Ver1.0

農業技能測定試験လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးကၽြမ္းက်င္မႈ တိုင္းတာျခင္းစာေမးပြဲ

テキスト 耕種農業全般《ျပဌာန္းစာအုပ္ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ》ミャンマー語版
ျမန္မာဘာသာစကား

一般社団法人 全国農業会議所
အေထြေထြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ ့အစည္းဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအသင္း (NCA)ျပန္လည္ျပင္ဆင္မႈမွတ္တမ္း
ပံုႏွိပ္မႈအႀကိမ္ေရ

1.0ျပင္ဆင္ေသာရက္

ျပန္လည္ျပင္ဆင္မႈအေၾကာင္းအရာ

2019ခုႏွစ္ 12လ 26ရက္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထုတ္ေဝခဲ့ပါသည္

ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေသာေနရာ
ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထုတ္ေဝခဲ့ပါသည္

နိဒါန္း
ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္ လုပ္သားအင္အားမလုံေလာက္မႈမ်ားသည္ အလြန္စိုးရိမ္ရေသာအေျခ
အေနသို႔ေရာက္ရွိေနပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကြ်နု္ပ္တို႔ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္ ခ်က္ခ်င္းအလုပ္လုပ္ႏိုင္
စြမ္းရွိေသာ နိုင္ငံျခားသားလူအင္အား (စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးကူညီေထာက္ပ့ံမႈႏိုင္ငံျခားသားလူအင္အား) ကိုလုပ္သား အင္အားအျဖစ္
လက္ခံေခၚယူမည့္စနစ္သစ္အေနျဖင့္၊ အထူးကၽြမ္းက်င္စနစ္ကို တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ နည္းပညာဆိုင္ရာနိုင္ငံျခားသား
အလုပ္သင္အလုပ္သမားအစီအစဥ္အျပင္၊ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုဆက္လက္ထိန္းသိမ္းေဆာင္ရြက္သြား
နိုင္ရန္နွင့္ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္
ေရးတို႔ကိုေထာက္ပိုးကူညီမည့္လုပ္ေဆာင္မႈပုံစံအျဖစ္ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္မ်ားတိုးပြါးလ်က္္ရွိပါသည္။
ဤလုပ္ငန္းကိုအသုံးျပဳ၍နိုင္ငံျခားသားမ်ားကစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္အလုပ္လုပ္ကိုင္နိုင္ရန္မွာ၊ဂ်ပန္နိုင္ငံ
မွသတ္မွတ္ထားေသာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးနွင့္ပတ္သက္သည့္အသိပညာ၊နည္းပညာစသည့္အခ်က္မ်ားျပည့္ဝေနေစရန္လိုအပ္ပါ
သည္။၎အခ်က္မ်ားျပည့္ဝေစရန္၊ အေထြေထြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ႔အစည္း ဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး
အသင္းသည္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး၊ သစ္ေတာ၊ ေရလုပ္ငန္းဝန္ႀကီးဌာနမွကူညီေထာက္ပ့ံမႈကိုရယူ၍ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ားကိုဂ်ပန္
ႏိုင္ငံသို ့ေရာက္မလာမီကပင္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္ေရးတို႔နွင့္သက္ဆိုင္ေသာ အသိပညာမ်ား၊ နည္းပညာ
တို႔ကို အရည္အခ်င္းအဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း၊ စစ္ေဆးျခင္းတို႔ကိုျပဳလုပ္မည့္စာေမးပြဲ (လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးကၽြမ္းက်င္မႈ
တိုင္းတာျခင္းစာေမးပြဲ) အား 2019 ခုႏွစ္မွစတင္၍ လုပ္ေဆာင္ရန္ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ၎စာေမးပြဲတြင္
①ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ②ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာတို႔နွစ္မ်ဳိး၏စာေမးပြဲကိုစစ္မည္
ျဖစ္ပါသည္။
ဤျပဌာန္းစာအုပ္သည္ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာစာေမးပြဲကိုေျဖဆိုမည့္သူမ်ားအားသိေစခ်င္
ေသာအသိပညာမ်ား၊နည္းပညာမ်ားနွင့္ပတ္သက္၍လြယ္ကူနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ဓာတ္ပုံမ်ား၊ရုပ္ပုံမ်ားစသည္ တို႔ျဖင့္
ရွင္းလင္းေဖာ္ျပထားပါသည္။စာေမးပြဲေျဖဆိုမည့္သူမ်ားအတြက္ေလ့လာရာတြင္အေထာက္အကူျဖစ္ေစျပီး၊အသုံးခ်နိုင္ေစရန္ရ
ည္ရြယ္ထားပါသည္။သို ့ေသာ္၊ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာစာေမးပြဲမွာဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းလုပ္
ေဆာင္ရာတြင္လိုအပ္သည့္ဂ်ပန္ဘာသာစကားအရည္အခ်င္းရွိ/မရွိကိုအရည္အခ်င္းအဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း၊စစ္ေဆးျခင္း တို႔ကိုျပဳလုပ္မည့္ေမးခြန္းမ်ားပါဝင္ပါသည္။စာေမးပြဲေျဖဆိုရန္မွာဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအသင္းမွသီးသန္ ့ထုတ္
ေဝမည့္ဂ်ပန္ဘာသာစကားေလ့လာေရးျပဌာန္းစာအုပ္ကိုလည္းအတူတကြအသုံးျပဳေလ့လာေပးပါ။
ေနာက္ဆုံးအေနျဖင့္၊ ျပဌာန္းစာအုပ္ကိုေရးဆြဲထုတ္လုပ္ရန္ အုတုႏိုမိရတကၠသိုလ္ပါေမာကၡေဟာင္း ရမခိရိုရွီခဇု
(သစ္သီးပင္)ကိုအစျပဳေသာအိုးဟရွီယုခိအို ့(မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/မွန္လုံအိမ္စသည့္ အေဆာက္အအုံတို႔ျဖင့္
ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးနည္း)၊နဂရွီမတဒရွီ (ဆန္စပါး)၊ ဟိလစဝတိုမိုမိ (ေကာက္ပဲသီးႏွံ) တို႔၏ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးကၽြမ္းက်င္မႈ
တိုင္းတာျခင္းစာေမးပြဲေရးဆြဲေဖာ္ထုတ္ေရးေကာ္မတီမွ ေကာ္မတီဝင္တစ္ဦးခ်င္းစီထံမွ အလြန္ႀကီးမားေသာ အကူအညီကို
ရယူခဲ့ပါသည္။ ေက်းဇူးအထူး တင္ရွိပါသည္။
အောက်တိုဘာ 2019အေထြေထြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ ့အစည္းဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအသင္း

မာတိကာ
1ဂ်ပန္နိုင္ငံစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာ
1 ဆန္စပါး����������������������������������������������� 1
2 ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ������������������������������������������ 1
3 သစ္သီးပင္���������������������������������������������� 1

2ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
1 အပင္အစိတ္အပိုင္းမ်ားတစ္ခုခ်င္းစီ၏ႀကီးထြားပုံ ���������������������������� 2
2 ထြန္ယက္လုပ္ကိုင္ပုံနည္းစနစ္နွင့္ေကာက္ပဲသီးနွံအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးပုံအမ်ဳိးအစားမ်ား ������������ 4
3 မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း ��������������������������������������������� 5
4 ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္・ပ်ိဳးပင္ခ်စိုက္ျခင္း �������������������������������� 6
5 ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္း (ေရေလာင္းျခင္း) ���������������������������� 8
6 ေကာက္ပဲသီးနွံတို႔ ကိုစိုက္ပ်ိဳးမည့္ေျမ �������������������������������� 10
7 ေျမေရာစပ္ျခင္း������������������������������������������� 12
8 သီးထပ္သီးနွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ဆိုးက်ဳိးမ်ား�������������������������������� 15
9 ေျမဩဇာ ��������������������������������������������� 16 ေျမဩဇာထည့္ျခင္း����������������������������������������� 19 ထယ္ထိုး၍ေျမကိုဖို ့ျခင္း��������������������������������������� 21 အေညွာက္ဆိပ္ျခင္း・အရြက္ေျခြျခင္း・အသီးေျခြျခင္း������������������������� 22 လူအင္အားျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးေစျခင္း���������������������������������� 23 အကိုင္းအခက္ခ်ဳိင္ျခင္း၊အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္း�������������������������� 23 သီးနွံရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ျခင္း ������������������������������������� 24 ေနေရာင္အပူခ်ိန္၊မိုးစသည့္ျပင္ပမွအပင္ကိုထိခိုက္ေစေသာအရာမ်ားမွကာကြယ္ရန္အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာ
အရာကိုအသုံး ျပဳျခင္း���������������������������������������� 25 အနာေရာဂါျဖစ္ေစေသာပိုးမႊား・ေပါင္းပင္/ျမက္ပင္တို႔ မွကာကြယ္နိုင္မည့္အသိပညာ ���������� 273အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
1 အနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားမ်ားအသုံးျပဳနည္း���������������� 30
2 စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားကိုဖ်န္းျခင္း���������������� 32
3 လ်ွပ္စစ္မီးအား၊ေလာင္စာဆီတို႔ ကိုအသုံးျပဳနည္း ��������������������������� 34
4 စနစ္တက်သိမ္းဆည္းျခင္း・သန္ ့ရွင္းသပ္ရပ္စြာထားျခင္း����������������������� 36
5 ေခါက္ေလွကားကိုအနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာျဖင့္အသုံးျပဳနည္း����������������������� 37

4ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
1 မ်ဳိးေစ့ျပင္ဆင္ျခင္း ����������������������������������������� 38
2 ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း �������������������������������������� 39
3 လယ္ကြက္စီမံခန္ ့ခြဲျခင္း �������������������������������������� 40
4 ရိတ္သိမ္းျခင္း ������������������������������������������� 42
5 ျပင္ဆင္ျခင္း・ထြက္ကုန္ပို ့ေဆာင္ျခင္း�������������������������������� 42
6 ရိတ္သိမ္းျပီးေနာက္လယ္ကြက္ကိုစီမံခန္ ့ခြဲျခင္း���������������������������� 425စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
1 စိုက္ပ်ိဳးမည့္ေကာက္ပဲသီးနွံနွင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၏ထူးျခားခ်က္မ်ား����������������� 45
2 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း �������� 51
3 မ်ဳိးေစ့����������������������������������������������� 52

6မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ တို႔ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္

1 မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံတို႔ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးသည့္အသီးအနွံ/ဟင္းသီး
ဟင္းရြက္မ်ား၏ထူးျခားခ်က္မ်ား����������������������������������� 55

2 အေဆာက္အအုံအမ်ဳိးအစားမ်ားနွင့္ဖြဲ ့စည္းပုံ ����������������������������� 57
3 အေဆာက္အဦးသံုးဖံုးအုပ္ပစၥည္းႏွင့္ ၎၏ထူးျခားခ်က္ ������������������������ 58
4 အေဆာက္အအုံတြင္းတပ္ဆင္ျပင္ဆင္ထားသည့္စက္ကိရိယာမ်ား ������������������� 60
5 ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း������������������������ 62
6 အပင္ႀကီးထြားရွင္သန္မႈအေျခအေနကိုစစ္ေဆးျခင္း�������������������������� 64
7 အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း����������������������������������������� 65
8 ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း����������������������������������������� 66

7သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
1 “သစ္သီးပင္”ဆိုေသာအမ်ဳိးအစား၏အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္・အမ်ဳိးအစားမ်ား ��������������� 68
2 သစ္သီးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ထူးျခားခ်က္မ်ား ������������������������������ 68
3 သစ္သီးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း������������������������� 71
4 သစ္သီးပင္မ်ားကိုအကာအရံရွိအေဆာက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း������������������� 85
5 အဓိကစိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိေသာသစ္သီးပင္မ်ား၏ဝိေသသထူးျခားခ်က္မ်ားနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း �� 85
6 သစ္သီးပင္စိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳမည့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးပစၥည္းမ်ား၊စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားမ်ား�� 878စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္းသုံးေဝါဟာရမ်ား �������������������� 90ဓာတ္ပုံအစဥ္လိုက္ (ဟင္းသီးဟင္းရြက္・အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာ・သစ္သီးဝလံ)ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ������ 94အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာ�� 95သစ္သီးဝလံ������� 95

နိဒါန္း

တိုင္းျပည္သို႔ဝင္ေရာက္ခ်ိန္တြင္ သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား

ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသို႔ဝင္ေရာက္ၿပီး လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးတြင္လုပ္ကိုင္သည့္အခါ၊ အိမ္ေမြးတိရစာၦန္ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ အႏၱရာယ္
ရွိေသာပိုးမႊားမ်ား ဝင္ေရာက္ျခင္းမွကာကြယ္ရန္အတြက္ ေအာက္ပါစည္းကမ္းမ်ားအား ေသေသခ်ာခ်ာလုိက္နာပါ။

◦ ဂ်ပန္သို႔မလာခင္ 1 ပတ္အတြင္းတြင္ အိမ္ေမြးတိရစာၦန္မ်ားအား မကိုင္တြယ္ပါႏွင့္။
◦ အေျခခံအားျဖင့္၊ တိုင္းျပည္သို႔ဝင္ေရာက္ၿပီး (ထပ္မံဝင္ေရာက္ျခင္းလည္း ပါဝင္) 1 ပတ္တြင္ ေလွာင္အိမ္ႏွင့္
၎ပတ္ပတ္လည္အား မဝင္ေရာက္မိေအာင္ေနပါ။

◦ ႏိုင္ငံရပ္ျခားတြင္အသံုးျပဳခဲ့ေသာ ေပက်ံေနသည့္ လုပ္ငန္းသံုးဝတ္စံု၊ လုပ္ငန္းသံုးဖိနပ္၊ လည္ရွည္ဖိနပ္ စသည္တို႔အား
မသယ္ေဆာင္လာပါႏွင့္။

◦ စ စ္ ေ ဆးထားသည္ ့ ေ ထာက္ ခ ံ ခ ်က္ မ ပါရွ ိ ေ သာ အသား၊ ဝက္ ေ ပါင္ ေ ျခာက္ ၊ ဝက္ အ ူ ေ ခ်ာင္ း ၊ ဆားနယ္ ထ ားေသာ
ဝက္သားေျခာက္ စသည့္ အသားထုတ္ကုန္မ်ားအား ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသို႔ယူေဆာင္လာ၍ မရပါ။

◦ မိသားစုႏွင့္ မိတ္ေဆြမ်ားမွ အေသးစားထုတ္ပိုးပစၥည္းမ်ား၊ အေသးစားစာတိုက္ပစၥည္းမ်ား(ႏိုင္ငံတကာစာတိုက္) ျဖင့္
အသားထုတ္ကုန္မ်ားအား ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသို႔မပို႔ေပးေအာင္ ေျပာၾကားပါ။

◦ အျခား၊ လယ္ယာလုပ္ငန္းခြင္ရွိ တာဝန္ရွိသူ၏ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားအားလိုက္နာၿပီး ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းစြာလုပ္ကိုင္
ၾကရေအာင္။

1ဂ်ပန္နိုင္ငံစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာ

1 ဆန္စပါး
ဆန္စပါးဆိုသည္မွာစပါးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းျဖစ္ပါသည္။
စပါးပင္အမ်ဳိးအစားတြင္အာရွနိုင္ငံမ်ားတြင္အဓိကစိုက္ပ်ိဳးေနေသာအာရွစပါးပင္နွင့္အာဖရိကစပါးပင္တို႔ရွိပါသည္။အာရွ
စပါးပင္မွာမ်ားေသာအားျဖင့္အင္ဒိကာ(Indica)နွင့္ဂ်ပြန္နီကာ(Japonica)ဟူ၍နွစ္မ်ဳိးခြဲျခားနိုင္ျပီး၊ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳး
ေနေသာစပါးအမ်ဳိးအစားအမ်ားစုမွာဂ်ပြန္နီကာျဖစ္ပါသည္။

အင္ဒိကာဆန္ညိဳ (ဆန္လုံးရွည္)ဂ်ပြန္နီကာဆန္ညိဳ (ဆန္လုံးတို)စပါးမွစပါးခြံ(ဖြဲၾကမ္း)ကိုဖယ္ထုတ္ထားေသာအရာမွာခိုမဲ့(ဆန္) ျဖစ္ပါသည္။
ျခံေမြးတိရစာၦန္တို႔အတြက္အစာအျဖစ္အသုံးျပဳသည့္တိရစာၦန္အစာသုံးဆန္(ဖြဲ)၊ဆန္မႈန္႔စသည့္တို႔အျဖစ္ျပန္လည္ထုတ္
လုပ္သုံးဆန္တို႔ကိုလည္းစိုက္ပ်ိဳးလ်က္္ရွိပါသည္။ထြန္ယက္ျခင္း၊စိုက္ပ်ိဳးျခင္း(ေကာက္စိုက္ျခင္း)၊ရိတ္သိမ္းျခင္း(ေကာက္ရိတ္
ျခင္း)၊စပါးနယ္ျခင္း・ျပင္ဆင္ျခင္းစသည့္ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္ကိုစက္ယနၱရားမ်ားျဖင့္လုပ္ကိုင္ေနပါသည္။

2 ဟင္းသီးဟင္းရြက္
ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမွာအကာအရံမရွိေသာေျမျပင္ေပၚစိုက္ပ်ိဳးျခင္းအျပင္၊ပလတ္စတစ္အေဆာက္အအုံစသည္တို႔ကို
အသုံးျပဳ၍စိုက္ပ်ိဳးေသာအေဆာက္အအုံဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးနည္တို႔ကိုလည္းအသုံးျပဳလ်က္ရွိသည္။
အျမစ္နွင့္သစ္ဥတို႔ကိုစားသုံးနိုင္သည့္သစ္ျမစ္သစ္ဥအမ်ဳိးအစား၊အရြက္ကိုစားသုံးနိုင္သည့္ဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစား၊အသီး
ကိုစားသုံးနိုင္သည့္ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစားတို႔ ရွိပါသည္။
မ်ဳိးကြဲအမ်ဳိးအစားတို႔ကိုစပ္၍ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာအမ်ဳိးအစားကိုထုတ္လုပ္ျခင္းနွင့္စိုက္ပ်ိဳးေရးနည္းပညာမ်ားျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ျခင္းတို႔ျဖင့္အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကိုထုတ္လုပ္လ်က္ရွိပါသည္။ထို ့အျပင္၊မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံတို႔ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳစိုက္
ပ်ိဳးျခင္းနွင့္၎စိုက္ပ်ိဳးနည္းတြင္အသုံးျပဳသည့္အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းသည့္ပစၥည္းအမ်ဳိးအစားမ်ားတိုးပြါးလာျခင္းတို႔ျဖင့္မ်ဳိးတူဟင္း
သီးဟင္းရြက္တို႔ကိုရာသီမေရြး၁နွစ္ပတ္လုံးစိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္လ်က္္ရွိပါသည္။ထိုကဲ့သို ့စိုက္ပ်ိဳးျခင္းကိုနွစ္ပတ္လည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း
ဟုေခၚပါသည္။

3 သစ္သီးပင္
တစ္နွစ္ပတ္လုံးစိမ္းလန္းေသာသစ္သီးပင္ဆိုသည္မွာ၊ Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးတို ့ကဲ့သို ့ေသာေရွာက္ပင္မ်ဳိး
ႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစား ၊တရုတ္နွင္းသီးစသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ရြက္ျပတ္သစ္သီးပင္ဆိုသည္မွာ၊ပန္းသီး၊စပ်စ္သီး၊သစ္ေတာ္သီးစသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ပန္းသီးကိုေဆာင္းရာသီတြင္ေအးေသာေဒသမ်ားတြင္၊ Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးကိုပူေသာေဒသမ်ားတြင္အမ်ား
ဆုံးစိုက္ပ်ိဳးလ်က္္ရွိပါသည္။

1

2ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ

1 အပင္အစိတ္အပိုင္းမ်ားတစ္ခုခ်င္းစီ၏ႀကီးထြားပုံ
(1) သစ္ပင္၏ကိုယ္ထည္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ား
အရြက္၊ပင္စည္၊အျမစ္တို႔သည္အပင္ႀကီးထြားေစရန္အတြက္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားျဖစ္ပါသည္။ပင္ပိုင္းအဂၤါအစိတ္အပိုင္း
ဟုေခၚပါသည္။
ပန္းပြင့္၊အသီးတို႔သည္မ်ဳိးဆက္တိုးပြါးရန္အတြက္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားျဖစ္ပါသည္။မ်ဳိးပြါးအဂၤါအစိတ္အပိုင္းဟုေခၚပါ
သည္။အညႊန္ ့(ဖ်ားဖူး)ပန္းပြင့္

မ်ဳိးပြါးအဂၤါအစိတ္အပိုင္း

ပင္စည္
そくがအရြက္အညႊန္ が့(ၾကားအဖူး)ပင္ပိုင္းအဂၤါအစိတ္အပိုင္း

(ေဘးအဖူး)အျမစ္(2) ေျမဩဇာဓာတ္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနွင့္မ်ဳိးပြါးႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈ
ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈတြင္ေျမဩဇာဓာတ္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနွင့္မ်ဳိးပြါးႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈတို႔ ရွိပါသည္။
ေျမဩဇာဓာတ္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈဆိုသည္မွာအရြက္၊ပင္စည္နွင့္အျမစ္စသည့္ပင္ပိုင္းအဂၤါအစိတ္အပိုင္း
တို႔ကႀကီးထြားလာေသာဖြံ ့ျဖိဳးမႈျဖစ္ပါသည္။
မ်ဳိးပြါးႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈဆိုသည္မွာအသီးနွင့္အေစ့ကိုသီးေစေသာဖြံ ့ျဖိဳးမႈျဖစ္ပါသည္။
ဩဇာဓာတ္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈမွမ်ဳိးပြါးႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈသို ့ကူးေျပာင္းနိုင္မည့္လိုအပ္ခ်က္မ်ားနွင့္ကူးေျပာင္းနည္းတို႔မွာအပင္
အမ်ဳိးအစားအလိုက္ကြာျခားပါသည္။
(3) အလင္းမွီအစာခ်က္ျခင္း
အပင္မ်ားသည္ အလင္းေရာင္စြမ္းအားျဖင့္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ ့မွ အစာခ်က္ျခင္းကို
လုပ္ေဆာင္ေနပါသည္။
အစာခ်က္ရာတြင္အလင္းေရာင္၊ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ ့(CO2) နွင့္ေရ (H2O) တို႔ လိုအပ္ပါသည္။
အပင္မ်ားသည္အလင္းေရာင္စြမ္းအားျဖင့္ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ ့မွအစာခ်က္ျခင္းျဖင့္ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ကို

2

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ထုတ္လုပ္ေနပါသည္။
မ်ားေသာအားျဖင့္အလင္းေရာင္အားျပင္းလ်ွင္အစာခ်က္မႈႏႈန္းတိုးျမင့္ပါမည္။
(4) အသက္ရႈျခင္း (အာဟာရျပဳျခင္း)အပင္မ်ားသည္အသက္ရႈေနၾကပါသည္။
အသက္ရႈ ႏႈန္းျမင့္မားေနခ်ိန္မွာအပင္ကႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈကိုလုပ္ေဆာင္ေနခ်ိန္နွင့္အပူခ်ိန္ျမင့္မားေနခ်ိန္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ညအပူခ်ိန္ျမင့္မားပါကအသက္ရႈႏႈန္းျမင့္မားလာျပီး၊ေန႔လယ္ပိုင္းတြင္အစာခ်က္သိုေလွာင္ထားေသာကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္
ကိုမ်ားစြာအသုံးျပဳရမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္အပင္ကိုယ္တြင္းတြင္သိုေလွာင္ထားမည့္ပမာဏနည္းပါးသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ ့ေအာက္ဆီဂ်င္ (O2)（CO2）ေနအလင္းေရာင္

အေငြ ့ပ်ံျခင္း

အင္ဩဂဲနစ္အာဟာရဓာတ္

ေရေလေပါက္

ေရ (H2O)

ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္

အသက္ရႈျခင္း

ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ ့（CO2）ေလေပါက္

အာဟာရဓာတ္ပါဝင္ေသာ
ေျမထဲမွေရကိုစုပ္ယူျခင္း

အာဟာရဓာတ္ပါေျမကိန္းေရကိုစုပ္ယူျခင္း

ေအာက္ဆီဂ်င္ (O2)ေရအင္ၾသဂဲနစ္ဓာတ္သတၱဳ

(5) အေငြ ့ပ်ံျခင္း
အပင္မ်ားသည္အရြက္တြင္ရွိေသာေလေပါက္မွေရေငြ ့ကိုထုတ္ေနပါသည္။အေငြ ့ပ်ံျခင္းဟုေခၚပါသည္။
(6) အပင္မ်ားႀကီးထြားရန္လုံေလာက္ေသာေနရာရွိေစရန္ၾကားေပါင္းလိုက္ျခင္း
အပင္မ်ားသည္အျမစ္မွတစ္ဆင့္ေျမႀကီးထဲတြင္ရွိေသာအာဟာရဓာတ္မ်ားနွင့္ေရတို႔ ကိုစုပ္ယူေနပါသည္။

3

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
(7) ပန္းဖူးဖြဲ႕စည္းျခင္း
အာဟာရဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမွာ ထိုက္သင့္သေလာက္ တိုးတက္လာပါက မ်ိဳးဆက္ျပန္႔ပြါးမႈစတင္ၿပီး၊ ပန္းဖူးမ်ားျဖစ္ေပၚလာ
သည္။ ထိုအရာအား အဖူးအငံုကြဲထြက္ျခင္းဟုေခၚသည္။
ပန္းဖူးမ်ိဳးပြါးျခင္းတြင္ ပံုစံ 2 မ်ိဳးရွိသည္။
① ထိုက္သင့္သေလာက္ႀကီးထြားလာၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ စနစ္တက်မ်ိဳးပြါးသည့္ပံုစံ။
ဥပမာ : ခရမ္းခ်ဥ္သီး။
② အပူခ်ိန္ႏွင့္ ေန႔တာရွည္ျခင္းစသည့္ ပတ္ဝန္းက်င္းေျပာင္းလဲမႈမ်ား၏ လႊမ္းမိုးမႈမ်ားကိုလက္ခံ၍ မ်ိဳးပြါးသည့္ပံုစံ။
ဥပမာ : မုန္လာဥျဖဴ၊ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္။
ရက္တိုခံအပင္မ်ားမွာ ေမွာင္ေသာအခ်ိန္က ပံုမွန္အခ်ိန္ထက္ပို၍ၾကာလွ်င္(လင္းေသာအခ်ိန္က တိုေတာင္းသည္) ပန္းဖူး
မ်ိဳးပြါးသည့္အပင္မ်ားျဖစ္သည္။ စေတာ္ဘယ္ရီ၊ ဂႏၶမာပန္း စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
ရက္ရွည္ခံအပင္မ်ားမွာ ေမွာင္ေသာအခ်ိန္က ပံုမွန္အခ်ိန္ထက္ပို၍ၾကာလွ်င္(လင္းေသာအခ်ိန္က တိုေတာင္းသည္) ပန္းဖူး
မ်ိဳးပြါးသည့္အပင္မ်ားျဖစ္သည္။ ဟင္းႏုႏြယ္ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
အပူခ်ိန္ေလ်ာ့နည္းလာျခင္းေၾကာင့္ ပန္းဖူးမ်ိဳးပြါးသည့္အပင္မ်ားလည္းရွိသည္။ မုန္လာဥျဖဴ၊ ေဂၚဖီထုပ္၊ ပန္းမုန္လာ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။

2 ထြန္ယက္လုပ္ကိုင္ပုံနည္းစနစ္နွင့္ေကာက္ပဲသီးနွံအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးပုံအမ်ဳိးအစားမ်ား
① ထြန္ယက္လုပ္ကိုင္ပုံနည္းစနစ္
ထြန္ယက္လုပ္ကိုင္ပုံနည္းစနစ္ဆိုသည္မွာစိုက္ကြင္းအတြင္းစုိက္ပ်ိဳးမည့္အပင္မ်ား၏အမ်ဳိးအစားနွင့္စိုက္ပ်ိဳးလုပ္ငန္း
စဥ္တို႔ လုပ္ေဆာင္ပုံနည္းစနစ္ျဖစ္ပါသည္။

② ေကာက္ပဲသီးနွံအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးပုံအမ်ဳိးအစားမ်ား
မ်ဳိးတူအပင္အမ်ဳိးအစားျဖစ္ေသာ္လည္းစိုိက္ပ်ိဳးမည့္အခ်ိန္ကာလနွင့္စိုက္ပ်ိဳးနည္းတို႔ကြဲျပားျခင္းရွိပါသည္။ထိုကဲ့သို ့ေသာမတူညီေသာနည္းစနစ္ပုံစံမ်ားကိုေကာက္ပဲသီးနွံအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးပုံအမ်ဳိးအစားမ်ားဟုေခၚပါသည္။
ဥပမာအားျဖင့္ ေဂၚဖီထုပ္၊ မုန္လာဥျဖဴ စသည္တို႔၏ အရြက္အမ်ိဳးအစား၊ အျမစ္အမ်ိဳးအစားတို႔တြင္ မ်ိဳးေစ့ႀကဲျခင္းႏွင့္
ရိတ္သိမ္းျခင္းအခ်ိန္မ်ား မတူညီေသာ ေႏြဦးရာသီမ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ ေႏြရာသီမ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ ေဆာင္းဦးရာသီ
မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း မ်ားရွိသည္။ထို ့အျပင္၊ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊သခြါးသီးတို႔သည္အကာအရံမရွိစိုက္ကြင္းေျမ(သာမန္)တြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းထက္သာမန္ခူးဆြတ္
ခိ်န္ထက္ျမန္ဆန္စြာခူးဆြတ္နိုင္ရန္လုပ္ေဆာင္ေပးသည့္အားေပးစိုိက္ပ်ိဳးနည္း၊သာမန္ဆြတ္ခူးခ်ိန္ထက္ေနာက္က်ေစေသာ
ဖိနွိပ္စိုက္ပ်ိဳးနည္းစသည္တို႔ ရွိပါသည္။

4

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ေကာက္ပဲသီးနွံအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးပုံအမ်ဳိးအစားမ်ားနမူနာ
လ

1 လပိုင္း 2 လပိုင္း 3 လပိုင္း 4 လပိုင္း 5 လပိုင္း 6 လပိုင္း 7 လပိုင္း 8 လပိုင္း 9 လပိုင္း 10 လပိုင္း 11 လပိုင္း 12 လပိုင္း

သခြါးသီး

အားေပးစိုိက္ပ်ိဳးနည္း (အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံ)အကာအရံမရွိစိုက္ကြင္းေျမတြင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း (သာမန္စိုက္ပ်ိဳးနည္း)ဖိနွိပ္စိုက္ပ်ိဳးနည္း (အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံ)ေဂၚဖီထုပ္

ေႏြဦးမ်ဳိးေစ့ခ်ေႏြရိတ္သိမ္း
ေႏြမ်ဳိးေစ့ခ်ေဆာင္းရိတ္သိမ္း
ေဆာင္းဦးမ်ဳိးေစ့ခ်ေႏြဦးရိတ္သိမ္း
ေဆာင္းမ်ဳိးေစ့ခ်ေႏြရိတ္သိမ္း
မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း

အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံ

ရိတ္သိမ္းျခင္း

3 မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း
(1) မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း
အေစ့ (မ်ဳိးေစ့) ျဖန္ ့က်ဲျခင္းကိုမ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္းဟုေခၚပါသည္။
အေစ့မွအေညွာက္ေပါက္ရန္မွာ၊ေရ၊အပူခ်ိန္နွင့္ေအာက္ဆီဂ်င္တို႔လိုအပ္ပါသည္။ထိုအရာမ်ားကိုအေညွာက္
ေပါက္ရန္လုိအပ္ခ်က္၃ခုဟုေခၚပါသည္။အေညွာက္ေပါက္ရန္လုိအပ္ခ်က္၃ခုကိုေသခ်ာေပါက္ျပည့္ဝေစရန္အတြက္
ေျမဖို ့ျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
အလင္းေရာင္ရရွိလွ်င္ အဖူးဖူးလြယ္ေသာမ်ိဳးေစ့(အလင္းေရာင္ျဖင့္အဖူးဖူးေသာမ်ိဳးေစ့) ႏွင့္၊ အလင္းေရာင္ရရွိလွ်င္ အဖူးဖူးရန္ခက္ေသာမ်ိဳးေစ့(အေမွာင္ျဖင့္အဖူးဖူးေသာမ်ိဳးေစ့) ဟူ၍ရွိသည္။ အလင္းေရာင္ျဖင့္အဖူးဖူးေသာမ်ိဳးေစ့မွာ ပါးလႊာစြာျဖင့္
ေျမဆီလႊာျဖင့္ဖံုးအုပ္ျခင္းကို ျပဳလုပ္သည္။ အေမွာင္ျဖင့္အဖူးဖူးေသာမ်ိဳးေစ့မွာ ထူထပ္စြာ ေျမဆီလႊာျဖင့္ဖံုးအုပ္ျခင္းကို ျပဳလုပ္သည္။(2) တိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း
တိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္းဆိုသည္မွာ၊စိုက္ကြင္းေျမေပၚတြင္မ်ဳိးေစ့ကိုတိုက္ရိုက္ျဖန္ ့က်ဲျခင္းျဖစ္ပါသည္။
မုန္လာဥျဖဴ၊မုန္လာဥနီစသည့္သစ္ျမစ္သစ္ဥအမ်ဳိးအစားမွာတိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်ရပါမည္။
(3) မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္းတြင္အသုံးျပဳသည့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား

လက္တြန္းမ်ိဳးႀကဲစက္

Seeder5

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
(4) အပင္မ်ားႀကီးထြားရန္လုံေလာက္ေသာေနရာရွိေစရန္ၾကားေပါင္းလိုက္ျခင္း
ၾကားပင္ႏႈတ္စိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳရာတြင္အပင္မ်ားႀကီးထြားရန္နွင့္လုံေလာက္ေသာေနရာရွိေစရန္အပင္မ်ားၾကားရွိအ
ပင္မ်ားကိုႏႈတ္မည္ျဖစ္ပါသည္။ၾကားပင္ႏႈတ္ျခင္းသည္အနာေရာဂါျဖစ္ေစေသာပိုးမႊားေၾကာင့္ေရာဂါျဖစ္ေနေသာပ်ိဳးပင္နွင့္ပုံသဏၭာန္
မေကာင္းေသာပ်ိဳးပင္မ်ားကိုနွုတ္၍ပ်ိဳးပင္တစ္ပင္နွင့္တစ္ပင္ကိုမ်ွတေသာအကြာအခ်ားရွိေစရန္ေနရာခ်ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈမေကာင္းျခင္း

အရြက္ပုံသဏၭာန္မေကာင္းျခင္း

ၾကားပင္ႏႈတ္မည္

ၾကားပင္ႏႈတ္မည္

ပိုးစားေနျခင္း
ပိန္၍အားနည္းေနျခင္း ・ခ်န္ထားမည္

ၾကားပင္ႏႈတ္မည္

ၾကားၾကပ္ေနျခင္း

ခ်န္ထားမည္

ၾကားပင္ႏႈတ္မည္

ခ်န္ထားမည္

4 ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္・ပ်ိဳးပင္ခ်စိုက္ျခင္း
(1) ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
စိုက္ကြင္းမဟုတ္ေသာအျခားေနရာတြင္မ်ဳိးေစ့ခ်၍ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းကိုပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းဟုေခၚပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ေနရာကိုပ်ိဳးခင္းဟုေခၚပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းမွာဟင္းသီးအမ်ဳိးအစား (ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊သခြါးသီး)၊ဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစား
(ေဂၚဖီထုပ္၊ဆလတ္ရြက္) တို႔စိုက္ပ်ိဳးရာတြင္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း၏အေရးသာမႈ
・မိုး၊ေလစသည့္ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းနွင့္ေရာဂါမ်ား၊ပိုးမႊားမ်ားက်ေရာက္ျခင္းတို႔ မွပ်ိဳးပင္ကိုကာကြယ္နိုင္ပါသည္။
・က်န္းမာသန္စြမ္း၍တူညီေသာႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳး မႈအေျခအေနရွိသည့္ပ်ိဳးပင္မ်ားကိုစိုက္ပ်ိဳးနိုင္ပါသည္။
・စိုက္ကြင္းတြင္းစိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္တိုေတာင္းေသာေၾကာင့္၊စိုက္ကြင္းတြင္အျခားအပင္မ်ားကိုစိုက္ပ်ိဳးနိုင္ပါသည္။
・က်ဥ္းေျမာင္းေသာဧရိယာတြင္ ထိေရာက္မႈေကာင္းေကာင္းျဖင့္ ပ်ိဳးပင္မ်ားဖန္းတီးႏိုင္သည္။

(2) ပ်ိဳးပင္ခ်စိုက္ျခင္း
ပ်ိဳးပင္ခ်စိုက္ျခင္းဆိုသည္မွာစိုက္ကြင္းတြင္ပ်ိဳးပင္ကိုစိုက္ပ်ိဳးသည့္လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္ပါသည္။
အပင္အမ်ဳိးအစားအလိုက္စိုက္ကြင္းတြင္ခ်စိုက္ရန္သင့္ေတာ္သည့္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနနွင့္ခ်စိုက္ရမည့္ေနရာအ
ကြာအျခား (အပင္ၾကားေနရာလပ္) တို႔ မတူညီပါ။
ပ်ိဳးပင္ခ်စိုက္ျခင္းတြင္စက္ယနၱရားကိုအသုံးျပဳ၍စိုက္ပ်ိဳးနည္းနွင့္လက္ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးနည္းတို႔ ရွိပါသည္။

6

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ

အပင္ၾကားေနရာလပ္

ေျပာင္းေရႊ ့စိုက္ပ်ိဳးစက္

လက္ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း

စက္ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းႏွင့္ လက္ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ ထူးျခားခ်က္မ်ား
○ စက္ (ေျပာင္းေရႊ႕စိုက္ပ်ိဳးစက္) အားအသံုးျပဳေသာနည္းလမ္း
အားသာခ်က္ : က်ယ္ဝန္းေသာဧရိယာတြင္ အခ်ိန္တိုတိုျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးႏိုင္သည္။
အားနည္းခ်က္ : ပ်ိဳးပင္၏ႀကီးထြားမႈအား ညီညီညာညာျဖင့္ျပည့္စံုေစရန္ စသည္မ်ားအတြက္၊
ျမင့္မားေသာနည္းပညာ လုိအပ္သည္။
○ လူ၏လက္ျဖင့္္စိုက္ပ်ိဳးေသာနည္းလမ္း
အားသာခ်က္ : ေသေသခ်ာခ်ာစိုက္ပ်ိဳးျခင္းျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ အသံုးစရိတ္ မကုန္က်ပါ။
အားနည္းခ်က္ : စိုက္ပ်ိဳးရာတြင္ အခ်ိန္ၾကာၿပီး၊ ခါးကုန္းရေသာပင္ပန္းသည့္အလုပ္ျဖစ္သည္။

7

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ သင့္ေတာ္သည့္ ပ်ိဳးပင္ခ်စိုက္ပ်ိဳးမႈနည္းလမ္းအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
အိုးျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း

အိုးမွထုတ္ယူျခင္း

စိုက္ပ်ိဳးနည္း

ဆဲလ္ပံုသြင္းပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း

ထယ္ေရးအလယ္တြင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း

အနည္းငယ္နက္ရွိဳင္းစြာစိုက္ပ်ိဳးျခင္းက ေကာင္းသည္။ ေရတိမ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း

တေစာင္းစိုက္ပ်ိဳးျခင္း

5 ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္း (ေရေလာင္းျခင္း)(1) ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္း
ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္း (ေရေလာင္းျခင္း)သည္လည္းအေရးၾကီးေသာလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။
ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္းမွာအပင္၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳး မႈအေျခအေနကိုၾကည့္၍လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
လိုအပ္ေသာေရပမာဏသည္အပူခ်ိန္နွင့္စိုထိုင္းမႈအေျခအေနအလိုက္ကြဲျပားမည္ျဖစ္ပါသည္။ေရပမာဏမ်ားလြန္းပါက
အျမစ္ပုတ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္လာနိုင္ပါသည္။
ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္းမွာမ်ားေသာအားျဖင့္မနက္ပိုင္းနွင့္ညေနပိုင္းတို႔ တြင္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။

8

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
(2) ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းသည့္နည္းလမ္းအမ်ဳိးမ်ဳိး
① အပင္အထက္မွေရဖ်န္းျခင္း
အပင္မ်ား၏အထက္မွေရဖ်န္းသည့္အခ်ိန္တြင္မ်ားေသာအားျဖင့္အသုံးျပဳေနေသာနည္းလမ္းျဖစ္ပါသည္။ပိုက္၊ေရပန္း
ကယား၊ေရဖ်န္းကိရိယာ (sprinkler)၊ေရေျမာင္းသုံးပိုက္စသည္တို႔ကိုအသုံးျပဳပါမည္။
ေႏြရာသီအလယ္ပိုင္းအခ်ိန္၏ေန႔လယ္ပိုင္းတြင္မျဖစ္မေနအခ်ိန္မွလြဲ၍ေရမသြင္းရပါ။

② အပင္အရင္းနားသို ့ေရသြင္းျခင္း
အပင္အရင္းသို ့ေရသြင္းသည့္နည္းလမ္းျဖစ္ပါသည္။အဆက္မျပတ္တစ္
စက္စက္က်ေစေသာေရေျမာင္းသုံးပိုက္စသည္တို႔ကိုအသုံးျပဳပါမည္။၎
နည္းလမ္းကိုအသုံးျပဳျခင္းျဖင့္ေရေခြ်တာနိုင္ပါသည္။

③ ထယ္ေရးၾကားတြင္ေရသြင္းျခင္း
ထယ္ေရးၾကားတြင္ေရသြင္းသည့္နည္းလမ္းျဖစ္ပါ
သည္။ေရပမာဏမ်ားစြာလိုအပ္ပါသည္။

(3) ေရေျမာင္းသြယ္၍ေရသြင္းျခင္းတြင္အသုံးျပဳသည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား

ေရပန္းကယား

ေရဖ်န္းကိရိယာ (sprinkler)ေရေျမာင္းသုံးပိုက္

9အဆက္မျပတ္တစ္စက္စက္
က်ေစေသာေရေျမာင္းသုံးပိုက္

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အဓိကအသုံးျပဳေလ့ရွိေသာေရသြင္း ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္ရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။○ ေရသြင္းမည့္အခ်ိန္ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ရန္ႀကိဳးစား ၾကပါစို ့။○ အဆက္မျပတ္တစ္စက္စက္က်ေစေသာ ေရေျမာင္းသံုးပိုက္၊ ေရသြင္းေရေျမာင္းသံုးပိုက္စသည့္ ေရသြင္းပစၥည္း
ကိရိယာမ်ားအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။

6 ေကာက္ပဲသီးနွံတို႔ ကိုစိုက္ပ်ိဳးမည့္ေျမ
(1) ေျမဆီအေနအထားအုပ္စုခြဲျခင္း
ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္ပါဝင္ေနေသာေျမေစးပမာဏအလိုက္ေျမဆီအေနအထားကိုအုပ္စု5စုအျဖစ္ခြဲျခားထားပါသည္။
ေျမဩဇာအင္အား(ေျမဩဇာအင္အားထိန္းသိမ္းနိုင္မႈဟုလည္းေခၚပါသည္)၊ေရေလ်ာအားစသည္တို႔သည္ေျမဆီအေန
အထားအလိုက္ႀကီးမားစြာကြဲျပားပါသည္။

