Ver1.0

農業技能測定試験េហថា ករ្របឡងវស់សង� ់សមត�ភាពជំនាញេនក�ុងវ ិស័យកសិកម�

テキスト 畜産農業全般《េសៀវេភសិក្សោ ខ�ឹមសរទូេទស�ីអំពីកសិកម�ចិ��ឹមសត�》

カンボジア(クメール)語版

一般社団法人 全国農業会議所
នីតិបុគ�លសមាគមរួមប�ូ� លទូេទ សភាកសិកម�ជាតិ(NCA)ភាសែខ�រ

ប្រវត្តិនៃការកែសម្រួល
ចំនួនដងនៃការកែសម្រួល

ថ្ងៃកែសម្រួល

ខ្លឹមសារសង្ខេបនៃការកែសម្រួល

1.0ថ្ងៃទី2ខែ12ឆ្នាំ2019ការបោះពុម្ពល�ើកទីមួយត្រូវបានចេញផ្សាយ។

ចំណុចកែសម្រួល

ការបោះពុម្ពល�ើកទីមួយត្រូវបានចេញផ្សាយ។

សេចក្តីផ្ើដមវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន កំពុងជួបបញ្ហា ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារការខ្វះកម្លាំងពលកម្ម។ ដូច្នេះ យ�ើងបានរ�ៀបចំ
គម្រោងថ្មីមួយដោយទទួលយកកម្លាំងពលកម្មពីធនធានមនុស្សជាជនបរទេស ដែលសុទ្ធសឹងជាអ្នកមាន
សមត្ថភាពនិងបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់អាចធ្វើការងារនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុនបាន( ធនធាន

មនុស្សជាជនបរទេសសម្រាប់ការជួយគាំទ្រវ ិស័យកសិកម្ម) ដោយក្នុងនោះ ប្រព័ន្ធហវឹក្ ហ្វឺន

ពលករជំនាញត្រូវ

បានបង្កើតឡ�ើង។គម្រោងនេះត្រូវបានរ ំពឹងទុកជាខ្លាំងថានឹងអាចជួយទ្រទ្រង់
នូវការថែរក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍វ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន ដោយបន្ថែមល�ើប្រព័ន្ធហវឹក្ ហ្វឺនជំនាញសម្រាប់ជនបរទេស។
ជនបរទេសដែលនឹងចូលបម្រើការងារនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្មតាមរយៈគម្រោងនេះ ចាំបាច់ត្រូវបំពេញល័ក្ខខ័ណ្ឌផ្នែក
ចំណេះដឹងនិងសមត្ថភាពជំនាញជាដ�ើមដែលទាក់ទងនឹងវ ិស័យកសិកម្មដែលប្រទេសជប៉ុនបានកំណត់។
ដោយហេតុនេះ នីតិបុគ្គលសមាគមរួមបញចូ្ លទូទៅ សភាកសិកម្មជាតិបានទទួលជំនួយពីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខា

ប្រមាញ់ និងនេសាទ បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តការប្រឡង វាយតម្លៃនិងត្រួតពិនិត្យល�ើចំណេះដឹងនិងសមត្ថភាពជំនាញ
របស់ជនបរទេសស្តីអំពីវ ិស័យកសិកម្មនៅមុនពេលពួកគេមកដល់ប្រទេសជប៉ុន (ហៅថា ការប្រឡងវាស់សង្ទ ់សមត្ថភាពជំនាញនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម) ចាប់ពីឆ្នាំ2019នេះតទៅ។ នៅក្នុងនោះរួមមានការប្រឡងពីរប្រភេទ គឺ [1]ខ្លឹមសារទូទៅ
ស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ និង [2]ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វ។
ស�ៀវភៅសិក្សានេះ ត្រូវបានចងក្រងឡ�ើងដោយរួមមានចំណេះដឹងនិងបច្ចេកទេសចាំបាច់នានាសម្រាប់អ្នកដែលនឹង
ចូលរួមនៅក្នុងការប្រឡងល�ើខលឹម្ សារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វ ដោយប្រើប្រាស់របូ ភាពនិងរូបគំនូសផ្សេងៗដ�ើម្បីសម្រួល
ដល់អ្នកសិក្សាអោយងាយស្រួលក្នុងការស្វែងយល់។ យ�ើងសង្ឃឹមថាស�ៀវភៅសិក្សានេះនឹងក្លា យជាជំនួយមួយផ្នែកនៅក្នុង
ការសិក្សាសម្រាប់ត្រៀមប្រឡងរបស់អ្នកចូលរួមប្រឡងទាំងអស់។
នៅក្នុងការប្រឡងល�ើខលឹម្ សារទូទៅស្ដីអំពីកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វនឹងរួមមានសំណួរដែលវាយតម្លៃថាត�ើបេក្ខជនមាន
សមត្ថភាពភាសាជប៉ុនចាំបាច់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការចូលបម្រើការងារនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុនដែរឬទេ។ ដូច្នេះ
សូមប្រើប្រាស់ស�ៀវភៅសិក្សាភាសាជប៉ុនផ្សេងមួយទ�ៀតដែលសភាកសិកម្មជាតិបានបង្កើតឡ�ើងផងដែរ ដ�ើម្បីត្រៀម
លក្ខណៈនៅក្នុងការប្រឡង។
ជាចុងក្រោយ នៅក្នុងការបង្កើតស�ៀវភៅសិក្សានេះ យ�ើងបានទទួលកិច្ចសហការយ៉ា ងខ្ពង់ខ្ពស់ពីសមាជិកគ្រប់របូ នៃគណៈកម្មាធិការរ�ៀបចំការប្រឡងវាយតម្លៃសមត្ថភាពជំនាញជនបរទេសសម្រាប់ការគាំទ្រវ ិស័យកសិកម្មផ្នែកកសិកម្មចិញ្ចឹម
សត្វ រួមមាន លោកយ៉ូស៊ីដាមីយ៉ាអុ(ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងគោចិញ្ចឹមយកទឹកដោះ) លោកមីស៊ុមីខូជិ(ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងការចិ
ញ្ចឹមជ្រូក) លោកគីណុស៊ីតាអាគីហ៊ីរ(ុ ៉ ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹង គោចិញ្ចឹមយកសាច់) លោកសាតូខាំង(ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងការចិ
ញ្ចឹមមាន់) ។ យ�ើងខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ា ងជ្រាលជ្រៅ។
ខែតុលា ឆ្នាំ2019នីតិបុគ្គលសមាគមរួមបញចូ្ លទូទៅ សភាកសិកម្មជាតិ

មាតិកា
Ⅰលក្ខណៈពិសេសនៃការចិញ្ចឹមសត្វ

１1កសិកម្មផលិតទឹកដោះ (គោចិញ្ចឹមយកទឹកដោះ)……………………………

1

2

ការផលិតសាច់គោ (គោចិញ្ចឹមយកសាច់)… …………………………………

63

ការចិញ្ចឹមជ្រូក (សត្វជ្រូក)………………………………………………………… 10

4ការចិញ្ចឹមមាន់… …………………………………………………………………… 19① មាន ់ចិញ្ចឹម យកស៊ុត…………………………………………………………… 19② មាន ់ចិញ្ចឹម យកសាច់… ……………………………………………………… 22

5ផ្សេងៗ………………………………………………………………………………… 25① សេះទម្ងន់ស្រាល… …………………………………………………………… 25② ការចិញ្ចឹមឃ្មុំ… ………………………………………………………………… 28

6សំណួរសាកល្បង…………………………………………………………………… 31

Ⅱ ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានទាក់ទងនឹងការចិញ្ចឹមសត្វនិងចំណីសត្វ
1គោចិញ្ចឹមយកទឹកដោះ… ………………………………………………………… 34

2គោចិញ្ចឹមយកសាច់………………………………………………………………… 49

3សត្វជ្រូក… …………………………………………………………………………… 58

4ការចិញ្ចឹមមាន់… …………………………………………………………………… 64① មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត… ………………………………………………………… 64② មាន ់ចិញ្ចឹម យកសាច់… ……………………………………………………… 86

5ក្រៅពីនេះ… ………………………………………………………………………… 95① សេះទម្ងន់ស្រាល… …………………………………………………………… 95② ការចិញ្ចឹមឃ្មុំ… ………………………………………………………………… 98

6សំណួរសាកល្បង………………………………………………………………… 101Ⅲការងារគ្រប់គ្រងសត្វចិញ្ចឹមជាប្រចាំថ្ងៃ

1ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនិងការគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពរបស់កសិដ្ឋាន……… 1052គោចិញ្ចឹមយកទឹកដោះ… ……………………………………………………… 109

3គោចិញ្ចឹមយកសាច់……………………………………………………………… 117

4សត្វជ្រូក… ………………………………………………………………………… 120

5ការចិញ្ចឹមមាន់ (មានចិញ្ចឹមយកស៊ុតនិងមាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់)………… 124

6ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនៅកសិដ្ឋាន…………………………………………… 131① សេះទម្ងន់ស្រាល… ………………………………………………………… 131② ការចិញ្ចឹមឃ្មុំ… ……………………………………………………………… 133

7ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការងារគ្រប់គ្រងនិងការសង្កេតម�ើលសត្វចិញ្ចឹម (សម្រាប់ការប្រឡងជំនាញអនុវត្តន៍)… … 1378សំណួរសាកល្បង………………………………………………………………… 140＜ឯកសារយោង＞ វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការចិញ្ចឹមសត្វដែលអ្នកនឹងជួបប្រទះញឹកញាប់នៅក្នុងការងារប្រចាំថ្ងៃ…

142សេចក្តីផ្តើម

ចំណុចដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលចូលក្នុងប្រទេសជប៉ុន

នៅពេលទៅបំពេញការងារខាងវ ិស័យកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន សូមអនុវត្តទៅតាមវ ិធានដូចខាងក្រោម
ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការរាតត្បាតនៃជម្ងឺឆ្លងពីបសុសត្វ និងសត្វលអិត្ ចង្រៃទាំងឡាយ។

◦សូមកុំប៉ះពាល់បសុសត្វទាំងឡាយរយៈពេល1សប្តា ហ៍ មុនពេលមកប្រទេសជប៉ុន។

◦ជាគោលការណ៍ សូមកុំចូលទៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វរយៈពេល1សប្តា ហ៍បន្ទាប់ពីចូលដល់ប្រទេសជប៉ុន (រួមទាំង
ការចូលប្រទេសជប៉ុនសារជាថ្មីផងដែរ)។

◦សូមកុំយកមកជាមួយនូវស្បែកជ�ើងកវែង ស្បែកជ�ើងនិងសម្លៀកបំពាក់ធ្វើការដែលប្រឡាក់ និងដែលបានប្រើ
ប្រាស់នៅបរទេស។

◦ហាមយកចូលក្នុងប្រទេសជប៉ុននូវផលិតផលសាច់ ដូចជាសាច់ជ្រូក សាច់ក្រក សាច់បន្ទះ និងសាច់ដែលគ្មាន
លិខិតត្រួតពិនិត្យជាដ�ើម។

◦សូមផ្តាំគ្រួសារ ឬមិត្តភ័ក្ត កុំឲ្យផ្ញើផលិតផលសាច់ផ្សេងៗមកប្រទេសជប៉ុន (តាមបញ្ញើរអន្តរជាតិ)។

◦ក្រៅពីនេះ សូមធ្វើការងារដោយសុវត្ថិភាព ទៅតាមការណែនាំរបស់អ្នកទទួលខុសត្រូវនៅកន្លែងធ្វើការ។

Ⅰ លក្ខណៈពិសេសនៃការចិញ្ចឹមសត្វ

1កសិកម្មផលតិ ទឹកដោះ (គោចញិ ្ ចឹមយកទឹកដោះ)1 គោទឹកដោះ
គោទឹកដោះនៅប្រទេសជប៉ុនភាគច្រើនជាគោពូជហុលស្តា ញ (ប្រទេសកំណ�ើត គឺហូឡង់) ដោយគោប្រភេទនេះ
អាចផលិតទឹកដោះជាមធ្យមល�ើសពី 8,000 គីឡូក្រាមក្នុងមួយឆ្នាំ។

គោទឹកដោះដែលធ្លាប់ក�ើតកូនហ�ើយហៅថាគោធ្លាប់កូន ហ�ើយគោដែលបានក�ើតកូនជាល�ើកដំបូងហៅថាគោ

កូនដំបូង។

គោពូជហុលស្តា ញប្រភពរូបថត : នីតិបុគ្គលរដ្ឋបាលឯករាជ្យ

មជ្ឈមណ្ឌលកែលម្អសត្វចិញ្ចឹម

គោពូជចាជី

គោពូជប្រោនស្វីស

ប្រភពរូបថត : នីតិបុគ្គលរដ្ឋបាលឯករាជ្យ

មជ្ឈមណ្ឌលកែលម្អសត្វចិញ្ចឹម

2 ទំហំ និងទម្រង់នៃអាជីវកម្មកសិកម្មផលិតទឹកដោះ
(1) កសិកម្មផលិតទឹកដោះនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ភាគច្រើនគឺជាអាជីវកម្មគ្រួសារ។
(2) ប៉ុន្តែ ថ្មីៗនេះ កសិករមួយចំនួនដែលបានរួបរួមគ្នាបង្កើតទៅជាអាជីវកម្មនីតិបុគ្គលឬអាជីវកម្មក្រុមហ៊ុន
ដែលគ្រប់គ្រងល�ើកសិកម្មផលិតទឹកដោះ គឺមានការក�ើនឡ�ើង។
(3) កសិដ្ឋានផលិតទឹកដោះ ដែលមានគោចំនួនយ៉ា ងច្រើនក្រៃលែង គេហៅថា កសិដ្ឋានខ្នាតយក្ស (mega farm)។
ចំនួនគ្រួសារកសិករផលិតទឹកដោះនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន មានការថយចុះជារ�ៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែ ចំនួនគោដែល
ចិញ្ចឹមនៅក្នុង1គ្រួសារកសិករផលិតទឹកដោះ មានការក�ើនឡ�ើង។

ការប្រែប្រួលនៃចំនួនគោធ្លាប់មានកូនដែលចិញ្ចឹមនៅក្នុង1គ្រួសារកសិករផលិតទឹកដោះ
ឆ្នាំ2005 (Heisei 17)ឆ្នាំ2010 (Heisei 22)ឆ្នាំ2014 (Heisei 26)

38.1 ក្បាល

44.0 ក្បាល

48.0 ក្បាល

3 បរ ិមាណទឹកដោះរបស់គោធ្លាប់មានកូននៅប្រទេសជប៉ុនបរ ិមាណទឹកដោះជាមធ្យមដែលគោធ្លាប់មានកូននៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនផលិតបាននៅក្នុងរយៈពេល1ឆ្នាំ គឺមាន
ការក�ើនឡ�ើង។ នៅក្នុងឆ្នាំ2014 បរ ិមាណទឹកដោះដែលផលិតបាន គឺ8,316គីឡូក្រាម ប៉ុន្តែ វាមានការក�ើនឡ�ើងច្រើន

ប�ើប្រៀបធ�ៀបទៅនឹង10ឆ្នាំមុន ក្នុងឆ្នាំ2004 ដែលផលិតបាន 7,619 គីឡូក្រាម ។1

4 វដ្តជីវ ិតនៃគោទឹកដោះ
・គោទឹកដោះដែលក�ើតបានរយៈពេលប្រហែល6ខែហៅថាកូនគោ បន្ទាប់ពីនោះរហូតដល់អាយុប្រហែល2ឆ្នាំ
គេហៅថាគោលូតលាស់ ហ�ើយក្រោយពេលក�ើតកូនជាល�ើកដំបូងហ�ើយ គេហៅថាគោពេញវ ័យ។・ជាទូទៅ ក្រោយពេលគោញីក�ើតបានរយៈពេល14~15ខែ គេចាប់ផ្ើមដ អនុវត្តការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិត
ហ�ើយគោញីទាំងនោះនឹងចាប់ផ្ើដមពពោះ។
・គម្លាតនៃការបង្កើតកូនរបស់គោទឹកដោះដែលល្អប្រស�ើរ គឺ365ថ្ងៃគឺមួយឆ្នាំក�ើតម្តង ប៉ុន្តែគម្លាតនៃការបង្កើតកូន
របស់គោទឹកដោះនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន មានរយៈពេលវែង។ នៅក្នុងឆ្នាំ1989 មានរយៈពេល405ថ្ងៃ ប៉ុន្តែនៅក្នុង
ឆ្នាំ2015 មានរយៈពេល433ថ្ងៃ។
・រយៈពេលពពោះរបស់គោទឹកដោះគឺ280ថ្ងៃ (9.3ខែ)។
・ក្រោយពេលគោញីក�ើតបានកូនគោ គេនឹងចាប់ផ្ើដមធ្វើការច្របាច់យកទឹកដោះស្រស់រយៈពេល1ឆ្នាំ ដោយក្នុង
អំឡុងពេលនោះ គេនឹងអនុវត្តការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិតចំពោះគោញីទាំងនោះ ដ�ើម្បីអោយគោពពោះនិងក�ើត
កូនបន្តទ�ៀត។

・2~3ខែមុនដល់ពេលក�ើតកូន គេនឹងបញ្ឈប់ការច្របាច់ទឹកដោះ ដ�ើម្បីអោយមេនិងកូនគោក្នុងផ្ទៃអាចទទួលសារធាតុ
ចិញ្ចឹមបានគ្រប់គ្រាន់។
・គោទឹកដោះនឹងឆ្លងកាត់វដ្តបែបនេះដែលមានរយៈពេល400~430ថ្ងៃម្ដងហ�ើយម្ដងទ�ៀត ដោយមានមេគោខ្លះអាច
ក�ើតកូនច្រើនដងគឺប្រហែល7~8ដង ប៉ុន្តែជាមធ្យមគឺក�ើតកូនបានប្រហែល4ដង។កំេណើត

6ែខ

15ែខករបំេបេដះមាន
រយៈេពល1~2ែខ

2ឆា�ំ 26ែខពេពះ

(280ៃថ�)ករបង�ត់ស្រមាប់កូនដំបូង

3ឆា�ំ

4ឆា�ំ

គមា�តៃនករបេង�ើតកូន

＊ម�ងេហើយម�ងេទៀត

(14.2ែខ : 432ៃថ�)(ករបង�កំេណើតសិប្បនិមិត� )(ជាមធ្យម3ដង)ករេកើតកូន ចំនួនឆា�ំេ្របើ្របាស់ជាមធ្យម

ករេកើតកូនដំបូង

ជាេលើកទី2 6~7ឆា�ំ (េកើតកូន4ដង)រយៈេពល្រចបាច់ទឹកេដះ
(11.9ែខ:361ៃថ�)រយៈេពលផា�ក

ករ្រចបាច់ទឹកេដះ

ករេចញទឹកេដះេ្រចើនបំផុតគឺ
េនេពលេកើតកូនេលើកទី3~4(2.3ែខ)វដ្តជីវ ិតនៃគោចិញ្ចឹមយកទឹកដោះ

5 រយៈពេលនៃការប្រើប្រាស់គោទឹកដោះ
(1) អំឡុងពេលបង្កា ត់ពូជសម្រាប់បង្កើតកូនដំបូងរបស់គោទឹកដោះ ជាទូទៅគឺនៅក្នុងអាយុ14～15ខែ។(2) បន្ទាប់ពីបង្កើតកូនរួច រយៈពេលដែលមិនពពោះ (មិនមានផ្ទៃពោះ) គេហៅថា ចំនួនថ្ងៃទំនេរពោះ។ គម្លាត
នៃការបង្កើតកូន គឺស្មើនឹងចំនួនថ្ងៃពពោះ បូកនឹងចំនួនថ្ងៃទំនេរពោះ។
(3) ឧទាហរណ៍ ករណីដែលចំនួនថ្ងៃទំនេរពោះ មានរយៈពេល120ថ្ងៃ (4ខែ) គម្លាតនៃការបង្កើតកូន គឺស្មើ
នឹង13.3ខែ (399ថ្ងៃ)។

2

(4) ក្រោយពីបង្កើតកូនដំបូងរួច គោដែលបង្កើតកូននៅពេលបន្ទាប់ហៅថា ការបង្កើតកូនល�ើកទី2 ការបង្កើត
កូនល�ើកទី3 ការបង្កើតកូនល�ើកទី4 ・・・ គេហៅថា ការបង្កើតកូនបន្ទាប់។
(5) រយៈពេលប្រើប្រាស់គោទឹកដោះ(គោធ្លាប់មានកូន)របស់ប្រទេសជប៉ុន មានទំនោរទៅរកការកាត់បន្ថយខ្លីទៅៗ នៅក្នុងឆ្នាំ2002 គឺត្រឹមការបង្កើតល�ើកទី4.2 នៅក្នុងឆ្នាំ2007 គឺត្រឹមការបង្កើតល�ើកទី4ហ�ើយនៅក្នុងឆ្នាំ2015 គឺត្រឹមការបង្កើតល�ើកទី3.5។
(6) ការឈប់ប្រើប្រាស់ ដោយសារតែជំងឺដោះ (ជំងឺរលាកដោះជាដ�ើម) ជំងឺទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធបន្តពូជ ជំងឺទាក់ទងនឹងក្រចកជ�ើងគោ (ជម្ងឺក្រចកជ�ើងគោ) ជំងឺទាក់ទងនឹងសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ
ការមិនអាចក្រោកឈរបាន (ជំងឺគ្រុនក្តៅ ទឹកដោះ milk fever) ជាដ�ើម គឺជាដ�ើមហេតុនៃការកាត់បន្ថយខ្លីទៅៗនៃ
រយៈពេលប្រើប្រាស់គោទឹកដោះ។

6 ចំណីសត្វ
・ចំណីដែលផ្ដល់អោយគោទឹកដោះ រួមមាន ចំណីជីវជាតិ និង ចំណីមិនកែច្នៃ។
・ចំណីជីវជាតិភាគច្រើនគេប្រើក្នុងទម្រង់ជាចំណីលាយ។
・ចំណីមិនកែច្នៃ រួមមានចំណីផ្អាប់ដែលផលិតនៅក្នុងប្រទេស និង ស្មៅស្ងួតដែលនាំចូលពីប្រទេសក្រៅឬផលិត
នៅប្រទេសជប៉ុនតែម្ដង។

・ធញ្ញ ជាតិសំខាន់ដែលមាននៅក្នុងចំណីលាយគឺពោតនាំចូល។

7 ការពិនិត្យគុណភាពទឹកដោះ
・គុណភាពទឹកដោះនៃគោទឹកដោះនីមួយៗអាចមានលក្ខណៈខុសគ្នា។
・ទំនិញទឹកដោះគោដែលត្រូវបានបញ្ចេ ញដោយកសិករផលិតទឹកដោះនឹងត្រូវទទួលការត្រួតពិនិត្យគុណភាព ។・ការត្រួតពិនិត្យគុណភាពទឹកដោះបែងចែកជាពីរគឺ ការត្រួតពិនិត្យល�ើសារធាតុនៅក្នុងទឹកដោះ រួមមាន
អត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងទឹកដោះ អត្រាប្រូតេអ៊ីនក្នុងទឹកដោះនិងអត្រានៃសារធាតុក្រៅពីខ្លាញ់ ហ�ើយនិងការត្រួតពិនិត្យ
ល�ើគុណភាពអនាម័យ រួមមានចំនួនកោសិការាងកាយនិងចំនួនបាក់តេរ ី។

8 គោទឹកដោះនិងអាកាសធាតុក្ដៅនៅរដូវក្ដៅ
・តំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាព 13~18 អង្សាសេគឺសាកសមបំផុតសម្រាប់គោទឹកដោះពូជហុលស្តា ញ ព្រោះគោ
ប្រភេទនេះមិនសូវធន់នឹងកម្ដៅនោះទេ។
・នៅពេលសំណ�ើមបរ ិយាកាសឡ�ើងខ្ពស់ ហ�ើយសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសឡ�ើងដល់ប្រហែល30អង្សាសេ ធ្វើអោយ
ការស៊ីអាហារស្ងួតរបស់គោទឹកដោះមានបរ ិមាណថយចុះ ហ�ើយបរ ិមាណទឹកដោះនិងគុណភាពនៃសារធាតុចិញ្ចឹម
នៅក្នុងទឹកដោះក៏ធ្លាក់ចុះផងដែរ។

・គោទឹកដោះមានសរ ីរាង្គដែលអាចផ្អាប់អាហារបាន ហៅថាក្រពះទី1 ដូច្នេះ វាមានសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនខ្ពស់ជាង
មនុស្ស ដោយសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនជាធម្មតារបស់វាគឺ38.5អង្សាសេ។

・ដោយសារតែឥទ្ធិពលនៃការឡ�ើងកម្តៅផែនដី ថ្ងៃក្តៅ (ថ្ងៃដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតល�ើសពី30អង្សាសេ)និងថ្ងៃក្តៅ ខ្លាំង (ថ្ងៃដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតល�ើសពី 35អង្សាសេ) នៅក្នុងរដូវក្តៅនៅប្រទេសជប៉ុន
មានការក�ើនឡ�ើងច្រើន។

3

・គោទឹកដោះ ដែលបានស្លាប់និងលែងត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយសារតែអាកាសធាតុក្តៅនៅក្នុងរដូវក្តៅក៏មានដែរ។
នៅក្នុងរដូវក្តៅ ឆ្នាំ2010 គោទឹកដោះដែលបានស្លាប់និងលែងត្រូវបានប្រើប្រាស់ ដោយសារតែអាកាសធាតុក្តៅ
មានចំនួន 959ក្បាល។
・តារាងខាងក្រោមនេះ បង្ហាញពីស្ថានភាពរបស់គោទឹកដោះនៅក្នុងបរ ិស្ថានដែលមានសីតុណ្ហភាព 18អង្សាសេ
26អង្សាសេ និង30អង្សាសេ។ បរ ិមាណស៊ីចំណីរបស់វាមានការថយចុះ ទម្ងន់របស់វាក៏មានការថយចុះដែរ ហ�ើយបរ ិមាណទឹកដោះក៏មានការថយចុះផងដែរ។
・សីតុណ្ហភាពនៅក្នុងខ្លួននិងចំនួនដកដង្ហើមមានការក�ើនឡ�ើងទៅតាមការឡ�ើងនៃសីតុណ្ហភាពបរ ិស្ថាន។
ការឡ�ើងនៃសីតុណ្ហភាពបរ ិស្ថាននិងស្ថានភាពរបស់គោទឹកដោះ (ឧទាហរណ៍)

18°C

26°C

30°C

បរ ិមាណស៊ីចំណីលាយ

គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ

12.0

10.3

8.4

បរ ិមាណស៊ីស្មៅស្ងួត

គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ

6.1

4.5

3.7

ទម្ងន់ (នៅពេលការប្រឡងបានបញ្ចប់)

គីឡូក្រាម

561

543

528

សីតុណ្ហភាពនៅក្នុងខ្លួន

អង្សាសេ

38.3

39.2

40.2

ចំនួនដកដង្ហើម

ដង／នាទី

33.7

58.3

73.1

បរ ិមាណទឹកដោះ

គីឡូក្រាម

27.5

23.3

19.3

វាជាបញ្ហា ដ៏ធំមួយសម្រាប់កសិកម្មផលិតទឹកដោះក្នុងការធ្វើយ៉ាងណាដ�ើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា អាកាសធាតុក្ដៅ
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមគោទឹកដោះ។ ដ�ើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា នេះ ការរ�ៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធនៃរោងចិញ្ចឹមគោ ការបំពាក់និង
គ្រប់គ្រងបរ ិក្ខា រធ្វើអោយត្រជាក់ដូចជាកង្ហារ ឧបករណ៍បាញ់ទឹកជាដ�ើម ការដាំដ�ើមឈ�ើនៅជុំវ ិញរោងចិញ្ចឹមគោ
ការគ្រប់គ្រងសារធាតុចិញ្ចឹមជាដ�ើម គឺសុទ្ធសឹងជាកិច្ចការងារសំខាន់ៗ។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត គោទឹកដោះគឺជាសត្វដែលផឹកទឹកច្រើន ហ�ើយងាយទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារគុណភាពទឹក ជាពិសេសនៅរដូវក្ដៅដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ គេត្រូវរក្សាទឹកអោយមានអនាម័យនិងត្រជាក់ជានិច្ច ដ�ើម្បី
អោយគោអាចផឹកទឹកបានគ្រប់គ្រាន់គ្រប់ពេលវេលា។

9 ការទុកដាក់កាកសំណល់សត្វ
・ច្បាប់បានកំណត់ថាកសិដ្ឋានត្រូវធ្វើការទុកដាក់កាកសំណល់សត្វអោយបានត្រឹមត្រូវ ដ�ើម្បីកុំអោយក�ើតមាន
បញ្ហា ក្លិនស្អុយ។ល។

・វាជាការងារសំខាន់មួយ ដោយគេអាចប្រើប្រាស់កាកសំណល់សត្វសម្រាប់ធ្វើជីកំប៉ុសិ៍ដែ្ត លមានគុណភាពល្អនិង
អាចប្រើប្រាស់នៅល�ើវាលស្មៅ ហ�ើយគេក៏អាចផ្គត់ផ្គង់ទៅអោយកសិករធ្វើចំការឬកសិករផលិតស្រូវបានផង
ដែរ។ចំនួនគោដែលកសិករផលិតទឹកដោះធ្វើការចិញ្ចឹមកំពុងមានការក�ើនឡ�ើង ដូច្នេះ បរ ិមាណកាកសំណល់សត្វ

4ដែលត្រូវបានបញ្ចេ ញពីកសិដ្ឋានក៏មានការក�ើនឡ�ើងដែរ។ ប៉ុន្តែ ផ្ទៃដីសម្រាប់ធ្វើជាវាលស្មៅឬដាំដំណាំធ្វើជាចំណី
សត្វមិនសូវមានការក�ើនឡ�ើងសមាមាត្រទៅនឹងការក�ើនឡ�ើងនៃចំនួនសត្វចិញ្ចឹមនោះទេ ដូច្នេះ ក្រៅអំពីកាកសំណល់
ដែលប្រើប្រាស់នៅល�ើដីសម្រាប់ធ្វើវាលស្មៅរបស់កសិករខ្លួនឯង នៅមានកាកសំណល់ដែលសល់ពីនោះដោយសារ
ការក�ើនឡ�ើងហួសហេតុនៃបរ ិមាណកាកសំណល់ ដោយស្ថានភាពនេះបានបង្កជាបញ្ហា ផ្សេងៗជាច្រើន ។រោងផ្ទុកជីកំប៉ុសិ៍្ត

5

2ការផលតិ សាច់គោ (គោចញិ ្ ចឹមយកសាច់)1 គោចិញ្ចឹមយកសាច់
គោចិញ្ចឹមយកសាច់នៅប្រទេសជប៉ុនដែលមានបរ ិមាណផលិតច្រើននោះ មាន3ប្រភេទគឺ ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ
(ពូជគោជប៉ុន) គោក្រៀវនៃពូជគោទឹកដោះ(ពូជគោហុលស្តា ញ) និង គោដែលបានពីការបង្កា ត់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ
និងគោទឹកដោះ(F1)។ គោប្រភេទនីមួយៗមានរយៈពេលនៃការចិញ្ចឹមបំប៉នខុសៗពីគ្នា។

2 ទម្រង់នៃការចិញ្ចឹមគោយកសាច់
អាជីវកម្មផលិតគោចិញ្ចឹមយកសាច់នៅប្រទេសជប៉ុនមាន3ទម្រង់ដូចខាងក្រោម។
(1) អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជ
គេធ្វើការចិញ្ចឹមពូជគោជប៉ុនញីដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្កា ត់ពូជ ដ�ើម្បីធ្វើការបង្កើតនិងចិញ្ចឹមកូនគោបាន
អាយុប្រហែល10ខែ រួចគេនឹងបញជូនក
្ូនគោទាំងនោះចេញទៅទីផ្សារដ�ើម្បីលក់ធ្វើជាគោដ�ើមសម្រាប់ការចិញ្ចឹម
បំប៉នបន្តទ�ៀត។

កសិករដាក់គោលដៅផលិតកូនគោឲ្យបាន1ដង ក្នុង1ឆ្នាំ។ គោញីដែលគេប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្កា ត់ពូជ ជាមធ្យមអាចផលិតបានប្រហែល 7ដង នៅក្នុងនោះកសិករដែលផលិតល�ើសពី10ដងក៏មានដែរ។

ការចិញ្ចឹមដោយព្រលែងគោញី(2) អាជីវកម្មចិញ្ចឹមបំប៉ន
គេទិញចូលពូជគោជប៉ុន(អាយុប្រហែល10ខែ) គោក្រៀវនៃពូជគោទឹកដោះ(កូនគោ) ពូជគោបង្កា ត់(កូនគោឬ
គោអាយុប្រហែល8ខែ) ធ្វើជាគោដ�ើមសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបំប៉ន ដោយគេធ្វើការចិញ្ចឹមបំប៉នគោទាំងនេះរហូតដល់
អាយុប្រហែល30ខែសម្រាប់ពូជគោជប៉ុន ហ�ើយរហូតដល់អាយុ19~20ខែសម្រាប់គោក្រៀវនៃពូជគោទឹកដោះ និងរហូតដល់អាយុប្រហែល25ខែសម្រាប់ពូជគោបង្កា ត់ មុននឹងធ្វើការបញ្ចេ ញលក់បន្ត។
(3) អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជនិងចិញ្ចឹមបំប៉ន
អាជីវកម្មដែលបូករួមបញចូ្ លទាំងការងារបង្កា ត់ពូជទាំងការងារចិញ្ចឹមបំប៉នបន្តបន្ទាប់គ្នាចូលក្នុងអាជីវកម្មតែមួយ ហៅថា អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជនិងចិញ្ចឹមបំប៉ន ប៉ុន្តែ សម្រាប់ពូជគោជប៉ុន មិនសូវមានការធ្វើអាជីវកម្មក្នុងទម្រង់
បែបនេះនៅឡ�ើយទេ។

6

(4) ផ្សេងៗ
កសិករផលិតទឹកដោះ ធ្វើការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិតដោយចាក់ទឹកកាមរបស់ពូជគោជប៉ុនទៅក្នុងគោញីនៃពូជ
គោទឹកដោះ ដ�ើម្បីបង្កើតកូនគោប្រភេទពូជបង្កា ត់ រួចនាំចេញទៅទីផ្សារដ�ើម្បីលក់ទៅឲ្យកសិករចិញ្ចឹមបំប៉នក៏មាន
ដែរ។ កូនគោប្រភេទពូជបង្កា ត់ នៅពេលទ�ើបនឹងក�ើតវាមានទម្ងន់ប្រហែល 30គីឡូក្រាម តូចជាងកូនគោប្រភេទសម្

រាប់យកទឹកដោះ (ប្រហែល 45គីឡូក្រាម) ប៉ុន្តែចំណុចល្អរបស់វា គឺអាចទប់ស្កា ត់ការពិបាកក�ើតកូនដំបូងរបស់គោទឹ

កដោះបាន។

■េគាចិ��ឹមយកសច់ (ករណីេគាញីែដលចិ��ឹមេដើម្បីបេង�ើតកូនេគា)កំេណើត

g)

16~18ែខ

2ឆា�25ែខំពេពះផា�ច់េដះ

3ឆា�ំគមា�តៃនករបេង�ើតកូន

ករបង�ត់ពូជស្រមាប់ (285ៃថ�) ករេកើត (្របែហល13ែខ)ករបេង�
ើតកូនែដំដលចិបូង ��ឹមេដើម្បីបកូេង�
■េគាចិ��ឹមយកសច់ (ករណី េគាញី
នើតដំកូបនូងេគា)<ទម�ន់>កំេណើត
6ែខ
16~18ែខ
2ឆា�25ែខំ
(28kg)(180kg)(350kg)(440kg)(450~500kg)
3ឆា�ំ

4ឆា�ំ
■េគាចិ��ឹមយកសច់ (ករណីេគាចិ��ឹមបំប៉នពេពះ
)បេង�ើតកូនេកើត

ែខ)

6ែខ

ករេ
3ឆា�ំ

គមា�តៃនករបេង�ើតកូន

(្របែហល13ែខ)6ែខ
27ែខ~30ែខករបង�ត់ពូជស្រមាប់
ផា�ច់េដះ 10ែខករេកើ
តចំន(285ៃថ�ួនឆា�ំេ្របើ)្របាស់
ជាមធ្យម

9ឆា�ំ (បេង�ើតកូនកូ
7ដង)នដំបូង
តកូនជាេលើកទី2ករបេង�ើតកូនដំបូង
<ទម�នករេកើ
់>ផា�ច់េដះ ករលក់េធ�ើជាេគាេដើម
ករេ្រក�វនិងករបេ��ញលក់ពូជេគាជប៉ុន
<ទម�
ន់> េ្រក�វ (180kg)(28kg)(350kg)(440kg)(450~500kg)(30kg)(270~300kg)(650~700kg)■េគាចិ��ឹមយកសច់ (ករណីេគាចិ��ឹមបំប៉ន)
េកើត

6ែខ

10ែខ

27ែខ~30ែខ<ទម�ន់> េ្រក�វ ផា�ច់េដះ ករលក់េធ�ើជាេគាេដើម
(30kg)(270~300kg)ពូជេគាជប៉ុន

7ករេ្រក�វនិងករបេ��ញលក់ពូជេគាជប៉ុន
(650~700kg)ករេ

3 ចំណីសត្វ និង ទម្រង់នៃការអោយចំណីសត្វ
(1) កូនគោ និង គោលូតលាស់
ចំណីរបស់គោសម្រាប់ពូជគោជប៉ុន គោក្រៀវនៃពូជគោទឹកដោះ និង គោបង្កា ត់ ចាប់ពីពេលនៅជាកូនគោមកដល់វ ័យលូតលាស់មានលក្ខណៈផ្លាស់ប្ដូរទៅតាមដំណាក់កាល គឺ ទឹកដោះមេគោ →ទឹកដោះជំនួស→ទឹកដោះសិប្បនិម្មិត
→ស្មៅស្ងួតនិងចំណីលាយ។កូនគោ(2) គោចិញ្ចឹមបំប៉ន
ចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន គឺសម្រាប់ពូជគោជប៉ុនគេច្រើនប្រើចំណីលាយនិងចំប�ើងស្រូវ សម្រាប់
គោក្រៀវនៃពូជគោទឹកដោះគេច្រើនប្រើចំណីផ្អាប់ (រួមមានស្រូវផ្អាប់ ស្មៅផ្អាប់ ពោតផ្អាប់) ស្មៅស្ងួតនិងចំណីលាយ

ហ�ើយសម្រាប់គោបង្កា ត់គេច្រើនប្រើចំណីផ្អាប់ ស្មៅស្ងួត ចំប�ើងស្រូវ និង ចំណីលាយ។ ប�ើគិតជាភាគរយនៃបរ ិមាណផ្គត់ផ្គង់ចំណីមិនកែច្នៃនិងចំណីជីវជាតិ គេប្រើចំណីលាយក្នុងភាគរយខ្ពស់សម្រាប់គោចិញ្ចឹមបំប៉ន។

គោចិញ្ចឹមបំប៉ន(សម្រាប់យកសាច់)4 ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វ
ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ហា ផ្សេងៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមគោយកសាច់។ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុង
ការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វដោយពិចារណាអោយបានម៉ត់ចត់ចំពោះបញ្ហា ទាំងនេះជានិច្ច។

8

(1) ការធ្វើអោយការក�ើនទម្ងន់របស់គោទាំងអស់មានលក្ខណៈស្មើគ្នា
វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការគិតពិចារណាអំពីការគ្រប់គ្រងជីវជាតិដ៏ត្រឹមត្រូវនិងការធ្វើអោយបរ ិមាណស៊ី
ចំណីរបស់គោមានលំនឹង ហ�ើយធ្វើការទប់ស្កា ត់កុំអោយមានការជល់គ្នារវាងគោគ្នាឯង ដ�ើម្បីអាចទទួលបានគោដែល
មានទម្ងន់ធ្ងន់និងសាច់មានគុណភាពល្អ។ ជាពិសេសសម្រាប់ពូជគោជប៉ុនដែលគេកំពុងផ្ដោ តការយកចិត្តទុកដាក់
ល�ើការផលិតជាសាច់គោពពាល។
(2) ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរបស់កូនគោ
កូនគោងាយក�ើតជំងឺរលាកសួតនិងរាករូស ដូច្នេះ ការត្រួតពិនិត្យ ការថែទាំនិងការព្យាបាលសុខភាពកូនគោ
អោយបានម៉ត់ចត់គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់។

ការរក្សាកម្ដៅអោយកូនគោ (អាវរក្សាកម្ដៅ)(3) ការទប់ស្កា ត់ការជ្រៀតចូលនៃវ ីរុសគេចាំបាច់ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នអោយបានគ្រប់គ្រាន់កុំអោយក�ើតមានការជ្រៀតចូលនៃវ ីរុសទៅក្នុងកសិដ្ឋាន។
(4) ការទុកដាក់កាកសំណល់សត្វ
ចាំបាច់ត្រូវមានការខំប្រឹងប្រែងដូចក្នុងខ្លឹមសារដែលបានរ�ៀបរាប់នៅក្នុងផ្នែកទី1ចំណុចទី6នៃកសិកម្មផលិត
ទឹកដោះ។

9

3ការចិញ្ចឹមជ្រូក (សត្វជ្រូក)1 ពូជជ្រូក
សត្វជ្រូកគឺជាសត្វដែលទទួលបានពីការផ្សាំងជ្រូកព្រៃរបស់មនុស្សអោយមានលក្ខណៈល្អប្រស�ើរឡ�ើង
ដ�ើម្បីល�ើកកម្ពស់នៃលទ្ធភាពផលិតសាច់ ។ ពូជជ្រូកសំខាន់ៗដែលគេច្រើនចិញ្ចឹមនៅប្រទេសជប៉ុន រួមមាន
ពូជជ្រូកឡែនរ៉េស ពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរធំ និង ពូជជ្រូកឌុយរ ៉ក។ពូជជ្រូក
ពូជ(អក្សរកាត់)រូបរាងខាងក្រៅ

លក្ខណៈពិសេស

សម្បុរស ដងខ្លួនវែង។ មុខស្រួច

ក�ើតកូនច្រើន។

ត្រច�ៀកធ្លាក់។

កូនជ្រូកមានអត្រាធំធាត់ខ្ពស់។

พันธุ์ยอร์กเชอร์ใหญ่ពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរធំ

សម្បុរស ត្រច�ៀកបះ។

មានលទ្ធភាពបង្កា ត់ពូជខ្ពស់។

พันธุ์ดูร็อคពូជជ្រូកឌុយរ ៉កសម្បុរត្នោ តឬខ្មៅ ត្រច�ៀកធ្លាក់។

พันธุ์แลนด์เรซពូជជ្រូកឡែនរ៉េស

พันธุ์บาร์กเชอร์ពូជជ្រូកប៊ែកស�ៀរ

พันธุ์แฮมป์เชอร์ពូជជ្រូកហាំស�ៀរ

พันธุ์ยอร์กเชอร์กลางពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរមធ្យម

គុណភាពសាច់ល្អ ធន់នឹងជំងឺ
ឆាប់លូតលាស់។

ជ្រូកមានសម្បុរខ្មៅ ប៉ុន្តែចុងជ�ើង

ទាំងចំនួនកូនទាំងការធំធាត់មាន

គេច្រើនហៅថាជ្រូកស6កន្លែង។

ប៉ុន្តែមានគុណភាពសាច់ល្អ ។ចុងមុខនិងចុងកន្ទុយមានពណ៌ស។ លក្ខណៈអន់ជាងពូជកម្រិតខ្ពស់

សម្បុរខ្មៅប៉ុន្តែមានឆ្នូតកាត់ទទឹង
ពណ៌ស។គេប្រើជ្រូកនេះសម្រាប់ធ្វើជាជ្រូក
ឈ្មោលជំនួសអោយពូជជ្រូកឌុយរ ៉កនៅក្នុងការបង្កា ត់ពូជបីសាសន៍។

មុខកន្ធឹប ត្រច�ៀកបះ។

លូតលាស់យឺត ប៉ុន្តែ គុណភាព
សាច់ល។
្អប្រសិនប�ើបង្កា ត់ពូជរវាងប្រភេទទាំង3នេះ អត្រាធំធាត់ខ្ពស់ ការលូតលាស់ល�ឿន ហ�ើយសាច់ក៏មានគុណ
ភាពល្អផងដែរ។ ដំបូង គឺជាការបង្កា ត់ពូជរវាងពូជជ្រូកឡែនរ៉េស (L) ជាមួយនឹងពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរធំ (W)។ ដូច្នេះ
គេចិញ្ចឹមជ្រូកញីដែលក�ើតមក ទុកសម្រាប់ធ្វើជាជ្រូកបង្កា ត់ពូជ។ ហ�ើយការចិញ្ចឹមបំប៉នកូនជ្រូកដែលក�ើតពីការ
បង្កា ត់រវាងភេទឈ្មោលនៃពូជជ្រូកឌុយរ ៉ក (D) ជាមួយនឹងជ្រូកញីដែលក�ើតពីការបង្កា ត់ខាងល�ើនេះ ជាជ្រូកចិញ្ចឹម
បំប៉ន (LWD) គឺជារ�ឿងធម្មតា។ ពោលគឺ ភាគច្រើននៃជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នរបស់ប្រទេសជប៉ុន គឺជាប្រភេទពូជជ្រូកបង្កា

10ត់។ តាមរយៈការបង្កា ត់ពូជប្រភេទផ្សេងគ្នាបែបនេះ សមត្ថភាពកូនរបស់វា គឺមានការក�ើនឡ�ើង ហ�ើយគេហៅវាថា
ពូជបង្កា ត់ដែលខ្លាំង (heterosis)។ ប្រភេទផ្សេងក្រៅពីនេះមាន ពូជជ្រូកប៊ែកស�ៀរ (ជ្រូកខ្មៅ) ពូជជ្រូកហាំស�ៀរ និងពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរមធ្យម។

×ពូជជ្រូកឡែនរ៉េស ញី(L)ពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរធំ ឈ្មោល
(W)ជ្រូកមេនៃពូជបង្កា ត់ជំនាន់ទី1×ពូជជ្រូកឌុយរ ៉ក　 ឈ្មោល
(D)ពួជបង្កាត់បីសាសន៍ (LWD)ការដាក់បញចូ្ លគ្នានៃពូជបង្កា ត់បីសាសន៍ដែលជាតំណាង

ក្រៅពីនេះ មានជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន ជ្រូកសម្រាប់បង្កា ត់ពូជឈ្មោល និងញី ដែលត្រូវបានបង្កើតឡ�ើងដោយការ
បង្កា ត់ពូជប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ដែលគេហៅថា ជ្រូកកូនកាត់។ គេធ្វើបែបនេះក្នុងគោលដៅផ្គត់ផ្គង់ជ្រូកសម្រាប់បង្កា ត់ពូជដែលល្អៗដូចគ្នាក្នុងចំនួនច្រើន និងលុបបំបាត់នូវការចំណាយពេលវេលាច្រើនដែលជាចំណុចខ្វះខាតនៃការ
បង្កា ត់ពូជបីសាសន៍។

11ឈ្មោះផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយរបស់ជ្រូក

2
1

5
3
22

7

6

4

14

21
9

16

11
17

8

18

12

10

13

19

15

20
23
1. ច្រមុះ 2. ត្រច�ៀក 3. ថ្ពា ល់ 4. ក 5. ស្មា9. ក្លៀក 10. ចន្លោះភ្លៅ

11. គូទ 12. ភ្លៅ6. ខ្នង 7. ចង្កេះ 8. ផ្នែកចំហ�ៀងនៃពោះ
13. ពោះ 14. ជ�ើងមុខ 15. ជ�ើងក្រោយ

16. កន្ទុយ 17. ត្រគាក 18. ជង្គង់ក្រោយ 19. គន្លាក់ក្រោយជ�ើង 20. កជ�ើង
21. ទ្រូង (រួមបញចូ្ លទាំងពោះ) 22. ទ្រូងមុខ 23. ម្រាមជ�ើង

2 វដ្តជីវ ិតនៃសត្វជ្រូក
ទៅតាមរប�ៀបប្រើប្រាស់សត្វជ្រូក គេបែងចែកសត្វជ្រូកជា ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន និង ជ្រូកបង្កា ត់ពូជ។ ជ្រូកចិញ្ចឹម
បំប៉នសំដៅល�ើជ្រូកដែលយ�ើងយកមកបរ ិភោគសាច់។ គេក៏អាចហៅថាជ្រូកសាច់ផងដែរ។ ជ្រូកមេសំដៅល�ើជ្រូក
ដែលបានបង្កើតជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ននោះ។ ហ�ើយជ្រូកឈ្មោលដែលគេប្រើបង្កា ត់ជាមួយជ្រូកមេហៅថាជ្រូកពូជ។ ជ្រូក
ពូជមានរប�ៀបហៅពីរបែបនៅក្នុងភាសាជប៉ុន (ស៊ុតុង ឬ ថាណិប៊ុតា)។ ជ្រូកមេធ្វើការបង្កា ត់ពូជ ពពោះ បង្កើតកូន
បំបៅដោះជាបន្តបន្ទាប់ម្តងហ�ើយម្តងទ�ៀត។
សត្វជ្រូកគឺជាសព្វា សីសត្វដែលអាចស៊ីចំណីផ្សេងៗជាច្រើន។ រចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋាននៃសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហាររបស់
សត្វជ្រូកមានលក្ខណៈដូចមនុស្សដែរ ព្រោះជាសព្វា សីសត្វដូចគ្នា។ ដំបូង ចំណីអាហារនឹងត្រូវរ ំលាយនៅក្នុងក្រពះ
បន្ទាប់មកទទួលការរ ំលាយនៅក្នុងពោះវ�ៀនតូចបន្ថែមទ�ៀតមុននឹងស្រូបចូលទៅក្នុងរាងកាយ។ បន្ទាប់ពីនោះ
អាហារដែលមិនត្រូវបានរ ំលាយមួយផ្នែកនឹងបំលែងធាតុ រួចស្រូបចូលទៅក្នុងរាងកាយបន្ថែមទ�ៀត។
(1) ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន (ជ្រូកសាច់)ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ននៅពេលក�ើតចេញមកត្រូវទទួលការបីបាច់ដោយទឹកដោះពីជ្រូកមេដែលជាជ្រូកបង្កា ត់ញីមួយ
រយៈពេលសិន។ ក្រោយពីក�ើតបាន រយៈពេល6ខែ(ប្រមាណ180ថ្ងៃ) ទម្ងន់ខលួន្ វានឹងសន្សំបានប្រហែល 115 គីឡូក្រាម

ក្លា យជាសាច់។ រយៈពេលគិតចាប់ពីពេលជ្រូកមានទម្ងន់ប្រហែល30គីឡូក្រាមរហូតដល់ពេលគេបញ្ចេ ញលក់ហៅថារយៈពេលចិញ្ចឹមបំប៉ន។

