សិស្ស
ការកើតឡើងន្គះ្ ថ្នក
្ ជា
់ ច្ន
ើ ជាប់ទាក់ទងទៅនឹងលក្ខណៈឥរិយបថរបស់សសិ ស្ ។ សង្កត្ មើលពីការប្ពតឹ្ ្តរបស់សិស្សនៅកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់ក្នុងសលារៀន និងនៅតាមផ្លូវទៅសលារៀន និងទទួលបានរូបភាពជាក់ស្ត្ងន្
គ្្ះថ្ន្ក់ដ្លអាចកើតមាន។ បនា្ទប់ពីន្ះសូមស្វ្ងរកលក្ខខណ្ឌបរិស្ថន និងបញ្ហ្ប្ឈមនៅក្នុងការណ្នាំ
ដ្លគួរក្លម្អ។iii. ការស្ទង់មើលរបស់សិស្ស
ការវិភាគរបស់សិស្សអំពីកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់គឺមានប្យោជន៍ ពីព្ះនាំឱ្យគ្កំណត់បានពីបញ្ហ្ច្ញពីការមើល
ឃើញរបស់សិស្សក៏ដូចជាការអប់រំសុវត្ថិភាពរបស់សិស្សខ្លួនឯង។ ការប្មូលព័ត៌មានពីសិស្សអំពីបទពិសោធន៍
គ្្ះថ្ន្ក់របស់ពួកគ្ និងបង្កើតផ្នទីសុវត្ថិភាពក្នុងមូលដ្ឋ្ន បនា្ទ្ប់មកផ្ល្ស់ប្តូរយោបល់ជាមួយអ្នក
អាណព្យាបាល និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងសហគមន៍ ក៍មានប្សិទ្ធភាពផងដ្រ។

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

281

គ. ការគ្ប់គ្ងកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់ និងរចនាសម្ព័ន្ធការងរ
តាមរយៈការស្ង់ច្ញ និងវិភាគរកចំណុចគ្្ះថ្ន្ក់ សូមគិតគូរពីគម្្ងក្លម្អជាក់ស្ត្ងដើម្បីចាត់វិធានការ។
សលារៀន គ្ួសរ និងសហគមន៍ចាំបាច់ត្ូវរួមគ្ន្ជាប្ព័ន្ធមួយ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការពិភាក្សាអំពីសកម្មភាពព្មទាំងការត្ួតពិនិត្យជាប្ចាំ។

៧.២.២. ត្ៀមរៀបចំសម្្ប់ការកើតឡើងន្ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ [ការត្ៀមរៀបចំ]ក. ការហ្វឹកហាត់ការជម្លៀសការហ្វឹកហាត់ការជម្លៀសត្ូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្ហ្ញពីតួនាទីរបស់បុគ្គលិកសលាដ្លមានច្ងនៅក្នុងសៀវភៅ
ណ្នាសំ ្តីពកាី រគ្ប់គ្ងវិបត្តិ និងបណ្តុះនូវអាកប្បកិរិយ និងសមត្ថភាពជាក់សង្ត្ របស់សិសស្ ក្នុងការជម្លៀសច្ញដោយសុវត្ថិភាពក្នុងករណីមានគ្្ះអាសន្ន។សកម្មភាពជម្លៀសគឺជា «សកម្មភាពការពារជីវិត» ពីគ្ះថ្ន្ក់ដ្លអាចកើតមានឡើងនៅប៉ុនា្ម្នវិនាទី នាទី និងប៉ុនា្ម្នម៉្ងបនា្ទ្ប់។ បញ្ហ្ខាងក្្មន្ះត្ូវត្បញ្ជ្ក់ឱ្យបានច្បាស់លាស់មុនព្លការហ្វឹកហាត់ការជម្លៀសតាមដ្ល
អាចធ្វើទៅបានដោយពិចារណថ តើប្ភ្ទគ្្ះថ្ន្ក់អ្វីខ្លះដ្លអាចគំរាមកំហ្ងដល់អាយុជីវិតនិងសុខភាពរាងកាយ
របស់សិស្សដោយប្កាន់យកទស្សនៈន្ការពារពួកគ្។i. តើប្ភ្ទគ្្ះថ្ន្ក់អ្វីខ្លះដ្លអាចបង្កឡើង? ការជម្លៀសច្ញពីអ្វីខ្លះ?
ii. តើប្ភ្ទន្ការជម្លៀសអ្វីខ្លះដ្លគួរត្ូវបានយកមកអនុវត្តចំពោះគ្្ះថ្ន្ក់នីមួយៗ?
iii. តើព្លណដ្លសកម្មភាពជម្លៀសគួរត្ត្ូវបានផ្តួចផ្តើម?