ေျမဆီအေနအထား ပါဝင္ေနေသာေျမေစးပမာဏ ေျမဩဇာအင္အားထိန္းသိမ္နိုင္မႈ ေရေလ်ာအား
ရႊံ႕

50.0%နွင့္အထက္

ေကာင္း

ဆိုးရႊံ႕နုန္းေျမ

37.5~50.0%ေကာင္း

အနည္းငယ္ဆိုး

နုန္းေျမ

25.0~37.5%

ေကာင္း

ေကာင္း

သဲနုန္းေျမ

12.5~25.0%အနည္းငယ္ဆိုး

ေကာင္း

သဲေျမ

12.5%နွင့္ေအာက္

ဆိုးေကာင္း

သဲနွင့္ေျမေစးတို႔သင့္ေလ်ာ္စြာပါဝင္ေသာနုန္းေျမ၊ရႊံ႕နုန္းေျမတို႔သည္အပင္အမ်ားစုကိုစိုက္ပ်ိဳးရန္ကိုက္ညီပါသည္။

10

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ေျမဆီလႊာနမူနာကိုၾကည့္၍ ေျမဆီအေနအထားတို႔ ကိုခြဲျခားနိုင္ရန္ႀကိဳးစားၾကရေအာင္။
○ လြယ္ကူရွင္းလင္းေသာ ေျမဆီအေနအထားဆံုးျဖတ္မႈကို နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
ေျမႀကီးကိုျဖစ္ညွစ္ေသာ္လည္း

အနည္းငယ္က်စ္လစ္သြားေပမဲ့

က်စ္လစ္မသြားပါ။

အက္ေၾကာင္းမ်ားပါရွိေနသည္။

သဲေျမ 〜 သဲႏုန္းေျမ

ႏုန္းေျမ 〜 ရႊံ႕ႏုန္းေျမ

က်စ္လစ္ေနသည္ရႊံ႕○ ေျမဆီလႊာအသီးသီး၏ထူးျခားခ်က္ (ေျမၾသဇာအင္အား၊ ေရစစ္ျခင္း) အား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။

(2) ေျမဆီလႊာအမ်ိဳးအစား
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံရွိစိုက္ပ်ိဳးေျမမ်ားသည္ ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္ႏွင့္လိုက္ၿပီး ထူးျခားခ်က္ရွိေသာေျမႀကီးအား ျဖန္႔က်က္ထားသည္။
အဓိကေျမဆီလႊာအုပ္စု
① အနက္ေရာင္ေျမႀကီး
ကုန္းျမင့္ႏွင့္ ေတာင္ကုန္းမ်ားတြင္ က်ယ္ျပန္႔စြာျဖန္႔က်က္ထားသည္။ မီးေတာင္ျပာမွာအဓိကျဖစ္ၿပီး၊ ေျမေဆြးမ်ားစြာ
ပါဝင္သည္။ အနက္ေရာင္ေျမဆီလႊာျဖစ္သည္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံရွိလယ္ကြင္းတစ္ဝက္မွာ အနက္ေရာင္ေျမႀကီးျဖစ္သည္။
② အညိဳေရာင္ေျမနိမ့္ေဒသ၏ေျမႀကီး
ႏုန္းေျမစသည့္ ေျမနိမ့္ေဒသမ်ား၏ သဘာဝအတိုင္းျဖစ္ေပၚေနေသာတာရိုးမ်ားတြင္ ျဖန္႔က်က္ထားသည္။ အလႊာအားလံုး တနည္းအားျဖင့္ အလႊာအားလံုးနီးပါးသည္ ဝါညိဳေရာင္ေျမလႊာမ်ားျဖစ္သည္။ လယ္ကြင္းမ်ားတြင္အသံုးျပဳသည္။
③ မီးခိုးေရာင္ေျမနိမ့္ေဒသ၏ေျမႀကီး
ေရႏုတ္ေျမာင္းေကာင္းမြန္ေသာ ႏုန္းေျမႏွင့္ ေျမျပန္႔ေဒသမ်ားတြင္ျဖန္႔က်က္ထားသည္။ မီးခိုးေရာင္ေျမလႊာ
ျဖစ္သည္။ ေရသြင္းစိုက္ခင္းမ်ားတြင္အသံုးျပဳသည္။
④ အေရာင္ေဖ်ာ့ေသာေျမႀကီး
ႏုန္းေျမ၏ အေခါင္းပြေျမတြင္ျဖန္႔က်က္ထားသည္။ မီးခိုးျပာေရာင္ရွိေသာ ေျမလႊာျဖစ္သည္။ ေရသြင္းစိုက္ခင္းမ်ားတြင္
အသံုးျပဳသည္။
(3) ေျမသား၏ေျမမႈန္႔ခဲ(ေျမစိုင္ခဲ)ဖြဲ ့စည္းပုံစံ
ေျမမႈန္႔အခဲအတုန္း(ေျမစိုင္ခဲ)ဆိုသည္မွာေျမႀကီးအမႈန္႔မ်ားေပါင္းစပ္စုပုံေနေသာအခဲအတုန္းမ်ားျဖစ္ပါသည္။

11

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ေျမမႈန္႔အခဲအတုန္း(ေျမစိုင္ခဲ)မ်ားပါးေသာေျမႀကီး (ေျမစိုင္ခဲေျမ)သည္၊ေပ်ာ့ေျပာင္းေသာေၾကာင့္အပင္စိုက္ရန္ကိုက္ညီ
ေသာေျမျဖစ္ပါသည္။
ေျမစိုင္ခဲေျမ၏ဆန္ ့က်င္ဘက္ဖြဲ ့စည္းပုံစံမွာေျမမႈန္႔ဖြဲ ့စည္းပုံျဖစ္ပါသည္။ေျမမႈန္႔ဖြဲ ့စည္းပုံေျမမွာအမႈန္႔မ်ားကသိပ္ေနေသာ ေၾကာင့္မာေသာေျမျဖစ္ပါသည္။ေျမစိုင္ခဲေျမကိုတိုးပြားေစရန္မွာသဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာ၊ဩဂဲနစ္ဓာတ္ပစၥည္း
ကိုထည့္ရပါမည္။
ေျမမႈန္႔အခဲအတုန္း(ေျမစိုင္ခဲ)မ်ားပါးေသာေျမႀကီး၏ထူးျခားခ်က္
・ေျမဆီလႊာတြင္းရွိေျမမႈန္႔အခဲတစ္ခုခ်င္းစီၾကားမွာကြာဟေနပါသည္။

ေျမမႈန္႔ဖြဲ စည္းပုံစ

ေျမစိုင္ခဲဖြဲ ့စည္းပုံစ

・ေျမဩဇာအာဟာရမ်ားကိုတြယ္ကပ္ေစျပီး၊ေျမဩဇာအင္အားထိန္း
သိမ္းနိုင္မႈရွိပါသည္။
・ေလဝင္ေလထြက္အားေကာင္းျပီး၊ေရစြဲျမဲနိုင္ျခင္းအားေကာင္းေသာ
ေၾကာင့္အပင္မ်ားကိုေကာင္းမြန္စြာႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးနိုင္ေစပါသည္။
ေျမမႈန္႔ဖြဲ ့စည္းပုံစံေျမ၏ထူးျခားခ်က္မ်ား
・ေလဝင္ေလထြက္အားနည္း၍ေရစြဲျမဲနိုင္ျခင္းအားလည္းနည္းေသာေၾကာင့္အပင္မ်ားစုိက္ပ်ိဳးရန္ခက္ခဲပါသည္။
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ေျမမႈန္႔ခဲဖြဲ ့စည္းပုံစံနွင့္ေျမမႈန္႔ဖြဲ ့စည္းပုံစံတို႔ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။(4) ေျမႀကီး၏ 3 ဆင့္ဖြဲ႕စည္းပံုစံ
ေျမႀကီးသည္ အစိုင္အခဲအဆင့္(ေျမႀကီးအမႈန္႔မ်ား၊ ေအာ္ဂန္းနစ္ပစၥည္းမ်ား)၊ အရည္အဆင့္(ေရဓါတ္)၊ ဓါတ္ေငြ႕အဆင့္
(ေလထု)မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည္။ ထိုအရာ 3 ခုအား ေျမႀကီး၏ 3 ဆင့္ဖြဲ႕စည္းပံုစံဟုေခၚသည္။
အစိုင္အခဲအဆင့္၊ အရည္အဆင့္၊ ဓါတ္ေငြ႕အဆင့္တို႔၏ ဟန္ခ်က္ညီမွ်ျခင္းသည္ သီးႏွံမ်ား၏ႀကီးထြားမႈတြင္ လႊမ္းမိုးမႈ
ရွိသည္။
ေကာင္းမြန္ေသာေျမႀကီးသည္ အစိုင္အခဲအဆင့္၊ အရည္အဆင့္၊ ဓါတ္ေငြ႕အဆင့္မ်ားအတူတကြ 30% 〜 40%ျဖင့္ဖြဲ႕စည္းထားသည္။

7 ေျမေရာစပ္ျခင္း
(1) အပင္ကိုႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးေစနိုင္ေသာေျမႀကီးအင္အား
ေျမႀကီးအင္အားဆိုသည္မွာအပင္ကိုႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးေစနိုင္ေသာေျမႀကီး၏အေထြေထြအင္အားျဖစ္ပါသည္။
ေျမႀကီးအင္အားရွိေသာေျမသည္အပင္ကိုေကာင္းမြန္စြာႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးေစျပီး၊တိုးပြါးေစနိုင္စြမ္းလည္းရွိပါသည္။
ေျမႀကီးအင္အားတိုးတက္ေစေသာေျမေရာစပ္မႈလုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္း၏အေျခခံလုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္ပါ
သည္။

12

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ေျမႀကီးအင္အားရွိေသာေျမ၏ထူးျခားခ်က္
① ထူထဲ၍ ႏူးညံ့ေသာေျမလႊာရွိၿပီး၊ ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းျခင္း၊ ေရဓါတ္ထိန္းသိမ္းျခင္းမ်ား ရွိသည္။
② သီးႏွံမ်ားလိုအပ္ေသာအာဟာရမ်ား အသင့္အတင့္ပါရွိၿပီး၊ ေျမဆီလႊာအခ်ဥ္ဓါတ္သည္လည္း သင့္ေလ်ာ္ေသာ
ပမာဏတြင္ရွိသည္။
③ ေျမဆီလႊာဩဂဲနစ္ အသင့္အတင့္ပါရွိၿပီး၊ ေျမဆီလႊာ microflora ၏လုပ္ေဆာ္မႈမွာ တက္တက္ၾကြၾကြ ရွိသည္။
(2) ေျမေရာစပ္ျခင္း
① ထြန္ယက္ျခင္း (ထြန္ယက္)・・・သဘာဝေျမမ်က္နွာျပင္အပိုင္းပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစရန္ျပဳျပင္ေ ျပာင္းလဲျခင္း။
ထြန္ယက္ျခင္းဆိုသည္မွာေျမႀကီးကိုတူး၍အထက္ေအာက္လွန္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ေျမႀကီးကိုမႊျပီးေလဝင္ေလထြက္ရွိေစရန္ျပဳလုပ္၍ေျမႀကီးကိုေပ်ာ့ေျပာင္းေအာင္ျပဳလုပ္ပါမည္။
ထြန္ယက္ျခင္းျဖင့္ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းလာျပီး၊ေရေလ်ာအားလည္းေကာင္းလာပါမည္။
ေျမႀကီးကိုနက္နက္ထယ္ထိုးျခင္းမွာထယ္ေရးနက္နက္ျဖစ္ပါသည္။
② ေျမခ်ဥ္ငန္ကိန္းပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစရန္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲျခင္း・・・ဓာတ္သေဘာအပိုင္းပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစရန္ျပဳ
ျပင္ေျပာင္းလဲျခင္း။
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၏ေျမႀကီးသည္ ပံုမွန္အားျဖင့္ အက္ဆစ္ဓါတ္လြန္ကဲေသာေျမႀကီးျဖစ္သည္။
အပင္မ်ားအတြက္သင့္ေလ်ာ္ေသာေျမခ်ဥ္ငန္ကိန္းအျဖစ္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္လိုအပ္ပါသည္။
ေျမငန္ေျမကိုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္မွာ၊ထုံး၊မဂၢနီဆီယမ္ထုံးတို့ကိုအသင့္ေတာ္ဆုံးပမဏျဖန္ ့ႀကဲရပါမည္။
③ ဩဂဲနစ္ဓာတ္ပစၥည္းကိုျဖည့္စြက္ျခင္း・・・microflora ပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစရန္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲျခင္း။
ေျမဆီလႊာဘတ္တီးရီးယားေပါမ်ားျပီး၊၎တို႔၏လႈပ္ရွားမႈႏႈန္းျမင့္မားလာေစရန္သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာ၊
ဩဂဲနစ္ဓာတ္ပစၥည္းစသည့္ေျမဆီလႊာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ပစၥည္းမ်ားကိုျဖန္ ့ႀကဲရပါမည္။
(3) သင့္ေလ်ာ္ေသာ pHေျမႀကီး၏အက္ဆစ္ဓါတ္ကို ေဖာ္ျပျခင္းသည္၊ pH (pH၊ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္အိုင္းယြန္း သိပ္သည္းဆပမာဏညႊန္းကိန္း) ျဖစ္သည္။
pH 7 သည္ အလယ္အလတ္ျဖစ္ၿပီး၊ 7 ကိုေက်ာ္လြန္ပါက အယ္လ္ကာလိုင္းဓါတ္၊ 7 မျပည့္ပါက အက္ဆစ္ဓါတ္ျဖစ္သည္။
pH မွာ 7 မျပည့္ေသာေျမႀကီးကို အက္ဆစ္ေျမ၊ 7 ေက်ာ္လြန္ေသာေျမႀကီးကို အယ္လ္ကာလိုင္းေျမ ဟုေခၚသည္။
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၏သီးႏွံအမ်ားစုသည္၊ pH 5.5 〜 6.5 ျဖင့္ ႀကီးထြားရန္သင့္ေတာ္လွ်က္ရွိသည္။
သီးႏွံအမ်ိဳးအစားႏွင့္ ႀကီးထြားရန္သင့္ေတာ္ေသာ pH

6.5 ～ 7.0ဟင္းႏုႏြယ္

5.5 ～ 6.0ကန္စြန္းဥ

6.0 ～ 7.0မုန္လာဥျဖဴ၊ ေဂၚဖီထုပ္၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး

5.0 ～ 6.5

အာလူး

6.0 ～ 6.5

ခရမ္းသီး၊ ဆလပ္ရြက္

4.5 ～ 5.5လက္ဖက္ ၊ ၊ ဘလူးဘယ္ရီ

5.5 ～ 6.5

စေတာ္ဘယ္ရီ၊ ၾကည္သြန္နီ၊ မုန္လာဥနီ

13

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
(4) ေျမႀကီး၏ အက္ဆစ္ဓါတ္၊ pH အားတိုင္းတာေသာကိရိယာ
ေျမဆီလႊာအက္ဆစ္ဓါတ္တိုင္းစက္သည္ ေျမဆီလႊာအက္ဆစ္ဓါတ္အား တိုင္းတာေသာကိရိယာျဖစ္သည္။
၎အျပင္၊ pH တိုင္းတာသည့္ကိရိယာတြင္ အေရာင္ဇယားျဖင့္ pH တိုင္းတာသည့္ပံုစံ (အေရာင္ခြဲသည့္စနစ္ျဖင့္ pHအသိအမွတ္ျပဳကိရိယာ၊ ေျမႀကီးတြင္စိုက္ၿပီး တိုင္းတာသည့္ပံုစံ၊ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ပံုစံျဖင့္ ကိန္းဂဏန္းတန္ဖိုးေဖာ္ျပျခင္း စသျဖင့္
ရွိသည္။

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ေျမႀကီးအက္ဆစ္ဓါတ္တိုင္းတာျခင္းအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
ေျမႀကီးအက္ဆစ္ဓါတ္တိုင္းတာစက္၏ အသံုးျပဳနည္း
ေျမဆီလႊာတြင္ တိုက္ရိုက္စိုက္ၿပီး၊ အနီးစပ္ဆံုး အက္ဆစ္ဓါတ္ပမာဏကို တိုင္းတာေသာ လြယ္ကူရိုးရွင္းေသာ
တိုင္းတာသည့္ကိရိယာျဖစ္သည္။
① ဦးစြာ တိုင္းတာမည့္ေျမဆီလႊာအား ေရျဖန္းပက္၍ ေကာင္းစြာစိုထိုင္းေစရမည္။ (လက္ျဖင့္ညွစ္၍ က်စ္လစ္ေစ
ေလာက္ေသာအတိုင္းအတာ)② သတၱဳအစိိတ္အပိုင္း၏လွ်ပ္စီးမႈမွာ အားလံုးသို႔စီးဆင္းေစရန္ ေျမဆီလႊာထဲသို႔ထိုးစိုက္ရမည္။ (ေျမႀကီးႏွင့္ သတၱဳပစၥည္းမ်က္ႏွာျပင္ထိကပ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရမည္)③ 1 မိနစ္ခန္႔ထားၿပီး၊ ကိန္းဂဏန္း တည္ၿငိမ္သြားပါက ဖတ္ယူမည္။

(5) 「ထြန္ယက္ျခင္း」တြင္အသုံးျပဳမည့္စိုက္ပ်ိဳး ေမြးျမဴရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား
① စိုက္ပ်ိဳးေရးသုံးပစၥည္းမ်ား

ေပါက္ျပား

ထြန္ျခစ္

ေဂၚျပား (shovel)142 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
② စိုက္ပ်ိဳး ေမြးျမဴ ေရးစက္ယနၱရားမ်ား

လူစီးထြန္စက္

ထယ္ထိုးစက္

Rotary Harrowလက္တြန္းထြန္စက္(စိုက္ပ်ိဳးေရး
လုပ္ငန္းစဥ္ဘက္စုံသုံးစက္)※ထြန္စက္တြင္Rotary၊ထယ္ထိုးစက္တို႔ကိုတပ္ဆင္ျပီးထြန္ယက္ျခင္းတြင္အသုံးျပဳပါမည္။
※သို ့ေသာ္၊ထြန္စက္သည္ထြန္ယက္ျခင္းအျပင္၊Rotaryထြန္စက္စသည့္အျခားလုပ္ငန္းစဥ္စက္မ်ားကိုတပ္ဆင္၍ရိတ္
သိမ္းျခင္း၊ေပါင္းႏႈတျ္ခင္း၊မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း၊သယ္ယူပို ့ေဆာင္ျခင္းစသည့္လုပ္ငန္းမ်ားတြင္အသုံးျပဳနိုင္ေသာဘက္စုံသုံးစက္
ယနၱရား ျဖစ္ပါသည္။လူစီးထြန္စက္သည္မ်ားေသာအားျဖင့္tractorဟုေခၚဆိုၾကျပီး၊လက္တြန္းထြန္စက္မွာထြန္စက္၊စိုက္
ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းစဥ္ဘက္စုံသုံးစက္ဟုေခၚဆိုၾကပါသည္။

8 သီးထပ္သီးနွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ဆိုးက်ဳိးမ်ား
(1) သီးထပ္သီးနွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ဆိုးက်ဳိးမ်ား
မ်ဳိးတူေကာက္ပဲသီးနွံကိုနွစ္စဥ္တူညီေသာေျမေနရာတြင္စိုက္ပ်ိဳးပါက၊ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားက်ေရာက္ေစနိုင္ေျချမင့္မားလာ
မည္ျဖစ္ျပီး၊ႀကီးထြားမႈႏႈန္းနိမ့္က်ကာရိတ္သိမ္းနိုင္မည့္ထုတ္ကုန္ပမာဏေလ်ာ့က်နိုင္ပါသည္။ဤကဲ့သို ့ေသာျဖစ္စဥ္ကိုသီးထပ္
သီးနွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ဆိုးက်ဳိးမ်ားဟုေခၚပါသည္။
သီးထပ္သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးမႈဆိုးက်ိဳးမ်ား၏ အေၾကာင္းအရင္း
・ေျမႀကီးအတြင္းတြင္ ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားတိုးပြါးလာျခင္း ・သီးသန္႔အာဟာရဓါတ္မ်ားခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း
・ေရာဂါပိုးစသည့္ ပိုးမႊားမ်ားတိုးပြါးလာျခင္း

・ႀကီးထြားမႈအားအဟန္႔အတားျပဳေသာအရာမ်ား တိုးပြါးလာျခင္း

(2) သီးထပ္သီးနွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ဆိုးက်ဳိးမ်ားအတြက္ေျဖရွင္းခ်က္
သီးထပ္သီးနွံစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ဆိုးက်ဳိးမ်ားအတြက္အသင့္ေတာ္ဆုံးေျဖရွင္းခ်က္မွာအမ်ဳိးမတူသီးနွံမ်ားအလွည့္က်စိုက္ျခင္း
ျဖစ္ပါသည္။
အမ်ဳိးမတူသီးနွံမ်ားလွည့္စိုက္ျခင္းဆိုသည္မွာ၊အမ်ဳိးအစား/အ မ်ဳိးအႏြယ္မတူညီေသာေကာက္ပဲသီးနွံမ်ားကိုကာလအပိုင္း
ျခားစိုက္ပ်ိဳးျခင္းျဖစ္ပါသည္။
၎နည္းအျပင္၊ကိုင္းကူးဆက္ျခင္း၊ေရာဂါဒဏ္ခံနိုင္ရည္ရွိသည့္အပင္အမ်ဳိးအစားကိုစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာ
စပ္ေျမဩဇာထည့္ျခင္းျဖင့္ေျမဆီလႊာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲျခင္း၊ေဆးမ်ား၊ေနေရာင္ျခည္တို႔ျဖင့္ေျမဆီလႊာကိုပိုးသတ္ျခင္းစသည့္နည္း
လမ္းမ်ားရွိပါသည္။

15

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ေႏြသီးနွံနွင့္ေဆာင္းသီးနွံ တို႔ ကိုကာလအပိုင္းျခား တြဲထားေသာ2နွစ္4မ်ဳိးအမ်ဳိးမတူသီးနွံမ်ားအလွည့္က်စိုက္ျခင္းနမူနာ
ပဲပိစပ္

ဂ်ံဳကန္စြန္းဥ

ဂ်ံဳ

2 လပိုင္း 4 လပိုင္း 6 လပိုင္း 8 လပိုင္း 10 လပိုင္း 12 လပိုင္း 2 လပိုင္း 4 လပိုင္း 6 လပိုင္း 8 လပိုင္း 10 လပိုင္း 12 လပိုင္း 2 လပိုင္း 4 လပိုင္း

ေႏြသီးနွံနွင့္ေဆာင္းဦးသီးနွံတို႔ကိုကာလအပိုင္းျခားတြဲထားေသာ2နွစ္4မ်ဳိးအမ်ဳိးမတူသီးနွံမ်ားအလွည့္က်စိုက္ျခင္းနမူနာ
ကန္စြန္းဥ

မုန္ညင္းျဖဴ

ဖရဲသီး

မုန္လာဥျဖဴ

2 လပိုင္း 4 လပိုင္း 6 လပိုင္း 8 လပိုင္း 10 လပိုင္း 12 လပိုင္း 2 လပိုင္း 4 လပိုင္း 6 လပိုင္း 8 လပိုင္း 10 လပိုင္း 12 လပိုင္း 2 လပိုင္း 4 လပိုင္း

9 ေျမဩဇာ
(1) ေျမဩဇာတြင္ပါဝင္ရမည့္ဓာတ္သုံးမ်ဳိး
အပင္၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈတြင္ေျမဩဇာလိုအပ္ပါသည္။ေျမသားတြင္ရွိေသာအာဟာရဓာတ္တစ္မ်ဳိးတည္းမွာမလုံေလာက္ပါ။
(Nitrogen)၊ေဖာ့စဖရတ္(Phosphorus)၊ပိုတက္ဆီယမ္(Potassium)တို႔ကိုေျမဩဇာတြင္ပါဝင္ရမည့္ဓာတ္သုံးမ်ဳိးဟုေခၚပါသည္။
သီးႏွံႀကီးထြားမႈတြင္ မရွိမျဖစ္လုိအပ္ေသာျဒပ္စင္ကို လုိအပ္သည့္အေျခခံျဒပ္စင္ဟုေခၚသည္။ လိုအပ္သည့္အေျခခံျဒပ္စင္
16 ခုရွိသည္။
ေျမၾသဇာတြင္ပါဝင္ရမည့္ဓါတ္သံုးမ်ိဳး၏ ျဒပ္စင္သေကၤတမွာ၊ ႏိုက္ထရိုဂ်င္ : N ၊ ေဖာ့စဖရတ္ : P ၊ ပိုတက္ဆီယမ္ : Kတို႔ျဖစ္သည္။
ပမာဏအလြန္နည္းပါးေသာျဒပ္စင္မ်ားမွာ၊ ကယ္လ္ဆီယမ္(Ca)၊ မဂၢနီဆီယမ္(Mg)၊ ကန္႔(S)၊ မန္ဂနိ(Mn)၊ ဘိုရြန္(B)၊
အီးအြန္(သံ) (Fe)၊ ခိုပါး(ေၾကးနီ) (Cu)၊ သြပ္(Zn)၊ ကလိုရင္း(Cl)၊ မိုလစၵီနံ(Mo) တို႔ျဖစ္သည္။
ကာဗြန္ (C)၊ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ (H)၊ ေအာက္ဆီဂ်င္ (O) မ်ားသည္ ေလထုႏွင့္ ေရမွရရွိၿပီး၊ အလင္းစြမ္းအင္ျဖင့္ ပံုေသျဖစ္ေပၚ
သည္။ ေအာက္ဆီဂ်င္ (O)၊ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ (H) တို႔အား အျမစ္မွေရစုပ္ယူျခင္း၊ ကာဗြန္ (C) သည္ ေလထု၏ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္
ဆိုဒ္အား အရြက္မွစုပ္ယူထားသည္။
(2) ေျမၾသဇာတြင္ပါဝင္ရမည့္ဓါတ္သံုးမ်ိဳး၏ ထူးျခားခ်က္
ႏိုက္ထရိုဂ်င္ (N): သီးႏွံမ်ား၏ႀကီးထြားမႈႏွင့္ ရိတ္သိမ္းသည့္ပမာဏေပၚတြင္ မူတည္သည္။
အဓိကအားျဖင့္္ ရိုးတံအားရွည္ေစၿပီး၊ အရြက္အေရာင္အား ရင့္ေအာင္ျပဳလုပ္သည္။
ႏိုက္ထရိုဂ်င္လြန္ကဲလွ်င္ ခ်ိနဲ႔စြာျဖင့္ ႀကီးထြားသည္။

ေဖာ့စဖရတ္ (P): အဓိကအားျဖင့္ ပန္းပြင့္ၿပီး၊ အသီးသီးရာတြင္ အက်ိဳးသက္ေရာက္သည္။

ပိုတက္ဆီယမ္ (K) : အဓိကအားျဖင့္ ပန္းပြင့္ၿပီး၊ အသီးသီးျခင္း ႏွင့္ အျမစ္စတင္ႀကီးထြားျခင္းတြင္ အက်ိဳးသက္ေရာက္
သည္။

16

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
အသီးပင္စည္
ေအာက္ဆီဂ်င္ O
ကာဗြန္ Cေလေပါက္

အရြက္ေလဓာတ္သုံးမ်ဳးိ

ကလိုရင္း Clမိုလစၵနံီ Moသြပ္ Znဘိုရြန္ Bခိုပါး(ေၾကးနီ) Cuမန္ဂနိ Mn

အီးအြန္(သံ) Feကန့္ Sကယ္လ္ဆီယမ္ Caမဂၢနီဆီယမ္ Mg

ပိုတက္ဆီယမ္ Kေဖာ့စဖရတ္ Pေရနိုက္ထရိုဂ်င္ Nဟိုက္ဒရိုဂ်င္ Hေအာက္ဆီဂ်င္ O

အျမစ္အပင္အတြက္လိုအပ္ေသာအင္ၾသဂဲနစ္အာဟာရဓာတ္မ်ား

(3) ေျမဩဇာအမ်ဳိးအစားမ်ား
① ဓာတ္ေျမဩဇာ (အင္ဩဂဲနစ္ေျမဩဇာ)ဓာတုေဗဒသေဘာအရေပါင္းစပ္ထားေသာေျမဩဇာျဖစ္ပါသည္။အင္ဩဂဲနစ္ေျမဩဇာဟုလည္းေခၚပါသည္။
ဓာတ္ေျမဩဇာသည္ေျမဩဇာ၏အာနိသင္မ်ားအလ်င္အျမန္ထိေရာက္ေစနိုင္ပါသည္။
ေျမဩဇာတြင္ပါဝင္ရမည့္ဓာတ္သုံးမ်ဳိးအနက္တစ္မ်ဳိးသာပါဝင္ေသာေျမဩဇာသည္ဓာတ္တစ္မ်ဳိးတည္းပါေျမဩဇာ
ျဖစ္ပါသည္။
ေျမဩဇာတြင္ပါဝင္ရမည့္ဓာတ္သုံးမ်ဳိးအနက္နွစ္မ်ဳိးနွင့္အထက္ပါဝင္ေသာေျမဩဇာသည္ေပါင္းစပ္ေျမဩဇာျဖစ္ပါ
သည္။ေပါင္းစပ္ေျမဩဇာမွာဓာတုေဗဒသေဘာအရေပါင္းစပ္ဓာတ္ေျမဩဇာနွင့္ေရာစပ္ဓာတ္ေျမဩဇာတို႔ နွစ္မ်ဳိးရွိပါသည္။
ေရာစပ္ဓါတ္ေျမၾသဇာသည္ အဓိကအားျဖင့္ ဓါတုဓါတ္ေျမၾသဇာမ်ားေပါင္းစပ္မႈျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ႏိုက္ထရိုဂ်င္၊
ေဖာ့စဖရတ္၊ ပိုတက္ဆီယမ္တို႔မွ 2 မ်ိဳးႏွင့္အထက္ဓါတ္မ်ားကို ေရာစပ္ၿပီး၊ ၎စုစုေပါင္းပမာဏသည္ 10%ႏွင့္အထက္
ရွိရန္အာမခံထားသည္။ အမ်ားစုမွာ ေအာ္ဂန္းနစ္ေျမၾသဇာမ်ား ပါဝင္လ်က္ရွိသည္။
ေျမဩဇာအမ်ဳိးအစားအုပ္စုခြဲျခားျခင္း
○ ဓာတ္တစ္မ်ဳိးတည္းပါေျမဩဇာ
နိုက္ထရိုဂ်င္ဓာတ္ပါဓာတ္ေျမဩဇာ

အမိုနီယမ္ဆလ္ဖိုက္ (အမိုနီယမ္နိုက္တရိတ္), ယူးရီးယားစသည္

ေဖာ့စဖရတ္အက္ဆစ္ဓာတ္ေျမဩဇာ

ဆူပါေဖာ့စဖိတ္ဓာတ္ေျမဩဇာ၊မဂၢနီဆီယမ္ေဖာ့စဖရိတ္ဓာတ္ေျမဩဇာ

ပိုတက္ဆီယမ္ဓာတ္ေျမဩဇာ

ပိုတက္ဆီယမ္ဆလ္ဖုိက္၊ပိုတက္ဆီယမ္ကလိုရိုဒ္

○ ေပါင္းစပ္ေျမဩဇာ
ဓာတုေဗဒသေဘာအရေပါင္းစပ္ဓာတ္ေျမဩဇာ

(ႏုိက္ထရိုဂ်င္ 16.0%၊ေဖာ့စဖရတ္အက္ဆစ္10.0%နွင့္ပိုတက္ဆီ

ယမ္14.0%ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ)၊ (ႏုိက္ထရိုဂ်င္၊ေဖာ့စဖရတ္အက္ဆစ္နွင့္ပို
တက္ဆီယမ္တို့အနက္၂မ်ဳိးနွင့္အထက္ပါဝင္ေသာျဒပ္ေပါင္းပမာဏ30%နွင့္အထက္

17

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ)၊ (အမိုနီယမ္နိုက္တရိတ္၊အမိုနီယမ္ဆလ္ဖုိက္နွင့္ပိုတက္
ဆီယမ္ကလိုရိုဒတို႔ ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ)၊ (အမိုနီယမ္ကလိုရိုဒ္၊ေဖာ့စဖရတ္
အက္ဆစ္နွင့္ပိုတက္ဆီယမ္တို႔ ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ)၊ (အမိုနီယမ္ကလိုရိုဒ္နွင့္ပို
တက္ဆီယမ္ကလိုရိုဒ္တို႔ ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ)ေဖာ့စဖရတ္၊ပိုတက္ဆီယမ္နွင့္မဂၢနီဆီယမ္တို႔ ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ
ေရာစပ္ဓာတ္ေျမဩဇာ

Bulk Blending(ဓတ္ေျမဩဇာအမွုန့္အေစ့2 မ်ဳိးနွင့္အထက္ေရာစပ္ထားေသာ
ဓာတ္ေျမဩဇာ)၊ဩဂဲနစ္ဓာတ္ပစၥည္းပါဝင္ေသာေရာစပ္ဓာတ္ေျမဩဇာ

ဓါတုေဗဒသေဘာအရေပါင္းစပ္ဓါတ္ေျမၾသဇာထဲမွ ႏိုက္ထရိုဂ်င္၊ ေဖာ့စဖရတ္ဓါတ္၊ ပိုတက္ဆီယမ္မ်ားထဲမွ 2 မ်ိဳးႏွင့္
အထက္ပါဝင္ၿပီး၊ ၎စုစုေပါင္းပမာဏ 30% ေက်ာ္ပါရွိသည့္အရာသည္ အဆင့္ျမင့္ေပါင္းစပ္ဓါတ္ေျမၾသဇာျဖစ္သည္။ 30%မျပည့္ေသာအရာမွာ သာမန္ဓါတ္ေျမၾသဇာျဖစ္သည္။
② ဩဂဲနစ္ေျမဩဇာ
တိရစာၦန္၊သစ္ပင္သစ္ရြက္မ်ားကိုအေျခခံ၍ထုတ္လုပ္ထားေသာဩဂဲနစ္ပစၥည္းမ်ားျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာေျမဩဇာျဖစ္ပါသည္။
ငါးအနွစ္၊မုန္ညင္းဆီမွအဆီအနွစ္၊အရုိးမႈန္ ့စသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ဩဂဲနစ္ဓာတ္ေျမဩဇာသည္ေျမဩဇာ၏အာနိသင္မ်ားတျဖည္းျဖည္ခ်င္းထိေရာက္ေစပါသည္။
③ သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာ
သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာသည္နြားေခ်း၊ၾကက္ေခ်း၊ဝက္ေခ်း၊သစ္ခြံ၊ေၾကြက်ထားေသာသစ္ရြက္စသည္တို႔
ကိုေစာ္ေဖာက္ထားေသာအရာျဖစ္ပါသည္။အဓိကပါဝင္ေသာပစၥည္းမ်ား၏အမ်ဳိးအစားအလိုက္ႏြားေခ်းေျမဩဇာ၊ဝက္
ေခ်းေျမဩဇာ၊ ၾကက္ေခ်းေျမဩဇာ၊သစ္ေခါက္ေျမဩဇာ၊သစ္ရြက္ေျမဩဇာနွင့္ေကာက္ရိုးေျမဩဇာတို႔ ရွိပါသည္။
သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာသည္ေျမဆီလႊာကိုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲသည့္အာနိသင္သာမကေျမဩဇာအာနိသင္လည္းရွိပါသည္။
④ အရည္ဓါတ္ေျမၾသဇာ
အရည္ပံုစံ ဓါတ္ေျမၾသဇာျဖစ္သည္။ မူလပံုစံသည္ အမႈန္႔ႏွင့္ အမႈန္႔ပံုစံသကဲ့သို႔ အစိုင္အခဲျဖစ္ေသာ္လည္း၊ ဖ်န္းသည့္အခါ
တြင္ အရည္ေဖ်ာ္ၿပီးအရည္အျဖစ္ျပဳလုပ္ထားေသာအရာမွာ အရည္ဓါတ္ေျမၾသဇာတြင္ပါဝင္သည္။
⑤ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္အကိ်ဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ၊ ေျဖးေျဖးမွန္မွန္အက်ိဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ၊
ေႏွးေကြးစြာအက်ိဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ
ⅰျမန္ျမန္ဆန္ဆန္အကိ်ဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ ဓါတ္ေျမၾသဇာအသံုးျပဳၿပီးသည္ႏွင့္ ခ်က္ခ်င္းအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိသည္။ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမွာ 30 ရက္အထိ
ျဖစ္သည္။
အရည္ဓါတ္ေျမၾသဇာႏွင့္ ဓါတုေဗဒသေဘာအရေပါင္းစပ္ဓါတ္ေျမၾသဇာ စသျဖင့္ရွိသည္။

ii ေျဖးေျဖးမွန္မွန္အက်ိဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ
အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမွာ ၾကာရွည္သည္။ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမွာ 30 〜 120 ရက္အထိျဖစ္သည္။ ဓါတ္ေျမၾသဇာအား အလႊာျဖင့္ဖံုးအုပ္ထားသည့္အရာျဖစ္ၿပီး၊ ေပ်ာ္ဝင္သြားသည့္ပမာဏအားထိန္းညွိေပးသည့္ ထိန္းညွိ
စနစ္ပါရွိသည့္ဓါတ္ေျမၾသဇာ စသျဖင့္ရွိသည္။
ⅲ ေႏွးေကြးစြာအက်ိဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ ေသးငယ္ေသာဇီဝပိုးမႊားမ်ားအား ေခ်ဖ်က္ႏိုင္ရန္ အက်ိဳးအာနိသင္ျပသည္အထိ အခ်ိန္ၾကာျမင့္သည္။ မုန္ညင္းေစ့ႏွင့္ အရိုးစသျဖင့္ရွိသည္။ ဓါတုေဗဒသေဘာအရေပါင္းစပ္ဓါတ္ေျမၾသဇာထဲတြင္ 1 ႏွစ္အထိအက်ိဳး
သက္ေရာက္ေသာ အရာမ်ားလည္းရွိသည္။

18

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
(4) ဓါတ္ေျမၾသဇာအေျခအေနစသည္တို႔
ဓါတ္ေျမၾသဇာပံုစံမ်ားသည္ အသံုးျပဳရလြယ္ကူမႈ၊ အာနိသင္စသည္တို႔မွ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ထုတ္လုပ္လွ်က္ရွိသည္။
အမႈန္႔ပံုစံ၊ အေစ့ပံုစံ၊ အရည္ပံုစံ တနည္အားျဖင့္ ဆလင္ဒါပံုစံအစိုင္အခဲ(အေတာင့္) ပံုစံျဖင့္ထုတ္လုပ္ထားေသာ အေတာင့္ပံုစံ
ဓါတ္ေျမၾသဇာမ်ား စသျဖင့္ရွိသည္။
ယခုတေလာတြင္ ဓါတ္ေျမၾသဇာမ်ား၌ ေအာ္ဂန္းနစ ေျမၾသဇာမ်ားေရာစပ္ထားသည့္ ေျမၾသဇာမ်ားလည္းရွိသည္။

အေစ့ပံုစံေျမၾသဇာ

အမႈန္႔ပံုစံေျမၾသဇာ

အေတာင့္ပံုစံေျမၾသဇာ

အရည္ပံုစံေျမၾသဇာ

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အဓိကေျမဩဇာအမ်ဳိးအစားမ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။○ ဓာတ္ေျမဩဇာ၊ဩဂဲနစ္ေျမဩဇာ၊သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာတို႔ ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္
ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။○ ေျမၾသဇာပံုသ႑ာန္ႏွင့္ ခြဲျခားျခင္းကို နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
အေစ့ပံုစံေျမၾသဇာ၊ အမႈန္႔ပံုစံေျမၾသဇာ၊ အေတာင့္ပံုစံေျမၾသဇာ၊ အရည္ပံုစံေျမၾသဇာ ေျမဩဇာထည့္ျခင္း
(1) ေျမဩဇာအသုံးျပဳနည္း
အပင္မ်ားစိုက္ထားေသာေျမတြင္ေျမဩဇာထည့္ျခင္းကိုဆဲဟိဟုေခၚပါသည္။ေျမဩဇာထည့္နည္းမွာေအာက္ခံေျမဩဇာ
နွင့္ျဖည့္စြက္ေျမဩဇာတို႔ ရွိပါသည္။
ေအာက္ခံေျမဩဇာမွာအပင္မ်ားမစိုက္မီကပင္စိုက္ပ်ိဳးမည့္ေျမတြင္ထည့္သည့္ေျမဩဇာျဖစ္ပါသည္။
အာနိသင္မွာ ျဖည္းညင္းစြာျဖင့္ဆက္လက္ၿပီး ေျဖးေျဖးမွန္မွန္အက်ိဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာကို အဓိကထား၍ ေကၽြးရသည္။
ျဖည့္စြက္ေျမဩဇာမွာအပင္မ်ား၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနအလိုက္ျဖည့္စြက္ထည့္ေပးရမည့္ေျမဩဇာျဖစ္ပါသည္။
အာနိသင္ခ်က္ခ်င္းျပေသာ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္အကိ်ဳးသက္ေရာက္ေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာ (ေပါင္းစပ္ဓါတ္ေျမၾသဇာ၊
အရည္ေျမၾသဇာ စသည္) တို႔အား အသံုးျပဳသည္။
အရည္ေျမၾသဇာသည္ အရြက္မ်က္ႏွာျပင္ဖ်န္းပက္ျခင္းတြင္လည္း အသံုးျပဳႏိုင္သည္။
ေျမဩဇာကိုမ်ဳိးေစ့၊အျမစ္တို႔နွင့္တိုက္ရိုက္မထိေအာင္ထည့္ရပါမည္။ထိမိသြားပါကအပင္မ်ားေျခာက္သြားနိုင္ပါသည္။
တဖန္၊ ေျမၾသဇာေကၽြးလြန္းလွ်င္ ေျမႀကီးအတြင္းဆားပါဝင္မႈမွာ ျမင့္တက္လာမည္ျဖစ္ၿပီး၊ သီးႏွံမ်ား၏ႀကီးထြားမႈမ်ား
ပ်က္စီးျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။
ထိုအရာအား ဆားဓါတ္ပ်က္စီးျခင္းဟုေခၚသည္။

19

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ဆားဓါတ္ပါဝင္မႈအား စစ္ေဆးရန္အတြက္၊ လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္မႈႏႈန္းအဆင့္(EC) အားတိုင္းတာသည္။ EC ၏တန္ဖိုး
ျမင့္မားေသာ ေျမႀကီးတြင္ ေျမၾသဇာမ်ား မ်ားစြာက်န္ရွိေနသည္။
ေျမၾသဇာသည္ သီးႏွံအသီးသီး၏ အသံုးျပဳစံႏႈန္းႏွင့္ခ်ိန္ညိႇၿပီး ေကၽြးရသည္။
(2) ေျမဩဇာထည့္ရာတြင္အသုံးျပဳသည့္စိုက္ပ်ိဳး ေမြးျမဴရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား

Broadcaster

Manure spreader

Lime sower○ ေျမၾသဇာအိတ္အားၾကည့္ၿပီး ေျမၾသဇာဓါတ္စသည္တို႔အား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
・「10 – 8 - 8」ဟုဆိုေသာ ဓါတ္ေျမၾသဇာအားၾကည့္ရွဳပံု
ေျမၾသဇာပါဝင္မႈမွာ ႏိုက္ထရိုဂ်င္ : 10% ၊ ေဖာ့စဖရတ္ဓါတ္ : 8% ၊ ပိုတက္ဆီယမ္ : 8% တို႔ျဖစ္သည္။
ဓါတ္ပါဝင္မႈစုစုေပါင္းမွာ 30% မျပည့္ေသာေၾကာင့္ သာမန္ဓါတ္ေျမၾသဇာျဖစ္သည္။
・「10 – 8 - 8」ဟုဆိုေသာ ေျမၾသဇာ(1 အိတ္ 20 kg) ၏ ဓါတ္ပါဝင္မႈပမကဏ
ႏိုက္ထရိုဂ်င္