(2) ជ្រូកមេ (ជ្រូកបង្កា ត់ញី ឬហៅថាមេជ្រូក)ជ្រូកមេបន្ទាប់ពីក�ើតបានរយៈពេល8ខែនឹងមានទម្ងន់ប្រហែល120គីឡូក្រាម ហ�ើយគេនឹងធ្វើការបង្កា ត់ពូជជា

ល�ើកដំបូង។ ការពពោះមានរយៈពេល114ថ្ងៃ។ ចំនួនកូនមានពី10~15ក្បាល ហ�ើយបន្ទាប់ពីក�ើតកូនបាន3~4សប្ដា ហ៍ដែលជារយៈពេលបំបៅដោះបានចប់រចួ រាល់ហ�ើយ គេនឹងធ្វើការបង្កា ត់ពូជម្ដងទ�ៀត។ ជ្រូកមេដែលបានទទួលការ

12គ្រប់គ្រងផ្នែកសុខភាពបានល្អគឺអាចពពោះនិងក�ើតកូនបាន4~5ដងក្នុងរយៈពេល2ឆ្នាំ។ ជ្រូកមេនឹងឆ្លងកាត់វដ្ដនេះ
ម្ដងហ�ើយម្ដងទ�ៀត ហ�ើយជាទូទៅវាអាចបង្កើតកូនបានពី6~10ដង។ វដ្ដនៃការបន្តពូជរបស់សត្វជ្រូកមានរយៈពេល
21ថ្ងៃ។
(3) ជ្រូកពូជ (ជ្រូកបង្កា ត់ឈ្មោល ឬ ជ្រូកពូជឈ្មោល)ជ្រូកពូជនឹងពេញវ ័យអាចបន្តពូជបានក្នុងរយៈពេលប្រហែល7ខែ។ ការបង្កា ត់ពូជរួមមាន ការបង្កា ត់ដោយធម្មជាតិ
(ការពាក់គ្នា) និង ការបង្កកំណ�ើតដោយសិប្បនិម្មិត (AI)។ បច្ចុប្បន្ននេះ ការបង្កកំណ�ើតដោយសិប្បនិម្មិតមានការក�ើន
ឡ�ើង។កំេណើត 1ែខ

3ែខ

7ែខ 8ែខ 1ឆា�ំពេពះផា�ច់េដះ

ករបង�ត់ពូជ

កូន្រជ�ក

ករចិ��ឹមបំប៉ន
(ទម�ន់)កូន្រជ�ក

្រជ�កលូតលស់

(ទម�ន់) (1.4kg) (8kg)18ែខគមា�តៃនករបេង�ើតកូន

(114ៃថ�)(6ែខ)ករបេង�ើតកូន
ករបង�ត់ពូជ
ជាេលើកដំបូង

(37kg)

3ឆា�ំ (បេង�ើតកូន6ដង)្រជ�កេពញវ័យ

(120kg) (180kg)
្រជ�កចិ��ឹមបំប៉ន

2ឆា�ំ ចំនួនឆា�ំេ្របើ្របាស់

(210kg)(230kg)(115kg)វដ្តជីវ ិតនៃជ្រូកបង្កា ត់ពូជ(ជ្រូកមេ : ជ្រូកពូជ)/ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន

3 ទម្រង់អាជីវកម្មនៃការចិញ្ចឹមជ្រូក
ទម្រង់អាជីវកម្មនៃកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូក ត្រូវបានបែងចែកជា3 គឺ "អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជនិងចិញ្ចឹមបំប៉ន" "អាជីវ
កម្មបង្កា ត់ពូជ" "ចិញ្ចឹមបំប៉ន"។អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជ គឺជាទម្រង់អាជីវកម្មមួយដែលគេចិញ្ចឹមជ្រូកមេ និងជ្រូកពូជ រួចយកកូនរបស់វាដាក់លក់
នៅល�ើទីផ្សារធ្វើជាជ្រូកដ�ើមសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបំប៉ន។
អាជីវកម្មចិញ្ចឹមបំប៉ន គឺជាទម្រង់អាជីវកម្មមួយដែលគេទិញកូនជ្រូកពីអាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជមកចិញ្ចឹមបំប៉ន រួចយកទៅទីផ្សារដ�ើម្បីលក់។
អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជនិងចិញ្ចឹមបំប៉ន គឺជាទម្រង់អាជីវកម្មមួយដែលគេចិញ្ចឹមជ្រូកមេ ជ្រូកពូជ និងជ្រូកចិញ្ចឹម
បំប៉នជាមួយគ្នា ដោយគេធ្វើការងារបន្តបន្ទាប់គ្នាចាប់តាំងពីការបង្កា ត់ពូជ រហូតដល់ចិញ្ចឹមបំប៉ន។ បច្ចុប្បន្ន អាជីវ

កម្មបង្កា ត់ពូជនិងចិញ្ចឹមបំប៉ន មានការក�ើនឡ�ើងច្រើន។ មូលហេតុចំបង គឺដោយសារតែដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការជ្រៀត
ចូលនៃជំងឺផ្សេងៗពីខាងក្រៅ និងដ�ើម្បីពង្រីកទំហំអាជីវកម្មផងដែរ។
អាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជនាពេលបច្ចុប្បន្ន កំពុងក្លា យទៅជាទម្រង់មួយដែលធ្វើការផលិត និងធ្វើឲ្យប្រស�ើរនូវជ្រូក

មេនិងជ្រូកពូជជាចំបង ដ�ើម្បីលក់ទៅឲ្យអាជីវកម្មបង្កា ត់ពូជនិងចិញ្ចឹមបំប៉ន។

ទំហំរបស់អាជីវកម្ម មានផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន ចាប់ពីអាជីវកម្មខ្នាតធំដែលមានបុគ្គលិកចាប់ពី10នាក់រហូតល�ើស
100នាក់ រហូតដល់អាជីវកម្មគ្រួសារខ្នាតតូច ។ អាជីវកម្មខ្នាតធំក៏ត្រូវបានហៅថា "ការចិញ្ចឹមជ្រូកបែបសហគ្រាស"13ផងដែរ។
មិនមែនត្រឹមតែការផលិតនៅក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកប៉ុណ្ណោះទេ ករណីដែលគេធ្វើអាជីវកម្មរមគ្
ួនា តែមួយដូច
ជាការផលិតផលិតផលសាច់ ការលក់ដុំនូវសាច់ជាអាហារ ការលក់រាយនូវសាច់ជាអាហារជាដ�ើមក៏មានដែរ គេហៅវាថា សមាហរណកម្ម (integration)។
តាមការបែងចែកកសិដ្ឋានតាមរយៈការម�ើលទៅល�ើការគ្រប់គ្រងអនាម័យ ក្រៅពីកសិដ្ឋានជាទូទៅ មាន"កសិដ្ឋានSPF (គ្មានមេរោគជាក់លាក់មួយចំនួន)" ដែលការគ្រប់គ្រងទៅល�ើអនាម័យរបស់វាមានការតឹងរ ឹងជាងកសិ
ដ្ឋានធម្មតា។ ប្រសិនប�ើប្រៀបធ�ៀបជាមួយSPF កសិដ្ឋានជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថា កសិដ្ឋានធម្មតា
(conventional)។

4 ចំណីសត្វ និងទម្រង់នៃការផលិត ការទិញ និងការផ្តល់ចំណី
វត្ថុធាតុដ�ើមនៃចំណីរបស់សត្វជ្រូកភាគច្រើនត្រូវបាននាំចូលពីបរទេស។

វត្ថុធាតុដ�ើមដូចជាពោតដែលបាននាំចូលមកដល់កំពង់ផែជាដ�ើម ត្រូវបានគេដាក់លក់ក្នុងទម្រង់ជាចំណីលាយ ក្រោយពីត្រូវបានកំទេចឲ្យល្អិតនៅរោងចក្រចំណីសត្វដ�ើម្បីឲ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការរ ំលាយ និងត្រូវ
បានលាយដោយគិតទៅល�ើតុល្យភាពនៃសារធាតុចិញ្ចឹមដ�ើម្បីឲ្យសមស្របទៅនឹងដំណាក់កាលនៃការរ ីកធំធាត់
របស់សត្វជ្រូក។ វត្ថុធាតុដ�ើមដែលគេប្រើប្រាស់ច្រើនមាន ពោតនិងកាកសំណល់សណ្តែកស�ៀង

(សណ្តែក

ស�ៀងដែលគេយកខ្លាញ់ចេញ)។

ទ្រង់ទ្រាយរបស់ចំណី មានដូចជា ចំណីម៉ត់ដែលត្រូវបានកំទេចឲ្យល្អិត ចំណីគ្រាប់តូចៗរាងស៊ីឡាំងដែល
បានពីការគាបចំណីម៉ត់ និងចំណីគ្រាប់តូចៗដែលបានពីការកំទេចចំណីគ្រាប់តូចៗរាងស៊ីឡាំង។ ម៉្យាងទ�ៀត គេក៏ប្រើប្រាស់ចំណីរាវសម្រាប់ផ្តល់ឲ្យសត្វក្នុងទម្រង់ជាសារធាតុរាវផងដែរ។
រប�ៀបនៃការផ្តល់ចំណី មាន "ការផ្តល់ចំណីដោយសេរ ី" និង"ការផ្តល់ចំណីដោយមានកម្រិតកំណត់"។ការផ្តល់ចំណីដោយសេរ ី គេអាចហៅម៉្យាងទ�ៀតបានថា ការស៊ីចំណីជាលក្ខណៈសេរ ី វាគឺជារប�ៀបនៃការផ្តល់
ចំណីដែលនៅក្នុងស្នូកដាក់ចំណីតែងតែមានចំណីជានិច្ច ដូច្នេះហ�ើយសត្វជ្រូកអាចស៊ីចំណីបានគ្រប់ពេលវេលា។
ការផ្តល់ចំណីដោយមានកម្រិតកំណត់ គឺរប�ៀបនៃការផ្តល់ចំណីដែលគេផ្តល់ចំណីទៅតាមបរ ិមាណដែលបាន
កំណត់។
ចំពោះជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន ភាគច្រើនគេចិញ្ចឹមវាដោយវ ិធីផ្តល់ចំណីដោយសេរ ី ចំណែកឯជ្រូកសម្រាប់បង្កា ត់ពូជវ ិញ ភាគច្រើនគេចិញ្ចឹមវាដោយវ ិធីផ្តល់ចំណីដោយមានកម្រិតកំណត់។

ចំណីម៉ត់

ចំណីគ្រាប់តូចៗរាងស៊ីឡាំង
ទ្រង់ទ្រាយរបស់ចំណី

14ចំណីរាវ

5 សាច់ជាប់ឆអឹង្ និងសាច់តាមផ្នែក
ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន (ជ្រូកសាច់) ដែលដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារ គឺត្រូវបានគេសម្លាប់ រួចដាក់លក់ក្នុងទម្រង់ជា
"សាច់ជាប់ឆអឹង
្ "។សាច់ជាប់ឆអឹង្ គឺជាសាច់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីគេយកផ្នែកក្បាល ជ�ើងទាំងបួន និងគ្រឿងក្នុងចេញពីជ្រូក
ទាំងមូល។ គេអាចយកសាច់ជាប់ឆអឹង្ បាន 75គីឡូក្រាម ពីជ្រូកដែលមានទម្ងន់ 115គីឡូក្រាម ។ ដូច្នេះ សាច់ជាប់

ឆ្អឹងដែលទទួលបានគឺប្រហែល 65%។ ហ�ើយសាច់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីបានកាត់ខាងឆ្វេងស្តា ំចេញពីសាច់ជាប់
ឆ្អឹង គេហៅថា សាច់ពាក់កណ្តា លរង្វង់។ សាច់ជាប់ឆអឹង្ ចំណាត់ថ្នាក់របស់វាត្រូវបានគេវាយតម្លៃទៅតាមស្តង់ដារ
នៃការរកស៊ីសាច់ជ្រូកជាប់ឆអឹង្ ដោយដាក់ចំណាត់ថ្នាក់ពីខ្ពស់ទៅទាប គឺល្អបំផុត ល្អបង្គួរ ល្អ កណ្តា ល មធ្យម និងក្រោមស្តង់ដារជាដ�ើម។ ដំបូង គេវាយតម្លៃល�ើទម្ងន់សាច់ជាប់ឆអឹង្ (សាច់ពាក់

កណ្តា លរង្វង់) និងកម្រាស់

ខ្លាញ់ខ្នង បន្ទាប់មកគេវាយតម្លៃល�ើរបូ រាងខាងក្រៅ និងគុណភាពរបស់សាច់។
សាច់ជាប់ឆអឹង្ នឹងត្រូវបានគេយកទៅកាត់ជាសាច់តាមផ្នែកបន្តទ�ៀត។ បន្ទាប់មក គេយកសាច់តាមផ្នែក ទៅដាក់លក់ដោយហាន់ជាដុំតូចៗ ឬដាក់លក់បន្ទាប់ពីកែច្នៃឲ្យទៅជាសាច់បន្ទះ ឬសាច់ក្រក។

�ច់េ��

�ច់បី�ន់
�ច់ចំឡកឆ� ឹងជំនី

សាច់ពាក់កណ្តា លរង្វង់នៃសាច់ជាប់ឆអឹង
្ផ្នែកដែលគេបែងចែកចំពោះសាច់ជាប់ឆអឹង្ នៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន

ពណ៌សាច់ និងពណ៌ខ្លាញ់ គឺមានស្តង់ដារកំណត់ សាច់ដែលមានពណ៌ចាស់ពេក ឬស្រាលពេក គឺមិនល្អទេ
សាច់ដែលមានពណ៌ស្រាលល្មម (ពណ៌ស្តើង) នៅកណ្តា ល ទ�ើបល្អប្រស�ើរ។ គេវាស់វាតាមរយៈស្តង់ដារពណ៌សាច់
ជ្រូក (pork color standard)។ ចំពោះពណ៌ខ្លាញ់វ ិញ ពណ៌សគឺជាពណ៌ដែលគេចង់បាន ខ្លាញ់ដែលមានពណ៌ល�ឿង
គេមិនចង់បានទេ។ ករណីខ្លាញ់ទន់ គេហៅថា ជ្រូកខ្លាញ់ទន់ ហ�ើយការឲ្យតម្លៃក៏ទាបដែរ។

6 ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វ
(1) ការគ្រប់គ្រងកូនជ្រូក
កូនជ្រូកមានទម្ងន់ប្រមាណ1.4គីឡូក្រាម។ កូនជ្រូកដែលទ�ើបនឹងក�ើតមានស្រទាប់ខ្លាញ់ក្រោមស្បែកស្ើងដ ធ្វើ

អោយមុខងារគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងរាងកាយនៅមិនទាន់មានលក្ខណៈពេញលេញនៅឡ�ើយទេ។ ដ�ើម្បីទប់

15ស្កា ត់ការស្លាប់ដោយឧបទ្ទវហេតុឬការឈប់លូតលាស់របស់កូនជ្រូក គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពបរ ិស្ថាន
សម្រាប់ការចិញ្ចឹមអោយបានសមស្រប ។ ជាពិសេស នៅពេលកូនជ្រូកទ�ើបនឹងក�ើតបាន1សប្ដា ហ៍ គេគួររក្សាបរ ិស្ថាន
អោយមានសីតុណ្ហភាពចាប់ពី30អង្សាសេឡ�ើងទៅ។

ការរក្សាកម្តៅឲ្យកូនជ្រូក

32សីតុណ��ពបរ ���ន(°C)

28
24
20

0

សីតុណ��ពសម្រសប�ម�រ្រ�វ្រ�វ Aសីតុណ��ពសម្រសប�ម�រ្រ�វ្រ�វ B○ ស�� ○ គឺ�សីតុណ��ពែដលេគគិត�សម្រសបបំផុត
ＡＢ

ＡＢ

ＡＢ

ＡＢ

ＡＢ

3～4

6～7

10～11

17～18

24～25 31～32

Ａ�យុគិត�ៃថ�
ការសន្មតអំពីសីតុណ្ហភាពសមស្របសម្រាប់កូនជ្រូកទៅតាមអាយុគិតជាថ្ងៃ

(2) លទ្ធផលក�ើនទម្ងន់
ការស៊ីចំណីរបស់សត្វជ្រូកគឺសមាមាត្រទៅនឹងការលូតលាស់របស់វាដែរ។ បរ ិមាណនៃការក�ើនទម្ងន់ក្នុង1ថ្ងៃហៅថា“ទម្ងន់ក�ើនប្រចាំថ្ងៃ(DG, Daily Gain)”។ បន្ទាប់ពីផ្ដាច់ដោះ ការស៊ីចំណីរបស់កូនជ្រូកចាប់ផ្ើមក�
ដើនឡ�ើងស្រប
ជាមួយនឹងការក�ើនឡ�ើងនៃទម្ងន់ក�ើនប្រចាំថ្ងៃរបស់វា គឺ 0.78គីឡូក្រាមនៅពេលជ្រូកមានទម្ងន់30~50គីឡូក្រាម

ហ�ើយ0.85គីឡូក្រាមនៅពេលជ្រូកមានទម្ងន់50~115គីឡូក្រាម ដោយនេះគឺជាទម្ងន់ក�ើនប្រចាំថ្ងៃលក្ខណៈស្ដង់ដារ។បរ ិមាណចំណីដែលត្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ការក�ើនទម្ងន់1គីឡូក្រាមរបស់ជ្រូក ហៅថា“អត្រាទាមទារចំណី”។ជាធម្មតា អត្រាទាមទារចំណីនេះស្ថិតក្នុងរង្វង់ពី3.2~3.6។ ប្រសិនប�ើអត្រានេះមានកម្រិតល�ើសពីនេះ គេចាំបាច់ត្រូវ
ពិនិត្យម�ើលសារធាតុនៅក្នុងចំណីសារឡ�ើងវ ិញ។

16

１

2

3

4

5

ពិន្ទុ

ស្ថានភាព

ទ្រង់ទ្រាយ

1ស្គមពេក

ឆ្អឹងចង្កេះ និងឆ្អឹងខ្នង អាចម�ើលដឹងដោយភ្នែកទទេរ

2

ស្គម

គេអាចដឹងពីឆអឹង្ ចង្កេះ និងឆ្អឹងខ្នងបានយ៉ា ងងាយ នៅពេលចុចដោយបាតដៃ

3ល្អប្រស�ើរ

គេអាចដឹងពីឆអឹង្ ចង្កេះ និងឆ្អឹងខ្នងបាន នៅពេលចុចខ្លាំងដោយបាតដៃ

4

ធាត់

គេមិនអាចដឹងពីឆអឹង្ ចង្កេះ និងឆ្អឹងខ្នងបានទេ

5ធាត់ពេក

ឆ្អឹងចង្កេះ និងឆ្អឹងខ្នងគ្របដណ្តប់ដោយខ្លាញ់យ៉ាងក្រាស់
ពិន្ទុស្ថានភាពរាងកាយរបស់ជ្រូកមេ

(3) ជំងឺឆ្លង
ជំងឺរបស់សត្វជ្រូកមានច្រើន នៅក្នុងនោះមានជំងឺឆ្លងមួយចំនួនដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ ដូចជា ជំងឺក្រចក
ជ�ើងនិងមាត់ ជំងឺអាសន្នរោគជ្រូក ជំងឺរលាកខួរក្បាលរាតត្បាត ហ�ើយប្រសិនប�ើមានការក�ើតឡ�ើងនៃជំងឺទាំងនេះ
គេត្រូវធ្វើការជូនដំណឹងដល់មជ្ឈមណ្ឌលថែរក្សាអនាម័យនិងសុខុមាលភាពសត្វចិញ្ចឹមជាបន្ទាន់
និងត្រូវគោរពទៅតាមការណែនាំ។
នៅពេលផ្លាស់បតូរទី្ តាំងមនុស្ស ចំណីសត្វ ឬសម្ភារៈផ្សេងៗ ចាំបាច់ត្រូគោរពទៅតាមវ ិធាននៃការទប់ស្កា ត់ជំងឺឲ្យបានខ្ជាប់ខជួន្ ។ជំងឺរបស់សត្វជ្រូកដែលគេធ្លាប់ជួបប្រទះនៅក្នុងកសិដ្ឋានរួមមានជាច្រើនប្រភេទ ហ�ើយសម្រាប់ជំងឺដែលគេ

អាចទប់ស្កា ត់បានដោយការចាក់វ៉ាក់សាំង គេនឹងធ្វើការចាក់វ៉ាក់សាំងទៅល�ើសត្វជ្រូកទាំងនោះ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មិនសូវ

មានជំងឺដែលក�ើតឡ�ើងទាន់ហន់ហ�ើយធ្វើអោយសត្វងាប់ភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែភាគច្រើនគឺជាជំងឺរ៉ាំ រ៉ៃ។ ជំងឺដែលបណ្ដា លមកពីវ ីរុស រួមមាន ជំងឺឆ្លងរលាកក្រពះពោះ វ�ៀននៃសត្វជ្រូក(TGE) បណ្ដុំរោគសញ្ញានៃជំងឺទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធបន្ត
ពូជនិងប្រព័ន្ធផលូវដង្ហើ
្មនៃសត្វជ្រូក(PRRS) ចំណែកឯបាក់តេរ ីដែលជាមេរោគបង្កជំងឺ រួមមាន ម៉ៃកូផ្លាស្មា (Mycoplasma)បាក់តេរ ីក្នុងពោះវ�ៀនធំ(Escherichia coli) បាក់តេរ ីរាងមូលតជាខ្សែ(Streptococcus) ហ�ើយសម្រាប់មេរោគបង្កជំងឺ
ជាប៉ារ៉ា ស៊ីត ភាគច្រើនជាព្រូនចង្កឹះនៅក្នុងសត្វជ្រូក។
(4) ការគ្រប់គ្រងក្លិនស្អុយនិងការទុកដាក់កាកសំណល់សត្វនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូក

ជ្រូកសម្រាប់បង្កា ត់ពូជ បញ្ចេ ញលាមក 2～3គីឡូក្រាម និងទឹកនោម 5.5គីឡូក្រាមក្នុង1ថ្ងៃ ចំណែកឯជ្រូក

ចិញ្ចឹមបំប៉នវ ិញ បញ្ចេ ញលាមក 1.9គីឡូក្រាម និងទឹកនោម 3.5គីឡូក្រាមក្នុង1ថ្ងៃ។ ក្លិនអាក្រក់ដែលក�ើតចេញពី

កាកសំណល់ទាំងនេះ បានធ្វើឲ្យមានករណីប្តឹងមិនពេញចិត្តច្រើនបំផុតថាជាការបំពុលបរ ិស្ថានដោយសារតែការ

17ចិញ្ចឹមសត្វ និងធ្វើឲ្យមានការយល់ឃ�ើញមិនល្អចំពោះរបរចិញ្ចឹមជ្រូក ហ�ើយជាដ�ើមហេតុដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់
ការបន្តទៅមុខនៃអាជីវកម្ម។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ ដោយសារតែវាក៏ជះឥទ្ធិពលមិនល្អដល់សុខភាពរបស់មនុស្ស
និងសត្វជ្រូក និងធ្វើឲ្យខូចបរ ិស្ថានដោយសារតែការទាក់ទាញនិងការក�ើនឡ�ើងនៃសត្វលអិត្ ចង្រៃដូចជារុយជាដ�ើម
ដូច្នេះហ�ើយ ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការទប់ស្កា ត់ការក�ើតឡ�ើងនូវបញ្ហា នេះ។
ក្លិនស្អុយនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូកច្រើនក�ើតឡ�ើងពីសារធាតុអាម៉ូញាក់និងសមាសធាតុស្ពាន់ធ័រដែលចេញពី

លាមកនិងទឹកនោម បូករួមនឹងអាស៊ីតខ្លាញ់ផ្សេងៗដែលមានលក្ខណៈងាយហ�ើរដូចជាអាស៊ីតប៊ុយទីរ ិច អាស៊ីតប្រូពីអូនិច
អាស៊ីតអាសេទិចជាដ�ើម។
សារធាតុទាំងនេះមានផលប៉ះពាល់ទៅដល់ទាំងជ្រូកនិងទាំងមនុស្សដែលគ្រប់គ្រងនៅទីនោះ ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវ
ចាត់វ ិធានការកាត់បន្ថយការក�ើតឡ�ើងនៃសារធាតុទាំងនេះ។ ដ�ើម្បីកាត់បន្ថយសារធាតុទាំងនេះ គេត្រូវបែងចែក
លាមកនិងទឹកនោមចេញពីគ្នាតាមដែលអាចធ្វើទៅបានដោយមិនត្រូវប៉ះពាល់វត្ថុទាំងនេះដោយផ្ទាល់នោះទេ ដោយការ
បែងចែកបែបនេះគឺដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ប្រតិកម្មរវាងអង់ស៊ីមនៅក្នុងលាមកនិងទឹកនោម ។គេចាំបាច់ត្រូវទុកដាក់លាមកនិងទឹកនោមផ្សេងពីគ្នាអោយបានសមស្រប ដោយជាទូទៅគេបញជូនលាមកទ
្ៅមជ្ឈមណ្ឌលផលិតជីកំប៉ុសិ៍្ត ហ�ើយគេបញជូន្ ទឹកនោមទៅមជ្ឈមណ្ឌលសម្អាតទឹកកខ្វក់។ ក្រៅពីនេះ គេក៏មានវ ិធីក្នុង

ការកម្ចាត់ល្បាយលាមកនិងទឹកនោមផងដែរ ដោយគេហៅល្បាយលាមកនិងទឹកនោមនេះថាភក់ល្បាប់។

ជីកំប៉ុសិ៍្ត ភាគច្រើនបំផុតគឺជាអតិសុខុមប្រាណ ហ�ើយវាជាផលិតផលដែលអតិសុខុមប្រាណត្រូវការអុកស៊ី
សែននៅក្នុងលាមក ធ្វើការបំលែងជាចំបងនូវសារធាតុសរ ីរាង្គដែលរលួយ រួចហ�ើយបង្កើតចំនួនរបស់វា។ ដ�ើម្បីធ្វើ
ជីកំប៉ុសិ៍្ត ចាំបាច់ត្រូវរ�ៀបចំបរ ិស្ថានឲ្យមានលក្ខណៈសមស្របសម្រាប់អតិសុខុមប្រាណដែលត្រូវការអុកស៊ីសែនជា
ចាំបាច់។
(5) អាកាសធាតុក្តៅ និងអាកាសធាតុត្រជាក់
ក្រពេញញ�ើសរបស់សត្វជ្រូកមានការអន់ថយ ហ�ើយពិបាកក្នុងការបញ្ចេ ញកម្តៅរាងកាយតាម

ស្បែក។

ជាពិសេស ដោយសារតែរដូវក្តៅនៅប្រទេសជប៉ុនមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ហ�ើយមានសំណ�ើមក៏ខ្ពស់ ដូច្នេះហ�ើយ វាមិនអាចធ្វើការបញ្ចេ ញកម្តៅបាន។ ដូច្នេះហ�ើយ ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការដកយកសំណ�ើមចេញពីក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូកនៅ
ក្នុងរដូវក្តៅ ដោយប្រើប្រាស់កង្ហាល់ជាដ�ើម។បរ ិស្ថានដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ដោយសារតែអាកាសធាតុក្តៅនៅរដូវក្តៅ ជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ជ្រូក
សម្រាប់បង្កា ត់ពូជជាពិសេស។ វាធ្វើឲ្យចំនួនមេជីវ ិតរបស់សត្វឈ្មោលមានការថយចុះ កម្លាំងរបស់មេជីវ ិតក៏ចុះ
ខ្សោយ ហ�ើយចំណង់ក្នុងការបន្តពូជក៏ថយចុះដែរ ចំណែកសត្វញីវ ិញ លទ្ធផលជារួមនៃការបង្កា ត់ពូជមានការថយចុះ ដូចជាការបន្តពូជមានភាពយឺតយ៉ា វ កូនក�ើតមកស្លាប់ កូនក�ើតមកមានទម្ងន់ស្រាលបរ ិមាណទឹកដោះមានការ
ថយចុះដោយសារតែចំណង់អាហាររបស់វាថយចុះ។
ករណីជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នវ ិញ ធ្វើឲ្យចំណង់អាហាររបស់វាមានការថយចុះ ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ លទ្ធផល
ក�ើនទម្ងន់របស់វា។ ករណីដែលសីតុណ្ហភាពឡ�ើងខ្លាំង អាចធ្វើឲ្យមានករណីស្លាប់ដោយសារតែជំងឺគ្រុនក្តៅ
(hyperthermia) ផងដែរ។
ផ្ទុយទៅវ ិញ នៅរដូវរងា ដោយសារតែសីតុណ្ហភាព និងអាកាសធាតុចុះត្រជាក់ ការបញ្ចេ ញកម្តៅពីក្នុងខ្លួន

គឺធ្វើឡ�ើងហួសកម្រិត ខុសពីរដូវក្តៅ ។ ដូច្នេះហ�ើយ នៅរដូវរងា ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការគ្រប់គ្រង

សីតុណ្ហភាព

នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូក ជាពិសេសគឺគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពរបស់កូនជ្រូកដែលចាញ់អាកាសធាតុត្រជាក់។

18

4ការចិញ្ចឹមមាន់

① មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត

1 ពូជមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត
នៅប្រទេសជប៉ុន ពូជមាន់ដែលគេចិញ្ចឹមសម្រាប់យកស៊ុត និងជាពូជដែលគេនិយមចិញ្ចឹមជាទូទៅជាងគេនោះ គឺពូជមាន់លឺហន្គ ពណ៌សដែលមានសិរទោល (ប្រទេសកណ�ើត គឺអ៊ីតាលី)។ សម្រាប់មាន់យកពងដែលផ្តល់
ស៊ុតពណ៌ស គេច្រើនចិញ្ចឹមពូជមាន់លឺហន្គ ពណ៌សនេះ ក៏ដូចជាមាន់បង្កា ត់ពីពូជលឺហននេ
្គះផងដែរ។ ក្រៅពីនេះ
សម្រាប់មាន់យកពងដែលផ្តល់ស៊ុតពណ៌ត្នោ ត គេច្រើនចិញ្ចឹមមាន់រតូ ៉ អាយឡេនក្រហម (ប្រទេសកណ�ើត គឺអាមេរ ិច) ឬមាន់បង្កា ត់ពូជរបស់វា ហ�ើយគេក៏ចិញ្ចឹមប្រភេទ (ពូជមាន់) ដែលផ្តល់ស៊ុតមានពណ៌កណ្តា លនៃពណ៌សនិង
ពណ៌ត្នោ តផងដែរ។

ពូជលឺហន្គ ពណ៌សមានសិរទោលពូជរតូ ៉ អាយឡេនក្រហម

2 ទំហំនៃការចិញ្ចឹមមាន់យកស៊ុត និងទម្រង់នៃអាជីវកម្ម
គិតត្រឹមថ្ងៃទី1 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2018 មាន់ចិញ្ចឹមដែលជាមាន់ញីពេញវ ័យមានចំនួន 139,030,000 ក្បាល ហ�ើយចំនួននេះមិនមានការប្រែប្រួលខ្លាំងក្លាប៉ុន្មានទេក្នុងរយៈពេល20ឆ្នាំនេះ។ គ្រួសារដែលចិញ្ចឹមមាន់យកស៊ុតមាន
ចំនួន 2,200គ្រួសារ ហ�ើយមានការថយចុះជារ�ៀងរាល់ឆ្នាំ ក្នុងចំណោមស្រទាប់អាជីវកម្មខ្នាតតូច។
ក្នុងចំណោមអាជីវកម្មចិញ្ចឹមមាន់យកស៊ុត អាជីវកម្មគ្រួសារកសិករមានចំនួន 75% ហ�ើយអាជីវកម្មក្រុម
ហ៊ុនមានចំនួន 25%។ ចំពោះអាជីវកម្មក្រុមហ៊ុន ចំនួនគ្រួសារដែលចិញ្ចឹមមាន់មានចំនួនតិច ប៉ុន្តែធ្វើការចិញ្ចឹមមាន់
ចំនួនប្រហែល 70%នៃចំនួនមាន់ចិញ្ចឹមទាំងអស់។ ភាគច្រើននៃអាជីវកម្មក្រុមហ៊ុន គឺជាសហគ្រាសបុគ្គល ឬសហគ្រាសគ្រួសារ។
ទម្រង់នៃអាជីវកម្ម មានដូចជាអាជីវកម្មដែលនាំចូលនូវកូនមាន់មធ្យម ឬកូនមាន់ធំ ហ�ើយគ្រប់គ្រងល�ើមាន់
ពេញវ ័យជាចំបង ដោយប្រគល់ឲ្យកសិករចិញ្ចឹមកូនមាន់ធ្វើការចិញ្ចឹមកូនមាន់ និងអាជីវកម្មដែលគ្រប់គ្រងជារួម
ចាប់ពីការចិញ្ចឹមកូនមាន់រហូតដល់មាន់ពេញវ ័យនៅក្នុងកសិដ្ឋានរបស់ខលួន
្ ។

19

3 វដ្ដជីវ ិតនៃមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត
ប្រសិនប�ើគេចិញ្ចឹមដោយយកចិត្តទុកដាក់ សត្វមាន់អាចរស់បានពី5ឆ្នាំទៅ15ឆ្នាំ។ រូបគំនូសខាងក្រោមបង្ហាញ
អំពីវដ្ដជីវ ិតនៃមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត ដោយផ្អែកល�ើការផលិតស៊ុតលក្ខណៈសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រសិនប�ើគេកម្ដៅស៊ុតពូជ(ស៊ុតដែលមានការបង្កកំណ�ើត)របស់មាន់ក្រោមល័ក្ខខ័ណ្ឌសីតុណ្ហភាពនិងសំណ�ើមសមស្រប ស៊ុតនឹងញាស់ក្លា យជាកូន
មាន់នៅថ្ងៃទី21។ កូនមាន់ញីនឹងក្លា យជាមាន់ពេញវ ័យក្នុងរយៈពេល150ថ្ងៃ ហ�ើយអាចចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុតបាន
(ហៅថាការចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុត)។ ហ�ើយនៅប្រហែលជាថ្ងៃទី210ក្រោយក�ើត គឺជាដំណាក់កាលដែលមាន់អាចពង
បានច្រើនបំផុត(ចំណុចកំពូលនៃការផលិតស៊ុត)។ បន្ទាប់ពីនោះរយៈពេលប្រហែល1ឆ្នាំឬ1ឆ្នាំកន្លះ មាន់នៅតែអាច
ផលិតស៊ុតបាន ប៉ុន្តែ វានឹងចាប់ផ្ើដមលែងពងវ ិញ ដូច្នេះ ក្រោយរយៈពេល2ឆ្នាំ គេនឹងបញ្ចេ ញមាន់ទាំងនោះយកទៅ
ធ្វើជាសាច់កែច្នៃ(មាន់បញ្ចេ ញចោល)។

ផលិតស៊ុត ញាស់

2ៃថ�

30ៃថ�

60ៃថ�

រយៈេពលភា�ស់
(21ៃថ�)(ទម�ន់)(ទម�ន់ស៊ុត)(អ្រតផលិតស៊ុត)150ៃថ� 210ៃថ� (្របែហល6~7ែខ)ករចប់េផ�ើម
ផលិតស៊ុត

550ៃថ�

ចំណុចកំពូលៃន
ករផលិតស៊ុត

កូនមាន់
េទើបេកើត

កូនមាន់ កូនមាន់ កូនមាន់
មធ្យម
តូច
ធំ

មាន់
េពញវ័យ

40g

310g 790g

1,750g58g
90%

1,700g48g
50%

2,000g
66g
65%(ជាមធ្យមក�ុងមួយឆា�ំ75~80%)

វដ្ដជីវ ិតនៃមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត

4 ចំណីសត្វ និងទម្រង់នៃការផលិត ការទិញ និងការផ្តល់ចំណី
ដ�ើម្បីធ្វើការចិញ្ចឹមមាន់ កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ភាគច្រើន ប្រើប្រាស់ចំណីលាយលក់នៅតាមទីផ្សារដែលត្រូវបាន
ផ្សំឡ�ើងដោយវត្ថុធាតុដ�ើមមួយចំនួន ឲ្យសមស្របទៅនឹងតម្រូវការប្រើប្រាស់ និងដំណាក់កាលនៃការរ ីកធំធាត់។

វត្ថុធាតុដ�ើមដូចជាពោត ស្តៅធញ្ញ ជាតិ កាកសំណល់សណ្តែកស�ៀងជាដ�ើម ភាគច្រើនត្រូវបាននាំចូលមកពី

បរទេស។

អ្នកផលិតចំណីសត្វ ដាក់លក់នូវផលិតផលផ្សំ ឬលាយផ្សេងៗជាច្រើន ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន ចំណីលាយសម្រាប់

ចិញ្ចឹមមាន់ដែលផលិតនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន គឺមានការក�ើនឡ�ើងច្រើន ហ�ើយកាន់កាប់រហូតដល់ 42% នៃបរ ិមាណផលិតផលចំណីលាយទាំងមូល។
នៅក្នុងចំណោមចំណីលាយសម្រាប់ចិញ្ចឹមមាន់ ចំណីសត្វមាន់ពេញវ ័យប្រើសម្រាប់មាន់យកស៊ុត មាន58.2%
ចំណែកចំណីសម្រាប់កូនមាន់ មាន7.8%។ ហ�ើយ 66% នៃចំណីលាយសម្រាប់ចិញ្ចឹមមាន់ គឺប្រើសម្រាប់មាន់យក
ស៊ុត។ចំណីលាយដែលគេអភិវឌ្ឍដោយខ្លួនឯងសម្រាប់ប្រើនៅក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ ដោយមិនពឹងផ្អែកល�ើ

ផលិតផលរបស់អ្នកផលិតចំណីសត្វ គេហៅថា ចំណីលាយដោយខ្លួនឯង។

20នៅក្នុងចំណីលាយសម្រាប់មាន់ពេញវ ័យ មានផ្ទុកប្រភេទធញ្ញ ជាតិដូចជាពោតនិងស្តៅធញ្ញ ជាតិជាដ�ើមដែល
ជាប្រភពថាមពល 60% ប្រភេទកាកសំណល់ប្រេងរុក្ខជាតិដូចជាសណ្តែកស�ៀងដែលជាប្រភពប្រូតេអ៊ីន 15% មានផ្ទុកប្រភេទចំណីផលិតពីសាច់សត្វដូចជាម្សៅផលិតពីត្រីជាដ�ើម 10% និងមានផ្ទុកប្រភេទកន្ទក់កិនដូចជាកម្ទេច
ពោត 5% ប្រភេទសារធាតុអសរ ីរាង្គនិងវ ីតាមីន 10%។ ភាគរយផ្សំនៃសារធាតុចិញ្ចឹម វត្ថុធាតុដ�ើម និងសារធាតុផ្សំ
ផ្សេងៗ អាចប្រែប្រួលទៅតាមពូជ អាយុ និងបរ ិស្ថាននៃការចិញ្ចឹមសត្វមាន់។

5 ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វ
(1) ការគ្រប់គ្រងអនាម័យ
គេចាត់វ ិធានការម៉ត់ចត់ល�ើការរក្សាអនាម័យដ�ើម្បីបង្កា រជំងឺ។ ដំបូងគឺគេធ្វើការទប់ស្កា ត់កុំអោយមេរោគជ្រៀត
ចូលទៅក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វ ហ�ើយបន្ទាប់មក គេធ្វើការកែលម្អបរ ិស្ថាននៃតំបន់ចិញ្ចឹមសត្វដែលមិន
ល្អ។ គេចាំបាច់ត្រូវកំណត់តំបន់គ្រប់គ្រងអនាម័យ និង ធ្វើការទប់ស្កា ត់កុំអោយមានការនាំចូលមេរោគចូលទៅក្នុង
តំបន់នោះ ដោយអនុវត្តទៅតាមបទដ្ឋានគ្រប់គ្រង អនាម័យក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វដែលមានរ�ៀបរាប់នៅក្នុងច្បាប់ស្ដីអំពី
ការបង្កា រជំងឺឆ្លងនៅល�ើសត្វចិញ្ចឹម។
នៅពេលរោងចិញ្ចឹមមាន់មានទំហំកាន់តែធំ ហ�ើយការចិញ្ចឹមមាន់មានចំនួនកាន់តែច្រើន ការគ្រប់គ្រងសុខភាព
រាងកាយរបស់មាន់ និង ការគ្រប់គ្រងអនាម័យមានដូចជាការរ�ៀបចំបរ ិស្ថាន ការកម្ចាត់លាមកនិងការបោសសម្អាត
នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ជាដ�ើមងាយនឹងមានលក្ខណៈមិនគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការកម្ចាត់មូលហេតុនៃ
ជំងឺនិងផលប៉ះពាល់ផ្សេងៗដោយចាត់វ ិធានការយ៉ា ងម៉ត់ចត់។
[1] ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់និងអគារផ្សេងៗទ�ៀត
ការចាត់វ ិធានការម៉ត់ចត់ក្នុងការកម្ចាត់លាមក ការបោសសម្អាត ការលាងសម្អាត និង ការសម្លាប់មេរោគ។
[2] ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរាងកាយរបស់មាន់
គេចាំបាច់ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះជំងឺទាក់ទងនឹងផ្លូវដង្ហើមដែលក�ើតឡ�ើងដោយសារបម្រែបម្រួលបរ ិស្ថាន។
ចំពោះជំងឺដែលងាយរាតត្បាត គេត្រូវបង្កើតកម្មវ ិធីចាក់វ៉ាកសាំង និង អនុវត្តការចាក់វ៉ាក់សាំងទាំងនោះ
នៅល�ើមាន់អោយបានត្រឹមត្រូវ។
(2) ជំងឺផ្ដាសាយបក្សី
ការតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗបំផុតទាក់ទងនឹងការទប់ស្កា ត់ជំងឺរាតត្បាតល�ើសត្វចិញ្ចឹមគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់
ជាពិសេសព័ត៌មានពីមជ្ឈមណ្ឌលថែរក្សាអនាម័យនិងសុខុមាលភាពសត្វចិញ្ចឹមទាក់ទងនឹងវ ីរុសផ្ដាសាយបក្សីដែល
មានលទ្ធភាពបង្ករោគខ្ពស់ គឺត្រូវតាមដានជានិច្ច ព្រមទាំងត្រូវធ្វើតាមការណែនាំរបស់មជ្ឈមណ្ឌលថែរក្សាអនាម័យ
និងសុខុមាលភាពសត្វចិញ្ចឹម។ នៅតំបន់ចិញ្ចឹមសត្វ ត្រូវបំពាក់សំណាញ់រារាំងសត្វស្លាបជាដ�ើមនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់
ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការឈ្លានពានចូលនៃសត្វស្លាបព្រៃ និងត្រូវតាមដានស្ថានភាពសុខភាពរបស់មាន់ ហ�ើយនៅពេល
ប្រទះឃ�ើញភាពខុសប្រក្រតីនិងរោគសញ្ញាមួយចំនួន ត្រូវធ្វើការរាយការណ៍ជាបន្ទាន់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត វាមានសារៈសំ
ខាន់ណាស់ក្នុងការផ្ដល់ដំណឹងដល់អ្នកគ្រប់គ្រងជាបន្ទាន់ នៅពេលប្រទះឃ�ើញសាកសពនៃសត្វស្លាបព្រៃជាដ�ើម
ស្ថិតនៅជិតរោងចិញ្ចឹមមាន់ ។

21

② មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់

1 ប្រភេទមាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់
មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់ មានមាន់ខចីស្ ម្រាប់យកសាច់ (ពូជប្រយឡឺ) ដែលឆាប់ធំធាត់ និងដែលត្រូវបានកែលម្អ

ឲ្យប្រស�ើរខ្លាំងដ�ើម្បីឲ្យឆាប់មានសាច់និងដ�ើម្បីអាចដាក់លក់នៅក្នុងទីផ្សារក្នុងរយៈពេលខ្លី វាកាន់កាប់ល�ើស 85%នៃមាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់។ មាន់ប្រភេទនោះ គឺជាមាន់ក្នុងបម្រើបម្រាស់នៃប្រភេទមាន់បង្កា ត់ជំនាន់ទី1 ដែលត្រូវ
បានបង្កា ត់ពូជរវាងមាន់ឈ្មោលប្រភេទខូនីសពណ៌សជាមួយនឹងមាន់ញីប្រភេទភ្លីម៉ៅរ ៉ក់ពណ៌ស។ មាន់តំបន់ មានអត្រាកាន់កាប់ជាមាន់យកសាច់តិចតួចត្រឹមតែ 1%ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាជាប្រភេទមាន់យកសាច់ដែលមានគុណភាព
ខ្ពស់ ដែលត្រូវបានផលិតឡ�ើងធ្វើជាប្រភេទមាន់បង្កា ត់ពូជដែលគេប្រើប្រាស់ប្រភេទផ្សេងៗដូចជា មាន់ជល់
ប្រភេទណាហ្គោ យ៉ា ប្រភេទរតូ ៉ អាយឡេនក្រហមជាដ�ើម។

ខូនីសពណ៌ស

ភ្លីម៉ៅរ ៉ក់ពណ៌ស។

2 ទំហំនៃការចិញ្ចឹមមាន់ខចីយ្ កសាច់ (ប្រយឡឺ) និងទម្រង់នៃអាជីវកម្ម
គិតត្រឹមថ្ងៃទី1 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ2018 គ្រួសារដែលចិញ្ចឹមមាន់មានចំនួន 2,260គ្រួសារ ហ�ើយមាន់ចិញ្ចឹមមានចំនួន
138,770,000ក្បាល ដូច្នេះ ចំនួនមាន់ដែលគ្រួសារនីមួយៗចិញ្ចឹម គឺមានចំនួន 61,400ក្បាល។ ចំនួនមាន់ដែល
គ្រួសារនីមួយៗចិញ្ចឹម គឺមានការក�ើនឡ�ើងជារ�ៀងរាល់ឆ្នាំ ហ�ើយការពង្រីកទំហំអាជីវកម្មកំពុងតែរ ីកចម្រើនទៅមុខ
ឆ្ពោះទៅរកអាជីវកម្មដែលមានប្រសិទ្ធិភាពជាងមុន។
ពូជមាន់ប្រយឡឺភាគច្រើន ត្រូវបានគេធ្វើសមាហរណកម្មគ្រប់ដំណាក់កាលចាប់តាំងពីការចិញ្ចឹម ការទុកដាក់
រហូតដល់ការធ្វើចរាចរ បន្ទាប់មកចុះកិច្ចសន្យាចិញ្ចឹមជាមួយនឹងកសិករទាំងឡាយ ដោយក្រុមហ៊ុនជួញដូរទំនិញ
គ្រប់មុខ សមាគមន៍សហប្រតិបត្តិការខាងវ ិស័យកសិកម្ម និងបុគ្គលជាចំបង។ ម៉្យាងវ ិញទ�ៀត ដោយសារតែការរ ីកចម្រើនយ៉ា ងខ្លាំងនៃហាងលក់ទំនិញក្នុងចំនួនច្រើន (Mass retailer) ដូចជាផ្សារទំន�ើបជាដ�ើម អ្នកធ្វើចរាចរសត្វ
មាន់ប្រយឡឺ ក៏ត្រូវបានគេម�ើលឃ�ើញថា បានធ្វើការផលិតពូជមាន់ប្រយឡឺ ហ�ើយបានចាប់យករប�ៀបនៃការធ្វើស
មាហរណកម្មការងារទាំងមូលផងដែរ។

3 វដ្តជីវ ិតនៃមាន់ខចីយ្ កសាច់ (ប្រយឡឺ)រូបគំនូសខាងក្រោមបង្ហាញអំពីវដ្តជីវ ិតនៃមាន់ខចីយ្ កសាច់ (ប្រយឡឺ) ដែលគេប្រើប្រាស់សាច់វាធ្វើជា

អាហារ។ កូនមាន់ ដែលញាស់ចេញមកមានទំហំតូច គេអាចយកវាទៅដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារបានក្រោយពេលចិញ្ចឹមវារ
យៈពេលប្រហែល 7សប្តា ហ៍ ដោយមានទម្ងន់ប្រហែល 2.3គីឡូក្រាម។ ចំពោះកូនមាន់ដែលញាស់ចេញមកមាន

22ទំហំធំ គេអាចយកវាទៅដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារបានក្រោយពេលចិញ្ចឹមវារយៈពេលប្រហែល 8សប្តា ហ៍ ដោយមាន
ទម្ងន់ប្រហែល 3.0គីឡូក្រាម។ ករណីមាន់តំបន់វ ិញ ចាំបាច់ត្រូវចិញ្ចឹមយ៉ា ងហោចណាស់រយៈពេល 80ថ្ងៃ ហ�ើយភាគច្រើនគេចិញ្ចឹមវាក្នុងរយៈពេល4～5ខែ ទ�ើបយកវាទៅដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារ គឺដ�ើម្បីឲ្យសាច់របស់វាមានរស់
ជាតិឆ្ងាញ់ និងស្វឹត។
ដំ�ក់�លៃន�រផលិត (ទម� ន់)�រផលិតស៊ុត

�ស់

2ៃថ�

30ៃថ�

49ៃថ�

(21ៃថ� )កូ ន�ន់េទ�បេក�ត
ដំ�ក់�លដំបូងៃន�រលូ ត�ស់កូ ន�ន់តូច
〈ទម� ន់〉 40ｇ

កូ ន�ន់មធ្យម

56～59ៃថ�

ដំ�ក់�លេ្រ�យៃន�រលូ ត�ស់កូ ន�ន់ធំ
1,100ｇ2,200～2,300ｇ
�រ�ក់លក់េល�ទីផ�រក��ងទំហំតូច

2,700～3,000ｇ
�រ�ក់លក់េល�ទីផ�រក��ងទំហំធំ
េ�ក��ងរយៈេពល 8ស��ហ៍ (្របែហល 2ែខ)វដ្តជីវ ិតនៃមាន់ខចីយ្ កសាច់

4 ចំណីសត្វ និងទម្រង់នៃការផលិត ការទិញ និងការផ្តល់ចំណី
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់ប្រយឡឺ ករណីដែលគេប្រើប្រាស់ចំណីលាយដែលលក់នៅតាមទីផ្សារដែលត្រូវបាន
ផ្សំឡ�ើងដោយវត្ថុធាតុដ�ើមមួយចំនួន ឲ្យសមស្របទៅនឹងដំណាក់កាលនៃការរ ីកធំធាត់ គឺស្ទើរតែទាំង ស្រុង។ អ្នកផ
លិតចំណីសត្វ ដាក់លក់នូវផលិតផលលាយផ្សេងៗជាច្រើន។ បច្ចុប្បន្ន ចំណីលាយសម្រាប់ចិញ្ចឹមមាន់ប្រយឡឺ

ដែលផលិតនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន គឺមាន 14% នៃបរ ិមាណផលិតទាំងមូលនៃចំណីលាយ ហ�ើយវាកាន់កាប់ 34% នៃចំណីលាយសម្រាប់ចិញ្ចឹមមាន់ (កាន់កាប់ 42%នៃចំណីលាយទាំងមូល)។
នៅក្នុងចំណីលាយសម្រាប់មាន់ប្រយឡឺ មានផ្ទុកច្រើនជាងគេបំផុតនូវប្រភេទធញ្ញ ជាតិដូចជាពោតនិងស្តៅ
ធញ្ញ ជាតិជាដ�ើមដែលជាប្រភពថាមពល ហ�ើយមានផ្ទុកប្រភេទកាកសំណល់ប្រេងរុក្ខជាតិដូចជាសណ្តែកស�ៀងជា
ដ�ើមដែលជាប្រភពប្រូតេអ៊ីន និងចំណីផលិតពីសាច់សត្វដូចជាម្សៅផលិតពីត្រីជាដ�ើម។ ក្រៅពីនេះវាមានផ្ទុក
ប្រភេទកន្ទក់កិនដូចជាកម្ទេចពោតជាដ�ើម ប្រភេទសារធាតុអសរ ីរាង្គ និងវ ីតាមីន។ ភាគរយផ្សំនៃសារធាតុចិញ្ចឹម វត្ថុ
ធាតុដ�ើម និងសារធាតុផ្សំផ្សេងៗ អាចប្រែប្រួលទៅតាមពូជ អាយុ និងបរ ិស្ថាននៃការចិញ្ចឹមសត្វមាន់។

23

5 ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វ
(1) ការគ្រប់គ្រងអនាម័យ
គេចាត់វ ិធានការម៉ត់ចត់ល�ើការរក្សាអនាម័យដ�ើម្បីបង្កា រជំងឺ។ ដំបូង គេធ្វើការទប់ស្កា ត់កុំឲ្យ

មេរោគជ្រៀតចូលទៅក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វ ហ�ើយបន្ទាប់មក គេធ្វើការកែលម្អបរ ិស្ថាននៃតំបន់ចិញ្ចឹមសត្វដែល
មិនល្អ។ គេចាំបាច់ត្រូវកំណត់តំបន់គ្រប់គ្រងអនាម័យ និងធ្វើការទប់ស្កា ត់កុំឲ្យមានការនាំចូលមេរោគចូលទៅក្នុង
តំបន់នោះ ដោយអនុវត្តទៅតាមបទដ្ឋានគ្រប់គ្រង អនាម័យក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វដែលមានការរ�ៀបរាប់នៅក្នុងច្បាប់សតី្
អំពីការបង្កា រជំងឺឆ្លងនៅល�ើសត្វចិញ្ចឹម។
ការកែលម្អប្រភេទមាន់ចិញ្ចឹមពូជប្រយឡឺ គឺមានលក្ខណៈគួរឲ្យសម្គាល់ ជាពិសេសលទ្ធភាពក�ើនទម្ងន់
របស់វា គឺមានលក្ខណៈប្រស�ើរឡ�ើងៗ។ ការចិញ្ចឹមមាន់ក្នុងចំនួនច្រើនគឺជារ�ឿងធម្មតា ហ�ើយរយៈពេលនៃការ
ចិញ្ចឹមក៏ខលីដែ្ រ ប៉ុន្តែវាក៏មានទំនោរទៅរកភាពយឺតយ៉ា វក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងផងដែរ។ ដូច្នេះ
ហ�ើយ នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមមាន់ជាប្រចាំថ្ងៃ ចាំបាច់ត្រូវលុបបំបាត់ឲ្យបាននូវកត្តាផ្សេងៗដែលបង្កជា
គ្រោះថ្នាក់ ឬឥទ្ធិពលអាក្រក់។
[1] ការគ្រប់គ្រងអានាម័យនៅក្នុងអគារ
នៅក្នុងរោងមាន់ ត្រូវចាត់វ ិធានការឲ្យបានម៉ត់ចត់ក្នុងការកម្ចាត់លាមក ការបោសសម្អាត ការលាងសម្អាត
និងការសម្លាប់មេរោគ ដ�ើម្បីកុំឲ្យអតិសុខុមប្រាណដែលជាដ�ើមហេតុនៃជំងឺ សត្វលអិត្ ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ ឬសាធាតុ
ប្រឆាំងមេរោគ មាននៅសេសសល់។
[2] ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរាងកាយរបស់មាន់
ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះជំងឺទាក់ទងនឹងផ្លូវដង្ហើម ដោយមិនត្រូវធ្វេសប្រហែសក្នុងការគ្រប់គ្រងការផ្លាស់បតូរ្

ខ្យល់ឡ�ើយ ចំពោះមាន់ប្រយឡឺដែលរ ីកធំធាត់ល�ឿន។

ចំពោះជំងឺដែលងាយរាតត្បាត គេចាំបាច់ត្រូវបង្កើតកម្មវ ិធីចាក់វ៉ាក់សាំង និងអនុវត្តការចាក់វ៉ាក់សាំងទាំង
នោះនៅល�ើមាន់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
(2) វ ិធានការចំពោះជំងឺផ្តាសាយបក្សី
គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការទប់ទល់ដូចគ្នាទៅនឹងមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុតផងដែរ (ទំព័រ21)។

24

5ផ្សេងៗ

① សេះទម្ងន់ស្រាល

1 សេះទម្ងន់ស្រាល (ប្រភេទពូជសុទ្ធ)・សេះទម្ងន់ស្រាល មាន 5ប្រភេទ គឺសេះប្រភេទពូជសុទ្ធ សេះប្រភេទកូនកាត់ពូជសុទ្ធ សេះប្រភេទពូជអារ៉ាប់
សេះប្រភេទពូជអង់គលូអារ៉ាប់
្និងសេះប្រភេទកូនកាត់អារ៉ាប់ ប៉ុន្តែ សេះទម្ងន់ស្រាលដែលគេផលិតនៅក្នុងប្រទេសជ
ប៉ុនស្ទើរតែទាំងអស់ គឺជាសេះប្រភេទពូជសុទ្ធ។

・ចំនួននៃការផលិតសេះពូជសុទ្ធប្រចាំឆ្នាំ គឺប្រហែល7,000ក្បាល (ឆ្នាំ2018) ហ�ើយតំបន់ផលិតជាចំបង មានហុកកៃដូ តូហុគឹ និងឃ្យូស៊ូ។ ក្នុងចំណោមតំបន់ទាំងអស់ ហុកកៃដូកាន់កាប់ចំនួននៃការផលិតល�ើសពី98%។
・សេះប្រភេទពូជសុទ្ធស្ទើរតែទាំងអស់ ត្រូវបានគេយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការប្រណាំ ងសេះ បន្ទាប់ពីទទួលបាន
ការបង្វឹកសម្រាប់រត់ប្រណាំ ងរួចហ�ើយ។
・សេះប្រភេទពូជសុទ្ធដែលគេយកទៅរត់ប្រណាំ ង គឺមានតែសេះដែលគេផលិតឡ�ើងដោយបង្កា ត់ពូជតាម
បែបធម្មជាតិតែប៉ុណ្ណោះ។
សេះដែលត្រូវបានផលិតដោយការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិត គឺមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការរត់ប្រណាំ ងបានទេ។
・សេះពូជសុទ្ធ គឺជាសេះដែលពូជពង្យរបស់វាត្រូវបានគេគ្រប់គ្រងយ៉ា ងតឹងរ ឹង តាមរយៈការចុះបញ្ជីពូជពង្ស។
មានតែសេះដែលក�ើតពីសេះបា (សេះឈ្មោលសម្រាប់បង្កា ត់ពូជ) និងសេះមេ (សេះញីសម្រាប់បង្កា ត់ពូជ) ដែលបានចុះបញ្ជីតែប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចទទួលបានការចុះបញ្ជីពូងពង្ស។
ស្ថាប័នចុះបញ្ជី ធ្វើការចេញលិខិតបញ្
ជាក់ការចុះបញ្ជីពូជពង្ស ចំពោះសេះដែលទទួលបានការចុះបញ្ជីពូជពង្ស។

2 វដ្តជីវ ិត・រប�ៀបហៅអាយុរបស់សេះគឺពិសេសប្លែកពីគេគឺ ឆ្នាំដែលក�ើតគេហៅថាអាយុសូន្យឆ្នាំ ហ�ើយចាប់ពីឆ្នាំទី២
ឡ�ើងទៅ គេហៅអាយុ1ឆ្នាំ 2ឆ្នាំ។
・រយៈពេលពពោះរបស់សេះប្រភេទពូជសុទ្ធនេះ គឺ11ខែ នៅប្រទេសជប៉ុនភាគច្រើនវាក�ើតកូននៅក្នុងចន្លោះ
ខែកុម្ភៈ ដល់ខែឧសភា។
・គេចិញ្ចឹមកូនសេះជាមួយនឹងមេរបស់វាចាប់តាំងពីពេលវាក�ើតរហូតដល់រដូវក្តៅ ហ�ើយគេផ្តាច់ដោះវានៅក្នុង
រដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះ (រយៈពេល 6ខែក្រោយក�ើត) បន្ទាប់មកគេចិញ្ចឹមតែកូនសេះប៉ុណ្ណោះ។
・នៅពេលដែលកូនសេះមានអាយុប្រហែល1ឆ្នាំនៅក្នុងរដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះ គេនឹងបំពាក់គ្រឿងសេះដូចជាកែប
និងបង្ខា ំជាដ�ើម ហ�ើយចាប់ផ្តើមបង្វឹកវាឲ្យស៊ាំ ដោយឲ្យមនុស្សជិះនៅល�ើខ្នង (ការបន្សាំការជិះ)។

・ក្រោយពីបន្សាំការជិះរួចហ�ើយ គេចាប់ផ្តើមបង្វឹក (ការបង្ហាត់) ឲ្យរត់ដោយឲ្យមនុស្សជិះពីល�ើខ្នងរបស់វា
ដ�ើម្បីបង្កើនកម្លាំងឲ្យវា។្ ៅកន្លែងរត់
・សេះដែលមានអាយុ 2ឆ្នាំ ហ�ើយដែលមានការរ ីកចម្រើនក្នុងការហ្វឹកហាត់ ត្រូវបានគេបញជូនទ

ប្រណាំ ង ឬមជ្ឈមណ្ឌលហ្វឹកហាត់ ហ�ើយទទួលការចុះឈ្មោះជាសេះប្រណាំ ង បន្ទាប់មកទទួលការហ្វឹកហាត់
បន្ថែមដ�ើម្បីចេញទៅរត់ប្រណាំ ង។・ក្នុងចំណោមសេះប្រណាំ ងទាំងឡាយដែលបានចូលនិវត្តន៍ ជាពិសេសសេះដែលមានលទ្ធផលល្អក្នុងការ
ប្រកួត ឬសេះដែលមានពូជពង្សល្អ នឹងត្រូវបានគេបញជូនទ្ ៅកន្លែងផលិតធ្វើជាសេះសម្រាប់ង្កា ត់ពូជ។

25

① ការ្រងាកត់ពូជ (កខ្ីោ～ឧសភា)(រយៈងពលពងពាះ:11កខ)② ការ្រងងកើតែូៃ

(ងៅែនាុងកខែុ្ភាៈ～ឧសភា ឆ្នាំ្រោ្ទ្រ់)③ ការ្រំងៅងោះ
(～អាយុ 6កខ)

④ រដូវស្លឹែងឈើ បជរុះ ការផ្្ច់ងោះ

⑤ រដូវរងា～រដូវងរៅ្ បពកលងជា្ួយែូៃងសះដូចរានា (ញីង្្មលងោយក�ែពីរានា)⑥ អាយុ1ឆ្នាំ ងៅែនាុងរដូវស្លឹែងឈើ បជរុះ

⑦ អាយុ1ឆ្នាំ ងៅែនាុងរដូវរងា～2ឆ្នាំ ការ្រងាហាត់

⑧ អាយុ2ឆ្នាំ4កខ～⑨ ការចូលៃតិវត្ៃ៍ ្ួយចំៃួៃបតរូវោៃយែងៅងប្រើបោស់សបម្្រ់្រងាកត់ពូជ

(ប្រកហលអាយុ5～6កខ)ការ្រៃសាំការជតិះ

ការ្រងាហាញជាងលើែដំ្រូងងៅែនាុងការរត់ប្រណាំង

(អាយុ6កខ～1ឆ្នាំ ងៅែនាុងរដូវងរៅ្)26

3 ទម្រង់អាជីវកម្មនៃវាលស្មៅ
នៅល�ើវាលស្មៅចិញ្ចឹមសេះទម្ងន់ស្រាល មានទម្រង់អាជីវកម្ម 2ប្រភេទជាចំបង។
・វាលស្មៅសម្រាប់ការផលិត
គេចិញ្ចឹមសេះមេ ដ�ើម្បីឲ្យវាបង្កើតកូន រួចយកទៅដាក់លក់នៅផ្សារដេញថ្លៃជាដ�ើម។
・វាលស្មៅសម្រាប់ចិញ្ចឹមសត្វ
គេអនុវត្តនូវការបង្ហាត់ ឬបន្សាំការជិះចំពោះសេះក្មេងៗ។

ប៉ុន្តែ វាលស្មៅ ដែលគេប្រើសម្រាប់ការផលិតនិងសម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វរមគ្ួ នា ក៏មានដែរ។

វាលស្មៅសម្រាប់ការផលិត

វាលស្មៅសម្រាប់ចិញ្ចឹមសត្វ

27

② ការចិញ្ចឹមឃ្មុំ

1 ប្រភេទនិងលក្ខណៈពិសេសនៃសត្វឃ្មុំ
(1) ប្រភេទ
នៅប្រទេសជប៉ុន សត្វឃ្មុំមាន2ប្រភេទ គឺសត្វឃ្មុំលោកខាងលិច និងសត្វឃ្មុំជប៉ុន ប៉ុន្តែសត្វឃ្មុំដែលគេ
ចិញ្ចឹមទុកជាសត្វចិញ្ចឹមនោះ ភាគច្រើនជាសត្វឃ្មុំលោកខាងលិច (ខាងក្រោមនេះហៅថា សត្វឃ្មុំ)។
(2) លក្ខណៈពិសេស
សត្វឃ្មុំ រស់នៅផ្តុំគ្នាជាហ្វូង ហ�ើយវាមានតួនាទីផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងហ្វូងរបស់វា។

・ឃ្មុំកម្មករ (ញី)ឃ្មុំកម្មករ ត្រូវបានចិញ្ចឹមនៅក្នុងរន្ធក្នុងសម្បុកឃ្មុំធម្មតា (បន្ទប់តូចដែលមានរាង6ជ្រុងដែលបង្កើតទៅជា

សម្បុករបស់សត្វឃ្មុំ) របស់វា។ កូនឃ្មុំទ�ើបញាស់ នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងគេឲ្យសារធាតុចាហួយ(royal jelly)ដល់វាជាចំណី នៅដំណាក់កាលក្រោយមកគេឲ្យលំអងផ្កា និងទឹកឃ្មុំដល់វាជាចំណី ហ�ើយវាក្លា យទៅជាឃ្មុំពេញវ ័យនៅក្នុងរយៈពេលប្រហែល 21ថ្ងៃ។ អាយុរបស់វា (រយៈពេលរស់នៅ) មានរយៈពេលប្រហែល1ខែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ
នៅក្នុងអំឡុងពេលដែលរងានារដូវរងា មានសត្វឃ្មុំខ្លះអាចរស់រហូតបានជាងកន្លះឆ្នាំ។ ក្រោយពេលក្លា យទៅជាឃ្មុំ

ពេញវ ័យ ជាដំបូងវាធ្វើការងារសម្អាតរន្ធនៅក្នុងសម្បុកជាដ�ើម បន្ទាប់មកវាធ្វើការចិញ្ចឹមកូនឃ្មុំដែលទ�ើបញាស់ ចុងក្រោយវាហ�ើរចេញពីសម្បុកដ�ើម្បីទៅរកចំណីជាដ�ើម (ក្រេបយកលំអងផ្កា ឬទឹកឃ្មុំរបស់ផ្កា)។

・រាជិនីឃ្មុំ (ញី)រាជិនីឃ្មុំ ពេលទ�ើបញាស់ត្រូវបានចិញ្ចឹមដោយត្រូវបានផ្តល់ឲ្យសារធាតុចាហួយតែប៉ុណ្ណោះធ្វើជាចំណី
នៅក្នុងរន្ធពិសេសនៅក្នុងសម្បុកដែលគេហៅថាបន្ទប់ស្តេច។ រាជិនីឃ្មុំ ជាធម្មតានៅក្នុងឃ្មុំ1ហ្វូង មានតែ1ក្បាល
ប៉ុណ្ណោះ ហ�ើយមានតួនាទីផលិតពងឃ្មុំតែប៉ុណ្ណោះ។ រាជិនីឃ្មុំមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងឃ្មុំកម្មករ ហ�ើយមានអាយុ2～3ឆ្នាំ។
・ឃ្មុំឈ្មោល
ឃ្មុំឈ្មោលក�ើតនៅក្នុងអំឡុងពេលបន្តពូជរបស់រាជិនីឃ្មុំ (នៅប្រទេសជប៉ុន ពេលវេលាដែលសមស្រប គឺចាប់ពីខែមេសា～មិថុនា) នៅពេលនោះឃ្មុំកម្មករនឹងធ្វើការរ�ៀបចំបន្ទប់ជាពិសេសសម្រាប់ឃ្មុំឈ្មោលនៅក្នុង

សម្បុករបស់វា។ ឃ្មុំឈ្មោលធ្វើការបន្តពូជជាមួយរាជិនីឃ្មុំនៅក្នុងអាកាស ដោយមិនបាច់ធ្វើការនៅក្នុងសម្បុកទេ។

28

0ៃថ�

�រេធ� �សម្ប�ក
15ៃថ�
អ� ក�ម��រ
3ៃថ�

20ៃថ�

�រេ�សស��ត

10ៃថ�
7ៃថ�
�រចិ��ឹមកូ នស៊ុត�ជិនីឃ��ំ

ឃ��ំេពញវ�យ
(�របន� ពូជ)្របែហល16ៃថ�ស៊ុតឃ��ំេ��ល

ឃ��ំេពញវ�យ
(�របន� ពូជ)�រ្របមូ លចំណី

មួយជីវ ិតរបស់ឃ្មុំកម្មករ

រន្ធក្នុងសម្បុករបស់ឃ្មុំកម្មករ (បន្ទប់តូចរាង6ជ្រុង)�រ�ប់េផ��មផលិតពង
(1ៃថ�្របែហល2000ពង)អ� កទទួ លបន��ក�ងស��កទឹកឃ��ំ

�រឈប់ផលិតពង

�រ�ប់េផ��មផលិតពង
(1ៃថ�្របែហល2000ពង)(សីតុណ��ព�ងេ្រ�ចុះ�ប) (សីតុណ��ព�ងេ្រ�េក�នេឡ�ង) (សីតុណ��ព�ងេ្រ�ចុះ�ប)ែខកុម�ៈ～មី�ែខតុ�～វ �ច� ិ�ែខតុ�～វ �ច� ិ���នេធ� �អ�ី�ងំ អស់ ��ប់្របែហលែខតុ�
មួយជីវ ិតរបស់រាជិនីឃ្មុំ និងឃ្មុំឈ្មោល

29�រប� �រ�ជិនីឃ��ំថ�ី
(Rise of outside
air temperature)
February to March2 ខ្លឹមសារសកម្មភាពរបស់សត្វឃ្មុំក្នុងរយៈពេល1ឆ្នាំ
រដូវខ្លឹមសារសកម្មភាព
ចាប់ពីរដូវផ្ការ ីករហូតដល់រដូវក្តៅ គឺជាអំឡុងពេលដែលផ្កាភាគច្រើនរ ីក ដូច្នេះ សត្វឃ្មុំចាប់ផ្តើមសកម្មភាព

រដូវផ្ការ ីក(ការកសាងសម្បុក)ប្រមូលចំណី និងបង្កា ត់ពូជ។

នៅពេលឃ្មុំមួយហ្វូងធំដល់កម្រិតមួយ វាចាប់ផ្តើមធ្វើបន្ទប់ស្តេច និងផលិតឃ្មុំឈ្មោលសម្រាប់បង្កា ត់ពូជ។ ប៉ុន្មាន

ថ្ងៃមុនពេលរាជិនីឃ្មុំថ្មីក�ើតនៅក្នុងបន្ទប់ស្តេច រាជិនីឃ្មុំចាស់នឹងចាកចេញពីសម្បុកជាមួយឃ្មុំកម្មករប្រហែលពាក់ក
ណ្តា ល រួចហ�ើយទៅធ្វើសម្បុកថ្មីនៅកន្លែងផ្សេង។ គេហៅវាថា ការចែកហ្វូងឃ្មុំ។

រដូវក្តៅ

វាក្លា យជាពេលវេលាដ៏តឹងតែងសម្រាប់ឃ្មុំដោយសារតែផ្កាមានចំនួនតិចតួច ល�ើកលែងតែខ្ពង់រាបដែលសម្បូរផ្កា

(ការឆ្លងរដូវក្តៅ ) ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះហ�ើយ ឃ្មុំខ្លះបានគេចចេញពីប្រអប់សម្បុកលែងត្រឡប់មកវ ិញ ដ�ើម្បីទៅស្វែងរកទឹកដីថ្មី។ គេហៅវាថា ការគេចពីកាតព្វកិច្ច។

រដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះ

វាគឺជារដូវកាលដែលត្រូវស្តុកទឹកឃ្មុំ (ស្តុកទឹកឃ្មុំនៅក្នុងរន្ធក្នុងសម្បុក) ទុកឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់មុនពេលរដូវរងា
ចូលមកដល់។ ហ�ើយវាខិតខំប្រឹងប្រែងប្រមូលទឹកឃ្មុំ សូម្បីពីផ្កាដែលមនុស្សស្អប់កលិន្ របស់វា។

សត្វឃ្មុំ ប្រឹងប្រជ្រៀតគ្នានៅក្នុងសម្បុកដ�ើម្បីទប់ទល់នឹងអាកាសធាតុត្រជាក់។ អំឡុងរដូវរងា ការផលិតពងឃ្មុំ
រដូវរងា

និងការចិញ្ចឹមកូនត្រូវបានបញ្ឈប់ ប៉ុន្តែពេលដែលរដូវផ្ការ ីកខិតជិតមកដល់ ការផលិតពងឃ្មុំនឹងត្រូវបានចាប់ផ្តើម

(ការឆ្លងរដូវរងា) ឡ�ើងវ ិញ។ ហ�ើយនៅក្នុងអំឡងពេលនេះ មានឃ្មុំខ្លះដាច់ពោះស្លាប់ នៅពេលអស់ចំណី ដោយសារតែការស្ ទឹកុតុកឃ្មុំទុកមិនបានគ្រប់គ្រាន់ ។� ឃ��ំ
�រែចកហ�ង
�រឆ� ងរដូ វរ��រក�ងសម្ប�ក

�រឆ� ងរដូ វេ��រដូ វ�លប��ត់ពូជ

ឃ��ំកម� ករឃ��ំេ��ល

�ជិនីឃ��ំ�ស់
�ជិនីឃ��ំថ�ី
លំហូរសកម្មភាពក្នុងរយៈពេល1ឆ្នាំ និងចំនួនសត្វឃ្មុំនៅក្នុងប្រអប់សម្បុក

30�រឆ� ងរដូ វរ�6សំណួរសាកល្បង

ចូរឆ្លើយសំណួរខាងក្រោម ដោយគូសសញ្ញារង្វង់ 〇 ប្រសិនប�ើជាប្រយោគត្រឹមត្រូវ ហ�ើយគូសសញ្ញាខ្វែង×ប្រសិនប�ើជាប្រយោគខុស។
＜＜＜គោ＞＞＞
1. បរ ិមាណទឹកដោះជាមធ្យមក្នុង1ឆ្នាំផលិតដោយគោទឹកដោះនៅប្រទេសជប៉ុនគឺប្រហែល 5,000គីឡូក្រាម។� ()

2. រយៈពេលពពោះរបស់ពូជគោហុលស្តា ញគឺ280ថ្ងៃ។������������������������� ()

3. គុណភាពទឹកដោះដែលបញ្ចេ ញដោយគោទឹកដោះគឺមានលក្ខណៈដូចគ្នាសម្រាប់គោទាំងអស់។��� ()

4. នៅក្រោមអាកាសធាតុក្ដៅនៅក្នុងរដូវក្ដៅ បរ ិមាណចំណីដែលគោទឹកដោះបរ ិភោគមានការថយចុះ
ហ�ើយបរ ិមាណទឹកដោះក៏ថយចុះទៅតាមនោះដែរ។������������������������ ()

5. គេអាចយកកាកសំណល់សត្វដែលចេញពីរោងចិញ្ចឹមគោទៅទុកចោលនៅល�ើវាលស្មៅ។������ ()

6. គោចិញ្ចឹមយកសាច់ដែលគេចិញ្ចឹមនៅប្រទេសជប៉ុនទាំងអស់ គឺជាប្រភេទគោជប៉ុនរោមខ្មៅ។����� ()

7. នៅក្នុងអាជីវកម្មចិញ្ចឹមបំប៉នពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ គេធ្វើការទិញចូលនូវគោដែលមានអាយុប្រហែល10ខែពីទីផ្សារ ហ�ើយធ្វើការចិញ្ចឹមបំប៉នរហូតដល់អាយុប្រហែល30ខែ។����������������� ()

8. ចំពោះគោចិញ្ចឹមបំប៉ន ភាគរយនៃការផ្គត់ផ្គង់ចំណីមិនកែច្នៃខ្ពស់ជាងចំណីជីវជាតិ(ចំណីលាយ)។��� ()＜＜សត្វជ្រូក＞＞1. ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ននៅប្រទេសជប៉ុន មានការធំធាត់ល�ឿន ដោយត្រឹមតែរយៈពេល5~6ខែ ជ្រូកនឹងមាន
ទម្ងន់100~110គីឡូក្រាម។������������������������������������� ()

2. ជ្រូកមេនៅប្រទេសជប៉ុន អាចបង្កើតកូនបានប្រហែល5ក្បាលជាមធ្យមក្នុងមួយដង។��������� ()

3. ជ្រូកមេដែលក�ើតកូនរួចត្រូវបានដាក់អោយស្ថិតនៅជាមួយកូនជ្រូករយៈពេល2ខែ។���������� ()

4. នៅប្រទេសជប៉ុន គេអាចធ្វើអោយជ្រូកមេពពោះនិងបង្កើតកូនបាន4~5ដងក្នុងរយៈពេល2ឆ្នាំ។���� ()

5. នៅក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកនៅប្រទេសជប៉ុន គេមិនត្រូវការវ៉ាក់សាំងនោះទេ
ដោយសារតែជំងឺមានចំនួនតិចតួច។�������������������������������� ()＜＜សត្វមាន់＞＞1. ការលូតលាស់របស់កូនមាន់បែងចែកជា4ដំណាក់កាល គឺកូនមាន់តូច កូនមាន់មធ្យម កូនមាន់ធំ និងមាន់ពេញវ ័យ។������������������������������������������ ()

2. សម្រាប់ចំណីរបស់មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត គេនិយមប្រើចំណីលាយច្រើនជាងគេ។����������� ()

3. ទោះជាឆ្លងជំងឺផ្ដាសាយបក្សីក៏ដោយ ក៏មាន់នឹងមិនងាប់នោះទេ។������������������ ()

4. ការធំធាត់នៃមាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់ (ពូជប្រយឡឺ) មានលក្ខណៈយឺតជាងមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត។���� ()

5. មាន់ឈ្មោលនៃពូជមាន់ប្រយឡឺដែលមានអាយុ7សប្ដា ហ៍ មានទម្ងន់ប្រមាណ5គីឡូក្រាម។������ ()

31ចម្លើយ
＜＜គោ＞＞
1. ×(ហេតុផល : នៅប្រទេសជប៉ុន បរ ិមាណទឹកដោះជាមធ្យមក្នុង1ឆ្នាំផលិតដោយគោទឹកដោះពូជហុល
2. 〇ស្តា ញគឺល�ើសពី 8,000 គីឡូក្រាម។)3. ×(ហេតុផល : គុណភាពទឹកដោះនៃគោនីមួយៗមានលក្ខណៈខុសគ្នាពីមួយក្បាលទៅមួយក្បាល។)4. 〇5. ×(ហេតុផល : ច្បាប់បានកំណត់ថាត្រូវធ្វើការទុកដាក់កាកសំណល់សត្វអោយបានត្រឹមត្រូវ ដូចជា
យកទៅធ្វើជាជីកំប៉ុសិ៍្ត ជាដ�ើម។)6. ×(ហេតុផល : ក្រៅអំពីពូជគោជប៉ុន នៅមានគោក្រៀវនៃពូជគោទឹកដោះ និង ពូជគោបង្កា ត់(F1) គឺមាន3ប្រភេទ។)7. 〇8. ×(ហេតុផល : ចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន គឺ ចំណីលាយមានភាគរយច្រើនជាង។)＜＜សត្វជ្រូក＞＞1. 〇2. ×(ហេតុផល : ជ្រូកមេនៅប្រទេសជប៉ុន អាចបង្កើតកូនបាន 10~15 ក្បាលជាមធ្យមក្នុងមួយដង។)3. ×(ហេតុផល :រយៈពេលបំបៅដោះកូនជ្រូកគឺ 3~4 សប្ដា ហ៍។)4. 〇5. ×(ហេតុផល :នៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកមានជំងឺគ្រប់ប្រភេទ ដូច្នេះ ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការចាក់វ៉ាក់សាំង
អោយបានត្រឹមត្រូវ។)＜＜សត្វមាន់＞＞
1. 〇
2. 〇
3. ×(ហេតុផល :នៅពេលឆ្លងវ ីរុសដែលមានលទ្ធភាពបង្ករោគខ្ពស់ មាន់អាចងាប់ក្នុងអំឡុងពេល1សប្ដា ហ៍។)4. ×(ហេតុផល :លក្ខណៈពិសេសនៃមាន់ពូជប្រយឡឺគឺល្បឿននៃការធំធាត់របស់វាមានលក្ខណៈល�ឿន
ជាងមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត។)5. ×(ហេតុផល :មាន់ឈ្មោលនៃពូជមាន់ប្រយឡឺដែលមានអាយុ7សប្ដា ហ៍ មានទម្ងន់ប្រមាណ3.3គីឡូក្រាម។)32

Ⅱចំណេះដឹងមូលដ្ឋានទាក់ទងនឹង
ការចិញ្ចឹមសត្វនិងចំណីសត្វ

33

1

គោចញ
ិ ្ ចឹមយកទឹកដោះ

1 លក្ខណៈពិសេសនៃគោទឹកដោះ
គោទឹកដោះគឺជាសត្វដែលមានអារម្មណ៍ការពារខ្លួនឯងខ្លាំង ហ�ើយងាយប្រតិកម្ម ដូច្នេះ មនុស្សត្រូវប្រើឥរ ិយាបថទន់ភ្លន់នៅពេលធ្វើការជាមួយវា។

ពេលខ្លះ គោទឹកដោះចូលចិត្តស៊ីចំណីជីវជាតិជាងចំណីមិនកែច្នៃ បែបនេះគេហៅថា“ការរ� ើសចំណី”។ក្រោមអាកាសធាតុក្ដៅនៅរដូវក្ដៅ គោទឹកដោះបង្កើនការដកដង្ហើមរបស់វានិងបញ្ចេ ញចំហាយទឹក ដ�ើម្បីទប់
ស្កា ត់ការក�ើនឡ�ើងនៃសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនរបស់វា។

ជាធម្មតា គេវាស់សីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនរបស់គោទឹកដោះដោយស៊កឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពចូលទៅក្នុងរន្ធ

គូទរបស់វា។

ក្រោយពីបង្កើតកូនរួច បរ ិមាណទឹកដោះរបស់គោទឹកដោះនឹងមានការក�ើនឡ�ើងបន្តិចម្ដងៗ ហ�ើយក្នុងរយៈពេល
5~7សប្ដា ហ៍ បរ ិមាណទឹកដោះក្នុង1ថ្ងៃរបស់គោនឹងមានកម្រិតអតិបរមា ដោយមានគោខ្លះអាចផលិតទឹកដោះរហូត
ដល់ប្រមាណ50Kgក្នុង1ថ្ងៃ។
នៅប្រហែល60ថ្ងៃមុនដល់ពេលបង្កើតកូន គេនឹងបញ្ចប់(ផ្អាក)ការច្របាច់ទឹកដោះពីគោទឹកដោះ ដែលគេហៅថា
រយៈពេលផ្អាកការច្របាច់ទឹកដោះ។

2 រចនាសម្ព័ន្ធនៃរោងចិញ្ចឹមគោ
រប�ៀបចិញ្ចឹមគោទឹកដោះ អាចជាការប្រលែងនៅល�ើវាលស្មៅ ហៅថា“ការចិញ្ចឹមដោយព្រលែង”ឬក៏ ការចិញ្ចឹម
នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោ ហៅថា“ការចិញ្ចឹមក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វ” ប៉ុន្តែ នៅប្រទេសជប៉ុន ភាគច្រើនគឺការចិញ្ចឹមក្នុងរោង
ចិញ្ចឹមសត្វ។
ការចិញ្ចឹមក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វ បែងចែកជា3វ ិធីទ�ៀត គឺ“ការចិញ្ចឹមដោយចង” “ការចិញ្ចឹមដោយគ្មានរបាំងខណ្ឌ”និង “ការចិញ្ចឹមដោយមានរបាំងខណ្ឌ”។ការចិញ្ចឹមដោយចង សំដៅល�ើរប�ៀបចិញ្ចឹមដោយចងភ្ជាប់គោទឹកដោះនីមួយៗទៅនឹងសសរដោយប្រើរបងគោ
ខ្សែ ឬ ច្រវាក់ជាដ�ើម។
សម្រាប់ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក គេច្រើនប្រើផតិល្ ទឹក។ គេធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះនៅកន្លែងដែលគេចងគោទឹកដោះ
ទាំងនោះតែម្ដង ហ�ើយទឹកដោះគោដែលច្របាច់បាននឹងហូរឆ្លងកាត់បំពង់បញជូន្ ទឹកដោះដែលស្ថិតនៅពីល�ើក្បាលគោ រួចហូរចូលក្នុងទូទឹកកក(ធុងរក្សាទឹកដោះអោយត្រជាក់)។

រោងចិញ្ចឹមគោដែលមានរបងគោ

ការចិញ្ចឹមដោយចងទម្រង់ញូ ៉វយ៉ក

34ការច្របាច់ទឹកដោះនៅ

រោងចិញ្ចឹមគោដោយចង

ឧបករណ៍�ស់សុ���ស
បំពង់សុ���ស�៉ សុីន្រគប់្រគងសុ���ស
បំពង់ប��ន� ទឹកេ�ះ�៉ សុីន្រស�បចំ�យទឹក
(pulsometer)ធុងទទួ លទឹកេ�ះ
(milk receiver jar)ធុងសុ���ស

ធុងស្រ�ប់ទប់ក�ិនមិនល�

បំពង់បឺតទឹកេ�ះ�៉ សុីនបូ មខ្យល់
ធុងរក�ទឹកេ�ះឲ្យ្រត�ក់
�របង� �រទឹកេ�ះ

ប្រព័ន្ធនៃការច្របាច់ទឹកដោះ
រោងចិញ្ចឹមគោគ្មានរបាំងខណ្ឌគឺជារប�ៀបចិញ្ចឹមដែលអនុញ្ញាតអោយគោអាចធ្វើចលនាដោយសេរ ី ដោយមិន
មានការចងភ្ជាប់ នៅក្នុងទីកន្លែងធំទូលាយមានរបងព័ទ្ធជុំវ ិញនិងមានដំបូល។ ដីត្រូវបានក្រាលដោយសម្ភារៈក្រាលពេញ ល�ើកលែងតែកន្លែងផ្ដល់ចំណី។ គេច្រើនប្រើកម្ទេចរណារ(កម្ទេចឈ�ើ ) ជីកំប៉ុសិ៍ស្ថ ម្រាប់ប្រើឡ�ើងវ ិញ(ជីកំប៉ុសិ៍្ដ
ដែលផ្អាប់និងសម្ងួតរួចរាល់) ធ្វើជាសម្ភារៈក្រាល។ សម្រាប់ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក គេច្រើនប្រើស្នូកដាក់ទឹក។ ហ�ើយគេ
ធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះនៅទីកន្លែងផ្សេងហៅថាអគារច្របាច់ទឹកដោះ ។រោងចិញ្ចឹមគោគ្មានរបាំងខណ្ឌ

អគារច្របាច់ទឹកដោះ

គ្រឿងយន្តច្របាច់ទឹកដោះ

35

រោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌ គឺជារោងដែលមានបំពាក់របាំងដ�ើម្បីខណ្ឌកន្លែងដេករបស់គោនីមួយៗ(កន្លែង
គោដេក) ដូចបង្ហាញនៅក្នុងរូបភាពខាងក្រោម។ នេះគឺជាចំណុចដែលខុសគ្នាពីរោងចិញ្ចឹមគោគ្មានរបាំងខណ្ឌ។

ស្នូកដាក់ចំណីនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌ

កន្លែងដេកនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌ(កន្លែងគោដេក)ទាំងរោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌ ទាំងរោងចិញ្ចឹមគោគ្មានរបាំងខណ្ឌ អាចមានករណីដែលគោខ្សោយត្រូវបាន
គោខ្លាំងដេញចេញឆ្ងាយពីស្នូកដាក់ចំណី ធ្វើអោយបរ ិមាណស៊ីចំណីរបស់វាមានការថយចុះ។

3 សរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារបស់គោទឹកដោះ
・នៅក្នុងគោទឹកដោះមានក្រពះចំនួន4។・ក្រពះដែលធំជាងគេគឺជាក្រពះទី1 ដែលគេហៅថា រូមេន (Rumen)។
・នៅក្នុងរូមេនរបស់គោមានអតិសុខុមប្រាណជាច្រើនរស់នៅ ហ�ើយអតិសុខុមប្រាណទាំងនោះមានតួនាទីបំបែក
ចំណីដ�ើម្បីផ្ដល់សារធាតុចិញ្ចឹម(អាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានលក្ខណៈហ�ើរ)ទៅក្នុងរាងកាយរបស់គោទឹកដោះ។
・គោទឹកដោះនឹងខ្ជាក់ចំណីដែលវាស៊ីចូលម្ដងហ�ើយចូលទៅក្នុងមាត់ម្ដងទ�ៀត ហ�ើយប្រើធ្មេញដ�ើម្បីកិនបំបែកចំណី
ទាំងនោះអោយទៅជាតូចៗ បន្ទាប់មកទ�ើបលេបទៅវ ិញសាជាថ្មី ដោយគេហៅសកម្មភាពនេះថាការខ្ជាក់ចំណីមក
ទំពាឬការទំពា។
・ការខ្ជាក់ចំណីមកទំពាឬការទំពារបស់សត្វគោអាចបំបែកចំណីទៅជាតូចៗ ធ្វើអោយសកម្មភាពបំបែកឬរ ំលាយអាហាររបស់អតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងរូមេនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានឆាប់រហ័ស។
・នៅក្នុងក្រពះទី1 (រូមេន) របស់គោទឹកដោះ អាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានលក្ខណៈហ�ើរ (អាស៊ីតប៊ុយទីរ ិច អាស៊ីតប្រូ
ពីនិច អាស៊ីតអាសេទិចជាដ�ើម) ក�ើតចេញពីម្សៅធញ្ញ ជាតិនិងអាហារដែលមានជាតិសរសៃនៃចំណីមិនកែច្នៃ វាត្រូវ
បានស្រូបចូលទៅក្នុងរាងកាយរបស់គោទឹកដោះ ហ�ើយត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការថែរក្សាសុខភាពរាងកាយ
និងការផលិតទឹកដោះ។
・ប្រូតេអ៊ីនដែលចាំបាច់សម្រាប់ការថែរក្សាសុខភាពរាងកាយនិងការផលិតទឹកដោះរបស់គោទឹកដោះ ត្រូវបាន
បង្កើតឡ�ើងពីអាមីណូអាស៊ីតដែលត្រូវបានស្រូបចូលទៅក្នុងរាងកាយតាមរយៈពោះវ�ៀនតូច។

4 ចំណីសត្វ
・ចំណីមិនកែច្នៃដែលគេប្រើច្រើន រួមមាន ស្មៅផ្អាប់ ពោតផ្អាប់ ស្ពៅផ្អាប់ ស្មៅស្ងួត ស្រូវផ្អាប់មិនកែច្នៃ (ស្រូវផ្អាប់

36ប្រើគ្រាប់ទាំងមូល) ចំប�ើង។ល។
・ចំណីជីវជាតិដែលគេប្រើច្រើន រួមមាន ចំណីលាយ ពោត កាកសំណល់សណ្ដែកស�ៀង កាកសំណល់រក្ខុ ជាតិណា
ថាណិ(Rapeseed) កន្ទក់ ផលិតផលបន្ទាប់បន្សំពីការផលិតអាហារ(កាកសំណល់តៅហ៊ូ កាកសំណល់ពីការផលិត
ស្រាប�ៀរ) កាកសំណល់ឆៃថាវស្ករ។ល។
・ចំណីលាយគឺជាចំណីដែលផលិតដោយធ្វើការលាយវត្ថុធាតុដ�ើមនៃចំណីផ្សេងៗជាច្រើនប្រភេទនៅរោងចក្រ

ផលិតចំណីលាយ ដោយគេច្រើនប្រើពោតដែលជាប្រភេទធញ្ញ ជាតិ និង កាកសំណល់សណ្ដែកស�ៀងដែលជា
ប្រភេទកាកសំណល់ក្រោយផលិតប្រេង។

・ចំណីផ្អាប់គឺជាចំណីដែលគេផលិតដោយរក្សាស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ ឬ ស្រូវ ឬ ពោត (មានលាយដ�ើម ស្លឹកនិងផ្លែ)ដែលគេកាត់ជាតូចៗ ទុកក្នុងស្ថានភាពគ្មានអុកស៊ីសែន(ខ្យល់អាកាស)និងបិទជិត។
・ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វដែលឆាប់ដល់រដូវច្រូតកាត់មានបរ ិមាណប្រូតេអ៊ីននិងអត្រារ ំលាយជាតិសរសៃខ្ពស់ជាង
ស្មៅដែលក្រដល់រដូវច្រូតកាត់។

ប្រភេទនៃចំណីសត្វ

ស្មៅស្ងួត

ចំណីផ្អាប់

ចំណីជីវជាតិ

អគារចំណីសត្វ

ប៉មផលិតចំណីផ្អាប់

រោងផលិតចំណីផ្អាប់

37ធុងរក្សាទុកចំណីលាយ

5 តម្លៃសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់ចំណី
(1) ធាតុផ្សំរបស់ចំណី ត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈបរ ិមាណប្រូតេអ៊ីនមិនសុទ្ធ ខ្លាញ់មិនសុទ្ធ កាបូអ៊ីដ្រាត ជាតិរ៉ែ
និងវ ីតាមីន។
(2) នៅប្រទេសជប៉ុន តម្លៃសារធាតុចិញ្ចឹម (ថាមពល) របស់ចំណីប្រើប្រាស់សម្រាប់គោទឹកដោះ ត្រូវបាន
បង្ហាញដោយ TDN (បរ ិមាណសរុបនៃសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងចំណីដែលនឹងត្រូវរ ំលាយនៅក្នុងក្រពះ)។
(3) ធញ្ញ ជាតិមានបរ ិមាណ TDN ខ្ពស់ ដោយសារតែវាសម្បូរទៅដោយជាតិម្សៅដែលមានអត្រារ ំលាយខ្ពស់
ហ�ើយពោតមានបរ ិមាណ TDN ខ្ពស់ណាស់រហូតដល់ទៅ 93.6% នៅក្នុងចំណោមចំណីស្ងួត។

(4) ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វសម្បូរទៅដោយជាតិសរសៃ ហ�ើយវាមានបរ ិមាណ TDN ទាបជាងពោត
ដោយសារតែអត្រារ ំលាយរបស់វា គឺទាបជាងម្សៅនៃធញ្ញាជាតិ ។(5) ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វជំពូកគ្រាប់ មានបរ ិមាណប្រូតេអ៊ីនមិនសុទ្ធនិងអត្រារ ំលាយនៃជាតិសរសៃ
ប្រែប្រួលទៅតាមរដូវច្រូតកាត់ ដូចមានបង្ហាញនៅក្នុងតារាង។ ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វដែលឆាប់ដល់រដូវច្រូត
កាត់ មានតម្លៃសារធាតុចិញ្ចឹមខ្ពស់។

រដូវច្រូតកាត់ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ និងតម្លៃសារធាតុចិញ្ចឹម (ស្មៅអ៊ីតាលី ស្មៅទីម៉ូស៊ី)មុនពេលចេញកួរស្រូវ

ដំណាក់កាលចេញកួរស្រូវ

ដំណាក់កាលចេញផ្កា

បរិមាណប្រូតេអ៊ីនមិនសុទ្ធ ក្នុងចំណោមចំណីស្ងួត %

18.4

13.7

8.3

អត្រារ ំលាយនៃជាតិសរសៃសរុប

75

60

50

បរិមាណប្រូតេអ៊ីនមិនសុទ្ធ ក្នុងចំណោមចំណីស្ងួត %

17.5

10.0

8.8

អត្រារ ំលាយនៃជាតិសរសៃសរុប

70

60

47

ស្មៅអ៊ីតាលី

%ស្មៅទីម៉ូស៊ី

%38

6 ការផលិតចំណីសត្វ
(1) ចំណីផ្អាប់គឺជាចំណីដែលគេផលិតដោយរក្សាស្មៅសម្រាប់ចំណីសត្វ ឬស្រូវ ឬពោត (មានលាយដ�ើម
ស្លឹក និងផ្លែ) ទុកក្នុងបរ ិស្ថានបិទខ្យល់ជិតដែលគ្មានអុកស៊ីសែន រួចទុកវាឲ្យឡ�ើងឡាក់ទិចអាស៊ីត។
(2) ដ�ើម្បីធ្វើចំណីផ្អាប់បានល្អ ចាំបាច់ត្រូវកាត់គ្រឿងផ្សំឲ្យតូចៗ ហ�ើយត្រូវជាន់ឬសង្កត់ឲ្យណែន។
ការផលិតចំណីផ្អាប់ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ
ឆ្នឹមផលិតចំណីសត្វ

ការច្រូតកាត់ដោយម៉ា ស៊ីនច្រូតកាត់

ការងារប្រមូលផលស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ

ការធ្វើឆ្នឹមផលិតចំណីសត្វ

ឆ្នឹមផលិតចំណីសត្វ

ការច្រូតកាត់ដោយម៉ា ស៊ីនច្រូតកាត់

ការងាររុដោយម៉ា
ំស៊ីនរុរបុំ មរាងស៊ីឡាំង

ការខ្ចប់ដោយម៉ា ស៊ីនខ្ចប់

ចំណីផ្អាប់របុមរាងស៊ីឡាំង

នៃចំណីផ្អាប់ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ
ប្រព័ន្ធរបុមរាងស៊ីឡាំង

39

7 ការផ្ដល់ចំណីសត្វ
・ការផ្ដល់ចំណីមិនកែច្នៃនិងចំណីជីវជាតិដាច់ផ្សេងៗពីគ្នា ហៅថា ការផ្ដល់ចំណីដាច់ដោយឡែក ចំណែកឯការផ្ដល់
ចំណីរួមជាមួយគ្នាដោយធ្វើការលាយចំណីទាំងពីរប្រភេទនេះជាមុនដោយប្រើម៉ា ស៊ីនលាយ (Mixer) ហៅថាការផ្ដល់
ចំណីលាយ(TMR)។
・គោបញ្ចេ ញទឹកដោះ(គោច្របាច់ទឹកដោះ)នឹងស៊ីចំណីកាន់តែច្រើននៅពេលបរ ិមាណទឹកដោះចាប់ផ្ើមក�
ដើនឡ�ើង
ក្រោយពេលវាបង្កើតកូនរួច។
・គោនឹងស៊ីចំណីជីវជាតិក្នុងបរ ិមាណក�ើនឡ�ើងស្របទៅនឹងការក�ើនឡ�ើងនៃការបញ្ចេ ញទឹកដោះ ប៉ុន្តែ ករណីផ្ដល់
ចំណីដាច់ដោយឡែក គេត្រូវពិចារណាអំពីភាគរយនៃចំណីមិនកែច្នៃនិងចំណីជីវជាតិ(តុល្យភាព) ដោយត្រូវប្រុង
ប្រយ័ត្នកុំអោយគោស៊ីចំណីជីរជាតិច្រើនហួសហេតុពេក។ ត្រង់ចំណុចនេះ គេអាចប្រើប្រាស់ចំណីលាយ(TMR)ដ�ើម្បីផ្ដល់ចំណីដែលមានតុល្យភាពរវាងចំណីទាំងពីរប្រភេទនេះ។
・សម្រាប់ការផ្ដល់ចំណីដាច់ដោយឡែក មុនដំបូង គេធ្វើការផ្ដល់ចំណីមិនកែច្នៃដូចជាស្មៅស្ងួតឬចំណីផ្អាប់ជាដ�ើម
បន្ទាប់ពីនោះ ទ�ើបគេផ្ដល់ចំណីជីវជាតិតាមក្រោយ នោះជាការល្អ។

តារាងខាងក្រោមនេះ បង្ហាញពីឧទហរណ៍នៃការផ្តល់ចំណីចំពោះគោច្របាច់ទឹកដោះ។
ខេត្តហុកកៃដូ បរ ិមាណទឹកដោះប្រចាំថ្ងៃ 40គីឡូក្រាម

ចំណីផ្អាប់ស្មៅសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ 10គីឡូក្រាម、ចំណីផ្អាប់ពោត 14គីឡូក្រាម、 ចំណីលាយ 10គីឡូក្រាម、 ស្មៅស្ងួតអាល់ហ្វា ល់ហ្វា 2គីឡូក្រាម、 កាកសំណល់ឆៃថាវស្ករ 3គីឡូក្រាម

ខេត្តអ៊ីប៉ារ៉ា ហ្គិ បរ ិមាណទឹកដោះប្រចាំថ្ងៃ 28គីឡូក្រាម

ស្មៅស្ងួតទីម៉ូស៊ី 4គីឡូក្រាម、ស្មៅស្ងួតអាល់ហ្វា ល់ហ្វា 2.9គីឡូក្រាម、ស្មៅស្ងួតបឺម៉ូដា 3.4
គីឡូក្រាម、ចំណីលាយ 6.3គីឡូក្រាម、កាកសំណល់ឆៃថាវស្ករ 3គីឡូក្រាម

8 គុណភាពទឹកដោះគោនិងជំងឺរលាកដោះ
(1) គុណភាពរបស់ទឹកដោះ ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយទឹកដោះលាយរបស់គោដែលគេដាក់លក់នៅល�ើ
ទីផ្សារ (ទឹកដោះដែលគេលាយបញចូ្ លគ្នាពីគោផ្សេងៗជាច្រើន)។

(2) តម្លៃដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារនៃទឹកដោះ គឺខុសគ្នាតាមរយៈលទ្ធផលនៃការពិនិត្យទឹកដោះលាយ។
(3) គុណភាពទឹកដោះរបស់គោនីមួយៗ គឺត្រូវបានគេពិនិត្យ1ខែ1ដង ករណីគេត្រួតពិនិត្យហ្វូងគោ។