ខ. ផ្នការជម្លៀសក្នុងករណីមានគ្្ះថ្ន្ក់
សកម្មភាពជម្លៀសក្នុងករណីគ្ះថ្ន្ក់ប្ប្ួលទៅតាមប្ភ្ទ និងទំហំន្គ្ះថ្ន្ក់ ព្មទាំងលក្ខណៈ និងស្ថ្នភាពនីមួយៗ។ ឧបមាថ សកម្មភាពជម្លៀសគឺជា «សកម្មភាពធានានូវសន្តិសុខដើម្បីគ្ចផុតពីគ្ះថ្ន្ក»់សកម្មភាពទាំងនោះច្កជា «រង់ចាំ (នៅកន្ល្ងកើតហ្តុ)» «ផ្ល្ស់ទីទៅខាងលើ (ឧទាហរណ៍ ផ្ល្ស់ទៅកន្ល្ងមានសុវត្ថិភាពនៅជាន់ទី ២ ឬខ្ពស់ជាងន្ះ)» និង «ផ្ល្ស់ទីច្ញ (ឧទាហរណ៍ ផ្ល្ស់ទៅកន្ល្ងជម្លៀស បណ្ត្ះអាសន្នឬរយៈព្លយូរ)» ក្នុងករណីមានទីធា្ល្។ ដូច្ន្ះសំខាន់ត្ូវគិតគូរពីករណីទាំងន្ះ ហើយពិចារណជាមុនថ
តើសកម្មភាពអ្វីដ្លត្ូវធ្វើនៅព្លមានគ្្ះថ្ន្ក់។ លើសពីន្ះទៅទៀត សកម្មភាពជម្លៀសដ្លសន្មតថ
មានគ្្ះមហន្តរាយបនា្ទ្ប់បន្សំ (ឧទាហរណ៍ គ្្ះមហន្តរាយជាបន្តបនា្ទ្ប់ដ្លបង្កឡើងដោយគ្្ះមហន្តរាយមុន)ក៏ត្ូវពិចារណទុកជាមុនផងដ្រ។
ក្នុងករណីគ្ះថ្ន្ក់ សលារៀនត្ូវការពារអាយុជីវិត និងសុខភាពរាងកាយរបស់សិស្ស ដោយបង្កើតទីស្ន្ក់ការគ្្ះ
មហន្តរាយ ដើម្បីជួយបុគ្គលិកសលាទាំងអស់បំព្ញតួនាទីរបស់ពួកគ្ដូចជា ការប្មូលព័ត៌មាន ការណ្នាំ
អំពីការជម្លៀស និងសកម្មភាពជួយសង្គ្ះ។ ដើម្បីធានាបាននូវការបំព្ញតួនាទីទាំងន្ះចាំបាច់ត្ូវបង្កើតសៀវភៅ
ស្តីពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិជាមុនសិន និងដើម្បីច្ករំល្កការយល់ដឹងរួមដល់បុគ្គលិកសលាទាំងអស់។ចាំបាច់ត្ូវរៀបចំផ្នការជម្លៀស និងបញ្ចូលផ្នការន្ះទៅក្នុងសៀវភៅស្តីពីការគ្ប់គ្ងវិបត្តិដោយកំណត់
ទីកន្ល្ងជម្លៀស និងផ្លូវជម្លៀសជាលក្ខណៈបុគ្គល និងជាពិស្សដោយផ្អ្កលើលក្ខណៈទីតាំង និងភូមិសស្ត្ន្
បរិស្ថ្នសលារៀន និងតំបន់ជុំវិញព្មទាំងផ្នទីគ្ះថ្ន្ក់ដ្លបង្កើតឡើងដោយអាជា្ញ្ធរ និងអង្គការមូលដ្ឋ្ន។282

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

៧.២.៣. ឆ្លើយតបភា្ល្មៗចំពោះឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ [ការឆ្លើយតប]ក្នុងករណីមានគ្្ះថ្ន្ក់នៅសលារៀន វាចាំបាច់ចំពោះគណៈកម្មការសលាដ្លបានបង្កើតសលារៀន (នាយកសលា) ត្ូវចាត់វិធានការភា្ល្មៗ និងត្ឹមត្ូវដោយផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់បំផុតដល់ជីវិត និងសុខភាពរបស់សិស្ស(រូបទី ១៤.៣)។ ដើម្បីសម្្ចកិច្ចការន្ះបាន សំខាន់សលារៀនត្ូវមានប្ព័ន្ធបត់ប្នដ្លជាអង្គការមួយ ហើយចំពោះបុគ្គលិកសលាទាំងអស់ត្ូវត្ស្វ្ងយល់ និងច្ះពីនីតិវិធីក្នុងការព្យាបាលអ្នកជំងឺ (របួស) ឱ្យបានឆប់រហ័ស និងត្ឹមត្ូវដោយមិនស្ទ្ក់ស្ទើរ (សូមមើលជំពូកទី ១៥)។នៅព្លឃើញមានសិស្សឈឺ (របួស) វាសំខាន់ចំពោះអ្នកមកដល់កន្ល្ងកើតហ្តុមុនគ្ត្ូវពិនិត្យមើលស្ថ្នភាពរបួស
របស់សិស្ស ហើយស្នើបុគ្គលិក និងសិស្សដ្លនៅក្ប្រនោះឱ្យជួយ ខណៈព្លកំពុងការពារកុំឱ្យអាការៈកាន់ត្ធ្ងន់ធ្ងរដោយផ្តល់ការសង្គ្ះបឋមដូចជា ឃាត់ឈាមភា្ល្មៗ និងផ្តល់ការធ្វើចលនាប្ះដូងឱ្យដើរឡើងវិញ (CPR) ទៅតាម
ស្ថ្នភាពរបួសរបស់សិស្ស។ ក្នុងករណីមានគ្្ះថ្ន្ក់ តម្ូវឱ្យអនុវត្តការងរជាច្ើនក្នុងព្លដំណលគ្ន្រួមទាំងការទាក់ទងអ្នកអាណព្យាបាលសិស្សដ្លរងរបួស និងការមើលថ្ទាំសិស្សផ្ស្ងទៀតបន្ថ្មពីលើការសង្គ្ះបឋម។បុគ្គលិកសលាទាំងអស់ត្ូវមានការយល់ដឹងរួមអំពីអ្វីដ្លគួរធ្វើឱ្យបានឆប់រហ័សដើម្បីឱ្យពួកគ្អាចឆ្លើយតបបានជាប្ព័ន្ធ។ ក្នុងការទាក់ទងអ្នកអាណព្យាបាលរបស់សិស្ស ដ្លរងរបួសសូមទាក់ទងឱ្យបានឆប់តាមដ្លអាចធ្វើទៅបាន
បនា្ទ្ប់ពីការរៀបចំព័ត៌មានអប្បបរមាដ្លត្ូវការអំពីស្ថ្នភាពទូទៅន្គ្ះថ្ន្ក់ និងកម្ិតន្ការរងរបួស (ឧទាហរណ៍របួសតូចតាច មធ្យម និងធ្ងន់ធ្ងរ)។ក្នុងករណីដ្លត្ូវការការឆ្លើយតបបនា្ទ្ន់ដូចជា ជីវិតរបស់សិស្សដ្លរងរបួសកំពុងរងការគំរាមកំហ្ង ត្ូវចាត់វិធានការភា្ល្មៗដោយផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់លើការព្យាបាលសង្គ្ះជីវិតជាងការរាយការណ៍ទៅអ្នកគ្ប់គ្ង។ បុគ្គលិកសលាត្ូវអនុវត្តវិធីសស្ត្ដើម្បីកាត់បន្ថយការថប់បារម្ភរបស់សិស្សដទ្ទៀតដោយគ្ម្នការរំជួលចិត្តពីស្្ថនភាពគ្្ះថ្ន្ក់ ឬស្ថ្នភាពរបស់សិស្សដ្លរងរបួស។ ព្យាយមទុកកំណត់ហ្តុតាមតម្ូវការទាក់ទងនឹងការកើតឡើងន្គ្្ះថ្ន្ក់ វិធានការដ្លបានអនុវត្តបនា្ទ្ប់ពីហ្តុការណ៍ និងលទ្ធផលន្វិធានការទាំងនោះ អំឡុងព្លផ្តល់អាទិភាពដល់ការសង្គ្ះបឋម នឹងរៀបចំខ្លឹមសរន្របាយការណ៍អំពីស្ថ្នការណ៍បានកើតឡើងជាបណ្ត្ះអាសន្ន។គ្ះ្ ថ្នក្ ក់ តើ ឡើងអ្នករកឃើញសង្គះ្ បឋមសុជំ នំ យួ ការណ្នាំeyouOK?