20× 10 = 2

ႏိုက္ထရိုဂ်င္ 2kg ပါဝင္ေနသည္။

ေဖာ့စဖရတ္ဓါတ္

20× 8 = 1.6

ေဖာ့စဖရတ္ဓါတ္ 1.6kg ပါဝင္ေနသည္။

ပိုတက္ဆီယမ္

20× 8 = 1.6

ပိုတက္ဆီယမ္ 1.6kg ပါဝင္ေနသည္။

100

100
100

(အေျဖ)○ ေျမၾသဇာအသံုးျပဳစံႏႈန္းအားအေျခခံၿပီး၊ လိုအပ္သည့္ေျမၾသဇာပမကဏကို တြက္ခ်က္ႏိုင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ၾကရေအာင္။
တြက္ခ်က္ပံုစံ
(အေမး) ေျမၾသဇာအသံုးျပဳစံႏႈန္းအား ျပည့္စံုေစသည့္၊ အသံုးျပဳေျမၾသဇာပမာဏအား တြက္ခ်က္နည္း
:21 ×100 = 100 (kg)21ဆူပါေဖာ့စဖိတ္ဓာတ္ေျမဩဇာ :23 ×100＝ 50 (kg)46:

18 ×100＝ 30 (kg)60အမိုနီယ
မ္ဆလ္ဖိုက္A ဟင္းသီးဟင္းရြက္၏ ေျမၾသဇာအသံုးျပဳစံႏႈန္း (10 a မွာ အသံုးျပဳမည္
့ေျမၾသဇာပမာဏ)ႏိုက္ထရိုဂ်င္ (N)21kgေဖာ့စဖရတ္ဓါတ္ (P)23kgပိုတက္ဆီယမ္ (K)18kgပိုတက္ဆီယမ္ကလိုရိုဒ္

အသံုးျပဳသည့္ေျမၾသဇာ (ပါဝင္သည့္ဓါတ္ပါဝင္ႏႈန္း)(N : 21%)အမိုနီယမ္ဆလ္ဖိုက္

ဆူပါေဖာ့စဖိတ္ဓာတ္ေျမဩဇာ (P : 46%)ပိုတက္ဆီယမ္ကလိုရိုဒ္
ေျမၾသဇာအသံုးျပဳပမာဏ =(K : 60%)

ေျမၾသဇာအသံုးျပဳစံႏႈန္း၏ အသံုးျပဳေျမၾသဇာပမာဏ
ပါဝင္သည့္ဓါတ္ပါဝင္ႏႈန္း

20

× 100

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ ထယ္ထိုး၍ေျမကိုဖို ့ျခင္း
(1) ဖို ့ရမည့္ကုန္းေျမပုံစံဖို ့ရမည့္ကုန္းေျမပုံစံမွာေျမႀကီးကိုျမင့္ျမင္ဖို ့ထားေသာစိုက္ကြင္းျဖစ္ပါသည္။ေျမဖို ့ရသည့္ရည္ရြယ္ခ်က္မွာေရေလ်ာ မႈေကာင္းေစရန္နွင့္ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းေစရန္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ကုန္းေျမကိုျပဳလုပ္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္သည္ထယ္ထိုး၍ေျမကိုဖို ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။မ်ဳိးေစ့မခ်မီနွင့္ပ်ိဳးပင္မစိုက္မီျပဳလုပ္ပါမည္။
ေျမေအာက္ေရ၏ေရခ်ိန္ျမင့္မားေသာစိုက္ကြင္းမ်ားတြင္ေျမကိုကုန္းျမင့္ျမင့္ဖို ့ျခင္းျဖင့္ကုန္းေျမျမင့္ကိုျပဳလုပ္ပါမည္။

ကုန္းျမင့္ေျမ

တေျပးညီကုန္းေျမ

だかကုန္းေျမ၏အျမင့္

ပ်ိဳးခင္း၏အက်ယ္

ထယ္ေၾကာင္း

ကုန္းေျမ၏အက်ယ္

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ကုန္းေျမအမ်ဳိးအစားတို႔ ကို နားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။ကုန္းျမင့္ေျမ ၊တေျပးညီေျမကုန္း

○ ကုန္းေျမအမ်ဳိးအစားအမည္တို့ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။ကုန္းေျမ၏အက်ယ္၊ကုန္းေျမ၏အျမင့္၊ထယ္ေၾကာင္းပ်ိဳးခင္း၏အက်ယ္

(2) ထယ္ထိုး၍ကုန္းေျမဖို ့ရာတြင္အသုံးျပဳသည့္စိုက္ပ်ိဳး ေမြးျမဴရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား
လက္ျဖင့္လုပ္ေဆာင္မည္ဆိုပါကေပါက္ျပားတို႔ ျဖင့္ကုန္းေျမဖို ့ပါမည္။
စက္ယနၱရားမ်ားျဖင့္လုပ္ေဆာင္မည္ဆိုပါကထြန္စက္၊စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းစဥ္ဘက္စုံသုံးစက္တို႔တြင္ကုန္းေျမဖို ့စက္၊ေျမမြစက္တို႔ ကိုတပ္ဆင္၍လုပ္ေဆာင္ပါမည္။

ကုန္းနိမ့္ေျမျပဳလုပ္စက္

ကုန္းျမင့္ေျမ ျပဳလုပ္စက္

21

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ အေညွာက္ဆိပ္ျခင္း・အရြက္ေျခြျခင္း・အသီးေျခြျခင္း
(1) အေညွာက္ဆိပ္ျခင္း
အေညွာက္ဆိပ္ျခင္းဆိုသည္မွာအသီးနွင့္အပြင့္မ်ားကိုပိုမိုႀကီးထြားေစရန္အသစ္ထြက္လာေသာအေညွာက္၊အကိုင္းမ်ား
ကိုညွပ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
အေညွာက္ဆိပ္ျခင္းျဖင့္အရြက္နွင့္အသီးမ်ားသို ့အာဟာရဓာတ္မ်ားေရာက္ေစပါမည္။ထို ့အျပင္စိုက္ပ်ိဳးမႈထိန္းသိမ္းျခင္းနွင့္ခူးဆြတ္ျခင္းလုပ္စဥ္မ်ားလြယ္ကူစြာေဆာင္ရြက္နိုင္ပါမည္။
(2) ေဘးအဖူးညွပ္ျခင္း
အရြက္၏အရင္ပိုင္းမွေဘးအဖူးထြက္လာပါမည္။အသီးသီးလြန္းျခင္းမရွိေစရန္နွင့္အရြက္မ်ားမ်ားလြန္း၍ေလာင္းရိပ္က်
ျခင္းမရွိေစရန္ညွပ္ထုတ္ပါမည္။
(3) အရြက္ေျခြျခင္း
အရြက္ႏႈတ္ျခင္းဆိုသည္မွာေရာဂါျဖစ္ေနေသာအရြက္နွင့္မ်ားလြန္းျပီးထပ္ေနေသာအရြက္မ်ားကိုညွပ္ထုတ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
အရြက္ႏႈတ္ျခင္း ျဖင့္ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းျပီး၊ေနေရာင္ျခည္ေကာင္းေကာင္းေပးနိုင္ပါသည္။

(4) အဖူးေျခြျခင္း・ပန္းခူးျခင္း

အေညွာက္ဆိပ္ျခင္း

・အသီးေျခြျခင္း
အဖူးညွပ္ျခင္း・ပန္းခူးျခင္း
・အသီျဖဳတ္ျခင္းတို႔ သည္ပိုလ်ံေနေသာ
အဖူးမ်ား၊ပန္းမ်ား၊အသီးမ်ားကိုခူးညွပ္ျခင္း
ျဖစ္ပါသည္။အဖူး၊ပန္းနွင့္အသီးမ်ားအလြန္

ေဘးအဖူးညွပ္ျခင္း

မ်ားျပားလြန္းသည့္အခ်ိန္၊ပိမႊားမ်ားရွိေန
ေသာအသီးမ်ား၊ပုံသဏၭာန္မေကာင္းေသာ
အသီးမ်ားစသည္တို႔
ကိုခူးညွပ္ျခင္းျပဳလုပ္ပါမည္။
အသီးျဖဳတ္ျခင္းေၾကာင့္က်န္ရွိေသာ

အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္း

အသီးမ်ားတြင္အာဟာရဓာတ္မ်ားနွင့္ေရ
တို႔ကိုစုစည္းေစျပီး၊အရည္အေသြးေကာင္း
ေသာအသီးမ်ားျဖစ္ေစရန္ပ်ိဳးေထာင္ပါ
မည္။အသီးေျခြျခင္း

မ်ားေသာအားျဖင့္သစ္သီးပင္စိုက္
ပ်ိဳးေရးတြင္လုပ္ေဆာင္ျပီး၊ဖရဲသီး၊မယ္

အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္း

လြန္၊ခရမ္းခ်ဥ္သီးစသည့္ဟင္းသီးစိုက္ပ်ိဳး
ေရးတြင္လည္းလုပ္ေဆာင္ပါသည္။

22အရြက္ေျခြျခင္း

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အေညွာက္ဆိပ္ျခင္း၊ေဘးအဖူးညွပ္ျခင္း၊အရြက္နွ ုတ္ျခင္း ၊အသီးျဖဳတ္ျခင္းတို႔
ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစား ၾကပါစို ့။ လူအင္အားျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးေစျခင္း
ဝတ္မႈန္ကဝတ္ဆံမတံထိပ္တြင္ကပ္ျခင္းကိုဝတ္မႈန္ကူးျခင္းဟုေခၚပါသည္။
ဝတ္မႈန္ကူးရန္ခက္ခဲေသာပတ္ဝန္းက်င္ေနရာမ်ားတြင္လက္ျဖင့္ဝတ္မႈန္ကိုကပ္ေစျပီးဝတ္မႈန္ကူးေစပါမည္။
အကာအရံရွိစိုက္ပ်ိဳးေရးအေဆာက္အုံတြင္ပ်ား၊ပိတုန္းစသည့္အင္းစက္ပိုးမ်ားကိုအသုံးျပဳပါသည္။
စေတာ္ဘယ္ရီသီးဝတ္မႈန္ကူးျခင္းတြင္မ်ားေသာာအားျဖင့္ပ်ားမ်ားကိုအသုံးျပဳပါသည္။
ဖရဲသီး၊မယ္လြန္၊ဖရုံသီးတို႔မွာေသခ်ာေပါက္အသီးသီးေစရန္အတြက္လူ ့လက္ျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးေပးပါမည္။

ဝတ္ဆံဖို
ဝတ္ဆံမပန္းတံထိပ္တြင္ဝတ္မႈန္ကိုကပ္ေစရန္တို႔
ေပးပါမည္။

ဝတ္ဆံမတံထိပ္

လူအင္အားျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးေစျခင္း

ဝတ္ဆံမပန္း အကိုင္းအခက္ခ်ဳိင္ျခင္း၊အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္း
(1) အကိုင္းအခက္ခ်ဳိင္ျခင္း
အကိုင္းအခက္ခ်ဳိင္ျခင္းသည္အကိုင္းမ်ားကိုျဖဳတ္၍အကိုင္း
အေရအတြက္နွင့္အေနအထားတို႔ကိုျပင္ဆင္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
အကိုင္းအခက္ခ်ဳိင္ျခင္းျဖင့္ခူးဆြတ္နိုင္သည့္အသီးပမာဏတိုးပြါး
လာျပီးလြယ္ကူစြာထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္နိုင္ပါသည္။

23

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
(2) အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္း
အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္းဆိုသည္မွာအကုိင္းမ်ားကိုမေဆာင္းမေရြ ့ေစရန္သင့္ေတာ္ေသာေနရာတြင္ေနရာခ်ျခင္းျဖစ္ပါ
သည္။အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္းျဖင့္လဲက်ျခင္း၊အကုိင္းမ်ားရႈပ္ေထြးမသြားေစရန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။ေနေရာင္ျခည္ေကာင္း
ေကာင္းရေစျပီးလြယ္ကူစြာထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္နိုင္ပါသည္။
ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ခရမ္းသီး၊သခြါးသီးစသည္တို႔၏အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္းသည္ပင္စည္နွင့္ေဘးကိုင္းစသည့္အကိုင္းမ်ား
ကိုေဒါက္နွင့္ႀကိဳးျပားတို႔ တြင္တြဲခ်ီပါမည္။
ေဒါက္နွင့္ပင္စည္တို႔ကိုတြဲခ်ီခ်ိန္တြင္ႀကိဳးစသည္တို႔
ျဖင့္ဂဏန္း8 ပုံစံျဖစ္ေစရန္ခ်ီေနွာင္ပါမည္။ သီးနွံရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ျခင္း
(1) သီးနွံရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ျခင္း
ရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ျခင္းဆိုသည္မွာအသီးအနွံမ်ားကိုသိမ္းယူသည့္လုပ္စဥ္ျဖစ္ပါသည္။
သင့္ေတာ္ေသာအခ်ိန္ကာလတြင္ (သင့္တင့္ခ်ိန္) တြင္ခူးဆြတ္ျခင္းျပဳလုပ္ရပါမည္။
ရိတ္သိမ္းခ်ိန္၏ဥပမာမ်ားမွာခရမ္းခ်ဥ္သီး＝အေရာင္တင္လာျခင္း၊ဟင္းနုႏြယ္ရြက္＝အရြက္၏အရွည္၊သခြါးသီး
＝အသီး၏အရွည္ျဖစ္ပါသည္။
ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ပန္း၊အသီးတို႔ခူးဆြတ္ျခင္းမွာမ်ားေသာအား ျဖင့္လက္ျဖင့္ခူးဆြတ္ေနျပီး၊မုန္လာဥနီ၊အာလူးစသည္တို႔
မွာစက္မ်ားျဖင့္လုပ္ေဆာင္သူမ်ားတိုးပြါးလ်က္ရွိပါသည္။
(2) ရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ရာတြင္အသုံးျပဳသည္ ့စိုက္ပ်ိဳး ေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား
① စိုက္ပ်ိဳးေရးသုံးပစၥည္းမ်ား

ခူးဆြတ္ခ်ိန္သုံးကပ္ေၾကး

ပလတ္စတစ္ကုန္ေသတၱာ

24အသီးထည့္အိတ္

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
② ရိတ္သိမ္းစက္မ်ား

ေကာက္ရိတ္ေျခြစက္ (စပါး)ဟင္းသီးဟင္းရြက္ရိတ္သိမ္းစက္ (ဂ်ပန္ၾကက္သြန္မိတ္)တူးေဖာ္စက္ (အာလူး)(3) အေအးေပးျခင္း
အေအးေပးျခင္းဆိုသည္မွာ ခူးဆြတ္ထားသည့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားႏွင့္သစ္သီးမ်ားအား ေအးေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။
လတ္ဆက္ေအာင္ထိန္းသိမ္းျခင္းက ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္သည္။
နံနက္ေစာေစာခူးဆြတ္ျခင္းသည္ အေအးဓါတ္အာနိသင္ရွိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
အေအးေပးျခင္းနည္းလမ္းတြင္ ေလဟာနယ္အေအးေပးျခင္းမွာမ်ားျပားၿပီး၊ ၎အျပင္ အတင္းအက်ပ္ ေလအားျဖတ္သန္း
ေစေသာစနစ္လည္းပဲ ရွိသည္။
ေလဟာနယ္အေအးေပးျခင္းသည္ စက္ကိရိယာအတြင္းတြင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားအား ေနရာလြတ္အေျခအေနျဖင့္
ထားရွိၿပီး၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမွထြက္လာသည့္ အပူကိုစုပ္ယူၿပီး အေအးခံသည့္စနစ္ျဖစ္သည္။ ျမန္ျမန္အေအးခံၿပီး၊ အေအးေပးခ်ိန္မွာ တိုေတာင္း၍ ၿပီးဆံုးသည္။ ေနေရာင္အပူခ်ိန္၊မိုးစသည့္ျပင္ပမွအပင္ကိုထိခိုက္ေစေသာအရာမ်ားမွကာကြယ္ရန္အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာ
အရာကိုအသုံး ျပဳျခင္း
(1) လိုဏ္ေခါင္းပုံစံအုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးနည္း
လိုဏ္ေခါင္းပုံစံအုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးနည္းသည္ကုန္းေျမကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာျဖင့္လိုဏ္ေခါင္းပုံစံအုပ္မိုး၍စိုက္ေသာစိုက္
ပ်ိဳးနည္းျဖစ္ပါသည္။
လိုဏ္ေခါင္း ေဒါက္နွင့္အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာတို႔ ကိုအသုံးျပဳပါမည္။
လိုဏ္ေခါင္းပုံစံုအုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးျခင္းျဖင့္အပူခ်ိန္ထိန္းနိုင္ျခင္း၊ေလ၊မိုးနွင့္ပိုးမႊားမ်ားထံမွကာကြယ္နိုင္ျခင္းစသည့္အက်ဳိး
ေက်းဇူးမ်ားရွိပါသည္။
အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာမ်ားမွာပီဗီစီ(အန္းဘီ)၊ပိုလီသင္းဖလင္ျပား(နိုးပိုလီ)၊မရက္ထားေသာအထည္၊က်ဲက်ဲပိတ္
ပါး၊ပိုးမႊားကာပိုက္စသည္တို႔ျဖစ္ျပီးရည္ရြယ္ခ်က္အလိုက္ေရြးခ်ယ္သုံးဆြဲပါမည္။
လိုဏ္ေခါင္း ေဒါက္

(2) အလုံးစုံအုပ္ေဆာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္း
အလုံးစုံအုပ္ေဆာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းသည္အုပ္ေဆာင္းမည့္အရာကိုအပင္နွင့္တိုက္ရိုက္ထိေစေအာင္အုပ္မိုးျခင္းသို ့မဟုတ္မထိ
တထိအေနထားျဖင့္အုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးေသာနည္းလမ္း ျဖစ္သည္။
အလုံးစုံအုပ္ေဆာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းသည္အေညွာက္ထြက္ေကာင္းျခင္း၊ပထမအဆင့္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈေကာင္းေစျခင္း၊ေလ၊
မိုးနွင့္ပိုးမႊားမ်ားထံမွကာကြယ္နိုင္ျခင္းစသည့္အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားရွိပါသည္။

25

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာမ်ားမွာမရက္ထားေသာအထည္၊က်ဲက်ဲပိတ္ပါးစသည္တို႔ ရွိပါသည္။

(3) mulching① mulching
Mulching (မလုခ်ိ)သည္ေကာက္ရိုး၊ပလတ္စတစ္ဖလင္ေကာ္ျပားစသည္တို႔ ျဖင့္ေျမႀကီးအေပၚရန္တြင္ျဖန္ ့ ၾကဲျခင္းျဖစ္ပါသည္။
မလုခ်ိျပဳလုပ္ျခင္း၏အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားမွာေအာက္ပါအတုိင္းျဖစ္ပါသည္။
・ေျမႀကီးအပူခ်ိန္ကိုသင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္အျဖစ္ထိန္းသိမ္းေပး ျပီးအပင္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးရန္ပတ္ဝန္္းက်င္အေနအထား
ကိုေကာင္းမြန္ေစပါသည္။
・ေျမႀကီးေပ်ာ့ေျပာင္းမႈကိုထိန္းသိမ္းနိုင္ျပီးေရနွင့္ေျမဩဇာတို႔ စီးဆင္းသြားျခင္းတို႔ ကိုကာကြယ္နိုင္ပါသည္။
・ေရာဂါ၊ပိုးမႊားမ်ားမွကာကြယ္နိုင္ပါသည္။
・ေပါင္းျမက္မ်ားမေပါက္ေစပါ။

ေကာက္ရိုးမလုခ်ိ

ေကာ္ျပားမလုခ်ိ

② မလုခ်ိလုပ္ေဆာင္ခ်ိန္တြင္သုံးေသာပစၥည္းမ်ားနွင့္ထူးျခားခ်က္မ်ား
အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာမ်ားမွာေကာက္ရိုး၊ပလတ္စတစ္ဖလင္ေကာ္ျပားစသည္တို႔ ရွိပါသည္။
ပလတ္စတစ္ဖလင္ေကာ္ျပားမွာအမ်ဳိးမ်ဳိးေသာကုန္ၾကမ္းဖင့္ျပဳလုပ္ထားျပီးအေရာင္လည္းမ်ဳိးစုံရွိပါသည္။
ဖလင္ေကာ္ျပားအေရာင္အလိုက္ကြဲျပားေသာအက်ဳိးေက်းဇူးရွိပါမည္။
ဖလင္ေကာ္ျပားအေရာင္ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ ၎၏အာနိသင္

အၾကည္အစိမ္းေရာင္

ေျမႀကီးအပူဓါတ္ကိုျမွင့္တင္သည့္ အာနိသင္အျမင့္ဆံုးျဖစ္သည္
ေျမႀကီးအပူဓါတ္ကိုျမွင့္တင္သည့္ အာနိသင္မွာ အၾကည္ႏွင့္ အနက္ၾကားတြင္ရွိၿပီး၊ ေပါင္းပင္မ်ားအားကာကြယ္ေပးသည့္
အာနိသင္လည္းရွိသည္။

အျဖဴေရာင္

ေျမႀကီးအပူဓါတ္ မတက္ေအာင္ျပဳလုပ္ေပးသည္

အနက္ေရာင္

ေပါင္းပင္မ်ားအားကာကြယ္သည္။

26

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
အျဖဴႏွင့္အနက္ကိုေပါင္းစပ္ထားသည့္ အလႊာႏွစ္ထပ္ဖလင္ေကာ္ျပား (ေျမႀကီးအပူဓါတ္ ျမင့္ျခင္း၊ က်ျခင္းအားထိန္းခ်ဳပ္ေပး)၊ ေနေရာင္ျခည္အားေရာင္ျပန္ဟပ္ေစေသာ ေငြေရာင္ဖလင္ေကာ္ျပား (ေရာင္ျပန္ဟပ္ေသာအလင္းအား အသံုးျပဳျခင္း ၊ေျမႀကီးအပူဓါတ္ ျမင့္ျခင္း၊ က်ျခင္းအားထိန္းခ်ဳပ္ေပးျခင္း၊ ပိုးမႊားအႏၱရာယ္ကာကြယ္ျခင္း)၊ စိုက္ပ်ိဳးရန္အေပါက္ေဖာက္ထားေသာ စိမ့္ဝင္ႏိုင္သည့္ဖလင္ေကာ္ျပား၊ ေသးငယ္ေသာပိုးမႊားမ်ားအား ေခ်ဖ်က္ေပးႏိုင္သည့္ ဖလင္ေကာ္ျပား (စြႊန္႔ပစ္ျခင္းအား
ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း) စသည္တို႔လည္းရွိသည္။ စိမ့္ဝင္ႏိုင္ေသာဖလင္ေကာ္ျပားမွအပ အျခားဖလင္ေကာ္ျပားမ်ားသည္ မိုးေရမ်ား
စိမ့္ဝင္ျခင္းအား ကာကြယ္ေပးသည္။
③ မလုခ်ိလုပ္ေဆာင္ရာတြင္အသုံးျပဳသည္ ့စိုက္ပ်ိဳး ေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား

တေျပးညီကုန္းေျမ rotary mulcher(4) ဖလင္ေကာ္ျပားစြန္ ့ပစ္ျခင္း
လိုဏ္ေခါင္းပုံစံအုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးနည္းနွင့္မလုခ်ိလုပ္ေဆာင္ရာတြင္အသုံးျပဳခဲ့သည့္ဖလင္ေကာ္ျပား
မွာစြန္ ့ပစ္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။၎တို႔သိမ္းစီးစြန္ ့ပစ္ျခင္းကိုေဆာင္ရြက္ေပးေနေသာသီးသန္ ့လုပ္ကိုင္သူမ်ားဆီသို ့မျဖစ္မေနအပ္နွံရပါမည္။
စိုက္ကြင္းထဲတြင္မီးရႈိ ့ျခင္းမွာဥပေဒျဖင့္တားျမစ္ထားပါသည္။အဆိပ္ဓာတ္ေငြ ့ထြက္နိုင္ေသာအနၱရာယ္ရွိေသာေၾကာင့္
င့္ျဖစ္ပါသည္။ အနာေရာဂါျဖစ္ေစေသာပိုးမႊား・ေပါင္းပင္/ျမက္ပင္တို႔ မွကာကြယ္နိုင္မည့္အသိပညာ
(1) အနာေရာဂါျဖစ္ေစေသာပိုးမႊားရွင္းလင္းျခင္း
①အေျခခံစဥ္းစားပုံစဥ္းစားနည္း
အနာေရာဂါျဖစ္ေစေသာပိုးမႊားမ်ားမေပါက္ပြါးေစနိုင္ေသာပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနရွိေစရန္ထားရွိပါမည္။
ျပန္ ့နွံ ့ေပါက္ပြါးျခင္းမျဖစ္မီရွာေဖြျပီး၊လ်ွင္ျမန္စြာရွင္းလင္းရပါမည္။
②စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးဓာတုေဗဒေဆးမ်ားဖ်န္းျခင္း
ေရာဂါမ်ားႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းနွင့္ေပ်ာက္ကင္းေစရန္အသုံျပဳသည့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးဓာတုေဗဒေဆးမ်ားသည္
မႈိသတ္ေဆးမ်ားျဖစ္ပါသည္။
ပိုးမႊားမ်ားမက်ေရာက္ေစရန္နွင့္ရွင္းလင္းရန္အသုံးျျပဳသည့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴရးသုံးဓာတုေဗဒေဆးမ်ားသည္ပိုးသတ္ေဆး
မ်ားျဖစ္ပါသည္။
③စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသံုး ဓါတုေဗဒေဆးဝါးမ်ားအျပင္ အျခားကာကြယ္ျခင္း
iထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းနည္းလမ္း

27

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ေရာဂါအားခံႏိုင္ရည္ရွိေသာအမ်ိဳးအစား(ခံႏိုင္ရည္ရွိေသာအမ်ိဳးအစား)အား အသံုးျပဳသည္။
ပိုးမႊားမ်ားေပါက္ဖြားျခင္းအား ထိန္းသိမ္းေပးသည့္အပင္မ်ားကို စိုက္ပ်ိဳးရသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေျမဆီလႊာရွိပိုးမႊားမ်ားသည္ အထပ္တစ္ရာပန္းပင္စိုက္ပ်ိဳးပါက သိပ္သည္းမႈေလ်ာ့နည္းလာမည္။
မုန္ညင္းမုန္လာမ်ိဳးႏြယ္ဝင္အသီးအႏွံမ်ား၏ ပ်က္စီးေနေသာဘက္တီးရီးယားမ်ားသည္ အျမစ္တြင္ ၾကက္သြန္ၿမိတ္မ်ား
စိုက္ပ်ိဳးလွ်င္ သိပ္သည္းမႈေလ်ာ့နည္းလာမည္။
ii သဘာဝရန္သူမ်ားအားအသံုးခ်ျခင္း
ပိုးမႊားမ်ားအားဖမ္းဆီးျခင္း၊ ကပ္ၿပီးေနထိုင္၍ ေသေအာင္ျပဳလုပ္သည့္ ကပ္ပါးေကာင္ႏွင့္ ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားအား အသံုးျပဳ သည္။iii Pheromone အသံုးျပဳျခင္း
Pheromone ေက်ာ့ကြင္းအားအသံုးျပဳ၍ ကာကြယ္သည္။
Pheromone ထုတ္ေပးသည့္စက္အား အသံုးျပဳၿပီး ပိုးမႊားမ်ား၏မိတ္လိုက္ျခင္းအား ဟန္႔တားၿပီး(အဆက္အသြယ္အား
ေနွာင့္ယွက္ျခင္း)၊ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ ပိုးမႊားမ်ားအား ေလ်ာ့နည္းေစသည္။
iv အျမင္အာရံုအားအသံုးျပဳျခင္း
သစ္ပင္ဖ်က္ပိုးအတြက္ ေရာင္ျပန္တိပ္အားကပ္သည္။
အဝါေရာင္မီးအိမ္အား ထြန္းညွိၿပီး ပိုးမႊားအႏၱရာယ္အား ကာကြယ္သည္။
ကပ္သည့္တိပ္အား အသံုးျပဳ၍ သတ္သည္။
v ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာကာကြယ္ျခင္း
ပိုးေကာင္ကာကြယ္သည့္ပိုက္ကြန္အား အသံုးျပဳ၍ ပိုးမႊားမ်ားဝင္ေရာက္ျခင္းအား ကာကြယ္သည္။
(2) ေပါင္းျမက္ပင္မ်ားရွင္းလင္းျခင္း
①အေျခခံစဥ္းစားပုံစဥ္းစားနည္း
စိုက္ကြင္းတြင္ေပါင္းျမက္တို႔၏မ်ဳိးေစ့မ်ားမေရာက္လာေစရန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
ေပါင္းျမက္မ်ားမ်ဳိးေစ့မ်ားမခ်မီလ်င္ျမန္စြာရွင္းလင္းရပါမည္။
②ေပါင္းျမက္သတ္ေဆး
ေပါင္းျမက္မ်ားရွင္းလင္းရာတြင္အသုံးျပဳသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားမွာေပါင္းျမက္သတ္ေဆးျဖစ္ပါသည္။
③ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးသုံးဆြဲျခင္းအျပင္ရွင္းလင္းနည္းမ်ား
ⅰ အလင္းေရာင္မထိုးေဖာက္ေသာပစၥည္းျဖင့္ေျမႀကီးအေပၚယံကိုဖုံးအုပ္ပါမည္။

ေျမႀကီးဖို ့မည္ထြန္ယက္မည္

အလယ္ကာလေျမဆြျခင္း

ပ်ိဳးေျမဖို ့ျခင္း

28

2 ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ
ⅱ စိုက္ပ်ိဳးေနစဥ္ကာလအတြင္းအလယ္ကာလေျမဆြျခင္း(ထြန္ေၾကာင္းေျမႀကီးကိုဆြေပးျခင္း)၊ပ်ိဳးေျမဖို ့ျခင္း(ပင္စည္ရင္းရွိ ေျမႀကီးကိုဖို ့ေပးျခင္း)တို႔ ကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
ⅲ အပင္မစိုက္ထားေသာစိုက္ခင္းမ်ားမွာထြန္ယက္ထားပါမည္။
④ ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးသုံးစြဲခ်ိန္သတိျပဳရန္အခ်က္မ်ား
ⅰ ေပါင္းျမက္အမ်ဳိးအစားအလိုက္အာနိသင္ရွိသည့္ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးအသီးသီးကိုသုံးဆြဲပါမည္။မွတ္ပုံတင္ထားျခင္း
မရွိေသာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးမဟုတ္သည့္သီးသန္ ့ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးမ်ားကိုအသုံးမျပဳရပါ။
ⅱ ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးသုံးဆြဲနိုင္မႈအေျခခံစံႏႈန္း(သုံးဆြဲနိုင္ေသာအပင္အမ်ဳိးအစား၊သုံးဆြဲရမည့္အႀကိမ္၊ေဆးျပင္းအား)တို႔ ကိုလိုက္နာျပီးသင့္တင့္ခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳပါမည္။
ⅲ ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးျဖန္းရာတြင္အသုံးျပဳမည့္ကိရိယာမ်ားကိုေရာဂါပိုးသတ္ရွင္းလင္းခ်ိန္တြင္အသုံးမျပဳရပါ။
ⅳ ေပါင္းျမက္မ်ားအနီးတြင္သီးနွံပင္မ်ားရွိေနပါက၊သီးသန္ ့ေနာ္ဇယ္၊ကာဘာမ်ားကိုအသုံးျပဳ၍ေဘးပတ္ဝန္းက်င္သို ့ျပန္ ့သြားျခင္း (drift) မျဖစ္ေစရန္သတိျပဳရပါမည္။

ေပါင္းျမက္သတ္ေဆးျဖန္းျခင္းတြင္

ပိုးသတ္ေဆးျဖန္းျခင္းတြင္

ပံုမွန္အသံုးျပဳေသာေနာ္ဇယ္

ပံုမွန္အသံုးျပဳေသာေနာ္ဇယ္

(3) ေရာဂါပိုးရွင္းလင္းျခင္းေပါင္းျမက္မ်ားရွင္းလင္းရာတြင္အသုံးျပဳသည္ ့စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားနွင့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား
① ေရာဂါပိုးရွင္းလင္းျခင္း

ေက်ာပိုးပုံစံမႈတ္ဖ်န္းစက္

ေမာ္တာပါမႈတ္ဖ်န္းစက္

Speed Sprayer (SS)② ေပါင္းျမက္သတ္ေဆး

ျမက္ရိတ္စက္

လက္တြန္း Hammer knife mower

29လူစီးျမက္ရိတ္စက္

3အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး

1 အနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားမ်ားအသုံးျပဳနည္း
(1) မလုပ္ကိုင္မီလုပ္ေဆာင္ရမည့္ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား
စက္ယနၱရားမ်ားအသုံးျပဳနည္းမွာလမ္းညႊန္စာအုပ္ဖတ္ျခင္းတို႔ကိုျပဳလုပ္၍အသုံးမျပဳခင္နားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္
လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။အင္ဂ်င္နႈိးပုံ၊ဘရိတ္နင္းပုံ၊အင္ဂ်င္ရပ္ပုံတို႔ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
(2) ေန႔ စဥ္စစ္ေဆးျခင္းေန ့စဥ္စစ္ေဆးျခင္းသည္စက္ယနၱရားမ်ား၏အရည္အေသြးကိုထိန္းသိမ္းနိုင္ျပီး၊ေရရွည္သုံးဆြဲနိုင္ေစပါသည္။စိုက္ပ်ိဳးေရး
လုပ္ငန္းတြင္းမေတာ္တဆျဖစ္ပြါးမႈမ်ားကိုလည္းႀကိဳတင္ကာကြယ္နိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
စက္ယနၱရားမ်ားကိုမေမာင္းနွင္မီ၊ေမာင္းနွင္ေနစဥ္၊ေမာင္းနွင္ျပီးေနာက္ပိုင္းတို႔ တြင္ပုံမွန္ျဖစ္ေနျခင္းရွိ/မရွိစစ္ေဆးရပါမည္။
စစ္ေဆးသည့္အခါတြင္၊ေမာင္းနွင္ေနခ်ိန္တြင္စစ္ေဆးေသာလႈပ္ရွားမႈစစ္ေဆးျခင္းမွအပအင္ဂ်င္ကိုမျဖစ္မေနရပ္ထားရပါမည္။
(3) စက္ယနၱရားမ်ားေမာင္းနွင္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရန္အခ်က္မ်ား
①

Common to machines

・ When temporarily interrupting machine operation, be sure to stop the engine.
① တူညီေသာစက္ယႏၱရား
・စက္ယႏၱရားအား ေခတၱရပ္တန္႔သည့္အခါတြင္ အင္ဂ်င္အားေသခ်ာစြာပိတ္ရမည္။
・စက္ယႏၱရားတြင္ ပိတ္ဆို႔ေနေသာအရာမ်ားကို ဖယ္ရွားသည့္လုပ္ငန္းတြင္လည္း အင္ဂ်င္အားေသခ်ာစြာပိတ္ရမည္။
② လူစီးထရပ္ကား
・ထရပ္ကား၏ဘယ္ဘက္ျခမ္းမွ အတက္အဆင္းျပဳလုပ္မည္။
・လံုၿခံဳေရးဖရိန္အားေထာင္ၿပီး အလုပ္လုပ္မည္။
・ထရပ္ကားအားေမာင္းႏွင္ေနစဥ္ ဘယ္ညာဘရိတ္ေျခနင္းျပားအား ခ်ိတ္ဆက္ရမည္။
・လုပ္ငန္းၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္ ထရပ္ကားတြင္တပ္ဆင္ထားေသာ လုပ္ငန္းသံုးစက္မ်ားအား ေဆးေၾကာျဖဳတ္သိမ္းၿပီး
ေျမျပင္တြင္ခ်ထားရမည္။
・လုပ္ငန္းၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္ ေလာင္စာတိုင္ကီအား အျပည့္ျဖည့္ထားရမည္။
・လမ္းေပၚတြင္ေမာင္းႏွင္သည့္အခါ လိုင္စင္လိုအပ္သည္။

လံုၿခံဳေရးဖရိန္

ဘရိတ္ေျခနင္းျပားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ရမည္။

30

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
(4) လုပ္နိုင္စြမ္းရွိသေလာက္စီစဥ္ထားေသာလုပ္ငန္းအစီအစဥ္
ပင္ပန္းလာလ်ွင္သတိထားမိမႈမ်ားမျပဳလုပ္နိုင္သည့္အတြက္မေတာ္တဆထိခိုက္မႈမ်ားျဖစ္လြယ္တတ္ပါသည္။ပင္ပန္းေန
ခ်ိန္တြင္စက္ေမာင္းနွင္ျခင္းသည္အနၱရာယ္ရွိပါသည္။
အလုပ္တစ္ခုနွင့္တစ္ခုၾကားတြင္အနားယူရပါမည္။
ထပ္မံ၍ အရက္ေသစာေသာက္စားၿပီးေနာက္တြင္ စက္ယႏၱရားလုပ္ငန္းမွာ အႏၱရာယ္ရွိသျဖင့္၊ လံုးဝ မျပဳလုပ္ရ။
လုပ္ငန္းတစ္ခုႏွင့္တစ္ခုအၾကား အနားယူမည္။

ဦးထုပ္မာလက္အတိ ္(5) လံုျခံဳေသာအဝတ္အစားဝတ္ဆင္ပုံ
စက္ယနၱရားမ်ားနွင့္၎တို႔၏ခါးပတ္ႀကိဳးမ်ားနွင့္မညိေစရန္
လုပ္ငန္းနွင့္သင့္ေတာ္ေသာအဝတ္အစားမ်ားကိုဝတ္ဆင္ရပါမည္။
အက်ႌ၊ေဘာင္းဘီတစ္ဆက္တည္းဝတ္စုံ
Safety shoes

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ စက္ယနၱရားမ်ား၏အနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာသုံးဆြဲနည္းတို႔ ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။○ ထိန္းသိမ္းေရးစက္၊ ျမတ္ရိတ္စက္တို႔၏ အင္ဂ်င္ႏိႈးပံု၊ ရပ္နားပံုမ်ားအား နားလည္ေအာင္ျပဳလုပ္ၾကရေအာင္။
・ထိန္းသိမ္းေရးစက္၏ စတင္ေမာင္းႏွင္ျခင္းႏွင့္ ရပ္တန္႔ျခင္း
စတင္ေမာင္းႏွင္ျခင္း
・Main ကလပ္လီဗာ၊ ထြန္ယက္သည့္ ကလပ္လီဗာမွာ 「kiri」၊ Main ဂီယာလီဗာမွာ Natural ဟုတ္မဟုတ္အား
စစ္ေဆးရမည္။
・အင္ဂ်င္ခလုတ္အား (on) ဖြင့္ရမည္။
・Recoil ပံုစံ အင္ဂ်င္စႏိႈးသည့္လက္ကိုင္အား တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ဆြဲၿပီး၊ အင္ဂ်င္ကိုႏိႈးရမည္။
ရပ္တန္႔ျခင္း
・Accelerator လီဗာျဖင့္ အင္ဂ်င္၏လည္ပတ္သည့္အႀကိမ္ေရအား ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး၊ Main ကလပ္လီဗာအား 「kiri」လုပ္ၿပီး၊
စက္တစ္ခုလံုးအား ရပ္တန္႔ရမည္။
・Main ဂီယာလီဗာအား Natural ျပဳလုပ္ၿပီး၊ အင္ဂ်င္ခလုတ္အား (off) ပိတ္ရမည္။

Main ကလပ္လီဗာ kiriအင္ဂ်င္ခလုတ္ ဖြင့္(on)31စတင္ႏိႈးသည့္လက္ကိုင္အား ဆြဲမည္

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
・ျမတ္ရိတ္စက္၏ စတင္ေမာင္းႏွင္ျခင္းႏွင့္ ရပ္တန္႔ျခင္း
စတင္ေမာင္းႏွင္ျခင္း
・Slot လီဗာအားဖြင့္မည္။ (1/3〜မိနစ္ဝက္)・ရာဘာ၏ေဖာင္းေနေသာ (Primer Pump)အား အႀကိမ္ႀကိမ္ဖိႏွိပ္ၿပီး၊ ေပါင္းစပ္ထားသည့္ ဓါတ္ဆီအား Cab ဆီသို႔
ပို႔ရမည္။
・Choke လီဗာအား 「tojiru」သို႔ျပဳလုပ္မည္။ ( Carburetor မွာရွိေသာ ေလပမာဏအား ေလွ်ာ့ခ်ရမည္ )・ႀကိဳး(recoil starter knob)အား အရွိန္ျပင္းျပင္းႏွင့္ ဆြဲမည္။
・အင္ဂ်င္နိုးပါက Choke အား 「hiraku」သို႔ျပဳလုပ္မည္။
・အင္ဂ်င္မႏိုးပါက ၎အျပဳအမူအား အႀကိမ္ႀကိမ္ျပဳလုပ္ရမည္။
・အင္ဂ်င္စတင္ႏိုးပါက Slot လီဗာအား အရွိန္ေလွ်ာ့ၿပီး၊ အပူေပးစက္ကိုေမာင္းရမည္။
ရပ္တန္႔ျခင္း

Primer Pump

・Slot လီဗာအား အရွိန္ျဖည္းျဖည္းျပန္ထားရမည္။
・Stop ခလုတ္အား အင္ဂ်င္ရပ္သည္အထိ ႏွိပ္ရမည္။

Choke ၊ ႀကိဳး

2 စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားကိုဖ်န္းျခင္း
(1) အဝတ္အစား
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားကိုဖ်န္းျခင္းသည္အသားေရနွင့္ေဆးမထိေစရန္သင့္ေတာ္
ေသာအဝတ္အစားမ်ားကိုဝတ္ဆင္ရပါမည္။
ဦးထုပ္၊လက္ရွည္အက်ႌနွင့္ေဘာင္းဘီရွည္ျဖင့္ကာကြယ္ထားေသာေဆးဖ်န္းဝတ္စုံ၊ရာဘာလယ္ရွည္ဖိနပ္၊စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴ
ေရးလုပ္ငန္းသုံးမ်က္နွာဖုံး၊ေလကာမ်က္မွန္၊ရာဘာလက္အိတ္တို႔ ကိုဝတ္ဆင္ရပါမည္။ခ်ည္ထည္လက္အိတ္မွာစိုမည္ျဖစ္ေသာ
ေၾကာင့္အသုံးမျပဳရပါ။
လက္ရွည္အက်ႌနွင့္ေဘာင္းဘီရွည္ျဖင့္ကာကြယ္ထားေသာေဆးဖ်န္းဝတ္စုံ၏အက်ႌလက္ကိုရာဘာလက္အိတ္အေပၚ
တြင္ဖုံး၍ေဘာင္းဘီအနားမွာလယ္ရွည္ဖိနပ္အေပၚတြင္ဖုံး၍ဝတ္ဆင္ရပါမည္။

ဦးထပ
ု ္

နာွေခါငး္စးီ

လ်ာွထးုိဦးထပု ္ပမာဏတငုိ း္တာခ်နိ ၊္ညနွိ ငုွိ း္ေရာစပေ္ နခ်နိ န္ ငွ ဖ့္ ်နး္ခ်န
ိ တ
္ ႔ုိ
တြငမ
္ ်ကန
္ ာွဖးံုတပဆ္ ငရ္ ပါမည။္