40ស្តង់ដារនៃគុណភាពទឹកដោះ (ឧទាហរណ៍)គុណភាពទឹកដោះដែលល្អប្រស�ើរ គុណភាពទឹកដោះតាមស្តង់ដារ គុណភាពទឹកដោះដែលចាំបាច់ត្រូវកែលម្អ
អត្រាជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងទឹកដោះ%ពី3.9ឡ�ើង

3.5-3.89

3.0-3.49

អត្រាប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងទឹកដោះ %ពី3.4ឡ�ើង

3.1-3.39

2.8-3.09

អត្រានៃសារធាតុក្រៅពីខ្លាញ់ %ពី8.8ឡ�ើង

8.5-8.79

8.0-8.49

ចំនួនកោសិការាងកាយម៉ឺន／មីលីលីត្រ

ក្រោម1010-29

30-99・ល�ើសពីនេះ

・ទឹកដោះដែលបញ្ចេ ញនៅក្រោយពេលគោបង្កើតកូនរួចភ្លាមៗ ហៅថាទឹកដោះដំបូង។
・ទឹកដោះដំបូងមានបរ ិមាណសារធាតុទឹកដោះខុសពីទឹកដោះគោធម្មតា(ទឹកដោះធម្មតា) ដូច្នេះ គេមិនអាចយកទឹក
ដោះដែលគោបញ្ចេ ញក្នុងអំឡុងពេល5ថ្ងៃដំបូងបន្ទាប់ពីក�ើតកូនដ�ើម្បីបញ្ចេ ញលក់នោះទេ។

・ជំងឺរលាកដោះ គឺជាជំងឺដែលមានបាក់តេរ ីបង្កជំងឺស្ថិតនៅខាងក្នុងដោះរបស់គោទឹកដោះ។ នៅពេលគោមានជំងឺ
រលាកដោះ នៅក្នុងដោះរបស់គោមានសភាពរលាក ហ�ើយគោនឹងបង្ហាញរោគសញ្ញាផ្សេងៗ ដូចជាក្ដៅ ខ្លួន ហ�ើមដោះ
ឈឺចាប់។ល។ នៅពេលដោះរបស់គោឆ្លងបាក់តេរ ីបង្កជំងឺ គ្រាប់ឈាមសនៅក្នុងខ្លួនរបស់គោក�ើនឡ�ើងនិងចាប់

ផ្ដើមធ្វើសកម្មភាពចាប់ស៊ីបាក់តេរ ីទាំងនោះ ហ�ើយត្រូវបានបញ្ចេ ញចូលទៅក្នុងទឹកដោះ ធ្វើអោយចំនួនកោសិកា
ដែលគេឃ�ើញជ្រុះនៅក្នុងទឹកដោះមានការក�ើនឡ�ើង។ កោសិកានៅក្នុងទឹកដោះគឺជាលទ្ធផលនៃគ្រាប់ឈាមស
និងកោសិកាស្រទាប់ល�ើនៃក្រពេញទឹកដោះដែលដាច់ធ្លាក់។ កោសិការាងកាយរបស់គោទឹកដោះដែលមានសុខ
ភាពល្អ ជាទូទៅមានក្រោម 20ម៉ឺន／មីលីលីត្រ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត កោសិកានៅក្នុងទឹកដោះគោត្រូវបានគេ
ប្រើប្រាស់ដ�ើម្បីវាយតម្លៃល�ើគុណភាពផ្នែកអនាម័យរបស់ទឹកដោះគោ។

9 សរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ និងជំងឺក្រចកជ�ើង
(1) គោទឹកដោះពីដំបូងឡ�ើយគឺជាសត្វដែលស៊ីស្មៅជាអាហារក្នុងប្រភេទសត្វស៊ីស្មៅ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ

ដ�ើម្បីទទួលបានការផលិតទឹកដោះដែលមានតម្លៃថ្លៃ បរ ិមាណម្សៅធញ្ញ ជាតិដែលគេឲ្យជាចំណី គឺមានការក�ើនឡ�ើង។(2) ល្បឿននៃការរ ំលាយម្សៅធញ្ញ ជាតិនៅក្នុងក្រពះទី1 (រូមេន) គឺល�ឿនជាងការរ ំលាយជាតិសរសៃនៃស្មៅ
សម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វខ្លាំងណាស់ នៅពេលដែលឲ្យចំណីជាម្សៅធញ្ញ ជាតិច្រើន នោះបរ ិមាណនៃការផលិតអាស៊ីត
ខ្លាញ់ដែលមានលក្ខណៈហ�ើរ និងឡាក់ទិចអាស៊ីត ក៏មានការក�ើនឡ�ើងដែរ។
(3) ដូច្នេះហ�ើយ នៅពេលដែលឲ្យចំណីជាម្សៅធញ្ញ ជាតិច្រើន វាធ្វើឲ្យ pH (កម្រិតអ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែន) នៅក្នុង
រូមេន មានការថយចុះ ដែលធ្វើឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារតែការក�ើតឡ�ើងនៃជំងឺឡ�ើងអាស៊ីតក្នុងរូមេន ដែលមិន
ទាន់ចេញរោគសញ្ញា និងជំងឺក្រចកជ�ើង។
(4) នៅប្រទេសជប៉ុន ការឈប់ប្រើប្រាស់គោទឹកដោះ ដោយសារតែជំងឺទាក់ទងនឹងចុងជ�ើង និងក្រចកជ�ើង
(ជំងឺរលាកក្រចកជ�ើង និងជំងឺក្រចកជ�ើង) គឺមានច្រើន។

41

(5) ជំងឺទាក់ទងនឹងចុងជ�ើង និងក្រចកជ�ើងនេះ ក៏ក�ើតឡ�ើងដោយសារតែការស៊ីចំណីរ� ើស (ការរ� ើសចំណី)នូវចំណីជីវជាតិរបស់គោទឹកដោះផងដែរ។
(6) នៅក្នុងតារាងបន្ទាប់នេះ មានបង្ហាញអំពីស្ថានភាពរបស់គោដែលមានជំងឺក្រពះទី4ប្តូរទីតាំង ជំងឺឡ�ើង
អាស៊ីតក្នុងរូមេន និងជំងឺរលាកក្រចកជ�ើង។

ជំងឺទាក់ទងនឹងសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ និងជំងឺរលាកក្រចកជ�ើងរបស់គោទឹកដោះ
ជំងឺជំងឺក្រពះទី4ប្តូរទីតាំង
ជំងឺឡ�ើងអាស៊ីត ក្នុងរូមេន

ជំងឺរលាកក្រចកជ�ើង

កត្តាផ្សេងៗដែលនាំឲ្យក�ើតជំងឺ

រោគសញ្ញារបស់គោទឹកដោះ

វាងាយនឹងក�ើតឡ�ើង ដោយសារតែការឲ្យចំណីជីវជាតិច្រើនពេក និងការឲ្យចំណីមិនកែច្នៃមិនបានគ្រប់គ្រាន់
ក្រោយពេលក�ើតកូនរួច

ការថយចុះនៃចំណង់អាហារ、 សុខភាពមិនល្អ、 ការធ្លាក់ចុះនៃបរិមាណទឹកដោះ

នៅក្នុងក្រពះទី1(រូមេន) មានផ្ទុកឡាក់ទិចអាស៊ីតច្រើន ដោយសារតែការស៊ីម្សៅធញ្ញជាតិច្រើន ហ�ើយ pHមាន ការថយចុះនៃចំណង់អាហារ ការថយចុះនៃចលនាក្រពះទី1 ការធ្លាក់ចុះនៃបរិមាណទឹកដោះ ការថយចុះនៃ
ការថយចុះខ្លាំង

មុខងាររបស់ថ្លើម

ឡាក់តិចអាស៊ីត និងហ៊ីស្តាមីន (histamine) ដែលក�ើតមានឡ�ើងនៅពេលមានជំងឺឡ�ើងអាស៊ីតក្នុងរូមេន ធ្វើឲ្យ មិនអាចទៅជិតឧបករណ៍ ផ្តល់ទឹកនិងស្នូកដាក់ចំណីបាន ដោយសារតែពិបាកក្នុងការដ�ើរ បរិមាណស៊ីចំណីធ្លាក់
មានប្រតិកម្មទៅល�ើសរសៃឈាមតូចៗនៃស្បែកក្រចកជ�ើង ហ�ើយធ្វើឲ្យមានសភាពរលាកចុះ ការថយចុះនៃបរិមាណទឹកដោះ ការបង្កា ត់ពូជគោទឹកដោះ
・គោទឹកដោះដែលបង្កើតកូនរួចនឹងបន្តបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរ�ៀងរាល់
្
21ថ្ងៃម្ដង។

・វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេត្រូវសង្កេតអាការៈនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរបស់
្គោកុំអោយខកខាន ដ�ើម្បី
ចាប់ផ្ើមដ ការងារបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិតទៅល�ើគោទាំងនោះ។ ថ្មីៗនេះ មិនត្រឹមតែការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិតប៉ុណ្ណោះទេ គេក៏និយមអនុវត្តបច្ចេកទេសផ្ទេរស៊ុតបង្កកំណ�ើតរបស់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅផងដែរ។
・គេប្រើប្រាស់ទឹកកាមកកស្ទើរតែទាំងស្រុង។
・នៅពេលគោទឹកដោះចាប់ផ្ើដមបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ
្គេអាចសម្គាល់បានដោយឃ�ើញប្រដាប់ភេទរបស់វាឡ�ើង
ក្រហម ហ�ើយមានការបញ្ចេ ញទឹករ ំអិល។

・ដំណាក់កាលកំពូលនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរបស់
្គោ គឺនៅពេលមានគោផ្សេងជាន់ល�ើខ្នងវាក៏ដោយ ក៏វានៅ
ស្ងៀមព្រមអោយជាន់(ការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទលក្ខណៈជាន់្) ដូច្នេះ គេត្រូវសង្កេតម�ើលសកម្មភាពទាំងនេះ។

・ការបង្កកំណ�ើតនឹងត្រូវបញ្
ជាក់ច្បាស់លាស់នៅពេលគោទទួលការពិនិត្យផ្ទៃពោះ។
・គម្លាតក�ើតកូនរបស់គោទឹកដោះគួរតែ1ឆ្នាំម្ដងទ�ើបជាការល្អ ។42ការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិត ការបង្កើតកូន
・នៅពេលគោទឹកដោះបង្កើតកូន កូនគោមានទម្ងន់ប្រហែល45គីឡូក្រាម។

・ការក�ើតកូនដោយធម្មជាតិដែលមិនមានការចូលរួមពីមនុស្សគឺជាការល្អប្រស�ើរ ប៉ុន្តែ នៅពេលគោពិបាកបង្កើតកូន
វាត្រូវការជំនួយពីមនុស្ស។
・នៅក្នុងពេលជួយបង្កើតកូនគោ គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយបង្ករបួសដល់ផលូវបង្ក
្ើតកូនរបស់មេគោឬធ្វើអោយមាន
ការឆ្លងបាក់តេរ ីដល់សត្វគោអោយសោះ។

・ក្រោយពេលកូនគោក�ើតចេញមកហ�ើយ សុកនឹងត្រូវបញ្ចេ ញមកក្នុងអំឡុងពេល6ម៉ោ ងបន្ទាប់ពីកូនគោក�ើត។

・ក្រោយពេលក�ើត មេគោនឹងធ្វើការលិទ្ធខលួនក្ ូនគោដ�ើម្បីធ្វើអោយស្បែកកូនគោឆាប់ស្ងួត ប៉ុន្តែ គេគួរតែល�ើកកូន
គោដាក់នៅល�ើសម្ភារៈក្រាលដែលស្ងួត ។ ការផ្ដល់ទឹកដោះដំបូង
・វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេត្រូវអោយកូនគោដែលទ�ើបនឹងក�ើតផឹកទឹកដោះដំបូង ព្រោះនៅក្នុងទឹកដោះ
ដំបូងមានផ្ទុកអង់ទីករនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ការពារជំងឺជាច្រើន ដែលអាចអោយកូនគោមានប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ សម្រាប់
ការពារសុខភាពខ្លួនវា។

・គេគួរផ្ដល់ទឹកដោះដំបូងដល់កូនគោយ៉ា ងហោចណាស់រយៈពេល3ថ្ងៃបន្ទាប់ពីវាក�ើត ទ�ើបជាការល្អ។ ការបំបៅដោះ និងការលូតលាស់របស់កូនគោ
(1) ការផ្តាច់ដោះមុនកាលកំណត់នៅក្នុងអាយុ 6សប្តា ហ៍ គឺជាវ ិធីដែលសមស្រប ហ�ើយរប�ៀបនៃការឲ្យ
ចំណីចំពោះករណីនេះ មានដូចក្នុងតារាងខាងក្រោម។

43ការឲ្យចំណីតាមវ ិធីនៃការផ្តាច់ដោះមុនកាលកំណត់ (ឧទាហរណ៍)ទឹកដោះដំបូង
ទឹកដោះជំនួស・ទឹកដោះមេ

1-2លីត្រក្នុងរយៈពេល4ម៉ោ ងក្រោយពេលក�ើត 2លីត្រក្នុងរយៈពេល4-6ម៉ោ ងករណីដែលឲ្យតែទឹកដោះជំនួសដែលមានលក្ខណៈរាវតែមួយមុខ ត្រូវឲ្យបរិមាណ600ក្រាមក្នុង1ថ្ងៃ (ត្រូវឲ្យ
ដោយរំលាយនៅក្នុងទឹកក្តៅ ) ករណីដែលប្រើប្រាស់តែទឹកដោះតែមួយមុខ ត្រូវឲ្យបរិមាណ4.5គីឡូក្រាមក្នុង1ថ្ងៃក្នុងរយៈពេល 6សប្តា ហ៍ចំណីជីវជាតិប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្តាច់ដោះ(ទឹកដោះសិប្បនិម្មិត)ឲ្យកូនគោចាប់ពីអាយុប្រហែល1សប្តា ហ៍ក្រោយពេលក�ើត

អាយុ 1-2សប្តា ហ៍

0.1គីឡូក្រាម／ថ្ងៃអាយុ 2-3សប្តា ហ៍

0.2គីឡូក្រាម／ថ្ងៃចំណីសម្រាប់កូនគោ អាយុ 3-4សប្តា ហ៍

0.5គីឡូក្រាម／ថ្ងៃអាយុ 4-5សប្តា ហ៍

0.8គីឡូក្រាម／ថ្ងៃអាយុ 5-6សប្តា ហ៍

1.2គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ(ក្រោយមកទ�ៀត ត្រូវបង្កើនបរិមាណបន្តិចម្តងៗ ច្រើនបំផុតត្រឹម 2.5គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ រហូតដល់អាយុ 3ខែ)ស្មៅស្ងួត

ការស៊ីស្មៅស្ងួតដែលមានគុណភាពល្អដោយសេរ ី(ស�ៀវភៅស្តង់ដារចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេសជប៉ុន・គោទឹកដោះ ស�ៀវភៅប្រព័ន្ធនៃការព្យាបាលសត្វ・ចំពោះគោទឹកដោះភាគ1)(2) នៅក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់របស់គោទឹកដោះ គេមានគោលដៅ 2 ដូចខាងក្រោម។
[1] ឲ
 ្យចំណីមិនកែច្នៃដែលគោចូលចិត្តស៊ី ហ�ើយដែលមានគុណភាពល្អ ដ�ើម្បីឲ្យក្រពះទី1 (រូមេន) លូតលាស់បានល្អ។
[2] ឲ្យគោហាត់ប្រាណឲ្យបានសមស្រប ដ�ើម្បីធ្វើឲ្យសាច់ដុំ និងឆ្អឹងរបស់វារ ឹងមាំ។ ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរបស់កូនគោ
・កូនគោងាយនឹងក�ើតជំងឺ ដូចជា រាករូស ផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរល�ើសរ ីរាង្គដោយសារមេរោគ រលាកសួត ជាដ�ើម។
・គេគួរចិញ្ចឹមកូនគោនៅក្នុងបរ ិស្ថានដែលមានខ្យល់ចេញចូលល្អ ទទួលពន្លឺព្រះអាទិត្យគ្រប់គ្រាន់និងមានអនាម័យ។
・គេច្រើនធ្វើការចិញ្ចឹមកូនគោនៅក្នុងកូនផ្ទះឬទ្រុងសម្រាប់កូនគោ។
・នៅក្នុងកូនផ្ទះឬទ្រុងសម្រាប់កូនគោ គេប្រើសម្ភារៈក្រាលយ៉ា ងច្រើននិងរក្សាបរ ិស្ថានអោយមានអនាម័យជានិច្ច។

44កូនផ្ទះសម្រាប់កូនគោ ពិន្ទុស្ថានភាពរាងកាយ
(1) ស្ថានភាពរាងកាយ គឺសំដៅល�ើកម្រិតជាតិខ្លាញ់ដែលមាននៅក្រោមស្បែករបស់គោទឹកដោះ។
(2) តួលេខដែលបង្ហាញពីស្ថានភាពរាងកាយ គេហៅថា ពិន្ទុស្ថានភាពរាងកាយ វាបង្ហាញដោយ BCS។(3) BCS ត្រូវបានបង្ហាញក្នុងរង្វង់ពី 2.0-5.0។
(4) ការវាស់ BCS គឺត្រូវបានសម្រេចឡ�ើងដោយការពិនិត្យទៅល�ើ ឆ្អឹងត្រគាក ត្រគាក ឆ្អឹងត្រគាកផ្នែកខាង
ក្រោម ការឡ�ើងប៉ោ ងនៅចំហ�ៀង សរសៃពួរឆ្អឹងកំប៉េះគូទ សរសៃពួរឆ្អឹងកញចូ្ ញគូទ។

(5) ដោយសារតែ BCS មានទំនាក់ទំនងយ៉ា ងជិតស្និតជាមួយនឹងលទ្ធផលនៃការបង្កា ត់ពូជនិងការផលិតទឹកដោះ ដូច្នេះ តួលេខគោលដៅដែលសមស្របនឹងរដូវកាលផលិតទឹកដោះ ត្រូវបានកំណត់ដូចខាងក្រោម។
[1] នៅពេលបង្កើតកូន កម្រិតរបស់វាគឺ 3.50 ក្នុងរង្វង់ពី 3.25-3.75។
[2] ក្រោយពេលចាប់ផ្តើមចេញទឹកដោះ កម្រិតរបស់វាធ្លាក់ចុះខ្លាំងបំផុតរហូតដល់ 0.75-1.0។
[3] យ៉ា ងយូរបំផុត 100ថ្ងៃក្រោយពេលបង្កើតកូន កម្រិតរបស់វានឹងប្រស�ើរឡ�ើងវ ិញ។[4] នៅពេលផ្អាកការច្របាច់ទឹកដោះ កម្រិតរបស់វាស្ថិតក្នុងរង្វង់ពី 3.25-3.75។

45

សា្ថៃភាពរាងកាយ
<គប្រូនៃការែំណត់ពតិៃុ្ទសា្ថៃភាពរាងកាយកដលងាយ>BCSកដលងាយ=2 ស្គ្ែំបពលឹង
រាងកាយទាំង្ូល:រូ្រភាពងៃះបតរូវោៃែំណត់ថាស្គ្ខ្្ំងណាស់។

គូទ:អែ្សរ V្តិៃសា្ហា្រ់ ងពាះរួញង�ើង ងហើយងគ្តិៃសង្លឹ្ថាវាអាចផ្្ល់ទតិៃនាផ្លល្ងទ

បតរាែ ៃតិងឆ្លឹងបតរាែកផ្នាែខ្ងងបកា្ ម្ៃរាងបជរុង

１BCSកដលងាយ= 3 ធ្្មតា
រាងកាយទាំង្ូល:រូ្រភាពងៃះ្រងាហាញថា វាម្ៃផ្្ទុែខ្្ញ់្រៃ្តិច្រៃ្ួច

គូទ:អែ្សរ Vងហើយវាស្ថតិតែនាុងចងោ្ះកដលងគែំណត់ថាធ្្មតា។

បតរាែ ៃតិងឆ្លឹងបតរាែកផ្នាែខ្ង។

បគ្រ់កផ្នាែៃី្ួយៗនៃរាងកាយ្រងញ្ ញទប្ង់ចបាស់ៗ ងហើយងគគតិតថាវាអាចផ្្ល់ទតិៃនាផ្លោៃបគ្រ់បរាៃ់

ងបកា្ ម្ៃរាង្ូល

BCSកដលងាយ= 4 ធាត់ងពែ
រាងកាយទាំង្ូល:រូ្រភាពងៃះបតរូវោៃែំណត់ថាធាត់ខ្្ំងងពែ។

គូទ:អែ្សរ Uម្ៃជាតតិខ្្ញ់ងៅងបកា្កស្ែកដលងលើសពីតប្រូវការ ងហើយរាងកាយ្តិៃ្រងញ្ ញទប្ង់ចបាស់ោស់។

ម្ៃផ្្ទុែខ្្ញ់ងៅបតង់បតរាែ

ងគោរ្ភាថាអាចម្ៃ្រញ្ហា ងបកាយងពល្រងងកើតែូៃ។

ៃតិងឆ្លឹងបតរាែកផ្នាែខ្ងងបកា្។

ប្រភពរូ្រ្ត (រាងកាយទាំង្ូល 3សៃ្លឹែ):ៃីសុីអលឹរា៉ អាគតិែុ ប្រធាៃ្រុគ្គលតិែសសាវបជាវនៃអង្គការសសាវបជាវអំពីអាហារៃតិងែសតិែ្្មជាតតិ (National Agriculture and Food Research Organization)ប្រភពរូ្រ្ត(គូទ6សៃ្លឹែ):្ជ្ឈ្ណ្ឌលសាបវបជាវខ្ងវតិស័យែសតិែ្្មទលឹែងោះៃតិងសត្ចតិញ្លឹ្នៃងខត្តូឈតិហតិ្គ

46 ប្រភេទនៃកាកសំណល់សត្វ
・កាកសំណល់របស់គោទឹកដោះអាចមាន3ទម្រង់ គឺ កាកសំណល់រ ឹង ភក់ល្បាប់ ឬ កាកសំណល់រាវ។
・កាកសំណល់រ ឹងគឺជាកាកសំណល់ដែលគេបានបែងចែកចេញពីទឹកនោមសត្វ និងជាល្បាយនៃការលាយឡំលាមក
ជាមួយនឹងសម្ភារៈក្រាល ដែលគេអាចប្រើល្បាយនេះសម្រាប់ធ្វើជាជីកំប៉ុសិ៍។
្ត
・កាកសំណល់រាវ គឺជាទឹកនោមសត្វដែលត្រូវបានបែងចែកពីលាមក។
・ភក់ល្បាប់ គឺជាលាមកដែលមានលាយលាមកនិងទឹកនោមបញចូ្ លគ្នា ហ�ើយស្តុកទុកនៅក្នុងធុង ដ�ើម្បីប្រើនៅក្នុង
ការផលិតជីឬឧស្ម័នមេតាន។

លាមកនិងសម្ភារៈក្រាលដែលប្រឡាក់ត្រូវបានដឹកជញជូន
្អាងភក់ល្បាប់

ចេញពីរោងចិញ្ចឹមគោដោយម៉ា ស៊ីនជញជូន្ កាកសំណល់។ ការផលិតនិងការប្រើប្រាស់ជីកំប៉ុសិ៍្ត
・ជីកំប៉ុសិ៍គ្ត ឺជាផលិតផលបានពីការបំលែងលាមកឬលាមកលាយសម្ភារៈក្រាលរបស់គោទឹកដោះក្រោមល័ក្ខខ័ណ្ឌ
មានអុកស៊ីសែន(ក្នុងបរ ិស្ថានដែលមានអុកស៊ីសែន) និងបញចុះប្ រ ិមាណជាតិទឹកនៅក្នុងនោះ។

・ដ�ើម្បីផលិតបានជីកំប៉ុសិ៍ដែ្ត លមានគុណភាពល្អ គេចាំបាច់ផ្ដល់ខ្យល់អាកាសអោយបានគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះគេត្រូវធ្វើ
ការត្រឡប់ល្បាយចុះឡ�ើង (កូរនិងលាយ)។
・ជីកំប៉ុសិ៍ត្្ត រូវបានប្រើសម្រាប់ធ្វើជាជីដាំដំណាំ។ ពេលខ្លះ គេយកជីកំប៉ុសិ៍ដែ្ត លស្ងួតយកមកធ្វើជាសម្ផារៈក្រាលនៅ
ក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោសាជាថ្មីម្ដងទ�ៀត ដែលគេហៅថា “ជីកំប៉ុសិ៍ស្ត ម្រាប់ប្រើឡ�ើងវ ិញ”។・ជីកំប៉ុសិ៍ដែ្ត លមានផ្ទុកបរ ិមាណជាតិទឹក 60-65% គឺជាជីដែលល្អបំផុត ដូច្នេះហ�ើយគេផលិតជីកំប៉ុសិ៍ដ្ត ោយលាយ
ជាមួយនឹងវត្ថុធាតុបន្ទាប់បន្សំ។

・នៅពេលដែលការធ្វើជីកំប៉ុសិ៍ប្ត ្រពឹត្តទៅដោយរលូន កម្តៅនៅក្នុងជីមានការក�ើនឡ�ើង។ ក្នុងករណីនោះ
វាមានសីតុណ្ហភាព 70-80អង្សាសេ ដែលអាចធ្វើឲ្យមេរោគដែលជាមូលហេតុនៃជំងឺ ប៉ារ៉ា សិត និងគ្រាប់របស់ស្មៅ
ចង្រៃងាប់ដោយសារតែកម្តៅខ្ពស់របស់វា។

47

កន្លែងផ្ទុកជីកំប៉ុសិ៍្ត

48

2គោចិញ្ចឹមយកសាច់

1 ពូជគោជប៉ុន (ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ)គោជប៉ុន គឺជាគោរបស់ជប៉ុនដែលអ្នកចិញ្ចឹមបានធ្វើការកែប្រែឲ្យប្រស�ើរឡ�ើងអស់រយៈពេលយូរមកហ�ើយ
ហ�ើយត្រូវបានការពារជាសំខាន់។ គោប្រភេទនោះមាន ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ (ពណ៌ខ្មៅ) ពូជគោជប៉ុនរោមត្នោ ត(ពណ៌ល�ឿងត្នោ ត) ពូជគោជប៉ុនស្នែងខ្លី ពូជគោជប៉ុនគ្មានស្នែង ប៉ុន្តែពូជគោដែលគេចិញ្ចឹមច្រើនជាងគេនោះ គឺពូជ
គោជប៉ុនរោមខ្មៅ។ បុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ គឺវាមានលក្ខណៈស្លូត។
(1) ការគ្រប់គ្រងសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់គោបង្កា ត់ពូជញី
[1] ការគ្រប់គ្រងសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់គោបង្កា ត់ពូជញីក្នុងករណីផ្ដល់ទឹកដោះដោយធម្មជាតិ
〇 ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការពពោះ
・កូនគោក្នុងផ្ទៃមានសន្ទុះលូតលាស់ខ្លាំងចាប់ពីពេលពពោះ2ខែមុនពេលក�ើតរហូតដល់ពេលក�ើត។
・សារធាតុចិញ្ចឹមដែលត្រូវការចាំបាច់ រួមមាន សារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់ការថែរក្សាសុខភាពរាងកាយរបស់មេគោ និង សារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់ការលូតលាស់របស់កូនគោក្នុងផ្ទៃ។
〇ដំណាក់កាលបំបៅដោះ
・គេចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់ចំណីស្របទៅតាមបរ ិមាណបញ្ចេ ញទឹកដោះរបស់មេគោ។
・គេចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរបរ ិមាណចំណីដែលផ្ដល់អោយមេគោស្របទៅតាមស្ថានភាពនៃសារធាតុចិញ្ចឹម
របស់មេគោ។
[2] ការគ្រប់គ្រងសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់គោបង្កា ត់ពូជញីក្នុងករណីផ្ដល់ទឹកដោះដោយសិប្បនិម្មិត
ក្នុងករណីនេះស្ទើរតែគ្មានដំណាក់កាលបំបៅដោះនោះទេ ប្រៀបធ�ៀបទៅនឹងករណីមេគោផ្ដល់ទឹកដោះ
ដោយធម្មជាតិ។
〇ដំណាក់កាលពពោះ
・វាមានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងករណីមេគោផ្ដល់ទឹកដោះដោយធម្មជាតិ។
〇ដំណាក់កាលបំបៅដោះ
・បរ ិមាណចំណីដែលផ្ដល់អោយមេគោក្នុងដំណាក់កាលនេះគឺត្រូវរក្សាអោយស្មើនឹងបរ ិមាណនៅដំណាក់
កាលចុងក្រោយនៃការពពោះ។
・គេចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់ចំណីអោយមេគោស្របទៅតាមស្ថានភាពនៃសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់មេគោ។
(2) ការបង្កា ត់ពូជគោញីដែលជាគោចិញ្ចឹមយកសាច់
・គោញីចិញ្ចឹមយកសាច់ដែលបង្កើតកូនរួចនឹងបន្តបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរ�ៀងរាល់
្
21ថ្ងៃម្ដង។

・វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេត្រូវសង្កេតអាការៈនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរបស់
្គោកុំអោយខកខាន ដ�ើម្បី
ចាប់ផ្ើមដ ការងារបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិតទៅល�ើគោទាំងនោះ។

・ការផ្ទេរស៊ុតបង្កកំណ�ើត និងទឹកកាមរបស់គោជប៉ុន គឺជារ�ឿងដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់អ្នកចិញ្ចឹមជនជាតិជប៉ុន
ដូច្នេះហ�ើយ ការរក្សាទុកនៅកន្លែងដែលសមស្របគឺជារ�ឿងសំខាន់ ដូចជារក្សាទុកនៅកន្លែងដែលអាចចាក់សោរ
ទុកកុំឲ្យបាត់ជាដ�ើម។

49

・នៅពេលគោញីចិញ្ចឹមយកសាច់ចាប់ផ្ើមបង្
ដហា ញចំណង់ផលូវភេទ
្គេអាចសម្គាល់បានដោយឃ�ើញប្រដាប់ភេទរបស់
វាឡ�ើងក្រហម ហ�ើយមានការបញ្ចេ ញទឹករ ំអិល។

・ដំណាក់កាលកំពូលនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរបស់
្គោ គឺនៅពេលមានគោផ្សេងជាន់ល�ើខ្នងវាក៏ដោយ ក៏វានៅ
ស្ងៀមព្រមអោយជាន់(ការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទលក្ខណៈជាន់្) ដូច្នេះ ត្រូវសង្កេតម�ើលសកម្មភាពទាំងនេះ។

・ការបង្កកំណ�ើតនឹងត្រូវបញ្
ជាក់ច្បាស់លាស់នៅពេលគោទទួលការវ ិនិច្ឆ័យ (ការពិនិត្យ) ផ្ទៃពោះ។
・គម្លាតក�ើតកូនរបស់គោញីចិញ្ចឹមយកសាច់គួរតែ1ឆ្នាំម្ដងទ�ើបជាការល្អ។

សកម្មភាពនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ្(3) ការបង្កើតកូន
・នៅពេលមេគោចិញ្ចឹមយកសាច់បង្កើតកូន កូនគោមានទម្ងន់ប្រហែល30គីឡូក្រាម។

・ការក�ើតកូនដោយធម្មជាតិដោយមិនមានការចូលរួមពីមនុស្សគឺជាការល្អប្រស�ើរ ប៉ុន្តែ នៅពេលគោពិបាកបង្កើតកូន
វាត្រូវការជំនួយពីមនុស្ស។
・ក្នុងពេលជួយបង្កើតកូនគោ គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយបង្ករបួសដល់ផលូវបង្ក
្ើតកូនរបស់មេគោឬធ្វើអោយមានការ
ឆ្លងបាក់តេរ ីដល់សត្វគោអោយសោះ។

・ក្រោយពេលកូនគោក�ើតចេញមកហ�ើយ សុកនឹងត្រូវបញ្ចេ ញមកក្នុងអំឡុងពេល6ម៉ោ ងបន្ទាប់ពីកូនគោក�ើត។

・ក្រោយពេលក�ើត មេគោនឹងធ្វើការលិទ្ធខលួន្ របស់កូនគោដ�ើម្បីធ្វើអោយស្បែកកូនគោឆាប់ស្ងួត ប៉ុន្តែ គេគួរល�ើកកូន
គោដាក់នៅសម្ភារៈក្រាលដែលស្ងួត។

(4) ការគ្រប់គ្រងកូនគោរបស់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ
[1] ទម្ងន់នៅពេលក�ើត
នៅពេលវាក�ើត កូនគោនៃពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅមានទម្ងន់ប្រហែល28គីឡូក្រាម ។ក្រោយក�ើតភ្លាម

ការផ្ដល់ទឹកដោះដោយធម្មជាតិ

50ការផ្ដល់ទឹកដោះដោយសិប្បនិម្មិត

[2] ការផ្ដល់ទឹកដោះដំបូង
គេផ្ដល់ទឹកដោះដំបូងដល់កូនគោរយៈពេល2~3ថ្ងៃក្រោយពេលក�ើត។ នៅក្នុងទឹកដោះដំបូងមានផ្ទុកអង់
ទីករនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ទប់ទល់នឹងជំងឺផ្សេងៗដែលអាចក�ើតមាននៅល�ើកូនគោ ដូច្នេះ គេត្រូវអោយកូនគោផឹក
ទឹកដោះដំបូងនេះកុំខាន។
[3] គម្រោងផ្ដល់ចំណីដល់កូនគោក្រោយពេលក�ើត
គម្រោងឲ្យចំណីនៅពេលផ្តាច់ដោះមុនកាលកំណត់នៅក្នុងស�ៀវភៅស្តង់ដារនៃការចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេស
ជប៉ុនចំពោះគោចិញ្ចឹមយកសាច់ (បោះពុម្ពឆ្នាំ2008) ត្រូវបានបង្ហាញដូចក្នុងតារាងខាងក្រោម។
ទឹកដោះជំនួស រួមមាន ម្សៅទឹកដោះគ្មានខ្លាញ់ ទឹកដោះថ្លា ស្ងួត ម្សៅធញ្ញ ជាតិ។ល។ ទឹកដោះសិប្បនិម្មិត

គឺជាចំណីរ ឹងដែលត្រូវផ្ដល់អោយនៅដំណាក់កាលផ្ដល់ទឹកដោះ ដោយរួមមានម្សៅផលិតពីស្រូវសាលី ស្រូវបាលីពោត សណ្ដែកស�ៀង។ល។

អាយុគិតជាថ្ងៃក្រោយពេលក�ើត

8－13 ថ្ងៃ

14－17 ថ្ងៃ18－21 ថ្ងៃ22－28 ថ្ងៃ29－35 ថ្ងៃ36－42 ថ្ងៃ43－49 ថ្ងៃ7－ 8 សប្តា ហ៍

8－ 9 សប្តា ហ៍
9－10 សប្តា ហ៍បរិមាណនៃការឲ្យទឹកដោះជំនួស
(ចំណីស្ងួត ក្រាម／ថ្ងៃ)បរ ិមាណនៃការឲ្យទឹក
ដោះសិប្បនិម្មិត
(ចំណីស្ងួត ក្រាម／ថ្ងៃ)ស្មៅស្ងួត

400
500
500

100

500

200

500

300

500

500

250

800

(250)

1200

(250)

(1000)

(250)

1400

10－11 សប្តា ហ៍ការស៊ីចំណីលក្ខណៈសេរី

(1200)

11－12 សប្តា ហ៍

1500

12－13 សប្តា ហ៍(1300)

13－14 សប្តា ហ៍

1600
1700
1800
1900

ក្នុង ( ):បរ ិមាណនៃការឲ្យក្នុងករណីបន្តបំបៅដោះក្រោយអាយុ 7សប្តា ហ៍ទឹកដោះជំនួស:សីតុណ្ហភាពទឹកក្តៅ សម្រាប់រ ំលាយទឹកដោះជំនួស ជាមូលដ្ឋានគេកំណត់ប្រហែល 38-40អង្សាសេ ឲ្យដូចទៅនឹងទឹកដោះមេនៅពេលកូនបៅ។ ដូច្នេះហ�ើយ ការរលាំ យដោយទឹកក្តៅដែលមានសីតុណ្ហភាព
45-50អង្សាសេ គឺល។្អ នៅពេលរលាំ យទឹកដោះជំនួស ជាដំបូងត្រូវរ�ៀបចំទឹកក្តៅ បន្ទាប់មកដាក់ទឹកដោះជំនួស
ចូលទៅក្នុងនោះ រួចកូរនិងរ ំលាយវា (សមាគមអភិវឌ្ឍគោចិញ្ចឹមយកសាច់ទូទាំងប្រទេស (NBAFA) សមាគម
ឧស្សាហកម្មសត្វចិញ្ចឹម (Japan Livestock Industry Association) "បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមសត្វគោយក
សាច់ពូជចិញ្ចឹមយកទឹកដោះ" ឆ្នាំ2006)51

[4] ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងកូនគោ
កូនគោដែលទ�ើបនឹងក�ើតមិនសូវមានកម្លាំងទប់ទល់នឹងបាក់តេរ ីបង្កជំងឺនោះទេ ហ�ើយដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការឆ្លងបាក់តេរ ីពីមេគោ គេធ្វើការបញជូននិ
្ងគ្រប់គ្រងកូនគោនៅទីកន្លែងដែលរ�ៀបចំពិសេសសម្រាប់កូន

គោដូចជាកូនផ្ទះជាដ�ើម (សូមពិនិត្យម�ើលខ្លឹមសារនៃ “ ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរបស់កូនគោ”នៅទំព័រទី23នៅក្នុងផ្នែកទាក់ទងនឹងគោទឹកដោះ)គេរ�ៀបចំទឹកដោះសិប្បនិម្មិតឬស្មៅស្ងួតដែលស្រស់ៗសម្រាប់ផ្ដល់អោយកូនគោជារ�ៀងរាល់ថ្ងៃ។

សម្រាប់ស្មៅស្ងួត គេជ្រើសរ� ើសស្មៅដែលមានគុណភាពល្អសម្រាប់ផ្ដល់ជាចំណីដល់កូនគោ។
គេត្រូវសង្កេតម�ើលអោយបានម៉ត់ចត់ក្រែងកូនគោមានអាការៈរាករូសឬលាមកទន់ ។មេរោគនៃជំងឺរលាកសួតអាចឆ្លងទៅកូនគោ នៅពេលកូនគោស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដូចជា“ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ
ធ្លាក់ចុះដោយសារអារម្មណ៍ស្ត្រេសឬកង្វះសារធាតុចិញ្ចឹម” “របួសនៅភ្នាសនៃទងសួតដោយសារអាកាស
ធាតុត្រជាក់ឬស្ងួត” “របូសនៅភ្នាសផ្សេងៗដោយសារឧស្ម័នអាម៉ូញាក់”។ ដ�ើម្បីបង្កា រជំងឺទាំងនេះ គេចាំបាច់
ត្រូវអនុវត្តវ ិធានការ ដូចជា “ការកម្ចាត់អាម៉ូញាក់ពីរោងចិញ្ចឹមសត្វ” “ការសម្អាតរោងចិញ្ចឹមគោ”“ការរក្សាកម្ដៅអោយកូនគោ” “ការផ្ដល់ចំណីអោយបានគ្រប់គ្រាន់ដ�ើម្បីកាត់បន្ថយស្ត្រេស” “ការផ្ដល់ទឹកដោះដំបូង”។
(5) ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់
ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់គោចិញ្ចឹមយកសាច់គឺជារយៈពេលគិតចាប់ពីពេលផ្ដាច់ដោះរហូតដល់ពេលចាប់
ផ្ដើមចិញ្ចឹមបំប៉ន។ ក្នុងរយៈពេលនេះ គេត្រូវផ្ដល់ចំណីមិនកែច្នៃដែលមានគុណភាពល្អដល់គោអោយបានគ្រប់គ្រាន់
ដ�ើម្បីអោយការលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គខាងក្នុងព្រមទាំងសាច់ដុំនិងឆ្អឹងរបស់គោមានលក្ខណៈពេញលេញគ្រប់គ្រាន់។
គេធ្វើការក្រៀវកូនគោឈ្មោល យ៉ា ងយឺតបំផុតត្រឹមពេលគោមានអាយុ4~5ខែក្រោយក�ើត។
(6) ការចិញ្ចឹមបំប៉ន
ការចិញ្ចឹមបំប៉នពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅគឺចាប់ផ្ើដមពីពេលគោមានអាយុ10ខែនិងមានទម្ងន់ប្រហែល300គីឡូក្រាម

ហ�ើយគេដាក់គោទាំងនោះប៉ុន្មានក្បាលក្នុងមួយក្រោល(ទ្រុង)។ គេអនុវត្តការចិញ្ចឹមបំប៉នដោយអោយចំណីជីវជាតិ
ជាចម្បងរយៈពេលប្រហែល20ខែ។
[1] ការផ្ដល់ចំណីនៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉នរបស់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ
សម្រាប់ចំណីនៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន គេផ្ដោ តទៅល�ើចំណីជីវជាតិដែលមានធញ្ញ ជាតិ(ពោតស្រូវបាលី)ជាចម្បង ចំណែឯចំណីមិនកែច្នៃវ ិញ គេផ្ដល់អោយគោនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន

(ពេលគោមានអាយុ10~16ខែ) ដោយរួមមានស្មៅស្ងួតនិងចំប�ើង ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីនោះ គេផ្ដល់ចំណីមិនកែច្នៃដែល
មានតែចំប�ើងតែប៉ុណ្ណោះ។ មានន័យថា ចាប់ពីដំណាក់កាលដំបូងដល់ដំណាក់កាលកណ្ដា លនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន គេផ្ដល់ចំណីជាចំប�ើងប្រហែល2គីឡូក្រាម ហ�ើយនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន គេផ្ដល់ត្រឹម
ប្រហែល1គីឡូក្រាមតែប៉ុណ្ណោះ។

52

[2] បរិមាណនៃការស៊ីចំណីនៅក្នុងដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន និងលទ្ធផលនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន (ឧទាហរណ៍មួយនៅក្នុងការប្រឡង)បរ ិមាណស៊ីចំណី

ទម្ងន់ក�ើនប្រចាំថ្ងៃ ទម្ងន់នៅពេលដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារ

(ស្មៅស្ងួត គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ)គីឡូក្រាម／ថ្ងៃចំណីជីវជាតិ

ចំប�ើងស្រូវ

ដំណាក់កាលដំបូង

6.2

1.8

0.97

ដំណាក់កាលក្រោយ

7.2

0.9

0.67

ដំណាក់កាលដំបូង

អាយុ10ខែ-អាយុ18ខែគីឡូក្រាម

725

ដំណាក់កាលក្រោយ អាយុ18ខែ-អាយុ27ខែ

[3] ចំណុចសំខាន់ៗនៃការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន
នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន អាចមានការក�ើតឡ�ើងនូវ“ការមិនព្រមស៊ីចំណី”របស់សត្វគោ ដោយបរ ិមាណស៊ីចំណីរបស់វាមិនមានលក្ខណៈថេរដោយសារនៅរយៈពេលខ្លះ ចំណង់អាហារ
របស់គោមានលក្ខណៈធ្លាក់ចុះខ្លាំងភ្លាមៗ។ ដូច្នេះ គេត្រូវសង្កេតចំពោះបម្រែបម្រួលនៃបរ ិមាណស៊ីចំណីរបស់
គោដោយប្រុងប្រយ័ត្នជាប្រចាំថ្ងៃ ហ�ើយនៅពេលឃ�ើញមានអាការៈនៃ“ការមិនព្រមស៊ីចំណី”របស់គោ
គេត្រូវពិភាក្សាជាមួយពេទ្យសត្វ ដ�ើម្បីស្វែងរកមូលហេតុនិងវ ិធីផ្ដល់ចំណីដែលសមស្រប។ មូលហេតុនៃការ
មិនព្រមស៊ីចំណីរបស់គោ ភាគច្រើនគឺដោយសារជំងឺឡ�ើងអាស៊ីតក្នុងក្រពះទីមួយ(រូមេន)។ ជំងឺនេះបណ្ដា លមកពីការផ្ដល់ចំណីធញ្ញ ជាតិច្រើនដល់គោ។
ជំងឺទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធតម្រងនោមដែលច្រើនក�ើតមាននៅក្នុងការចិញ្ចឹមបំប៉នគោក្រៀវ គឺជំងឺក្រួសក្នុង
ប្រព័ន្ធតម្រងនោម។ នៅដំណាក់ដំបូងនៃជំងឺនេះ គេឃ�ើញមានក្រួសពណ៌ប្រផេះតូចៗនៅតាមប្រដាប់ភេទរបស់គោ។ ករណីធ្ងន់ធ្ងរ ជំងឺនេះអាចធ្វើអោយគោមានអាការៈដូចជា ឈឺចាប់នៅផ្នែកចង្កេះ នោមមិនចេញ មិនស៊ី
ចំណីទាល់តែសោះ ធ្លា យប្លោកនោម សារធាតុទឹកនោមចូលក្នុងឈាម ដែលអាចបណ្ដា លអោយសត្វគោងាប់។
ដូច្នេះ គេត្រូវសង្កេតម�ើលអាការៈដ�ើម្បីរកឃ�ើញជំងឺនៅដំណាក់កាលដំបូង និងអោយគោទទួលការពិនិត្យពី
ពេទ្យសត្វ ។ជំងឺដែលអាចក�ើតមាននៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន ក្រៅអំពីជំងឺក្រួសក្នុងប្រព័ន្ធតម្រងនោមនិងជំងឺឡ�ើង
អាស៊ីតនៅក្រពះទីមួយ ក៏នៅមានរោគសញ្ញានៃខ្យល់ក្នុងក្រពះទីមួយដែលអាចក�ើតមានល�ើគោចិញ្ចឹមបំប៉ន
ផងដែរ។ រោគសញ្ញានេះក�ើតឡ�ើងនៅពេលដែលខ្យល់ក�ើតមានក្នុងក្រពះទីមួយរបស់គោមិនអាចបញ្ចេ ញមកក្រៅបានដោយរលូន។
សត្វគោប្រើជ�ើងទាំង4ដ�ើម្បីទ្រទម្ងន់ដ៏ធ្ងន់របស់វា ដូច្នេះការថែរក្សាក្រចកជ�ើងគោអោយស្ថិតនៅទម្រង់
ប្រក្រតីគឺជាល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលមិនអាចខ្វះបានទេសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរបស់គោចិញ្ចឹមបំប៉ន ហេតុនេះ
ហ�ើយទ�ើបគេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការកាត់ក្រចកជ�ើងគោអោយបានទ�ៀងទាត់។

53

ក្រចកជ�ើងគោដែលមានប្រវែងធម្មតា

ក្រចកជ�ើងគោដែលដុះវែងជ្រុល

[4] ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់សាច់ជាប់ឆអឹង្ របស់គោជប៉ុន
ការលក់ដូរសាច់គោ គឺត្រូវបានធ្វើឡ�ើងដោយយកលទ្ធផលនៃការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់សាច់ជាប់ឆអឹង្ ជាមូលដ្
ឋាន។សាច់ជាប់ឆអឹង្ គឺជាសាច់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីគេយកគ្រឿងក្នុង និងស្បែកជាដ�ើម ចេញពីរាងកាយរបស់គោ។
ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ គឺជាការចាត់ថ្នាក់ បន្ទាប់ពីការវាយតម្លៃទៅល�ើសាច់លាយខ្លាញ់ ពណ៌របស់សាច់ ភាពរ ឹងនិង
ណែននៃសាច់ ពណ៌និងគុណភាពខ្លាញ់របស់សាច់ដែលទទួលបានក្រោយពីកាត់ឆអឹ្ងជំនីទី6-7ចេញពីសាច់ជាប់
ឆ្អឹង។ លក្ខណៈពិសេសរបស់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ គឺសាច់ជាប់ខ្លាញ់របស់វាមានចំណាត់ថ្នាក់លជា្អ ងគោផ្សេងៗ
(គោពូជបង្កា ត់ និងគោហុលស្តា ញក្រៀវជាដ�ើម)។
មូលហេតុ1 ដែលគេចិញ្ចឹមបំប៉នពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅក្នុងរយៈពេលយូរ គឺដោយសារតែគេទាមទារចំណាត់
ថ្នាក់នៃសាច់ជាប់ខ្លាញ់កាន់តែខ្ពស់។ សាច់ជាប់ខ្លាញ់ ត្រូវបានគេហៅម៉្យាងទ�ៀតថា "ថ្មម៉ាប (marble)"។ដ�ើម្បីបង្កើនគុណភាពសាច់ជាប់ខ្លាញ់ ការឲ្យចំណីដែលមានវ ីតាមីន A បន្ថែមក៏មានដែរ។

2 គោក្រៀវពូជហុលស្តា ញកូនគោឈ្មោលនៃពូជគោទឹកដោះហុលស្តា ញនឹងត្រូវគេក្រៀវហ�ើយចិញ្ចឹមធ្វើជាគោចិញ្ចឹមយកសាច់។
ជាទូទៅ គេហៅថា ការចិញ្ចឹមបំប៉នគោក្រៀវពូជហុលស្តា ញ។(1) ការគ្រប់គ្រងកូនគោពូជហុលស្តា ញ[1] ទម្ងន់របស់កូនគោពូជហុលស្តា ញនៅពេលក�ើត
ទម្ងន់ជាមធ្យមរបស់កូនគោពូជហុលស្តា ញនៅពេលក�ើត គឺប្រហែល 45គីឡូក្រាម។

[2] ការឲ្យទឹកដោះដំបូង

ដូចគ្នាទៅនឹងករណីពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅ ដែលមាននៅក្នុងទំព័រ (ទំព័រ49) មុនដែរ។ ការឲ្យទឹកដោះដំបូង
គឺជាជំហ៊ានទី1 ក្នុងការចិញ្ចឹមគោឲ្យមានសុខភាពល្អ។

54

[3] គម្រោងឲ្យចំណីក្រោយពេលក�ើត
គម្រោងឲ្យចំណីនៅក្នុងអំឡុងពេលបំបៅដោះ គឺត្រូវអនុវត្តឡ�ើងទៅតាមកម្មវ ិធីដូចគ្នានឹងពូជគោជប៉ុនរោម

ខ្មៅដែរ។ ពោលគឺ ក្រោយពីឲ្យទឹកដោះដំបូងបានគ្រប់គ្រាន់ហ�ើយ ត្រូវឲ្យទឹកដោះជំនួសនិងទឹកដោះសិប្បនិម្មិត
បន្ទាប់មកទ�ៀតត្រូវឲ្យស្មៅខ្ចីទៅកូនគោ (សូមម�ើលទំព័រមុនៗ)។ ដោយសារតែកូនគោងាយនឹងក�ើតជំងឺរាករូស
ដូច្នេះនៅពេលផ្លាស់បតូរពី្ ទឹកដោះដំបូងទៅទឹកដោះជំនួស ត្រូវដាក់ទឹកដោះដំបូងលាយទៅក្នុងទឹកដោះជំនួស
ហ�ើយចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់បតូរបន្
្តិចម្តងៗ ដោយពិនិត្យម�ើលល�ើស្ថានភាពរបស់កូនគោ។