ពិនតិ យ្ រោគសញ្ញស្ សិ ស្ ដ្លឈឺ(របួស) (ស្មរ្ តី សង្វក្ ប់ ះ្ ដូង ដង្ហមើ ហូរឈាម)Arចាប់យកស្ថន្ ភាពអ្នកគ្បគ់ ង
្ (នាយក)នគរបាល/សុខាភិបាលបុគល្គ កិ សលាអាណព្យាបាល

ការព្យាបាល
រូបទី ១៤.៣៖ ឧទាហរណ៍ន្ការឆ្លើយតបក្នុងករណីមានឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់នៅក្នុងសលារៀន(សង្គ្ះបឋម/ប្ព័ន្ធទំនាក់ទំនងសង្គ្ះបនា្ទ្ន់)ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ283

៧.២.៤. ការឆ្លើយតបជាបន្តបនា្ទ្ប់ចំពោះឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ និងការស្ត្រឡើងវិញ [ការស្ត្រឡើងវិញ]ទាក់ទងនឹងគ្្ះថ្ន្ក់នៅសលារៀន គណៈកម្មការដ្លបង្កើតសលារៀន (នាយកសលា) ចាំបាច់ត្ូវផ្តល់ដំបូនា្ម្ន
និងអនុវត្តវិធានការបង្ក្រការកើតឡើងវិញដោយការសុើបអង្ក្តរកមូលហ្តុ និងផ្ទៀងផ្ទ្ត់វិធានការសុវត្ថិភាពពីមុន និងផ្តល់ការពន្យល់គ្ប់គ្ន់រួចបន្តការគំទ្ដល់អ្នកអាណព្យាបាលសិស្សដ្លរងរបួស។ជាពិស្ស រៀបចំព័ត៌មានលម្អិតអំពីការកើតឡើងន្គ្ះថ្ន្ក់នៅព្លការឆ្លើយតបដ្លត្ូវការភា្ល្មៗបនា្ទ្ប់ពីគ្្ះថ្ន្ក់។ ប្មូលព័ត៌មានពិស្ត្រអំពីមូលហ្តុបណ្ត្លឱ្យមានគ្្ះថ្ន្ក់ ធ្វើការស្្វជ្្វ/ផ្ទៀងផ្ទ្ត់សំដៅបង្ក្រគ្្ះថ្ន្ក់នាព្លអនាគត និងប្ើប្ស់លទ្ធផលន្ការស្្វជ្្វដើម្បីបង្ក្រការកើតឡើងវិញ។៧.៣. បទពិសោធន៍ន្ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ និងការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត 2,10ការជួបឧបទ្ទវហ្ត/ុ គ្ះ្ ថ្នក្ អា់ ចធ្វឱើ យ្ សិសស្ បាក់សបា្ តដោយសរការភ័យខា្លច្ ឬការបាត់បង់បទពិសោធន៍។ ពួកគ្អាចល្ចច្ញរោគសញ្ញ្ដូចជា ការនឹកឃើញព្ឹត្តិការណ៍ម្តងហើយម្តងទៀត ឬការបង្កើតព្ឹត្តិការណ៍ឡើងវិញនៅព្លល្ងក៏ដូចជា អារម្មណ៍មិននឹងនរ និងបញ្ហ្ដំណ្កដ្លបណ្ត្លឱ្យមានបញ្ហ្ធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងជីវិតប្ចាំថ្ង្របស់ពួកគ្។ ប្តិកម្មទាំងន្ះអាចកើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្ប់រូប ហើយករណីភាគច្ើនថយចុះវិញតាមព្លវ្លា។ប៉ុន្ត្ប្សិនបើស្ថ្នភាពន្ះនៅត្បន្តកើតមានពីរបីថ្ង្ទៅមួយខ្បនា្ទ្ប់ពីជួបឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ហៅថ ជំងឺស្ត្សស្ួចស្្វ (Acute Stress Disorder (ASD)) ហើយប្សិនបើវានៅត្បន្តកើតមានរយៈព្លមួយខ្ ឬយូរជាង
ន្ះហៅថ ជំងឺបាក់ស្បាត (Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD))។ ដូច្ន្ះសំខាន់ត្ូវចាប់ផ្តើមផ្តល់ការគំទ្ដល់សិស្ស និងអ្នកអាណព្យាបាលរបស់ពួកគ្ភា្ល្មៗបនា្ទ្ប់ពីឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់សម្្ប់ការបង្ក្រ និងការរកឃើញជំងឺបាក់ស្បាត PTSD នៅដំណក់កាលដំបូង។ គួរកត់សមា្គ្ល់ថមានករណីដ្លសិស្សអភិវឌ្ឍ ASD ភា្ល្មៗបនា្ទ្ប់ពីជួបគ្្ះថ្ន្ក់ ហើយបនា្ទ្ប់មកកា្ល្យទៅជាជំងឺបាក់ស្បាត PTSD រាុ្ំរ៉្ក៏ដូចជាករណីដ្លរោគសញ្ញ្មិនត្ូវបានកត់សមា្គ្ល់នៅដំណក់កាលដំបូង និងករណីដ្លមានរោគសញ្ញ្ត្ូវបានថយចុះម្តង ប៉ុន្ត្ជំងឺល្ចឡើងពីរបីខ្ក្យមកទៀត។