ေလကာမ်ကမ
္ န
ွ ္
မ်ကန
္ ာွနငွ က့္ ပျ္ပးီကကုိ ည္ ေီ သာေလ

ရာဘာလက္အိတ္

ကာမ်ကမ္ နွ အ္ မ်ဳးိအစားကတ
ုိ ပဆ
္ ငပ
္ ါ။

ဝတ္စုံ၏အက်ႌလက္ကိုရာဘာလက္
အိတ္အေပၚတြင္ဖုံးရပါမည္။

လက္ရွည္အက်ႌနွင့္ေဘာင္းဘီရွည္ျဖင့္
ကာကြယ္ထားေသာေဆးဖ်န္းဝတ္စုံ

လယရ
္ ည
ွ ဖ
္ န
ိ ပ္

လက္ရွည္အက်ႌနွင့္ေဘာင္းဘီရွည္

ေဆးအရညမ္ ်ားဝတစ္ အံု တြငး္သုိ မ့ ဝငေ္ စရန္
ေဘာငး္ဘအီ နားမာွလယရ
္ ည
ွ ဖ
္ န
ိ ပအ
္ ေပၚတြငဖ္ းံုရပါမည။္

ျဖင့္ကာကြယ္ထားေသာေဆး
ဖ်န္းဝတ္စုံကိုဝတ္ဆင္ရပါမည္။

32

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
(2) ေဆးသုံးဆြဲနိုင္မႈအေျခခံစံနႈန္းတို႔ကိုတိက်ေသခ်ာစြာလိုက္နာရမည္။
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားသည္အသုံးျပဳ၍စိုက္ပ်ိဳးထားေသာအသီးအနွံမ်ားကိုစား
ေသာက္္ေသာ္လည္းအနၱရာယ္ကင္းရွင္းေစရန္ေဆးျပင္းအား၊ေဆးပမာဏ၊အခ်ိန္ကာလ၊အႀကိမ္အခါစသည့္သုံးဆြဲခ်ိန္တြင္လိုက္
နာရမည့္စံနႈန္းမ်ားသတ္မွတ္ထားပါသည္။
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားကိုသုံးစြဲခ်ိန္တြင္ေဆးပုလင္းစသည္တို႔၏တံဆိပ္ကိုေသခ်ာ
ဖတ္၍ေဆးသုံးဆြဲနိုင္မႈအေျခခံစံႏႈန္းကိုတိက်ေသခ်ာစြာလိုက္နာရမည္။
(3) ေဆးဖ်န္းကိရိယာပစၥည္းမ်ားကိုစစ္ေဆးျခင္း
မႈတ္ဖ်န္းစက္၏ခ်ိတ္ဆက္ေနရာတစ္ခုခ်င္းစီတြင္အခ်ိတ္အဆက္ေခ်ာင္ေနျခင္းမ်ားရွိ/မရွိစစ္ေဆးရပါမည္။
ေနာ္ဇယ္

ေနာ္ဇယ္ပိုက္

*ခ်ိတ္ဆက္ေနရာမ်ား၏ရာဘာအပိတ္မ်ားပုံ
မွန္အေျခအေနရွိ/မရွိတို႔

*ဝက္အူမ်ားေခ်ာင္ေနျခင္းရွိ/မရွိ*ဝက္အူမ်ားေခ်ာင္ေနျခင္းရွိ/မရွိ*ေၾကာပိုးရန္သုံးသည့္ႀကိဳးကျပဲျခင္း၊
မခိုင္မမာျဖစ္ေနျခင္းတို႔ ရွိ/မရွိ*ဝက္အူမ်ားေခ်ာင္ေနျခင္းရွိ/မရွိ(4) မွန္ကန္ေသာေဆးဖ်န္းနည္း
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားကိုမႈတ္ဖ်န္းခ်ိန္တြင္၊ေဘးပတ္ဝန္းက်င္သို ့ေဆးမ်ားျပန္ ့သြားျခင္း(drift)မရွိေစရန္သတိထားရပါမည္။ေဆးမႈတ္ဖ်န္းျခင္းသည္ေလအားနည္းေသာေန ့တြင္လုပ္ေဆာင္ျပီး၊ေလအားျပင္း
ေသာေန ့မွာရပ္နားရပါမည္။တတ္နုိင္သ၍မနက္နွင့္ညေနပိုင္းအခ်ိန္မ်ား၏ေအးေသာအခ်ိန္တြင္လုပ္ေဆာင္ရမည္။
ေဆးမႈတ္ဖ်န္းျခင္းမွာေလလာလမ္းေၾကာင္းကိုေနာက္ေၾကာေပး၍ေနာက္ဆုပ္ရင္းနွင့္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။ေဆးမ်ားတိုက္
ရိုက္မထိေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
အခ်ိန္ၾကာရွည္စြာေဆးဖ်န္းျခင္းကိုမလုပ္ေဆာင္ရပါ။အခ်ိန္ၾကာရွည္စြာလုပ္ေဆာင္မည္ဆိုပါက၊သင့္ေတာ္ေသာအခ်ိန္တြင္
အနားယူရပါမည္။ေဆးဖ်န္းေနစဥ္နွင့္ဖ်န္းျပီးေနာက္မူးျခင္းနွင့္ပ်ိဳ ့ျခင္း(အန္ခ်င္စိတ္)စသည့္ခႏၶာကိုယ္တြင္တစ္ခုခုခံစားမိပါကခ်က္
ခ်င္းဆရာဝန္၏စစ္ေဆးျခင္းကိုခံယူရပါသည္။
တိုင္းတာေရာစပ္ထားေသာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားသည္မပိုေစရန္စိုက္ကြင္းတြင္
ကုန္ေအာင္သုံးရပါမည္။ေရေျမာင္းမ်ားထဲသို ့မစြန္ ့ပစ္ရပါ။

33

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
(5) ေဆးဖ်န္းျပီးေနာက္လုပ္ေဆာင္ရမည့္အရာမ်ား
ေဆးဖ်န္းျပီးေနာက္ေဆးဖ်န္းကိရိယာမ်ားကိုေသခ်ာစြာေဆးေၾကာရ

ေလဦးတည္ဘက္

ပါမည္။လက္ေဆး၍ပလုတ္က်င္းရပါမည္။
(6) စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားကိုသိမ္း
ဆည္းျခင္း
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးပိုးသတ္ေဆးစသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ားသုံးဆြဲ
ခဲ့သည့္မွတ္တမ္းကိုေရးမွတ္ျပီး၊ေသာ့ခတ္နိုင္ေသာသီးသန္ ့ေနာက္ေၾကာေပး၍သြား
ရမည့္ဦးတည္ဘက္

ေနရာ(ေဆးဂိုေဒါင္စသည္)တြင္သိမ္းဆည္းရပါမည္။

အဆိပ္ပါဝင္ေသာ၊ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစေသာ စိုက္ပ်ိဳးေရးသံုးပိုးသတ္ေဆးမ်ားသည္ ပံုမွန္ပိုးသတ္ေဆးမ်ားႏွင့္မတူပဲ
ထိန္းသိမ္းေဆာင္ျပဳလုပ္၍၊ ေဖာ္ျပထားသည့္အေပၚတြင္ ေသာ့ခတ္ၿပီးတင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ထိန္းသိမ္းရမည္။
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ေဆးဖ်န္းဝတ္စုံကိုမွန္ကန္စြာဝတ္ဆင္နိုင္ရန္ၾကိဳးစားၾကပါစုိ ့။○ ေဆးျဖန္းသည့္ကိရိယာ၏ ေဘးကင္းမႈစစ္ေဆးသည့္နည္းလမ္းႏွင့္ အသံုးျပဳနည္း၊ ေဆးျဖန္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ရွင္းလင္းမႈ
မ်ားကို နားလည္ေအာင္ျပဳလုပ္ၾကရေအာင္။

● ပိုးသတ္ေဆးရည္ေဖ်ာ့ပုံေဖ်ာ့နည္းကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ၾကိဳးစားၾကပါစို ့။
10 လီတာဝင္ေသာေျခေထာက္စိမ္ပိုးသတ္ေဆးရည္ပုံးတြင္ 1,000 ဆေရေရာစပ္ထားေသာပိုးသတ္ေဆးရည္ကို
ထည့္ရန္မွာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးဓာတုေဗဒေဆးဘယ္နွလီတာလိုအပ္ပါသလဲ။
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးဓာတုေဗဒေဆး 1 မီလီလီတာတြင္ေရ 999 မီလီလီတာကိုေရာစပ္ပါက 1 လီတာ ၏ အဆ
1,000 ေရေရာစပ္ေဖ်ာ္ထားေသာပိုးသတ္ေဆးရည္ရပါမည္။
10 လီတာ (10,000 မီလီလီတာ) ၏ အဆ 1000 ေရေရာစပ္ထားေသာ ပိုးသတ္ေဆးရည္မွာ မူလေဆးရည္၏
10 ဆ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသံုးဓာတုေဗဒေဆး 10 မီလီလီတာလိုအပ္ပါမည္။

3 လ်ွပ္စစ္မီးအား၊ေလာင္စာဆီတို႔ ကိုအသုံးျပဳနည္း
(1) လ်ွပ္စစ္မီးအားအသုံးျပဳပုံ
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးလ်ွပ္စစ္မီးအားသည္မ်ားေသာအားျဖင့္ျပန္လွန္လ်ွပ္စီး 100 ဗို ့နွင့္ 3ဆင့္ျပန္လွန္လ်ွပ္စီး 200 ဗို ့တို႔ ကိုအသုံးျပဳလ်က္္ရွိပါသည္။
လ်ွပ္စစ္မီးအား200 ဗို ့မွာအေျခာက္ေပးစက္၊ေမာ္တာ၊အပူေပးစက္စသည္တို႔ တြင္အသုံးျပဳေနပါသည္။
Switchboardနွင့္ဆားဗစ္ဝိုင္ယာတို႔ကိုလက္ခ်ည္းျဖင့္ကိုင္တြယ္ပါကအနၱရာယ္ရွိပါသည္။အထူးသျဖင့္ပလတ္ေခါင္းကိုေရ
စိုေနေသာလက္ျဖင့္ကိုင္ပါကမေတာ္တဆဓာတ္လိုက္နိုင္ပါသည္။

34

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
200 ဗို ့နွင့္ 100 ဗို တို႔ ၏ပလတ္ေခါင္းပုံစံ

3ဆင့္ျပန္လွန္လ်ွပ္စီး 200 ဗို ့ျပန္လွန္လ်ွပ္စီး 100 ဗို ့3ဆင့္ျပန္လွန္လ်ွပ္စီးကိုအသုံးျပဳရာတြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
・ဗို ့အားျမင့္ေသာေၾကာင့္သုံးဆြဲခ်ိန္တြင္သတိျပဳရပါမည္။

(2) ေလာင္စာဆီအမ်ဳိးအစားမ်ား
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားမ်ားတြင္အသုံးျပဳသည့္ေလာင္စာဆီမ်ားမွာ၊ဓာတ္ဆီ၊ေရနံစိမ္း၊ဒီဇယ္၊ေရနံ၊ေရာစပ္ဆီစသည္
တို႔ ျဖစ္ပါသည္။စက္ယနၱရားအလိုက္အသုံးျပဳသည့္ေလာင္စာဆီအမ်ဳိးအစားကြဲျပားပါသည္။
ဓာတ္ဆီ

စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းစဥ္ဘက္စုံသုံးစက္၊ေျပာင္းေရႊ႕စိုက္ပ်ိဳးစက္စသျဖင့္

ဒီဇယ္ထြန္စက္၊ေကာက္ရိတ္ေျခြစက္စသျဖင့္

ဓာတ္ဆီနွင့္ဆီတို႔ ေရာစပ္ဆီ

ျမက္ရိတ္စက္ (2cycle engine )ေရနံစိမ္းနွင့္ေရနံဆီ

ေကာက္ပဲသီးနွံအေျခာက္ခံစက္၊ေလပူေပးစက္စသျဖင့္

(3) ေလာင္စာဆီမ်ားကိုအသုံးျပဳရာတြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
・ဓာတ္ဆီ၊ေရနံဆီစသည့္ေလာင္စာဆီတို့၏အမ်ဳိးအစားကိုစစ္ေဆး၍စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားနွင့္ကိုက္ညီေသာ
ေလာင္စာဆီကိုအသုံးျပဳရပါမည္။စက္ယနၱရားနွင့္မကိုက္ညီေသာေလာင္စာဆီကိုအသုံးျပဳပါကစက္ယနၱရားပ်က္စီးေစနိုင္
ပါသည္။
・ေလာင္စာဆီထည့္ေနခ်ိန္တြင္အင္ဂ်င္ကိုမျဖစ္မေနရပ္ထားရပါမည္။
・ေလာင္စာဆီထည့္ေနခ်ိန္တြင္အနီးအနားပတ္ဝန္းက်င္တြင္မီးစရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးရပါမည္။အထူးသျဖင့္ဓာတ္ဆီသည္မီး
ေလာင္လြယ္ေသာေၾကာင့္သတိျပဳရပါမည္။
・ေလာင္စာဆီထည့္ေနခ်ိန္တြင္ေလာင္စာဆီမ်ားဆီတိုင္ကီမွလ်ွံမက်ေစရန္သတိျပဳရပါမည္။

(4) ေလာင္စာသိုေလွာင္ျခင္း
ဓါတ္ဆီႏွင့္ ဒီဇယ္မ်ားထည့္ေသာခြက္မ်ားအား ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထားသည္။
ဓါတ္ဆီအား သတၳဳျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာထည့္စရာျဖင့္ သိုေလွာင္ရမည္။

35

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
ဓါတ္ဆီအား ေရနံဆီသံုးပလပ္စတစ္ဘူး (20 လီတာ) ျဖင့္ သိုေလွာင္ျခင္းအား တားျမစ္ထားသည္။
ဒီဇယ္သည္ 30 လီတာႏွင့္ေအာက္ျဖစ္ပါက ပလပ္စတစ္ျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာ ထည့္စရာျဖင့္ သိုေလွာင္ႏိုင္သည္။
သိုေလွာင္သည့္ေနရာတြင္ မီးအသံုးျပဳျခင္းအားတားျမစ္ထားၿပီး၊ မီးသတ္ေဆးဘူးအား ထားရွိရမည္။
ေလာင္စာမ်ားအား အခ်ိန္ၾကာၾကာသိုေလွာင္ထားပါက အရည္အေသြးမ်ားေျပာင္းလဲသြားမည္။ စက္ပစၥည္းမ်ား ပ်က္စီး
ျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည့္အတြက္ အသံုးမျပဳပါႏွင့္။

သတၳဳျဖင့္္ျပဳလုပ္ထားေသာ
ထည့္စရာခြက္

(သတိထားရမည့္အခ်က္) ဖိအားကို ေလွ်ာ့ခ်ၿပီးမွ အဖံုးအားဖြင့္ရမည္။

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားမ်ားအလိုက္အသုံးျပဳရမည့္ေလာင္စာဆီတို႔ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္
ႀကိဳးစားၾကပါ စို ့။

4 စနစ္တက်သိမ္းဆည္းျခင္း・သန္ ့ရွင္းသပ္ရပ္စြာထားျခင္း
လႊ၊ကတ္ေၾကးစသည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကိုမွန္ကန္စြာအသုံးျပဳျပီးသတိျပဳ၍သိမ္းဆည္းရပါမည္။
အသုံးမျပဳမီစစ္ေဆးမႈနွင့္အသုံးျပဳျပီးေနာက္တိုက္ခြ်တ္ေဆးေၾကာျခင္းတို႔ ကိုလည္းလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။

36

3 အနၱရာယ္ကင္းရွင္း၍က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေရး
5 ေခါက္ေလွကားကိုအနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာျဖင့္အသုံးျပဳနည္း
အသုံးမျပဳမီကြဲအက္ေနျခင္း၊က်ိဳးပဲ့ေနျခင္း၊ေဆာင္းရြဲ ့ေနျခင္းစသည္တို႔ ရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးပါမည္။
ေခါက္ေလွကားကိုလဲမက်နိုင္ေသာေထာင္ပုံေထာင္နည္းျဖင့္သတိျပဳ၍အသုံးျပဳရပါမည္။
ေခါက္ေလွကားကိုဖြင့္၍ေထာင္ထားေသာအခ်ိန္တြင္တပ္ထားရမည့္ခ်ိတ္(ခ်ိန္းနွင့္ပိတ္ဖု)ကိုေသခ်ာစြာခ်ိတ္ရပါမည္။
ေလွကားထိပ္မ်က္နွာျပင္ေပၚတြင္ရပ္ျခင္း၊၎ကိုခြ၍ေလွကားထစ္ေပၚတြင္ရပ္ျခင္းတုိ ့မျပဳလုပ္ဘဲေလွကားထစ္မ်က္နွာျပင္
ေပၚတြင္ရပ္၍အလုပ္လုပ္ရပါမည္။
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ေခါက္ေလွကားကိုအနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာျဖင့္အသုံးျပဳနည္းကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ ရပါမည္။
ခ်ိန္းနွင့္ပိတ္ဖု တို႔ ကိုမခ်ိတ္ထားျခင္း။

ေလွကားမ်က္နွာျပင္ေပၚတြင္ရပ္ျခင္း။

ေလွကားမ်က္နွာျပင္ကိုခြ၍ရပ္ျခင္း။

သုံးေခ်ာင္းေဒါက္မွခႏၶာကိုယ္ကိုေရွ ့သို ့ကုန္းျခင္း။

37

4ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္

ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္ေယဘုယ်အားျဖင့္ေကာက္စိုက္စက္ျဖင့္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးသည့္နည္းကိုအသုံးျပဳေနပါသည္။
3 လပိုင္း

4 လပိုင္း

5 လပိုင္း

6 လပိုင္း

7 လပိုင္း

8 လပိုင္း

9 လပိုင္း

ပ်ိဳးၾကဲ
ေကာက္စိုက္
အေညွာက္ေပါက္ေစရန္မ်ဳိးေစ့ကိုေရစိမ္ျခင္းနွင့္

ေျမခံဩဇာနွင့္ေျမညိွျခင္း

အသီးမွည့္ခ်ိန္

စပါးပင္ငယ္ပုံစံဖြဲ ့ခ်ိန္

အေညွာက္သစ္မ်ားေပါက္ေစရန္အားေပးျခင္း
ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း

စပါးနွံထြက္ခ်ိန္

အပင္စတင္ပြါးခ်ိန္

ဖုံးတုန္းလုံးတုန္းအဆင့္
လယ္ေျမအျခာက္ခံျခင္း
ေပါင္းပင္သတ္ေဆးမ်ားဖ်န္းျခင္း

စပါးပင္ရိတ္ျခင္း
စပါးနွံမထြက္မီထည့္သည့္ေျမဩဇာ

စပါးပင္ႀကီးထြားလာပုံအဆင့္မ်ားနွင့္အဓိကလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအက်ဥ္း (ေကာက္လ်င္စပါးစိုက္ပ်ိဳးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား)1 မ်ဳိးေစ့ျပင္ဆင္ျခင္း
(1) အေစ့၏ဖြဲ႕စည္းပံု
စပါးမ်ိဳးေစ့မ်ားသည္ အေညွာက္ႏွင့္ အေညွာက္သားမွဖြဲ႕စည္းထားေသာဆန္ၾကမ္းႏွင့္ ၎အားကာကြယ္ေပးသည့္ စပါးခြံမွ
ဖြဲ႕စည္းထားျခင္းျဖစ္သည္။ အေညွာက္သည္ အညြန္႔ထြက္ၿပီးေနာက္ အရြက္ႏွင့္အျမစ္ျဖစ္လာမည့္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းကို ပိုင္
ဆိုင္ထားၿပီး၊ အေညွာက္သားမွာ ထိုအရာမ်ားႀကီးထြားရန္လုိအပ္ေသာအာဟာရဓါတ္မ်ားကို စုေဆာင္းသည္။
အေညွာက္သား
အေညွာက္

စပါးခံြ
စပါးခံြ

ဆန္ၾကမ္း

(2) မ်ဳိးေစ့ပိုးသတ္ျခင္း
စပါးမ်ဳိးေစ့တြင္ကပ္ေနေသာစပါးရြြက္ထိပ္ျဖဴေရာဂါပိုး(Aphelenchoides besseyi )၊ဘကနအဲေရာဂါ(Gibberella
fujikuroi)၊ဘက္တီးရီးယားရြက္ေျခာက္ေရာဂါ(bacterial grain rot)၊စပါးဂုတ္က်ဳိးေရာဂါ (pyricularia oryzae)စသည့္
ေရာဂါပိုးမ်ားကိုရွင္းလင္းပါမည္။

38

4 ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
(3) အေညွာက္ေပါက္ေစရန္ မ်ဳိးေစ့ေရစိမ္ျခင္း
10ရက္ခန္ ့ေရစိမ္၍စပါးမ်ဳိးေစ့ကိုေရအျပည့္အဝစုပ္ယူေစပါမည္။
ေရအပူခ်ိန္10မွ15℃ရွိေသာေရျဖင့္7ရက္မွ10ရက္ၾကာစိမ္ပါမည္။
စုစုေပါင္းအပူခ်ိန္ 100℃ခန့္ျဖစ္ေစရပါမည္။
မ်ဳိးေစ့

ေရအပူခ်ိန္မွာ10မွ15℃

အေညွာက္ေပါက္ေစရန္မ်ဳိးေစ့ေရစိမ္ျခင္း

(4) အေညွာက္သစ္မ်ားေပါက္ေစရန္အားေပးျခင္း
မ်ဳိးႀကဲမည့္ေန ့မတိုင္မီတစ္ရက္ႀကိဳတင္၍30～32အထိအပူခ်ိန္ထပ္မံတိုးျမင့္ေစျပီးအေညွာက္သစ္မ်ားေပါက္ေစပါမည္။
အေညွာက္က1mmခန္ ့ထြက္လာေသာအခါ၊ဟတိုမုနဲဟုေခၚေသာအေျခအေန(ေဖါင္းပြေနေသာအေျခအေန)ျဖစ္ေစပါမည္။

■ အေညွာက္သစ္မ်ားေပါက္ေစရန္အားေပးျခင္း

မလုံေလာက္ျခင္း

သင့္ေတာ္ေသာ

လြန္ကဲေသာ

ဟတိုမုနဲအေျခအေန (ေဖါင္းပြေနေသာအေျခအေန)ျဖစ္ေနေသာစပါးမ်ဳိးေစ့

2 ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
ေကာက္စိုက္စက္ျဖင့္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးသည့္နည္းကိုအသုံးျပဳရန္အတြက္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းကိုပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
ဟုေခၚပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းသည္အလ်ား60cm၊အနံ30cm၊အထူ3cmရွိေသာပ်ိဳးပင္စိုက္ေသတၱာတြင္ေျမဩဇာပါဝင္
ေသာေျမ ၾကီး (ပ်ိဳးေျမ)ကိုထည့္၍ေရသြင္းျပီးေနာက္မ်ဳိးေစ့ႀကဲ၍ေျမႀကီးျဖင့္ဖုံးအုပ္ပါမည္။
ေျမႀကီးျဖင့္ဖုံးအုပ္ျပီးေနာက္၊ပ်ိဳးခင္းအိမ္(သို ့မဟုတ္)ပလတ္စတစ္အေဆာက္အအုံ(အပူလုံအိမ္)တြင္အပူလုံေစေသာ
ကာရံသည့္အရာျဖင့္အုပ္ေဆာင္းျပီးအဖူးထြက္ေစပါမည္။
အဖူးထြက္ျပီးေနာက္ပလတ္စတစ္အေဆာက္အအုံ(အပူလုံအိမ္)တြင္တန္းစီျပီး၊ပ်ိဳးပင္ကအစိမ္းေရာင္ျဖစ္လာသည္အထိ
အုပ္ေဆာင္းထားပါမည္။
ပလတ္စတစ္အေဆာက္အအုံအတြင္း၏အပူခ်ိန္ကိုသတိထားလ်က္ေရေလာင္းေပးလ်ွင္၊ပ်ိဳးပင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ရက္
ေပါင္း20～25ရက္တြင္ပ်ိဳးပင္နုဟုေခၚေသာပ်ိဳးပင္၊30～35ရက္တြင္ပ်ိဳးပင္လတ္ဟုေခၚေသာပ်ိဳးပင္တို႔ျဖစ္လာပါမည္။

39

4 ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
ဒုတိယေျမာက္အရြက္

စတုတၳေျမာက္အရြက္
ဒုတိယေျမာက္အရြက္

တတိယေျမာက္အရြက္

တတိယေျမာက္အရြက္
ပထမဦးစြာထြက္ေသာအရြက္
အျပည့္အစုံမျဖစ္ေသးေသာအရြက္

ပထမဦးစြာထြက္ေသာအရြက္

ရြက္တက္

ပ်ိဳးပင္နု

ပ်ိဳးပင္လတ္

ပ်ိဳးပင္အမ်ဳိးအစား

ပလတ္စတစ္အေဆာက္အအုံ (အပူလုံအိမ္)စီတန္းထားေသာပ်ိဳးပင္စိုက္ေသတၱာ

3 လယ္ကြက္စီမံခန္ ့ခြဲျခင္း
(1) လယ္ကြင္းျပင္ဆင္ျခင္း
လယ္ကြင္းမွာထြန္စက္(rotary)ျဖင့္ထြန္ယက္ျပီး၊ ေျမညီေအာင္ျပဳလုပ္ပါမည္။ ေရသြင္းျပီးေနာက္ ေျမႀကီးကိုေမႊျပီး
ေပ်ာ့ေျပာင္းေအာင္ျပဳလုပ္ပါမည္။ ထိုကဲ့သို ့ျပဳလုပ္ျခင္းကိုေျမညိွျခင္းဟုေခၚပါသည္။

ထြန္စက္ျဖင့္ေျမညိွျခင္း

(2) ေျမဩဇာထည့္ျခင္း
ေျမဩဇာမွာေျမမညိွခင္လယ္ကြက္တစ္ကြင္းလုံးတြင္ျဖန္ ့ႀကဲထားပါမည္။ေကာက္စိုက္ခ်ိန္နွင့္တျပိဳင္တည္းေျမဩဇာထည့္
သည့္အခ်ိန္တူေျမဩဇာထည့္နည္းလည္းရွိပါသည္။

လူစီးေကာက္စိုက္စက္ျဖင့္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးျခင္း

40

4 ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
(3) ေကာက္စိုက္ျခင္း
2လိုင္းမွ8လိုင္းပါေသာေကာက္စိုက္စက္ျဖင့္စိုက္ပါမည္။ေကာက္စိုက္စက္သည္လိုင္းၾကား (သို ့မဟုတ္ထယ္ေရးဟုေခၚ
ပါသည္။)30cmျဖင့္စိုက္ပါမည္။အပင္ၾကားအကြာအေဝးမွာေကာက္စိုက္စက္ကညိွသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။သာမန္အကြာေဝးမွာ
10～30cmရွိေစရန္ေကာက္စိုက္စက္ကိုညိွရပါမည္။
(4) ေရစီမံခန္ ့ခြဲျခင္း
ေကာက္စိုက္ျပီးေနာက္တြင္ေရထည့္ျပီး(ေရသြင္းျခင္းဟုေခၚပါသည္။)ပ်ိဳးပင္မ်ားကိုကာကြယ္ပါမည္။အျမစ္အသစ္မ်ားနွင့္
အရြက္အသစ္မ်ားထြက္လာပါကေရတိမ္ေစေအာင္ျပဳလုပ္၍ပင္စည္သစ္ (ပင္စည္ခြဲဟုေခၚပါသည္။) မ်ားကိုတိုးပြါးေစပါမည္။ထို ့ေနာက္၊ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခေနအလိုက္ေရထုတ္ျခင္း(လယ္ေျမအျခာက္ခံျခင္းဟုေခၚပါသည္။)ေရသြင္းျခင္းတို႔ကို
လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
(5) ေပါင္း/ျမက္ပင္သတ္ေဆးမ်ားဖ်န္းျခင္း
ေကာက္စိုက္ျပီးေနာက္ေပါင္းပင္သတ္ေဆးမ်ားကိုဖ်န္းပါမည္။အမႈန္ ့အေတာင့္ပုံစံနွင့္ေရတြင္ေပ်ာ္ဝင္နိုင္ေသာပုံစံ
(flowable) စသည့္အမ်ဳိးအစားမ်ားရွိပါသည္။
(6) အနာေရာဂါျဖစ္ေစေသာပိုးမႊားမ်ားကာကြယ္ရွင္းလင္းျခင္း
စပါးဂုတ္က်ဳိးေရာဂါ နွင့္ရြက္ညိဳေျပာက္ေရာဂါ(brown spot) စသည္တို႔ကိုေပ်ာက္ကင္းကာကြယ္နိုင္ပါသည္။
ေကာက္စိုက္ျပီးေနာက္အရြက္နွင့္အနွံတို႔ ကိုစားေသာပိုးမႊားမ်ားက်ေရာက္ေသာေဒသမ်ားတြင္ေဆးဖ်န္းပါမည္။

စပါးဂုတ္က်ဳိးေရာဂါ (စပါးရြက္က်ဳိး)ပဲၾကမ္းပိုး (stenotus rubrovittatus)(7) ျဖည့္စြက္ေျမဩဇာ
စပါးနွံမထြက္မီ15ရက္မွ25ရက္ခန္ ့တြင္အနွံ( panicles)မ်ားမ်ဳိးပြါးေစျပီး၊

ပ်က္စီးမႈကိုထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ရန္နိုက္ထရိုဂ်င္နွင့္ပို

တက္ဆီယမ္ဓာတ္တို႔ပါဝင္ေသာဓာတ္ေျမဩဇာ (ႏိုက္ထရိုဂ်င္ဓါတ္ေျမၾသဇာ)ကိုထပ္မံျဖည့္စြက္ပါမည္။ သို ့ေသာ္၊
အနွံဆိုသည္မွာ စပါးပင္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္ ေကာက္ပဲသီးနွံမ်ား၏ပန္းပြင့္ ျဖစ္ပါသည္။

41

4 ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
4 ရိတ္သိမ္းျခင္း
ဩဇာဓာတ္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈကာလမွမ်ဳိးပြါးႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈကာလသို ့ေရာက္ရွိပါကအနွံကမ်ဳိးပြါးလာမည္ျဖစ္ပါသည္။အနွံ
မ်ဳိးပြါးသည့္ကာလကုိအနွံငယ္မ်ဳိးပြါးကာလဟုေခၚပါသည္။
အနွံငယ္မ်ားမ်ဳိးပြါးလာသည့္အခ်ိန္မွအရက္30ခန္ ့ၾကာျပီးေနာက္တြင္စပါးနွံမ်ားထြက္လာပါမည္။ထုိကဲ့သို ့ထြက္လာျခင္း
ကိုစပါးနွံထြက္ျခင္းဟုေခၚပါသည္။စပါးနွံထြက္လာျပီးေနာက္အရက္30～အရက္60ခန္ ့သည္ရိတ္သိမ္းကာလသို ့ေရာက္မည္ျဖစ္ပါသည္။
ရိတ္သိမ္းျခင္းကိုေဒသအားလုံးနီးပါးတြင္ေကာက္ရိတ္ေျခြစက္ကိုအသုံးျပဳ၍လုပ္ေဆာင္ေနပါသည္။ေကာက္ရိတ္ေျခြစက္
ဆိုသည္မွာ (ေကာက္ရိတ္စက္နွင့္စပါးေခြ်စက္တို႔ ကိုစက္တစ္မ်ဳိးတည္းျဖင့္လုပ္ေဆာင္နိုင္ေသာစက္ယနၱရား) ျဖစ္ပါသည္။ဂ်ပန္
နိုင္ငံတြင္ေယဘုယ်အားျဖင့္ (အလိုအေလ်ာက္ေကာက္ရိတ္ေခြ်စက္) မ်ားကိုအသုံးျပဳလ်က္ရွိပါသည္။

အလိုအေလ်ာက္ေကာက္ရိတ္ေခြ်စက္ျဖင့္ရိတ္သိမ္းျခင္း

5 ျပင္ဆင္ျခင္း・ထြက္ကုန္ပို ့ေဆာင္ျခင္း
ရိတ္သိမ္းျပီးေနာက္စပါးေစ့မ်ားသည္ေရဓာတ္20～27%ပါဝင္ျပီးမ်ားျပားေနေသာေၾကာင့္မီးအားျဖင့္အပူေပး၍ေရဓာတ္
ကို 14～15%ျဖစ္ေအာင္အေျခာက္ခံပါမည္။
အေျခာက္ခံျပီးေနာက္စပါးခြံမ်ားကိုခြ်တ္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္ေသာစပါးႀကိတ္ျခင္းလုပ္ငန္းကိုလုပ္ေဆာင္ ျပီးဆန္လုံးညိဳ
ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။ထို ့ေနာက္၊ဆန္လုံးညိဳမွဆန္ခြဲမ်ားကိုဖယ္ရွားေသာျပင္ဆင္သည့္လုပ္ငန္းကိုေဆာင္ရြက္၍အေလး
ခ်ိန္30kgဝင္ေသာစပါးအိတ္နွင့္FIBCအိတ္မ်ားနွင့္ထည့္သြင္းပို ့ေဆာင္ပါမည္။

ဂ်ံဳအေျခာက္ခံစက္

6 ရိတ္သိမ္းျပီးေနာက္လယ္ကြက္ကိုစီမံခန္ ့ခြဲျခင္း
ရိတ္သိမ္းျပီးေနာက္ထြန္စက္( rotary)ျဖင့္ထြန္ယက္ျပီး၊စပါးငုတ္မ်ားနွင့္ေကာက္ရိုးမ်ား၊ေပါင္း/ျမက္ပင္မ်ားကိုျမွုပ္ပါမည္။

42

4 ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
● ကုန္က်စရိတ္နည္းပါးေသာ စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍
ကုန္က်စရိတ္နည္းပါးေသာ စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ စိုက္ပ်ိဳးေရးနည္းလမ္းတြင္ ①တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲ (chokuhan ဟုလည္း
ေခၚသည္) စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ ②ခပ္ႀကဲႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း စသည္ျဖင့္ရွိသည္။
① တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း
တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္းသည္ ေကာက္စိုက္ျခင္းမျပဳလုပ္ပဲ၊ မ်ိဳးေစ့အား တိုက္ရိုက္လယ္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးၿပီး စပါးစိုက္
ပ်ိဳးသည့္နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ ပ်ိဳးပင္လုပ္ငန္းမရွိသည့္အတြက္ လုပ္ငန္းခ်ိန္တိုေတာင္းေစျခင္းႏွင့္ ပ်ိဳးပင္ကုန္ၾကမ္းမ်ား မလိုအပ္ပါ္။
စိုက္ပ်ိဳးမႈစနစ္တြင္ ေရတြင္နစ္ျမဳပ္ေစ၍တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးစနစ္ႏွင့္ ေျခာက္ေသြ႕ေသာလယ္ကြင္းတြင္ တိုက္ရိုက္
မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးစနစ္မ်ား ရွိသည္။
ေရတြင္နစ္ျမဳပ္ေစ၍တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပိ်ဳးျခင္းသည္ လယ္ထြန္ျခင္း၊ ေျမညိွျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ၿပီး၊ ေျမႀကီးအတြင္းႏွင့္
ေျမမ်က္ႏွာျပင္တြင္ မ်ိဳးေစ့စိုက္သည့္နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ အေညွာက္ေပါက္ျခင္းကိုေကာင္းမြန္ေစရန္အတြက္ ကယ္လ္ဆီယမ္
ေဆးျပား (Culper) ႏွင့္ သံျဖင့္ဖံုးအုပ္ထားေသာမ်ိဳးေစ့အား အသံုးျပဳသည္။
ေျခာက္ေသြ႕ေသာလယ္ကြင္းတြင္ တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္းသည္ ေျခာက္ေသြ႕ေသာအေျခအေနတြင္ မ်ိဳးႀကဲျခင္းျဖစ္ၿပီး၊
အေညွာက္ထြက္လာသည့္ေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း ယာခင္းအေနျဖင့္ထားၿပီး၊ ၎ေနာက္တြင္ ေရသြင္းျခင္းျပဳလုပ္သည္။
ဂ်ံဳထြက္လယ္ယာသီးႏွံမ်ား၏ မ်ိဳးႀကဲစက္အေနျဖင့္လည္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။
② ခပ္ႀကဲႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း
ခပ္ႀကဲႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္းသည္ ေကာက္စိုက္စက္၏အပင္ၾကားေနရာလပ္ကိုခ်ဲၿပီး စိုက္ပ်ိဳးျခင္းသိပ္သည္းဆအား ေလွ်ာ့ခ်သည့္
စိုက္ပ်ိဳးေရးနည္းလမ္းျဖစ္သည္။
အေလ့အက်င့္ရၿပီးေသာထယ္ေၾကာင္း 30cm ၊ အပင္ၾကားေနရာလပ္ကို 15cm အား 28cmသို႔ခ်ဲ႕ပါက၊ ေပါင္းပင္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ
အေရအတြက္မွ 40% ႏွင့္အထက္ေလ်ာ့နည္းလာမည္။ ၎ထက္၊ အေစ့ႏွင့္အပင္ေပါက္ရန္အသံုးျပဳေသာပစၥည္းမ်ား၏
ထုတ္လုပ္မႈကုန္က်စရိတ္ႏွင့္အလုပ္လုပ္ခ်ိန္းမ်ားအား ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

တိုက္ရိုက္မ်ိဳးႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း (မ်ိဳးႀကဲစက္ကိုတပ္ဆင္ထားေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားစြာရွိ္သည့္ ေကာက္စိုက္စက္)ဓါတ္ပံု : လယ္ယာလုပ္ငန္းလက္စြဲစာအုပ္မွအကိုးအကား

43

4 ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
● တိရိစာၦန္စာအတြက္သံုးေသာဆန္ႏွင့္ပတ္သက္၍
စပါးပင္အား အိမ္ေမြးတိရစာၦန္အစာအျဖစ္ျပဳလုပ္ေသာအခါ၊ စပါးပင္၏အသီးကိုအသံုးျပဳသည့္ တိရိစာၦန္စာအတြက္
သံုးေသာဆန္ႏွင့္ ပင္စည္၊ အရြက္တို႔အားအတူတကြခူးဆြတ္ၿပီးအသံုးျပဳေသာ စပါးပင္WCS တို႔ရွိသည္။
တိရိစာၦန္စာအတြက္သံုးေသာဆန္

စပါးပင္WCSစိုက္ပ်ိဳးေရးသည္ ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးေရးလယ္သမားမ်ားႏွင့္ တိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးလယ္သမားမ်ား၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား
လည္း လုိအပ္သည္။
စပါးပင္မ်ားအားအခ်ဥ္ေဖာက္ထားသည့္ တိရစာၦန္အစာ(စပါးပင္ WCS) သည္ စပါးမမွည့္ခင္ရိတ္သိမ္းၿပီး ေျမႀကီးအတြင္း
သိုေလွာင္ထားသည့္ တိရစာၦန္စာပုံစံျဖစ္သည္။ ပင္စည္၊ အရြက္တို႔၏ မ်ားစြာေသာသီးသန္႔အမ်ိဳးအစားမ်ားအား ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္
ေပးသည္။
သိုေလွာင္စာ၏ပစၥည္းအရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေစရန္ 「မွည့္ဝင္းလာခ်ိန္」ေလာက္တြင္ရိတ္သိမ္းသည္။
တိရစာၦန္စာဆန္သည္ လယ္ကြင္းအားအသံုးျပဳၿပီး ထုတ္လုပ္ႏိုင္သည့္ ေကာင္းမြန္ေသာတိရစာၦန္စာျဖစ္သည္။ တိရစာၦန္စာ
ဆန္အား အဓိကစားသံုးသည့္ဆန္ႏွင့္တူေသာ စိုက္ပ်ိဳးေရးနည္းလမ္းႏွင့္ လယ္ယာသံုးစက္ယႏၱရားျဖင့္ ထုတ္လုပ္ျခင္းျပဳလုပ္
ႏိုင္သည္။
တိရစာၦန္စာဆန္အမ်ိဳးအစားမွာ ယခင္ကစိုက္ပိ်ဳးေသာအမ်ိဳးအစားအား အသံုးျပဳသည့္အျပင္၊ သီးသန္႔ျဖစ္ေသာ တိရစာၦန္
စာဆန္အမ်ိဳးအစားမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ၎ထူးျခားခ်က္မ်ားမွာ ①အထြက္ႏႈန္းမ်ားျခင္း၊ ②စိုက္ပ်ိဳးေရးထူးျခားခ်က္
(ျပဳလုပ္ရန္လြယ္ကူၿပီး၊ လဲက်ရန္ခက္ခဲသည္)၊ ③ေရာဂါအားခံႏိုင္ရည္ရွိေသာအမ်ိဳးအစားမ်ားျပားျခင္း၊ ④ခ်က္ၿပီးဆန္
အရသာ၊ ဆန္လံုးညိဳ၏အရည္အေသြးအား ထိခိုက္မႈမရွိျခင္း၊ ⑤အေစ့အမ်ိဳးအစားမ်ားျပားျခင္း၊ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
တိရစာၦန္စာသံုးဆန္ၾကမ္းသည္ အဓိကစားသံုးသည့္ဆန္ႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္၊ ေရာင္းခ်သည့္ေစ်းမွာသက္သာသည့္ အတြက္
သက္သက္သာသာျဖင့္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ရန္ အေရးပါသည္။ တိုက္ရိုက္မ်ိဳးက်ဲစိုက္ပ်ိဳးေရးႏွင့္ ခပ္ႀကဲႀကဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလယ္သမားမ်ား၏ သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမၾသဇာအသံုးျပဳျခင္းစသည့္ ထုတ္လုပ္မႈကုန္က်စရိတ္အား
ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး အထြက္ႏႈန္းေကာင္းမြန္ေသာတီထြင္မႈမ်ား လိုအပ္သည္။

44

5စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္

1 စိုက္ပ်ိဳးမည့္ေကာက္ပဲသီးနွံနွင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၏ထူးျခားခ်က္မ်ား
(1) ေကာက္ပဲသီးနွံ
ေကာက္ပဲသီးနွံမ်ားတြင္ဂ်ံဳနွင့္ပဲအမ်ဳိးအစားတို႔ ရွိပါသည္။
① ဂ်ံဳအမ်ဳိးအစားမ်ား
ဂ်ံဳ၊မုေယာ၊ရိုင္း၊အုတ္စသည္တို႔ ရွိပါသည္။

② ပဲအမ်ဳိးအစားမ်ား
ပဲပိစပ္၊အဇုခိ (adzuki bean) စသည္တို႔ ရွိပါသည္။
မမွည့္ေသးေသာပဲပိစပ္မွာပဲပိစပ္စိမ္းဟင္းသီးဟင္းရြက္အျဖစ္စားသုံးနိုင္ပါသည္။
(2) သစ္ဥအမ်ဳိးအစားမ်ား
ကန္စြန္းဥ၊အာလူးစသည္တို႔ရွိပါသည္။ေကာ္မႈန္ ့စသည္တို႔၏ကုန္ၾကမ္းအျဖစ္အသုံးျပဳပါသည္။အစိမ္း
စားနုိင္ေသာအမ်ဳိးအစားမွာဟင္းသီးဟင္းရြက္ျဖစ္ပါသည္။

(3) ဟင္းသီးဟင္းရြက္
① ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစားမ်ား
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတြင္စိုက္ပ်ိဳးလွ်က္ရွိေသာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမွာ ခန္႔မွန္းေျခ အမ်ိဳးအစား 150 ခန္႔ရွိသည္။
စိုက္ပ်ိဳးေရးဧရိယာမ်ားျပားသည္မ်ားမွာ၊ အာလူး၊ ကန္စြန္းဥ၊ မုန္လာဥျဖဴ၊ ေဂၚဖီထုပ္၊ မုန္ညင္းထုပ္ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
အျခား ၾကက္သြန္နီ၊ မုန္လာဥနီ၊ ဟင္းႏုႏြယ္ စသည္တို႔လည္း မ်ားျပားသည္။
ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစားခြဲျခားနည္းမွွာရုကၡေဗဒပညာရပ္အရခြဲျခားေသာသဘာဝအမ်ဳိးအစားအုပ္စုခြဲျခားျခင္း
နွင့္အသုံးျပဳ (စားသုံး) နိုင္ေသာအဂၤါအစိတ္အပိုင္းအလိုက္ခြဲျခားသည့္လူတို႔ ကခြဲျခားေသာ အမ်ဳိးအစားအုပ္စုတို႔ ရွိပါသည္။