នៅក្នុងតារាងខាងក្រោមនេះ មានបង្ហាញពីស្ថានភាពលាមកកូនគោទ�ើបនឹងក�ើតថ្មីៗដែលមានលក្ខណៈ

ធម្មតា។
លាមកកូនគោដែលមានលក្ខណៈធម្មតា
ការបែងចែកលាមក

ស្ថានភាពលក្ខណៈរបស់លាមក

1សប្តា ហ៍ក្រោយពេលក�ើត

ក្រោយពេលផ្លាស់បតូរទៅទឹកដោះជំ
្នួសពណ៌របស់លាមក គឺពណ៌ល�ឿង-ពណ៌ត្នោ តស្រាល វាមានភាពស្អិតអន្ធិលៗដែលមានស្ថានភាពដូចបបរ-ស្ថាន
ភាពដូចខ្លាញ់សត្វ ហ�ើយវាគ្មានសារធាតុរងឹ ទេ។ពណ៌របស់លាមក ប្រែពីពណ៌ល�ឿងទៅពណ៌ស្រអាប់។ ហ�ើយនៅពេលដែលវាចាប់ផ្តើមស៊ីស្មៅស្ងួត

ឬចំប�ើង លាមករបស់វាមានស្ថានភាពជាម្សៅស្អិតៗដូចខ្លាញ់សត្វដែលមានសារធាតុរងឹ នៅក្នុងនោះ។

(2) ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងកូនគោ
ចំណុចនេះមានខ្លឹមសារដូចទៅនឹង“ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងកូនគោ”នៅក្នុងផ្នែកពូជគោជប៉ុនរោម
ខ្មៅដែលមានរ�ៀបរាប់នៅផ្នែកខាងល�ើផងដែរ(ទំព័រទី26 ចំណុច (4))។ រូបថតខាងក្រោមបង្ហាញអំពីការចិញ្ចឹមកូនគោ
នៅក្នុងកូនផ្ទះសម្រាប់កូនគោ។

កូនគោពូជហុលស្តា ញ និង កូនផ្ទះសម្រាប់កូនគោ

55

[1] ការកាត់ស្នែង
នៅពេលគេធ្វើការគ្រប់គ្រងសត្វគោជាហ្វូង ប្រសិនប�ើគេទុកអោយស្នែងគោដុះ វាអាចបង្កអោយមាន“គ្រោះ

ថ្នាក់ដល់អ្នកគ្រប់គ្រង”និង“របួសដោយសារការជល់ស្នែងរវាងគោគ្នាឯង” ក�ើនឡ�ើង ដូច្នេះ សម្រាប់ពូជហុលស្តា ញគេធ្វើការកាត់ស្នែងកូនគោក្នុងអំឡុងពេល3ខែក្រោយពេលវាក�ើត។

[2] ការក្រៀវសត្វ

ដ�ើម្បីកាត់បន្ថយការប្រជែងគ្នាក្នុងចំណោមសត្វគោ និង ដ�ើម្បីធ្វើអោយគុណភាពសាច់មានលក្ខណៈល្អ
ប្រស�ើរ គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការក្រៀវគោនៅពេលវាមានអាយុល�ើសពី3ខែ។(3) ចំណុចសំខាន់ៗនៃការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់
ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ដែលគោមានអាយុ4~10ខែ រួមមាន “ការជម្រុញ
ការលូតលាស់នៃក្រពះសម្រាប់ការខ្ជាក់ចំណីមកទំពានិងរោមនៅល�ើភ្នាសនៃក្រពះទីមួយ”និង “ការធ្វើអោយសាច់
ដុំនិងឆ្អឹងមានលក្ខណៈរ ឹងមាំពេញលេញ”។ ក្នុងគោលបំណងនេះ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេត្រូវផ្ដល់ស្មៅ
ស្ងួតដែលមានគុណភាពល្អជាប្រចាំដល់សត្វគោ ស្របពេលជាមួយនឹងការផ្ដល់ចំណីលាយក្នុងបរ ិមាណសមស្រប

ទៅអោយសត្វគោ។ បរ ិមាណនៃចំណីលាយដែលគេគួរផ្ដល់អោយសត្វគោគឺ 5គីឡូក្រាមសម្រាប់គោដែលមានអាយុ
5ខែ ហ�ើយ6គីឡូក្រាមសម្រាប់គោដែលមានអាយុ6ខែ។(4) ការចិញ្ចឹមបំប៉នគោក្រៀវពូជហុលស្តា ញគេចាប់ផ្ើមដ ចិញ្ចឹមបំប៉នគោក្រៀវពូជហុលស្តា ញចាប់ពីកូនគោមានអាយុ7~8ខែ និងមានទម្ងន់ប្រហែល280គីឡូក្រាម

រហូតដល់ពេលវាមានអាយុប្រហែល20ខែ។ឧទាហរណ៍នៃការឲ្យចំណីនៅក្នុងការចិញ្ចឹមបំប៉នគោក្រៀវពូជហុលស្តា ញនៅតំបន់ឃ្យូហ្សូ គឺមានបង្ហាញដូចខាងក្រាម។
ឧទាហរណ៍នៃការផ្តល់ចំណីរបស់កសិករចិញ្ចឹមបំប៉ននៅតំបន់ឃ្យូហ្សូ
អាយុជាខែនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន

7～11

11～18

18～22

បរិមាណនៃការឡ�ើងទម្ងន់នៅចន្លោះអាយុនិមួយៗ គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ

1.3

0.7

0.8

ចំប�ើងស្រូវ

គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ

３

１

0.6

ស្មៅស្ងួត

គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ

１

０

０

ចំណីលាយ

គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ

４

10～11

12

(5) ចំណុចសំខាន់ៗនៃការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមបំប៉ន
ដូចដែលមានរ�ៀបរាប់នៅក្នុងផ្នែកនៃគោចិញ្ចឹមបំប៉នពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅដូច្នោះដែរ គឺគេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការសង្កេត
ម�ើលជាប្រចាំថ្ងៃទាក់ទង់នឹងជំងឺឡ�ើងអាស៊ីតក្នុងក្រពះទីមួយនិងជំងឺក្រួសក្នុងប្រព័ន្ធតម្រងនោមរបស់គោ ហ�ើយត្រូវ
ពិភាក្សានិងទទួលការព្យាបាលពីពេទ្យសត្វអោយបានត្រឹមត្រូវ។

56

3 ពូជបង្កា ត់ (F1)គេធ្វើការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិតដោយចាក់ទឹកកាមរបស់ពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅទៅក្នុងគោញីនៃពូជគោទឹកដោះ
ហុលស្តា ញ ហ�ើយកូនគោដែលក�ើតដោយការបង្កកំណ�ើតបែបនេះ ហៅថា ពូជបង្កា ត់ (F1)។ ទម្ងន់របស់គោក្រៀវ
នៅពេលក�ើតស្ថិតនៅចន្លោះពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅនិងពូជគោហុលស្តា ញគឺប្រហែល40គីឡូក្រាម។ វាមានទំហំតូចជាងពូជ
គោហុលស្តា ញ ដោយនេះជាគុណប្រយោជន៍មួយដែរ ព្រោះវាធ្វើអោយការក�ើតកូនដំបូងនៃមេគោហុលស្តា ញអាចប្រព្រឹត្តទៅបានងាយស្រួលជាងធម្មតា។
(1) គោលបំណងនៃការបង្កា ត់ពូជគោF1
គោលបំណងនៃការប្រើប្រាស់ពូជគោបង្កា ត់ គឺដ�ើម្បីបង្កើតបានគោចិញ្ចឹមយកសាច់ដែលរួមបញចូ្ លលក្ខណៈ

ពិសេសេនៃពូជគោជប៉ុនរោមខ្មៅដែលមានសាច់ជាប់ឆអឹង្ លាយជាមួយខ្លាញ់ល្អ និង លក្ខណៈពិសេសនៃពូជគោហុល
ស្តា ញដែលក�ើនទម្ងន់បានល្អ ។(2) ការគ្រប់គ្រងកូនគោ ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ និង ការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមបំប៉ន
ចំណុចនេះមានខ្លឹមសារមូលដ្ឋានដូចទៅនឹងខ្លឹមសារដែលគេបានរ�ៀបរាប់ខាងល�ើទាក់ទងនឹងពូជគោជប៉ុនរោម
ខ្មៅនិងគោក្រៀវពូជហុលស្តា ញផងដែរ ដូច្នេះ សូមពិនិត្យខ្លឹមសារទាំងនេះ ប្រសិនប�ើត្រូវធ្វើការងារដូចគ្នាទាក់ទងនឹង
ពូជគោបង្កា ត់។(3) ការចិញ្ចឹមបំប៉នពូជគោបង្កា ត់គេចាប់ផ្ើមធ្វ
ដើការចិញ្ចឹមបំប៉នពូជគោបង្កា ត់នៅពេលវាមានអាយុ7ខែនិងមានទម្ងន់ប្រហែល250គីឡូក្រាម

ហ�ើយជាទូទៅ គេបញ្ចេ ញគោទាំងនោះសម្រាប់លក់នៅពេលវាមានអាយុ25ខែនិងមានទម្ងន់ប្រហែល730គីឡូក្រាម។
ឧហរណ៍មួយនៃប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមសត្វនៅក្នុងការចិញ្ចឹមបំប៉នគោពូជបង្កា ត់ មានបង្ហាញដូចខាងក្រោមនេះ។

ប្រព័ន្ធនៃការចិញ្ចឹមបំប៉នពូជបង្កា ត់ (ឧទាហរណ៍)ដំណាក់កាលដំបូង

ដំណាក់កាលកណ្តា លដំណាក់កាលក្រោយ

អាយុ 7-11.5ខែអាយុ 11.5-18.5ខែ

អាយុ 11.5-25ខែទម្ងន់ក�ើនប្រចាំថ្ងៃ គីឡូក្រាម

1.0－1.17

1.17－0.83

0.67－0.33

ចំណីលាយ

5.0－8.5

9.0－11.0

8.5－7.5ដុំអាល់ហ្វា ល់ហ្វា

1.2－0.7

0.5 (-13.5ខែ)０ចំប�ើងស្រូវ

0.6－1.0

1.0

0.8－0.6គីឡូក្រាម／ថ្ងៃ＊ចំណីលាយ：នៅក្នុងដំណាក់កាលក្រោយក្នុងអាយុ 22-25ខែ មានស្រូវសាលីនៅក្នុងចំណី

57

3សត្វជ្រូក

1 ការបន្តពូជនិងការគ្រប់គ្រងជ្រូកបង្កា ត់ពូជ
វដ្តនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរបស់
្ជ្រូកញីគឺមានរយៈពេល21ថ្ងៃ ដោយជ្រូកនឹងឆ្លងកាត់ម្ដងហ�ើយម្ដងទ�ៀតនូវ ដំណាក់កាលដំបូងនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ
្ដំណាក់កាលបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ
្ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃ

ការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ
្និង ដំណាក់កាលផ្អាកការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទដែលពុ
្ំឃ�ើញមានអាការៈទាក់ទងនឹង

ចំណង់ផលូវភេទនោះទេ។
្ជ្រូកបង្កា ត់ពូជញីធ្វើការបន្តពូជដោយស្ទាបស្ទង់ពេលវេលាសមស្របបំផុតសម្រាប់ការបន្ត

ពូជ។ ការបន្តពូជអាចជា ការបន្តពូជដោយធម្មជាតិ ការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិត(AI) ឬករណីទាំងពីររួមគ្នា។ នៅរយៈ
ពេល21ថ្ងៃក្រោយការបន្តពូជ ប្រសិនប�ើពុំឃ�ើញជ្រូកមានអាការៈបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទនោះទេ
្គេអាចវ ិនិច្ឆ័យបានថា
ជ្រូកចាប់ផ្ើមដ ពពោះហ�ើយ។

ក្នុងអំឡុងពេលពពោះ គេធ្វើការចិញ្ចឹមជ្រូកនៅក្នុងទ្រុងដាច់ដោយឡែកតែឯង ហ�ើយនៅពេលជិតដល់ពេលជ្រូក

ក�ើតកូន គេនឹងប្ដូរទីតាំងដោយយកជ្រូកទៅដាក់ក្នុងទ្រុងជ្រូកដែលមានរបងព័ទ្ធដែលប្រើសម្រាប់ពេលជ្រូកបង្កើត
កូន។នៅពេលជ្រូកបង្កើតកូន មិនសូវក�ើតមានការលំបាកក្នុងការបង្កើតនោះទេ ហ�ើយជ្រូកមេអាចបង្កើតកូនបាន

ម្តង1ក្បាលនិងមានគម្លាតពីគ្នាប្រហែល10នាទី។ នៅពេលកូនជ្រូកក�ើតអស់ហ�ើយ សុកនឹងចាប់ផ្ើមចេ
ដញមក ហ�ើយ
បញ្ចប់ទៅវ ិញក្នុងរយៈពេល2~3ម៉ោ ង។ ក្នុងអំឡុងពេលបំបៅដោះកូនក្រោយបង្កើតកូនរួច ជ្រូកមេនឹងមិនបង្ហាញ

ចំណង់ផលូវភេទនោះទេ។
្នៅក្រោយពេលកូនជ្រូកផ្ដាច់ដោះបាន4~5ថ្ងៃ ជ្រូកមេនឹងចាប់ផ្ើមដ វដ្តនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវ្
ភេទសាជាថ្មី។

ការល�ើសទម្ងន់នៃជ្រូកដែលកំពុងពពោះអាចធ្វើអោយកូនជ្រូកក្នុងផ្ទៃលូតលាស់មិនបានល្អឬជាមូលហេតុធ្វើ
អោយការបង្កើតកូនមានការលំបាក ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវពិនិត្យម�ើលស្ថានភាពរាងកាយរបស់ជ្រូកមេ និង ធ្វើការផ្ដល់
ចំណីដោយមានកម្រិតកំណត់។ នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការពពោះ គេធ្វើការបង្កើនបរ ិមាណចំណីដល់ជ្រូក
មេបន្តិចដ�ើម្បីបំពេញនូវការលូតលាស់របស់កូនជ្រូកក្នុងផ្ទៃ។
ជ្រូកបង្កា ត់ពូជដែលស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលបំបៅដោះងាយនឹងថយចុះទម្ងន់ដោយសារការបញ្ចេ ញទឹកដោះ
ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវបន្ថែមបរ ិមាណចំណីដល់ជ្រូកទាំងនេះ។
ក្រោយពេលបង្កើតកូន គេនឹងចាប់ផ្ើមបដ ង្កើនបរ ិមាណចំណីដល់សត្វជ្រូកបនតិច្ ម្ដងៗ ហ�ើយប្រសិនប�ើចំណីឆាប់អស់
មិនទាន់ការស៊ីរបស់ជ្រូក គេអាចប្រើវ ិធីបង្កើនចំនួនដងនៃការអោយចំណី។ល។ នៅពេលកូនជ្រូកផ្ដាច់ដោះ ហ�ើយដំណាក់កាលបំបៅដោះបានបញ្ចប់ គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះស្ថានភាពរាងកាយរបស់ជ្រូកមេនិងធ្វើការគ្រប់គ្រងបរ ិមាណចំណីអោយបានសមស្រប។
គេប្រើជ្រូកបង្កា ត់ពូជឈ្មោល(ជ្រូកពូជឈ្មោល) បន្ទាប់ពីធ្វើការពិនិត្យទឹកកាមរបស់វាដ�ើម្បីដឹងអំពីចំនួននិង
កម្លាំងសកម្មរបស់មេជីវ ិតឈ្មោល។ ក្នុងករណីចិញ្ចឹមជ្រូកឈ្មោលសម្រាប់ធ្វើការបន្តពូជដោយធម្មជាតិ គេចាំបាច់ត្រូវ
ធ្វើការគ្រប់គ្រងដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់កុំអោយជ្រូកឈ្មោលធំធាត់និងមានមាឌធំខ្លាំងល�ើសទំហំរាងកាយរបស់ជ្រូកញី។

2 ការបំបៅដោះនិងការលូតលាស់របស់កូនជ្រូក
នៅដំណាក់កាលបំបៅដោះនិងក្រោយពេលផ្ដាច់ដោះភ្លាមៗ អត្រានៃការក�ើតមានឧបទ្ទវហេតុចំពោះកូនជ្រូក
មានការក�ើនឡ�ើងខ្ពស់បំផុត។ កូនជ្រូកក�ើតចេញមកដោយមានរាងកាយមិនទាន់ពេញលក្ខណៈនៅឡ�ើយទេ

58

ដោយបន្ទាប់ពីក�ើត វានឹងចាប់ផ្ើមបដ ំពេញនូវសមត្ថភាពនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងប្រព័ន្ធរ ំលាយអាហារយ៉ា ងឆាប់រហ័ស
ហ�ើយវានឹងចាប់ផ្ើមដ លូតលាស់យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដោយនៅពេលផ្ដាច់ដោះ កូនជ្រូកនឹងមានទម្ងន់ល�ើសពី6ដងធ្ងន់ជាង
ពេលទ�ើបនឹងក�ើត។ ប៉ុន្តែ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ វាងាយនឹងក�ើតមានអតុល្យភាពនៅក្នុងរាងកាយ។ ប្រសិនប�ើគេ
ឃ�ើញកន្ទុយរបស់កូនជ្រូកធ្លាក់សំយុងចុះក្រោម មានន័យថាកូនជ្រូកកំពុងមិនស្រួលខ្លួន។ ជ្រូកដែលមានសុខភាពល្អ
នឹងមិនមានសារធាតុបញ្ចេ ញដែលជាប់នៅនឹងភ្នែកនោះទេ ហ�ើយច្រមុះមានជាតិសំណ�ើមគ្រប់គ្រាន់ កន្ទុយក៏មាន
លក្ខណៈខ្វៀន និងរោមមានលក្ខណៈភ្លឺ។
គេចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់ទឹកដោះរបស់ជ្រូកមេ(ទឹកដោះដំបូង)ដល់កូនជ្រូកដែលទ�ើបនឹងក�ើតភ្លាមអោយបានគ្រប់
គ្រាន់។ ទឹកដោះដំបូងគឺសំដៅល�ើទឹកដោះរបស់ជ្រូកមេគិតចាប់ពីពេលក�ើតកូនភ្លាមរហូតដល់ថ្ងៃទី2។ នៅក្នុងទឹកដោះ
ដំបូងមានផ្ទុកអង់ទីករ(អង់ទីករនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ )ទប់ទល់នឹងជំងឺផ្សេងៗដែលអាចក�ើតមាននៅល�ើកូនជ្រូក ដូច្នេះ គេត្រូវអោយកូនជ្រូកផឹកទឹកដោះដំបូងនេះ ទ�ើបរាងកាយរបស់វាអាចទទួលបាននូវកម្លាំងទប់ទល់នឹងជំងឺពីខាងក្រៅ។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត កូនជ្រូកអាចនឹងខ្វះជាតិដែកដែលជាវត្ថុធាតុសម្រាប់ផលិតគ្រាប់ឈាមក្រហមនៅក្នុងរាងកាយ

ដូច្នេះ ត្រូវផ្ដល់ថ្នាំជាតិដែកទៅអោយកូនជ្រូកទៅតាមការចាំបាច់។

ក្រោយពេលក�ើតបានប៉ុន្មានថ្ងៃ គេក៏ត្រូវបំបៅដោះជាមួយគ្នាក្នុងរយៈខ្លីផងដែរ។ ជាធម្មតាគេបំបៅដោះ
ប្រហែល 24ដងក្នុង 1ថ្ងៃ។ ស្ថានភាពសុខភាពរបស់ជ្រូកមេ និងបរ ិមាណចេញទឹកដោះ មានទំនាក់ទំនងយ៉ា ងជិតស្និតជាមួយនឹងការរ ីកធំធាត់របស់កូនជ្រូក។ ក្រោយពេលក�ើតមួយសប្តា ហ៍ គេក៏ត្រូវឲ្យចំណី (ទឹកដោះសិប្បនិម្មិត)សម្រាប់ការចាប់ផ្តើមឲ្យចំណីផងដែរ គឺដ�ើម្បីឲ្យវាស៊ាំ នឹងចំណីរ ឹងក្រៅពីទឹកដោះមេរបស់វា។
ការផ្តាច់ដោះពីជ្រូកមេ ជាធម្មតាគេធ្វើឡ�ើងនៅក្នុងរយៈពេល 3-4សប្តា ហ៍ក្រោយពេលក�ើត។ ករណីផ្តាច់ដោះមុន
កាលកំណត់ដែលល�ឿនជាងការផ្តាច់ដោះធម្មតា ដែលគេហៅថា SEW ក៏មានដែរ ប៉ុន្តែប្រសិនប�ើផ្តាច់ដោះមុន
រយៈពេល 2សប្តា ហ៍ អាចធ្វើឲ្យមានឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់វដ្តនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ
្និងអត្រានៃការបង្ក
កំណ�ើត។

ចំណីដែលត្រូវឲ្យក្រោយការផ្តាច់ដោះ គឺទឹកដោះសិប្បនិម្មិតA ប៉ុន្តែគេក៏ត្រូវឲ្យចំណីសម្រាប់ការចាប់ផ្តើមឲ្យចំណី
លាយជាមួយគ្នាផងដែរ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃរហូតដល់ត្រឹមពេលនោះ។

50េ្រ�យេពលេក�ត
15-20ៃថ�

45
40〈ចំណីសត� 〉

35

ទម� ន់
7-8គីឡ�្រ�ម

15គីឡ�្រ�ម

ទឹកេ�ះសិប្បនិម�ិត ទឹកេ�ះសិប្បនិម�ិតＢ
A

40គីឡ�្រ�ម

ចំណីស្រ�ប់�រលូ ត�ស់របស់កូន្រជក
�

25

10
5

ម
33គkីឡg� ្រ��រ��ច់េ�ះ

15�រ�ប់េផ��មឲ្យចំណី

20�របំេ�េ�ះទម� ន់ (គីឡ�្រ�ម)�រឲ្យចំណីេ�យេសរ �30

ី g� ្រ�ម
55គkឡ

kមg
គ2ីឡ�0្រ�kgម

7-8គីឡ�្រ�ម

�រឲ្យចំណីេ�យ�នក្រមិតកំណត់ ឬក៏�រឲ្យចំណីេ�យេសរ �

�
ក

20
់ ែដ
ំ�ត
ររ ក� ធ<ទម្ងន់>្រ�
10គ1ីឡ0�ចំណីស្រ�ប់�រលូ ត�ស់របស់្រជក� េក� ងមkg
ីឡ�3្រ�0
គ
0
3

្រជ
កូន
ំេ�ះ
ច
�
លល

kមg
5ីឡ�0្រ�
គ
05��រក��ត់�៉�� សិត�រក��ត់�៉�� សិត0�រេក�ត

10ៃថ�

20ៃថ�

1ែខ

2ែខ

3ែខ

ឧទាហរណ៍នៃការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹម និងការរីកធំធាត់របស់កូនជ្រូក

59

4ែខ

3 រប�ៀបចិញ្ចឹមជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន និង អគារ/បរ ិក្ខា រជាទូទៅ គេធ្វើការគ្រប់គ្រងជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នដោយចិញ្ចឹមជាហ្វូងចំនួនចាប់ពី10ក្បាលឡ�ើងទៅ(ការចិញ្ចឹមជា

ហ្វូង)។ ជាទូទៅ រោងចិញ្ចឹមបំប៉នជ្រូក(រោងចិញ្ចឹមជ្រូកយកសាច់) ជារោងចិញ្ចឹមជ្រូកដែលមានកម្រាលជាបន្ទះក្ដា រតម្រៀប ។ នៅពេលដង់ស៊ីតេជ្រូកមានការក�ើនឡ�ើង ជ្រូកអាចទទួលអារម្មណ៍ស្ត្រេសដោយសារសកម្មភាពវាយ

ប្រហារគ្នាជាដ�ើម ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវធានាអោយមានផ្ទៃក្រឡាសម្រាប់ជ្រូក1ក្បាលទម្ងន់50គីឡូក្រាមគឺ0.7m² និង

1.0m² សម្រាប់ជ្រូកទម្ងន់100គីឡូក្រាម។ ប្រសិនប�ើផ្ទៃក្រឡានៃកន្លែងចិញ្ចឹមជ្រូកមានលក្ខណៈតូចចង្អៀតជាងនេះ

វានឹងផ្ដល់ឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់លទ្ធភាពផលិតកម្ម។

ជាទូទៅ គេអោយចំណីដល់ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នជាលក្ខណៈសេរ ី។ គេប្រើឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីដោយសេរ ី(ឧបករណ៍
ស៊ីចំណីដោយខ្លួនឯង) ដ�ើម្បីធ្វើអោយជ្រូកអាចស៊ីចំណីបានគ្រប់ពេលវេលា។ នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូក មុននឹងទៅ
ដល់ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី(ស្នូកដាក់ចំណី) គេរ�ៀបអោយមានឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ គឺគេបំពាក់

ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីជារចនាសម្ព័ន្ធអាចអោយគេអនុវត្តការផ្ដល់ចំណីដោយសេរ ីដល់សត្វជ្រូក ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេក៏មាន
ឧបករណ៍បន្សើមចំណីដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធអាចអោយជ្រូកស៊ីចំណីដោយលាយជាមួយនឹងទឹកបណ្ើដ រ។

4 ទម្លាប់របស់សត្វជ្រូក និង រប�ៀបធ្វើការងារជាមួយសត្វជ្រូក
ជ្រូកជាសត្វដែលរស់នៅជាហ្វូង ដោយវាមានទម្លាប់រស់នៅដោយប្រមូលផ្ដុំគ្នាបង្កើតជាហ្វូង។ នៅពេលគេចិញ្ចឹម

សត្វជាហ្វូង វាអាចក�ើតមាននូវការបែងចែងរវាងសត្វខ្សោយនិងសត្វខ្លាំង ដូច្នេះ ចាំបាច់ធ្វើយ៉ាងណាអោយជ្រូកដែល
ខ្សោយក៏អាចស៊ីចំណីបានគ្រប់គ្រាន់ផងដែរ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត សត្វជ្រូកជាសត្វដែលស្លូត ចូលចិត្តជិតស្និទ្ធជាមួយមនុស្ស
និងមានសមត្ថភាពបែងចែកដឹងមនុស្ស។ ជាពិសេស ឃានវ ិញាណនិងសោតវ ិញាណរបស់សត្វជ្រូកមានលក្ខណៈ
មុតស្រួច។ ប៉ុន្តែ វាជាសត្វដែលកំសាក ងាយប្រតិកម្មទៅនឹងចលនាឬសម្លេងផ្សេងៗ។ ដូច្នេះ គេត្រូវប៉ះពាល់ជ្រូក
ដោយទន់ភ្លន់ មិនត្រូវធ្វើអោយវាភ្ញាក់នោះទេ។ នៅពេលបញ្ចេ ញលក់ក៏ដូចគ្នាដែរ គឺគេត្រូវល�ើកដាក់សត្វជ្រូកកុំ
អោយវាទទួលអារម្មណ៍ស្ត្រេស។ ការមានអារម្មណ៍ស្ត្រេសនឹងមានឥទ្ធិពលទៅល�ើគុណភាពសាច់របស់សត្វជ្រូក។
គេធ្វើការបែងចែកនិងកំណត់កន្លែងច្បាស់លាស់សម្រាប់បន្ទោ របង់លាមក បន្ទោ របង់ទឹកនោម និង កន្លែង
សម្រាប់ដេកអោយសត្វជ្រូក។ កន្លែងដែលទាបនិងមានសំណ�ើមងាយក្លា យជាកន្លែងសម្រាប់បន្ទោ របង់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត
ប្រសិនប�ើជ្រូកដែលស្ថិតនៅទ្រុងជាប់គ្នាមានលក្ខណៈប្រជែងគ្នា នោះសត្វជ្រូកអាចនឹងមានទម្លាប់បន្ទោ របង់លាមក
នៅរបងដែលជាខ្សែព្រំដែនរវាងជ្រូកដែលមិនត្រូវគ្នានោះ។

5 ចំណីរបស់សត្វជ្រូក
គេបែងចែកចំណីសត្វជ្រូកជាបីធំៗ គឺ ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតសម្រាប់កូនជ្រូក ចំណីសម្រាប់ការលូតលាស់
ចំណីសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបំប៉ន។ បរ ិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមដែលជ្រូកត្រូវការមានភាពខុសប្លែកគ្នាទៅតាមដំណាក់កាល
លូតលាស់របស់សត្វជ្រូក ដូច្នេះ គេធ្វើគម្រោងរ�ៀបចំការផ្ដល់សារធាតុចិញ្ចឹមដែលស្របទៅនឹងដំណាក់កាលនីមួយៗ
របស់ជ្រូក។ ដ�ើម្បីដឹងអំពីតួលេខច្បាស់លាស់នៃបរ ិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមដែលជ្រូកត្រូវការ គេពិនិត្យម�ើលព័ត៌មាន
នៅក្នុងបទដ្ឋាននៃការចិញ្ចឹមសត្វ។ ប្រការដែលត្រូវពិនិត្យម�ើលទាក់ទងនឹងសារធាតុចិញ្ចឹម រួមមាន ថាមពល
(ភាគច្រើនសំដៅល�ើកាបូអ៊ីដ្រាតនិងជាតិខ្លាញ់) ប្រូតេអ៊ីន ជាតិរ៉ែ និង វ ីតាមីន។
ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតគឺជាចំណីទម្រង់ជាម្សៅសម្រាប់ផ្ដល់អោយកូនជ្រូក ហ�ើយមានផ្ទុកម្សៅទឹកដោះគ្មានជាតិ
ខ្លាញ់។ ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតនេះបែងចែកជាប្រភេទបន្តទ�ៀត រួមមាន ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតសម្រាប់ការចាប់ផ្ើមអោ
ដយ60ចំណី ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតA ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតB ជាដ�ើម ហ�ើយគេនឹងផ្ដល់ចំណីទៅតាមលំដាប់លំដោយរហូតដល់
កូនជ្រូកមានទម្ងន់15គីឡូក្រាម។ ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតAគឺសម្រាប់ដំណាក់កាលដំបូងនៃការផ្ដាច់ដោះ ហ�ើយទឹកដោះ

សិប្បនិម្មិតBគឺសម្រាប់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការផ្ដាច់ដោះ។ បន្ទាប់ពីនោះ ត្រូវផ្ដល់ចំណីដូចជា ចំណីសម្រាប់

ការលូតលាស់របស់កូនជ្រូកដែលមានផ្ទុកពោតច្រើន ចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលដំបូងនិងដំណាក់កាលចុងក្រោយ
នៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន។ ចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការចិញ្ចឹមបំប៉នមិនត្រូវមានផ្ទុកសារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណី
ដែលជាសារធាតុប្រឆាំងមេរោគនោះទេ។

ទឹកដោះសិប្បនិម្មិត

ចំណីសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបំប៉ន

6 វ ិធីកែច្នៃដ�ើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយល�ើចំណីសត្វ
អាជីវកម្មចិញ្ចឹមជ្រូកត្រូវការចំណាយច្រើនល�ើការទិញចំណីសត្វ គឺស្មើនឹង60~70ភាគរយនៃការចំណាយល�ើ
ផលិតកម្មសរុប។ ដូច្នេះ គេមានបំណងកាត់បន្ថយការចំណាយល�ើចំណីសត្វ ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដ�ើមដែលគេ

អាចរកបាននៅទីកន្លែងជិតហ�ើយថោកដ�ើម្បីផលិតជាចំណីសត្វ។ ឧទាហរណ៍ កាកសំណល់អាហារដែលសល់ពីការ
ផលិតចំណីអាហារឬសល់ពីការលក់ចំណីអាហារ។ ពេលនោះ គេចាំបាច់ត្រូវចងចាំអំពីគម្រោងនៃការរ�ៀបចំសារធា
តុចិញ្ចឹមសម្រាប់សត្វ។ ជាពិសេស ប្រសិនប�ើជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងចំណីសត្វមានកម្រិតខ្ពស់ នោះវានឹងមានឥទ្ធិពលមិន
ល្អល�ើគុណភាពសាច់។ គេធ្វើការផ្សំនិងផ្ដល់ចំណីសត្វស្របទៅតាមបរ ិមាណចាំបាច់នៃសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់ដំ
ណាក់កាលលូតលាស់នីមួយៗរបស់ជ្រូក ដោយយោងទៅតាមបទដ្ឋាននៃការចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេសជប៉ុន។
ជាពិសេស គេត្រូវរក្សាតុល្យភាពនៃការផ្ដល់ចំណីរវាងថាមពល (TDN ឬ DE) និងបរ ិមាណប្រូតេអ៊ីនបានពីចំណី
ព្រមទាំងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះកង្វះជាតិរ៉ែ ដូចជា កាល់ស្យូម ផូសវ័រ្ ។ល។

7 រយៈពេលនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន ការឡ�ើងទម្ងន់ និងបរ ិមាណនៃការផ្តល់ចំណីលាយ
នៅក្នុងរយៈពេលនៃការចិញ្ចឹមបំប៉នពីទម្ងន់30គីឡូក្រាមរហូតដល់110-120គីឡូក្រាមដែលអាចបញ្ចេ ញលក់ ស្របពេលជាមួយគ្នាបរ ិមាណស៊ីចំណីក�ើនឡ�ើង ទម្ងន់របស់វាក៏ក�ើនឡ�ើងយ៉ា ងឆាប់រហ័សដែរ។

នៅពេលដែលមានទម្ងន់ល�ើស50គីឡូក្រាម វាចាប់ផ្តើមស៊ីចំណីល�ើសពី 2គីឡូក្រាមក្នុង1ថ្ងៃ ហ�ើយចុងក្រោយវាស៊ីចំ

ណីល�ើសពី3គីឡូក្រាម។ ទម្ងន់ក�ើនប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងចន្លោះពេលនោះគឺ0.85គីឡូក្រាម។

ការរ ីកធំធាត់នៃរាងកាយ គឺប្រព្រឹត្តទៅតាមលំដាប់ពីឆអឹង្ សាច់ដុំ (សាច់ក្រហម) និងខ្លាញ់។ ដូច្នេះហ�ើយ នៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន ត្រូវឲ្យចំណីកុំឲ្យមានការខ្វះខាតប្រូតេអ៊ីនដែលចាំបាច់ចំពោះសាច់ដុំ។ នៅក្នុងដំណាក់កាលក្រោយ ត្រូវបន្ថយបរ ិមាណប្រូតេអ៊ីនដ�ើម្បីឲ្យបរ ិមាណផ្ទុកជាតិខ្លាញ់មានការក�ើនឡ�ើង ហ�ើយត្រូវឲ្យ
ចំណីជាតិម្សៅឲ្យបានច្រើនដ�ើម្បីឲ្យខ្លាញ់មានភាពរ ឹងល្មមនិងមានរសជាតិឆ្ងាញ់។

61រប�ៀបវាស់កម្ពស់របស់សត្វជ្រូក

វាស់នៅកន្លែងនេះ

8 ជំងឺរបស់សត្វជ្រូកនិងការទប់ស្កា ត់គេចាត់វ ិធានការដោយផ្អែកល�ើទស្សនវ ិស័យចំនួន3ដ�ើម្បីទប់ទល់នឹងជំងឺរបស់សត្វជ្រូក។
[1] ការបំបែកជ្រូកមានជំងឺនិងជ្រូកមានផ្ទុកបាក់តេរ ីឆ្លងដែលអាចជាប្រភពនៃការឆ្លងជំងឺអោយឆ្ងាយពីជ្រូកផ្សេងទ�ៀត
គេចាត់វ ិធានការកុំអោយមានការរ ីករាលដាលនៃមេរោគបង្កជំងឺ ដោយធ្វើការព្យាបាលឬដកសត្វដែល
មានបញ្ហា ចេញ។
[2] ការទប់ស្កា ត់ផលូវចម្លង
្គេធ្វើការទប់ស្កា ត់ការជាប់មកជាមួយឬការជ្រៀតចូលនៃមេរោគបង្កជំងឺតាមរយៈមនុស្ស សត្វកណ្ដុរ

សត្វស្លាបព្រៃ រថយន្ត ចំណីសត្វ ទឹក សម្ភារៈឧបករណ៍ ។ល។ ក្នុងគោលបំណងនេះ គេអនុវត្តការសម្លាប់មេ
រោគដែលជាវ ិធីទប់ស្កា ត់ផលូវចម្លងដោយធ្វើ
្ការកម្ចាត់មេរោគបង្កជំងឺជាមួយនឹងការប្រើថ្នាំពីខាងក្រៅរាងកាយ។ វ ិធីទប់
ស្កា ត់ដោយប្រើសម្ភារៈរួមមាន ការប្រើសម្លៀកបំពាក់និងស្បែកជ�ើងកវែងសម្រាប់ប្រើនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូក

តែប៉ុណ្ណោះ គឺហាមប្រើនៅបរ ិស្ថានខាងក្រៅ។ គេនឹងធ្វើការដាក់កំណត់ល�ើការចញចូលរោងចិញ្ចឹមជ្រូករបស់
មនុស្សមកពីក្រៅ។ ករណីត្រូវអោយពួកគេចេញចូលរោងចិញ្ចឹមសត្វដោយខានពុំបាន គេត្រូវតម្រូវអោយប្រើ
សម្លៀកបំពាក់ការពារជំងឺឆ្លងនិងស្បែកជ�ើងកវែង។ សម្រាប់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ គេធ្វើការជ្រើសរ� ើសនិងប្រើប្រាស់
ថ្នាំស្របទៅតាមគោលដៅនីមួយៗ។ គេអនុវត្តការសម្លាប់មេរោគដោយប្រើអាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគអោយ
បានម៉ត់ចត់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេធ្វើការកម្ចាត់សត្វកណ្ដុរនិងទប់ស្កា ត់មិនអោយមានការចូលនៃសត្វស្លាបឬសត្វ
ផ្សេងៗទ�ៀត។

[3] ការពង្រឹងកម្លាំងទប់ទល់នឹងជំងឺរបស់សត្វជ្រូកដែលមិនទាន់មានជំងឺឆ្លង
សំដៅទៅល�ើការពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ឬកម្លាំងទប់ទល់នឹងជំងឺរបស់ជ្រូកដែលមានសុខភាពល្អមិនទាន់
ឆ្លងមេរោគបង្កជំងឺ តាមរយៈការចាក់វ៉ាក់សាំងជាដ�ើម។ ការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារត្រូវប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្មវ ិធីចាក់
វ៉ាក់សាំងដែលស្របទៅតាមស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៅកន្លែងចិញ្ចឹមជ្រូកនីមួយៗ។

ជ្រូកSPF នៅកសិដ្ឋានSPF គឺជាសត្វដែលមិនមានជំងឺសួតបង្កដោយមេរោគម៉ៃកូផ្លាស្មា រោគមួល ជំងឺAR (ជំងឺឫសដូងច្រមុះ) ជំងឺអូជេស្គី (Aujeszky disease) ជំងឺតុកសូផ្លាស្មា (Toxoplasomosis)។ គេផលិតសត្វដែលគ្មានផ្ទុក
មេរោគធ្វើជាមេ តាមរយៈការសម្រាលកូនដោយវះកាត់ ឬការវះកាត់កូនជ្រូកចេញពីស្បូនរបស់ជ្រូកមេដែលគ្មាន

ផ្ទុកមេរោគបង្កជំងឺទាំងអស់នេះ។ ដោយសារតែវាគ្មានការលំបាកក្នុងការផលិតដោយសារជំងឺ ដូច្នេះលទ្ធភាពក្នុង
ការផលិតរបស់វា គឺខ្ពស់។ ដ�ើម្បីរក្សាស្ថានភាពអនាម័យនេះ ចាំបាច់ត្រូវបំបែកវាពីពិភពខាងក្រៅ និងកម្ចាត់មេរោគ
ឲ្យបានតឹងរ ឹង ល�ើសពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកធម្មតា។

62

9 រប�ៀបទុកដាក់កាកសំណល់សត្វ
គេប្រមូលលាមកសត្វដោយប្រើម៉ា ស៊ីនសម្អាតលាមក(ម៉ា ស៊ីនក�ៀរលាមក) ដ�ើម្បីយកទៅធ្វើជីកំប៉ុសិ៍្ត ដោយធ្វើ
ការគ្រប់គ្រងទុកដាក់លាមកទាំងនោះនៅទីកន្លែងដែលមានដំបូលជានិច្ច។ គេមិនត្រូវទុកលាមកសត្វចោលនៅទីវាល
នោះទេ។
ចំណុចសំខាន់ៗដែលចាំបាច់សម្រាប់ការផលិតជីកំប៉ុសិ៍មាន
្តដូចខាងក្រោម។
[1] ការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែន
គេចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់អុកស៊ីសែនដល់អតិសុខុមប្រាណដែលត្រូវការអុកស៊ីសែនអាចធ្វើសកម្មភាពបំបែក
កាកសំណល់បានងាយស្រួល។
[2] ការគ្រប់គ្រងបរ ិមាណជាតិទឹក
ប្រសិនប�ើមានជាតិទឹកច្រើនជ្រុល នោះខ្យល់ចេញចូលនឹងមិនមានលក្ខណៈល្អនោះទេ ដូច្នេះ គេធ្វើការ
សម្រួលបរ ិមាណជាតិទឹកដោយលាយវត្ថុធាតុបន្ទាប់បន្សំដ�ើម្បីបញ្ចុះកម្រិតជាតិទឹកអោយមកនៅត្រឹមប្រមាណ60%។

[3] ការក�ើនឡ�ើងនៃកម្ដៅនៅក្នុងជីកំប៉ុសិ៍្ត

តាមរយៈសកម្មភាពដ៏សកម្មរបស់អតិសុខុមប្រាណ ធ្វើអោយសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងជីកំប៉ុសិ៍មាន
្តការក�ើន
ឡ�ើង។ បរ ិស្ថានបែបនេះនឹងធ្វើអោយពងរបស់សត្វលអិត្ មេរោគបង្កជំងឺ គ្រាប់របស់ស្មៅចង្រៃជាដ�ើមងាប់
ហ�ើយគេអាចទទួលបានជីកំប៉ុសត៍ដែ្ លមានសុវត្ថិភាព។
សម្រាប់ទឹកកខ្វក់ដែលចេញពីរោងចិញ្ចឹមជ្រូក រួមទាំងទឹកនោមរបស់សត្វជ្រូកផងដែរ គេត្រូវបង្ហូរចោល

បន្ទាប់ពីទឹកនោះទទួលបានការបន្សុទ្ធរចួ ហ�ើយ។ ក្រោយពេលធ្វើការបែងចែកទឹកនោមនិងលាមកចេញពីគ្នា
ហ�ើយ ត្រូវអនុវត្តវ ិធីលក្ខណៈជីវសាស្រ្ត ដូចជា វ ិធីប្រើភក់សកម្ម ជាដ�ើម ហ�ើយក្រោយពេលដែលកករនៃភក់
កខ្វក់ធ្លាក់ចុះក្រោម ត្រូវបង្ហូរផ្នែកថ្លាដែលនៅផ្នែកខាងល�ើនៃល្បាយចេញ។

63

4ការចិញ្ចឹមមាន់

① មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត

1 រប�ៀបចិញ្ចឹមមាន់យកស៊ុត និង អគារ/បរ ិក្ខា រ(1) រប�ៀបចិញ្ចឹម
ការចិញ្ចឹមមាន់យកស៊ុត រួមមាន រប�ៀបចិញ្ចឹមដោយដាក់មាន់នៅក្នុងទ្រុងហៅថាការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង រប�ៀប
ចិញ្ចឹមមាន់នៅក្នុងរបងព័ន្ធជុំវ ិញដោយសំណាញ់ហៅថាការចិញ្ចឹមដោយព្រលែង និង រប�ៀបចិញ្ចឹមនៅល�ើដីរាបនៅ
ក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ហៅថាការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ប៉ុន្តែ ភាគច្រើនគឺគេប្រើប្រាស់វ ិធីចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង។
[1] ការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង
ការចិញ្ចឹមនៅក្នុងទ្រុង អាចជាការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងលក្ខណៈទោលដែលគេដាក់មាន់មួយក្បាលសម្រាប់
ទ្រុង1 និង ការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងលក្ខណៈច្រើនដែលគេដាក់មាន់ចាប់ពី2ក្បាលឡ�ើងទៅនៅក្នុងទ្រុងតែមួយ។
ក្នុងទម្រង់នេះ មាន់ស្ថិតនៅឃ្លា តឆ្ងាយពីលាមកដែលនៅល�ើដីឬបាតនៃទ្រុង ធ្វើអោយការឆ្លងជំងឺពីការប៉ះពាល់
លាមកមានតិចតួចតែប៉ុណ្ណោះ។ ជាទូទៅ គេតម្រៀបទ្រុងជាច្រើនថ្នាក់ ធ្វើអោយដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹមខ្ពស់
ឡ�ើង ដែលអាចជួយសន្សំសំចៃផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែ គេចាំបាច់ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដែលអាច
ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់មាន់។

ការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង

[2] ការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប
នេះគឺជាវ ិធីចិញ្ចឹមមាន់ដែលស្របទៅនឹងសកម្មភាពពីធម្មជាតិរបស់មាន់ ដោយវាអាចអោយមាន់ធ្វើចលនា
បានដោយសេរ ីមួយកម្រិតនៅក្នុងបរ ិវេណដីឬផ្ទៃកម្រាល។ ប៉ុន្តែ នៅពេលមាន់រស់នៅជាហ្វូង ពួកវាអាចមាន
សកម្មភាពវាយប្រហារគ្នា ដូចជាប្រើចំពុះចឹកគ្នាឬហក់ជាន់គ្នាទៅវ ិញទៅមក។ នេះគឺជាសកម្មភាពពីធម្មជាតិ
របស់មាន់ដ�ើម្បីកំណត់លំដាប់លំដោយសម្រាប់មាន់នីមួយៗ ដោយធ្វើបែបនេះ សត្វមាន់អាចរក្សាភាពរ�ៀប
រយនៅក្នុងការរស់នៅជាហ្វូងរបស់ពួកវា។ គេហៅថា លំដាប់នៅក្នុងហ្វូង។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ប្រសិនប�ើមាន់ស្ថិតនៅ

ក្នុងទីកន្លែងចង្អៀតឬបរ ិស្ថានដែលមានសីតុណ្ហភាពនិងសំណ�ើមខ្ពស់ជាដ�ើម ឬ កំពុងខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹម នោះមាន់អាចបញ្ចេ ញសកម្មភាពដូចជាចឹកគ្នាទៅវ ិញទៅមកឬចឹកគូទមាន់ផ្សេងទ�ៀត(ការចឹកគូទ)។ ពេលខ្លះ

ការចឹកនេះមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរធ្វើអោយមាន់ជាដៃគូចឹកងាប់បាន ហ�ើយប្រសិនប�ើគេទុកចោលដោយបណ្ដោ យ64អោយមាន់ចឹកគ្នា វាអាចរ ីករាលដាលពេញក្នុងហ្វូងទាំងមូល។ នេះហៅថា ការវាយប្រហារគ្នាឯង។

ទាក់ទងនឹងផ្នែកអនាម័យវ ិញ ការចិញ្ចឹមបែបនេះអាចធ្វើអោយមាន់ប៉ះផ្ទាល់ទៅនឹងលាមកនៅល�ើដី ដូច្នេះ
មាន់ងាយឆ្លងជំងឺដោយផ្ទាល់ពីលាមក។ ហេតុនេះហ�ើយ ការចិញ្ចឹមបែបនេះគឺមិនសាកសមសម្រាប់ករណី
ចិញ្ចឹមមាន់ក្នុងចំនួនច្រើននោះទេ។

ការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប

(2) ទម្រង់នៃរោងចិញ្ចឹមមាន់
រោងចិញ្ចឹមមាន់ រួមមាន រោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហដែលមានពន្លឺចូលក្នុងរោងដោយផ្ទាល់ និងរោងចិញ្ចឹមមាន់គ្មានបង្អួច។

[1] រោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ
គឺជារោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលគេខណ្ឌចែករោងចិញ្ចឹមមាន់ពីបរ ិស្ថានខាងក្រៅដោយប្រើបង្អួចឬវាំងនន ប៉ុន្តែ

រោងបែបនេះនឹងទទួលឥទ្ធិពលពីការប្រែប្រួលនៃបរ ិស្ថានខាងក្រៅដោយផ្ទាល់ដូចជាសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាស
ភ្លៀងខ្យល់ កាំរស្មីពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ល។
[2] រោងចិញ្ចឹមមាន់គ្មានបង្អួច

គឺជារោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលប្រើជញ្ជា ំងព័ទ្ធជុំវ ិញដោយគ្មានបង្អួច ដ�ើម្បីកុំអោយកាំរស្មីពន្លឺព្រះអាទិត្យចាំង

ចូលក្នុងរោងបាន ហ�ើយគេប្រើសារធាតុទប់កម្ដៅនៅល�ើជញ្ជា ំងនិងពិតាន(ដំបូល)។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេប្រើអំពូល
ភ្លើងដ�ើម្បីគ្រប់គ្រងពន្លឺ និង ប្រើកង្ហារផ្ដាស់ប្ដូរខ្យល់ដ�ើម្បីធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នៅក្នុងរោង។ រោងចិញ្ចឹមក្នុងទម្រង់
នេះអាចចិញ្ចឹមមាន់ក្នុងដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាងរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ ដូច្នេះ គេងាយស្រួលប្រើប្រាស់
គ្រឿងយន្តនៅក្នុងការគ្រប់គ្រង ហ�ើយទម្រង់នេះសាកសមសម្រាប់កន្លែងចិញ្ចឹមមាន់ដែលមានខ្នាតធំ។
(3) បរ ិក្ខា រនិងម៉ា ស៊ីននៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់
នៅកន្លែងចិញ្ចឹមមាន់ខ្នាតធំដែលចិញ្ចឹមមាន់ចំនួនច្រើន គេប្រើប្រាស់គ្រឿងយន្តនៅក្នុងការងារផ្ដល់ចំណី
ផ្ដល់ទឹក ប្រមូលស៊ុត និង សម្អាតលាមក ហ�ើយការងារផ្សេងៗទ�ៀតក៏កំពុងត្រូវបានជំនួសដោយម៉ា ស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ
ផងដែរ។ ប៉ុន្តែ ដ�ើម្បីកុំអោយប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់មាន់និងកុំអោយក�ើតមានឧបទ្ទវហេតុក្នុងពេលធ្វើការងារ
ការប្រើប្រាស់គ្រឿងយន្តអោយបានសមស្របទៅនឹងទំហំនៃកន្លែងចិញ្ចឹមមាន់ គឺជាការសំខាន់។