ដូច្ន្ះសំខាន់ត្ូវផ្តល់ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តឱ្យបានយូរតាមដ្លអាចធ្វើទៅបាន (សូមមើលជំពូកទី ១២)។លើសពីន្ះទៅទៀត អ្នកអាណព្យាបាលសិស្សដ្លរងរបួស និងបុគ្គលិកសលាអាចប្ហ្លទុកខ្លួនឯងចោល ឬមិនដឹងថខ្លួនមានជំងឺផ្ន្ករាងកាយ និងផ្លូវចិត្តឡើយ។ ដូច្ន្ះហើយពួកគ្អាចត្ូវការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តសម្្ប់ខ្លួនឯង។ ចំពោះសិស្សដ្លរងរបួស វាសំខាន់ដ្លអ្នកអាណព្យាបាល និងបុគ្គលិកសលានៅជុំវិញពួកគ្ត្ូវមានស្ថិរភាព
ផ្លូវចិត្ត។ ដូច្ន្ះហើយបានជាមនុស្សទាំងអស់ដ្លពាក់ព័ន្ធនឹងគ្្ះថ្ន្ក់គប្បីត្ូវស្វ្ងយល់ថ ពួកគ្ត្ូវការ
ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តដូចជា ការកត់សមា្គ្ល់ពីបញ្ហ្ផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់ពួកគ្ឱ្យបានឆប់តាមដ្លអាច
ធ្វើទៅបានដើម្បីសម្្ក ឬមានការពិគ្ះយោបល់ជាមុន។៧.៣.១. ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តភា្ល្មៗបនា្ទ្ប់ពីមានវិបត្តិកើតឡើងដូចរបួសរាងកាយដ្រ របួសផ្លូវចិត្តគឺត្ូវការសង្គ្ះបឋម។ ការសង្គ្ះផ្លូវចិត្តបឋម (Psychological First Aid(PFA)) ត្ូវបានទទួលយកទូទាំងពិភពលោកថជាវិធីសស្្តមូលដ្ឋ្នន្ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តដ្លផ្តល់ភា្ល្មៗបនា្ទ្ប់ពីមានវិបត្តិកើតឡើង។ PFA ផ្តល់នូវខ្លឹមសរជាក់លាក់ និងនីតិវិធីរួមន្ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តដ្លត្ូវបានផ្តល់ជូនភា្ល្មៗបនា្ទ្ប់ពីមានវិបត្តិកើតឡើង។
ក្បខណ្ឌន្ការបោះពុម្ពផ្សាយឯកសរសង្គ្ះផ្លូវចិត្តបឋមសម្្ប់សលារៀន (Psychological First AidSchool Edition (PFA-S))13 មានសកម្មភាពសំខាន់ៗចំនួន ៨ (តារាងទី ១៤.៧)។ PFA-S ចាត់ទុកវាជារឿងធម្មតាដ្លសិស្ស និងបុគ្គលិកសលាបង្ហ្ញការឆ្លើយតបផ្ស្ងៗគ្ន្ (ឧទាហរណ៍ បញ្ហ្រាងកាយ ការយល់ដឹង ឥរិយបថ284ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិនិងបញ្ហ្ស្ម្រតី) បនា្ទ្ប់ពីស្ថ្នភាពអាសន្ន។ ការថ្ទាំដ្លផ្តល់ដោយអ្នកជំនាញផ្ន្កការជួយសង្គ្ះពីគ្ះមហន្តរាយនិងសុខភាពផ្លូវចិត្តអាចជួយសិស្ស និងបុគ្គលិកសលាឱ្យជាសះស្បើយពីការឆ្លើយតបទាន់ព្លវ្លា និងការនាំយកការថ្ទាំប្បន្ះទៅជាជំនួយដ្លត្ូវនឹងតម្ូវការរបស់មនុស្សមា្ន្ក់ៗនឹងអាចការពាររោគសញ្ញ្មិនឱ្យធ្ងន់ធ្ងរ ឬបន្តកើតមានក្នុងរយៈព្លយូរ។តារាងទី ១៤.៧៖ ក្បខណ្ឌន្ការបោះពុម្ពផ្សាយឯកសរសង្គ្ះផ្លូវចិត្តបឋមសម្្ប់សលារៀនសកម្មភាព

គោលបំណងi. ជួបជាមួយជនរងគ្្ះ និងជួបជាមួយជនរងគ្ះ្ (សិសស្ និងបុគល្គ កិ សលា) ដោយការសម្តង្ នូវសមានចិត្តចាប់ផ្តើមសកម្មភាពដោយមិនដក់បន្ទុកលើពួកគ្ និងឆ្លើយតបទៅនឹងសំណូមពររបស់ពួកគ្ii. សុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ

ធានាបាននូវសន្តិសុខភា្ល្មៗដើម្បីឱ្យជនរងគ្្ះអាចសម្្កកាយ និងចិត្តiii. ស្ថ្រកម្មiv. ប្មូលព័ត៌មានv. ជួយដោះស្្យបញ្ហ្ដ្ល
កើតឡើងជាក់ស្ត្ងvi. លើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនង
ជាមួយមនុស្សជុំវិញខ្លួនvii. ព័ត៌មានមានប្យោជន៍
ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹង
ស្ថ្នការណ៍viii. ការណ្នាំ និងការបញ្ជូនបន្តបំបាត់វិបលា្ល្សរបស់ជនរងគ្្ះដ្លត្ូវបានសន្ធប់ដោយស្ថ្នការណ៍ហើយផ្តល់ឱ្យពួកគ្នូវទស្សនវិស័យ
ប្មូលព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ និងកំណត់ពីតម្ូវការ និងបញ្ហ្បច្ចុប្បន្នរបស់ជនរងគ្្ះ
ជួយជនរងគ្ះ្ ក្នងុ ការដោះស្យ្ តម្វូ ការបច្ចបុ ប្ ន្នរបស់ពកួ គ្តាមវិធជាី ក់សង្្តលើកកម្ពសទ់ នាំ ក់ទនំ ងរបស់ជនរងគ្ះ្ ជាមួយគ្សួ រ/មិតភ្ត ក្ត/ិ គ្បូ ង្ៀន/បុគល្គ កិសលាផ្ស្ងទៀតដ្លនៅជិតពួកគ្ និងជាមួយអង្គការនៅក្នុងសហគមន៍ និងផ្តល់
ជំនួយដើម្បីធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទាំងន្ះមានរយៈព្លយូរផ្តលឱ់ យ្ ជនរងគ្ះ្ នូវព័តមា៌ នអំពបី ត្ កិ ម្មសស្្ត និងវិធដោី ះស្យ្ ដើមប្ កាី ត់បន្ថយ
ការឈឺចាប់របស់ពួកគ្ និងបង្កើនមុខងរសម្បសម្ួលរបស់ពួកគ្
ណ្នាំស្វាកម្មដ្លជនរងគ្្ះត្ូវការនាព្លបច្ចុប្បន្ន ឬនឹងត្ូវការនាព្ល
អនាគត និងការគំទ្ការបញ្ជូនបន្ត
ប្ភព៖ Created using references2, 14

អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៦៖ ប្តិកម្មខួប (Anniversary reaction) 2មនុសស្ ដ្លរងរបួសដោយសរគ្ះ្ មហន្តរាយ ឬឧបទ្ទវហ្ត/ុ គ្ះ្ ថ្នក្ ដ់ ល្ ធា្លប្ ជា់ សះស្បយើ អាចនឹងជួបប្ទះ
ការប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តម្តងទៀតនៅថ្ង្ដ្លពួកគ្បានរងគ្្ះ។ ន្ះហៅថ ប្តិកម្មខួប (anniversary reaction)។វិធីសស្្តមួយដើម្បីដោះស្្យប្តិកម្មខួបន្ះ គឺជូនដំណឹងដល់អ្នកអាណព្យាបាល និងកុមារជាមុនថ ប្តិកម្ម
ពីមុនអាចកើតឡើងសជាថ្មីនៅព្លកាលបរិច្ឆ្ទន្គ្ះមហន្តរាយ ឬឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់នោះកាន់ត្ខិតជិតមកដល់។ ប៉ុន្ត្ពួកគ្មិនបាច់មានការព្ួយបារម្ភទ្ទោះបីជាវាកើតឡើងវិញក៏ដោយ ពីព្ះប្តិកម្មន្ះអាច
កើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្ប់គ្ន្។ ការណ្នាំប្បន្ះ នឹងការពារកុមារមិនឱ្យទទួលរងការរំខាន និងការថប់បារម្ភពីការកើតឡើងន្ប្តិកម្មខួបន្ះក៏ដូចជាដើម្បីឱ្យអ្នកអាណព្យាបាលឆ្លើយតបដោយស្ងប់ស្ងៀម។