45

သဘာဝအုပ္စုခြဲမ်ားတြင္၊ အမ်ိဳးအႏြယ္တူအပင္မ်ားမွာ တူညီေသာအခ်က္မ်ားရိွသည္။
သဘာဝအုပ္စုခြဲမ်ား
အမ်ိဳးအႏြယ္

အဓိကဟင္းသီးဟင္းရြက္
သခြါးသီး

သခြါးေမႊး

ဖရဲသီး

ေရႊဖယံုသီး

ငရုတ္ပြ

အာလူူး

မုန္ညင္းမုန္လာအမ်ိဳးအႏြယ္

ခရမ္းသီး

ခရမ္းခ်ဥ္သီး

အာလူးခရမ္းမ်ဳိးႏြယ္ဝင္

လီလီေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္

ၾကက္သြန္နီ

ၾကက္သြန္ၿမိတ္

(Asteraceae)ဆလတ္ရြက္

ကပ္ေစးႏွဲပင္တစ္မ်ိဳး

ခ်ိနိုပိုဒီအိုေအးစီးမ်ဳိးႏြယ္ဝင္

ဟင္းႏုႏြယ္

(Liliaceae)အစတာေအးစီးမ်ဳိးႏြယ္ဝင္

ဘရားစီးေကးေဆးအီး အမ်ဳိးအႏြယ္
(Brassicaceae)အပီေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္
(Apiaceae)ပိန္းဥအမ်ိဳးအႏြယ္
ပိုေအးစီးအမ်ိဳးအႏြယ္
(Poaceae)ကြန္ဗိုလ္ဗ်ဳေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္
(Convolvulaceae)ႏွင္းဆီအမ်ိဳးအႏြယ္

ေဂၚဖီထုပ္

မုန္ညင္းျဖဴ

မုန္လာဥနီ

ပိန္းဥ

ေျပာင္းဖူး

ကန္စြန္းဥ

စေတာ္ဘယ္ရီ

46စား၍ရေသာဂႏၶမာပန္း

မုန္လာဥျဖဴ

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
အသံုးျပဳသည့္အစိတ္အပိုင္းမ်ားအလိုက္ အုပ္စုခြဲမ်ား
ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ိဳးအစား :အရြက္ကိုစားသည္

ဟင္းႏုႏြယ္

မုန္ညင္းျဖဴ

ေဂၚဖီထုပ္

သစ္ျမစ္သစ္ဥအမ်ိဳးအစား :အျမစ္ႏွင့္ေျမေအာက္ပင္စည္ကိုစားသည္
ၾကာစြယ္
အာလူူး

မုန္လာဥျဖဴ

မုန္လာဥနီ

ၾကာပင္

ဟင္းသီးအမ်ိဳးအစား :အသီးႏွင့္အေစ့ကိုစားသည္

သခြါးသီး

ခရမ္းခ်ဥ္သီး

ခရမ္းသီး

ငရုတ္ပြ

အစိမ္းေရာင္ပဲပိစပ္

② အမ်ားဆုံးစားသုံးေနၾကေသာဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၏ထူးျခားခ်က္မ်ား (လူတို႔က ခြဲျခားေသာအမ်ဳိးအစားအလိုက္)ⅰဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစား
ａ ေဂၚဖီထုပ္
ေအးေသာရာသီဥတုနွင့္ကိုက္ညီပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳပါသည္။
အစိမ္းလိုက္စားသည့္အျပင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာဟင္းလ်ာမ်ားတြင္ အသံုးျပဳၾကသည္။

47

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
ｂမုန္ညင္းျဖဴ
အခ်ဥ္စိမ္၍စားသုံးနိုင္သည့္အျပင္၊ hot pot ဟင္းတြင္မပါမျဖစ္ေသာေဆာင္းဦး
ဟင္းသီးဟင္းရြက္ျဖစ္ပါသည္။ေအးေသာရာသီဥတုနွင့္ကိုက္ညီပါသည္။
ေယဘုယ်အားျဖင့္ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျပီးအခ်ဳိ ့ေဒသမ်ား
တြင္တိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်နည္းျဖင့္လည္းစိုက္ပ်ိဳးပါသည္။
လုံးစည္းရြက္ထပ္အမ်ဳိးအစား၊ရြက္စိမ္းပြင့္အမ်ဳိးအစား၊ရြက္မထပ္အမ်ဳိးအစားတို႔
ရွိပါသည္။
ｃဆလတ္ရြက္
မမွည့္ေသးေသာပဲပိစပ္မွာပဲပိစပ္စိမ္းဟင္းသီးဟင္းရြက္အျဖစ္စားသုံးနိုင္ပါသည္။
အရြက္မ်ားကအလုံပုံသဏၭာန္အျဖစ္လိပ္ေနေသာအမ်ဳိးအစား၊အရြက္မလိပ္ေသာ
အမ်ဳိးအစား၊အရြက္မ်ားတြန္ ့ေနေသာအမ်ဳိးအစားစသျဖင့္အမ်ဳိးအစားအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိပါသည္။
ေအးေသာရာသီဥတုရွိေသာေဒသတြင္ေကာင္းမြန္စြာစိုက္ပ်ိဳးနိုင္ပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳပါသည္။
အေစ့သည္ အလင္းစုပ္ယူမႈအားေကာင္းသည္။ အက္ဆစ္ဓါတ္ႏွင့္ထိေတြ႕လွ်င္
အားနည္းသည့္ဂုဏ္သတၱိရွိသည္။အပူခ်ိန္ျမင့္မားခ်ိန္တြင္ပန္းဖူး မ်ဳိးပြါးပါသည္။ｄ ဟင္းနုႏြယ္ရြက္
မ်ဳိးေစ့ႀကဲဲျပီးေနာက္တစ္လခြဲခန့္မွနွစ္လတြင္ခူးနိုင္ပါမည္။လြယ္ကူစြာစိုက္ပ်ိဳးနိုင္
ေသာဟင္းသီးဟင္းရြက္ျဖစ္ပါသည္။အရြက္မ်ားက25cm ခန္ ့အထိႀကီးမားလာပါကခူး
ဆြတ္နိုင္ျပီျဖစ္ပါသည္။
ေယဘုယ်အားျဖင့္တိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်နည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျပီးယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ပ်ိဳး
ပင္ေရႊ ့ျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုလည္းအသုံး ျပဳလာၾကပါသည္။
မ်ဳိးကြဲအမ်ဳိးအစားတို႔ကိုစပ္၍ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာအမ်ဳိးအစားကိုထုတ္လုပ္ျခင္း
ျဖင့္ရာသီမေရြး၁နွစ္ပတ္လုံးစိုက္ပ်ိဳးမႈမ်ားတိုးပြါးေနပါသည္။
ⅱ သစ္ျမစ္သစ္ဥအမ်ဳိးအစား
ａ ၾကက္သြန္နီ
လူစားသုံးရန္စိုက္ပ်ိဳးသည့္ဝိုင္းေနေသာအလုံးသည္၊အရြက္နွင့္ပင္စည္တို ့ကထပ္
ေနပါသည္။သစ္ျမစ္သစ္ဥအမ်ဳိးအစား ျဖစ္ပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳပါသည္။

48

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္b မုန္လာဥျဖဴ
ေဆာင္းဦးမွစ၍ေဆာင္းရာသီတြင္စိုက္ပ်ိဳးေသာေဆာင္းဦးမုန္လာဥျဖဴကိုေယဘု
ယ်အားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးေသာ္လည္း၊ေႏြဦးမုန္လာဥျဖဴ၊ေႏြမုန္လာဥျဖဴတို႔စိုက္ပ်ိဳးမႈမ်ားလည္း
တုိးပြါးလာေသာေၾကာင့္ေရာသီမေရြး၁နွစ္ပတ္လုံးစိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။ေအးေသာရာ
သီတို့တြင္လိုဏ္ေခါင္းပုံစံအုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုလည္းအသုံးျပဳလ်က္ရွိပါသည္။
တိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်နည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။
ဆက္တုိက္အပူခ်ိန္နိမ့္ပါးလာလ်ွင္ပန္းဖူးမ်ဳိးပြါးပါသည္။
c အာလူး
သစ္ဥစားသုံးနိုင္သည့္အျပင္ေကာ္မႈန္ ့နွင့္တစ္ဆင့္ျပင္ဆင္ျပီးအစားအစာမ်ား၏
ကုန္ၾကမ္းအျဖစ္လည္းအသုံးျပဳလ်က္ရွိပါသည္။
စိုက္ကြင္းတြင္မ်ဳိးဥျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။d ကန္စြန္းဥ
ႀကီးထြားလာေသာအျမစ္ကိုစားသုံးပါမည္။
ေျမဩဇာနည္းပါးေသာေျမတြင္လည္းႀကီးထြားနိုင္ပါသည္။ေျမဩဇာမ်ားလြန္းပါ
ကအရြက္နွင့္ပင္စည္တို႔ကႀကီးထြားလာမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္အျမစ္မႀကီးထြားနိုင္ပါ။
မ်ဳိးဥမွအေညွာက္ထြက္လာေစ၍၊ထြက္လာေသာအေညွာက္ကိုညွပ္ထုတ္၍၎
ကိုပ်ိဳးပင္အျဖစ္စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပါမည္။

e မုန္လာဥနီ
ခရိုတင္းဓာတ္(carotene)မ်ားစြာပါဝင္ပါသည္။ဟင္းခ်က္ရာတြင္သာမက၊ေဖ်ာ္ရည္
အျဖစ္လည္းအသုံးျပဳနိုင္ပါသည္။
ေအးေသာရာသီဥတုရွိေသာေဒသတြင္ေကာင္းမြန္စြာစိုက္ပ်ိဳးနိုင္ျပီး၊ဂ်ပန္တစ္နိုင္
ငံလုံးရွိေဒသအသီးသီးတြင္စိုက္ပ်ိဳး လ်က္ရွိပါသည္။
တိုက္ရိုက္မ်ဳိးေစ့ခ်နည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။ေျခာက္ေသြ ့ပါကအေညွာက္မထြက္
ေသာသေဘာသဘာဝရွိပါသည္။
ⅲ ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစား
a ခရမ္းခ်ဥ္သီး
အမ်ဳိးအစားမ်ဳိးစုံရွိျပီး၊အပူးေပးခ်က္ျပဳတ္နိုင္ေသာအမ်ဳိးအစားလည္းရွိပါသည္။သၾကားဓာတ္မ်ားစြာပါဝင္ေသာခ်ယ္
ရီခရမ္းခ်ဥ္သီးကိုလည္းလူႀကိဳက္မ်ားၾကပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ေျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳပါသည္။ကိုင္းကူးဆက္နည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။

49

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
ပင္စည္ကိုအပင္တစ္ပင္အျဖစ္စိုက္ပ်ိဳးရန္အတြက္၊ေဘးအဖူးကိုေသးငယ္ခ်ိန္
တြင္ညွပ္ထုတ္ျပီး(ေဘးအဖူးညွပ္ျခင္း)ကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။အေညွာက္ဆိပ္ျခင္းနွင့္အ
သီးျဖဳတ္ျခင္းတို႔ကိုလည္းလုပ္ေဆာင္ပါမည္။b သခြါးသီး
မမွည့္မီအစိမ္းေရာင္အသီးကိုစားသုံးပါမည္။အစိမ္းရြက္သုပ္မ်ားနွင့္အခ်ဥ္စိမ္၍
စားသုံးနိုင္ပါသည္။
အကာအရံမရွိေသာစိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းအျပင္၊အကာအရံရွိအေဆာက္အ
အုံမ်ားတြင္လည္းစိုက္ပ်ိဳးေနျပီး၊၁နွစ္ပတ္လုံးခူးဆြတ္နိုင္ပါသည္။
အသီး၏အရွည္ (အသီးအလ်ား) 20cmခန္ ့အထိႀကီးထြားလာခ်ိန္တြင္ခူးဆြတ္ပါ
မည္။ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳပါသည္။ကိုင္းကူးဆက္နည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳး
ပါသည္။
c ခရမ္းသီး
အမ်ဳိးအစားမ်ားစြာရွိျပီး၊ေဒသအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိေသာသီးသန္ ့အမ်ဳိးအစားမ်ားလည္းရွိပါသည္။
ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရသည့္အခ်ိန္ကာလၾကာရွည္ေသာေၾကာင့္ေျမဩဇာကိုလုံ
ေလာက္စြာထည့္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
ပ်ိဳးပင္ေရႊ ့ျပာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳပါသည္။
ႀကီးထြားလာသည္ႏွင့္အမွ် ေထာက္တိုင္ေထာက္ျခင္း၊ အဖူးညွပ္ျခင္း၊
အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ီိျခင္း၊ အကိုင္းအခက္မ်ား ညွိျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ရသည္။
(4) လက္ဝင္(အေသးစိတ္ျပဳလုပ္ရေသာ)အသီးအနွံထုတ္ကုန္မ်ား
လက္ဝင္ေကာက္ပဲသီးနွံဆိုသည္မွာ၊အသုံးျပဳနိုင္ရန္အတြက္အဆင့္ျမင့္နည္းပညာျဖင့္ကုန္ၾကမ္းကိုျပင္ဆင္ရန္လိုအပ္
ေသာအသီးအနွံထုတ္ကုန္ျဖစ္ပါသည္။
လက္ဖက္၊ konjak၊ေျမပဲ၊က်ဴပင္၊ေဆးရိုးပင္၊သၾကားမုံလာ၊ႀကံပင္စသည္တို့ရွိပါသည္။
a လက္ဖက္
လက္ဖက္မွာလက္ဖက္ပင္၏အရြက္ျဖစ္ပါသည္။နွစ္ရွည္
ပင္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္တစ္ႀကိမ္စိုက္ပ်ိဳးျပီးပါကနွစ္ေပါင္းမ်ားစြာခူး
ဆြတ္နိုင္ပါသည္။လက္ဖက္ပင္စိုက္ကြင္းကိုလက္ဖက္ခင္းဟုေခၚပါ
သည္။ခူးဆြတ္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္ကိုလြယ္ကူစြာလုပ္ကိုင္နုိင္ရန္အ
တြက္၊လက္ဖက္ပင္ကိုလူ၏ခါးအျမင့္အရြယ္အထိျဖစ္ေစရန္
လုပ္ေဆာင္စိုက္ပ်ိဳးပါမည္။

50

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
b Konjak (စားသုံးနိုင္ေသာသစ္ဥ)ေျမေအာက္ပင္စည္ျဖစ္ေသာ konjakဥကိုတူးေဖာ္၍ konjakအျဖစ္ျပင္ဆင္ထုတ္လုပ္ပါမည္။
ေရထုတ္အားေကာင္းေသာေျမျပင္ညီနွင့္ေျမေစာင္း
ေဒသမ်ားတြင္စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။
မ်ဳိးဥျဖင့္ စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။
c ေျမပဲ
ပဲပင္အမ်ဳိးအစားဝင္ျဖစ္ပါသည္။ေျမျပင္ေပၚရွိပန္း
ပြင့္မ်ားကဝတ္မႈန္ကူးျပီးေနာက္၊ရွည္ထြက္လာေသာ
သေႏၶေအာင္ျပီးျဖစ္ေသာမ်ဳိးေစ့ေလာင္းမ်ားသည္ေျမေအာက္သို ့စိုက္၍၎တို႔၏ထိပ္ပိုင္းကႀကီးထြားလာကာအေစ့ခြံ
ျဖစ္လာပါမည္။ေျမေအာက္မွအေစ့ခြံမ်ားကိုတူးေဖာ္၍ခူး
ဆြတ္ပါမည္။
စိုက္ကြင္းတြင္မ်ဳိးေစ့ခ်၍စိုက္ပ်ိဳးပါမည္။
(5) တိရိစာၦန္စာအသီးအႏွံမ်ား
တိရိစာၦန္စာအသီးအႏွံဆိုသည္မွာ အိမ္ေမြးတိရစာၦန္မ်ား၏အစာ(တိရိစာၦန္စာ) ျဖစ္ေသာ အသီးအႏွံကိုဆိုလိုသည္။ ျမက္္၊
စပါး၊ ေျပာင္းဖူး၊ တရုတ္ႀကံ၊ အေလ့က်ေပါက္ေသာဂ်ံဳ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
ျမက္စိမ္းႏွင့္ျမက္ေျခာက္မ်ားအား သိုေလွာင္ၿပီး တိရစာၦန္မ်ားအားေကၽြးသည္။
ျမက္၊ စပါး၊ ေျပာင္းဖူးတို႔၏ပင္စည္ႏွင့္အရြက္မ်ားကို အတူတကြခူးဆြတ္ၿပီး၊ ေအာက္ဆီဂ်င္(ေလ)မရွိေသာအေနအထား
အလံုပိတ္သိုေလွာင္ၿပီး၊ အခ်ဥ္ေဖာက္ထားေသာ တိရစာၦန္စာကို သိုေလွာင္စာဟုေခၚသည္။
ရိတ္သိမ္းျခင္းအား ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ား၏ အာဟာရဓါတ္ျမင့္မားခ်ိန္တြင္ ျပဳလုပ္သည္။

2 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
① အပူခ်ိန္
အသီးအနွံ၊ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမွာအမ်ဳိးအစားနွင့္စိုက္ပ်ိဳးသည့္အခ်ိန္ကာလအလိုက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္နိုင္ရန္အ
သင့္ေတာ္ဆုံးအပူခ်ိန္အတိုင္းအတာရွိျပီး၊နိမ့္ေသာအပူခ်ိန္ကိုႀကိဳက္ေသာအပင္အမ်ဳိးအစားနွင့္ျမင့္ေသာအပူခ်ိန္ကိုႀကိဳက္
ေသာအပင္အမ်ဳိးအစားတို႔ ရွိပါသည္။
မ်ဳိးကြဲအမ်ဳိးအစားတို့ကိုစပ္၍ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာအမ်ဳိးအစားကိုထုတ္လုပ္ျခင္းနွင့္စိုက္ပ်ိဳးေရးနည္းပညာမ်ားကို
ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းတို႔ ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးနိုင္သည့္ေဒသမ်ားတိုးပြါးလ်က္ရွိပါသည္။
အပူခ်ိန္ျမင့္မားေသာေနရာတြင္ေကာင္းမြန္စြာစိုက္ပ်ိဳးနိုင္သည့္အပင္မ်ားသည္လည္းအကာအရံရွိအေဆာက္အအုံ
မ်ားနွင့္လိုဏ္ေခါင္းပုံစံအုပ္မိုး၍စိုက္ပ်ိဳးနည္း၊အလုံးစုံအုပ္ေဆာင္းစိုက္ပ်ိဳးနည္းတို႔ျဖင့္ေအးေသာေနရာေဒသမ်ားတြင္
လည္းစိုက္ပ်ိဳးနိုင္ပါသည္။

51

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
② အလင္းေရာင္၏ျပင္းအားႏွင့္ အလင္းစြမ္းအင္
ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ားသည္ အလင္းစြမ္းအင္ျဖင့္ ႀကီးထြားၾကသည္။
သာမန္အားျဖင့္၊ အလင္းေရာင္ျပင္းသည္ႏွင့္အမွ် အလင္းစြမ္းအင္မွာ တက္တက္ၾကြၾကြျဖစ္လာမည္။ သတ္မွတ္ထားေသာ
ျပင္းအားကိုေက်ာ္လြန္ပါက ဦးေခါင္းထဲသို႔စိမ့္ဝင္သြားမည့္ အလင္းစိမ့္ဝင္မႈမ်ားရွိတတ္သည္။
ေကာက္ပဲသီးႏွံအမ်ိဳးအစားႏွင့္လိုက္၍ လိုအပ္ေသာအလင္းေရာင္ျပင္းအားမွာ ကြဲျပားသည္။
အလင္းေရာင္ျပင္းျပင္းလိုအပ္ေသာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမွာ၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ သခြါးေမႊး၊ ေျပာင္းဖူး၊ မုန္လာဥနီ စသည္တို႔
ျဖစ္သည္။
အလင္းေရာင္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ျဖင့္ႀကီးထြားၾကသည္မ်ားမွာ သံုးရြက္ပင္ ၊ ဂ်ပန္ဂ်င္း စသည္တို႔ျဖစ္သည္။
③ ေရဓါတ္
ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ား၏ႀကီးထြားမႈသည္ ေျမဆီလႊာႏွင့္ေရဓါတ္ေပၚတြင္ မူတည္သက္ေရာက္ေနသည္။
ေရဓါတ္မလံုေလာက္ျခင္းသည္ အာဟာရဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၏ အေၾကာင္းအရင္းျဖစ္သည္။
ေျပာင္းျပန္အေနျဖင့္ ေရဓါတ္မ်ားလြန္းသည့္အခါ ေအာက္ဆီဂ်င္ဓါတ္မလံုေလာက္မႈျဖစ္ေပၚၿပီး၊ အျမစ္က ပုပ္သြားျခင္းမ်ိဳး
ရွိသည္။
ေရဓါတ္တိုင္းတာရန္မွာ ေျမဆီလႊာေရဓါတ္တိုင္းစက္၊ Tension Meter အားအသံုးျပဳသည္။ ေရဓါတ္ပမာဏအား % (သို႔)pF ျဖင့္ေဖာ္ျပသည္။ သင့္ေတာ္ေသာေျမဆီလႊာေရဓါတ္ပမာဏမွာ 35 〜 55% ျဖစ္သည္။

3 မ်ဳိးေစ့
(1) မ်ဳိးေစ့
① အေညွာက္ေပါက္ျခင္း
မ်ဳိးေစ့မွအေညွာက္ထြက္ရန္ (အေညွာက္ေပါက္)မွာေရ၊အပူခ်ိန္၊ေအာက္ဆီဂ်င္တို့လိုအပ္ပါသည္။၎တို့ကို
(အေညွာက္ေပါက္ရန္လုိအပ္ခ်က္၃ခု) ဟုေခၚပါသည္။
ေရအလြန္အကၽြံေလာင္းပါကေအာက္ဆီဂ်င္မလုံေလာက္မႈျဖစ္ကာအေညွာက္ေကာင္းမြန္စြာမေပါက္နိုင္ပါ။
② အလင္းျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့ ႏွင့္ အေမွာင္ျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့
အလင္းေရာင္က်ေရာက္ပါက အေညွာက္ထြက္ရန္လြယ္ကူေသာမ်ိဳးေစ့ကို အလင္းျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့ (အလင္း
ႀကိဳက္ေသာမ်ိဳးေစ့) ဟုေခၚသည္။
ဥပမာ : မုန္လာဥနီ၊ ဆလတ္ရြက္စသည္
အလင္းေရာင္က်ေရာက္ပါက အေညွာက္ထြက္ရန္ခက္ခဲေသာမ်ိဳးေစ့ကို အေမွာင္ျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့ (အလင္း
မႀကိဳက္ေသာမ်ိဳးေစ့) ဟုေခၚသည္။
ဥပမာ : မုန္လာဥျဖဴ၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ဖရဲသီးစသည္
③ မ်ဳိးေစ့သက္တမ္းနွင့္သိမ္းဆည္းနည္း
မ်ဳိးေစ့တြင္သက္တမ္းရွိပါသည္။သက္တမ္းမွာအပင္နွင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစားအလိုက္ကြဲျပားျပီးသက္တမ္း
တိုေသာ၊ရွည္ေသာမ်ဳိးေစ့တို႔ ရွိပါသည္။
မ်ဳိးေစ့မ်ားကိုသိမ္းဆည္းခ်ိန္တြင္အပူခ်ိန္နိမ့္ျပီးေျခာက္ေသြ ့မႈတို ့ျပည့္စုံေသာေနရာတြင္သိမ္းဆည္းပါမည္။
သိမ္းဆည္းထားေသာအေျခအေနမေကာင္းပါကမ်ဳိးေစ့သက္တမ္းမ်ားတိုေတာင္းသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။

52

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၏ မ်ိဳးေစ့သက္တမ္း
1 〜 2 ႏွစ္မုန္လာဥနီ၊ ေျပာင္းဖူး၊ ဟင္းႏုႏြယ္

2 〜 3 ႏွစ္ၾကက္သြန္မိတ္၊ ၾကက္သြန္နီ၊ မုန္လာဥျဖဴ၊ ေဂၚဖီထုပ္

3 〜 4 ႏွစ္ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ခရမ္းသီး

④ ကုန္ေခ်ာျပဳလုပ္ထားေသာမ်ိဳးေစ့
မ်ိဳးေစ့မ်ားသည္ ျဖန္းရလြယ္ကူေအာင္ျပဳလုပ္ထားျခင္းမ်ိဳး၊ ေကာင္းမြန္စြာအေညွာက္ေပါက္ေအာင္
ျပဳလုပ္ထားျခင္းမ်ိဳး၊
ေရာဂါပိုးကာကြယ္ရန္အတြက္ ျပဳလုပ္ထားေသာအရာမ်ား စသည္ျဖင့္ ထပ္မံတိုးပြါးလာသည္။
・ဖံုးအုပ္ထားသည့္မ်ိဳးေစ့ : တူညီေသာေဘာလံုးပံုစံျဖင့္ထုတ္လုပ္သည္
・အခံြခၽြတ္ ပံုစံမ်ိဳးေစ့

: မာေက်ာေသာမ်က္ႏွာျပင္အားခြါထုတ္ၿပီး အခံြခၽြတ္ ပံုစံျပဳလုပ္ထားေသာမ်ိဳးေစ့
(ဟင္းႏုႏြယ္)・ပိုးသတ္မ်ိဳးေစ့

: ပိုးသတ္ထားေသာမ်ိဳးေစ့

・ပိတ္စတိပ္ေခြ

: တိပ္တြင္ သတ္မွတ္ထားေသာအကြာအေဝးအၾကား၌ မ်ိဳးေစ့အားညွပ္ထားသည့္အရာ

⑤ F1 မ်ိဳးေစ့
အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာပါဝင္ေသာမ်ိဳးေစ့ ဟူ၍လည္းေခၚသည္။
အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာေရာစပ္ထားၿပီး၊ မိဘမ်ား၏ေကာင္းမြန္ေသာစြမ္းရည္မ်ာကိုပိုင္ဆိုင္ထားေသာ မ်ိဳးေစ့ျဖစ္သည္။
ယခုလက္ရွိတြင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ားအျပားတြင္ F1 မ်ိဳးေစ့အား အသံုးျပဳလ်က္ရွိသည္။
ထို႔ျပင္၊ သတ္မွတ္ထားေသာအမ်ိဳးအစားမွာ မိဘမ်ား၏ေကာင္းမြန္ေသာစြမ္းရည္မ်ားကို ဆက္ခံထားေသာမ်ိဳးေစ့
ျဖစ္သည္။ ေဒသ၏အထူးထုတ္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားသည္ သတ္မွတ္ထားသည့္အမ်ိဳးအစားမ်ားျဖစ္သည္။
ကိုယ္တိုင္
ယူ၍ရႏိုင္သည္။
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၏မ်ိဳးေစ့ကိုၾကည့္ၿပီး ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ိဳးအစားအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
○ ပံုစံသစ္မ်ားျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာ မ်ိဳးေစ့မ်ားအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
○ မ်ဳိးေစ့သိမ္းဆည္းပုံသိမ္းဆည္းနည္းကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို
○ ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ိဳးအစားႏွင့္လိုက္ၿပီး မ်ိဳးေစ့သက္တမ္းမတူညီျခင္းကို နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
○ အလင္းျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့ ႏွင့္ အေမွာင္ျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့မ်ား၏ အဓိကအမ်ိဳးအစားအား
နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။

53

5 စိုက္ကြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း・ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္စဥ္
(2) မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္း
မ်ဳိးေစ့ခ်ျခင္းတြင္တစ္ေျပးညီျဖန္ ့ႀကဲျခင္း၊ေျမာင္းထဲတြင္တူညီေသာအကြာအေဝးျဖင့္အေစ့ခ်ျခင္း၊ေျမႀကီးေပၚတြင္အဝုိင္း
ပုံစံအေစ့စုခ်ျခင္းတို႔ ရွိပါသည္။
ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစားအလိုက္သင့္ေတာ္ေသာမ်ဳိးေစ့ခ်နည္းကိုအသုံးျပဳပါမည္။
မ်ဳိးေစ့ခ်ျပီးေနာက္ေျမႀကီးျဖင့္ဖုံးျခင္းကိုေျမဖို ့ျခင္းဟုေခၚပါသည္။
မုန္လာဥနီစသည့္ အလင္းျဖင့္အပင္ေပါက္ေသာမ်ိဳးေစ့သည္ ေျမဖို႔မ်ားလြန္းပါက အေညွာက္ေပါက္ရန္မေကာင္းသည့္
အတြက္၊ ပါးလႊာစြာေျမဖို႔ရမည္။

ေျမႀကီးေပၚတြင္အဝုိင္း

ေျမာင္းထဲတြင္တူညီေသာ

ပုံစံအေစ့စုခ်ျခင္း

အကြာအေဝးျဖင့္အေစ့ခ်ျခင္း

တစ္ေျပးညီျဖန္ ့ႀကဲျခင္း

အပင္ၾကားေနေရာလပ္
မ်ဳိးေစ့

မ်ဳိးေစ့

အပင္ၾကားေနေရာလပ္

တစ္ေနရာတြင္နွစ္ေစ့သုံးေစ့စုခ်မည္

ကုန္းေျမေပၚရွိေျမာင္းထဲတြင္တူညီေ

ကုန္းေျမေပၚတြင္တစ္ေျပးညီျဖန္ ့ၾကဲမည္

(မုန္လာဥျဖဴစသည္)သာအကြာအေဝးျဖင့္အေစ့ခ်မည္

(ၾကက္သြန္ဥနီပ်ိဳးပင္စသည္)(မုန္လာဥနီစသည္)

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ မ်ဳိးေစ့ခ်နည္း တို႔ ကို နားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို့။

54

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ
တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္

6

1 မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံတို႔ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးသည့္အသီးအနွံ/ဟင္းသီး
ဟင္းရြက္မ်ား၏ထူးျခားခ်က္မ်ား
(1) ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား
① ခရမ္းခ်ဥ္သီး
ဆိုလာနမ္ေအးစီး(Solanaceae)အမ်ဳိးအႏြယ္ဝင္ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစားျဖစ္ပါ
သည္။စုိက္ပ်ိဳးပုံအမ်ဳိးအစားမ်ားစြာရွိျပီး၊နွစ္ပတ္လည္စိုက္ပ်ိဳးေနပါသည္။
အနည္းငယ္အပူခ်ိန္ျမင့္ေသာေနရာတြင္ေကာင္းမြန္စြာစုိက္ပ်ိဳးနိုင္ျပီး၊အပူခ်ိန္နိမ့္
ေသာေနရာတြင္လည္းစုိက္ပ်ိဳးနိုင္ပါသည္။
ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးရန္မွာျပင္းထန္ေသာေနေရာင္ျခည္လိုအပ္ပါသည္။
② စေတာ္ဘယ္ရီသီးရို ့စေအးစီး(Rosaceae) အမ်ဳိးအႏြယ္ဝယ္ဝင္ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစားျဖစ္ပါသည္။
မတ္တပ္ရပ္၍ျပဳလုပ္ႏိုင္ေသာ စင္အျမင့္ျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းမ်ား တိုးပြါးလာသည္။
ပင္ပိုင္းအဂၤါျဖင့္မ်ဳိးပြါးပါသည္။ပန္းပြင့္၍သေႏၶေအာင္ျပီးေနာက္၊ပင္စည္ရွည္
(runner)ထြက္လာျပီး၊၎၏ထိပ္တြင္ရွိေသာပင္စည္ငယ္ျဖင့္မ်ဳိးပြါးပါသည္။
ပန္းဖူးမ်ဳိးပြါးျခင္းကိုအားေပးေသာပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသံုးျပဳသူမ်ားတိုးပြါး
လာျခင္းေၾကာင့္အားေပးစုိက္ပ်ိဳးနည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးေနပါသည္။

③ သခြါးသီး
ခရုခာဗိေအးစီး(Cucurbitaceae) အမ်ဳိးအႏြယ္ဝင္(အသီးငယ္မ်ားကိုစားသုံး)ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစားျဖစ္ပါသည္။
ဝတ္ဆံဖိုနွင့္ဝတ္ဆံမတို႔ရွိေသာပန္းပြင့္မ်ားကတူညီေသာအခက္တြင္ရွိျပီး
အျခားပန္းပြင့္မ်ားနွင့္ဝတ္မႈန္ကူးျခင္းကိုျပဳလုပ္ပါသည္။ဝတ္မႈန္ကူးျခင္းနွင့္သေႏၶ
ေအာင္ျခင္းမရွိဘဲ၊အသီးသီးျခင္း (ဖိုမဲ့သေႏၶ တည္ျခင္း) ရွိပါသည္။
မ်ားေသာအားျဖင့္ေဒါက္ျဖင့္ေထာင္၍စိုက္ပ်ိဳးေသာေဒါက္ေထာင္စိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအ
သုံးျပဳေနပါသည္။
④ အျခား
ဟင္းနုႏြယ္ရြက္ (ကီနိုပိုေအးစီး(Chenopodiaceae) အမ်ဳိးအႏြယ္ဝင္၊ဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစား) ၊ခရမ္းသီး(ဆိုလာ
နမ္ေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္ဝင္၊ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစား)၊ပန္းငရုတ္သီး(ဆိုလာနမ္ေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္ဝင္၊ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစား)စသည့္အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကိုအကာအရံရွိအေဆာက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။

55

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္

ဟင္းနုႏြယ္ရြက္

ခရမ္းသီး

ပန္းငရုတ္သီး

(2) ပန္း
ပန္းမ်ားကိုလည္းမ်ားေသာအားျဖင့္အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။ပန္းပြင့္မည့္အခ်ိန္ကိုခ်ိန္ဆထိန္း
ခ်ဳပ္နိုင္ျပီး၊အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာပန္းကိုင္းခက္မ်ား၊ပန္းအိုးမ်ားကိုထုတ္လုပ္နိုင္ပါသည္။
① ဂႏၶမာပန္း
နွစ္ပတ္ခံအပင္ျဖစ္ပါသည္။
အဖူးညွပ္ထိုး၍ပ်ိဳးပင္စိုက္ပါမည္။
ေဆာင္းဦးဂႏၶမာပန္းသည္ရက္တိုခံအပင္ျဖစ္ပါသည္။ပန္းပြင့္ျခင္း
ကိုေနာက္က်ေစရန္အတြက္ညပိုင္းတြင္အလင္းေရာင္ေပး၍စိုက္ပ်ိဳးေသာ
လ်ွပ္စစ္အလင္းေရာင္ေပးစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုအသုံးျပဳေနပါသည္။
ေႏြဂႏၶမာပန္းစသျဖင့္အမ်ဳိးအစားမ်ဳိးစုံရွိျပီး၊နွစ္ပတ္လည္ထုတ္လုပ္ေနပါသည္။

② နွင္းဆီပန္း
ပန္းပြင့္ေသာသစ္ပင္၏ပန္းခက္ျဖစ္ပါသည္။
အကာအရံရွိအေဆက္အအုံမ်ားျဖင့္စုိက္ပ်ိဳးျပီး၊နွစ္ပတ္လည္ထုတ္လုပ္
ေနပါသည္။

③ နွင္းပန္း
သစ္ဥျဖင့္စုိက္ပ်ိဳးေသာပန္းကိုင္းခက္ျဖစ္ပါသည္။
Easter lily၊အာရွအမ်ဳိးအႏြယ္၊ေျမထဲပင္လယ္အေရွ့ဘက္အမ်ဳိးအ
ႏြယ္စသျဖင့္အမ်ဳိးအစားမ်ဳိးစုံရွိျပီး၊သစ္ဥမ်ားကိုအပူခ်ိန္နွိမ့္ထားေသာေနရာ
တြင္ထားျပီးပန္းပြင့္ေစသည့္စုိက္ပ်ိဳးနည္းျဖင့္စုိက္ပ်ိဳးျပီး၊နွစ္ပတ္လည္ထုတ္
လုပ္ေနပါသည္။

56

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
④ ေဇာ္မႊားပန္း
ေဇာ္မႊားပန္းသည္နွစ္ပတ္ခံအပင္၏ပန္းကိုင္းခက္ျဖစ္ပါသည္။
ပင္စည္တစ္ပင္တည္းတြင္ပန္းပြင့္မ်ားစြာပြင့္သည့္ပန္းခက္ပုံစံစိုက္ပ်ိဳး
စနစ္ကို70％ခန္ ့အသုံးျပဳေနပါသည္။

2 အေဆာက္အအုံအမ်ဳိးအစားမ်ားနွင့္ဖြဲ ့စည္းပုံ
(1) အေဆာက္အအုံအမ်ဳိးအစားမ်ား
အေဆာက္အအုံ၊အကာအရံပစၥည္းအမ်ဳိးအစားအလိုက္ဖန္မွန္လုံအိမ္၊ပလတ္စတစ္အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံအျဖစ္
ခြဲျခားနိုင္ပါသည္။
① ဖန္မွန္လုံအိမ္
မွန္မ်ားကိုအသုံးျပဳထားေသာအပူလုံအခန္းျဖစ္ပါသည္။
အလင္းေရာင္ထိုးေဖာက္လြယ္ပါသည္။ထို့အျပင္၊ခံနိုင္ရည္စြမ္းေကာင္းမြန္ေသာေၾကင့္နွစ္ရွည္လမ်ားအသုံးျပဳနိုင္ပါ
သည္။ပလတ္စတစ္နွင့္ႏိႈင္းယွဥ္ပါက၊တည္ေဆာက္ရန္ကုန္က်ေငြျမင့္မားပါသည္။
② ပလတ္စတစ္အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံ
ေပါ့ပါးျပီး၊လြယ္ကူစြာအသုံးျပဳနိုင္ေသာေပ်ာ့ေျပာင္းသည့္ဖလင္ေကာ္ျပားအမ်ဳိးအစားနွင့္မာေက်ာ သည့္ဖလင္
ေကာ္ျပားအမ်ဳိးအစားတို့ကိုအသုံးျပဳထားေသာအပူလုံအခန္းျဖစ္ပါသည္။ဖန္မွန္လုံအိမ္နွင့္ႏိႈင္းယွဥ္ပါက၊ခံနိုင္ရည္စြမ္းနိမ့္
က်ပါသည္။ေရရွည္သုံးနိုင္ေသာဖလင္ေကာ္ျပားမ်ားတီထြင္လာနိုင္ျပီး၊တည္ေဆာက္ရန္လိုအပ္သည့္ကုန္က်ေငြနည္းပါး
ေသာေၾကာင့္ယခုေနာက္ပိုင္းတိုးပြါးလာပါသည္။
③ မိုးကာအေဆာက္အဦး
ေခါင္မိုးအစိတ္အပိုင္းသာလွ်င္ ဖလင္ေကာ္ျပားျဖင့္ဖံုးအုပ္ထားသည့္ ပလပ္စတစ္အေဆာက္အဦးျဖစ္သည္။
မိုးေရက ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ားေပၚသို႔တိုက္ရိုက္မထိေတြ႕သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ေရာဂါႏွင့္ပိုးမႊားမ်ားအားကာကြယ္ျခင္း၊
ကြဲအက္ျခင္းမ်ားအားတားဆီးျခင္းစသည့္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ားရွိသည္။

(2) ဖြဲ ့စည္းပုံ
① ပုံစံမ်ား
a တစ္ေဆာင္တည္းပုံစံ
အမိုးကတစ္ခုတည္းပါေသာပုံစံ။ေလတိုက္ျခင္းနွင့္နွင္းက်ျခင္းတို႔ကိုခံနိုင္ရည္ရွိျပီး၊ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းျပီး
၊ေနေရာင္ျခည္ေကာင္းေကာင္းဝင္နိုင္ပါသည္။b အေဆာင္ဆက္ပုံစံ
တစ္ေဆာင္တည္းပုံစံကိုနွစ္ခု၊သုံးခုဆက္ထားေသာအကာအရံရွိအေဆာက္အအုံမ်ား တစ္ေဆာင္တည္းပံုစံႏွ

57

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္

င့္ႏိႈင္းယွဥ္လွ်င္ အပူေပးစက္၏ထိေရာက္မႈမွာပိုေကာင္းသည္။ ျဖစ္ပါသည္။အတြင္းပိုင္းမွာက်ယ္ဝန္းျပီး၊အလုပ္လုပ္ေ
ဆာင္လြယ္ကူမႈရွိပါသည္။သို ့ေသာ္၊အေဆာက္အအုံမ်ားကိုဆက္ထားေသာအပိုင္းတြင္အလင္းေရာင္ထိုးေဖာက္နိုင္မႈ
နည္းပါးျခင္းစသည့္အားနည္းခ်က္မ်ားရွိပါသည္။
② အမိုးပုံစံမ်ား
a ေတာင္ေၾကာဆက္အမိုးပုံစံ
အမိုး၏နွစ္ဖက္လုံးကေစာင္းေနျပီး၊အိမ္အမိုးပုံစံျဖစ္ပါသည္။b အမိုးခုံးပုံစံ
အမိုးကအဝိုင္းပုံစံျဖစ္ပါသည္။
c Three- quarter အမိုးပုံစံ
အမိုး 2ခုအနက္တစ္ခု၏အနံကပိုမိုႀကီးမားေသာအမိုးျဖစ္ပါသည္။
d Venlo ပံုစံ
နယ္သာလန္နိုင္ငံပုံစံစနစ္ျဖစ္ျပီး၊တံစက္ျမိတ္ျမင့္မားေသာအေဆာက္အုံႀကီးပုံစံျဖစ္ပါသည္။
တစ္ေဆာင္တည္းပုံစံ

ေတာင္ေၾကာဆက္အမိုးပုံစံ

ေတာင္ေၾကာဆက္အမိုးပုံစံ (အႀကီးပုံစံ)အမိုးခုံးပုံစံ

Three- quarter အမိုးပုံစံ

အေဆာင္ဆက္ပုံစံ
တံစက္ျမိတ္အျမင့္
ေတာင္ေၾကာဆက္အမိုးအေဆာင္ဆက္ပုံစံ

အမိုးခုံးအေဆာင္ဆက္ပုံစံ

Venlo ပံုစံ

3 အေဆာက္အဦးသံုးဖံုးအုပ္ပစၥည္းႏွင့္ ၎၏ထူးျခားခ်က္
(1) အျပင္ဘက္ခ်ိတ္ဆြဲပစၥည္မ်ား
အေဆာက္အအုံ၊အကာအရံပစၥည္းအမ်ဳိးအစားအလိုက္ဖန္မွန္လုံအိမ္၊ပလတ္စတစ္အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံအျဖစ္
ခြဲျခားနိုင္ပါသည္။
① မွန္
မွန္အျပားအားအသံုးျပဳၾကသည္။ အလင္းေရာင္အားေကာင္းစြာ ျဖတ္သန္းေစသည္။
② ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာဖလင္ေကာ္ျပား
လယ္ယာသံုးပလပ္စတစ္「ေနာဘိ」 (လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးသံုး ကလိုရိုဒ္ ဗီႏိုင္းဖလင္ေကာ္ျပား)၊ လယ္ယာသံုး POအထူးဖလင္ေကာ္ျပား (လယ္ယာသံုး Polyolefin အထူးဖလင္ေကာ္ျပား) တို႔ရွိသည္။