65

[1] ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង គេបំពាក់ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីទម្រង់ជាទ ដោយមានរទេះចែកចំណីដ�ើរដោយ
ស្វ័យប្រវត្តិសម្រាប់ធ្វើជាឧបករណ៍ចែកចំណី និង ឧបកណ៍ផ្ដល់ចំណីស្វ័យប្រវត្តិដែលអាចកំណត់បរ ិមាណនិងពេលវេលានៃការផ្ដល់ចំណីបាន។
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ជាទូទៅ គេធ្វើការផ្ដល់ចំណីដោយប្រើដៃរួមជាមួយនឹងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី
រាងមូល(ការផ្ដល់ចំណីដោយដៃ) ឬ ប្រើឡាវធំក្នុងការផ្ដល់ចំណីដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
[2] ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង គេច្រើនប្រើឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកទម្រង់ជាទ ឬ ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកទម្រង់ក្បាល
ដោះដែលជាឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកខ្នាតតូច។
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ក្រៅពីឧបករណ៍ទាំងនេះ គេក៏ប្រើឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកទម្រង់ជាជួងដែលមាន
រាងសំយុងចុះក្រោមផងដែរ។
[3] ឧបករណ៍ប្រមូលស៊ុតស្វ័យប្រវត្តិ
នៅក្នុងការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប គេច្រើនធ្វើការប្រមូលស៊ុតដោយផ្អៀងបាតនៃប្រអប់ផលិតស៊ុតដ�ើម្បីអោយ
ស៊ុតរអិលធ្លាក់ល�ើខ្សែពាន ចំណែកឯនៅក្នុងការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងវ ិញ នៅផ្នែកទទួលស៊ុតគេបំពាក់ខ្សែពានរាង
សំណាញ់ដ�ើម្បីទទួលស៊ុត និងប្រើខ្សែពានវ ិលដ�ើម្បីដឹកជញចូនទ្ ៅដល់កន្លែងប្រមូលស៊ុតដោយស្វ័យប្រវត្តិ។

[4] ឧបករណ៍សម្អាតលាមកដោយស្វ័យប្រវត្តិ

មានជាទម្រង់ក�ៀរដោយប្រើខ្សែលួសទាញក្ដា រប្រមូលលាមកនិងផ្ដុំលាមកទាំងនោះនៅម្ខាង និង មានជា
ទម្រង់ដែលគេបំពាក់សំណាញ់វ ិលទម្រង់ជាខ្សែពានវ ិលនៅក្រោមទ្រុងដែលទម្រង់នេះសាកសមសម្រាប់ការ
ចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង។

2 រចនាសម្ព័ន្ធនៃសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ និង ការរ ំលាយ/ការស្រូបយកចំណី
(1) សារធាតុចិញ្ចឹមដែលចាំបាច់
សត្វមាន់ទទួលសារធាតុប្រូតេអ៊ីន ជាតិខ្លាញ់ កាបូអ៊ីដ្រាត វ ីតាមីន សារធាតុអសរ ីរាង្គ ជាដ�ើមពីចំណីដែលវាស៊ី
ដ�ើម្បីប្រើប្រាស់នៅក្នុងការលូតលាស់និងការថែរក្សារាងកាយ ព្រមទាំងនៅក្នុងការផលិតស៊ុតផងដែរ។ ការផ្ដល់សារ
ធាតុចិញ្ចឹមទាំងនេះកុំអោយមានការខ្វះខាតគឺជាការសំខាន់។ បរ ិមាណនៃសារធាតុចិញ្ចឹមដែលចាំបាច់សម្រាប់ការ
ចិញ្ចឹមសត្វ ត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងបទដ្ឋាននៃការចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេសជប៉ុន។

66

(2) រចនាសម្ព័ន្ធនៃសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ
រូបភាពខាងក្រោមបង្ហាញអំពីរចនាសម្ព័ន្ធនៃសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហាររបស់មាន់។

.
េថ��ម

ថង់្រប�ត់

ចំពុះបំពង់សំេលង

អ��ត
េដ�មក
បំពង់ខ្យល់
ែគែខ� ងេ�ះេវៀន

បំពង់��រ
្រកេពញ្រកពះ
េ�ះេ�ះេវៀនធំនិងចុងេ�ះេវៀន

ែផ�កទីមួយៃនេ�ះេវៀនតូ ចលំ ែពង
េ�ះេវៀនតូ ចែផ�ក�ងចុងនិងក��លរន� បេ�� ញ�កសំណល់សរ ីរាង្គរ ំលាយអាហាររបស់មាន់
(3) លក្ខណៈពិសេសនៃសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ
[1] ចំពុះ
នៅក្នុងមាត់របស់មាន់គ្មានធ្មេញទេ ប៉ុន្តែនៅខាងចុងរ ឹងដូចស្នែង ហ�ើយមានរាងសាកសមនឹងចឹកសត្វលអិត
្នៅក្នុងដី ល�ើដី និងគ្រាប់ធញ្ញ ជាតិ ស៊ីចំណី ឬការពារខ្លួន។

[2] គែ

វានៅកណ្តា លបំពង់អាហារ មានមុខងាររក្សាចំណីទុកមួយរយៈពេល ហ�ើយវាធ្វើឲ្យចំណីទន់ដោយទឹករ ំអិលចេញពីបំពង់រ ំលាយអាហារ ឬរន្ធមាត់និងដ�ើមក ក្រៅពីទឹក។
[3] ក្រពះ
មានក្រពេញក្រពះ និងកោះ។ ក្រពេញក្រពះ បញ្ចេ ញនូវអាស៊ីតក្រពះនិងរសក្រពះ។ កោះ កិននិងកូរចំណី
ដោយចលនារួមនៃសាច់ដុំ។ សត្វមាន់ដែលគេចិញ្ចឹមដោយឲ្យដ�ើរហ�ើរដោយសេរ ី ចឹកស៊ីគ្រាប់គ្រួស (សំណាញ់លួស) ហ�ើយរក្សាវាទុកនៅក្នុងកោះ រួចប្រើវាក្នុងការកិនចំណីរ ឹងដូចជាធញ្ញ ជាតិជាដ�ើម។ ប្រសិនប�ើជាចំណីគ្រាប់ៗ
ដូចជាពោតនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មិនចាំបាច់ឲ្យគ្រាប់គ្រួសទេ ប៉ុន្តែករណីឲ្យចំណីដូចជាធញ្ញ ជាតិមានសម្បកជា
ដ�ើម ចាំបាច់ត្រូវឲ្យគ្រាប់គ្រួស។
[4] ពោះវ�ៀន
ចំណីដែលបានស៊ី ត្រូវបានរ ំលាយនិងស្រូបយកដោយសរ ីរាង្គរ ំលាយអាហារ (ពោះវ�ៀនតូចជាចំបង)។

67

ពោះវ�ៀនតូចរបស់វា មានប្រវែងខ្លីនិងចំណុះតិចជាងសត្វចិញ្ចឹមផ្សេងៗ។ ដូច្នេះហ�ើយ ចំណីចូលទៅក្នុងក្រពះ
របស់វា រួចបញ្ចេ ញមកក្រៅក្នុងរយៈពេលខ្លី។ ចំណីលាយ ត្រូវបានបញ្ចេ ញមកក្រៅក្នុងរយៈពេល 2.5ម៉ោ ងក្រោយ
ពីស៊ីរចួ ហ�ើយ និងត្រូវបានបញ្ចេ ញមកក្រៅទាំងអស់នៅក្នុងរយៈពេល 7ម៉ោ ង។ ដូច្នេះហ�ើយ ការរ ំលាយចំណីដែល
ត្រូវការរយៈពេលយូរដ�ើម្បីរ ំលាយដូចជាជាតិសរសៃជាដ�ើម មានលក្ខណៈអន់ជាងសត្វចិញ្ចឹមផ្សេងៗទ�ៀតខ្លាំង
ណាស់។ ប៉ុន្តែ សារធាតុផ្សេងក្រៅពីនេះ គឺមិនមានភាពខុសគ្នាពីសត្វគោ ឬសត្វជ្រូកនោះទេ ចំពោះធញ្ញ ជាតិវ ិញ គឺមានលក្ខណៈប្រស�ើរជាងគេ។
[5] ខ្នែងពោះវ�ៀន
ខ្នែងពោះវ�ៀន មានចំនួនមួយគូរ វារក្សាចំណីមួយផ្នែកដែលបានស៊ីនៅក្នុងរយៈពេលយូរបង្គួរ ហ�ើយបញ្ចេ ញមកក្រៅក្រោយពេលរ ំលាយនិងស្រូបយកគ្រប់គ្រាន់ហ�ើយ។ លាមករបស់វាមានពណ៌ត្នោ ត ហ�ើយមានកម្រិតរ ំអិលខ្ពស់ វាបញ្ចេ ញមកក្រៅ 4-5ដងក្នុង 1ថ្ងៃ និងមានក្លិនស្អុយខ្លាំង។

[6] ពោះវ�ៀនធំនិងចុងពោះវ�ៀន

ពោះវ�ៀនធំនិងចុងពោះវ�ៀន មានប្រវែងខ្លីខ្លាំងណាស់ វាស្តុកលាមកនៅរន្ធបញ្ចេ ញកាកសំណល់មួយរយៈ

រួចបញ្ចេ ញមកក្រៅជាមួយនឹងទឹកនោម។
(4) ប្រភេទនិងលក្ខណៈពិសេសនៃចំណីសត្វ

សត្វមាន់មានសមត្ថភាពខ្សោយក្នុងការរ ំលាយអាហារដែលមានជាតិសរសៃ ដូច្នេះ ចំណីរបស់មាន់ជាចម្បង
គួរជាចំណីជីវជាតិដែលសម្បូរកាបូអ៊ីដ្រាតនិងប្រូតេអ៊ីននិងងាយស្រួលក្នុងការរ ំលាយអាហារ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត សត្វមាន់

មានសមត្ថភាពប្រើប្រាស់ចំណីជីវជាតិដ�ើម្បីផ្ដល់នូវផលិតផលកសិកម្មដូចជាស៊ុតនិងសាច់ជាដ�ើមបានខ្ពស់ជាង
សត្វគោនិងជ្រូក។
[1] ធញ្ញ ជាតិសំដៅល�ើពោតឬស្ពៅធញ្ញ ជាតិជាដ�ើមដែលមានផ្ទុកច្រើន
នៅក្នុងចំណីដែលគេប្រើសម្រាប់ការចិញ្ចឹមមាន់។ ភាគច្រើន គេប្រើវាជាប្រភពថាមពលសម្រាប់សត្វ។ ជាពិសេស ពោតគឺជា
ប្រភពចំណីសម្រាប់ការចិញ្ចឹមមាន់ដែលមានសារៈសំខាន់ជាងគេ
មួយ។

ពោត

[2] កាកសំណល់ប្រេងរុក្ខជាតិ
គេច្រើនប្រើវាធ្វើជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនសម្រាប់សត្វ។
ភាគច្រើន គេប្រើកាកសំណល់សណ្ដែកស�ៀង ប៉ុន្តែដោយសារ
កាកសំណល់សណ្ដែកស�ៀងខ្វះសារធាតុមេត្យូនីនដែលជាអាមី
ណូអាស៊ីតចាំបាច់មួយ ដូច្នេះ គេប្រើវារួមជាមួយនឹងម្សៅផលិតពី
ត្រី។ ក្រៅពីនោះ គេក៏ប្រើគ្រាប់កប្បាសឬកាកសំណល់ប្រេងណា
ថាណិជាដ�ើមផងដែរ។

កាកសំណល់សណ្ដែកស�ៀង

68

[3] ប្រភេទកន្ទក់
ជាចំណីដែលគេប្រើប្រាស់តាំងពីសម័យមុន បន្ថែមពីល�ើធញ្ញ ជាតិនិងកាកសំណល់ប្រេងរុក្ខជាតិដ�ើម្បី
បន្ថែមថាមពលនិងបំពេញសារធាតុចិញ្ចឹមដែលសត្វត្រូវការក្នុងបរ ិមាណតិច។ កន្ទក់ស្រូវគ្មានខ្លាញ់ គឺជាផលិត
ផលដែលគេច្រោះយកខ្លាញ់ពីកន្ទក់ស្រូវ។
[4] ប្រភពប្រូតេអ៊ីនបានពីសាច់សត្វ
នៅក្នុងម្សៅផលិតពីត្រីរួមមានបន្សំនៃអាមីណូអាស៊ីតបានល្អប្រស�ើរ ជាពិសេសវាសម្បូរទៅដោយសារ

ធាតុលីស៊ីននិងមេត្យូនីន ហ�ើយគេច្រើនប្រើវាធ្វើជាវត្ថុធាតុដ�ើមសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ។

[5] វត្ថុធាតុដ�ើមផ្សេងៗទ�ៀតសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ

គេច្រើនប្រើគ្រាប់ម្សៅអាល់ហ្វា ល់ហ្វាធ្វើជាចំណីបៃតង ព្រោះវាមានផ្ទុកវ ីតាមីនគ្រប់ប្រភេទនិងសារធាតុ

ពណ៌ល�ឿង(Xanthophyll)ផងដែរ។ ស្ពៃពណ៌បៃតង ស្មៅសម្រាប់សត្វស៊ី ស្មៅព្រៃជាដ�ើម សុទ្ធសឹងជាវត្ថុធាតុ

ដ�ើមសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វដែលនៅក្បែរខ្លួនងាយស្រួលរក។ មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុតត្រូវការជាតិកាល់ស្យូមនិង

ផូសវ័រ្ ជាច្រើន ដូច្នេះ គេប្រើសម្បកលាសគ្រំ កាល់ស្យូមកាបូណាត កាល់ស្យូមផូស្វា តជាដ�ើមធ្វើជាចំណីអសរ ីរាង្គ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់ជាតិអំបិលដល់សត្វមាន់ជានិច្ច។

3 ចំណីសម្រាប់មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត(បរ ិមាណទាមទារសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងអំឡុងពេលលូតលាស់ ភាគរយនិងបរ ិមាណឲ្យចំណីលាយ)(1) បរ ិមាណទាមទារសារធាតុចិញ្ចឹម

ចំណីលាយរបស់សត្វមាន់ ផ្សំឡ�ើងពីសត្វ រុក្ខជាតិ និងរូបធាតុរ៉ែ ដែលមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមទាំងអស់ដូច
ជាថាមពល ប្រូតេអ៊ីន រ៉ែ និងវ ីតាមីន។
សារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងចំណីអាហារ ត្រូវបានបែងចែកជាផ្នែកដែលអាចរ ំលាយនិងស្រូបយកបាន និងផ្នែក
ដែលមិនអាចរ ំលាយ។ សារធាតុចិញ្ចឹមដែលអាចរ ំលាយនិងស្រូបយកបាន ត្រូវបានបែងចែកជាសារធាតុចិញ្ចឹម
ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់រាងកាយ និងសារធាតុចិញ្ចឹមដែលត្រូវបញ្ចេ ញចោល (ទឹកនោម) ដោយមិនត្រូវ
បានប្រើប្រាស់។ នៅក្នុងចំណោមនោះ សារធាតុចិញ្ចឹមដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់រាងកាយ ត្រូវបានប្រើប្រាស់
សម្រាប់រក្សារាងកាយមាន់ ការលូតលាស់ និងការផលិតស៊ុត ចំណែកឯសារធាតុដែលល�ើសត្រូវបានស្តុកទុកជា
ខ្លាញ់។

ដោយសារតែសត្វមាន់ស្រូបយកថាមពលពីចំណោមសារធាតុចិញ្ចឹមទាំងឡាយជាសំខាន់ បរ ិមាណស៊ីចំណី
ត្រូវបានកំណត់ដោយបរ ិមាណស្រូបយកថាមពលរបស់វា។ ដូច្នេះហ�ើយ សារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗទ�ៀត ត្រូវតែមាន
ផ្ទុកក្នុងបរ ិមាណដែលមិនល�ើសខ្លាំងនៅក្នុងទំហំបរ ិមាណស៊ីចំណីនោះ។ ប�ើគិតទៅតាមចំណុចនេះ កម្រិតដែល
បង្ហាញពីបរ ិមាណ (អត្រា) សារធាតុចិញ្ចឹមមានផ្ទុកនៅក្នុងចំណីដែលអាចបំពេញបរ ិមាណទាមទារសារធាតុចិញ្ចឹម
របស់សត្វមាន់បាន គឺជាស្តង់ដារនៃការចិញ្ចឹមមាន់របស់ប្រទេសជប៉ុន។ បរ ិមាណទាមទារនៃប្រូតេអ៊ីនមិនសុទ្ធ(CP) និងថាមពលដែលបានពីការបំលែងអាហារ (ME) ដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងស្តង់ដារនៃការចិញ្ចឹមមាន់របស់
ប្រទេសជប៉ុន បានកំណត់ថា អំឡុងពេលកូនមាន់តូច CP19%、ME2,900គីឡូកាឡូរ ី អំឡុងពេលកូនមាន់មធ្យម

CP16%、ME2,800គីឡូកាឡូរ ី អំឡុងពេលកូនមាន់ធំ CP13%、ME2,700គីឡូកាឡូរ ី អំឡុងពេលផលិតស៊ុត
CP15.5%、ME2,800គីឡូកាឡូរ ី។69សម្រាប់កូនមាន់តូច

សម្រាប់កូនមាន់មធ្យម-កូនមាន់ធំ

សម្រាប់មាន់ពេញវ ័យចំណីសម្រាប់សត្វមាន់

(2) ភាគរយនិងបរ ិមាណឲ្យចំណីលាយ
ចំពោះមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត ជាទូទៅគេឲ្យចំណីលាយដែលលក់នៅតាមទីផ្សារ។ នៅតាមទីផ្សារមានលក់
ចំណីលាយដែលសមស្របនឹងដំណាក់កាលរ ីកធំធាត់នៅក្នុងដំឡុងពេលលូតលាស់ ហ�ើយក៏មានចំណីលាយ

ដែលឆ្លើយតបទៅនឹងអំឡុងពេលផលិតស៊ុតនៅពេលមាន់ពេញវ ័យផងដែរ។ ចំណីលាយនៅល�ើទីផ្សារ ត្រូវបានគេ
កំណត់ CPនិងME រាងខ្ពស់បនតិច្ ហ�ើយមិនមែនតែភាគរយនៃការផ្សំនោះទេ ទ្រង់ទ្រាយចំណីក៏មានច្រើនដូចជា

ប្រភេទម្សៅហ្មត់ដែលគេកិនកម្ទេចវត្ថុធាតុដ�ើម ប្រភេទគ្រាប់ៗដែលគេផ្តុំជាគ្រាប់ ប្រភេទដុំៗដែលគេសូនពីប្រភេទ
គ្រាប់ជាដ�ើម ពោលគឺចំណីជាច្រើនត្រូវគេកែច្នៃឲ្យងាយស្រួលស៊ីនិងរ ំលាយ។

ជាទូទៅ ការឲ្យចំណីសម្រាប់ការចាប់ផ្តើមឲ្យចំណីនៅក្នុងអំឡុងពេលលូតលាស់ (CP22%、ME3,150គីឡូកាឡូរ ី) ធ្វើឡ�ើងតាមរប�ៀបនៃការស៊ីចំណីលក្ខណៈសេរ ី ចំពោះការឲ្យចំណីសម្រាប់កូនមាន់តូចវ ិញធ្វើឡ�ើងតាមរប�ៀបនៃការស៊ីចំណីលក្ខណៈសេរ ី ត្រឹមបរ ិមាណស៊ីចំណី35ក្រាម／ថ្ងៃ។

ក្រោយមកទ�ៀត គេអាចធ្វើការផ្លាស់បតូរពី្ ចំណីសម្រាប់កូនមាន់មធ្យម (CP18%、ME2,800គីឡូកាឡូរ ី)ទៅចំណីសម្រាប់កូនមាន់ធំ (CP15%、ME2,800គីឡូកាឡូរ ី) ដោយម�ើលទៅល�ើទម្ងន់របស់វា។ ហ�ើយក៏មានការ

ឲ្យចំណីទៅតាមស�ៀវភៅណែនាំអំពីពូជមាន់នីមួយៗ ដ�ើម្បីឲ្យទម្ងន់របស់វាខិតជិតទៅនឹងទម្ងន់សង្ត ់ដារសម្រាប់
ពូជមាន់នីមួយៗ។បរ ិមាណឲ្យចំណីសម្រាប់មាន់ពេញវ ័យ (CP18%、ME2,850គីឡូកាឡូរ ី) នៅពេលមាន់ពេញវ ័យ (អំឡុង

ពេលផលិតស៊ុត) គឺខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទមាន់ ប៉ុន្តែជាទូទៅគេឲ្យចំណីទៅតាមស�ៀវភៅណែនាំដែលមានគោល
ដៅត្រឹម 115ក្រាម／ថ្ងៃ។ ហ�ើយក៏មានរប�ៀបនៃការឲ្យចំណីដែលបែងចែកជាចំណីក្នុងដំណាក់កាលដំបូងក្នុង
អំឡុងពេលផលិតស៊ុត (CP18.5%、ME2,870គីឡូកាឡូរ ី) និងដំណាក់កាលក្រោយក្នុងអំឡុងពេល ផលិតស៊ុត

(CP17%、ME2,870គីឡូកាឡូរ ី) ទៅតាមប្រភេទចំណីលាយ។ ម៉្យាងវ ិញទ�ៀត ក៏មានការផ្លាស់បតូរភាគរយនៃការ
្លាយទៅតាមរដូវកាលផងដែរ (រដូវក្តៅ CP18.5% រដូវរងា CP17.5%)។

4 ការជ្រើសរ� ើសស៊ុតពូជ និងការភ្ញា ស់(1) ការជ្រើសរ� ើសស៊ុតពូជ
ស៊ុតពូជ (ស៊ុតដែលមានការបង្កកំន�ើត) គេអាចទទួលបានពីការបង្កា ត់ពូជរវាងមាន់ញីនិងឈ្មោល។ គេទទួលបានស៊ុតពូជដោយការចិញ្ចឹមមាន់ឈ្មោល1ក្បាល ជាមួយមាន់ញីមួយក្រុមដែលមានចំនួន10-15ក្បាល
ដោយឲ្យធ្វើការបន្តពូជនៅល�ើដីរាបតាមបែបធម្មជាតិ ។ ចំពោះការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងវ ិញ គេធ្វើការបង្កកំណ�ើតបែប
សិប្បនិម្មិត។ ស៊ុតពូជត្រូវបានផលិតក្នុងរយៈពេល 3ថ្ងៃក្រោយការបន្តពូជ ហ�ើយសត្វមាន់ធ្វើការផលិតស៊ុតក្នុង

70

រយៈពេលប្រហែល 10ថ្ងៃ ក្រោយការបង្កកំណ�ើត។
គេជ្រើសរ� ើសស៊ុតពូជដែលស្អា ត មានទំហំ54-65ក្រាម និងមានទ្រង់ទ្រាយធម្មតា។ គេធ្វើការសំអាតជាតិ
ពុលចេញ រួចហ�ើយដាក់ចុងទាលទៅខាងល�ើ រួចយកវាទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដែលមានសីតុណ្ហភាព15-20អង្សាសេ និងសំណ�ើម40-70%។ ការរក្សាទុកស៊ុតក្នុងរយៈពេល 1សប្តា ហ៍ វាគឺមានលក្ខណៈល្អប្រស�ើរ ក្រោយពីនោះ
ទៅអត្រានៃការញាស់របស់វាថយចុះបន្តិចម្តងៗ។

ស៊ុតពូជដែលត្រូវបានគេតម្រៀបនៅល�ើទម្រស៊ុតនៅក្នុងឧបករណ៍ភ្ញា ស់ស៊ុត

(2) ការភ្ញា ស់ស៊ុត
[1] រប�ៀបដំណ�ើរការនៃការភ្ញា ស់ស៊ុត
នៅពេលផ្តល់កម្តៅ(37.8អង្សាសេ) និងសំណ�ើម(60%)ក្នុងកម្រិតមួយទៅឲ្យស៊ុតពូជ អំប្រ៊ីយ៉ុងរបស់វានឹង
មានការលូតលាស់។ ជាដំបូង ជីវាណូមូល (blastodisc) ចាប់ផ្តើមធំឡ�ើងៗ បន្ទាប់មកសរសៃប្រសាទនិងសរសៃ
ឈាមត្រូវបានបង្កើតឡ�ើង។ ជាបន្តទ�ៀត គ្រោងឆ្អឹង ខួរក្បាល សរ ីរាង្គផលូវដង្ហើ
្ម និងចរន្តឈាមជាដ�ើមត្រូវបាន
បង្កើត ហ�ើយនៅក្នុងថ្ងៃទី21 វានឹងញាស់ ដោយចាក់ទម្លុះសម្បកដោយចំពុះ (ធ្មេញសម្រាប់បំបែកសម្បក) រួចបំបែកសម្បកដោយក្បាល និងជ�ើងរបស់វា។
[2] ប្រភេទម៉ា ស៊ីនភ្ញា ស់ស៊ុត
មាន់ក្នុងបម្រើបម្រាស់ទាំងអស់ ញាស់ដោយសិប្បនិម្មិត ដោយម៉ា ស៊ីនភ្ញា ស់ស៊ុត។ ម៉ា ស៊ីនភ្ញា ស់ស៊ុត មានប្រភេទប្លង់រាបមួយជាន់ និងប្រភេទច្រើនជាន់ថ្នាក់។ ប្រភេទប្លង់រាបមួយជាន់ ភាគច្រើនមានទំហំតូច ហ�ើយត្រូវ
បានគេប្រើប្រាស់ក្នុងករណីនៃការពិសោធន៍។ ប្រភេទច្រើនជាន់ថ្នាក់ គឺមានទំហំធំ ហ�ើយអាចដាក់ស៊ុតបានរាប់ម៉ឺន
គ្រាប់។
[3] ការងារមុនពេលភ្ញា ស់ម៉ា ស៊ីនភ្ញា ស់ស៊ុត មុននឹងប្រើ ត្រូវយកវាទៅបោសសម្អាត លាងទឹក រួចកម្ចាត់មេរោគចេញ បន្ទាប់មកធ្វើការ
ពិនិត្យម៉ា ស៊ីនគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពនិងសំណ�ើម។ ត្រូវកម្ចាត់មេរោគពីស៊ុតពូជដោយប្រើសាប៊ូកាចុង (cationicdetergent) ឬថ្នាំកម្ចាត់មេរោគដែលមានជាតិហ្វេណុល។

71

[4] ការគ្រប់គ្រងពេលកំពុងភ្ញា ស់តម្រៀបស៊ុតពូជដាក់ល�ើទម្រស៊ុត ឬថាសដោយដាក់ចុងទាលទៅខាងល�ើ រួចគូសសញ្ញាដ�ើម្បីឲ្យដឹងពី
ប្រភេទនិងពូជរបស់វា បន្ទាប់មកចាប់ផ្តើមធ្វើការភ្ញា ស់។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនេះ ត្រូវបញ្ជូនខ្យល់បរ ិសុទ្ធទៅឲ្យស៊ុត
ដោយធ្វើការផ្លាស់បតូរខ្យល់
្។ ម៉្យាងវ ិញទ�ៀត ត្រូវធ្វើការបង្វិលស៊ុតឲ្យបាន10-20ដងក្នុង 1ថ្ងៃ ដ�ើម្បីកុំឲ្យអំប្រ៊ីយ៉ុងនៅ
ក្នុងស៊ុតស្អិតជាប់នឹងភ្នាសសម្បក ចាប់ពីថ្ងៃបន្ទាប់នៃថ្ងៃដាក់ស៊ុតចូលរហូតដល់ថ្ងៃទី18 ក្រោយដាក់ស៊ុតចូល។
[5] ការត្រួតពិនិត្យស៊ុត
ការងារដកស៊ុតដែលគ្មានការបង្កកំណ�ើតនិងស៊ុតដែលឈប់លូតលាស់ចេញ គេហៅថា ការត្រួតពិនិត្យស៊ុត
ហ�ើយករណីដែលគេធ្វើការត្រួតពិនិត្យនៅក្នុងថ្ងៃទី7 ក្រោយការដាក់ស៊ុតចូល គឺមានច្រើន។ នៅក្នុងការត្រួត
ពិនិត្យស៊ុត គឺគេធ្វើការពិនិត្យផ្នែកខាងក្នុងនៃស៊ុតដោយដាក់ចុងទាលនៃស៊ុតឲ្យត្រូវពន្លឺ ដោយម៉ា ស៊ីនបញ្ចា ំងពន្លឺ
សម្រាប់ត្រួតពិនិត្យស៊ុត។
[6] ការវ ិនិច្ឆ័យភេទញីឈ្មោលរបស់កូនមាន់ទ�ើបក�ើត និងការដាក់លក់នៅល�ើទីផ្សារ
កូនមាន់ដែលទ�ើបញាស់ភ្លាមៗ គេហៅថាកូនមាន់ទ�ើបក�ើត ហ�ើយកូនមាន់ដែលគេរ� ើសចេញពីកន្លែងក�ើត
ទៅដាក់នៅក្នុងបន្ទប់កូនមាន់ គឺត្រូវបានគេវ ិនិច្ឆ័យភេទញីឈ្មោល តាមលក្ខណៈខុសគ្នានៃភេទញីឈ្មោល។ នៅក្នុងការវ ិនិច្ឆ័យភេទញីឈ្មោលទៅល�ើកូនមាន់មានពីររប�ៀប គឺរប�ៀបវ ិនិច្ឆ័យល�ើទ្វា រធំ ដែលគេបែងចែកភេទញី
ឈ្មោលតាមរយៈទ្រង់ទ្រាយរន្ធបញ្ចេ ញកាកសំណល់របស់កូនមាន់ និងរប�ៀបវ ិនិច្ឆ័យល�ើរោមនិងស្លាបដែលគេ
បែងចែកភេទញីឈ្មោលតាមរយៈពណ៌រោម ស្លាប និងជ�ើង និងតាមភាពខុសគ្នានូវល្បឿននៃការលូតលាស់ស្លាប
ចំបងរបស់វា បច្ចុប្បន្ននេះ រប�ៀបវ ិនិច្ឆ័យល�ើរោមនិងស្លាបត្រូវបានគេអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយ។ កូនមាន់ញីដែល
ត្រូវបានជ្រើសរ� ើសចេញមក ត្រូវបានគេចាក់វ៉ាក់សាំងឲ្យវា បន្ទាប់មកត្រូវបានគេបញ្ចេ ញលក់។ ករណីដែល
បញ្ចេ ញលក់ដោយកាត់ចំពុះចេញ (debeak)ក៏មានដែរ។

5 ការលូតលាស់នៃកូនមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត
ការចិញ្ចឹមកូនមាន់ សំដៅល�ើការចិញ្ចឹមកូនមាន់(ការធ្វើអោយលូតលាស់)ដ�ើម្បីអោយពួកវាក្លា យទៅជាមាន់
ចិញ្ចឹមយកស៊ុតទៅថ្ងៃអនាគត។ រយៈពេលចិញ្ចឹមកូនមាន់ គិតចាប់ពីពេលចាប់ផ្ើមអោ
ដយចំណីដល់កូនមាន់រហូតដល់
ពេលមាន់ចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុត ដោយគេបែងចែកជា3ដំណាក់កាល គឺដំណាក់កាលកូនមាន់តូច(អាយុ0~4សប្ដា ហ៍)ដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យម(អាយុ4~10សប្ដា ហ៍) និង ដំណាក់កាលកូនមាន់ធំ (អាយុ10~20សប្ដា ហ៍រហូតដល់ពេល
មាន់ផលិតស៊ុត)។ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹមកូនមាន់ រួមមាន ការរ�ៀបចំល័ក្ខខ័ណ្ឌបរ ិស្ថានដែលសម
ស្របបំផុតសម្រាប់ការចិញ្ចឹមកូនមាន់ និង ធ្វើអោយកូនមាន់អាចលូតលាស់បានដោយមានសុខភាពរ ឹងមាំ ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការក�ើតឡ�ើងនៃជំងឺ ការអនុវត្តគម្រោងគ្រប់គ្រងអនាម័យដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំងជាដ�ើមគឺជា
កិច្ចការសំខាន់។

72

(1) រប�ៀបចិញ្ចឹមកូនមាន់
[1] រប�ៀបចិញ្ចឹមដោយប្រើឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាប្រអប់
ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមមាន់ទម្រង់ជាប្រអប់ គឺជាបរ ិក្ខា រនៅជំហានដំបូងបង្អស់ ដោយភ្ជាប់ផ្នែកដែលជាប្រភព
កម្ដៅនៅក្នុងប្រអប់ធ្វើពីឈ�ើ។ ទម្រង់នេះសាកសមសម្រាប់ការចិញ្ចឹមកូនមាន់ពីប្រហែល50~100ក្បាល។
[2] រប�ៀបចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរ
ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរគឺជាបរ ិក្ខា រដែលសាកសមសម្រាប់ការចិញ្ចឹមកូនមាន់ជាច្រើនក្បាល
ដោយសារទម្រង់នេះមិនសូវប្រើកន្លែងច្រើន ដោយគេបន្តុបកញ្ច្រែ ងចិញ្ចឹមមាន់ជាន់ល�ើគ្នាដែលមានផ្នែក
នៃប្រភពកម្ដៅនិងបាតធ្វើឡ�ើងអំពីសំណាញ់លោហៈ សំណាញ់ញឹក ឬ បន្ទះក្ដា រតម្រៀប។

ជាមួយនឹងការលូតលាស់របស់កូនមាន់ គេធ្វើការផ្លាស់កូនមាន់តូចទៅទ្រុងកូនមាន់មធ្យមនិងបន្តទៅទ្រុងកូន
មាន់ធំ ដ�ើម្បីចិញ្ចឹមបន្តបន្ទាប់។ ការចិញ្ចឹមក្នុងទម្រង់នេះនឹងមិនត្រូវការចំណាយថវ ិកាច្រើនទេ ប៉ុន្តែ នៅរដូវរងា
គេអាចជួបបញ្ហា ក្នុងការរក្សាកម្ដៅអោយមានលក្ខណៈស្មើគ្នានៅក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹម។
[3] រប�ៀបចិញ្ចឹមកូនមាន់ល�ើផ្ទៃរាប
គឺជាវ ិធីចិញ្ចឹមកូនមាន់នៅល�ើផ្ទៃកម្រាលនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ ដោយប្រើឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់
ជាឆ័ត្រ ឬប្រើបំពង់ទឹកក្ដៅដែលបំពាក់នៅក្រោមផ្ទៃកម្រាលឬទ្រុងដ�ើម្បីបន្ថែមកម្ដៅ(ការកម្ដៅតាមផ្ទៃកម្រាល)ឬប្រើខ្យល់ក្ដៅដ�ើម្បីកម្ដៅរោងចិញ្ចឹមកូនមាន់ទាំងមូល។ ទម្រង់នេះសាកសមសម្រាប់ការចិញ្ចឹមមាន់ច្រើន
ក្បាល ហ�ើយគេធ្វើការចិញ្ចឹមបែបនេះរហូតដល់ពេលត្រូវបញចូ្ លកូនមាន់ទៅក្នុងទ្រុងកូនមាន់ធំឬទៅក្នុងទ្រុង
មាន់ពេញវ ័យដោយផ្ទាល់តែម្ដង។ សីតុណ្ហភាពមានលក្ខណៈស្មើគ្នាគ្រប់កន្លែង ហ�ើយគេអាចសន្សំកម្លាំង
សម្រាប់ការងារសម្លាប់មេរោគជាដ�ើម ប៉ុន្តែ ការរ�ៀបចំជាទម្រង់នេះត្រូវការចំណាយប្រាក់ច្រើន។
(2) ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលកូនមាន់តូច
[1] ការបញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹម (ការទទួលកូនមាន់ចូល)កូនមាន់ដែលទ�ើបនឹងក�ើត បន្ទាប់ពីភ្ញា ស់ ទម្រាំគេបញជូន្ ពួកវាដល់កន្លែងចិញ្ចឹមមាន់គឺត្រូវការពេលវេលា

គួរសមដែរ ដូច្នេះ នៅពេលទៅដល់ភ្លាម គេត្រូវផ្ដល់ទឹកដល់កូនមាន់ ហ�ើយដាក់ពួកវានៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតនៅស្ងប់
ស្ងៀមមួយរយៈពេលសិន ដ�ើម្បីអោយកូនមាន់មានកម្លាំងឡ�ើងវ ិញ។ ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ដែលរួមមាន
ទម្រង់ជាធ្នើរ ទម្រង់ឆ័ត្រនៅល�ើផ្ទៃរាប(ប្រើប្រាស់របងព័ទ្ធ) និង ទម្រង់ផ្ដល់កម្ដៅតាមផ្ទៃកម្រាល(ប្រើប្រាស់របង
ព័ទ្ធ) ទោះក្នុងករណីណាក៏ដោយ ក៏គេត្រូវកម្ដៅឧបករណ៍ទាំងនោះអោយស្ថិតនៅសីតុណ្ហភាពប្រហែល32~
35អង្សាសេ និងរក្សាសំណ�ើមអោយស្ថិតនៅប្រហែល65%ទុកជាមុន។ គេធ្វើការបញចូ្ លកូនមាន់ទៅក្នុងឧបករណ៍
ចិញ្ចឹមកូនមាន់ ដោយសង្កេតម�ើលស្ថានភាពរបស់កូនមាន់យ៉ាងដិតដល់។ ប្រសិនប�ើឃ�ើញមានកូនមាន់

ដែលមានសុខភាពខ្សោយ គេនឹងដកកូនមាន់នោះចេញ។ នេះហៅថា ការបញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹម។
របងព័ទ្ធគឺជារបងដែលមានរាងជារង្វង់ មានកម្ពស់ប្រហែល30សង់ទីម៉ែត្រ ដែលអាចអោយគេចិញ្ចឹមនិងផ្ដល់
កម្ដៅដល់កូនមាន់ដែលនៅក្នុងនោះ។

73

កូនមាន់ដែលមានសុខភាពរ ឹងមាំ

កូនមាន់ដែលមានសុខភាពខ្សោយ

[2] ការចាប់ផ្ើមអោ
ដយចំណីរយៈពេលនៃការចាប់ផ្តើមឲ្យចំណី ជាញឹកញាប់គឺនៅពេលដែលផ្នែកល�ឿងនៃស៊ុតដែលមាននៅសល់ក្នុងរាង
កាយរបស់កូនមាន់ត្រូវបានរ ំលាយអស់ភាគច្រើន ដែលគេគួរតែឲ្យចំណីនៅក្នុងរយៈ25-60ម៉ោ ងក្រោយពេលញាស់
ប៉ុន្តែតាមការអនុវត្តជាក់ស្តែង ករណីដែលគេឲ្យចំណីទៅតាមការកំណត់ពេលវេលាចាប់ផ្តើមឲ្យចំណីនៅកន្លែង
ភ្ញា ស់ក៏មានដែរ។
នៅពេលគេបញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមហ�ើយ គេនឹងរ�ៀបចំចំណីលាយជាមួយទឹកអោយទៅ

ជាជ្រាយសម្រាប់ផ្ដល់អោយកូនមាន់ ដោយគេដាក់ចំណីនោះនៅល�ើក្រដាសឬប្រអប់ដែលមានគែមរាក់(ចានសម្រាប់កូនមាន់)ដែលគេដាក់នៅល�ើបាតនៃផ្នែកផ្ដល់កម្ដៅនៅក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់។ នេះហៅថា
ការចាប់ផ្ើមអោ
ដយចំណី។ ការចាប់ផ្ើដមអោយចំណីធ្វើឡ�ើងដោយ1ថ្ងៃ5~6ដងសម្រាប់រយៈពេល3ថ្ងៃហ�ើយបន្ទាប់ពីនោះ គេនឹងបន្ថយចំនួនដងមកត្រឹម1ថ្ងៃ4ដង។ គេតម្រៀបឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីនិងឧបករណ៍
ផ្ដល់ទឹកអោយឆ្លាស់គ្នា ដ�ើម្បីអោយកូនមាន់អាចស៊ីចំណីបានស្រួល។ នៅប្រហែល1សប្តា ហ៍ដំបូង គេគួរតែបំពាក់
អំពូលភ្លើងដ�ើម្បីអោយកូនមាន់ដឹងអំពីទីកន្លែងដែលមានចំណីនិងទឹកផឹក។
[3] ការកាត់ចំពុះ (ការកាត់ចុងចំពុះ ឬ ការតម្រឹមចំពុះ)ការកាត់ចំពុះមានប្រសិទ្ធិភាពទប់ស្កា ត់ទម្លាប់អាក្រក់នៃការចឹកគូទឬស្លាបជាដ�ើមនៅក្នុងហ្វូងមាន់ ចាប់ពី

ដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យមទៅ។ ជាទូទៅ គេធ្វើការដុតនិងកាត់ចំពុះល�ើនិងក្រោមប្រវែង1/2ដោយប្រើឧបករណ៍
កាត់ចំពុះ ក្នុងអំឡុងពេលកូនមាន់មានអាយុ1~2សប្ដា ហ៍។[4] ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹម

ករណីរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ សម្រាប់ការចិញ្ចឹមទម្រង់ជាធ្នើរ គេគួរចិញ្ចឹមកូនមាន់ចំនួន33~
34ក្បាល/ម៉ែត្រការេរហូតដល់កូនមាន់មានអាយុ6សប្ដា ហ៍ ហ�ើយសម្រាប់ការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប គេគួរចិញ្ចឹមកូន
មាន់ចំនួន18~20ក្បាល/ម៉ែត្រការេរហូតដល់កូនមាន់មានអាយុ6សប្ដា ហ៍។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ករណីរោងចិញ្ចឹមមាន់
ដែលគ្មានបង្អួច វាមានល័ក្ខខ័ណ្ឌបរ ិស្ថានល្អជាងរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ ដូច្នេះ ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹម
មានកម្រិតខ្ពស់ជាង។

(3) ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យម
នៅដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យម គេត្រូវព្យាយាមធ្វើអោយកូនមាន់ហាត់ប្រាណអោយបានច្រើន និង ធ្វើអោយ
វាស៊ាំ ទៅនឹងបរ ិយាកាសខាងក្រៅតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដ�ើម្បីអោយកូនមាន់មានរូបរាងកាយរ ឹងមាំ។ នៅក្នុង
ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរ នៅពេលកូនមាន់មានអាយុប្រហែល4សប្ដា ហ៍ គេនឹងប្ដូរកូនមាន់ទាំងនោះទៅ

74កាន់ធ្នើរសម្រាប់កូនមាន់មធ្យមវ ិញ។ សម្រាប់ចំនួនកូនមាន់ដែលគេបញចូ្ លក្នុងធ្នើរនីមួយៗ គឺគេកំណត់ត្រឹមចំនួនដែល
អាចអោយកូនមាន់ក្នុងធ្នើរនោះតម្រៀបគ្នានៅឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីបានទាំងអស់គ្នានិងដោយងាយស្រួល។ ដង់ស៊ីតេ
នៃការចិញ្ចឹមអាចមានឥទ្ធិពលដល់ការលូតលាស់និងស្ថានភាពសុខភាពរបស់កូនមាន់នៅពេលក្រោយ។ ការប្ដូរ
កន្លែងគឺជាស្ត្រេសដ៏ធំមួយសម្រាប់កូនមាន់ ព្រោះវាក៏ជាពេលដែលគេត្រូវផ្លាស់ប្ដូរចំណីទៅជាចំណីសម្រាប់កូនមាន់
មធ្យមផងដែរ ដូច្នេះ គេត្រូវប៉ះពាល់កូនមាន់ក្នុងអំឡុងពេលនេះដោយទន់ភ្លន់។ ដ�ើម្បីកាត់បន្ថយស្ត្រេសនិងទប់ស្កា ត់ការក�ើតជំងឺផ្សេងៗរបស់កូនមាន់ គេគួរធ្វើការលាយថ្នាំប្រឆាំងមេរោគឬថ្នាំវ ីតាមីនផ្សេងៗនៅក្នុងទឹក រួចផ្ដល់អោយ
កូនមាន់រយៈពេល2~3ថ្ងៃជាការល្អ។
[1] ការលូតលាស់របស់កូនមាន់
នៅរយៈពេលពាក់កណ្ដា លដំបូងនៃដំណាក់កាលចិញ្ចឹមកូនមាន់ ការលូតលាស់របស់កូនមាន់មានភាពឆាប់រហ័ស
ណាស់។ ជាពិសេស នៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការចិញ្ចឹម កូនមាន់អាចលូតលាស់បានទម្ងន់ល�ើសពី65ក្រាមនៅអា
យុ1សប្ដា ហ៍ និង បានទម្ងន់ល�ើសពី120ក្រាមនៅអាយុ2សប្ដា ហ៍ ហ�ើយបានទម្ងន់ល�ើសពី190ក្រាមនៅអាយុ3សប្ដា ហ៍ដំបូង។ បន្ទាប់ពីនោះ អត្រាក�ើនទម្ងន់មានលក្ខណៈថយចុះបន្តិចម្ដងៗមកវិញ ប៉ុន្តែ ការក�ើនទម្ងន់ក្នុង1ថ្ងៃនៅ
តែមានការក�ើនឡ�ើងឆាប់រហ័សរហូតដល់កូនមាន់មានអាយុប្រហែល10សប្ដា ហ៍(ទម្ងន់ល�ើសពី850ក្រាម) លុះចូល
ដល់រយៈពេលចុងក្រោយនៃដំណាក់កាលចិញ្ចឹមកូនមាន់ អត្រាក�ើនទម្ងន់មានការថយចុះស្របពេលនឹងការចាប់
ផ្ដើមពេញវ ័យរបស់មាន់ ហ�ើយសន្ទុះនៃការលូតលាស់របស់មាន់មានលក្ខណៈយឺតៗវ ិញ។[2] ការថ្លឹងទម្ងន់កូនមាន់ និងទម្ងន់ជាមធ្យម
ដោយសារតែគេចិញ្ចឹមកូនមាន់ក្នុងគោលដៅឲ្យមានទម្ងន់តាមស្តង់ដារដែលមានបង្ហាញនៅក្នុងស�ៀវភៅ
ណែនាំអំពីពូជមាន់ ដូច្នេះការថ្លឹងទម្ងន់ គឺជាការចាំបាច់។ កូនមាន់ដែលមានទម្ងន់ស្រាលពេក គឺមិនល្អទេ ដូច្នេះ
ចាំបាច់ត្រូវរក្សាទម្ងន់របស់វាកុំឲ្យខុសគ្នាខ្លាំង (ទម្ងន់ដូចគ្នា) ពីមាន់ផ្សេងៗនៅក្នុងហ្វូង ដោយកុំឲ្យមានទម្ងន់ធ្ងន់ ឬស្រាលជាងគេ។

(4) ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលកូនមាន់ធំ
គោលដៅនៃការចិញ្ចឹមមាន់ក្នុងដំណាក់កាលកូនមាន់ធំគឺ ដ�ើម្បីធ្វើអោយមាន់មានរាងកាយរ ឹងមាំគ្រប់គ្រាន់អាច
ទប់ទល់នឹងរយៈពេលវែងនៃការផលិតស៊ុតបាន និង ដ�ើម្បីធ្វើអោយមាន់អាចចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុតនៅអាយុដែលសម
ស្រប។ ករណីការចិញ្ចឹមទម្រង់ជាធ្នើរ នៅពេលគេផ្លាស់ប្ដូរកូនមាន់ទៅធ្នើរសម្រាប់កូនមាន់ធំ គេត្រូវធ្វើការបញចូ្ លកូនមាន់ដែលមានការលូតលាស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាទៅក្នុងធ្នើរដូចគ្នា។ សម្រាប់ចំនួននៃកូនមាន់ដែលបញចូ្ លក្នុង

ធ្នើរមួយ គឺដូចទៅនឹងដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យមដែរ ដោយកំណត់ត្រឹមចំនួនដែលអាចអោយកូនមាន់តម្រៀបគ្នា
នៅឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីបានគ្រប់គ្នានិងដោយងាយស្រួល។

គេក៏ត្រូវប្ដូរចំណីពីចំណីសម្រាប់កូនមាន់មធ្យមទៅជាចំណីសម្រាប់កូនមាន់ធំផងដែរ។ បរ ិមាណស៊ីចំណីរបស់
កូនមាន់មានការក�ើនឡ�ើងស្របទៅតាមការក�ើនឡ�ើងនៃទម្ងន់របស់វា ហ�ើយការបញ្ចេ ញលាមកក៏មានបរ ិមាណក�ើន
ឡ�ើងដែរ។ ប្រសិនប�ើគេទុកលាមកទាំងនោះចោល វានឹងបញ្ចេ ញឧស្ម័នអាម៉ូញាក់ជាដ�ើមដែលជាឧស្ម័នពុល ដូច្នេះ
ការបោសសម្អាតរួមទាំងការសម្អាតលាមកគឺមិនអាចខ្វះបាននោះទេ។ កូនមាន់ធំដែលឆាប់ពេញវ ័យអាចចាប់ផ្ើម
ដផលិតស៊ុតចាប់ពីអាយុប្រហែល130ថ្ងៃទៅ ដូច្នេះ គេត្រូវបញជូនមាន
្់ទាំងនោះទៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ពេញវ ័យអោយបាន
មុនពេលនោះ។

75

[1] ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹម
ករណីរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ សម្រាប់ការចិញ្ចឹមទម្រង់ជាធ្នើរ គេគួរចិញ្ចឹមមាន់ចំនួន22~25
ក្បាល/ម៉ែត្រការេរហូតដល់មាន់មានអាយុ18សប្ដា ហ៍ ហ�ើយសម្រាប់ការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប គេគួរចិញ្ចឹមមាន់ចំនួន
7~8ក្បាល/ម៉ែត្រការេរហូតដល់មាន់មានអាយុ18សប្ដា ហ៍។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ករណីរោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលគ្មានបង្អួច
វាមានល័ក្ខខ័ណ្ឌបរ ិស្ថានល្អជាងរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ ដូច្នេះ ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹមមានកម្រិតខ្ព
ស់ជាង។
[2] ការគ្រប់គ្រងពន្លឺ
នៅដំណាក់កាលកូនមាន់ធំ គេធ្វើការគ្រប់គ្រងពន្លឺដោយប�ើកអំពូលភ្លើងនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ ដ�ើម្បី
សម្រួលរយៈពេលនៃពេលថ្ងៃ (រយៈពេលនៃពេលថ្ងៃ + រយៈពេលបំភលឺភ្ល្ ើង)។ គេធ្វើបែបនេះដ�ើម្បីសម្រួលរយៈពេល
នៃការលូតលាស់ពេញវ ័យរបស់កូនមាន់ ដោយប្រសិនប�ើពេលថ្ងៃមានរយៈពេលខ្លី ការលូតលាស់ពេញវ ័យរបស់កូនមាន់មានល្បឿនយឹត ផ្ទុយទៅវ ិញ ប្រសិនប�ើពេលថ្ងៃមានរយៈពេលវែង ការលូតលាស់ពេញវ ័យរបស់កូ
នមាន់មានល្បឿនល�ឿន។ ជាទូទៅ មាន់ក្នុងបម្រើបម្រាស់មានទំនោរឆាប់លូតលាស់ពេញវ ័យណាស់
ដូច្នេះ នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ គេធ្វើការគ្រប់គ្រងពន្លឺដ�ើម្បីពន្យឺតការលូតលាស់ពេញវ ័យរបស់
មាន់ទាំងនោះ។ ការបំភលឺភ្ល្ ើងនៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមកូនមាន់ធ្វើឡ�ើងក្នុងគោលបំណងអោយមាន់ចាប់ផ្ើម
ដពេញវ ័យ(ចាប់ផ្ើដមផលិតស៊ុត)នៅអាយុដែលសមស្រប។ អាយុពេញវ ័យរបស់មាន់មានលក្ខណៈខុសគ្នាទៅ
តាមពូជមាន់នីមួយៗ ដូច្នេះ គេគួរធ្វើការគ្រប់គ្រងដោយផ្អែកទៅល�ើអាយុពេញវ ័យដែលសមស្របបំផុតសម្រាប់
ពូជមាន់នីមួយៗ។
នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលគ្មានបង្អួច មិនមានការទទួលឥទ្ធិពលពីរយៈពេលនៃពេលថ្ងៃនោះទេ ដូច្នេះ គេអាចគ្រប់គ្រងពន្លឺទៅតាមគម្រោងដែលបានរ�ៀបចំ។ គេគួរកំណត់កម្រិតពន្លឺត្រឹម5~10លុចនៅទីកន្លែងដែល
មាន់ស្ថិតនៅ ហ�ើយគេមិនគួរកាត់បន្ថយរយៈពេលបំភលឺភ្ល្ ើងទេចាប់ពីដំណាក់កាលមាន់ពេញវ ័យទៅ។
[3] ការថ្លឹងទម្ងន់ និងការកម្រិតចំណីដែលត្រូវឲ្យ
ការគ្រប់គ្រងទម្ងន់របស់កូនមាន់ធំ គឺជារ�ឿងសំខាន់ តាមរយៈការធ្វើឲ្យទម្ងន់របស់វាខិតជិតទៅនឹងទម្ងន់