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ285៨ តួនាទីបុគ្គលិកសាលាក្នុងការបង្កើតសាលារៀនប្រកបដោយសុវត្ថិភាព
ផ្ន្កន្ះពន្យល់ពីតួនាទីចាំបាច់របស់បុគ្គលិកសលាក្នុងការធានាសុវត្ថិភាព និងរក្សាសន្តិសុខទីកន្ល្ង/បរិស្ថ្ន។8,10
បុគ្គលិកសលាត្ូវធ្វើការសម្្ចចិត្តឱ្យបានត្ឹមត្ូវ និងចាត់វិធានការទៅតាមកាលៈទ្សៈដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពអាយុ
ជីវិត និងសុខភាពរាងកាយរបស់សិស្សពីគ្ះថ្ន្ក់។ ពួកគ្ក៏ត្ូវយល់ដឹងឱ្យបានព្ញល្ញអំពីរចនាសម្ព័ន្ធន្ការរៀបចំ
នៅក្នុងសលារៀនក៏ដូចជាសរៈសំខាន់ និងភាពបនា្ទ្ន់ន្សុវត្ថិភាពសលារៀន និងដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសុវត្ថិភាព
និងជំនាញឆ្លើយតបសុវត្ថិភាពក៏ដូចជាជំនាញអប់រំសុវត្ថិភាពរបស់ពួកគ្។ ដើម្បីសម្្ចបានកិច្ចការន្ះ ចាំបាច់ត្ូវមាន
ការបណ្តុះបណ្ត្លជាក់ស្ត្ងដល់បុគ្គលិកសលាដើម្បីបំព្ញតម្ូវការរបស់សលារៀន និងសហគមន៍។ឧទាហរណ៍ ការប្ើប្ស់ព័ត៌មានសុវត្ថិភាពចុងក្្យបំផុតដ្លផ្តល់ដោយរដ្ឋ្ភិបាល អង្គការអន្តរជាតិ និងអង្គការជំនួយអន្តរជាតិ បុគ្គលិកសលាទាំងអស់ត្ូវប្ត្ជា្ញ្ចិត្តយ៉្ងមុឺងមា៉្ត់ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពសិស្ស យល់ពីបញ្ហ្
ចាំបាច់ដើម្បីការពារសុខភាព និងសុវត្ថិភាពសិស្ស និងមានចំណ្ះដឹង និងជំនាញមូលដ្ឋ្នលើខ្លឹមសរ និងវិធីសស្្ត
ន្ការបង្ៀន។ ដូច្ន្ះទាមទារឱ្យមានការក្លម្អការបណ្តុះបណ្ត្លស្តីពីសុវត្ថិភាពសលារៀនសម្្ប់បុគ្គលិកសលា។
ទាក់ទងនឹងកិច្ចការន្ះ រចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងសលារៀនក៏ត្ូវក្លម្អផងដ្រដើម្បីឱ្យបុគ្គលិកសលាទាំងអស់អាចច្ករំល្ក
ព័ត៌មានចុងក្្យ។
ឧទាហរណ៍ ការបណ្តុះបណ្ត្ល និងខ្លឹមសរមានដូចខាងក្្ម។ ទាក់ទងនឹងទម្ង់ន្ការបណ្តុះបណ្ត្ល លំហាត់
ធ្វើត្ប់តាមដ្លពិភាក្សាថ តើត្ូវចាត់វិធានការអ្វីខ្លះលើករណីសន្មត់កើតឡើងនៅសលារៀន និងការបណ្តុះបណ្ត្ល
ដោយបុគ្គលិកខាងក្្ដ្លមានជំនាញមានប្សិទ្ធភាពបន្ថ្មលើការឧទ្ទ្សតាមថ្ន្ក់រៀន។i. ការហ្វកឹ ហាត់ការជម្លៀសសម្ប្ កា់ របង្ករ្ គ្ះ្ មហន្តរាយ/បទល្មសើ ដោយផ្អក្ លើសៀវភៅស្តពី កាី រគ្បគ់ ង្ វិបត្តិii. ហ្វឹកហាត់ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងគ្្ះមហន្តរាយ/ឧបទ្ទវហ្តុ (រួមទាំងការឆ្លើយតបទៅនឹងសិស្ស និងអាណព្យាបាលដ្លរងផលប៉ះពាល់ ឬរងរបួស)iii. ការជួយសម្ួលចលនាប្ះដូងរួមមាន ឧបករណ៍វាស់ចង្វ្ក់ប្ះដូងស្វ័យប្វត្តិ (AED) និងការសង្គ្ះបឋម
iv. បញ្ហ្ទាក់ទងនឹងការបង្កើតបរិយកាសមានសុវត្ថិភាពដោយប្ើស្ថិតិន្គ្ះមហន្តរាយ និងគ្្ះថ្ន្ក់ដ្លបាន
កើតឡើងនៅក្នុងសលារៀនក៏ដូចជាព័ត៌មានអំពីករណីជាក់លាក់v. បញ្ហ្ទាក់ទងនឹងការអប់រំសុវត្ថិភាពរបស់សិស្ស ឧទាហរណ៍ គុណសម្បត្តិ/ជំនាញទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាពដ្លត្ូវអភិវឌ្ឍការកំណត់ទីតាំងន្ការអប់រំសុវត្ថិភាព ការយល់ដឹងរួមអំពីខ្លឹមសរ/សមា្ភ្រៈឧបទ្សvi. ការថ្ទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់សិស្ស បុគ្គលិកសលា និងអ្នកអាណព្យាបាល៩ ការអប់រំសុវត្ថិភាពដល់សិស្រស 10ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពសិស្ស គឺចាំបាច់ណស់ត្ូវផ្តល់ការអប់រំអំពីសុវត្ថិភាពឱ្យសិស្សច្ះព្យាករណ៍ និងបញ្ចៀស
គ្្ះថ្ន្ក់ពីខ្លួនឯង បន្ថ្មពីលើការគ្ប់គ្ងសុវត្ថិភាពយ៉្ងហ្មត់ចត់នូវគ្ឿងបរិកា្ខ្រ/គ្ឿងសង្ហ្រិមដូចជាការត្ួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព។ ដូច្ន្ះការអប់រំអំពីសុវត្ថិភាពត្ូវបានបញ្ជ្បតាមរយៈសកម្មភាពអប់រំទាំងអស់ (គ្ប់មុខវិជា្ជ្ និងព្ឹត្តិការណ៍សលារៀន)។៩.១. ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពដើម្បីព្យាករណ៍ និងចៀសផុតពីគ្ះថ្ន្ក់
សិស្សអាចជួបប្ទះគ្្ះថ្ន្ក់នៅក្នុងស្ថ្នភាពដ្លមានត្សិស្សដូចជា នៅតាមផ្លូវទៅ ឬមកពីសលារៀនឬថ្ង្ឈប់សម្្ក។ ក្នុងស្ថ្នភាពប្បន្ះ សិស្សត្ូវព្យាករណ៍ និងចៀសគ្្ះថ្ន្ក់ដោយខ្លួនឯងដោយកត់សមា្គ្ល់
ពីគ្ះថ្ន្ក់ដ្លអាចកើតមានដោយទស្សន៍ទាយថគ្្ះថ្ន្ក់ប្ភ្ទណដ្លអាចកើតមានឡើង ហើយសម្្ចចិត្ត286

ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ

ធ្វើអ្វីមួយដើម្បីចៀសគ្្ះថ្ន្ក់។ ត្ូវផ្តល់ការអប់រំសុវត្ថិភាពដល់សិស្សសលាដើម្បីអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគិត និងសម្្ចចិត្តដោយខ្លួនឯងបានគ្ប់កាលៈទ្សៈ។ឧទាហរណ៍ វាមានសរៈសំខាន់ណស់ក្នុងការបណ្តុះសមត្ថភាពរបស់សិស្សក្នុងការព្យាករណ៍ និងបញ្ចៀសគ្្ះថ្ន្ក់
ក្នុងហ្តុការគ្្ះធម្មជាតិក្នុងតំបន់ដូចជា ព្យុះទីហ្វុង ព្យុះត្ូពិច ទឹកជំនន់ និងគ្្ះរាំងស្ងួត ខណៈព្លដ្លការប្ើប្ស់
សមា្ភ្រៈដ្លបានរៀបចំនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗ និងសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីឱ្យសិស្សគិតពិចារណអំពីឈុតឆក
ជាក់លាក់ក៏ដូចជាសកម្មភាពពិសោធន៍។៩.២. ការប្ើប្ស់ធនធានមនុស្ស/ធនធានសហគមន៍ដើម្បីធានាប្សិទ្ធភាពបន្ថ្មទៀតក្នុងការអប់រំសុវត្ថិភាពរបស់សិស្ស គឺចាំបាច់ត្ូវទទួលបានកិច្ចសហប្តិបត្តិការពី
គ្ូឧទ្ទ្សន្អង្គការខាងក្្ រួមទាំងអង្គការក្្រដ្ឋ្ភិបាល និងស្នើសុំដល់ប្ជាជន និងសហគមន៍ជួយផ្តល់នូវសមា្ភ្រៈ
ឧបទ្ស និងឱកាសសិក្សា។ សំខាន់ត្ូវជ្ើសរើស និងពិចារណលើខ្លឹមសរ និងវិធីសស្្តយោងតាមស្ថ្នភាព
ជាក់ស្ត្ងរបស់សលារៀន និងសហគមន៍។ ជាពិស្សនៅសលារៀនដ្លការរៀនសូត្ត្ូវបានអនុវត្តតាមកម្មវិធីសិក្សាន្មុខវិជា្ជ្នីមួយៗ ពិតជាមានសរៈសំខាន់ក្នុងការប្ើប្ស់ធនធានមនុស្សខាងក្្ប្កបដោយប្សិទ្ធភាពដោយភា្ជ្ប់កម្មវិធីសិក្សាតាមមុខវិជា្ជ្ផ្ស្ងៗគ្ន្ជាជាងផ្តល់ឱកាសសិក្សាប្បឯករាជ្យដច់ត្ឯង។ ន្ះគឺជាវិធីសស្្តមួយន្ការគ្ប់គ្ងកម្មវិធីសិក្សា។
ឧទាហរណ៍ កិច្ចសហការជាមួយសហគមន៍រួមបញ្ចូលខ្លឹមសរដូចខាងក្្ម៖i. ការណ្នាំរបស់ប៉ូលីស និងអ្នកជំនាញផ្ន្កបង្ក្រគ្្ះមហន្តរាយ/សុវត្ថិភាពក្នុងការបណ្តុះបណ្ត្លសុវត្ថិភាព
នៅក្នុងសលារៀន។ii. ប្ើធនធានសហគមន៍ និងអង្គការដ្លទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាព (ឧទាហរណ៍ គណៈកម្មការឃុំ គ្ប់គ្ងគ្្ះមហន្តរាយ ក្ុមគ្ប់គ្ងគ្្ះមហន្តរាយភូមិ)16 ជាសមា្ភ្រធនធានបណ្តុះបណ្ត្ល។iii. ប្ើឋានល្ខាសស្ត្ ភូមិសស្ត្ បរិស្ថ្ន និងគ្្ះមហន្តរាយកន្លងមក16 ជាសមា្ភ្រៈឧបទ្ស។iv. សិក្សា និងពិសោធន៍ការងររបស់មនុស្សដ្លការពារសុវត្ថិភាពនៅក្នុងសហគមន៍v. ចូលរួមក្នុងព្ឹត្តិការណ៍សុវត្ថិភាពនៅក្នុងសហគមន៍ដើម្បីអភិវឌ្ឍជំនាញដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពផ្ទ្ល់ខ្លួន(ជួយខ្លួនឯង) និងស្ម្រតីន្កិច្ចសហប្តិបត្តិការ (ការជួយគ្ន្ទៅវិញទៅមក)។
អត្ថបទដកស្ង់ ១៤.៧៖ វិធានការទាក់ទងនឹងគ្្ប់មីននៅប្ទ្សកម្ពុជា