58

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
ထူးျခားခ်က္
i လယ္ယာသံုးပလပ္စတစ္「ေနာဘိ」 (လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးသံုး ကလိုရိုဒ္ ဗီႏိုင္းဖလင္ေကာ္ျပား)အလင္းေရာင္ျဖတ္သန္းရလြယ္ကူၿပီး၊ အပူဓါတ္ထိန္းသိမ္းႏိုင္စြမ္းျမင့္မားေသာ ဖလင္ေကာ္ျပားျဖစ္သည္။
ပစၥည္းမ်ားသည္ ေလးလံသည္။ ေစးကပ္ကပ္ရွိၿပီး၊ ညစ္ေပလြယ္သည္။ ကြဲလြယ္သည့္ထူးျခားခ်က္မ်ားလည္းရွိသည္။
1 〜 2 ႏွစ္ျဖင့္ ျပန္လဲကပ္ရန္လိုအပ္သည္။ မီးရွိဳ႕လွ်င္ အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႕မ်ားထြက္လာသည္။
ii ၊ လယ္ယာသံုး PO အထူးဖလင္ေကာ္ျပား (လယ္ယာသံုး Polyolefin အထူးဖလင္ေကာ္ျပား)လယ္ယာသံုးပလပ္စတစ္「ေနာဘိ」ႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ပါက ေပါ့ပါးသည္။ ေစးကပ္ကပ္မျဖစ္ပဲ လြယ္လြယ္ႏွင့္မညစ္ေပ
တတ္ေသာထူးျခားခ်က္ရွိသည္။
ခင္းက်င္းႏိုင္သည့္ကာလမွာ 2 〜 3 ႏွစ္ပံုစံ၊ အခ်ိန္ၾကာၾကာသံုးႏိုင္သည့္ 3 〜 5 ႏွစ္ပံုစံလည္းရွိသည္။

③ မာေက်ာေသာဖလင္ေကာ္ျပား
လယ္ယာသံုးဖလိုရိုဒ္ဖလင္ေကာ္ျပားမ်ားလည္းရွိသည္။ 10 ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာရွည္ခံသည္။
10 ႏွစ္ေက်ာ္ခင္းက်င္းႏိုင္သည့္ အက္ခရီလစ္အျပားအမ်ိဳးအစားလည္းရွိသည္။
(2) အတြင္းဘက္ခ်ိတ္ဆြဲပစၥည္မ်ား
① ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာဖလင္ေကာ္ျပား
လယ္ယာသံုးပလပ္စတစ္「ေနာဘိ」၊ လယ္ယာသံုး 「ေပၚလီအက္သလီးန္ polyethylene」 (လယ္ယာသံုး Polyethyleneဖလင္ေကာ္ျပား) ၊ လယ္ယာသံုး ဓာတုနည္းျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာအက္ဆီတိတ္(acetate) (လယ္ယာသံုး အက္သလင္းန္
(ethylene) ဓာတုနည္းျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာ ဗီႏိုင္းစုေပါင္းဓါတ္ေပါင္းအေစးဖလင္ေကာ္ျပား၊ လယ္ယာသံုး PO အထူးဖလင္
ေကာ္ျပားမ်ားသည္ အတြင္းဘက္တြင္ခ်ိတ္ဆြဲရာတြင္လည္း အသံုးျပဳၾကသည္။ အတြင္းအကာအရံမ်ားသည္ ျပင္ပအကာ
အရံမ်ားထက္ပို၍ ပါးေသာအရာမ်ားအား အသံုးျပဳၾကသည္။
လယ္ယာသံုး 「ေပၚလီအက္သလီးန္ polyethylene」သည္
ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာဖလင္ေကာ္ျပားမ်ားထဲတြင္ အပူဓါတ္ ထိန္းသိမ္းႏိုင္စြမ္း နညး္ပါးသည္။
② ရက္၍ျပဳလုပ္ထားျခင္းမဟုတ္ေသာ ပိတ္စ
အပူဓါတ္ထိန္းသိမ္းေသာလိုက္ကာအျဖစ္ျဖင့္ အတြင္းဘက္တြင္ခ်ိတ္ဆြဲအသံုးျပဳသည္။ အလင္းထိုးေဖာက္ႏိုင္စြမ္းသည္
ဖလင္အၾကည္ထက္ နိမ့္ေသာ္လည္း၊ အပူဓါတ္စိမ့္ျခင္း ႏွင့္ ေရယိုစိမ့္ျခင္းမ်ားရွိသည္။
③ ခပ္က်ဲက်ဲရက္လုပ္ထားေသာ ပိတ္ပါး
အလင္းေရာင္ ကုိ တားဆီးၿပီး၊ ေလဝင္ေလထြက္ရွိ္သည္။

ရက္၍ျပဳလုပ္ထားျခင္းမဟုတ္ေသာ ပိတ္စ

59ခပ္က်ဲက်ဲရက္လုပ္ထားေသာ ပိတ္ပါး

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ဖံုးအုပ္ရာတြင္သံုးေသာပစၥည္းအမ်ိဳးအစားႏွင့္ အဓိကအသံုးျပဳရျခင္းရည္ရြယ္ခ်က္အာ
နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။

4 အေဆာက္အအုံတြင္းတပ္ဆင္ျပင္ဆင္ထားသည့္စက္ကိရိယာမ်ား
(1) အပူေပးေသာစက္ကိရိယာ
အပူေပးသည့္နည္းလမ္းတြင္ ေလပူစနစ္ႏွင့္ ေရေႏြးအပူစနစ္ဟူ၍ရွိသည္။ ေလပူပံုစံစနစ္မွာ တပ္ဆင္ရလြယ္ကူေသာ
ေၾကာင့္ အမ်ားအျပားအသံုးျပဳၾကသည္။
ေလာင္စာအျဖစ္ ေရနံေခ်းႏွင့္ ေရနံဆီစသည္တို႕အား အသံုးမ်ားၾကသည္။ လွ်ပ္စစ္၊ ဓါတ္ေငြ႕၊ သစ္သားျပားမ်ားအား
အသံုးျပဳေသာ အပူေပးကိရိယာမ်ားလည္းရွိသည္။
ေနေရာင္ျခည္အပူအားအသံုးျပဳျခင္း၊ အပူပိုက္တပ္ဆင္ျခင္းမ်ားလည္း တိုးတက္လ်က္ရွိသည္။

အပူမေပးေသာအေဆာက္အဦး
အပူမေပးေသာအေဆာက္အဦးသည္ အပူေပးစက္မသံုးေသာနည္းလမ္းျဖစ္သည္။ အပူခ်ိန္နိမ့္သည့္သီးႏွံမ်ားအတြက္
သင့္ေတာ္သည္။ ေလာင္စာဆီကုန္က်စရိတ္မရွိျခင္းက အားသာခ်က္ျဖစ္သည္။
လုိဏ္ေခါင္းအားတြဲသံုးပါက၊ ညဘက္အပူခ်ိန္ထိန္းေပးသည့္အက်ိဳးအာနိသင္အား ျမင့္တက္ေစႏိုင္သည္။

(2) အေဆာက္အအုံတြင္းသို ့ေလေကာင္းေလသန္ ့ဝင္ေစေသာစက္ကိရိယာ
အေဆာက္အအုံတြင္းမွာေန ့လယ္ပိုင္းတြင္ေနအပူခ်ိန္ျဖင့္အပူခ်ိန္ျမင့္မားလာပါမည္။အေဆာက္အအုံတြင္းသို ့အျပင္မွေလေကာင္းေလသန္ ့ကိုဝင္ေစ၍၊အေဆာက္အအုံတြင္းအပူခ်ိန္မျမင့္မားလြန္းေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
ေလသြင္းသည့္နည္းလမ္းမွာ2မ်ဳိးရွိပါသည္။
① သဘာဝအေလ်ာက္ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းျခင္း
ေလဝင္မည့္ျပတင္းေပါက္မ်ားနွင့္အုပ္ေဆာင္းသည့္အရာ၏တစ္ေနရာကိုဖြင့္၍အျပင္မွေလကိုသြင္းသည့္နည္းလမ္း
ျဖစ္ပါသည္။ရာသီဥတုသက္ေရာက္မႈခံရနုိင္ပါသည္။
② အတင္းအက်ပ္ေလဝင္ေစျခင္း
ေလသြင္းေလထုတ္ပန္ကာကိုလွည့္၍၊အျပင္မွေလကိုသြင္းသည့္နည္းလမ္းျဖစ္ပါသည္။လ်ွပ္စစ္မီးအားလိုအပ္ျပီး၊
ထိေရာက္မႈမွာေလသြင္းေလထုတ္ပန္ကာ၏စြမ္းအားအေပၚတြင္မူတည္ပါသည္။

60

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
④ ေလဝင္ေလထြက္အစီအစဥ္

ေလဝင္ေလထြက္သည္ သဘာဝအတိုင္းေလဝင္ေလထြက္ျဖစ္ေစသည္။ သဘာဝအေလ်ာက္ေလဝင္ေလထြက္ေစျခင္း
အစီအစဥ္မွာ ဦးစြာအတြင္းဘက္အကာအရံအားဖြင့္ၿပီး၊ ထို႔ေနာက္ ေကာင္းကင္ဘက္ျပတင္းေပါက္အားဖြင့္ရမည္။
သို႔ရာတြင္လည္း အပူခ်ိန္မွာျမင့္ေနေသးပါက ေဘးမ်က္ႏွာျပင္အားဖြင့္ရမည္။
သဘာဝအေလ်ာက္ေလဝင္ေလထြက္ျခင္းျဖင့္ အပူခ်ိန္မေလ်ာ့က်ပါက၊ အတင္းအက်ပ္ေလဝင္ေစျခင္အား ျပဳလုပ္ရမည္။
အမုိးဖက္အေပါက္
အတင္းအက်ပ္ေလဝင္ေစျခင္း

သဘာဝအေလ်ာက္ေလဝင္ေလထြက္ျခင္း
ျပင္ပေလႏွွင့္အတြင္းေလအား ျပတင္းေပါက္မွ
အဝင္အထြက္ျပဳလုပ္ေပးရမည္

ျပင္ပေလႏွွင့္အတြင္းေလအား အတင္းအက်ပ္
အဝင္အထြက္ျပဳလုပ္ေပးရမည္

Control panel

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ေလဝင္ေလထြက္နည္းလမ္းႏွင့္ ေလဝင္ေလထြက္အစီအစဥ္အား နားလည္ေအာင္ျပဳလုပ္ၾကရေအာင္။

(3) ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္သည့္ စက္ကိရိယာ
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕သည္ ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ား၏အလင္းစြမ္းအင္အား ျမင့္တက္ေစသည္။ အလံုပိတ္ထားေသာ
အေဆာက္အဦးအတြင္းတြင္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္မလံုေလာက္ျခင္းမ်ားျဖစ္တတ္သည္။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕
ထုတ္လႊတ္ေသာစက္ကိရိယာအားအသံုးျပဳ၍ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္အား
ေထာက္ပံ့ေပးျခင္းျဖင့္ အလင္းစြမ္းအင္အား ျမင့္ တက္ေစႏိုင္သည္။

ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓါတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္ေသာစက္ကိရိယာ

(4) ေရာဂါပိုးသတ္ရွင္းလင္းေရးစက္ကိရိယာ

အေဆာက္အအုံတြင္းသည္စိုထိုင္းမွုျမင့္မားျပီးပူေႏြးေနေသာေေၾကာင့္ေရာဂါပိုးမ်ားက်ေရာက္လြယ္ေစျပီး၊လ်င္ျမန္စြာကူး
စက္နိုင္ေျခရွိပါသည္။အေဆာက္အအုံတြင္းဓာတုေဗဒပိုးသတ္ေဆးဖ်န္းျခင္းမွာလုပ္အားေလ်ာ့ခ်သက္သာနိုင္ေစရန္နွင့္လုပ္
ေဆာင္သူအနၱရာယ္ကင္းရွင္းေစရန္(အလိုအေလ်ာက္ဖ်န္းစက္)စသည့္ပိုးသတ္ေဆးကိုအလိုအေလ်ာက္ဖ်န္းေပးသည့္စက္ကိရိ
ယာကိုအသုံးျပဳလ်က္ရွိပါသည္။ထို ့အျပင္၊(ေရာဂါပိုးကာကြယ္အလင္းေရာင္ေပးစက္ကိရိယာ)ျဖစ္ေသာအဝါေရာင္မီးသီး
စသည့္ဓာတုေဗဒပိုးသတ္ေဆးမ်ားကိုအသုံးမျပဳေသာနည္းလမ္းမ်ားလည္းရွိပါသည္။

အလိုအေလ်ာက္ဖ်န္းစက္

ေရာဂါပိုးကာကြယ္သည့္အလင္းေရာင္

61မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
5 ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း

အကာအရံမရွိေသာေျမျပင္ေပၚတြင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းသည္ရာသီဥတုနွင့္မိုးေလဝသအေျခအေနမ်ား၏သက္ေရာက္မႈကို
အျပည့္အဝခံရမည္ျဖစ္ပါသည္။
အကာအရံရွိအေဆက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းသည္ေျမျပင္ ေပၚသဘာဝပတ္ဝန္းက်င္(အပူခ်ိန္၊စိုထိုင္းမွု၊အလင္းေရာင္စသည္)နွင့္ေျမေအာက္သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ (ေျမႀကီးအပူခ်ိန္၊ေျမဆီလႊာရွိေရဓာတ္၊ေျမဩဇာဓာတ္အားစသည္) တို႔ကိုထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ပါသည္။
(1) အပူခ်ိန္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
① အပူခ်ိန္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
အပင္မ်ား၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနအလိုက္အေဆာက္အအုံ၏အပူခ်ိန္ကိုခ်ိန္ဆထိန္းခ်ဳပ္ပါမည္။
အေဆာက္အအုံတြင္းသည္ေန ့လယ္ပိုင္းတြင္အပူခ်ိန္ျမင့္မားလြန္းသည့္အေျခအေနရွိနိုင္ပါသည္။ေလသြင္းေလ
ထုတ္ ျခင္းျဖင့္အပူခ်ိန္ကိုနိွမ့္ခ်ပါမည္။စိုထိုင္းမႈျမင့္မားေသာေႏြရာသီတြင္အေအးေပးစက္ျဖင့္အပူခ်ိန္နိွမ့္ခ်ျခင္းကိုလည္း
လုပ္ေဆာင္ပါသည္။
အပူခ်ိန္ျမင့္မားေသာေႏြရာသီတြင္ အေအးေပးစက္ျဖင့္အပူခ်ိန္ကိုေလွ်ာ့ခ်ရသည့္ အေျခအေနမ်ိဳးလည္းရွိပါသည္။
အပူခ်ိန္နိမ့္က်ေနခ်ိန္ျဖစ္ေသာမနက္ေစာပိုင္းနွင့္ညပိုင္းတို႔တြင္အပူေပးစက္ကိုအသုံးျပဳ၍အပူခ်ိန္ကိုျမွင့္တင္ပါမည္။
② အပူခ်ိန္တိုင္းတာေသာကိရိယာမ်ား
အေရာင္စိုးထားသည့္ အယ္လ္ကိုေဟာထည့္ထားေသာ တိုင္ပံုစံအပူခ်ိန္တိုင္းကိရိယာ(လက္ရွိအပူခ်ိန္အားေဖာ္ျပသည္) ၊ျပဒါးထည့္သြင္းထားေသာ အျမင့္ဆံုးႏွင့္အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္တိုင္းကိရိယာ(လက္ရွိအပူခ်ိန္ႏွင့္ အရင္တစ္ေခါက္ reset ျပန္လုပ္
ၿပီးသည့္ေနာက္ အျမင့္ဆံုးႏွင့္ အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္အားေဖာ္ျပသည္) ၊ လက္ရွိအပူခ်ိန္အား ဒစ္ဂ်စ္တယ္ျဖင့္ေဖာ္ျပေသာ ဒစ္ဂ်စ္
တယ္အပူခ်ိန္တိုင္းကိရိယာ (အရင္တစ္ေခါက္ resetျပန္လုပ္ၿပီးသည့္ေနာက္ အျမင့္ဆံုးႏွင့္ အနိမ့္ဆံုး အပူခ်ိန္အား ေဖာ္ျပသည္) စသျဖင့္ရွိသည္။

အေခ်ာင္းပုံစံသာမိုမီတာ

အျမင့္ဆုံးနွင့္အနိမ့္ဆုံးအပူခ်ိန္တိုင္းသာမိုမီတာ

ဒီဂ်စ္တယ္သာမိုမီတာ

③ အပူခ်ိန္ထိန္းနည္း
အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းသည့္အာနိသင္အား ဖံုးအုပ္ရာတြင္သံုးသည့္ပစၥည္း၏ အခ်ပ္အေရအတြက္ (အေရအတြက္မ်ားျခင္းႏွင့္
အလႊာမ်ားျပားျခင္း) ႏွင့္ ပစၥည္းအမ်ိဳးအစားတို႔ျဖင့္ သတ္မွတ္သည္။
တူညီေသာပစၥည္းမ်ားျဖစ္ပါက အခ်ပ္အေရအတြက္မ်ားေလေလ အပူခ်ိန္ထိန္းသည့္အာနိသင္ျမင့္လာေလ ျဖစ္သည္။
ေနရာလြတ္မ်ားအားကာကြယ္ေပးၿပီး၊ ေလလံုမႈအားျမင့္မားေစသည့္အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိသည္။
အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္းအားျမင့္မားေစသည့္ အတြင္းဘက္အကာအရံတြင္ နည္းလမ္း 2 မ်ိဳးရွိသည္။ ① အျပင္ဘက္
အကာအရံ၏အတြင္းဘက္တြင္ အကြာအေဝးအားနည္းနည္းျခားၿပီး အပူထိန္းပစၥည္းအား အေသတပ္ဆင္သည့္နည္းလမ္း၊
② အဖြင့္အပိတ္ျပဳလုပ္၍ရသည့္ ေျပာင္းေရႊ႕ႏိုင္သည့္(လိုက္ကာ) ပံုစံနည္းလမ္း တို႔ျဖစ္သည္။
အပူခန္းအတြင္းတြင္ 1ထပ္လုိဏ္ေခါင္းႏွင့္ 2ထပ္လုိဏ္ေခါင္းမ်ား တပ္ဆင္သည့္နည္းလမ္းမ်ားလည္းရွိသည္။
လိုက္ကာ

ဗီႏိုင္းဖလင္ေကာ္ျပား
လုိဏ္ေခါင္း

62မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အပူခ်ိန္တိုင္းကိရိယာအမ်ဳိးအစားနွင့္အသုံးျပဳနည္းတို႔ ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။ဂ်ပန္နိုင္ငံမွာဆဲလ္စီယပ္(စင္တီဂရိတ္)ကိုအသုံးျပဳေနပါသည္။

30သာမိုမီတာတြင္ရွိေသာအရည္၏ေဘးတည့္တည့္မွဂဏန္းကိုၾကည့္

21℃
20ရပါမည္။ယူနစ္မွာဒီဂရီသို ့မဟုတ္ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္(℃)ျဖစ္ပါသည္။

မ်က္လုံးထားရမည့္
မွန္ကန္ေသာေနရာ

ြ့
လက္ေတ
္မႈ
င
လုပ္ေဆာ

○ အျမင့္ဆံုး၊ အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္တိုင္းကိရိယာ၏ အသံုးျပဳပံုအား နားလည္ေအာင္ျပဳလုပ္ၾကရေအာင္။
အျမင့္ဆံုးအပူခ်ိန္၊ အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္၊ လက္ရွိအပူခ်ိန္ 3 ခုစလံုးအား တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္တိုင္းတာႏိုင္သည္။
အျမင့္ဆံုးအပူခ်ိန္သည္ညာဘက္ရွိပိုးေကာင္(အရည္အတြင္းပိုင္း၏အပူခ်ိန္ညႊန္ျပခ်က္)၏ေအာက္ဆံုးအား
တိုင္းတာသည္။
အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္သည္ ဘယ္ဘက္ရွိပိုးေကာင္၏ ေအာက္ဆံုးအား တိုင္းတာသည္။
ဘယ္ဘက္

ညာဘက္(အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္)(အျမင့္ဆံုးအပူခ်ိန္)

‒20
‒10

ပိုးေကာင္

20

12℃အနိမ့္ဆံုးအပူခ်ိန္

40မွန္ကန္ေသာမ်က္လံုး၏တည္ေနရာ

30

0
10
20

50

လက္ရွိအပူခ်ိန္

10အျမင့္ဆံုးအပူခ်ိန္

0(ညာဘက္ရွိပိုးေကာင္၏ေအာက္ဆံုး)(ဘယ္ဘက္ရွိပိုးေကာင္၏ေအာက္ဆံုး)ျပဒါးတိုင္

(2) ေရဓါတ္
ေကာက္ပဲသီးႏွံမ်ား၏ႀကီးထြားမႈသည္ ေျမဆီလႊာႏွင့္ေရဓါတ္ေပၚတြင္ မူတည္သက္ေရာက္ေနသည္။
ေရဓါတ္မလံုေလာက္ျခင္းသည္ အာဟာရဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း၏ အေၾကာင္းအရင္းျဖစ္သည္။
ေျပာင္းျပန္အေနျဖင့္ ေရဓါတ္မ်ားလြန္းသည့္အခါ ေအာက္ဆီဂ်င္ဓါတ္မလံုေလာက္မႈျဖစ္ေပၚၿပီး၊ ေကာင္းမြန္စြာမႀကီးထြား
ႏိုင္ျခင္း၊ အျမစ္ကပုပ္သြားျခင္းမ်ားရွိသည္။
ေရဓါတ္တိုင္းတာရန္မွာ ေျမဆီလႊာေရဓါတ္တိုင္းစက္ Tension Meterအားအသံုးျပဳသည္။ ေရဓါတ္ပမာဏအား % (သို႔) pF ျဖင့္ေဖာ္ျပသည္။
သင့္ေတာ္ေသာေျမဆီလႊာေရဓါတ္ပမာဏမွာ 35 〜 55% ျဖစ္သည္။

ေျမဆီလႊာေရဓါတ္တိုင္းစက္

63

Tension Meterမွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
(3) စိုထိုင္းမႈ
အေဆာက္အအုံတြင္းမွာအပူလုံေစမႈနွင့္အပူေပးျခင္းတို႔ျဖင့္စိုထိုင္းမႈွကိုျမင့္မားေစလြယ္ပါသည္။

အထူးသျဖင့္ေဆာင္းရာသီ၏ညပိုင္းတြင္အပူေပးမႈရွိနိုင္ေသာေၾကာင့္ေရာဂါျဖစ္ပြါးမႈမ်ား၏အေၾကာင္းအရင္းျဖစ္ေစနိုင္ပါ
သည္။စိုထိုင္းမႈကိုနိွမ့္ခ်၍ေရေငြ ့မ်ားပ်စ္ခဲျခင္းကိုကာကြယ္ရန္လိုအပ္ပါသည္။
(4) ရွဳပ္ေထြးေသာပတ္ဝန္းက်င္အားထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
အပူခ်ိန္၊ စိုထိုင္းဆ၊ အလင္းေရာင္၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္စသည္ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္လိုအပ္ေသာအရာမ်ားအား တစ္ခ်ိန္
တည္းတြင္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းအား ရွဳပ္ေထြးေသာပတ္ဝန္းက်င္အား ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းဟုေခၚသည္။
ကြန္ပ်ဴတာအသံုးျပဳၿပီး ေလဝင္ေလထြက္ႏွင့္ အပူေပးစက္ကိရိယာ၏ထိန္းခ်ဳပ္မႈစသည့္ အလိုအေလ်ာက္စီမံမႈမ်ားအား
လုပ္ေဆာင္ႏိုင္သည္။

6 အပင္ႀကီးထြားရွင္သန္မႈအေျခအေနကိုစစ္ေဆးျခင္း
ေရေလာင္းျခင္းနွင့္ေျမဩဇာထည့္ျခင္းတို့ျပဳလုပ္ခ်ိန္တြင္အပင္မ်ား၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနကိုၾကည့္ပါမည္။အပင္
မ်ား၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနတို႔ကိုသိရွိရန္အတြက္အရြက္မ်ား၏အေရအတြက္၊အဆစ္နွင့္အဆစ္ၾကား(ဆစ္ၾကား
အလ်ား)၊အပင္အလ်ား၊အရြက္အေရာင္စသည္တို႔ ကိုဂရုတစိုက္ေလ့လာၾကည့္ရႈပါမည္။

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အပင္အလ်ားနွင့္ဆစ္ျကားအလ်ားတို့

(အရြက္အေရအတြက္)အရြက္ႀကီးမ်ားကိုေရ

ကိုတိုင္းတာနိုင္ရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။○ အရြက္အေရအတြက္ကိုနားလည္

တြက္ပါမည္။
အပင္အျမင့္

သေဘာေပါက္ရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။ဆစ္ၾကား

64အရြက္ငယ္မ်ား
မွာမေရတြက္ရပါ။

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ က်န္းမာသန္စြမ္းေသာပ်ိဳးပင္မ်ားအား ခြဲျခားႏိုင္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ၾကရေအာင္။
က်န္းမသန္းစြမ္းမႈမရွိေသာပ်ိဳးပင္မ်ားသည္ ပိန္၍အားနည္းၿပီး အရြက္ႏွင့္ပင္စည္တို႔တြင္ ေရာဂါႏွင့္အစာအဆိပ္သင့္
သည့္ အရာမ်ား (ပိုးေပါက္)ရွိသည္။ အရြက္ေၾကာမ်ားအၾကားမွာ အဝါေရာင္ျဖစ္ေနၿပီး၊ အရြက္ႏုမ်ားကၽြတ္ေနသည္။
အရြက္ႏွင့္ ပင္စည္သည္ အိုမင္းရင့္ေရာ္လာျခင္းစသည့္ ထူးျခားခ်က္မ်ားရွိသည္။

အရြက္သည္ေသးငယ္ၿပီး

အဆစ္ၾကားမ်ား

အဆက္ၾကားမွာရွည္သည္

က်ဳံ႕ေနသည့္ပံုစံ

ျပည့္က်ပ္ေနသည္

အဆစ္ၾကားမ်ားျပည့္က်ပ္ၿပီး

အရြက္သည္ေသေသခ်ာခ်ာ
အရြက္မွာပါး၍ႀကီးၿပီး
ပင္စည္မွာေသးသည္

ညွိဳးလြယ္သည္

ပိန္၍အားနည္းေသာပ်ိဳးပင္

ပင္စည္မွာႀကီးမားတုတ္ခိုင္သည္
က်န္းမာသန္စြမ္းေသာပ်ုိဳးပင္

အေရာင္ရင့္သည္

အေပၚသို႔ေထာင္ေနသည္
အရြက္ႏုမ်ားသည္

ပင္စည္မွာႀကီးမားတုတ္ခိုင္သည္

ေသေသခ်ာခ်ာျဖစ္ေနသည္

အရြက္ႏုမ်ားမွာေသးသည္

အိုမင္းေသာပ်ိဳးပင္

○ ႀကီးထြားမႈအားအေႏွာင့္အယွက္ျပဳေသာ အေၾကာင္းအရင္းအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
・ေရမလုံေလာက္ျခင္း : ပင္စည္ထိပ္ဖ်ားပိုင္းမွာ ညြတ္က်လာၿပီး၊ အရြက္မ်ားမွာ ညွိဳးလာသည္။
・ေျမၾသဇာ
မလံုေလာက္ျခင္း

・ႏွင့္ ကယ္လ္ဆီယမ္မလံုေလာက္ျခင္း : ရာသီပန္းအားအေႏွာင့္အယွက္ျပဳျခင္း(ေအာက္
ေျခပုပ္ျခင္း) မ်ားျဖစ္လာသည္။
・သံဓါတ္မလံုေလာက္ျခင္း : အရြက္သစ္မ်ား ဝါေနျခင္း။

・ေနအလင္းေရာင္မလံုေလာက္ျခင္း : ပင္စည္ကေသးသြယ္ၿပီး၊ အဆစ္ၾကားကရွည္လာၿပီး၊
အရြက္မ်ားကပါး၍ႀကီးလာ သည္။ခရမ္းခ်ဥ္သီး၏ေအာက္ေျခပုပ္ျခင္း

7 အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း
(1) အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း
အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းသည္ ေျမႀကီးအားအသံုးမျပဳပဲ ေရတြင္အာဟာရဓါတ္အားေပ်ာ္ဝင္ေစသည့္အရည္ျဖင့္ ေကာက္ပဲသီးႏွံ
မ်ားအားစိုက္ပ်ိဳးေသာနည္းလမ္းျဖစ္သည္။
အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏သတ္မွတ္ထားေသာပံုစံတြင္ အစိုင္အခဲၾကားခံအား သံုးသည့္နည္းလမ္းႏွင့္ မသံုးသည့္နည္းလမ္း ဟူ၍ရွိသည္။
အစိုင္အခဲၾကားခံတြင္ ေရာ့ခ္သိုးေမႊး၊ အုန္းသီးအခြံ၊ သစ္ေဆြးေရညွိ၊ ေက်ာက္စရစ္ စသည္တို႔ရွိသည္။
ၾကားခံအားအသံုးမျပဳေသာနည္းလမ္းသည္ ေရထြန္ယက္ျခင္းႏွင့္ ေရေလထြန္ယက္ျခင္းျဖစ္သည္။

65

မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္

ေရထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း

ေရာ့ခ္သိုးေမႊးစိုက္ပိ်ဳးျခင္း

ေက်ာက္စရစ္ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း

(2) အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ထူးျခားခ်က္
・ေျမႀကီးမွကူးစက္ေသာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈနည္းပါးသည္

・သီးထပ္သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးမႈဆိုးက်ိဳးမရွိျခင္း

・ေျမစိုက္ျခင္း၊ ေရစိုျခင္း၊ ေပါင္းပင္ဖယ္ရွားျခင္းဖယ္ရွားသည္

・ထိန္းခ်ဳပ္မႈအားအလိုအေလ်ာက္ေျပာင္းလဲလြယ္သည္

・ေျမၾသဇာမ်ားေလလြင့္ျခင္းမရွိျခင္း

・ပစၥည္းကိရိယာမ်ားေဆာက္လုပ္စရိတ္မကုန္က်ျခင္း

(3) အရည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းပစၥည္းကိရိယာမ်ား
စိုက္ပ်ိဳးသည့္အရည္အားသိုေလွာင္သည့္ ေရသိုေလွာင္ကန္၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးအိပ္ယာ၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးအရည္အား အိပ္ယာသို႔
ပို႔ေဆာင္ေပးသည့္ ေရစုပ္စက္စသည္မ်ား လိုအပ္သည္။

ေရစုပ္စက္

ေရသိုေလွာင္ကန္
အိပ္ယာ
ၾကားခံ

8 ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း
(1) ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း
① ေျမပ်ိဳးခင္းျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း
ပ်ိဳးခင္းကိုျပဳလုပ္ျပီးမ်ဳိးေစ့ခ်ပါမည္။ပ်ိဳးခင္းတြင္အပူေပးထားေသာပ်ိဳးခင္းနွင့္အေအးခံထားေသာပ်ိဳးခင္းတို့ရွိပါ
သည္။အေအးခံထားေသာပ်ိဳးခင္းမွာသီးသန္ ့ပစၥည္းမ်ားမလိုအပ္ပါ။အပူေပးထားေသာပ်ိဳးခင္းမွာလ်ွပ္စစ္အပူေပးဝိုင္ယာ
ကိုခင္း၍ပ်ိဳးခင္းေျမႀကီးကိုအပူေပးပါမည္။
②ပ်ိဳးခင္းေသတၱာျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း
ပ်ိဳးခင္းေသတၱာတြင္မ်ဳိးေစ့ခ်ပါမည္။ပ်ိဳးခင္းေသတၱာမ်ားလိုအပ္ပါသည္။
③ ပ်ိဳးပင္အိုးျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း
ပလတ္စတစ္ျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာပ်ိဳးပင္အိုးတြင္မ်ဳိးေစ့ခ်ပါမည္။ပလတ္စတစ္ပ်ိဳးပင္အိုးမွာအႀကီးအေသးအမ်ဳိးစုံရွိ
ပါသည္။

66မွန္မိုးမွန္ကာအေဆာက္အအုံ/ မွန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံ

6 တို႔ ျဖင့္ဥယ်ာဥ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္
④ စကၠဴပ်ိဳးပင္အိုးျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း
ေျမႀကီးအျဖစ္ေဆြးေျမ့ေျပာင္းလဲနိုင္ေသာစကၠဴပ်ိဳးပင္အိုးတြင္မ်ဳိးေစ့ခ်ပါမည္။
⑤ အကန္ ့အသတ္အခန္းမ်ားပါေသာလင္ပန္းျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း

အကန္ ့အသတ္အခန္းမ်ားပါေသာသီးသန့္လင္ပန္းတြင္မ်ဳိးေစ့ခ်ပါမည္။အကန့္အသတ္အခန္းမ်ားပါေသာလင္ပန္း
၏အခန္းအေရအတြက္မွာဟင္းသီးဟင္းအရြက္အမ်ဳိးအစားအလိုက္အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိပါသည္။

ေျမပ်ိဳးခင္းျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း ပ်ိဳးခင္းေသတၱာျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း ပ်ိဳးပင္အိုးျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း

ပ်ိဳးခင္းေသတၱာ

ပလတ္စတစ္ပ်ိဳးပင္အိုး

စကၠဴပ်ိဳးပင္အိုး

အကန့္အသတ္အခန္းမ်ားပါေသာ
လင္ပန္းျဖင့္ပ်ိဳးပင္စိုက္ပ်ိဳးနည္း

အကန္ ့အသတ္အခန္းမ်ားပါေသာလင္ပန္း

(2) ကိုင္းကူးဆက္ပ်ိဳးပင္
ကိုင္းကူးဆက္ပ်ိဳးပင္ဆိုသည္မွာ၊ကိုင္းကူးခံပင္တြင္ကိုင္းကူးသစ္ခက္ကိုဆက္ထားေသာပ်ိဳးပင္ျဖစ္ပါသည္။
ခရမ္းသီး၊သခြါးသီး၊ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ဖရဲသီးစသည္တို့သည္ကိုင္းကူးဆက္နည္းျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။
ကိုင္းကူးခံပင္တြင္ေရာဂါနွင့္ပိုးမႊားမ်ားကိုခံနိုင္ရည္ေကာင္းေသာအမ်ဳိးအစားကိုအသုံးျပဳပါမည္။
ကိုင္းကူးသစ္ခက္တြင္အသီးမ်ားစြာသီးျပီး၊အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာအမ်ဳိးအစားကိုအသုံးျပဳပါမည္။
ကိုင္းကူးဆက္နည္း၏အားသာခ်က္မွာေရာဂါနွင္ပိုးမႊားမ်ားကိုခံနိုင္ရည္ရွိျပီး၊အသီးမ်ားစြာသီးျခင္းတို႔ျဖစ္ပါသည္။
(3) က်န္းမာသန္စြမ္းေသာပ်ိဳးပင္
ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခေနေကာင္းမြန္ေသာပ်ိဳးပင္သည္ဆက္ၾကားမ်ားတိုေတာင္းျပီးပင္စည္လုံးႀကီးမား၍ႀကံ့ခိုင္ေသာပ်ိဳး
ပင္ျဖစ္ပါသည္။
ေရေလာင္းမ်ားလြန္းျခင္း၊အပူခ်ိန္ျမင့္မားေသာေနရာတြင္အပူခ်ိန္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းမ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ပါကပိန္ရွည္ေသာပ်ိဳးပင္
(အကိုင္းနွင့္ပင္စည္ၾကားကရွည္လ်ားေသာပ်ိဳးပင္) ျဖစ္လာပါမည္။
အလင္းေရာင္မလုံေလာက္လ်ွင္လည္းပိန္ရွည္လ်ားေသာပ်ိဳးပင္ျဖစ္ပါမည္။
နိုက္ထရိုဂ်င္ဓာတ္ပါဓာတ္ေျမဩဇာမလုံေလာက္ပါကနိမ့္ေသာအရြက္မ်ားအဝါေရာင္ျဖစ္လာျပီးပ်ိဳးပင္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနႈန္းနိမ့္က်လာပါမည္။

67

7သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္

1 “သစ္သီးပင္”ဆိုေသာအမ်ဳိးအစား၏အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္・အမ်ဳိးအစားမ်ား
(1) “သစ္သီးပင္” ၏အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္
သစ္သီးပင္ဆိုသည္မွာ၊အသီးမ်ားခူးဆြတ္ထုတ္လုပ္ရန္အတြက္စိုက္ပ်ိဳးေသာ(ရွင္သန္ေနေသာသစ္ပင္,jyu) (ဤျပဌာန္းစာအုပ္တြင္(သစ္ပင္,ki)ျဖစ္ပါသည္။မယ္လြန္၊ဖရဲသီးစသည့္အသီးမ်ားကိုလည္းခူးဆြတ္ေသာ္လည္း၊တစ္နွစ္တည္းနွင့္အ
ပင္ေျခာက္သြားမည့္(အပင္) ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ဟင္းသီးဟင္းရြက္ျဖစ္ပါသည္။
(သစ္သီး,kajitsu) ကို (အသီး,mi)ဟုလည္းေခၚဆိုပါသည္။
(2) သစ္သီးပင္ အမ်ဳိးအစားမ်ား
ေဆာင္းရာသီတြင္အရြက္ေၾကြေသာအမ်ဳိးအစားမွာ၊ရြက္ျပတ္သစ္သီးပင္ျဖစ္ပါသည္။ပန္းသီး၊စပ်စ္သီး၊သစ္ေတာ္သီး၊
မက္မြန္သီး၊တည္သီး၊သစ္အယ္သီးစသည္တို႔ ရွိပါသည္။
အရြက္မ်ားတစ္နွစ္လုံးရွိသည့္အပင္မွာတစ္နွစ္ပတ္လုံးစိမ္းလန္းေသာသစ္သီးပင္ျဖစ္ပါသည္။Satsuma Mandarinလိေမၼာ္သီး၊ေရွာက္ခိ်ဳသီး၊တရုတ္နွင္းသီးစသည္တို႔ ရွိပါသည္။
(3) ဘာေၾကာင့္သစ္သီးပင္ကိုစိုက္ပ်ိဳးပါသလဲ။
ခ်ိဳေမႊးေသာသစ္သီးသည္အျမဲစားသံုးေသာအစာမ်ားထဲတြင္ျပည့္စုံမႈကိုျဖည့္စြက္ေပးပါသည္။
အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာသစ္သီးမ်ားမွာေဈးျမင့္ျမင့္ျဖင့္ေရာင္းခ်နိုင္ျပီး၊ေသးငယ္ေသာစိုက္ကြင္းပမာဏျဖစ္ေသာ္
လည္းဝင္ေငြျမင့္မားပါသည္။

2 သစ္သီးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း၏ထူးျခားခ်က္မ်ား
(1) သစ္ပင္သက္တမ္း
ပ်ိဳးပင္ကိုစိုက္ပ်ိဳးျပီးလ်ွင္၊သစ္ပင္ကိုႀကီးထြားေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရန္အတြက္သုံးေလးနွစ္ၾကာမည္ျဖစ္ျပီး၊၎နွစ္မ်ား
အတြင္းတြင္အသီးမသီးေစရပါ။သစ္ပင္ႀကီးထြားလာမွအသီးသီးေစျပီး၊ခူူးဆြတ္ပါမည္။ထို ့ေနာက္၊အမ်ဳိးအစားအလိုက္ကြာျခားမႈရွိေသာ္လည္းမ်ားေသာအားျဖင့္အနွစ္20 မွ 40 နွစ္စဥ္ခူးဆြတ္နိုင္မည္ျဖစ္ပါ
သည္။

68

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
သစ္ပင္နု

သစ္ပင္ငယ္

အရြယ္သင့္ေသာသစ္ပင္

သစ္ပင္အို

ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈပမာဏ၊သစ္သီးခူးဆြတ္နိုင္မႈပမာဏ

သစ္ပင္၏အရြယ္ပမာဏ
သေႏၶေအာင္မႈစတင္ခ်ိန္
သေႏၶေအာင္နိုင္သည့္ပမာဏ

0

10

20

30

သစ္ပင္အသက္ (နွစ္)သေႏၶေအာင္နိုင္သည့္ပမာဏ

သစ္ပင္နု

ပန္းဖူးဖူးနုိင္သည့္ပမာဏ

သစ္ပင္ငယ္

အရြယ္သင့္ေသာသစ္ပင္

သစ္ပင္အုိ

သစ္ပင္သက္တမ္း (သစ္ပင္အသက္နွင့္ပန္းဖူးဖူးနုိင္သည့္ပမာဏနွင့္ သေႏၶေအာင္နိုင္သည့္ပမာဏ)(2) သစ္သီးပင္၏ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးပုံ
① ရြက္ညႊန္ ့၊ပန္းဖူးထြက္လာျခင္း
သစ္သီးပင္၏အေညွာက္တြင္အရြက္ထြက္လာမည့္ (ရြက္ညႊန္ ့) နွင့္ပန္းပြင့္ျပီးအသီးသီးမည့္ (ပန္းဖူး) တို႔ရွိပါသည္။
သစ္သီးပင္အမ်ဳိးအစားအလိုက္ပန္းဖူးမ်ားထြက္လာမည့္အခ်ိန္ကာလကြာျခားပါသည္။သစ္သီးပင္အမ်ားစုသည္
ပန္းပြင့္ျပီးသစ္သီးသီးမည့္နွစ္မတိုင္မီနွစ္တြင္ပန္းဖူးမ်ားထြက္လာေလ့ရွိပါသည္။
ပန္းဖူးထြက္လာရန္အတြက္၊ပံုစံ2မ်ဳိးရွိပါသည္။မက္မြန္သီးနွင့္ခ်ယ္ရီသီးတို႔သည္ယခင္နွစ္ရွည္ထြက္လာခဲ့ေသာအ
ကိုင္းခက္မ်ားတြင္ပန္းဖူးမ်ားထြက္လာပါမည္။ပန္းသီး၊သစ္ေတာ္သီး၊စပ်စ္သီးတို႔သည္ယခုနွစ္ရွည္ထြက္လာေသာအ
ကိုင္းခက္အသစ္မ်ားတြင္ပန္းဖူးထြက္လာပါမည္။Satsuma Mandarinလိေမၼာ္သီးတြင္ပံုစံ2မ်ဳိးလံုးရွိပါသည္။
ပန္းဖူးဖူးသည့္ေနရာအလိုက္အကုိင္းအခက္မ်ားခ်ိဳင္ပံုကြဲျခားပါသည္။
ပန္းအဖူးဖူးျခင္းအားကူညီေပးသည့္အေၾကာင္းရင္း
・ႏိုက္ထရိုဂ်င္ဓါတ္ေျမၾသဇာ၏ သက္ေရာက္မႈကိုေလ်ာ့နည္းေစသည္။
・အကိုင္းအခက္ျဖတ္ျခင္းကိုအားေလ်ာ့ေစသည္။
・အလြန္အကံြၽ သီးျခင္းအား ေရွာင္ရွားသည္။
・ေျမဆီလႊေရဓါတ္အား အနညး္အက်ဥ္းေလွ်ာ့ခ်ေပးသည္။