ស្តង់ដារ នៅពេលក្រោយ អាចឲ្យគេទទួលបានលទ្ធផលផលិតស៊ុតដែលល្អៗច្រើន ។ ជារ�ៀងរាល់សប្តា ហ៍ គេធ្វើ
ការថ្លឹងទម្ងន់ រួចធ្វើការកំណត់បរ ិមាណចំណីដែលត្រូវផ្តល់ឲ្យនៅសប្តា ហ៍បន្ទាប់។ នៅក្នុងករណីដែលវាលូតលាស់
ហួសទម្ងន់សង្ត ់ដារ គេត្រូវចាប់យករប�ៀបនៃការកម្រិតបរ ិមាណចំណីដែលត្រូវឲ្យ។

6 ការផលិតស៊ុតរបស់មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត និង ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលមាន់ពេញវ ័យ(1) ការចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុត
មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុតចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុតនៅពេលវាមានអាយុប្រហែល18សប្ដា ហ៍(ប្រហែល130ថ្ងៃ) បន្ទាប់ពី
នោះរយៈពេល2~4ខែ ការផលិតស៊ុតមានបរ ិមាណច្រើនបំផុត ហ�ើយបន្ទាប់ពីនោះទ�ៀត ការផលិតស៊ុតនឹងមានការ
ថយចុះបន្តិចម្ដងៗ។ ការប្រែប្រួលបរ ិមាណផលិតស៊ុតបែបនេះ ហៅថា បម្រែបម្រួលនៃការផលិតស៊ុត។ ថ្ងៃដែលសត្វ
មាន់ផលិតស៊ុតជាល�ើកដំបូង ហៅថា អាយុផលិតស៊ុតដំបូង ហ�ើយក៏ជាពេលដែលមាន់ពេញវ ័យផងដែរ។ ការឆាប់
ឬក្រពេញវ ័យរបស់មាន់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងដល់លទ្ធផលនៃការផលិតស៊ុតនៅពេលក្រោយ។ ការឆាប់ឬក្រពេញវ ័យអាចបណ្ដា លមកពីតំណពូជ ប៉ុន្តែវាក៏ទទួលឥទ្ធិពលខ្លាំងពីរយៈពេលនៃពេលថ្ងៃនិងការផ្គត់ផ្គង់សារធាតុចិញ្ចឹមផង
ដែរ។ ហេតុនេះហ�ើយ ទ�ើបនៅដំណាក់កាលចិញ្ចឹមកូនមាន់ គេប្រើប្រាស់វ ិធីគ្រប់គ្រងពន្លឺនិងការផ្ដល់ចំណី ដ�ើម្បីធ្វើ
អោយមាន់ពេញវ ័យនៅអាយុដែលសមស្រប។

76

[1] ការកក�ើតស៊ុត និង ការបញ្ចេ ញស៊ុត
នៅក្នុងក្រពេញអូវែររបស់មាន់ដែលចាប់ផ្ើមផ
ដលិតស៊ុតមានផ្ទុកកន្សោមស៊ុតជាច្រើនដែលមានអង្កត់ផចិត
្
1~35មីលីម៉ែត្រនិងស្ថិតនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ផ្សេងៗពីគ្នា។ នៅពេលកន្សោមស៊ុតលូតលាស់រហូតដល់
ទំហំធំផុតហ�ើយ ភ្នាសខាងក្រៅរបស់វានឹងរហែក ដ�ើម្បីបញ្ចេ ញអូវលុ (ផ្នែកល�ឿងនៃស៊ុត)ឆ្លងកាត់ផ្នែករាងជា
ឡាវចូលទៅដៃស្បូន។ ផ្នែកល�ឿងនៃស៊ុតនឹងចាប់ផ្ើដមកក�ើតផ្នែកសនៃស៊ុតនៅត្រង់ទីតាំងដែលជាផ្នែករ ីកធំនៅក្នុងស្បូនមាន់ ហ�ើយភ្នាសនៃសម្បកស៊ុតកក�ើតនៅផ្នែកចង្អៀត ចំណែកសម្បកស៊ុតកក�ើតនៅផ្នែកស្បូនរ

បស់មាន់ ដោយស៊ុតដែលទទួលបាននឹងត្រូវបញ្ចេ ញតាមរន្ធបញ្ចេ ញស៊ុត ។ ពីការបញ្ចេ ញស៊ុតមួយទៅការ
បញ្ចេ ញស៊ុតមួយទ�ៀតមានរយៈពេល25~26ម៉ោ ង។មិន�ន់េពញវ�យ
កេន�មស៊ុត

្រកេពញអូ ែវរកេន�មស៊ុត

ែផ�ក�ងជី�វ

ែផ�ក រ �កធំ(ែផ�កសៃនស៊ុត
ែផ�កបេ�� ញ)ៃដស្ប�ន

ែផ�កចេង� �តែផ�កស្ប�ន
(កំពុង�នស៊ុត)េ�ះេវៀនធំនិងចុងេ�ះេវៀន

ែផ�ក��រ�ស
ែស្បករន� បេ�� ញ�កសំណល់សរ ីរាង្គបន្តពូជបស់សត្វមាន់

[2] វដ្តនៃការផលិតស៊ុត
ការផលិតស៊ុតរបស់សត្វមាន់ គឺបង្ហាញនូវវដ្តដែលវាធ្វើការផលិតស៊ុតក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ បន្ទាប់ពីនោះ
វាផ្អាកការផលិតរយៈពេល 1ថ្ងៃ (ឬ2-3ថ្ងៃ) ក្រោយពីផ្អាករួចហ�ើយវាបន្តផលិតស៊ុតក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃទ�ៀត។
វដ្តបែបនេះ គេហៅថា វដ្តនៃការផលិតស៊ុត ហ�ើយការផលិតជាស៊េរ ីជាបន្តបន្ទាប់ គេហៅថា ពងមួយសម្បុក

(clutch)។

[3] ការប្រែប្រួលរដូវនៃការផលិតស៊ុត
សត្វមាន់ ផលិតស៊ុតច្រើននៅក្នុងរដូវដែលមានថ្ងៃយូរ វាផលិតបានច្រើននៅរដូវផ្ការ ីក ហ�ើយផលិតបាន
តិចនៅរដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះ នៅក្រោមថ្ងៃយូរនៃធម្មជាតិ ។ ដូច្នេះហ�ើយ ទម្រង់នៃការផលិតស៊ុត គឺខុសគ្នាទៅតាមរដូវ
នៃការញាស់ ហ�ើយកូនមាន់ដែលញាស់ត្រូវបានបង្ហាញពីទម្រង់នៃការផលិតស៊ុតដែលមានលក្ខណៈផ្ទុយគ្នារវាង
រដូវផ្ការ ីកនិងរដូវស្លឹឈ�ើជ្រុះ រដូវរងានិងរដូវក្តៅ ។ សីតុណ្ហភាពដែលសមស្របសម្រាប់ការផលិតស៊ុត គឺ12-25អង្សា
សេ។

77

(2) ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលមាន់ពេញវ ័យ[1] ការផ្គត់ផ្គង់ចំណីនិងទឹក
ចំណីនៅដំណាក់កាលមាន់ពេញវ ័យ ជាទូទៅ គេបែងចែកបរ ិមាណចំណីសម្រាប់1ថ្ងៃជាពីរពេលគឺពេល
ព្រឹកនិងពេលរស�ៀល ហ�ើយគេផ្ដល់ចំណីអោយមាន់ដោយសង្កេតម�ើលស្ថានភាពស៊ីចំណីរបស់វា។ គេអាចប្រើ
ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីដោយស្វ័យប្រវត្តិដ�ើម្បីផ្ដល់ចំណីច្រើនដងក្នុង1ថ្ងៃ ធ្វើបែបនេះអាចបំបាត់ការរ� ើសចំណី
ឬសល់ចំណីរបស់មាន់ និងធ្វើអោយការស៊ីចំណីមានលក្ខណៈថេរ។
នៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការផលិតស៊ុត មាន់ផលិតស៊ុតយ៉ា ងឆាប់រហ័សស្របពេលជាមួយនឹងការ
លូតលាស់របស់វា ដូច្នេះ គេផ្ដល់ចំណីដែលមានជាតិប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ ហ�ើយគេចាប់ផ្ើមដ កាត់បន្ថយកម្រិត
នៃប្រូតេអ៊ីនមិនសុទ្ធ(CP)នៅដំណាក់កាលកណ្ដា លនៃការផលិតស៊ុត(អាយុប្រហែល40~60សប្ដា ហ៍) និងដំណាក់កាលចុងក្រោយ (ចាប់ពីអាយុប្រហែល60សប្ដា ហ៍ទៅ) ស្របទៅតាមកម្រិតនៃការផលិតស៊ុតនិងការ
លូតលាស់របស់មាន់។
គេផ្ដល់ទឹកថ្មីៗអោយមាន់ដ�ើម្បីអោយវាអាចផឹកទឹកបានគ្រប់ពេលវេលា ជាពិសេសនៅរដូវក្ដៅ គឺមិនត្រូវ
អោយដាច់ទឹកនោះទេ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេចាំបាច់ត្រូវគ្រប់គ្រងកុំអោយសីតុណ្ហភាពទឹកក�ើនឡ�ើងខ្ពស់ ហ�ើយកុំអោយ
ទឹកប្រែក្លា យជាកកនៅរដូវរងា។
[2] ការប្រមូលស៊ុត
ការផលិតស៊ុតស្ទើរតែទាំងអស់គឺបញ្ចប់នៅពេលព្រឹក។ នៅកន្លែងចិញ្ចឹមមាន់ដែលមានបំពាក់ឧបករណ៍
ប្រមូលស៊ុតដោយស្វ័យប្រវត្តិ គេធ្វើការប្រមូលស៊ុតច្រើនដងក្នុង1ថ្ងៃ រួចធ្វើការបញ្ចេ ញទំនិញតែម្ដង។ នៅកន្លែង
ចិញ្ចឹមមាន់ដែលមិនមានបំពាក់ឧបករណ៍ប្រមូលស៊ុតដោយស្វ័យប្រវត្តិ គេប្រើកញ្ច្រែ ងប្រមូលស៊ុតឬថាសរ�ៀប
ស៊ុតឬកញ្ច្រែ ងរ�ៀបស៊ុត ហ�ើយដ�ើម្បីរក្សាភាពស្រស់របស់ស៊ុត គេធ្វើការប្រមូលស៊ុតដោយដៃបែបនេះដោយ
បែងចែកការប្រមូលជាច្រើនដងក្នុង1ថ្ងៃតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
[3] ការសម្អាតលាមក និង ការបោសសម្អាត
ដ�ើម្បីរក្សាអនាម័យនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ គេអនុវត្តការងារសម្អាតលាមកជាប្រចាំ។ ជាពិសេស ចាប់ពីរដូវផ្ការ ីកដល់រដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះដែលជារដូវមានការក�ើតឡ�ើងនៃសត្វរយុ ច្រើន គេត្រូវធ្វើការសម្អាតលាមក
អោយបានម៉ត់ចត់ និងធ្វើការកម្ចាត់លាមកទាំងនោះអោយបានឆាប់រហ័សនៅអគារកម្ចាត់លាមកមាន់។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត សម្រាមឬធូលីនៅតាមទ្រុង ឧបករណ៍ ពិតាន ជញ្ជា ំងជាដ�ើមដែលស្ថិតនៅជុំវ ិញមាន់ចិញ្ចឹមយក
ស៊ុត នឹងក្លា យជាកន្លែងរស់រានសម្រាប់សត្វលអិត្ ពីខាងក្រៅជាដ�ើម ដូច្នេះ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេ
ត្រូវធ្វើការបោសសម្អាតនិងកម្ចាត់ចោលសម្រាមទាំងនោះ ដ�ើម្បីរក្សាអនាម័យនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់។
[4] ការគ្រប់គ្រងបរ ិស្ថាន
សីតុណ្ហភាពនៃមាន់ពេញវ ័យដែលមានសុខភាពល្អ គឺប្រហែល 41អង្សាសេ។
i ប្រតិកម្មទៅនឹងអាកាសធាតុក្ដៅនិងការគ្រប់គ្រងនៅរដូវក្ដៅ
នៅពេលសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសឡ�ើងខ្ពស់ សត្វមាន់នឹងមានប្រតិកម្មបញ្ចេ ញកម្ដៅក្នុងខ្លួនដូចជា

ដកដង្ហើមដោយហាមាត់ ចំនួនដកដង្ហើមក�ើនឡ�ើង(ការដកដង្ហើមសម្រួល ឬ Panting) ប�ើកស្លាប ជាដ�ើម ដ�ើម្បី
ទប់ស្កា ត់ការឡ�ើងខ្ពស់នៃកម្ដៅក្នុងខ្លួនរបស់វា។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត បរ ិមាណផឹកទឹកក៏ក�ើនឡ�ើង ហ�ើយលាមកវា

មានលក្ខណៈរាវដូចទឹក។ ប្រសិនប�ើសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសក�ើនល�ើស30អង្សាសេ វានឹងអាចមានឥទ្ធិពល
ដល់អត្រាផលិតស៊ុតនិងគុណភាពរបស់ស៊ុត។ មានន័យថា នៅពេលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ បរ ិមាណស៊ី

78ចំណីរបស់មាន់មានការថយចុះ ដូច្នេះ ទម្ងន់ស៊ុតក៏មានលក្ខណៈតូចទៅ ហ�ើយសម្បកស៊ុតក៏មានលក្ខណៈ
ស្ដើងផងដែរ។
ii ប្រតិកម្មទៅនឹងអាកាសធាតុត្រជាក់និងការគ្រប់គ្រងនៅរដូវរងា
នៅពេលសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសធ្លាក់ចុះ សត្វមាន់នឹងរមួលខ្លួន ព្រមទាំងបញ្ឈររោម ដ�ើម្បីកុំអោយ

បាត់បង់កម្ដៅពីក្នុងខ្លួន។ បរ ិមាណស៊ីចំណីនឹងក�ើនឡ�ើង ប៉ុន្តែការផលិតស៊ុតមានការថយចុះ។

iii ការគ្រប់គ្រងពន្លឺ

គឺជាបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងដោយគេធ្វើការប�ើកអំពូលភ្លើងនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ និងផ្ដល់រយៈពេលបំភលឺ្
(រយៈពេលនៃពេលថ្ងៃ+រយៈពេលបំភលឺភ្ល្ ើង)អោយបានសមស្រប ដ�ើម្បីគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ពេញវ ័យនិង ជម្រុញការផលិតស៊ុតរបស់មាន់។ នៅដំណាក់កាលមាន់ពេញវ ័យក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ សម្រាប់ដំណាក់កាលដំបូងនៃការផលិតស៊ុត គេកំណត់រយៈពេលបំភលឺ(្ រយៈពេលនៃពេលថ្ងៃ+រយៈពេលបំភលឺភ្ល្ ើង)អោយមានរយៈពេល14~15ម៉ោ ងគ្រប់ទាំងអស់ ហ�ើយនៅពេលគេសម្គាល់ឃ�ើញច្បាស់
ថាការផលិតស៊ុតមានការថយចុះ គេចាប់ផ្ើដមពន្យាររយៈពេលបំភលឹអោ
្យវែងទៅៗ(កំណ�ើនបន្តិចម្ដងៗ :30នាទីក្នុង2សប្ដា ហ៍) ហ�ើយនៅពេលរយៈពេលបំភលឺក�្ ើនឡ�ើងដល់17ម៉ោ ង គេនឹងបន្តរក្សាកម្រិតនេះតទៅ។
ទោះជាគេពន្យាររយៈពេលបំភលឹអោ
្យកាន់តែវែងជាងនេះ ក៏មិនអាចជម្រុញការផលិតស៊ុតបន្ថែមល�ើសពី
នេះទ�ៀតបានដែរ។
នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលគ្មានបង្អួច រយៈពេល2សប្ដា ហ៍បន្ទាប់ពីគេចាប់ផ្ើដមអោយចំណី គេធ្វើការបំភលឺ្

រយៈពេល24ម៉ោ ង ហ�ើយនៅពេលកូនមាន់មានអាយុ2សប្ដា ហ៍ហ�ើយ គេនឹងបំភលឺរ្ យៈពេល19ម៉ោ ង បន្ទាប់ពីនោះ
គេនឹងបន្ថយរយៈពេលបំភលឺ3្ 0នាទីរ�ៀងរាល់2សប្ដា ហ៍ (ការបន្ថយបន្ដិចម្ដងៗ) ហ�ើយនៅពេលមាន់មានអាយុ
18សប្ដា ហ៍ គេនឹងកំណត់រយៈពេលបំភលឹត្រឹម
្
14.5ម៉ោ ង។ បន្ទាប់ពីនោះ នៅដំណាក់កាលមាន់ពេញវ ័យ គេអនុវត្តដូចគ្នាទៅនឹងរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហផងដែរ។
iv ការផ្លាស់បតូរស្លាបដោយបង
្្ខំ និងរប�ៀបនៃការផ្លាស់បតូរ្

រយៈពេល1ឆ្នាំក្រោយពីបង្កើតកូនដំបូងរួច ការផលិតស៊ុតគឺមានការថយចុះ សម្បកស៊ុតក៏មានភាពស្តើង

ហ�ើយគុណភាពស៊ុតក៏ថយចុះផងដែរ។ វាផ្អាកការផលិតស៊ុតក្នុងរយៈពេល2-4ខែ ចាប់ពីរដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះដល់រដូវ
រងាដែលមានថ្ងៃខលី្ ហ�ើយនៅក្នុងចន្លោះពេលនោះ ក�ើតមានឡ�ើងនូវការផ្លាស់បតូរស្លាបដោយធម្ម
្ជាតិ ដោយវាជ្រុះ
ស្លាបចាស់ពីធម្មជាតិ ហ�ើយជំនួសវ ិញដោយស្លាបថ្មី។ ប្រសិនប�ើគេធ្វើការផ្លាស់បតូរស្លាបតាមបែបសិប្បនិម្មិតមុ
្នពេលផ្លាស់បតូរស្លាបដោយធម្ម
្ជាតិ គុណភាពសម្បកស៊ុតមានលក្ខណៈប្រស�ើរ ហ�ើយអាចពន្យាររយៈពេលនៃការ
ប្រមូលស៊ុតបានផងដែរ។ មធ្យោបាយនេះ គេហៅថាការផ្លាស់បតូរស្លាបដោយបង
្្ខំ។មធ្យោបាយដែលគេអនុវត្តជាទូទៅ គឺគេបង្អត់ចំណីវារយៈពេល10-14ថ្ងៃនៅក្នុងរដូវក្តៅ និង7-10ថ្ងៃនៅក្នុង

រដូវរងា នៅក្នុងអាយុប្រហែល 60សប្តា ហ៍ ហ�ើយគេផ្តាច់ភ្លើងស្របពេលជាមួយគ្នាផងដែរ។ បន្ទាប់ពីរយៈពេល
បង្អត់ចំណីត្រូវបានបញ្ចប់ គេឲ្យចំណីវាដោយបន្ថែមបរ ិមាណបន្តិចម្តងៗក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ។
v ការដកមាន់ដែលឥតបានការ
មាន់ដែលមានសុខភាពមិនល្អ ហ�ើយការផលិតស៊ុតមានការថយចុះ ទោះបីជាចិញ្ចឹមក៏ដោយក៏លទ្ធផល
នៃការផលិតស៊ុតមិនមានការក�ើនឡ�ើងទេ ហ�ើយវាក៏មិនផ្តល់ផលចំណេញដល់អាជីវកម្មផងដែរ។ មាន់ដែលឥត
បានការបែបនេះ ប�ើគេឃ�ើញមាននៅក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រចាំថ្ងៃ គេនឹងដកវាចេញ។

79

7 គុណភាពស៊ុតមាន់
ស៊ុតមាន់ភាគច្រើនត្រូវបានបញ្ចេ ញលក់ជាស៊ុតមានសំបកដែលត្រូវបានពងមកស្រាប់ដោយធ្វើឲ្យស្របតាម
ស្តង់ដារនៃការជួញដូរ។ គុណភាពស៊ុតមាន់កំណត់ដោយសភាពនៃសំបកស៊ុត ពងល�ឿង ពងសជាដ�ើម។
(1) ស្តង់ដារនិងគុណភាពស៊ុតមាន់
ប្រភេទស្តង់ដារនិងលក្ខណៈវ ិនិច្ឆ័យគឺ ចំពោះLLគឺស៊ុតមាន់1មានទម្ងន់ស្មើឬល�ើស70ក្រាមតែតិចជាង76ក្រាម Lគឺស្មើឬល�ើស64ក្រាមតែតិចជាង70ក្រាម Mគឺស្មើឬល�ើស58ក្រាមតែតិចជាង64ក្រាម MSគឺស្មើឬល�ើស52ក្រាមតែ
តិចជាង58ក្រាម Sគឺស្មើឬល�ើស46ក្រាមតែតិចជាង52ក្រាម SSគឺស្មើឬល�ើស40ក្រាមតែតិចជាង46ក្រាម។
ស៊ុតមាន់ដែលល្អគឺ រូបរាងធម្មតា គ្មានប្រឡាក់ សំបករលោងល្មមហ�ើយរ ឹងមាំ ហ�ើយគ្មានស្នាមប្រេះ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀតស៊ុតល្អគឺនៅពេលបំបែកវា ផ្នែកខាប់នៃពងសនឹងផុសឡ�ើងមកល�ើ ហ�ើយមិនឃ�ើញមានលាយឡំវត្ថុផ្សេង
(ឈាម កម្ទេចសាច់)។

ស៊ុតដែលអាចបញ្ចេ ញលក់បាន

ស៊ុតដែលមិនអាចបញ្ចេ ញលក់បាន

(2) កត្តាកំណត់គុណភាព
គុណភាពរបស់ស៊ុតមាន់ទទួលរងឥទ្ធិពលពី កត្តា តំណពូជ ចំណី រដូវ អាយុសត្វមាន់និងបរ ិស្ថានចិញ្ចឹមជាដ�ើម។
[1] សំបកស៊ុត
វាផ្សំឡ�ើងជាចម្បងដោយជាតិកាល់ស្យូមកាបូណាត ហ�ើយកាន់តែក្រឡាញឹកនិងក្រាស់គឺកាន់តែរ ឹងមាំ ហ�ើយប�ើស្តើងហ�ើយមិនរ ឹងមាំគឺនឹងភាគច្រើននឹងបែកឬរបួសដែលធ្វើឲ្យតម្លៃវានឹងធ្លាក់ចុះយ៉ា ងខ្លាំង។
ភាពរ ឹងមាំនៃសំបកស៊ុតជាទូទៅនឹងថយចុះដោយសារតែ កង្វះជីវជាតិពិសេសគឺជាតិអសរ ីរាង្គដូចជា
កាល់ស្យូមជាដ�ើម កម្តៅខ្លាំងនៅរដូវក្តៅ និងវ ័យចំណាស់នៃសត្វមាន់ជាដ�ើម។
[2] ពងស
មានសភាពថ្លា ពណ៌ល�ឿងព្រឿងៗឬល�ឿងបៃតងព្រឿងៗ ហ�ើយមានពីរផ្នែកគឺផ្នែករាវដូចទឹក(ផ្នែករាវនៃពងស)និងផ្នែកដែលខាប់(ផ្នែកខាប់នៃពងស)។ ផ្នែកខាប់នៃពងសកាន់តែផុសឡ�ើងខ្ពស់គឺកាន់តែល្អ។ កម្ពស់ផុសឡ�ើងនៃ
ផ្នែកខាប់នៃពងសនឹងធ្លាក់ចុះទៅតាមចំនួនថ្ងៃដែលស្តុកទុក ហេតុនេះវាក្លា យជារង្វា ស់នៃភាពថ្មីស្រស់របស់ស៊ុត។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត កម្ពស់ផុសឡ�ើងនេះនឹងកាន់តែខ្ពស់ប�ើអាយុមាន់កាន់តែក្មេង។

អាស្រ័យហេតុនេះហ�ើយ ដោយផ្អែកល�ើកម្ពស់នៃផ្នែកខប់របស់ពងសនិងទម្ងន់ស៊ុត តម្លៃលេខឈ្មោះថា
ហោយូនីត(Haugh unit) ត្រូវបានកំណត់ឡ�ើងជាសន្ទស្សន៍នៃភាពថ្មីស្រស់របស់ស៊ុត។ តំណក់ឈាម(ដុំឈាម)ឬដុំ
រាងដូចសាច់(ដុំសាច់)ដែលលាយឡំក្នុងពងស គឺមិនផ្តល់ផលប៉ះពាល់ទេ ប៉ុន្តែគេមិនចង់ឲ្យមានទេ។

80

[3] ពងល�ឿង
ជាតិពណ៌នៃពណ៌ល�ឿងនេះគឺបានមកពីជាតិពណ៌ដែលមានពោតនិងចំណីបៃតងដែលមានក្នុងចំណី។ ពងល�ឿងមានភាពយឺត ហ�ើយប�ើកាន់តែមូលនិងផុសឡ�ើងគឺកាន់តែល្អ។ ការផុសឡ�ើងនេះនឹងទៅជារាបស្មើទៅតាម
ពេលវេលាហ�ើយទីបំផុតភ្នាសពងល�ឿងនឹងរហែកខូចទ្រង់ទ្រាយ។

ស៊ុតដែលផ្តល់ពោតជាអាហារ

ស៊ុតដែលផ្តល់ម្សៅអង្ករជាអាហារ

8 ជំងឺរបស់មាន់
(1) ការសង្កេតម�ើលមាន់ និង ការរកឃ�ើញជំងឺ
នៅពេលដែលរោងចិញ្ចឹមមាន់កាន់តែធំ ហ�ើយចំនួនមាន់កាន់តែច្រើន ការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នៅក្នុងរោងងាយនឹង
មានលក្ខណៈមិនល្អប្រស�ើរ ហ�ើយកម្រិតឧស្ម័នពុលនិងសំណ�ើមក៏ក�ើនឡ�ើង ធ្វើអោយមាន់ងាយក�ើតជំងឺផ្លូវដង្ហើម។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត ប្រសិនប�ើអ្នកគ្រប់គ្រងមានចំនួនតិច វាងាយនឹងធ្វើអោយការគ្រប់គ្រងប្រចាំថ្ងៃ ការសម្អាតលាមក ការសង្កេតម�ើលស្ថានភាពសុខភាព និង ការគ្រប់គ្រងអនាម័យមានលក្ខណៈមិនគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះ គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះ
បញ្ហា នេះ។
នៅក្នុងចំណោមជំងឺទាំងអស់ ជំងឺដែលសំខាន់ពិសេសជាងគេនោះគឺ “ជំងឺឆ្លងដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់” ជាជំងឺដែលគេត្រូវអនុវត្តតាមការកំណត់នៅក្នុងច្បាប់ស្ដីអំពីការបង្កា រជំងឺឆ្លងនៅល�ើសត្វចិញ្ចឹម។ ជំងឺឆ្លងដែលមានចែង
នៅក្នុងច្បាប់ រួមមាន ជំងឺអាសន្នរោគមាន់ ជំងឺផ្ដាសាយបក្សីដោយវ ីរុសដែលមានលទ្ធភាពបង្ករោគខ្ពស់ ជំងឺញូ ៉វកាសល់
(Newcastle disease) ជំងឺឆ្លងបាក់តេរ ីសាល់ម៉ូនេឡាមាន់(ជំងឺរាកស ឬ Pullorum disease)។
[1] សកម្មភាពនៃមាន់ឈឺ
・គ្មានកម្លាំង ចលនាមិននឹងនរ មិនស៊ីចំណី។
・បរ ិមាណលាមកថយចុះ ពណ៌លាមកប្រែ រាករូស។
・មាន់ពេញវ ័យអាចនឹងឈប់ផលិតស៊ុត ឬផលិតស៊ុតដែលទន់ឬខុសទម្រង់ប្រក្រតី។
・ពេលខ្លះ មាន់បញ្ចេ ញសម្លេងប្លែកៗ។
[2] រូបរាងខាងក្រៅរបស់មាន់ឈឺ
・រោមបះ និង ស្លាបធ្លាក់។
・សិរមាន់មានពណ៌ស្លេក ឬ ក៏មានពណ៌ស្វា យចាស់។
・មានប្រឡាក់ទឹកភ្នែកនៅភ្នែក និង សម្បោរនៅច្រមុះ។ មាន់ឧស្សាហ៍បិទភ្នែក។
・ដកដង្ហើមដោយប�ើកមាត់។

81

(2) វ ិធានការទប់ទល់នឹងជំងឺរបស់មាន់
[1] ការទប់ស្កា ត់ការជ្រៀតចូល និង ការរាតត្បាលនៃមេរោគ
នៅក្នុងចំណោមជំងឺឆ្លងទាំងអស់ ប្រសិនប�ើគេចិញ្ចឹមសត្វនៅក្នុងបរ ិស្ថានដែលល្អ គេនឹងអាចទប់ស្កា ត់ការក�ើតមានជំងឺឆ្លងមួយចំនួន ប៉ុន្តែ ក៏មានជំងឺមួយចំនួនដែលក�ើតឡ�ើងដោយសារមេរោគមានលទ្ធភាពចម្លង
ខ្លាំងក្លា ធ្វើអោយគេមិនអាចទប់ស្កា ត់ដោយត្រឹមវ ិធីខាងល�ើបាននោះទេ។ ដំបូង គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការបំបាត់
មេរោគនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ ព្រមទាំងធ្វើការទប់ស្កា ត់ការជ្រៀតចូលនៃមេរោគពីខាងក្រៅ(វ ិធានការចំពោះសត្វព្រៃ) និង ត្រូវប្រយ័ត្នកុំអោយមានការនាំចូលមេរោគទាំងនោះពីខាងក្រៅ(តាមរយៈមនុស្ស រថយន្ត ចំណីសត្វ
សម្ភារៈ។ល។)។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត អ្នកគ្រប់គ្រងត្រូវអនុវត្តការសម្លាប់មេរោគល�ើដៃនិងជ�ើង ប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់
និងស្បែកជ�ើងសម្រាប់ធ្វើការងារនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់នីមួយៗ ដ�ើម្បីកុំអោយមានការចម្លងមេរោគរវាងរោងចិញ្ចឹម
មាន់ដែលនៅក្បែរគ្នា។
នៅក្នុងច្បាប់ស្ដីអំពីការបង្កា រជំងឺឆ្លងនៅល�ើសត្វចិញ្ចឹម មានការកំណត់បទដ្ឋានគ្រប់គ្រងអនាម័យក្នុងការ
ចិញ្ចឹមសត្វ ដូច្នេះ ការគោរពនិងអនុវត្តទៅតាមបទដ្ឋាននោះអោយបានម៉ត់ចត់ជាការសំខាន់។
[2] ការបង្កា រជំងឺតាមរយៈការចាក់វ៉ាក់សាំងនិងថ្នាំបង្កា រចំពោះជំងឺដែលការចាក់វ៉ាក់សាំងមានប្រសិទ្ធិភាពការពារ (រួមមាន ជំងឺញូ ៉វកាសល់ ជំងឺរលាកទងសួត

មាន់លក្ខណៈឆ្លង ជំងឺអុតមាន់ ជំងឺម៉ា រ ិក(Marek's disease)) គេត្រូវរ�ៀបចំកម្មវ ិធីសម្រាប់ការចាក់វ៉ាក់សាំង និងអនុវត្តអោយបានត្រឹមត្រូវនិងច្បាស់លាស់ (ការបង្កា រជំងឺដោយការចាក់វ៉ាក់សាំង)។ រប�ៀបចាក់វ៉ាក់សាំងអាច
ធ្វើតាមរយៈទឹកផឹក ការបន្តក់តាមច្រមុះ ការបន្តក់តាមភ្នែក ថ្នាំបាញ់ ថ្នាំចាក់ ឬ តាមការចាក់បញចូ្ លក្នុងខ្លួន

ជាដ�ើម ដោយគេត្រូវជ្រើសរ� ើសវ ិធីដែលសមស្របយោងទៅតាមប្រភេទវ៉ាក់សាំង អាយុ និង ស្ថានភាពសុខភាព
របស់មាន់។
ចំពោះជំងឺឡឺកូស៊ីតូហ្សូន(leucocytozoonosis)ដែលចម្លងដោយមូសឈ្មោះនីវ៉ា តូរ ីនុកា (Culicoides
arakawae) គេធ្វើការបន្ថែមថ្នាំស៊ុលហ្វានៅក្នុងចំណីរបស់សត្វមាន់ឬ តាមទឹកផឹកដ�ើម្បីព្យាបាលជំងឺនេះ ប៉ុន្តែ
គេចាំបាច់ត្រូវចាត់វ ិធានការកម្ចាត់សត្វលអិត្ ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការក�ើតឡ�ើងនូវមូសនីវ៉ា តូរ ីនុកាដែលចេញពេល
យប់។ ថ្នាំថាយរសូ ៉ ៊ីន(Tylosin)និងថ្នាំស្ពីរ៉ាម៉ៃស៊ីន(Spiramycin) មានប្រសិទ្ធិភាពបង្កា រជំងឺឆ្លងម៉ៃកូផ្លាស្មាដែលបង្ក
ជំងឺនៅសរ ីរាង្គផលូ្វដង្ហើមរបស់សត្វ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត នៅក្នុងការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប អាចក�ើតមានជំងឺកុកស៊ីឌីអូស៊ីស
មាន់ដែលក�ើតឡ�ើងដោយសារប៉ារ៉ា ស៊ីតបង្កជំងឺនៅតាមពោះវ�ៀន ដោយជំងឺនេះមិនសូវក�ើតមាននៅក្នុងការ

ចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងឬទម្រង់ជាធ្នើរនោះទេ។ ជំងឺនេះច្រើនក�ើតឡ�ើងជាលក្ខណៈស្រួចស្រាវនៅល�ើកូនមាន់តូចឬមធ្យម
ប៉ុន្តែ អាចជាជំងឺរ៉ាំ រ៉ៃនៅល�ើកូនមាន់ធំ។ ថ្នាំស៊ុលហ្វាមានប្រសិទ្ធិភាពនៅក្នុងការព្យាបាលជំងឺនេះ ប៉ុន្តែ ការបង្កា រជំងឺនេះដោយលាយថ្នាំបង្កា រនៅក្នុងចំណីគឺមានប្រសិទ្ធិភាពជាង។

82

(3) ការកម្ចាត់សត្វលអិត្ ចង្រៃបង្កការខូចអនាម័យ
ថ្មីៗនេះ មានការក�ើតឡ�ើងច្រើននូវចៃវ៉ាគឹម៉ុដែលជាប៉ារ៉ា ស៊ីតពីខាងក្រៅ ដោយវាបង្កផលប៉ះពាល់ដូចជា ការក�ើតមានស៊ុតកង្វក់ដោយសារការជាប់នូវសារធាតុបញ្ចេ ញពីចៃឬឈាមរបស់ចៃ ការធ្វើអោយមាន់ងាប់ ការធ្វើអោយ
មាន់មានអាការៈខ្វះឈាម ការផលិតស៊ុតធ្លាក់ចុះ ការឈប់ធ្វើការងាររបស់អ្នកគ្រប់គ្រងដោយសារអារម្មណ៍ខ្ពើម
ការចម្លងមេរោគនៃជំងឺឆ្លងដែលក�ើតមានល�ើសត្វនិងមនុស្ស។ល។ វ ិធានការកម្ចាត់ រួមមាន ការរកឃ�ើញនិងការកម្ចាត់
ចៃវ៉ាគឹម៉ុនៅដំណាក់កាលដំបូង ការទប់ស្កា ត់ការជ្រៀតចូលនៃចៃ ការបោសនិងលាងសម្អាតប្រចាំថ្ងៃអោយបានម៉ត់ចត់
ការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វលអិត្ ។ល។ ក្រៅពីនេះ គេត្រូវកម្ចាត់ចៃតូរ ីសាស៊ីនិងមូសនីវ៉ា តូរ ីនុកា (ដែលចម្លងជំងឺឡឺកូស៊ីតូហ្សូន)ដូចគ្នានេះដែរ។ម៉ា ស៊ីនកម្ចាត់ចៃវ៉ា គឹម៉ុ

(4) ការកម្ចាត់សត្វព្រៃ
គេធ្វើការទប់ស្កា ត់ការលាយឡំសារធាតុបញ្ចេ ញចោលរបស់ពពួកសត្វព្រៃដូចជាកណ្ដុរឬសត្វស្លាបព្រៃជាដ�ើម

នៅក្នុងបរ ិក្ខា រផ្ដល់ចំណីនិងបរ ិក្ខា រផ្ដល់ទឹកឬទីកន្លែងរក្សាទុកចំណីសត្វនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ ដោយធ្វើការទប់ស្កា ត់ការជ្រៀតចូលនៃសត្វទាំងនោះតាមរយៈការបំពាក់សំណាញ់ការពារសត្វស្លាបនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ជាដ�ើម។ ផលប៉ះ
ពាល់ដោយសារសត្វកណ្ដុរ រួមមាន ការខូចបង់ចំណីសត្វ ការខូចខាតសំណង់ ការចម្លងមេរោគនៃជំងឺឆ្លងដែលក�ើតមាន
ល�ើសត្វនិងមនុស្ស។ល។ វ ិធានការទប់ស្កា ត់ រួមមាន ការឃាំងនូវផ្លូវដែលសត្វទាំងនោះអាចជ្រៀតចូលបាន ក្រៅពីនេះ

គេអាចប្រើអង្គប់ឬថ្នាំសម្លាប់សត្វកណ្ដុរជាដ�ើម។ ជាពិសេស ការជ្រៀតចូលនៃសត្វស្លាបព្រៃជាមូលហេតុធំនៃការបង្ក

អោយមានជំងឺផ្ដាសាយបក្សី ដែលជាការគម្រាមកំហែងមួយ ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តវ ិធានការទប់ស្កា ត់អោយបាន
ម៉ត់ចត់។

9 ជំងឺផ្ដាសាយបក្សីនិងការទប់ស្កា ត់(1) ជំងឺផ្ដាសាយបក្សី
ជំងឺផ្ដាសាយបក្សីគឺជាជំងឺរបស់ពពួកសត្វស្លាបរួមទាំងសត្វស្លាបចិញ្ចឹមផងដែរ ដោយជំងឺនេះបង្កឡ�ើងតាមរយៈ
ការឆ្លងវ ីរុសផ្ដាសាយធំ (វ ីរុសAI) ហ�ើយចំពោះសត្វមាន់ គេបែងចែកវ ីរុសបង្កជំងឺទៅតាមបុគ្គលិកលក្ខណៈឬកម្រិត
បង្កជំងឺរបស់វា ជា“វ ីរុសដែលមានលទ្ធភាពបង្កជំងឺខ្ពស់”និង“វ ីរុសដែលមានលទ្ធភាពបង្កជំងឺទាប” ហ�ើយគេបែងចែក
ទៅតាមភាពខុសគ្នានៃសារធាតុពុលរបស់វ ីរុសទាំងនោះ ជា“ប្រភេទពុលខ្លាំង”និង“ប្រភេទពុលខ្សោយ”។ សម្រាប់វ ីរុសAIដែលជា“វ ីរុសដែលមានលទ្ធភាពបង្កជំងឺខ្ពស់”និងស្ថិតក្នុង“ប្រភេទពុលខ្លាំង” គឺអត្រាងាប់របស់មាន់មានកម្រិត
100%នៅក្នុងអំឡុងពេល4~5ថ្ងៃបន្ទាប់ពីរកឃ�ើញការឆ្លងវ ីរុស។

83

(2) វ ិធានការទប់ស្កា ត់ជំងឺផ្ដាសាយបក្សី
ជំងឺផ្ដាសាយបក្សីស្ថិតក្នុងជំងឺដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ស្ដីអំពីការបង្កា រជំងឺឆ្លងនៅល�ើសត្វចិញ្ចឹម ដោយច្បាប់
នេះបានកំណត់បទដ្ឋានគ្រប់គ្រងអនាម័យក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វទាក់ទងនឹងការបង្កា រការក�ើតឡ�ើងនិងការទប់ស្កា ត់ការរាតត្បាតនៃជំងឺផ្សេងៗ ដូច្នេះ គេត្រូវគោរពនិងអនុវត្តតាមបទដ្ឋានកំណត់ទាំងនោះ។
[1] ការទប់ស្កា ត់ការជ្រៀតចូលនៃសត្វស្លាបព្រៃទៅក្នុងតំបន់នៃរោងចិញ្ចឹមមាន់
[2] ការរកឃ�ើញជំងឺក្នុងដំណាក់កាលដំបូងតាមរយៈការអនុវត្តការត្រួតពិនិត្យជាដ�ើម
[3] ការដកសត្វឈឺចេញក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៅពេលរកឃ�ើញវ ីរុស(ទប់ស្កា ត់កុំអោយពុលខ្លាំង)[4] ការអនុវត្តការតាមដាន
[5] ការរក្សាស្ថានភាពអនាម័យនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់
[6] ការអនុវត្តការសង្កេតម�ើលស្ថានភាពសុខភាពរបស់មាន់
[7] ការពិនិត្យរករោគសញ្ញាមួយចំនួននៃជំងឺផ្ដាសាយបក្សីដោយវ ីរុសដែលមានលទ្ធភាពបង្កជំងឺខ្ពស់
រោគសញ្ញា : នៅពេលអត្រាមាន់ងាប់ក្នុង1ថ្ងៃក�ើនឡ�ើងល�ើសពី2ដងនៃអត្រាមាន់ងាប់ជាមធ្យម នៅរោងចិញ្ចឹម
មាន់ដូចគ្នាក្នុងរយៈពេលកំណត់មួយ។ វ ិធីកម្ចាត់លាមកមាន់
បច្ចុប្បន្ននេះ ស្ទើរតែទាំងអស់ គេធ្វើការកម្ចាត់លាមកមាន់ដោយប្រើវ ិធីផ្អាប់ ដ�ើម្បីយកលាមកទាំងនោះទៅប្រើ

ប្រាស់ធ្វើជាជីកំប៉ុសិ៍។្ត វ ិធីផ្អាប់ រួមមាន វ ិធីគរជាគំនរ វ ិធីកូរលក្ខណៈប�ើកចំហ វ ិធីកូរលក្ខណៈបិទជិត ។ល។ ប៉ុន្តែ

ប្រសិនប�ើគេស្ថិតនៅក្នុងបរ ិស្ថានដែលអាចសាងសង់អគារសម្ងួតលាមកមាន់ ដូចជានៅតំបន់ក្ដៅ ល្មមនិងតំបន់កណ្ដា លគេគួរធ្វើការផលិតលាមកមាន់ស្ងួត ទ�ើបផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍ជាង។ ករណីគេផលិតជីកំប៉ុសិ៍ធ្វ្ត ើពីលាមកមាន់ នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមដែលមានមាន់តិចជាង10,000ក្បាល គេគួរប្រើប្រាស់សម្ភារៈគ្រប់គ្រងជាតិទឹកហ�ើយធ្វើរោងផលិត
ជីកំប៉ុសិ៍ឬ្ត រោងសម្រាប់ផ្អាប់លាមករាងជាប្រអប់ជាការល្អ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនប�ើមានមាន់ចាប់ពី30,000ក្បាលឡ�ើង គេចាំបាច់ត្រូវប្រើរោងផ្អាប់លាមកទម្រង់ប�ើកចំហឬទម្រង់បិទជិតដែលមានបំពាក់ឧបករណ៍កូរ ហ�ើយការរ�ៀបចំអោយ
មានសម្ភារៈគ្រប់គ្រងជាតិទឹកសម្រាប់ទម្រង់ប�ើកចំហ និង ឧបករណ៍កម្ដៅសម្រាប់ទម្រង់បិទជិត ធ្វើអោយការផលិត
មានលក្ខណៈសុវត្ថិភាព ។ ផែនការចិញ្ចឹម និងការវាយតម្លៃសមត្ថភាព
(1) ផែនការចិញ្ចឹម
ក្នុងការដាក់បញចូ្ លកូនមាន់ គេកំណត់ចំនួនដងនៃការដាក់បញចូ្ លនិងចំនួនក្បាលដាក់បញចូ្ លឲ្យមាន

តុល្យភាពជាមួយការផលិតស៊ុតមាន់ក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ទាំងមូល ហ�ើយដែលល្អបំផុតគឺធ្វើការប្តូរជំនួស
ទាំងស្រុងនូវចំនួនក្បាលដូចគ្នា(ចូលទាំងអស់ចេញទាំងអស់)ក្នុងគម្លាតដូចគ្នាចំពោះរោងមាន់និមួយៗ។

84

(2) ការអង្កេតនិងវាយតម្លៃសមត្ថភាព
[1] អត្រាផលិតស៊ុត
អត្រាផលិតស៊ុតគឺជាតម្លៃលេខដែលបង្ហាញភាគរយនៃសត្វមាន់ដែលបានផលិតស៊ុតជាក់ស្តែង ដែលបាន
ដោយយកចំនួនស៊ុតផលិតបានក្នុងរយៈពេលកំណត់មួយរបស់ហវូងមាន់
្ចែកនឹងចំនួនសត្វមាន់ដែលចិញ្ចឹមក្នុង

រយៈពេលកំណត់ដូចគ្នា ហ�ើយគុណនឹង100 (គិតជា%)។ ឧទាហរណ៍អត្រាផលិតស៊ុតសាមញ្ញ គឺ ប�ើសត្វមាន់100ក្បាលក្នុងមួយថ្ងៃផលិតស៊ុតបាន90គ្រាប់ នោះអត្រាផលិតស៊ុតគឺ90%។
អត្រាផលិតស៊ុតគឺប្រហែល200ថ្ងៃក្រោយផលិតស៊ុតដំបូង នឹងឡ�ើងដល់កំពូលគឺរហូតដល់ប្រហែល90%ហ�ើយបន្តរក្សាកម្រិតផលិតស៊ុតខ្ពស់រយៈពេលប្រមាណ60ថ្ងៃ បន្ទាប់មកធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ហ�ើយនៅពេលដល់
អាយុដកចេញគឺពេលអាយុ550ថ្ងៃ វានឹងចុះដល់65%។ ម្យ៉ា ងទ�ៀតទម្ងន់ស៊ុតនឹងកាន់តែធ្ងន់ទៅតាមអាយុមាន់។
ការបង្កើនអត្រាផលិតស៊ុតគឺជាបច្ចេកទេសចាំបាច់បំផុតក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់ ហ�ើយផលចំណេញនៃអាជីវកម្មនឹង
ខុសគ្នាខ្លាំងអាស្រ័យល�ើបច្ចេកទេសនេះ។
[2] បរ ិមាណផលិតស៊ុត
ទម្ងន់ស៊ុតក្នុងពេល1ឆ្នាំចាប់ពីពេលផលិតស៊ុតដំបូង នឹងបន្តក�ើនឡ�ើងដោយជាមធ្យមគឺ 61-65ក្រាម។
ប�ើគិតតាមបរ ិមាណផលិតស៊ុតសរុប ក្នុងមួយឆ្នាំមួយក្បាលគឺ 17-20គីឡូក្រាម។ បរ ិមាណផលិតស៊ុត

ក្នុងមួយក្បាលក្នុងមួយថ្ងៃដែលបានដោយយកបរ ិមាណស៊ុតផលិតបានសរុបក្នុងមួយថ្ងៃរបស់ហវូងមាន់
្ចែកនឹងចំនួនមាន់ដែលចិញ្ចឹម គឺហៅថា បរ ិមាណផលិតស៊ុតក្នុងមួយថ្ងៃ។ បរ ិមាណផលិតស៊ុតក្នុងមួយថ្ងៃគឺមា
នទំនាក់ទំនងនឹងបរ ិមាណទាមទារសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត ហ�ើយប�ើមិនបានផ្តល់ចំណីឲ្យបា
នគ្រប់គ្រាន់នឹងបរ ិមាណផលិតស៊ុតទេនោះ បរ ិមាណផលិតស៊ុតនឹងធ្វើចុះ។

85

② មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់

1 វ ិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមមាន់យកសាច់ និងកសិដ្ឋាន・បរ ិក្ខា រ(1) វ ិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹម
ពូជមាន់ប្រយឡឺធំធាត់ល�ឿនខ្លាំងជាងមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុតដោយភាគច្រើនគេបញ្ចេ ញលក់នៅពេលប្រហែល
អាយុ8សប្តា ហ៍។ ជាទូទៅគេប្រើវ ិធីចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាបដែលចិញ្ចឹមមាន់នៅល�ើផ្ទៃរាបស្មើល�ើកម្រាលបាតផ្ទាល់ ដោយវាសមស្របសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជាហ្វូងនិងងាយស្រួលប្រើប្រាស់ម៉ា ស៊ីនគ្រប់គ្រងដែលកាត់បន្ថយកម្លាំង