នៅក្នុងប្ទ្សកម្ពុជាដ្លជាបច្ច័យន្សង្្គាមសុីវិលដ៏យូរអង្វ្ង គ្្ប់មីន និងគ្្ប់មិនទាន់ផ្ទុះរាប់លានគ្្ប់
នៅត្មិនត្ូវបានបោសសមា្អ្ត។ គ្ហៅថជាប្ទ្សដ្លសម្បូរដោយគ្្ប់មីន និងគ្្ប់មិនទាន់ផ្ទុះ។
គ្្ប់មីន និងគ្្ប់មិនទាន់ផ្ទុះទាំងន្ះបានបណ្ត្លឱ្យមានការស្ល្ប់ និងរងរបួសដល់ជនសុីវិលមួយចំនួនធំដ្ល
ភាគច្ើនជាកុមារដ្លបង្កបញ្ហ្មនុស្សធម៌យ៉្ងធ្ងន់ធ្ងរ។ នៅតំបន់ជនបទ គ្្ប់មីនគំរាមកំហ្ងដល់សុវត្ថិភាព
រស់នៅប្ចាំថ្ង្ និងរាំងស្ទះដល់ការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់ និងការស្ត្រស្ដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ។
វិធានការប្ឆំងគ្្ប់មីននៅកម្ពុជាត្ូវបានដឹកនាំដោយមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកមា្ច្ត់មីននៅកម្ពុជា (CMAC)។CMAC រាយការណ៍ថ ចំនួនគ្្ប់មីនដ្លបានដោះច្ញក្នុងកំឡុងពីឆ្ន្ំ១៩៩២ ដល់ខ្មករា ឆ្ន្ំ២០២០ មានចំនួន
លើសពី ៥៤០ ០០០គ្្ប់។17 មជ្ឈមណ្ឌលន្ះអនុវត្តសកម្មភាពដោយបង្កើតផ្នការ និងគោលដៅរយៈព្លវ្ង
សម្្ប់បញ្ហ្ផ្ស្ងៗរួមមាន ផ្នការដោះមីន ការទូទាត់សំណងដល់ជនរងគ្្ះដោយសរគ្្ប់មីន និងការអប់រំអំពី
ហានិភ័យន្គ្ប់មីន និងគ្្ប់មិនទាន់ផ្ទុះ ខណៈព្លដ្លទទួលបានការគំទ្ពីទីភា្ន្ក់ងរអង្គការសហប្ជាជាតិ
ប្ទ្សនានា និងអង្គការក្្រដ្ឋ្ភិបាល។ បញ្ហ្គ្ប់មីន និងគ្្ប់មិនទាន់ផ្ទុះនៅត្ជះឥទ្ធិពលយ៉្ងខា្ល្ំង
ដល់សុខភាព និងសុវត្ថិភាពរបស់កុមារ និងការអភិវឌ្ឍស្ដ្ឋកិច្ចរបស់ប្ទ្សកម្ពុជា (សូមមើលជំពូកទី ១៣)។ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ287លំហត់សម្រ្រប់ការគិត និងការស្រ្រវជ្រ្រវបន្ថ្រម[១៤-១] តើអ្នកអាចលើកឧទាហរណ៍អ្វីខ្លះអំពីលក្ខណៈន្ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់ទាក់ទងនឹងកុមារ? ជ្ើសរើសឧទាហរណ៏មួយន្ឧបទ្ទវហ្តុ/គ្្ះថ្ន្ក់នៅកម្ពុជា ហើយពិភាក្សាអំពីកតា្ត្ និងប្វត្តិន្ការកើតឡើងក៏ដូចជាវិធានការបង្ក្រ។[១៤-២] តើមានកន្ល្ងគ្្ះថ្ន្ក់ទាំងក្នុង និងជុំវិញសលារៀនដ្រឬទ្? ជ្ើសរើសសលាបឋមសិក្សាមួយនៅក្ប្រនោះហើយបង្កើតផ្នទីព្យាករណ៍គ្ះថ្ន្ក់ និងតារាងត្ួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពសម្្ប់ (១) បរិវ្ណសលារៀន និង (២) តំបន់ជុំវិញសលារៀន។[១៤-៣] សុើបអង្ក្ត និងរាយការណ៍អំពីស្ថ្នភាពជាក់ស្ត្ងនៅសលាបឋមសិក្សា អនុវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យដ្លនៅក្ប្រនោះថ តើមានប្ព័ន្ធគ្ប់គ្ងវិបត្តិដ្រឬទ្ តើបានផ្តល់ការអប់រំសុវត្ថិភាព និងតើមានការបណ្តុះបណ្ត្លអំពីការជម្លៀសនិងការបណ្តុះបណ្ត្លដល់បុគ្គលិកសលាដ្រឬទ្។ឯកសរយោង៖
1.

Takizawa T (author and editor): [New Edition] Learning School Health from Basics [2nd edition]. Kenpakusha,
Tokyo. 2018. [Japanese]2.

Watanabe M (author and editor): School Safety and Crisis Management Revised 3rd Edition. TAISHUKAN Publishing,

3.

Ichimura K, Shimomura Y, Watanabe M: Drug Abuse, Smoking, and Alcohol Consumption Behavior and Normative Consciousness

Tokyo. 2020. [Japanese]Among Junior and Senior High School Students. Japanese journal of school health 43(1): 39-49. 2001.
4.

National Institute of Statistics, Ministry of Planning, Cambodia: Cambodia Demographic and Health Survey 2014.
https://dhsprogram.com/pubs/pdf/fr312/fr312.pdf

5.

The World Bank:
https://data.worldbank.org/indicator/SH.STA.TRAF.P5?end=2019&locations=KH& start=2000&view=chart

6.

Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology: Safety Education in Schools to Nurture “Zest for Living”. 2019.
https://www.mext.go.jp/component/a_menu/education/detail/__icsFiles/afieldfile/2019/04/03/1289314_02.pdf

7.

Ederer DJ, Bui TV, Parker EM, Roehler DR, Sidik M, et al. Helmets for Kids: evaluation of a school-based helmet intervention inCambodia. Injury Prevention. 22:52-58, 2016
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6883409/

8.

UNICEF: [Summary] THE STATE OF THE WORLD’S CHILDREN 2017 Children in a digital world.
https://www.unicef.org/media/48601/file

9.

UNDRR: The human cost of weather-related disasters 1995-2015.
https://www.preventionweb.net/files/46796_cop21weatherdisastersreport2015.pdf

10. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology: Guide to Compiling Crisis Management Manuals for Schools.
Japan Sport Council School Safety Department. 2018.
https://www.mext.go.jp/a_menu/kenko/anzen/__icsFiles/afieldfile/2019/05/07/1401870_01.pdf
11. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology: School Safety for School Personnel e-learning Basic Training① Text material

https://anzenkyouiku.mext.go.jp/learning/course1-1/pdf/Basic_1.pdf.
12. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology: School Safety for School Personnel e-learning Basic Training② Text material

https://anzenkyouiku.mext.go.jp/learning/course1-2/pdf/Basic_2.pdf
13. Brymer M, Taylor M, Escudero P, Jacobs A, Kronenberg M, et al. Psychological first aid for schools: Field operations guide, 2ndEdition. (2012). Los Angeles: National Child Traumatic Stress Network.
14. Tanaka E: How to implement Psychological First Aid for Schools in Japan. Japanese Bulletin of Traumatic Stress Studies
Number 14:41-58, 2019.
15. Tajima Y, Shizuoka Prefecture Yogo Teachers’ Association. “Crisis Management” addressed by school organizations,Higashiyama Shobo, Tokyo. 2020.
16. Information on Disaster Risk Reduction of the Member Countries. Cambodia, Asian Disaster Reduction Center
https://www.adrc.asia/nationinformation.php?NationCode=116&Lang=en&NationNum=0617. Cambodia Mine Action Center:
https://cmac.gov.kh/en/article/progress-summary-report/cmac-s-operational-progress-report-from-992-to-january-2020.html

288ជំពូកទី ១៤៖ សុវត្ថិភាពសលារៀន និងការគ្ប់គ្ងវិបត្តិ