69

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ပန္းအဖူးဖူးျခင္းအခ်ိန္အခါ
ရြက္ေၾကြသစ္သီးပင္အမ်ားစုသည္ 6 〜 8 လတြင္ပန္းအဖူးဖူးသည္။ စပ်စ္သီးသည္ 5 လပိုင္းလကုန္၊
Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးသည္ 10 〜 12 လျဖစ္သည္။
② ပန္းပြင့္၊သေႏၶေအာင္ျခင္း
ပန္းမ်ားပြင့္ျပီး၊ဝတ္မႈန္မ်ားကဝတ္ဆံမတြင္ဝတ္မႈန္ကူးလ်ွင္၊သေႏၶေအာင္ျပီးသစ္သီးမ်ားစတင္သီးပါမည္။Satsuma
Mandarinလိေမၼာ္သီးကဲ့သို ့ဝတ္မႈန္ကူးျခင္းမရွိဘဲႀကီးထြားနုိင္သည့္သစ္သီးပင္မ်ားလည္းရွိပါသည္။
သေႏၶမေအာင္လည္းပဲအသီးစတင္ဖြံ႕ၿဖိဳးျခင္းအား parthenocarpy ဟုေခၚသည္။ parthenocarpy သစ္သီးမ်ားမွာ
Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးမွအျခား၊ ကတြတ္ပင္၊ ဟိလတနဲနရိွတည္သီး တို႔ျဖစ္သည္။ စပ်စ္သီးသည္ ဂ်ဘိယ္
ရယ္လင္ေဟာ္မုန္းကိုအသုံးျပဳျခင္းျဖင့္ အေစ့မရွိေသာသစ္သီးအျဖစ္ေရာက္ရွိသည္။
③ သစ္သီးမ်ားႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးျခင္း၊ရင့္မွည့္ျခင္း
သစ္သီးသည္တျဖည္းျဖည္းခ်င္းႀကီးထြားလာျပီး၊သၾကားဓာတ္မ်ားကိုသိုေလွာင္ကာ၊မွည့္လာသည္နွင့္အမ်ွမ်ား
ေသာအားျဖင့္ခ်ိဳလာမည္ျဖစ္ပါသည္။ထို ့ေနာက္ဆဲလ္ဖြဲ ့စည္းပုံေျပာင္းလဲလာျပီး၊ေပ်ာ့ေျပာင္းလာမည္ျဖစ္ပါသည္။
သစ္သီးမ်ားႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးျခင္းမွာပထမဦးစြာျဖင့္ဆဲလ္မ်ားတိုးပြါးလာျပီး၊ဒုတိယအဆင့္အေနျဖင့္ဆဲလ္မ်ားႀကီးထြား
လာပါမည္။
(3) သစ္သီးပင္မ်ားစိုက္ပ်ိဳးနိုင္သည့္ပတ္ဝန္းက်င္
① အပူခ်ိန္၊ေနေရာင္ျခည္ထိုးျခင္း၊မိုးရြာမႈ၊ေလတိုက္ျခင္း
သစ္ကိုင္းခက္အသစ္မ်ား(＝အသစ္ထြက္လာေသာအကိုင္းအခက္မ်ား) နွင့္သစ္သီးမ်ားႀကီးထြားနိုင္ရန္မွာသင့္ေတာ္
ေသာအပူခ်ိန္၊ေနေရာင္ျခည္ရရွိခ်ိန္၊မိုးရြာမႈမ်ားလိုအပ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ေလျပင္းထန္စြာတိုက္ပါကသစ္သီးမ်ားထိခိုက္ျပီး၊ေၾကြက်ျခင္းတို႔ရွိသည့္အတြက္ေလကိုကာစီး၍စိုက္ပ်ိဳး
ပါမည္။
သစ္ေတာ္သီးစိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္တြင္စင္ေထာင္၍စိုက္ပ်ိဳးျခင္းကိုျပဳလုပ္ျခင္းမွာမုန္တိုင္းစသည့္တို႔ ေၾကာင့္ေလျပင္းထန္စြာ
တိုက္ေသာအခါ၊သစ္သီးမ်ားထိခိုက္ျခင္း၊ေၾကြက်ျခင္းတို႔ မရွိေစရန္ျဖစ္ပါသည္။
② ဩဇာဓာတ္
သစ္သီးပင္မ်ားႀကီးထြားရန္မွာနိုင္တရိုဂ်င္၊ေဖာ့စဖရတ္၊ပိုတက္ဆီယမ္တို႔အျပင္ညီမ်ွေသာဩဇာဓာတ္မ်ားလိုအပ္ပါ
သည္။ေျမဩဇာထည့္ရာတြင္သင့္ေတာ္ေသာအခ်ိန္တြင္သင့္ေတာ္ေသာပမာဏထည့္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
③ ေျမဆီလႊာ
သစ္သီးပင္ကအျမစ္စိုက္ျပီး၊ဩဇာဓာတ္မ်ားနွင့္ေရဓာတ္တို႔ကိုစုပ္ယူနုိင္ရန္အတြက္သင့္ေတာ္ေသာေျမေရာစပ္မႈ
လိုအပ္ပါသည္။
ေျမဩဇာမ်ားမစီးဆင္းသြားနိုင္ျခင္းအား၊ေရစြဲျမဲနိုင္ျခင္းအား(ေရစြဲခိုင္အား)၊ေရေလ်ာအား(ေရအပိုစီးဆင္းအား) တို႔သည္အေရးၾကီးပါသည္။

70

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
3 သစ္သီးပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
(1) သစ္ပင္ကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
① ပ်ိဳးပင္မ်ားထုတ္လုပ္ျခင္း၊ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
သစ္သီးပင္၏ပ်ိဳးပင္မွာမ်ားေသာအားျဖင့္ (ကိုင္းကူးခံ)တြင္ (ကိုင္းကူးသစ္ခက္)ကို (ကိုင္းကူးဆက္ျခင္း)ျပဳလုပ္ျပီးထုတ္လုပ္ပါသည္။
ကိုင္းကူးခံမွာအျဖစ္ေသခ်ာထိုးနုိင္ျပီး၊ေရာဂါခံနိုင္ရည္ေကာင္းေသာအမ်ဳိးအစားကိုေရြးခ်ယ္ပါမည္။
ကိုင္းကူးသစ္ခက္မွာအရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာသစ္သီးမ်ားသီးသည့္ေကာင္းမြန္ေသာအမ်ဳိးအစားကိုေရြးခ်ယ္
ပါမည္။ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းမွာကိုင္းခက္ဆက္ျခင္းနွင့္အဖူးဆက္ျခင္းတို႔ ရွိပါသည္။
ကိုင္းကူးခံတြင္အကိုင္းခက္ကိုဆက္ျခင္းကို (ကိုင္းခက္ဆက္ျခင္း) ဟုေခၚပါသည္။
ကိုင္းကူးဆက္နည္းမွာျဖတ္ေတာက္ဆက္ျခင္း၊ပင္စည္အလယ္ခြဲဆက္ျခင္း၊ေဘးထိုးခဲြဆက္ျခင္းတို႔ ရွိပါသည္။
ကိုင္းကူးခံတြင္အဖူးကိုဆက္ျခင္းကို (အဖူးဆက္ျခင္း) ဟုေခၚပါသည္။
အဖူးဆက္နည္းမွာTပုံစံအဖူးဆက္ျခင္း၊အဖူးခြာ၍ဆက္ျခင္းတို႔ ရွိပါသည္။

ထုတ္လုပ္ပုံနည္းလမ္းမ်ား
ကိုင္းကူးဆက္မ်ဳိးပြားျခင္း

ရွင္းလင္းခ်က္

ဝိေသသလကၡဏာ
သစ္သီးပင္မ်ားတြင္ျပဳလုပ္ေလ့

ကိုင္းကူးခံတြင္ကိုင္းကူးသစ္ခက္ကိုဆက္ျခင္း

ရွိသည္

သစ္ကိုင္းမ်ားနွင့္အရြက္အပိုင္းမ်ားကိုျဖတ္ထုတ္ျပီး၊ေျမ
သစ္ကိုင္းခက္ထိုးမ်ဳိးပြားျခင္း ႀကီးနွင့္ပ်ိဳးေျမမ်ားတြင္ထိုး၍အေညွာက္နွင့္အျမစ္မ်ား

စပ်စ္သီး၊သဖန္းသီးစသည္

ထြက္ေစျပီး၊ပ်ိဳးပင္အျဖစ္သုံးပါမည္။
အျမစ္ထုတ္မ်ဳိးပြားျခင္း
အေစ့မွေပါက္ေသာအပင္ေ
ပါက္မ်ဳိးပြားျခင္း

သစ္ကိုင္းခက္ထိုး

အခက္အပိုင္းအခ်ိဳ ့ကိုေကြးျပီးေျမျမွပ္၍အျမစ္မ်ားထြ
က္လာပါကျဖတ္ထုတ္ျပီးပ်ိဳးပင္အျဖစ္သုံးပါမည္။
မ်ဳိးေစ့ခ်၍ပ်ိဳးပင္ကိုထုတ္လုပ္ပါမည္။

အျမစ္ထုတ္ (အျမစ္မထြက္မီ)71ပန္းသီးစသည္
ကိုင္းကူးခံမ်ားကိုထုတ္လုပ္
ပုံထုတ္လုပ္နည္း

အျမစ္ထုတ္ (အျမစ္ထြက္ျပီး)7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ပ်ိဳးပင္ထုတ္လုပ္ျခင္းတြင္ အာဟာရေပါက္ဖြားသည္ႏွင့္ (ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္း)ျဖင့္ အေစ့ေပါက္ေသာနည္းလမ္းရွိသည္။
အေစ့မွေပါက္ဖြားလာေသာပ်ိဳးပင္အား အေစ့ေပါက္ဟုေခၚသည္။
မ်ိဳးေစ့ေပါက္ဖြားလာေစျခင္းသည္ ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းအားပ်ိဳးေထာင္သည့္အခ်ိန္ႏွင့္ မ်ိဳးစိတ္သစ္အားပ်ိဳးေထာင္သည့္
အေျခအေနျဖစ္သည္။
ေကာင္းမြန္သည့္ပ်ိဳးပင္မ်ားသည္ ေသးငယ္သည့္အျမစ္မ်ားေကာင္းစြာရွည္ထြက္၍ ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားမျဖစ္ပြါးသည့္အရာ
ျဖစ္သည္။
ကိုင္းကူးသစ္ခက္သည္ ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားမျဖစ္ပြါးသည့္အရာအား အသံုးျပဳသည္။
ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္
① တူညီေသာအမ်ိဳးအစားႏွင့္တူညီေသာပံုစံမ်ားအား တိုးပြါးေစသည္။
② သေႏၶတည္ျခင္းအားျမန္ဆန္ေစသည္။
③ အဆင့္ျမင့္ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္းျဖင့္ အခ်ိန္တိုတြင္းတြင္ အမ်ိဳးအစားအားအသစ္ျပန္လုပ္ေပးသည္။
④ ခံႏိုင္ရည္စြမ္းအားျမင့္မားေသာ ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းႏွင့္လိုက္ၿပီး ပိုးမႊားမ်ား၏အေႏွာင့္အယွက္အားေလ်ာ့နည္းေစသည္။
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အဓိကစိုက္ပ်ိဳးလ်ွက္ရွိေသာသစ္သီးပင္မ်ား၏ပ်ိဳးပင္မ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။တစ္နွစ္ပတ္လုံးစိမ္းလန္းေသာသစ္သီးပင္

ရြက္ျပတ္သစ္သီးပင္

(အျမဲစိမ္းသစ္သီးပင္)(သက္တမ္းရွည္၍ရာသီအလိုက္အရြက္ေၾကြေသာသစ္သီးပင္)ေရွာက္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစားမ်ား

တည္သီး

72စပ်စ္သီး

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ကိုင္းခက္ဆက္ျခင္းနွင့္အဖူးဆက္ျခင္းတို႔၏အေျခခံလုပ္ပုံလုပ္နည္းတို႔ကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။《ကိုင္းခက္ဆက္ျခင္း》ျဖတ္ေတာက္ဆက္ျခင္း

ပင္စည္အလယ္ခြဲဆက္ျခင္း

ေဘးထိုးခဲြဆက္ျခင္း

ကိုင္းကူးခံနွင့္ကိုင္းကူးသစ္ခက္တို႔၏ဖြဲ ့ကိုင္းကူးခံ၏ပင္စည္ကိုအလယ္မွခြဲ၍သပ္ေခ်ာင္းပုံစံကိုင္းကူးသစ္ခက္ကိုညွ

အကိုင္းအခက္၊ပင္စည္တို႔

စည္းပုံအလႊာတို႔ကိုကိုက္ညီေအာင္ညွိျပီ

ပ္ထိုးပါမည္။

ကိုျဖတ္ေတာက္ျခင္းမလုပ္ဘဲ၊၎တို႔အထဲ

းကိုင္းကူးသစ္ခက္ကိုထိုးပါမည္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ပင္မပင္စည္အသစ္ကူးေျပာင္းခ်ိန္တြင္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။

တြင္ထိုးဆက္သည့္နည္းလမ္းျဖစ္ပါသည္။

《အဖူးဆက္ျခင္း》①အဖူးကိုျဖတ္ထုတ္ပါ။

②ကိုင္းကူးခံအပင္တြင္T③အဖူးကိုထိုး

ပုံသဏၭာန္ျဖတ္ေတာက္မွုကိုျပဳလုပ္ပါ။

ဆက္ပါ။

④အဖူးကိုထုတ္ျပီးကပ္ႀကိဳး
ျပားျဖင့္ပတ္ျပီးပိတ္ပါမည္။

○ ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းတြင္လို
အပ္ေသာပစၥည္းကိရိယာ
မ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္
ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။ဓားေသး (ျဖတ္ထုတ္ရန္)○ ပ်ိဳးပင္မ်ားကိုင္းကူးပုံကို နားလည္

ကိုင္းဆက္ကပ္ႀကိဳးျပား

ကိုင္းဆက္ဖေယာင္း

ဆက္ထားေသာအပိုင္းကိုေျမႀကီးေပၚ

သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။သို ့ထုတ္ပါမည္။
ဆက္ထားေသာအပိုင္း

ကိုင္းကူးခံအပင္

73

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္းအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
ကိုင္းကူးဆက္ခံျခင္း

①

②

③

ပံုစံအလႊာ

④ဓါးအေသးျဖင့္

အေပြးသစ္ပင္(ျပြန္အစိတ္အပိုင္း)ျဖတ္ထုတ္သည္

သစ္ပင္၏ႏူးညံ့ေသာတစ္ရွဴး

3 cm ေလာက္
အနည္းငယ္အတြင္းဘက္သို႔
ျဖတ္ထုတ္သည္

4.5～6cm※※ အျပင္ဘက္သို႔လွည့္လွ်င္ အရွိန္ေကာင္းေကာင္းျဖင့္ျဖတ္ႏိုင္ၿပီး၊ လက္ေခ်ာင္းႏွင့္လက္အား
လွီးမိမည္ကို စိုးရိိမ္သည့္အတြက္ေၾကာင့္

① ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းအား မ်က္ႏွာျပင္ 4.5 ～ 6 cm အျမင့္တြင္လွီးျဖတ္သည္။
② ပုခံုးေနရာအား 45 ဒီဂရီေထာင့္ျဖင့္ျဖတ္ထုတ္ၿပီး ႏႈတ္ယူရမည္။

③ ေစာင္းေနေသာေနရာတြင္ ေအာက္တည့္တည့္သို႔မူတည္ၿပီး ျဖတ္ထုတ္ရမည္။
④ ျဖတ္သည့္အေပါက္ဝက မေျခာက္ေသြ႕ခင္ ကိုင္းကူးသစ္ခက္ကိုဆက္မည္။

ကိုင္းကူးသစ္ခက္

①②③
ကိုင္းကူးဆက္သည့္ေနရာတြင္
ထိုးစိုက္သည့္အစိတ္အပိုင္း

ကိုင္းကူးသစ္ခက္အားယူ
သည့္အစိတ္အပိုင္း

3.6 cm ေလာက္

3 cm ေလာက္

45 ဒီဂရီ

9 mm ေလာက္

① ကိုင္းကူးသစ္ခက္သည္ ကိုင္း၏အလယ္ေနရာ၏ အေညွာက္ထြက္လာေသာခိုင္ခံ့သည့္ေနရာအား အသံုးျပဳမည္။
② အေညွာက္အား 1 ～ 3ခုဆက္ၿပီး၊ ပါးလႊာစာျဖင့္ 3.6cm ေလာက္ေစာင္း၍ျဖတ္ခ်မည္။

③ အေနာက္ဘက္အား 45 ဒီပရီေလာက္ေထာင့္ျဖင့္ ေစာင္း၍ 9mm ေလာက္ျဖင့္ျဖတ္ခ်မည္။

ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္နည္း

②①ေဘးမ်က္ႏွာျပင္

③ေရွ႕မ်က္ႏွာျပင္

① ကိုင္းကူးဆက္သည္ေနရာႏွင့္ ကိုင္းကူးသစ္ခက္၏ပံုစံအလႊာအားခ်ိန္ၿပီး ကိုင္းကူးသစ္ခက္အားစိုက္သြင္းမည္။
အလႊာပံုစံသည္ မ်က္စိသက္သက္ျဖင့္ မစစ္ေဆးႏိုင္သည့္အတြက္ သစ္ပင္(ျပြန္အစိတ္အပိုင္း)၏ အျပင္ဘက္အား ခ်ိန္ညွိမည္။
ကိုင္းကူးဆက္သည့္အေပၚမ်က္ႏွာျပင္သစ္ေစးအားသုတ္လိမ္းမည္။

② ေသေသခ်ာခ်ာတိပ္ျဖင့္အေသတပ္ဆင္မည္။

③ ကိုင္းကူးဆက္သည့္ေနရာႏွင့္ကိုင္းကူးသစ္ခက္အား polyethylene အိတ္စသည္ျဖင့္ ဖံုးအုပ္မည္။

ကိုင္းကူးဆက္သည့္ေနရာႏွင့္ကိုင္းကူးသစ္ခက္အားခ်ိန္ညွိျခင္း(သတိ) ကိုင္းကူးဆက္သည့္ေနရာႏွင့္ကိုင္းကူးသစ္ခက္အၾကားတြင္ ေနရာလြတ္မရွိေအာင္သတိထားရမည္။
သစ္ပင္(ျပြန္အစိတ္အပိုင္း)အေပြးကိုင္းကူးဆက္ခံျခင္း
ေကာင္းမြန္ေသာဥပမာ

ကိုင္းကူးသစ္ခက္

သစ္ေခါက္

ပံုစံအလႊာ
အေပြးသစ္ပင္(ျပြန္အစိတ္အပိုင္း)အလႊာပံုစံအခ်င္းခ်င္းအားခ်ိန္ညွိမည္
ဆိုးရြားေသာဥပမာ

74သစ္ပင္၏ႏူးညံ့ေသာတစ္ရွဴး

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
② အကိုင္းအခက္မ်ားညွိနိွုင္းျခင္း၊ခ်ိဳင္ျခင္း
(အကိုင္းအခက္မ်ားညွိနိွုင္းျခင္း)သည္အကိုင္းအခက္မ်ားကိုျဖတ္ေတာက္ျခင္း၊တြဲခ်ည္ျခင္းစသည္တို႔ကိုလုပ္ေဆာင္
ျပီး၊အပင္၏ပုံ သဏၭာန္ကိုျပဳျပင္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္ပါသည္။
(ခ်ိဳင္ျခင္း)သည္အကိုင္းအခက္မ်ားကိုျဖတ္ေတာက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ပန္းမ်ားကိုေကာင္းမြန္စြာပြင့္ေစျပီး၊သစ္သီးမ်ားကိုတည္ျငိမ္ေသာပမာဏသီးနိုင္ေစရန္နွင့္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားလြယ္ကူ
စြာလုပ္ကုိင္နုိင္ရန္ရည္ရြယ္ပါသည္။
အကိုင္းအခက္မ်ားကိုျဖတ္ေတာက္သည့္ပမာဏအလိုက္ (အားေပးခ်ိဳင္ျခင္း) နွင့္ (အားနည္းေစရန္ခ်ိဳင္ျခင္း) တို႔ရွိပါသည္။
အားေပးခ်ိဳင္ျခင္းမွာပင္ပိုင္းအဂၤါႀကီးထြားမႈကိုအားေပးပါသည္။အားနည္းေစရန္ခ်ိဳင္ျခင္းမွာပင္ပိုင္းအဂၤါႀကီးထြားမႈ
ကိုအားနည္းေစျပီးမ်ဳိးပြါးအဂၤါႀကီးထြားမႈကိုအားေပးပါသည္။
သစ္သီးပင္မ်ားတြင္၎ တို႔ ၏အမ်ဳိးအစားအလိုက္တစ္မ်ဳိးခ်င္းစီသီးသန္ ့သစ္ပင္ျဖတ္ေတာက္ပုံ (ပုံသဏၭာန္)ရွိပါသည္။
ပင္မပင္စည္ပုံသဏၭာန္မွာပန္းသီး၊မက္မြန္သီးတို႔၏သာမန္အပင္အရြယ္ထက္ပုကြေစေသာစိုက္ပ်ိဳးနည္း၊မူမမွန္ပင္
မပင္စည္ပုံသဏၭာန္မွာပန္းသီး၊တယ္သီးစသျဖင့္၊အကိုင္းသုံးခက္ခြဲပင္မပင္စည္ပုံသဏၭာန္စသျဖင့္၊စင္ေထာင္၍စိုက္ပ်ိဳး
သည့္အပင္မ်ားမွာစပ်စ္သီး၊ဂ်ပန္သစ္ေတာ္သီးတို႔ ျဖစ္ပါသည္။
အကိုင္းအခက္မ်ားညွိနိွုင္းျခင္းမွာပင္မပင္စည္၏တစ္ေနရာမွအကိုင္းအခက္မ်ားစြာထြက္ေနေသာ
(ပင္စည္ဝိုင္းအခက္)မျဖစ္ေစရန္သတိျပဳရပါမည္။

ပင္စည္ဝိုင္းအခက္

အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္းအား ေဆာင္းရာသီတြင္လုပ္ျခင္း (ေဆာင္းရာသီအကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္း) သည္ အဓိကျဖစ္သည္။
(ေႏြရာသီအကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္း) အား အရန္အေနျဖင့္ျပဳလုပ္သည္။
အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္းတြင္(ျပန္လည္၍အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္း) ႏွင့္ (အပင္ခ်ိဳင္ျခင္း) ဟူ၍ ၂မ်ိဳးရိွသည္။
(ျပန္လည္၍အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္း) သည္ အသစ္ရွည္ထြက္လာေသာအကိုင္းအားအလယ္မွျဖတ္ျခင္းျဖစ္ၿပီး၊ (အသစ္ျပန္
ထြက္လာမည့္သစ္ကိုင္း)၏ႀကီးထြားမႈအား တက္ၾကြစြာျဖင့္ရွိေနသည္။
(အပင္ခ်ိဳင္ျခင္း )သည္ လိုအပ္သည့္သစ္ကိုင္းမ်ားအားခ်န္ၿပီး၊ မလိုအပ္ေသာသစ္ကိုင္းမ်ားအားျဖတ္ခ်သည္။ ေလျဖတ္
သန္းမႈ ႏွင့္ ေနအလင္းေရာင္အားေကာင္းစြာျပဳလုပ္မည္။

75

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္းစည္းကမ္းမ်ားအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
အကိုင္းအခတ္မျဖတ္ခင္၊ သစ္ပင္တစ္ပင္လံုးအားၾကည့္ရွဳျပီး အဓိကသစ္ကိုင္းႏွင့္လိုအပ္ေသာသစ္ကိုင္းမ်ားကို ထားရွိၿပီး၊
သစ္ကိုင္းမ်ား၏ျပည့္က်ပ္သည့္အေျခအေနႏွင့္ အသီးျဖစ္ေစမည့္ေနရာစသည္အားစဥ္းစား၍ ျဖတ္မည့္သစ္ကိုင္းအား
ဆံုးျဖတ္သည္။
ဦးစြာ အဓိကသစ္ကိုင္းမွစတင္မည္။ ထိပ္ဖ်ားမွ ေအာက္ေျခဘက္သို႔မူတည္၍ မလိုအပ္ေသာသစ္ကိုင္းမ်ားအား ျဖတ္မည္။
မလိုအပ္သည့္သစ္ကိုင္းႀကီးမ်ားအား သစ္ကိုင္းအရင္းမွ နည္းနည္းခ်င္းျဖတ္ခ်မည္။(အပင္မးႈျံခင္း)ခ်န္ထားမည့္သစ္ကိုင္းအေသးမ်ားအား ရွည္ထြက္ေစခ်င္သည့္ဘက္သို႔မ်က္ႏွာမူ၍ အရြက္၊ အေညွာက္တို႔၏အေပၚမွ
ျဖတ္ခ်ရမည္။(ျပန္လည္၍အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္း)မလိုအပ္ေသာသစ္ကိုင္းအေသးမ်ားအား သစ္ကိုင္းအရင္းမွကတ္ေၾကးျဖင့္ျဖတ္ခ်ရမည္။(အပင္ခ်ိဳင္ျခင္း )76

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္းအား နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။
အဓိကပင္စည္မွရွည္ထြက္လာေသာကိုင္းသစ္မ်ားကိုျဖတ္သည္

အပင္ခ်ိဳင္ျခင္း

ျပန္လည္၍အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ျခင္း
အကိုင္းအခတ္ျဖတ္ၿပီးေနာက္

အကိုင္းအခတ္မျဖတ္ခင္

အလယ္ကိုင္း

ေျပာင္းျပန္ကိုင္း

အခက္ကိုင္း

(ေျပာင္းျပန္သြားသည့္ကိုင္း)အခက္ကိုင္း

သစ္ကိုင္းႀကီးမ်ားအားျဖတ္နည္း

မတ္တပ္ကိုင္း
ကန္႔လန္႔ကိုင္း
ေျပာင္းျပန္သြားသည့္ကိုင္း

အၿပိဳင္ကိုင္း
ေျပာင္းျပန္ကိုင္း
ကုိယ္ထည္

အပင္ေျခရင္းမွအတက္

ျဖတ္ရန္လိုအပ္ေသာသစ္ကိုင္း

သစ္ကိုင္းေသးမ်ားအားျဖတ္နည္း

အခက္ကိုင္း၊ မတ္တပ္ကိုင္း၊ ၊ ေျပာင္းျပန္သြားသည့္ကိုင္း၊ အၿပိဳင္ကိုင္း၊ ေျပာင္းျပန္ကိုင္း၊
ကန္႔လန္႔ကိုင္း ကိုယ္ထည္၊ အပင္ေျခရင္းမွအတက္ စသည္မ်ားအားျဖတ္သည္။
အလယ္ကိုင္းအား မျဖတ္ပါ။

77

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ အဓိကအပင္ပံုစံႏွင့္ သစ္သီးပင္မ်ား၏အမ်ဳးိအစားမ်ားနွင့္မ်ဳးိႏြယ္အား နားလည္ေအာင္လုပ္ၾကရေအာင္

အဓိကပင္စည္

အဓိကသစ္ကိုင္း

အဓိကသစ္ကိုင္း

အခက္ကိုင္း

စင္အဓိကသစ္ကိုင္း
အဓိကပင္စည္

အဓိကပင္စည္ပံုစံ

(သရက္သီး၊ မက္မြန္သီး)ပံုစံမက်ေသာပင္စည္ပံုစံ
(သရက္သီး၊ တည္သီး)အဓိကပင္စည္

အဓိကပင္စည္

သဘာဝပံုစံ

(မက္မြန္သီး၊ ဆီးပင္၊ ဆီးသီး)စင္ပံုစံအပင္

(စပ်စ္သီး၊ သစ္ေတာ္သီး)(အစားထိုးစိုက္ပ်ိဳးနည္း)③ အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ည္ျခင္း
ဂ်ပန္သစ္ေတာ္သီး၊စပ်စ္သီးစသည္တို႔သည္အကိုင္းအခက္နုမ်ားရွည္ထြက္သည့္ဦးတည္ဘက္ကိုထိန္းခ်ဳပ္ေပးသည့္
အကိုင္းအခက္မ်ားတြဲခ်ည္သည့္လုပ္စဥ္ကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။

④ သေႏၶေအာင္ျခင္းကိုထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
ပန္းမ်ားမပြင့္မီအခ်ိန္မွအသီးမ်ားခူးဆြတ္မည့္အခ်ိန္ကာလအထိေအာက္ပါလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားရွိပါသည္။

ⅰအဖူးေျခြျခင္း၊ပန္းခူးျခင္း
အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာသစ္သီးမ်ားကိုျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျပီးလာမည့္နွစ္တြင္ပန္းမ်ားေကာင္းစြာပြင့္ေစရန္
အတြက္ပိုလ်ွံေနေသာအဖူးမ်ားနွင့္ပန္းမ်ားကိုျဖဳတ္ခူးျခင္းတို႔ ကိုလုပ္ေဆာင္ပါသည္။

ⅱ ဝတ္မႈန္ကူးျခင္း (သေႏၶတည္ျခင္း)ပန္းမ်ားပြင့္ခ်ိန္တြင္လူ ့လက္ျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးျခင္းျဖင့္ဝတ္ဆံမတြင္ဝတ္မႈန္ကိုကပ္ေစပါမည္။
ပ်ားစသည့္အင္းဆက္ပိုးမ်ားကိုလည္းအသုံးျပဳပါသည္။
ေကာင္းမြန္စြာသေႏၶေအာင္ေစနိုင္ရန္အတြက္မ်ဳိးမတူေသာ (ဝတ္မႈန္ကူးသစ္ပင္) ကိုစိုက္ပ်ိဳးထားပါမည္။

78

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

ရြက္ျပတ္သစ္သီးပင္(သက္တမ္းရွည္၍ရာသီအလိုက္အရြက္ေၾကြေသာသစ္သီးပင္)○ လူ ့အင္အားျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳမည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။လူ ့အင္အားျဖင့္တီထြင္ျပဳလုပ္ထားလူ ့အင္အားျဖင့္တီထြင္ျပဳလုပ္ထား

သည့္ဝတ္မႈန္ကူးပစၥည္းကိရိယာ

သည့္ဝတ္မႈန္ကူးပစၥည္းကိရိယာ

bontenⅲ အသီးေျခြျခင္း
အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာသစ္သီးမ်ားကိုခူးဆြတ္နိုင္ျပီး၊လာမည့္နွစ္ပန္းမ်ားေကာင္းစြာပြင့္ေစရန္အတြက္
ပိုလ်ွံေနေသာအသီးမ်ားကိုျဖဳတ္ခ်ပါမည္။
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

အေျခခံ

○ ျဖဳတ္ခ်မည့္အသီးမ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။① ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားက်ေရာက္ေနေသာအသီးမ်ားနွင့္ဒဏ္ရာရွိေနေသာအသီးမ်ား။
② ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈေနာက္က်ေနေသာအသီးမ်ား၊ပုံသဏၭာန္မေကာင္းေသာအသီးမ်ား။
③ အိတ္ဆြတ္ရန္ခက္ခဲေသာေနရာတြင္ရွိေသာအသီးမ်ား။
သစ္ေတာ္သီး

လိေမၼာ္သီး

ခ်န္ထားမည့္သစ္သီးမ်ား

ပန္းကန္ျပားပုံသစ္သီး

ျဖဳတ္ခ်မည့္သစ္သီးမ်ား

အိုးပုံစံအသီး

ခ်န္ထားမည့္သစ္သီးမ်ား

ပုံသဏၭာန္ေျပာင္းေနေသာ

ေျမာင္းပါေန

အသီး(ထူးကဲသစ္သီး)ေသာအသီး

79ျဖဳတ္ခ်မည့္သစ္သီးမ်ား

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

အၿမဲစိမ္းပင္

○ Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးခူးျခင္ နားလည္ေအာင္ေလ့လာၾကစို႔။

ⅳ အိတ္ဆြတ္ျခင္း
ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားမွကာကြယ္ျပီး၊သစ္သီးမ်ားကိုလွပစြာသီးေစရန္အတြက္သစ္သီးကိုအိတ္ဆြတ္ပါမည္။

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

ရြက္ျပတ္သစ္သီးပင္(သက္တမ္းရွည္၍ရာသီအလိုက္အရြက္ေၾကြေသာသစ္သီးပင္)○ အေျခခံအိတ္ဆြတ္နည္းကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။80

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

ရြက္ျပတ္သစ္သီးပင္(သက္တမ္းရွည္၍ရာသီအလိုက္အရြက္ေၾကြေသာသစ္သီးပင္)○ အဓိကစိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိေသာသစ္သီးပင္မ်ား၏
အိတ္အမ်ဳိးအစားမ်ားနွင့္အိတ္ဆြတ္နည္းတို႔ ကို နားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို ့။မက္မြန္သီးမ်ားအတြက္

စပ်စ္သီးမ်ားအတြက္

မက္မြန္သီး

ပိတ္ခ်ိတ္

အိတ္ကိုေဖာင္းေအာင္လုပ္၍၊အိတ္တြင္ပါေသာေျမာင္း
ထဲတြင္အကုိင္းကိုထည့္၍၊သစ္သီးကိုေသခ်
ာစြာအိတ္ထဲသို ့ ထည့္ပါမည္။

အိတ္အေပါက္ဝကုိအကိုင္း၏အေနာက္ဘက္တြင္ရႈံ ့၍ေပါင္းစပ္ျပီးအကိုင္းဘက္တြင္အိပ္ေစျပီးအကိုင္းကို
ပါပတ္၍ပိတ္ခ်ိတ္ကိုေသခ်ာစြာပိတ္ပါမည္။

စပ်စ္သီး

ပိတ္ခ်ိတ္

အသီးအညွာ

ပိတ္ခ်ိတ္ပါေသာအဖက္ကိုရႈံ ့၍ပိတ္ခ်ိတ္ကိုလဲွခ်ျပီးအသီးအ
ညွာတြင္ပတ္၍အေပါက္ဝကို
ေသခ်ာစြာပိတ္ပါမည္။

အိတ္ကိုေဖာင္းေအာင္လုပ္၍၊အသီးအ
ခိုင္ကိုအိတ္အလယ္တြင္ထည့္ျပီးပိတ္ခ်ိတ္
မပါေသာအဖက္ကို ရႈံ ့၍ပိတ္ပါမည္။

(တူညီေသာလုပ္စဥ္မ်ား) ① သစ္သီးကိုအိတ္ထဲသို ့ေသခ်ာစြာထည့္ပါ။
② ပိတ္ခ်ိတ္ကိုေသခ်ာစြာပတ္ခ်ိန္တြင္သစ္သီးရိုးတံနွင့္အကိုင္းအခက္မ်ားကို
မတိုက္မိေစရန္သတိျပဳရပါမည္။

81

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
⑤ ခူးဆြတ္ျခင္း
ပန္သီး၊ဂ်ပန္သစ္ေတာ္သီး၊ေရွာက္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစားမ်ားစသည္တို႔မွာရင့္မွည့္လာလ်ွင္ခူးဆြတ္ပါမည္။
အေနာက္တိုင္းသစ္ေတာ္သီး၊ကီဝီသီးစသည္တို့သည္ခူးဆြတ္ျပီးေနာက္မွသိုေလွာင္ျပီးရင့္မွည့္ေစပါမည္။
(အုပ္မွည့္ေစျခင္း)အဓိကခူးဆြတ္ခ်ိန္

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီး

10 လပိုင္းလလယ္ 〜 12 လပိုင္းလဆန္း

ပန္းသီး

9 လပိုင္းလဆန္း 〜 11 လပိုင္းလလယ္

သစ္ေတာ္သီး

8 လပိုင္းလလယ္ 〜 11 လပိုင္းလကုန္

စပ်စ္သီး

8 လပိုင္းလလယ္ 〜 10 လပိုင္းလဆန္း

မက္မြန္သီး

6 လပိုင္းလကုန္ 〜 8 လပိုင္းလကုန္

တည္သီး

9 လပိုင္းလကုန္ 〜 12 လပိုင္းလဆန္း

တစ္နွစ္ပတ္လုံးစိမ္းလန္းေသာသစ္သီးပင္
○ Satsuma Mandarinလိေမၼာ္သီးခူးဆြတ္နည္းကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ႀကိဳးစားၾကပါစို့။

▼ႏွစ္ႀကိမ္ျဖတ္ျပီး (အလယ္ရိုး (သစ္သီးရိုးတံ))၏ရွည္ေသာအပိုင္းကိုျဖတ္ခ်ပါမည္။

▲ဓားထိပ္ပိုင္းျဖင့္လိေမၼာ္သီးကိုမထိခိုက္ေစရန္သတိထား၍ျဖဳတ္ထုတ္ပါမည္။
ဆြဲျဖဳတ္လ်ွင္သစ္သီးကိုထိခိုက္ေစပါမည္။

(2) အမ်ိဳးအစားအသစ္မ်ား
① ျပန္လည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း
သစ္ပင္မ်ားမွာအားနည္းလာၿပီး၊ အထြက္ႏႈန္းလည္းေလ်ာ့နည္းလာေသာအိုမင္းပင္မ်ားႏွင့္ မ်ိဳးမေကာင္းေသာစိုက္ခင္းမ်ား
တြင္၊ ပ်ိဳးပင္အသစ္မ်ားအားေျပာင္းလဲစိုက္ပ်ိဳးျခင္း(ျပန္လည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း)အားျပဳလုပ္ၾကသည္။
② အဆင့္ျမင့္ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္း
သစ္သီးပင္၏သစ္ကိုင္းတြင္ မ်ိဳးစိတ္သစ္အကိုင္းကို ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းနည္းလမ္းျဖစ္သည္။ မူလ(သစ္သီးပင္) ကိုင္းအား
ျဖတ္သည့္နည္းလမ္းႏွင့္ အားရွိသည့္ကိုင္းအေနျဖင့္ခ်န္ထားသည့္နည္းလမ္း ဟူ၍ ၂မ်ိဳးရွိသည္။

82

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
အဓိကသစ္ကိုင္းႏွင့္မေကာင္းေသာအဓိကအကိုင္းမ်ား၏အလယ္မွ ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္း

မေ

ကာ
င္းေ

အဓိကသစ္ကိုင္း

သာ
အဓ

ိကအ

ကိုင
္း

ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္သည့္အပင္၏ေနရာ

မေကာင္းေသာအဓိကအကိုင္း
မေကာင္းေသာအဓိကအကိုင္း

ကိုင္းဆက္အဖ်ားအား
ျဖတ္သည္

အဓိကသစ္ကိုင္း

အဓိကသစ္ကိုင္း

ကိုင္းဆက္အဖ်ားအား

အဓိကပင္စည္

မူလအကိုင္းကိုျဖတ္သည္

မူလကိုင္းအားမျဖတ္ပါ

အဆင့္ျမင့္ကို္င္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္းနည္းလမ္း

အဆင့္ျမင့္ကို္င္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္းနည္းလမ္း

(3) ေျမဆီလႊာကိုထိန္းသိမ္းျခင္း

① ေျမဆီလႊာမ်က္နွာျပင္ကိုထိန္းသိမ္းျခင္း၊စီမံခန္ ့ခြဲျခင္း
ေျမဆီလႊာမ်က္နွာျပင္ကိုထိန္းသိမ္းရန္အတြက္①ေပါင္း/ျမက္ပင္မ်ားကိုမေပါက္ေစေသာနည္းလမ္း၊②ေကာက္ရိုး
မ်ားနွင့္အပင္မ်ားကိုခင္းနည္း၊③အပင္မ်ားကိုအျမဲတေစရွင္သန္ေနေစရန္ထားရွိနိုင္သည့္နည္းလမ္း④၎တို႔
ကိုေပါင္းစပ္ထားေသာနည္းလမ္းတို႔ ရွိပါသည္။
ေစာင္းမတ္ေသာေျမမ်ားေသာေဒသမ်ား၏သစ္သီးျခံမ်ားတြင္ေျမဆီလႊာမ်ားစီးဆင္းသြားမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္အ
မွတ①
္ နည္းလမ္းမွာအသုံးမျပဳနိုင္ပါ။

② ေျမဆီလႊာထိန္းသိမ္းျခင္း၊ျပဳျပင္ျပင္ဆင္ျခင္း
ျပင္းထန္စြာရြာေသာမိုးေၾကာင့္ေျမဆီလႊာစီးမသြားေစရန္ေရဆင္းေျမာင္းအေပါက္ကိုျပဳလုပ္ပါမည္။
ထို့အျပင္၊ေျမဆီလႊာမျပဳိက်သြားေစရန္ေက်ာက္တုန္းနံရံမ်ားစီျခင္းလည္းျပဳလုပ္ပါမည္။
ထယ္ေရးနက္ျခင္း(ထယ္ေရးနက္နက္)၊ဩဂဲနစ္ပစၥည္းမ်ားကိုထည့္သြင္းပါကေရစြဲျမဲနိုင္အားနွင့္ေလဝင္ေလထြက္
ေကာင္းမည္ျဖစ္ျပီး၊အျမစ္မ်ားေကာင္းမြန္စြာႀကီးထြားလာမည္ျဖစ္ပါသည္။
သစ္သီးအပင္မ်ားအလိုက္စိုက္ပ်ိဳးရန္သင့္ေတာ္သည့္ေျမခ်ဥ္ငန္ကိန္းpH (ဟိုက္ဒရိုဂ်င္အီးအြန္ထပ္ညႊန္း)မတူညီပါ။
ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားေသာေျမဆီလႊာေပါမ်ားေသာေၾကာင့္၊အယ္လကာလီဓာတ္ရွိေသာထုံးဓာတ္ပါ
ေသာပစၥည္းမ်ားျဖင့္ေျမခ်ဥ္ငန္ကိန္းpHကိုညိွနိွုင္းပါမည္။

83

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
အဓိကသစ္သီးပင္၏ႀကီးထြားမႈႏွင့္သင့္ေတာ္ေသာေျမဆီလႊာ pHသစ္သီးပင္အမိ်ဳးအစား
Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီး
ပန္းသီး
စပ်စ္သီး
ဂ်ပန္သစ္ေတာ္သီး
မက္မြန္သီး
တည္သီး
သစ္အယ္သီး
တရုတ္ႏွင္းသီး

သဖန္းသီး

ႀကီးထြားမႈႏွင့္သင့္ေတာ္ေသာေဘာင္ ႀကီးထြားမႈႏွင့္အသင့္ေတာ္ဆံုးေသာေဘာင္

4.2 ～ 7.0
4.6 ～ 7.1
5.0 ～ 7.9
4.3 ～ 6.7
4.3 ～ 6.7
4.5 ～ 7.0
4.1 ～ 6.1
4.3 ～ 6.5
5.5 ～ 7.5

5.4 ～ 6.3
5.5 ～ 6.6
6.1 ～ 7.4
5.3 ～ 6.2
4.8 ～ 5.9
5.5 ～ 6.6
4.6 ～ 5.5
5.1 ～ 6.0
6.1 ～ 7.2

③ ေရဓာတ္စီမံခန္ ့ခြဲမႈ
သစ္သီးမ်ား၏အမ်ဳိးအစားမ်ားနွင့္ႀကီးထြားမႈအေျခအေနအလိုက္ေရေလာင္းရမည့္အခ်ိန္ကာလနွင့္ပမာဏတို႔ကို
ခ်င့္ခ်ိန္ပါမည္။
ထို့အျပင္၊ေျမဆီလႊာ၏သင့္တင့္ေသာေရစြဲျမဲနိုင္ျခင္းအား(ေရစြဲခိုင္အား) နွင့္ေရေလ်ာအား(ေရအပိုစီးဆင္းအား)တို႔ လည္းအေရးႀကီးပါသည္။

④ ေျမဩဇာထည့္ျခင္း
ေျမဩဇာထည့္ျခင္းမွာတစ္နွစ္လ်ွင္နွစ္ႀကိမ္သုံးႀကိမ္ထည့္ျပီး၊ဝန္ေဆာင္သည့္တာဝန္မတူေသာ
(ေအာက္ခံေျမဩဇာ)နွင့္ (ျဖည့္စြက္ေျမဩဇာ) တို႔ ရွိပါသည္။
(ေအာက္ခံေျမဩဇာ)မွာ၊အပင္၏ပထမနွစ္ႀကီးထြားမႈအတြက္အေျခခံေျမဩဇာျဖစ္ပါသည္။
(ျဖည့္စြက္ေျမဩဇာ)သည္ေအာက္ခံေျမဩဇာတစ္ခုတည္းျဖင့္မလုံေလာက္ေသာအခါတြင္ထည့္ေပးပါမည္။
ေျမခံေျမၾသဇာသည္ ႀကီးထြားမႈမစတင္မွီ ရပ္နားထားခ်ိန္တြင္ေကၽြးသည္။ သစ္သီးပင္၏ရြက္ေၾကြကာလျဖစ္ေသာ 12 〜
1 လပိုင္းတြင္ျဖစ္ၿပီး၊ သစ္သီးပင္၏ရြက္သစ္ေဝေသာကာလ 3 〜 4 လပိုင္းတြင္ေကၽြးသည္။
အရြယ္ေရာက္လာသည့္အပင္တြင္ ေျမဆီလႊာအေပၚမ်က္ႏွာျပင္တြင္ဖ်န္းျခင္း(မ်က္ႏွာျပင္လႊာတြင္ေျမၾသဇာအသံုးျပဳျခင္း)မွာ ပံုမွန္ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ ေျမနက္နက္ထြန္ယက္ထားေသာအခါ ေအာ္ဂန္းနစ္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္အတူ အလႊာအားလံုးအား
ဖ်န္းျခင္း(အလႊာအားလံုးတြင္ေျမၾသဇာအသံုးျပဳျခင္း)၊ ေျမၾသဇာဓါတ္မ်ားအား ေရတြင္ေပ်ာ္ဝင္ေစၿပီး သစ္ပင္တစ္ခုလံုးအား
ေလာင္းဖ်န္းျခင္း(အရြက္မ်က္ႏွာျပင္ဖ်န္းပက္ျခင္း) လည္းရွိသည္။
ျဖည့္စြက္ေျမၾသဇာတြင္ ေႏြဦးေျမၾသဇာ၊ ေႏြေျမၾသဇာ၊ ေဆာင္းဦးေျမၾသဇာမ်ားရွိၿပီး၊ ျမန္ျမန္အာနိသင္သက္ေရာက္ေသာ
ေျမၾသဇာအားအသံုးျပဳၾကသည္။
・ေႏြဦးေျမၾသဇာ : အေညွာက္သစ္၊ အကိုင္းႏွင့္အရြက္မ်ားႀကီးထြားရန္ေကၽြးသည္။ အေညွာက္ထြက္ေျမၾသဇာဟုလည္း
ေခၚသည္။
・ေႏြေျမၾသဇာ : အသီးႀကီးထြားရန္ေကၽြးသည္။ လက္ေတြ႕ေျမၾသဇာဟုလည္းေခၚသည္။
・ေဆာင္းဦးေျမၾသဇာ : သစ္ပင္အားျပန္လည္ေကာင္းမြန္ေစၿပီး အာဟာရဓါတ္မ်ားတိုးပြါးလာေစရန္ေကၽြးသည္။
ေက်းဇူးရွင္ေျမၾသဇာဟုလည္းေခၚဆိုသည္။

84

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
(4) အျခားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား
သစ္သီးပင္မ်ားကိုထိခိုက္လြယ္ေစေသာရာသီဥတုေဘးအနၱရာယ္မ်ားမွာျပင္းထန္ေသာေလ၊အေအးဒဏ္၊ျပင္းထန္စြာ
ရြာေသာမိုး၊မိုးေခါင္ျခင္း၊နွင္းအလြန္က်ျခင္း၊မိုးသီးရြာျခင္းစသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ေဘးအနၱရာယ္က်ေလ့ရွိေသာေဒသမ်ားတြင္၊အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာျပင္ဆင္မႈမ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ထားပါသည္။
(5) ထုတ္ကုန္ပို ့ျခင္း၊သိုေလွာင္ျခင္း
ခူးဆြတ္ထားေသာသစ္သီးမ်ားမွ၊အသီးအရြယ္ပမာဏ၊အရသာ၊ပုံသဏၭာန္(အျမင္)၊စသည္တို့ျဖင့္ေရြးခ်ယ္ျပီးထုတ္ကုန္ပို ့ေဆာင္ပါမည္။အစီအစဥ္အလိုက္ထုတ္ကုန္ပို ့ေဆာင္နိုင္ရန္အခ်ိန္ၾကာရွည္စြာသိုေလွာင္နိုင္သည့္နည္းပညာမ်ားရွိပါသည္။
ေရွာက္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစားမ်ားမွာမသိုေလွာင္မီ၊ေရဓာတ္ကိုအနည္းငယ္ေျခာက္ေသြ ့ေစျခင္းစသည့္
(ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ)ကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ပန္းသီးမွာအေအးေပးအေဆာက္အအုံတြင္အေအးခံျပီးေအာက္ဆီဂ်င္ကိုေလွ်ာ့ခ်၍
ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္(ကာဗြန္အက္ဆစ္ဓာတ္ေငြ ့)ကိုျမင့္မားေစျပီး

4 သစ္သီးပင္မ်ားကိုအကာအရံရွိအေဆာက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္း
(1) အေဆာက္အအုံအမ်ဳိးအစားမ်ား
စပ်စ္သီး၊ Satsuma Mandarinလိေမၼာ္သီး၊(ခ်ယ္ရီသီး)စသည့္အေဆာက္အအုံတြင္းတြင္စိုက္ပ်ိဳးသည့္သစ္သီးပင္မ်ား
လည္းရွိပါသည္။
အကာအရံရွိအေဆာက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းတြင္ဖန္လုံအိမ္၊ပလတ္စတစ္အပူလုံအိမ္နွင့္မိုးကာတို႔ ရွိပါသည္။ထို ့အျပင္၊အပူေပးစက္ကိုအသုံးျပဳ၍အေဆာက္အအုံတြင္း၏အပူခ်ိန္ကိုျမွင့္တင္၍စိုက္ပ်ိဳးသည့္နည္းလမ္းမ်ားလည္းရွိပါသည္။(2) စိုက္ပ်ိဳးျခင္းနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
အေဆာက္အအုံအတြင္း၌၊အျပင္နွင့္အပူခ်ိန္အလြန္ကြာဟသည့္အတြက္သင့္တင့္သည့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား
လိုအပ္ပါသည္။ထို ့အျပင္မိုးမထိေသာေၾကာင့္ေရဓာတ္ထိန္းသိမ္းမႈလည္းအေရးႀကီးပါသည္။

5 အဓိကစိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိေသာသစ္သီးပင္မ်ား၏ဝိေသသထူးျခားခ်က္မ်ားနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
(1) ေရွာက္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစားမ်ား
ေရွာက္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစားမ်ားမ်ားကိုပူေသာေဒသမ်ားတြင္စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတြင္ စိုက္ပ်ိဳးလွ်က္ရွိေသာ Citrus ေရွာက္အမ်ိဳးအႏြယ္ဝင္ 70%မွာ Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးျဖစ္သည္။
Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီးသည္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံထြက္ျဖစ္ၿပီး ကိုယ္စားျပဳအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ Miyagawa wase (21%),aojima onshu (14%), Okitsu wase (13%) ျဖစ္သည္။
ေရွာက္မ်ဳိးႏြယ္ဝင္အမ်ဳိးအစားမွာအထူးသျဖင့္အေအးဒဏ္၊ျပင္းထန္ေသာေလဒဏ္တို႔ကိုမခံနိုင္ေသာေၾကာင့္ဂရုျပဳ၍ထိန္း
သိမ္းရပါမည္။
တစ္နွစ္စဥ္အလိုက္အသီးမ်ားစြာသီးေသာနွစ္နွင့္မသီးေသာနွစ္(နွစ္ျခားရလဒ္)ျဖစ္တတ္ပါသည္။

85

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္

Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီး၏ ပန္းပြင့္
(2) ပန္းသီး
မ်ားေသာအားျဖင့္ပန္းသီးကိုေဆာင္းရာသီတြင္ေအးေသာေဒသမ်ားတြင္ စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။
ကုိယ္စားျပဳေသာအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ Fuji (52%), Tsugaru (13%), Ourin (8%) ျဖစ္သည္။လူ ့လက္ျဖင့္ဝတ္ဆံမတြင္ဝတ္မႈန္ကပ္ေစ၍ဝတ္မႈန္ကူးေစျခင္းနွင့္အဖူးေျခြျခင္း၊ပန္းခူးျခင္း၊အသီးေျခြျခင္းစသည့္လုပ္ငန္း
စဥ္မ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ပါသည္။
ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားက်ေရာက္မွုမ်ားေသာသစ္သီးပင္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္သင့္ေတာ္ေသာရွင္းလင္းမႈလုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသ
ည္။အိတ္ဆြတ္ျခင္းကိုလည္းလုပ္ေဆာင္ေလ့ရွိပါသည္။
ပန္းသီးတြင္ အစားသြင္းသည့္ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းကိုအသံုးျပဳသည့္ အစားထိုးစိုက္ပ်ိဳးနည္းကိုျပဳလုပ္သည္။ အဓိကအပင္ပံုစံ
ျပဳလုပ္ထားသည့္အပင္ကိုစိုက္ပ်ိဳးရသည္။ ျမန္ျမန္ရရွိေရးကိုျမွင့္တင္ရန္ႏွင့္သစ္ပင္အျမင့္(သစ္ပင္အျမင့္)အား နိမ့္ေအာင္
ျပဳလုပ္၍ စြမ္းအင္ ေျပာင္းလဲျခင္းကို ရည္ရြယ္သည့္စိုက္ပ်ိဳးနည္းျဖစ္သည္။
(3) စပ်စ္သီး
စပ်စ္သီးသည္ ဂ်ပန္တစ္ႏိုင္ငံလံုးတြင္က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိသည္။
ကိုယ္စားျပဳေသာအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ Kyoho (35%), Delaware (19%), Pione (16%) ျဖစ္သည္။
အကိုင္းအခက္မ်ားကိုေရျပင္ညီထား၍စင္ေထာင္ပါမည္။ေလဒဏ္နွင့္ေရာဂါဒဏ္မ်ားမွခံနုိင္ရည္နည္းသည့္အတြက္အ
ကာအရံရွိအေဆာက္အအံုမ်ားတြင္လည္းစိုက္ပ်ိဳးပါသည္။
အပင္ေဟာ္မုန္းဓာတ္ျဖစ္ေသာ (ဂ်ိဘယ္ရယ္လင္(Gibberellin))ကိုအသုံးျပဳ၍အေစ့မပါေသာစပ်စ္သီးကိုလည္းစိုက္ပ်ိဳး
ေနပါသည္။
အေစ့မပါေသာစပ်စ္သီးျပဳလုပ္နည္း
ပန္းမပြင့္ခင္ႏွင့္ ပန္းပြင့္ၿပီးေနာက္ပိုင္း ၂ ၿကိမ္၊ ဂ်ိဘယ္ရယ္လင္ ေဟာ္မုန္းအရည္တြင္ အခိုင္အားႏွစ္ျမဳပ္ရမည္။
ဂ်ိဘယ္ရယ္လင္ ေဟာ္မုန္းကိုအသုံးျပဳခ်ိန္တြင္ အရည္၏သိပ္သည္းဆအား ေသခ်ာလိုက္နာျခင္းသည္ အလြန္အေရး
ပါသည္။

86

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
(4) တည္သီး
တည္သီးတြင္တယ္သီးအခ်ိဳနွင့္တည္သီးအဖန္တို႔ ရွိပါသည္။
တည္သီးအားကိုယ္စားျပဳေသာအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ ဖုယူး(တည္သီးအခ်ိဳ 25%)၊ ဟိလတနဲနရိွ(တည္သီးအဖန္ 17%)၊
တိုနဲဝဆဲ(တည္သီးအဖန္ 15%) ျဖစ္သည္။
တည္သီးအခ်ိဳမွာဂ်ပန္နိုင္ငံမ်ဳိးရင္းသစ္သီးပင္ျဖစ္ျပီး၊ပူေသာေဒသမ်ားတြင္စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။
စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိသည့္တယ္သီးမ်ား၏တဝက္မွာဖန္ေသာတည္သီးျဖစ္ပါသည္။ဖန္ေသာတည္သီးမွအဖန္ဓာတ္ကိုထုတ္
ေသာျပင္ဆင္မႈကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
တစ္နွစ္စဥ္အလိုက္အသီးမ်ားစြာသီးေသာနွစ္နွင့္မသီးေသာနွစ္(နွစ္ျခားရလဒ္)ျဖစ္တတ္ပါသည္။
(5) သစ္ေတာ္သီး
သစ္ေတာ္သီးသည္ ပူေႏြးၿပီးမိုးမ်ားေသာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံရာသီဥတုႏွင့္ကိုက္ညီၿပီး၊ ေဒသအသီးသီးတြင္ စိုက္ပ်ိဳးလွ်က္ရွိသည္။
ကိုယ္စားျပဳေသာအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ ကိုစုအိ(40%)၊ ဟိုစုအိ(27%)၊ နီအိတက(10%) ျဖစ္သည္။
အေနာက္တိုင္းသစ္ေတာ္သီးမွာေအးျပီးေျခာက္ေသြ ့ေသာေဒသမ်ားတြင္စိုက္ပ်ိဳးေနပါသည္။
သစ္ေတာ္သီးသည္မ်ဳိးမတူေသာဝတ္မွုန္မဟုတ္လ်ွင္ဝတ္မွုန္မကူးေသာေၾကာင့္ေသခ်ာေပါက္ဝတ္မွုန္ကူးေစရန္လိုအပ္ပါသည္။
ဂ်ပန္သစ္ေတာ္သီးမွာေလတိုက္ျပင္းလ်ွင္ေၾကြက်လြယ္ေသာေၾကာင့္စင္ေထာင္၍စိုက္ပ်ိဳးေနပါသည္။
(6) မက္မြန္သီး
မက္မြန္သီးမွာမ်ားေသာအားျဖင့္ေအးေသာေဒသမ်ားတြင္စိုက္ပ်ိဳးလ်က္ရွိပါသည္။
ကိုယ္စားျပဳေသာအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ အခစုခိ(19%)၊ ဟခုဟိုး(16%)၊ နာကဂ်ိမကၽြန္း ဟခုတိုး(14%) ျဖစ္သည္။
အပင္ငယ္မ်ားမွာႀကီးထြားမႈျမန္ဆန္ေသာေၾကာင့္3နွစ္ၾကာလ်ွင္အသီးသီးျပီး၊7နွစ္8နွစ္ၾကာလ်ွင္ႀကီးမားေသာသစ္သီး
ပင္ျဖစ္လာပါမည္။
အဖူးေျခြျခင္း၊အသီးေျခြျခင္းတို ့အျပင္ေရာဂါပိုးမ်ားမွကာကြယ္နိုင္ရန္၊ပုံသဏၭာန္လွပေစရန္အတြက္အိတ္ဆြတ္ပါမည္။

6 သစ္သီးပင္စိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳမည့္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးပစၥည္းမ်ား၊စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးစက္ယနၱရားမ်ား
(1) စိုက္ပ်ိဳးေရးသုံးပစၥည္းမ်ား
သစ္သီးျခံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးပစၥည္းမ်ားမွာပလတ္စတစ္အေဆာက္အအံုနွင့္စင္ေထာင္ရန္ပစၥည္းမ်ား၊ျပင္းထန္ေသာ
ေလ၊ငွက္၊ပိုးမႊားမ်ားမွကာကြယ္နိုင္ရန္အတြက္ပိုက္မ်ား၊ပိုးသတ္ေဆးဖ်န္းျခင္းနွင့္ေရေလာင္းျခင္းတို႔ အတြက္ေရဖ်န္းကိရိယာ
(sprinkler)စသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ဝတ္မႈန္ကူးျခင္းကိုကူညီေပးသည့္ပ်ားစသည့္အင္းစက္ပိုးမႊားမ်ား၊ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားမွကာကြယ္ရန္အတြက္ဓာတု
ေဗဒပိုးသတ္ေဆးမ်ား၊အပင္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈကိုေထာက္ပ့ံေပးသည့္အပင္ႀကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈထိန္းခ်ဳပ္ေဆး (အပင္ေဟာ္မုန္း
ဓာတ္နွင့္တူညီေသာထိေရာက္မႈရွိသည့္ဓာတုေဗဒေဆးမ်ား) စသည္တို႔ ရွိပါသည္။
ဆီးနွင္းဒဏ္မ်ားမွကာကြယ္နိုင္ရန္အတြက္ဆီးနွင္းကာကြယ္ပန္ကာကိုလည္းအသုံးျပဳေလ့ရွိပါသည္။
ဆီးနွင္းရိုက္ျခင္းမွကာကြယ္နိုင္ရန္အတြက္ေရဖ်န္းကိရိယာ (sprinkler)၊ကိုလည္းအသုံးျပဳေလ့ရွိပါသည္။

87

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
အဓိကသစ္သီးပင္၏ႀကီးထြားမႈထိန္းညွိေဆးသံုးရသည့္ရည္ရြယ္ခ်က္
・သစ္သီး၏အခြံမ်ားေမ်ာပါသြားျခင္းကိုကာကြယ္သည္

: Satsuma Mandarin လိေမၼာ္သီး

・အေစ့မပါေအာင္ျပဳလုပ္သည္

: စပ်စ္သီး

・မခူးဆြတ္ခင္ အသီးေၾကြက်ျခင္းအားကာကြယ္သည္

: ပန္းသီး၊ ဂ်ပန္သစ္ေတာ္သီး

・ျမန္ျမန္မွည့္ေစသည္

: သစ္သီးပင္အမ်ားအျပား

・အျမစ္၊ အကိုင္းတို႔၏ႀကီးထြားမႈအား ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေစသည္ : ပန္းသီးစသည္

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ သစ္သီးပင္၏အဓိကပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္အား နားလည္သေဘာေပါက္ၾကရေအာင္။
ငွက္ကာကြယ္ေသာပိုက္ကြန္၊ ပိုးမႊားကာကြယ္ေသာပိုက္ကြန္၊ မလုခ်ိလုပ္ေဆာင္ခ်ိန္တြင္သုံးေသာပစၥည္းမ်ား၊ ေရာင္ျပန္
ျပား၊ အျခားပစၥည္းမ်ား

ငွက္ကာကြယ္ေသာ၊ ပိုးမႊားကာကြယ္ေသာပိုက္ကြန္

မလုခ်ိ

ေရာင္ျပန္ျပား

မလုခ်ိလုပ္ေဆာင္ခ်ိန္တြင္သုံးေသာပစၥည္းမ်ား
အသံုးျပဳနည္း : သစ္သီးပင္၏အျမစ္ပတ္ဝန္းက်င္ေျမႀကီးေပၚတြင္ ခင္းထားမည္။
ရည္ရြယ္ခ်က္ : ေျမဆီလႊာမ်ားေမ်ာပါသြားျခင္းအားကာကြယ္ေပးသည္။ ေရဓါတ္အေငြ႕ပ်ံျခင္းကိုကာကြယ္သည္။
ေပါင္းပင္မ်ားကိုကာကြယ္ေပးသည္။
ေရာင္ျပန္ျပား
အသံုးျပဳနည္း : ခူးဆြတ္ခ်ိန္တြင္ သစ္သီးပင္၏ေအာက္ေျခ ေျမျပင္တြင္ခင္းထားမည္။
ရည္ရြယ္ခ်က္ : ေနေရာင္အားေရာင္ျပန္ဟပ္ေစ၍ သစ္သီးမ်ား၏အေရာင္အား ေကာင္းမြန္ေစသည္။

88

7 သစ္သီးပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္
(2) စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးစက္ယနၱရားမ်ား
စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးသုံးစက္ယနၱရားမ်ားမွာစိုက္ပ်ိဳးေျမကိုထြန္ယက္ရန္အတြက္စက္မ်ား၊ေဆးဖ်န္းရန္စက္မ်ား၊ေပါင္း/ျမက္မ်ားရွင္းလင္းရန္အတြက္စက္မ်ား၊သေႏၶေအာင္ေစမႈထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းအတြက္စက္မ်ား၊ပို ့ေဆာင္သယ္ယူေရးအတြက္စက္မ်ားစသည္
တို႔ရွိပါသည္။သစ္သီးပင္မ်ားစိုက္ပ်ိဳးျခင္းတြင္သာမန္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္သုံးစြဲေနေသာစက္ယနၱရားမ်ားအျပင္၊ေအာက္
ပါစက္ယနၱရားမ်ားကိုလည္းအသုံး ျပဳလ်က္ရွိပါသည္။
ရွင္းလင္းမႈ:Speed Sprayer(SS)စိုက္ပ်ိဳးမႈထိန္းသိမ္းေရးစက္:ျမင့္ေသာေနရာမ်ားတြင္အလုပ္လုပ္စဥ္အသုံးျပဳသည့္စက္မ်ား

သယ္ယူပို ့ေဆာင္ေရး:တစ္လမ္းေျပးရထား

သယ္ယူပို ့ဆာင္ေရး:သယ္ယူပို ့ေဆာင္ေရးကား

(3) စိုက္ပ်ိဳးေရးသုံးပစၥည္းမ်ား (မ်ားေသာအားျဖင့္သစ္သီးပင္မ်ားအတြက္အသုံးျပဳေသာပစၥည္းမ်ားသာပါဝင္)အကိုင္းခ်ိဳင္ခ်ိန္တြင္သုံးသည့္ကတ္ေၾကး

ေခါက္ေလွကား

ြ့
လက္ေတ
င္မႈ
လုပ္ေဆာ

○ သစ္သီးပင္မ်ားစိုက္ပ်ိဳးခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳသည့္အဓိကစိုက္ပ်ိဳးေရးသုံးပစၥည္းမ်ားကိုနားလည္သေဘာေပါက္ေစ
ရန္ႀကိဳးစား ၾကပါစို ့။89

8စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္းသုံးေဝါဟာရမ်ား

ေဆာင္းဦးေျမဩဇာ(ေရးဂိုအဲ)…… သစ္သီးမ်ားခူးဆြတ္ျပီးေနာက္အပင္မ်ား၏သိုေလွာင္ဩဇာဓာတ္မ်ားကိုတိုးပြါးေစရန္အတြက္
ေျမဩဇာထည့္ျခင္း
ေျမျမွပ္ပိုက္ေရေျမာင္းေ……………… ျမႀကီးထဲတြင္ေရဆင္းပိုက္မ်ားကိုျမွပ္ျပီးေရထုတ္သည့္နည္းလမ္း
ပ်ဳးပင္ိ ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျခင္း…………… စိုက္ကြင္းမဟုတ္ေသာပ်ဳးခင္ိ းတြင္မ်ဳးေစ့ိ ခ်၍ပ်ဳးပင္ိ စိုက္ပ်ဳးျခင္
ိးကိုပ်ဳးပင္ိ ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျခင္းကုန္းေျမဖို ့ျခင္း……………………… စိုက္ကြင္း၏ေျမကိုတစ္ဆင့္ျမင့္ေအာင္ေျမဖို ့၍အပင္မ်ားစိုက္ပ်ဳးရန္ိ ေနရာ(ကုန္းေျမ)ကိုျပဳလုပ္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္
ပန္းဖူး…………………………………… အသီးျဖစ္လာမည့္ပန္းကိုပြင့္ေစသည့္အဖူး
မိုးေခါင္ျခင္း…………………………… မိုးမရြာ၍အပင္မ်ားထိခိုက္ျခင္း
ေရသြင္းျခင္း(ေရေလာင္းျခင္း) …… အပင္မ်ားကိုေရေလာင္းျခင္း
ထြန္ယက္ျခင္း (ထြန္ယက္) ……… စိုက္ကြင္း၏ေျမႀကီးကိုအထက္ေအာက္လွန္ျပီးမႊ၍ေပ်ာ့ေျပာင္းေစျပီးေလဝင္ေလထြက္
ေကာင္းေအာင္လုပ္ေဆာင္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္
အလင္းမွအစာခ်က္
ီျခင္း…………… အလင္းေရာင္စြမ္းအားျဖင့္ေရနွင့္ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓာတ္ေငြ ့တို႔ကိုအသုံးျပဳ၍အပင္တို ့ကစီဓာတ္မ်ားကိုထုတ္လုပ္ျခင္း
အေညွာက္သစ္မ်ားေပါက္ေစရန္အားေပးျခင္း…… မ်ဳးႀကဲိ မည့္ေန ့မတိုင္မီတစ္ရက္ႀကိဳတင္၍အေညွာက္က1mmခန္ ့ထြက္ေန
သည့္အေျခအေနျဖစ္ေစရန္ျပဳလုပ္ျခင္း
စိုက္ပ်ဳးပုိ ံအမ်ဳးအစား…………………
ိအမ်ဳးအစား၊ရာသီ
ိဥတုနွင့္သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနအလိုက္စိုက္ပ်ဳးေရးနည္
ိးစနစ္ကိုေပါင္းစပ္ထားေသာစိုက္ပ်ဳးေရးနည္
ိးသစ္ကိုင္းခက္ထိုး…………………… သစ္ကိုင္းမ်ားစသည့္သစ္ပင္၏တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းကိုျဖတ္ထုတ္ျပီး၊ေျမႀကီးစသည္တို႔ တြင္ထိုး
၍အျမစ္မ်ားထြက္ေစျပီး၊ပ်ဳးပင္ိ နွင့္ကိုင္းကူးခံပင္အျဖစ္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိနည္းေပါင္းျမက္မ်ားရွင္းလင္းျခင္း……… ဓာတုေဗဒေဆးမ်ား၊mulching၊အျခားနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ေပါင္းျမက္မ်ားေပါက္ျခင္းကိုကာ
ကြယ္ျခင္း
တိုက္ရိုက္မ်ဳးေစ့ိ ခ်ျခင္း……………… စိုက္ကြင္းေျမေပၚတြင္မ်ဳးေစ့ိ ကိုတိုက္ရိုက္ျဖန္ ့ႀကဲျခင္း
အေဆာက္အအုံမ်ားျဖင့္စိုက္ပ်ဳးျခင္ိ
း……………… အေဆာက္အအုံမ်ား(ပလတ္စတစ္၊ဖန္လုံအိမ္စသျဖင့္)ထဲတြင္အပင္မ်ားကိုစို
က္ပ်ဳးသည္
ိ့ပုံစံ
အပင္ပုံသဏၭာန္……………………… သစ္သီးပင္မ်ား၏အမ်ဳးအစားမ်ားနွ
ိင့္မ်ဳးႏြိ ယ္တို ့ကိုက္ညီေသာသစ္ပင္ပုံသဏၭာန္

90

8 စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္းသုံးေဝါဟာရမ်ား

ဂ်ဘယ္ိရယ္လင္ေဟာ္မုန္းကိုအသုံးျပဳျခင္း……… အေစ့ပါေသာသစ္သီးမ်ားကိုအေစ့မပါေသာအသီးမ်ားျဖစ္ေစရန္အတြက္
လည္းေကာင္း၊အေစ့မပါေသာအသီးအမ်ဳးအစားကိ
ိုအေစ့ႀကီးထြားေစမႈအားေပးရန္အတြက္
လည္းေကာင္းဂ်ဘယ္
ိရယ္လင္ေဟာ္မုန္းကိုအသုံးျပဳျခင္း
ရိတ္သိမ္းျခင္း………………………… လုံေလာက္စြာႀကီးထြားမွရွု ေသာဟင္
ိးသီးဟင္းရြက္မ်ားနွင့္အသီးမ်ား၊သစ္သီးမ်ားကိုစိုက္
ကြင္းနွင့္သစ္သီးပင္မ်ားမွသိမ္းယူ၊ခူးဆြတ္ျခင္း
မ်ဳးေစ့ိ ႀကိဳတင္ပင္ဆင္ျခင္း………… အေညွာက္ထြက္ျခင္းနွင့္အေညွာက္ထြက္ျပီးေနာက္အပင္ႀကီးထြားမႈအဆင့္
မ်ားကိုအဆင္ေျပစြာျဖတ္သန္းနိုင္ရန္မ်ဳးေစ့ိ မခ်မီလုပ္ေဆာင္ရမည့္လုပ္
ငန္းစဥ္ျဖစ္ျပီး (မ်ဳးေစ့ိ ေရြးခ်ယ္ျခင္း)၊ (ပိုးသတ္ျခင္း)၊ (မ်ဳးေစ့ိ ေရစိမ္ျခင္း)၊
(အေညွာက္ေပါက္ေစရန္အားေပးျခင္း)အထိရေသာလု
ွိပ္ငန္းစဥ္မ်ား (ဤျပဌာန္းစာအုပ္ထဲ
တြင္မူမ်ဳးေစ့ိ ျပင္ဆင္ျခင္းဟုေရးသား)ပိုးသတ္ျခင္း…………………………… မ်ဳးေစ့ိ ေဆာင္ေရာဂါမ်ားနွင့္ေရာဂါပိုးမ်ားကို(မ်ဳးေစ့ိ ပိုးသတ္ျခင္း)ျဖင့္ရွင္းလင္းျခင္း
ေပါင္းျမက္မ်ားရွင္းလင္းျခင္း(ျမက္နႈတ္ျခင္း) …… လယ္ကြင္း၊သစ္သီးျခံ၊လယ္ကန္သင္းနွင့္လူသြားလမ္းမ်ားရွျမက္ိ ပင္မ်ားကို
ရွင္းလင္းျခင္း
ေျမညိွျခင္း

………………………… လယ္ကြင္းတြင္ေရထည့္၍ထြန္ယက္ျပီး၊ေျမႀကီးကိုစပါးပ်ဳးပင္ိ မ်ားစိုက္ပ်ဳးနိိ ုင္သည့္ေပ်ာ့
ေျပာင္းသည့္ေျမျဖစ္ေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္းလူ ့လက္ျဖင့္ဝတ္မႈန္ကူးျခင္း……… ဝတ္မႈန္ကူးျခင္းကိုလိုအပ္သည့္ပန္း၏ဝတ္ဆံမတြင္လူ ့လက္ျဖင့္ဝတ္မန္ွ ု ကပ္ေစျခင္း
မ်ဳးေစ့ိ ေရစိမ္ျခင္း……………………… အေညွာက္ေပါက္ရန္လိုအပ္သည့္ေရဓာတ္ကိုလိုအပ္သေလာက္စုပ္ယူေစျပီးအေညွာက္
ေပါက္ျခင္းကိုအားေပးျခင္း
ေရလႊမ္းမိုးျခင္း………………………… ျပင္းထန္စြာရြာေသာမိုးေၾကာင့္အပင္မ်ားကိုထိခိုက္ေစျခင္းနွင့္ေရာဂါစသည့္ဆိုးက်ဳးမ်ားရွ
ိ
ေစ
ိ
ျခင္း
ေျမာင္းထဲတြင္တူညီေသာအကြာအေဝးျဖင့္အေစ့ခ်ျခင္း…… ကုန္းေျမတြင္ေျမာင္း(လိုင္း)ျဖစ္ေစေအာင္မ်ဳးေစ့ိ ခ်ျခင္း
အကိုင္းအခက္ခ်ဳင္ိ ျခင္း……………… ပိုလ်ွေံ နေသာအကိုင္းအခက္မ်ားကိုျဖတ္ခ်ျခင္း၊အကိုင္းမ်ားကိုတြခ်ည္ဲ ၍အပင္နွင့္သစ္သီးပင္
မ်ား၏ပုံသဏၭာန္ကိုသစ္သီးသီးေစရန္အဆင္ေျပသည့္ပုံ သဏၭာန္အျဖစ္ျဖစ္ေစျခင္း
ေျမညိွျခင္း

………………………… ထြန္ယက္ျပီးေနာက္စိုက္ကြင္းေျမကိုတေျပးညီျဖစ္ေစရန္ညိွျခင္း

မ်ဳးေစ့ိ ေရြးျခင္း………………………… မေကာင္းေသာမ်ဳးေစ့ိ မ်ားကိုေရြးထုတ္ရန္အတြက္မ်ဳးေစ့ိ အေလးခ်န္ိ နင္ႈ ိ းယွဥ္၍ေရြးခ်ယ္ျခင္း
(ဆားေရစိမ္ေရြးခ်ယ္ျခင္း)ကိုလုပ္ေဆာင္ျခင္း
အကုိင္းအခက္ျဖတ္ျခင္း…………… အကိုင္းအခက္မ်ားကိုျဖတ္ျခင္း
အားေပးစိုိက္ပ်ဳးနည္ိ
း………………… ဖန္လုံအိမ္စသည့္အေဆာက္အအုံတို ့ကိုအသုံးျပဳ၍သာမန္စိုက္ပ်ဳးနည္
ိးထက္ပိုမိုျမန္ဆန္စြာ
ခူးဆြတ္နိုင္သည့္စိုက္ပ်ဳးနည္
ိး

91

8 စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္းသုံးေဝါဟာရမ်ား

ကိုင္းကူးဆက္ခံ……………………… ကိုင္းကူးဆက္ျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ရန္အတြက္အျမစ္ပါေသာအပင္နွင့္သစ္သီးပင္မ်ား
အဖန္ထုတ္ျခင္း(အဖန္ဓာတ္ထုတ္ျခင္း)………… လူ ့လက္ျဖင့္ေရတြင္ေပ်ာ္ဝင္နိုင္ေသာတန္နင္အက္ဆစ္ကိုေရတြင္မေပ်ာ္ဝင္နိုင္
ေသာ (ေရတြင္မေပ်ာ္ဝင္နိုင္ေသာ) အေျခအေနသို ့ေျပာင္းျခင္း
မ်ဳးေစ့ိ ခ်ျခင္း (မ်ဳးေစ့ိ ႀကဲခင္း) ……… ေကာက္ပဲသီးနွမ်ား၏မ်ဳံးေစ့ိ ကိုျဖန္ ့ႀကဲသည့္လုပ္စဥ္
အလယ္ကာလေျမဆြျခင္း………… အပင္မ်ားကိုျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိေနစဥ္စိုက္ကြင္းေျမ၏မ်က္နွာျပင္ကိုခပ္တိမ္တိမ္ထြန္ယက္သည့္
လုပ္စဥ္
ျဖည့္စြက္ေျဖဩဇာ…………………… အပင္မ်ားကိုျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိေနစဥ္ေျမဩဇာထည့္သြင္းျခင္း
ကိုင္းကူးကိုင္းဆက္ျခင္း…………… အကုိင္းအခက္မ်ားနွင့္အဖူးမ်ားစသျဖင့္၊အပင္မ်ားနွင့္သစ္သီးပင္မ်ား၏အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို
ျဖတ္ထုတ္၍ကိုင္းကူးဆက္ခံနွင့္အျခားသစ္သီးပင္မ်ားသို ့ကူးဆက္ျခင္း
ပ်ဳးပင္ိ ခ်စိုက္ျခင္း……………………… ပ်ဳးခင္ိ းတြင္စိုက္ပ်ဳးထားေသာပ်ိဳးပင္ိ ကိုစိုက္ကြင္းတြင္ခ်စိုက္ျခင္း
ပန္းခူးျခင္း……………………………… ပိုလ်ွေနေသာပန္
ံးမ်ားကိုခူးျခင္း
အသီးျဖဳတ္ျခင္း……………………… ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိမည့္သစ္သီးမ်ားကိုေရြးခ်ယ္ခ်န္ထား၍၊အျခားသစ္သီးမ်ားကိုေျခြ
ခ်ျခင္း
အေညွာက္ဆိတ္ျခင္း………………… ရွည္ထြက္လာေသာပင္စည္နွင့္အကိုင္းအခက္မ်ား၏ထိပ္ဖူးကိုညွပ္ျခင္း
အရြက္ေျခြျခင္း………………………… ပိုလ်ွေန၍မလိ
ံုလားေသာအရြက္မ်ားကိုေျခြခ်ျခင္း
အဖူးေျခြျခင္း…………………………… ပိုလ်ွေန၍မလိ
ံုလားေသာအဖူးမ်ားကိုေျခြခ်ျခင္း
ေျမႀကီးေပၚတြင္အဝုိင္းပုံစံအေစ့စုခ်ျခင္း………… ေနရာလပ္ျခားျပီးတစ္ေနရာတည္းတြင္အေစ့နွစ္ေစ့သုံးေစ့ခ်ျခင္း
လယ္ေျမအျခာက္ခံျခင္း…………… စပါးပင္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိေနစဥ္ေခတၱခဏလယ္ကြင္းမွေရထုတ္ျပီးလယ္ကြင္းကိုအေျခာက္ခံျခင္း
တစ္ေျပးညီျဖန္ ့ႀကဲခင္း……………… စိုက္ကြင္းနွင့္ကုန္းေျမတစ္ခုလုံးတြင္မ်ဳးေစ့ိ ခ်ျခင္း (ျဖန္ ့ႀကဲျခင္းဟုလည္းေခၚ)ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားရွင္းလင္းကာကြယ္ျခင္း………… ဓာတုေဆးမ်ားစသည္တို႔ကိုအသုံးျပဳ၍ပိုးမႊားမ်ားနွင့္ေရာဂါမ်ားမွကာကြယ္ျခင္း
ေျမဖို ့ျခင္း……………………………… မ်ဳးေစ့ိ ခ်ထားေသာေနရာအေပၚသို ့ေျမႀကီးအနည္းငယ္ဖို ့ေပးျခင္း
ကိုင္းကူးသစ္ခက္(ကိုင္းကူးအဖူး)……………… ကိုင္းကူးဆက္ခ်န္ိ တြင္တပ္ဆင္မည့္အသီးနွင့္ပန္းမ်ား၏အဖူးနွင့္ပ်ဳးပင္ိ နွင့္အ
ခက္မ်ား

အပင္မးျခင္ႈ ံ း…………………………… ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိမည့္ပ်ဳးပင္ိ ၊သစ္သီးပ်ဳးပင္ိ နွင့္အကိုင္းအခက္မ်ားကိုေရြးခ်ယ္ျပီးခ်န္ထား၍ အျခားပ်ဳးပင္ိ ၊သစ္သီးပ်ဳးပင္နွင့္အကိုင္းအခက္မ်ားကိုနႈတ္ျခင္းနွင့္ျဖတ္ခ်ျခင္း
mulching……………………………… ေျမႀကီးမ်က္နွာျပင္ကိုဖလင္ေကာ္ျပား၊ေကာက္ရိုးစသည္တို႔ ျဖင့္ဖုံးျခင္း

92

8 စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္းသုံးေဝါဟာရမ်ား

ေျမခံေျမဩဇာ(အေျခခံေျမဩဇာ) ……………… အပင္မ်ားမစိုက္ပ်ဳးမီိ နွင့္သစ္သီးပင္မ်ားအေညွာက္မထြက္မီေျမခံအေနျဖင့္ေျမ
ၾကီးထဲသို ့ေျမဩဇာထည့္ျခင္း။
အကိုင္းအခက္မ်ားတြခ်ည္ဲ ျခင္း…… အပင္မ်ား၏အကိုင္းအခက္မ်ားကိုသံဝိုင္ယာႀကိဳး၊ေဒါက္စသည္တို႔ျဖင့္တြခ်ည္ဲ ျပီးရွည္ထြက္
လာမည့္ဦးတည္ဘက္ကိုသတ္မွတ္ျခင္းဖိနပ္ွ ိ စိုက္ပ်ဳးနည္ိ
း…………………… အားေပးစိုိက္ပ်ဳးနည္
ိး၏ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ျပီး၊သာမန္စိုက္ပ်ဳးနည္
ိးထက္ပို၍ေနာက္က်ေသာအခ်န္ိ
ကာလတြင္စိုက္ပ်ဳးသည္
ိ့စိုက္ပ်ဳးပုိ ံ။သီးလွည့္စိုက္ျခင္း…………………… ရိတ္သိမ္းျပီးေနာက္၊ပထမစိုက္ထားေသာသီးနွနွံ င့္မ်ဳးမတူ
ိေသာအျခားသီးနွမ်ားကိ
ံုစိုက္ပ်ဳးျခင္ိ းအေအးဒဏ္…………………………… ေႏြရာသီတြင္ရာသီဥတုမမွန္ျခင္းေၾကာင့္အပူခ်န္ိ နိမ့္က်ျပီးအပင္မ်ားဒဏ္ခံရျခင္း။
သီးထပ္သီးနွစိံ ုက္ပ်ဳးျခင္
ိး၏ဆိုးက်ဳးမ်ား…………
ိရိတ္သိမ္းျပီးေနာက္၊မ်ဳးတူိ သီးနွမ်ားကိ
ံုစိုက္ပ်ဳးျခင္
ိးျဖင့္ျဖစ္ပြားေသာႀကီးထြားဖြ ့ျံ ဖိဳးမႈနႈန္းနိမ့္က်ျခင္းနွင့္ရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္နိုင္မႈေလ်ာ့က်ျခင္း။
ကြင္းျပင္မ်ားတြင္စိုက္ပ်ဳးျခင္
ိ
း……… အကာအရံရအေဆာက္
ွိအအုံထဲတြင္သာမက၊သဘာဝရာသီဥတုအတိုင္းအပင္မ်ားကိုကြင္း
ျပင္မ်ားတြင္စိုက္ပ်ဳးျခင္
ိး

93ဓာတ္ပုံအစဥ္လိုက္ (ဟင္းသီးဟင္းရြက္・အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာ・သစ္သီးဝလံ)ဟင္းသီးဟင္းရြက္
အဓိကဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားနွင့္အုပ္စုခြဲမ်ား

1 ဟင္းရြက္အမ်ဳိးအစား

ေဂၚဖီထုပ္

၊မုန္ညင္းထုပ္

ဆလတ္ရြက္

ဟင္းနုႏြယ္ရြက္

(ဘရားစီးေကးေဆးအီး အမ်ဳိးအႏြယ္ (Brassicaceae))(ဘရားစီးေကးေဆးအီး အမ်ဳိးအႏြယ္)(အစတာေအးစီးမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ား (Asteraceae))(ခ်ိနိုပိုဒီအိုေအးစီးမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ား)2 သစ္ျမစ္သစ္ဥအမ်ဳိးအစား

ၾကက္သြန္ဥနီ

မုန္လာဥျဖဴ

(လီလီေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္ (Liliaceae))အာလူး(ေဂၚဖီမ်ဳိးုႏြယ္ဝင္မ်ား)(အာလူးခရမ္းမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ား)ကန္စြန္းဥ

မုန္လာဥနီ

(ကြန္ဗိုလ္ဗ်ဳေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္ (Convolvulaceae))(အပီေအးစီးအမ်ဳိးအႏြယ္ (Apiaceae))

3 ဟင္းသီးအမ်ဳိးအစား

ခရမ္းခ်ဥ္သီး

ခရမ္းသီး

သခြါးသီး

(အာလူးခရမ္းမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ား)(အာလူးခရမ္းမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ား)(မုန္ညင္းမုန္လာမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ား)94အပင္ကိုအုပ္ေဆာင္းေသာအရာ

ပီဗီစီ (ပိုက္ေခြမ်ား၊ဝိုင္ယာၾကိဳးမ်ားျပဳလုပ္ရာ စိုက္ပ်ိဳးေရးသုံးပိုလီအီသိုင္လင္း မရက္ထားေသာအထည္

ပိတ္ပါးအက်ဲ

ပိုးမႊားကာပိုက္

တြင္သုံးေသာဓာတုျဒပ္ေပါင္းတစ္မ်ိဳး)သစ္သီးဝလံ

ပန္းသီး

စပ်စ္သီး

မက္မြန္သီး

ဘလူးဘယ္ရီသီး

သစ္ေတာ္သီး

တည္သီး

သစ္အယ္သီး

Satsuma Mandarinလိေမၼာ္သီး

ကီဝီသီး

ေရွာက္ခ်ိဳသီး

95တရုတ္နွင္းသီးSupport project to properly accept foreigners for agricultural support

Agricultural Skill Assessment Test
Text: General crop farming
Myanmar Edition
Published by National Chamber of Agriculture, October 2019
Chuorodokijunkyokai Bldg. 9-8 Nibancho,Chiyoda-ku,Tokyo,Japan 102-0084
Dedicated Website http://asat-nca.jp/◎ All rights reserved