ហេតុនេះហ�ើយវាក្លា យជាវ ិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមស្តង់ដារនៃពូជប្រយឡឺ។ យ៉ា ងណាមិញ ដ�ើម្បីបង្កើនបរ ិមាណផលិត
ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹមនឹងមានទំនោរក�ើនខ្ពស់ ហេតុនេះត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ចំពោះការគ្រប់គ្រង
សុខភាពសត្វមាន់។ ហេតុនេះហ�ើយ នៅល�ើផ្ទៃកម្រាលបាតគេក្រាលសម្ភារៈក្រាលដែលស្រូបជាតិទឹកបានល្អ
កម្រាស់យ៉ាងហោច10សង់ទីម៉ែត្រដូចជា កម្ទេចឈ�ើ ពីដែកឈូស អាចម៍រណារ ចំប�ើងខ្លីៗជាដ�ើម។ កម្រាលនេះ
មានប្រសិទ្ធភាពជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកទម្ងន់ទៅល�ើជ�ើងរបស់សត្វមាន់ដោយសារតែទម្ងន់មាន់ប្រយឡឺក�ើនល�ឿន
ខ្លាំង។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ពេលមាន់ប្រយឡឺអង្គុយ នឹងមានបន្ទុកទម្ងន់ដូចគ្នានេះចំពោះឆ្អឹងទ្រូងដែលងាយបង្កឲ្យក�ើតជំងឺ
រលាក(ហ�ើមដោយទឹកដក់ក្នុងខ្លួន) ហេតុនេះវាក៏មានប្រយោជន៍ក្នុងការបង្កា របញ្ហា នេះដែរ។

កន្លែងចិញ្ចឹមមាន់ប្រយឡឺ

ពូជមាន់ក្នុងស្រុកប�ើប្រៀបធ�ៀបនឹងមាន់ប្រយឡឺ ផលិតភាពនៃសាច់គឺទាបជាង ប៉ុន្តែសម្រាប់គោលបំណង
ផលិតសាច់មាន់គុណភាពខ្ពស់គឺគេចិញ្ចឹមដោយមានលក្ខណៈពិសេសគឺផ្តល់ចំណីពិសេសនិងប្រើវ ិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹម
ដូចជា ចិញ្ចឹមរយៈពេលវែងដែលចាប់ពី80-150ថ្ងៃឡ�ើងទៅ ចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ចិញ្ចឹមដោយព្រលែង
ចិញ្ចឹមដោយដង់ស៊ីតេទាបជាដ�ើម។
(2) ទម្រង់នៃរោងចិញ្ចឹមមាន់
[1] រោងចិញ្ចឹមមាន់បែបប�ើកចំហ
គេខណ្ឌរោងចិញ្ចឹមមាន់ដោយបង្អួចឬវាំងនន ហ�ើយវាងាយនឹងទទួលបំរែបំរលួ បរ ិយាកាសខាងក្រៅដូចជា

សីតុណ្ហភាព ភ្លៀងខ្យល់ ពន្លឺព្រះអាទិត្យជាដ�ើម។

86

[2] រោងចិញ្ចឹមមាន់គ្មានបង្អួច

ជារោងចិញ្ចឹមមាន់គ្មានបង្អួចដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនអាចចូលមកបាន ដោយជញ្ជា ំងនិងពិដាន(ដំបូល)គឺគេ

ប្រើវត្ថុធាតុដ�ើមដែលមិនចម្លងកម្តៅ។ គេគ្រប់គ្រងពន្លឺដោយប្រើអំពូល ហ�ើយធ្វើការផ្លាស់បតូរខ្យល់
្ដោយប្រើកង្ហារ

ផ្លាស់បតូរខ្យល់
្។ ប�ើប្រៀបធ�ៀបនឹងរោងចិញ្ចឹមមាន់បែបប�ើកចំហគឺការចិញ្ចឹមមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ជាង ហេតុនេះងាយ

ស្រួលគ្រប់គ្រងដោយម៉ា ស៊ីនដែលសក្តិសមសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ខ្នាតធំ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ដោយសារតែបិទរោង
ជិតតែម្តង កម្រិតអនាម័យគឺខ្ពស់ខ្លាំង។ យ៉ា ងណាមិញ ត្រូវការវ ិនិយោគបរ ិក្ខា រច្រើន។
(3) វ ិធីសាស្ត្រផ្តល់កម្តៅ
ក្នុងការផ្តល់កម្តៅ មានវ ិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមរាងដូចឆ័ត្រដែលបន្តោកម៉ា ស៊ីនកម្តៅរាងដូចឆ័ត្រ និងវ ិធីសាស្ត្រផ្តល់
កម្តៅពីកម្រាលបាត។
[1] វ ិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមរាងដូចឆ័ត្រឬរាងដូចនំផេនខេក
គេបន្តោកម៉ា ស៊ីនកម្តៅរាងដូចឆ័ត្រឬនំផេនខេកពីពិដានផ្តល់កម្តៅពីល�ើកូនមាន់។
ភាគច្រើនគេប្រើឧស្ម័នហ្កា សជាវត្ថុធាតុចំហេះ ហ�ើយចាំបាច់ត្រូវធ្វើការប៉ះបូវបន្តិចបន្តួចដោយកម្តៅភ្លើងទៅ

តាមស្ថានភាពនៃកូនមាន់។ នៅល�ើកម្រាលបាតគេក្រាលសម្ភារៈក្រាលឲ្យក្រាស់ ប៉ុន្តែប�ើផ្ទៃកម្រាលបាតធំ គឺពិបាក
បង្កើតបរ ិយាកាសដែលដូចគ្នា ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវកែច្នៃប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុមិនចម្លងកម្តៅដែលការពាររចនាសម្ព័ន្ធ
នៃកម្រាលបាតពីសំណ�ើមនិងការចុះត្រជាក់ខ្លាំង។
[2] វ ិធីសាស្ត្រផ្តល់កម្តៅពីកម្រាលបាត
នៅក្នុងកសិដ្ឋានធំៗ គេបង្កប់បំពង់នៅក្រោមកម្រាលបាតបេតុងហ�ើយបង្ហូរទឹកក្តៅ ជាដ�ើមឲ្យហូរកាត់ដ�ើម្បី

ផ្តល់កម្តៅពីកម្រាលបាត។ វ ិធីនេះត្រូវការការវ ិនិយោគល�ើបរ ិក្ខា រ ប៉ុន្តែសក្តិសមនឹងប្រទេសជប៉ុនដែលមាន

សំណ�ើមខ្ពស់ ហ�ើយវាងាយស្រួលតាមដានកូនមាន់ និងអាចចិញ្ចឹមកូនមាន់ក្រោមលក្ខខណ្ឌបរ ិយាកាសដូចគ្នា។
គេជ�ឿថាកត្តានេះគឺជួយឲ្យកូនមាន់ក៏ឆាប់ធំ ហ�ើយសាច់ក៏ពេញល្អ។ វាក៏មានចំណុចល្អដោយវាធ្វើឲ្យលាមកស្ងួត

ងាយគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែប�ើការសម្ងួតនោះហួសកម្រិតនោះនឹងបង្កជំងឺប្រព័ន្ធដង្ហើម ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវធ្វើការគ្រប់គ្រង
សីតុណ្ហភាព។
(4) បរ ិក្ខា រ ឧបករណ៍ម៉ា ស៊ីន[1] របងព័ទ្ធ
គេហ៊ុមព័ទ្ធកូនមាន់ជារង្វង់ដោយរបង(ស័ង្កសីខ្នាតវែង)កម្ពស់ប្រហែល30សង់ទីម៉ែត្រសម្រាប់ប្រើក្នុងការ
ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទ�ើបក�ើត ហ�ើយនៅក្នុងនោះ គេដាក់សម្ភារៈក្រាល ប្រភពកម្តៅ ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណី ឧបករណ៍ផ្តល់
ទឹក។ គេដាក់ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមរាងដូចឆ័ត្រនៅម្តុំកណ្តា លនៃកម្រាលបាត ហ�ើយគេព័ទ្ធរបងជុំវ ិញជារង្វង់ដោយឲ្យ
ឃ្លា តពីឆ័ត្រប្រហែល50សង់ទីម៉ែត្រ។ ចំពោះវ ិធីផ្តល់កម្តៅពីកម្រាលបាត គេក៏ប្រើរបងព័ទ្ធដូចគ្នាដែរ។

គេពង្រីករង្វង់នៃរបងបន្តិចម្តងៗជារ�ៀងរាល់ថ្ងៃទៅតាមការធំធាត់របស់កូនមាន់ចាប់ពីថ្ងៃទី4ទៅ។ ហ�ើយនៅ
រដូវក្តៅ គេដករបងចេញនៅពេលអាយុ10ថ្ងៃ នៅរដូវរងាគេដកចេញនៅពេលអាយុ13ថ្ងៃ។
[2] ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណី
ក្នុងការឲ្យចំណីដំបូង គេប្រើប្រអប់រាបស្មើដែលមានគែមរាក់(ចានសម្រាប់កូនមាន់)។
ក្នុងករណីប្រើឧបករណ៍ផ្តល់ចំណីដោយស្វ័យប្រវត្តិ មានទម្រង់បង្ហូរចំណីពីល�ើដែលគេបំពាក់បំពង់ផ្តល់

ចំណីនៅពិដាននៃរោងចិញ្ចឹមមាន់ហ�ើយបង្ហូរទម្លាក់ចំណីចូលទៅចានចំណី និងទម្រង់តម្រៀបចានចំណីនៅកម្ពស់

ទាបត្រង់ជួរដែលគេបំពាក់បំពង់ផ្តល់ចំណីទៅតាមកម្ពស់សត្វមាន់និងរ ំកិលឡ�ើងចុះតាមការធំធាត់។ ទោះជាទម្រង់
ណាក៏ដោយ គេធ្វើការកែសម្រួលទៅតាមសត្វមាន់នូវបំពង់ផ្តល់ចំណី កម្ពស់ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណី និងបរ ិមាណ87ចំណីក្នុងជីឡាវដាក់ចំណី។
[3] ឧបករណ៍ផ្តល់ទឹក
នៅពេលឲ្យចំណីដំបូង ត្រូវប្រើបន្ទះផ្តល់ទឹកឬឧបករណ៍ជំនួយផ្តល់ទឹកដ�ើម្បីឲ្យកូនមាន់ងាយស្រួលផឹក
ទឹក។ករណីប្រើឧបករណ៍បញ្ចេ ញទឹកទម្រង់ជាក្បាលដោះឬឧបករណ៍ផ្តល់ទឹកទម្រង់ជាជួង ត្រូវកែសម្រួល
កម្ពស់និងសម្ពាធទឹកធ្វើយ៉ាងណាឲ្យកូនមាន់ទាំងអស់អាចផឹកទឹកបាន។

ប្រអប់ចំណីសម្រាប់ឲ្យចំណីដំបូង(ចានចំណីកូនមាន់)ឧបករណ៍ជំនួយផ្តល់ទឹក

2 ចំណីសម្រាប់មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់(បរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់នៅដំណាក់កាលលូតលាស់ និងកំហាប់និង
បរិមាណដាក់ចំណីចំពោះចំណីលាយ)ចំពោះមាន់ប្រយឡឺគេដាក់ចំណីដោយមិនកំណត់(ដាក់ចំណីជាប់រហូត ឲ្យស៊ីដោយសេរ ី)នូវចំណីលាយដែល
លក់នៅទីផ្សារ(ចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលដំបូងនិងចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលចុងក្រោយ) ដោយមិនផ្លាស់បតូរ្

ហ�ើយនៅពេលបញ្ចេ ញលក់ជាអាហារ គេឲ្យចំណីដែលគ្មានជាតិថ្នាំដូចជាសារជាតិប្រឆាំងបាក់តេរ ី(ផ្អាកផ្តល់ចំណី
មានជាតិថ្នាំ)រយៈពេលយ៉ា ងហោច7ថ្ងៃមុនពេលពិឃាត។
យោងតាមស�ៀវភៅស្តង់ដារចិញ្ចឹមសត្វរបស់ប្រទេសជប៉ុនសម្រាប់សត្វបក្សីស្រុកនិពន្ធឆ្នាំ2011 បរ ិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់សម្រាប់មាន់ប្រយឡឺនៅដំណាក់កាលដំបូង(អាយុ0-3សប្តា ហ៍)គឺ ថាមពលមេតាបូលីស(ME) 3,100kcal ប្រូតេអ៊ីនមិនទាន់បម្លែង (CP) 20.0% ហ�ើយនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ(អាយុ3សប្តា ហ៍ឡ�ើងទៅ)ME 3,100 kcal និង CP 16.0% ហ�ើយចំណីលក់នៅល�ើទីផ្សារគឺភាគច្រើនCPខ្ពស់ជាងនេះប្រមាណ2%។
ចំណីមានដូចជា ប្រភេទម្សៅហ្មត់ដែលគេកិនកម្ទេចវត្ថុធាតុដ�ើម ប្រភេទគ្រាប់ៗដែលគេផ្តុំជាគ្រាប់ ប្រភេទដុំៗ

ដែលគេសូនពីប្រភេទគ្រាប់ជាដ�ើម ប៉ុន្តែភាគច្រើនគេប្រើប្រភេទគ្រាប់ៗនិងប្រភេទដុំៗដែលមាន់ប្រយឡឺងាយស៊ី
បានច្រើន។ រ ីឯបរ ិមាណផ្តល់ចំណីគឺ6.3គីឡូក្រាមក្នុងមួយក្បាលក្នុងកំឡុងពេលចិញ្ចឹម(បរ ិមាណចំណីដែលស៊ីគឺ
ស្មើ2.1ដងនៃទម្ងន់បញ្ចេ ញលក់ដែលប្រហែល3.0គីឡូក្រាម។

មាន់ស្រុកប�ើប្រៀបធ�ៀបនឹងមាន់ប្រយឡឺកម្រិតធំធាត់គឺទាបជាងហ�ើយរយៈពេលចិញ្ចឹមគឺវែង ហេតុនេះ ដ�ើម្បី

បញ្ជ ៀសការក�ើនឡ�ើងនៃការចំណាយល�ើចំណីនិងការល�ើសជាតិខ្លាញ់
ភាគច្រើនគេប្រើប្រាស់ចំណីថោកនិងមាន
សារធាតុចិញ្ចឹមតិចដោយមិនចាំបាច់ប្រើចំណីដែលផ្តល់ថាមពលខ្ពស់និងប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់។ ជាទូទៅចំណីដែលមាន
ប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ ចំណាយល�ើចំណីគឺខ្ពស់ ហ�ើយចំណីដែលផ្តល់កាឡូរ ីខ្ពស់ គឺនឹងធ្វើឲ្យល�ើសជាតិខ្លាញ់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត

ចំណីដែលអាចពង្រឹងគុណភាពសាច់គឺមានចំណីដែលលាយកាកស្រាប�ៀរឬកាកសារធាតុផ្អាប់បង្កើតជាតិ

88អាល់កុលសម្រាប់ស្រាវ ីស្គី។ ចំណីដែលផ្តោ តល�ើសុខភាពនិងមុខងាររាងកាយគឺគេអាចប្រើសារធាតុបន្ថែមដូចជា
ខ្លាញ់ត្រីជាដ�ើម។

3 ការធំធាត់និងបំរែបំរលួ ទម្ងន់របស់មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់
(1) ការធំធាត់របស់មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់(ប្រយឡឺ)ដំណាក់កាលដំបូងនៃការលូតលាស់របស់មាន់ប្រយឡឺ(អាយុ0-3សប្តា ហ៍) គឺជាដំណាក់កាលដែលឆ្អឹងនិងសរ ីរាង្គជាដ�ើមលូតលាស់ បរ ិមាណចំណីដែលស៊ីគឺតិច ហ�ើយសមត្ថភាពរ ំលាយអាហារនៅមិនទាន់លូតលាស់
គ្រប់គ្រាន់។ ទម្ងន់ពេលឲ្យចំណីដំបូងគឺប្រហែល40ក្រាម ហ�ើយពេលអាយុ3សប្តា ហ៍ ទម្ងន់ឡ�ើងដល់ប្រហែល850
ក្រាម។ ទម្ងន់នឹងក�ើនឡ�ើងហ�ើយកម្រិតរ ំញោចទៅនឹងការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាពក៏ក�ើនខ្ពស់ ធ្វើឲ្យបរ ិមាណផ្លាស់បតូរ្
ខ្យល់ដែលចាំបាច់ក៏ក�ើនឡ�ើងល�ឿនខ្លាំង។ នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយឬដំណាក់កាលសម្រេច(អាយុ4-8សប្តា ហ៍)ជាដំណាក់កាលដែលសាច់ដុំលូតលាស់ហ�ើយទម្ងន់ក�ើនល�ឿនជារ�ៀងរាល់ថ្ងៃ។ មុខងារសម្របនឹងសីតុណ្ហភាព
ក្នុងខ្លួនបានអភិវឌ្ឍចប់សព្វគ្រប់ ហ�ើយការប្តូររោមក៏បញ្ចប់។ កូនមាន់ពេលដែលហ្វូងទាំងមូលកាន់តែរ ីកធំសមត្ថភាពសម្របនឹងបរ ិយាកាសរបស់វាក៏ក�ើនឡ�ើង ប៉ុន្តែក្នុងរោងនឹងចង្អៀតខ្លាំងធ្វើឲ្យបរ ិយាកាសងាយនឹងទៅ
ជាអាក្រក់ ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវធ្វើការគ្រប់គ្រងការផ្លាស់បតូរខ្យល់
្ជាបន្ត

បន្ទាប់។ ពេលបញ្ចេ ញលក់ដែលអាយុ7-8សប្តា ហ៍ ទម្ងន់មាន់ក�ើនដល់ប្រហែល3.0គីឡូក្រាម។

(2) ការធំធាត់របស់មាន់ស្រុក

វាមានភាពខុសគ្នាទៅតាមពូជនិងម៉ាករបស់មាន់ស្រុក ហ�ើយដោយសារតែការចិញ្ចឹមមានរយៈពេលវែង
ទម្ងន់របស់មាន់ឈ្មោលនិងញីគឺខុសគ្នាខ្លាំង។ ពេលអាយុចាប់ពី20សប្តា ហ៍ មាន់ឈ្មោលទម្ងន់3.0គីឡូក្រាម

មាន់ញី2.0គីឡូក្រាម គឺខុសគ្នាប្រមាណ1.0គីឡូក្រាម។ ប្រាកដណាស់ បរ ិមាណចំណីដែលស៊ីក្នុងកំឡុងពេល
ចិញ្ចឹមគឺច្រើនដោយមាន់ឈ្មោលប្រហែល13.0គីឡូក្រាម មាន់ញីប្រហែល10.0គីឡូក្រាម។

89

4 ការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹម(ពីពេលដាក់បញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមរហូតដល់បញ្ចេ ញលក់)គេហៅដំណាក់កាលពីពេលដាក់បញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមហ�ើយឲ្យចំណីដំបូងរហូតដល់អាយុ

3សប្តា ហ៍ថា ដំណាក់កាលដំបូង ហ�ើយបន្ទាប់ពីនេះគឺគេហៅថាដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ មាន់ប្រយឡឺទូទៅពេល
អាយុ8សប្តា ហ៍ ទម្ងន់វាក�ើនដល់ល�ើស3គីឡូក្រាមសម្រាប់មាន់ឈ្មោល និងជិត3គីឡូក្រាមសម្រាប់មាន់ញី។

ការចិញ្ចឹមមាន់ប្រយឡឺជាមូលដ្ឋានគឺមិនខុសគ្នានឹងការចិញ្ចឹមមាន់ដែលចិញ្ចឹមយកស៊ុតទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់មាន់

ប្រយឡឺគោលបំណងគឺចិញ្ចឹមបំប៉ន។ ហេតុនេះហ�ើយ ដ�ើម្បីបង្កើនបរ ិមាណផលិតក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃក្រឡា
ភាគច្រើនគេចិញ្ចឹមដោយលក្ខខណ្ឌដែលមិនល្អចំពោះសុខភាពដូចជា បង្កើនដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹម កំហិតការធ្វើ
ចលនា ផ្តល់ចំណីដែលមានប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់កាឡូរ ីខ្ពស់ជាដ�ើម។ តែប�ើគ្រប់គ្រងមិនបានល្អគ្រប់គ្រាន់ទេនោះ នឹងងាយបង្កជាជំងឺ ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន។
(1) ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់កាលដំបូង
នៅដំណាក់កាលដំបូងសម្រាប់មាន់ប្រយឡឺ ប�ើក្នុងករណីចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប គេចាំបាច់ត្រូវក្រាលសម្ភារៈក្រាល
ល�ើកម្រាលបាតនៃរោងចិញ្ចឹមមាន់និងបន្ថែមកម្តៅដោយឧបករណ៍ផ្តល់កម្តៅរយៈពេល2-4សប្តា ហ៍។ ការគ្រប់គ្រង
សីតុណ្ហភាពនៃការចិញ្ចឹមគឺសំខាន់ខ្លាំង គឺប�ើសីតុណ្ហភាពទាប នោះនឹងងាយក�ើតជំងឺទឹកចូលពោះ(ពោះហ�ើមធំ
ខុសធម្មតា)។ ម្យ៉ា ងទ�ៀតមាន់ដែលធំធាត់មិនល្អ ភាគច្រើនជ�ើងវាខុសធម្មតា ហេតុនេះត្រូវឆាប់បំបែកវាចេញ។
[1] ការដាក់បញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹម(ការទទួលកូនមាន់ចូល)ករណីចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ត្រូវផ្តល់កម្តៅទុកជាមុនដោយប្រើឧបករណ៍ចិញ្ចឹមរាងដូចឆ័ត្រឬឧបករណ៍ផ្តល់កម្តៅ

ពីកម្រាលបាត ដោយព័ទ្ធរបងជារង្វង់ជុំវ ិញឲ្យឧបករណ៍ផ្តល់កម្តៅនៅកណ្តា ល។ កូនមាន់ដែលបានបញ្ជូនទៅដល់
ត្រូវដាក់បញ្ចូ លក្នុងរបងហ�ើយឲ្យសម្រាក។ សីតុណ្ហភាពនិងសំណ�ើមក្នុងរបងគឺសំខាន់ណាស់ ហ�ើយគេត្រូវកែ
សម្រួលសីតុណ្ហភាព(32អង្សាសេ) និងសំណ�ើម(ប្រហែល65%) ដ�ើម្បីឲ្យកូនមាន់នៅរាយប៉ា យដោយមាន
ផាសុកភាព។
[2] ការឲ្យចំណីដំបូង
ចំពោះឧបករណ៍ផ្តល់ចំណីគឺគេប្រើប្រអប់ដាក់ចំណីសម្រាប់ឲ្យចំណីដំបូង(ចានចំណីកូនមាន់)ដែលរាបស្មើ
និងគែមរាក់ ឬចានចំណីមាន់ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យវាមានលំនឹងទោះដាក់ល�ើសម្ភារៈក្រាល។ ចំពោះឧបករណ៍ផ្តល់ទឹក
គេបំពាក់ឧបករណ៍ផ្តល់ទឹករាងក្បាលដោះឬរាងជួង ហ�ើយបន្ថែមឧបករណ៍ជំនួយផ្តល់ទឹកដ�ើម្បីងាយស្រួលផឹក។
គេតម្រៀបឧបករណ៍ផ្តល់ចំណីនិងឧបករណ៍ផ្តល់ទឹកទាំងនេះឆ្លាស់គ្នា និងរ�ៀបចំធ្វើយ៉ាងណាឲ្យកូនមាន់អាចស៊ី
និងផឹកដោយមានចន្លោះគ្រប់គ្រាន់។ ចំពោះចំណីសម្រាប់ការឲ្យចំណីដំបូង គេច្របល់ចំណីនិងធ្វើជាចំណីរោយ
ហ�ើយដាក់ឲ្យស៊ីក្នុងបរ ិមាណតិចតែច្រើនដង នោះកូនមាន់នឹងចេះស៊ីកាន់តែបានច្រើនទៅៗ។ ការផ្តល់ចំណីបន្ទាប់
ពីឲ្យចំណីដំបូង គឺត្រូវអនុវត្តតាមស�ៀវភៅណែនាំអំពីការគ្រប់គ្រងសត្វមាន់ដែលអនុវត្តជាក់ស្តែង។
[3] ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹម
ដង់ស៊ីតេនៃការចិញ្ចឹមដែលល្អគឺប្រហែល15ក្បាលក្នុងមួយម៉ែត្រការេនៃផ្ទៃកម្រាលបាតរបស់រោងចិញ្ចឹម
មាន់។ ការចិញ្ចឹមញីឈ្មោលដាច់ពីគ្នានឹងធ្វើឲ្យងាយស្រួលចិញ្ចឹម ហ�ើយទិន្នផលដែលជាទម្ងន់ខលួនក្ ៏ក�ើនខ្ពស់ ប៉ុន្តែ
ដ�ើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលាបែងចែកញីឈ្មោល ជាទូទៅគេចិញ្ចឹមលាយឡំគ្នា។

90

[4] ការគ្រប់គ្រងសំណ�ើម
ចំពោះការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ក្នុងពេលកំពុងផ្តល់កម្តៅ វាពិបាករក្សាសំណ�ើម ធ្វើឲ្យស្ងួតខ្លាំងពេក ហេតុនេះគេ

បាចទឹកទៅផ្នែកកណ្តា លនៃសម្ភារៈក្រាលនៅពេលខ្លះ។ សំណ�ើម(ចាប់ពី50%)កំឡុងពេលផ្តល់កម្តៅ មានឥទ្ធិពល
ខ្លាំងចំពោះការធំធាត់របស់មាន់នៅពេលបន្ទាប់។
[5] ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព
គេបញ្ចុះសីតុណ្ហភាពចិញ្ចឹមជាបន្តបន្ទាប់ដោយម�ើលតាមស្ថានភាពកូនមាន់។ គេបញ្ចុះសីតុណ្ហភាពបន្តិច

ម្តងៗឲ្យបានដល់ត្រឹម29អង្សាសេនៅពេលអាយុ7ថ្ងៃ។ គេកែសម្រួលធ្វើយ៉ាងណាឲ្យបានចន្លោះសីតុណ្ហភាពដែល
កូនមាន់អាចនៅរាយប៉ា យស្មើល។្អ ក្រោយពេលដាក់បញ្ចូ លកូនមាន់ ប្រសិនប�ើមិនបញ្ចុះសីតុណ្ហភាពក្នុងរោង

ចិញ្ចឹមមាន់ទេនោះ នៅពេលឲ្យចំណីដំបូងពេលអាយុ2-3ថ្ងៃ បរ ិយាកាសនឹងក្តៅ ហ�ើយសីតុណ្ហភាពដំណាក់កាល
ដំបូងបែបនេះនឹងធ្វើឲ្យបរ ិមាណស៊ីចំណីថយចុះ ប៉ះពាល់ការធំធាត់នៅពេលក្រោយដែលជាមូលហេតុធ្វើឲ្យទម្ងន់
មាន់និមួយៗខុសគ្នាខ្លាំង ហេតុនេះត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន។
[6] ការបញ្ឈប់កម្តៅ
ការឈប់ផ្តល់កម្តៅហៅថា ការបញ្ឈប់កម្តៅ។ នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់បែបប�ើកចំហ គេធ្វើវានៅពេលអាយុ
ប្រហែល2សប្តា ហ៍ចំពោះរដូវក្តៅ និងនៅអាយុ3សប្តា ហ៍ចំពោះរដូវរងា។ យ៉ា ងណាមិញ សម្រាប់រោងចិញ្ចឹមមាន់
គ្មានបង្អួច មិនមានការបញ្ឈប់កម្តៅនោះទេហ�ើយតុល្យភាពរវាងសីតុណ្ហភាពក្នុងរោងនិងការផ្គត់ផ្គង់បរ ិមាណផ្លាស់
ប្តូរខ្យល់ទ�ើបជារ�ឿងសំខាន់។

[7] ការគ្រប់គ្រងការផ្តល់ទឹកនិងចំណី
កូនមាន់ធំធាត់ល�ឿន ហេតុនេះចំពោះឧបករណ៍ផ្តល់ទឹករាងក្បាលដោះ ឧបករណ៍ផ្តល់ទឹករាងជួង ត្រូវកែ
សម្រួលកម្ពស់ សម្ពាធទឹក កម្រិតទឹក ទៅតាមការធំធាត់។

ឧបករណ៍ផ្តល់ទឹករាងក្បាលដោះ : ត្រឹមកម្ពស់ងាយផឹក

ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណី : ឲ្យគែមចាននៅកម្ពស់គែរបស់កូនមាន់ញី

91ឧបករណ៍ផ្តល់ទឹករាងជួង : ឲ ្យបាតចាននៅកម្ពស់ស្មា របស់កូនមាន់ញី

[8] ការគ្រប់គ្រងរបងព័ទ្ធ
ក្រោយពេលឲ្យចំណីដំបូង គេពង្រីករង្វង់ទៅតាមការធំធាត់របស់កូនមាន់។ នៅអាយុប្រហែល10-13ថ្ងៃ កូនមាន់អាចផ្លោះរ ំលងរបងបាន ហេតុនេះគេដកវាចេញនៅពេលនោះ។
[9] ការផ្លាស់បតូរខ្យល់
្ដោយសារដង់ស៊ីតេចិញ្ចឹមខ្ពស់ ហ�ើយហ្វូងធំ ហេតុនេះត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេសចំពោះការផ្លាស់បតូរខ្យល់្។[10] ការគ្រប់គ្រងពន្លឺ

ករណីរោងចិញ្ចឹមមាន់គ្មានបង្អួច ការបំភលឺភ្ល្ ើងគឺមកដល់ត្រឹមអាយុ1សប្តា ហ៍ កម្រិតពន្លឺ5លុច(lux) បំភលឺ2្ 4ម៉ោ ងនៅអាយុ2-3សប្តា ហ៍គឺ3លុច(lux) បន្ទាប់ពីនេះមកគឺកម្រិតពន្លឺទាបប្រហែល0.5លុច(lux) បំភលឺ2្ 3ម៉ោ ង។ នៅរោង
ចិញ្ចឹមបែបប�ើកចំហ នៅពេលថ្ងៃគេប្រើពន្លឺធម្មជាតិហ�ើយនៅពេលយប់គេបំភលឺដ្ ោយកម្រិតពន្លឺនេះ។
(2) ការគ្រប់គ្រងនៅដំណាក់ចុងក្រោយ

ពេលដល់អាយុ4សប្តា ហ៍ គេប្តូរចំណីពីចំណីសម្រាប់ដំណាក់កាលដំបូងឬដំណាក់កាលលូតលាស់ ទៅចំណី

សម្រាប់ដំណាក់កាលចុងក្រោយឬដំណាក់កាលសម្រេច។ នៅពេលការលូតលាស់របស់កូនមាន់ចេះតែវ ិវឌ្ឍនបរ ិមាណស៊ីចំណីក�ើនឡ�ើង ហ�ើយបរ ិមាណលាមកក�ើនឡ�ើង។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ពីពេលនេះទៅ វានឹងទៅជាស្ថានភាព
ចិញ្ចឹមបញ្ជ្រៀត ហេតុនេះត្រូវធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់បតូរខ្យល់
្។ ជាពិសេស ចំពោះការចិញ្ចឹមល�ើផ្ទៃរាប ការច្នៃឲ្យខ្យល់

ហូរកាត់ផ្ទៃកម្រាលបាតគឺជារ�ឿងសំខាន់។ ធ្វើដូច្នេះ សម្ភារៈក្រាលនឹងស្ងួតល្មមហ�ើយមិនសូវក�ើតមានឧស្ម័នពុល។
ពេលដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយ ការក�ើនឡ�ើងទម្ងន់នឹងនាំឲ្យមាន់ទៅជាធ្វើចលនាយឺតស្ទក់ ហ�ើយនឹង

មានគម្លាតនៃការលូតលាស់ខ្លាំងរវាងមាន់ឈ្មោលនិងញី។ នៅដំណាក់កាលនេះសីតុណ្ហភាពក្នុងរោងចិញ្ចឹមគឺ
19-23អង្សាសេ ហ�ើយបរ ិមាណចំណីដែលស៊ីគឺខ្ពស់បំផុត ហ�ើយជាមួយគ្នានេះ កម្រិតធំធាត់ក៏ខ្លាំងផងដែរ។ ប៉ុន្តែ
នៅពេលក្តៅ ខ្លាំងក្នុងរដូវក្តៅ ចាំបាច់ត្រូវចាត់វ ិធានការប្រឆាំងភាពក្តៅ ដូចជាបាញ់ខ្យល់ កំហិតចំណីជាដ�ើម។ គួរកត់សំគាល់ថា នៅពេលសីតុណ្ហភាពឡ�ើងខ្ពស់ល�ឿនចាប់ពី30អង្សាសេឡ�ើងទៅ មាន់ងាយនឹងក�ើតជំងឺក្តៅ ខ្លួន
ហេតុនេះត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន។

92

(3) ការបញ្ចេ ញលក់គេបញ្ចេ ញលក់កូនមាន់ញីនៅពេលអាយុប្រហែល6-7សប្តា ហ៍(បញ្ចេ ញលក់មួយចំនួនមុន)។ នេះដោយសារតែ
មាន់ញីនឹងលែងសូវធំធាត់តទៅទ�ៀត។ ការបញ្ចេ ញលក់មួយចំនួនមុន នឹងធ្វើឲ្យកន្លែងចិញ្ចឹមមាន់ឈ្មោលទូលាយ
តាមចំនួនដែលបញ្ចេ ញលក់។ ក្រោយបញ្ចេ ញលក់មួយចំនួនមុន នៅអាយុប្រហែល9សប្តា ហ៍ គេនឹងបញ្ចេ ញលក់កូនមាន់ទាំងអស់។ ដោយគិតទាំងការបញ្ចេ ញលក់មួយចំនួនមុន ទម្ងន់ខលួនឆ្ ៅក្នុង1ម៉ែត្រការេដែលបញ្ចេ ញលក់ជាស្តង់ដារគឺ32-35គីឡូក្រាម។

5 ការគ្រប់គ្រងអនាម័យរបស់មាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់(ចូលទាំងអស់ចេញទាំងអស់ និងការសម្លាប់មេរោគ)(1) ការសម្អាតបន្ទាប់ពីបញ្ចេ ញលក់និងមុនដាក់កូនមាន់បញចូ្ លចិញ្ចឹម

មាន់ប្រយឡឺជាទូទៅគេប្រើវ ិធីសាស្ត្រដែលគេហៅថា ចូលទាំងអស់ចេញទាំងអស់ គឺដាក់បញចូ្ លកូនមាន់ទាំង

អស់ដែលញាស់ក្នុងថ្ងៃតែមួយទៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមតែមួយ(ចូលទាំងអស់) ហ�ើយចិញ្ចឹមនិងបញ្ចេ ញលក់(ចេញទាំងអស់)។
រោងចិញ្ចឹមអាចនឹងមានបន្សល់ប្រភពជំងឺផ្សេងៗទៅតាមពេលវេលាដែលកន្លង ដោយសារតែវាត្រូវបានប្រើ
ប្រាស់ម្តងហ�ើយម្តងទ�ៀតសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹម(ពីពេលដាក់បញចូ្ លចិញ្ចឹមដល់បញ្ចេ ញលក់)ក្នុង

រយៈពេលកំណត់មួយ។ គោលបំណងនៃការសម្លាប់មេរោគគឺកម្ចាត់ទាំងស្រុងនូវ មេរោគបង្កជំងឺ ប៉ារ៉ា ស៊ីតបង្កជំងឺ
សត្វលអិត្ ចង្រៃជាដ�ើម ដែលបន្សល់ទុកដោយសត្វមាន់ដែលចិញ្ចឹមល�ើកមុន។ រោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលទំនេរ ក្រោយពី
បញ្ចេ ញលក់ចប់ ត្រូវសម្អាតលាមកចេញឲ្យបានឆាប់។ មុនដាក់កូនមាន់បន្ទាប់ចូល ត្រូវតែដកសម្ភារៈក្រាលទាំង
អស់ចេញ សម្លាប់សត្វលអិត្ លាងទឹកសព្វទាំងអស់ និងធ្វើការសម្លាប់មេរោគសព្វទាំងអស់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត មិនត្រឹម
តែនៅខាងក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ប៉ុណ្ណោះទេ នៅបរ ិវេណជុំវ ិញរោងក៏ត្រូវសម្អាត សម្លាប់សត្វលអិត្ លាងទឹក និងសម្លាប់មេរោគផងដែរ។
(2) ការការពារការលុកលុយនៃសត្វព្រៃ
គេបំពាក់សំណាញ់លួស សំណាញ់ការពារបក្សី ដ�ើម្បីការពារមិនឲ្យសត្វកណតុ្ រ បក្សីព្រៃ ចូលលុកលុយក្នុង

រោងចិញ្ចឹមមាន់។

(3) ការប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំង ថ្នាំបង្កា រចំពោះជំងឺញូវកាសល(Newcastle Disease) ជំងឺរលាកទងសួតដែលឆ្លង ជំងឺរលាកបំពង់ខ្យល់ដល់ទងសួត

ដែលឆ្លង ជំងឺថង់ក្រពេញហ្វា ប្រ៊ីក�ៀស(Bursa of Fabricius)ដែលឆ្លង ជំងឺអុតមាន់ ជំងឺម៉ា រ ិក (Marek’s disease) ជាដ�ើម ការចាក់វ៉ាក់សាំងគឺមានប្រសិទ្ធភាពការពារ ហ�ើយចំពោះវ៉ាក់សាំងនិមួយៗ ត្រូវអនុវត្តតាមកម្មវ ិធីចាក់វ៉ាក់សាំង
ឲ្យបានខ្ជាប់ខជួន្ ។ ចំពោះមាន់ប្រយឡឺ ជាទូទៅគេប្រើកម្មវ ិធីដែលផ្តោ តល�ើវ៉ាក់សាំងរស់។

93

6 វ ិធីកម្ចាត់លាមកមាន់
បច្ចុប្បន្ន លាមកមាន់ភាគច្រើនត្រូវបានផ្អាប់ដ�ើម្បីប្រើប្រាស់ជាជីកំប៉ុសិ៍។្ត វ ិធីផ្អាប់រមមាន
ួវ ិធីគរជាគំនរ វ ិធីកូរ

លក្ខណៈប�ើកចំហ វ ិធីកូរលក្ខណៈបិទជិតជាដ�ើម។ ក្នុងការកម្ចាត់លាមកមាន់ប្រយឡឺ ភាគច្រើនគេប្រើរោងផ្អាប់

បែបប�ើកចំហ។ ដោយសារតែល្បាយនៃលាមកមាន់ប្រយឡឺនិងសម្ភារៈក្រាលភាគច្រើនមានជាតិទឹកតិច ប្រសិនប�ើ
ធ្វើការផ្អាប់ក្នុងរោងផលិតជីកំប៉ុសិ៍ឬ្ត រោងផ្អាប់រាងប្រអប់ ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការកែសម្រួលកម្រិតជាតិទឹកដំណាក់កាល
ដំបូង។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត នៅរោងផ្អាប់បែបបិទជិត ការកម្ចាត់លាមកគឺចប់ល�ឿន ប៉ុន្តែអាចមានសារធាតុដែលប៉ះពាល់
ដល់ការលូតលាស់ដែលជាសម្ភារៈក្រាលដូចជាអាចម៍រណារជាដ�ើម មិនត្រូវបានបំបែកគ្រប់គ្រាន់ ហេតុនេះត្រូវ
ប្រុងប្រយ័ត្ន។

7 ផែនការចិញ្ចឹមនិងការវាយតម្លៃសមត្ថភាព
(1) ផែនការចិញ្ចឹម
បច្ចុប្បន្ន មាន់ប្រយឡឺភាគច្រើនគឺគេចិញ្ចឹមដោយផលិតតាមកិច្ចសន្យាជាមួយក្រុមហ៊ុនចំណីសត្វ សមាគម

ជំនួញជាដ�ើម។ ថ្ងៃដាក់បញចូ្ លកូនមាន់ ចំនួនក្បាលដាក់បញចូ្ ល អាយុបញ្ចេ ញលក់ជាដ�ើមគឺត្រូវកំណត់ដោយ
កិច្ចសន្យា ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវសិក្សាទុកជាមុនពីរោងនិងកាលវ ិភាគការងារ។
(2) វ ិធីសាស្ត្រអង្កេតសមត្ថភាព

សត្វមាន់ធំធាត់ល�ឿន ហ�ើយថិរវេលាចិញ្ចឹមខ្លី ហេតុនេះត្រូវថ្លឹងទម្ងន់ជារ�ៀងរាល់សប្តា ហ៍និងវាស់បរ ិមាណចំណីដែលស៊ី។ ពីលទ្ធផលនេះ គេអាចគណនាសមត្ថភាពដូចជាកំណ�ើនទម្ងន់ខលួន្ ជាដ�ើម។ អាស្រ័យល�ើអត្រា

បញ្ចេ ញលក់(ផលធ�ៀបនៃចំនួនក្បាលដាក់ចូលចិញ្ចឹមទៅនឹងចំនួនអាចបញ្ចេ ញលក់) និងបរ ិមាណទម្ងន់បញ្ចេ ញ
លក់(បរ ិមាណទម្ងន់បញ្ចេ ញលក់មាន់រស់ក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃក្រឡា) ផលចំណេញអាជីវកម្មគឺនឹងខុសគ្នាខ្លាំង។

94

5ងបរៅពីងៃះ

① ងសះទ្ងៃៃ់សសាល

1 លែខេណៈពតិងសសនៃងសះប្រងភទពូជសុទ្ធ
・ងសះប្រងភទពូជសុទ្ធគវឺជាសត្កដលប្ររុងប្រយ័តនាខ្្ំង។ វាអាចៃលឹងភា្ែ់ងផ្្ើលរត់ងចញឬែង្ចញ្្ លងោយសារកាយវ តិការងលឿៃៗរ្រស់អនាែង្ើលក្វា។ ងៅងពល្រ៉ះងសះ ចាំោច់បតរូវងដើរចូលពី្ុខ ងប្រើសង្្ងសសទៃ់
ងដើ្្ីឲ្យងសះទុែចតិត្ោៃ។
・ងសះម្ៃងពាះងវៀៃកវងជាងសត្ដនទៃតិងងាយងែើតជំងវឺចុែរាគ(ឈវឺងពាះ) ងហតុងៃះចាំោច់បតរូវប្រយ័តនាែុនាងការបគ្រ់គ្
រងចំណី។

2ង្្មះអវយវៈសំខ្ៃ់ៗរ្រស់ងសះប្រងភទពូជសុទ្ធ(ងប្រៀ្រងធៀ្រៃលឹង្ៃុស្ស)
①

②

③

④

⑤

⑥

▲

⑦

⑧
⑨
⑩
⑪

⑫
⑬
① សែ់ខ្ង្ុខ

⑧ ជង្គង់ងបកាយ(ជង្គង់្ៃុស្ស)③ កផ្នាែភា្្រ់ែៃតិងខនាង(្រូែ)⑩ សោ្ែ់ងជើង្ុខ(ែនដ្ៃុស្ស)② សែ់ែងសះ
④ ខនាង
⑤ គូទ⑥ ែៃ្ទុយ

⑦ ែ្្ពស់ខួៃ
្⑨ កែងនដ(កែងនដ្ៃុស្ស)⑪ សោ្ែ់ងជើងងបកាយ(ែងជើង្ៃុស្ស)⑫ សោ្ែ់ប្រអ្រ់ងជើង(ឆ្លឹងភា្្រ់បម្្នដៃតិងប្រអ្រ់នដ)⑬ បែចែងជើង(បែចែបម្្នដែណា្ ល្ៃុស្ស)95

3 ការសំរាល់អត្សញ្ញណងសះ
ងគងធ្ើការសំរាល់អត្សញ្ញណងសះពូជសុទ្ធងោយ ស្្ុរងរា្ លែខេណៈពតិងសស(សានា្ភ្វឺ បែងយជាងដើ្)្រៃ្ទះឈី្រតូចជាងដើ្។ ព័ត៌ម្ៃទាំងងៃះៃលឹងបតរូវែត់បតាែនាុងលតិខតិត្រញ្្ ែ់ការចុះ្រញ្ីពូជពង្ស។
(1) ស្្ុរងរា្

ស្្ុរងរា្រ្រស់ងសះពូជសុទ្ធម្ៃ8ប្រងភទដូចខ្ងងបកា្។

ងរា្ពណ៌បរា្រ់ងរៅឡាែ់ភវឺ្

ងរា្ពណ៌បរា្រ់ងរៅឡាែ់ងងលឹត

ងរា្ពណ៌ដូចកា្ៃ់

ងរា្ពណ៌ដូចកា្ៃ់ង្្ម

ងរា្ពណ៌ដូចកា្ៃ់ង្្ម

ងរា្ពណ៌ង្្ម

ងរា្ពណ៌ប្រងផ្ះ

ងរា្ពណ៌ស

(2) លែខេណៈពតិងសស
・លែខេណៈពតិងសសគវឺសំងៅសានា្ភ្វឺងៅងលើ្ុខឬងជើង ឬបែងយងលើខួ្ៃទាំងអស់។
(3) ្រៃ្ទះឈី្រតូច

・្ុៃចុះ្រញ្ីពូជពង្ស ងគ្រងក្រ់វាងៅែនាុងចំណុចែណា្ លនៃែចំងហៀងខ្ងងឆ្ង។

・ងលខ្រៃ្ទះឈី្រតូច ៃលឹងបតរូវោៃែត់បតាែនាុងលតិខតិត្រញ្្ ែ់ការចុះ្រញ្ីពូជពង្ស។

・ងដើ្្ីងប្រើបោស់ងសះពូជសុទ្ធជាងសះប្រណាំ ង ចាំោច់បតរូវងធ្ើការ្រងក្រ់្រៃ្ទះឈី្រតូច។

4ចំណី
・ចំណីកដលផ្្ល់ឲ្យងសះប្រងភទពូជសុទ្ធម្ៃ ចំណីជីវជាតតិ ៃតិងចំណី្តិៃកែនចនា។
・ចំណីជីវជាតតិសំខ្ៃ់ៗម្ៃដូចជាពពួែធញញ ជាតតិដូចជាសសរូវសាលីoat ែៃ្ទែ់សសរូវសាលីជាងដើ្ ងហើយងបរៅពីងៃះគវឺ
ចំណីោយ។
・ចំណី្តិៃកែនចនាគវឺង្្មសងៃួតកដលោំចូលពី្ររងទសឬផ្លតិតខ្ួៃឯង។

96

5 សម្ភារៈក្រាល
・បន្ទប់ដែលត្រូវបានខណ្ឌដោយឡែកៗនៅរោងចិញ្ចឹមសេះហៅថា ក្រោលសេះ ហ�ើយចំប�ើងជាដ�ើមដែលក្រាល
ធ្វើជាកម្រាលដេកក្នុងក្រោលសេះហៅថា សម្ភារៈក្រាល។
・សម្ភារៈក្រាលដែលគេប្រើប្រាស់សំខាន់ៗគឺមាន ចំប�ើងស្រូវ ចំប�ើងស្រូវសាលី ស្មៅផលិតខ្លួនឯង កម្ទេចឈ�ើ
ឈូសឬអាចម៍រណារ។

・នៅវាលស្មៅសម្រាប់ផលិត គេប្រើចំប�ើងស្រូវឬស្មៅផលិតខ្លួនឯង ប៉ុន្តែនៅវាលស្មៅសម្រាប់ចិញ្ចឹម ភាគច្រើនគេ
ប្រើចំប�ើងស្រូវសាលីឬកម្ទេចឈ�ើ ឈូស អាចម៍រណារដ�ើម្បីការពារកុំឲ្យសេះស៊ីសម្ភារៈក្រាល។

97

② ការចិញ្ចឹមឃ្មុំ

1 រចនាសម្ព័ន្ធនៃប្រអប់សំបុក
(1) ប្រអប់សំបុក ប្រអប់បន្ត
គេចិញ្ចឹមសត្វឃ្មុំនៅក្នុងប្រអប់សំបុក(រាប់ថា1ហ្វូង)។ ប្រអប់សំបុកធម្មតាអាចដាក់បានបន្ទះសំបុកពី8-10បន្ទះ

ហ�ើយមានឃ្មុំកម្មករប្រហែល2ម៉ឺនក្បាលរស់នៅ។ នៅពេលហ្វូងរ ីកធំ គេដាក់សំបុកបន្តដែលគ្មានបាតបន្តពីល�ើ
ប្រអប់សំបុកដ�ើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការក�ើនឡ�ើងនៃចំនួនឃ្មុំ។

ប្រអប់បន្ត

ប្រអប់សំបុក

(2) បន្ទះសំបុក(ផ្ទៃសំបុក)បណតុំ្ នៃរន្ធក្នុងសំបុកឃ្មុំហៅថាបន្ទះសំបុក(ផ្ទៃសំបុក)។

វាគឺជាផ្នែកមូលដ្ឋាននៃសំបុករបស់ឃ្មុំ ហ�ើយគេកំណត់

ទំហំនៃហ្វូងដោយចំនួនបន្ទះសំបុកដែលដាក់បញចូ្ លក្នុងប្រអប់សំបុក
ឬក៏គេដាក់បញចូ្ លទៅក្នុងប្រអប់សំបុកនូវ

បន្ទះសំបុកដែលចំនួនគឺស្របទៅតាមទំហំហវូង។
្បន្ទះសំបុក

(3) ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណី
ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណីជាឧបករណ៍សម្រាប់ផ្តល់ចំណី(ទឹកស្ករជាដ�ើម)ឲ្យសត្វឃ្មុំ។ ប�ើដាក់ក្នុងប្រអប់សំបុក គេផ្តល់
ចំណីដោយដាក់វានៅផ្នែកខាងក្រៅបំផុតនៃបន្ទះសំបុក។

ឧបករណ៍ផ្តល់ចំណី

2 អាហាររបស់ឃ្មុំនិងចំណី
(1) ទឹកដមនិងលម្អងផ្កា
អាហាររបស់សត្វឃ្មុំគឺមានតែទឹកដមនិងលម្អងផ្កាប៉ុណ្ណោះ។ ទឹកដមផ្កាគឺជាប្រភពថាមពល ហ�ើយលម្អងផ្កាផ្តល់

98សារជាតតិករ ៉ៃតិងប្ររូងតអុីៃជាងដើ្។ សារធាតុចាហួយឃ្មំុកដលផ្្ល់ឲ្យរាជតិៃីឃំុៃ្ម តិងដងកូវឃ្មំុងទើ្រញាស់ គវឺបតរូវោៃ

្រងញ្ញងោយឃ្មំុែ្្មែរកដលសុីល្្ងផ្ក។
(2) ការឲ្យចំណីឃ្មំុ

សត្ឃំុគ្ម វឺ្តិៃចាំោច់ឲ្យចំណីជាប្រចាំន្ងៃងោះងទ។ ្រ៉ុកៃ្ ងៅងពល្តិៃអាចប្រ្ូលទលឹែដ្ោៃ ងគអាចផ្្ល់ចំណី

(ទលឹែសករជាងដើ្)ងដើ្្ីឲ្យឃ្មំុអាច្រៃ្រស់ោៃងោយខ្ួៃឯង។ ្្យ៉ ងងទៀត ងៅងពលល្្ងផ្កម្ៃតតិចតួច ងគអាចផ្្ល់
អាហារ(ល្្ងផ្កជំៃួស)កដលលែ់ងៅទីផ្សារជាងដើ្ជំៃួសឲ្យល្្ងផ្ក។

3 សែ្្មភាពរែអាហាររ្រស់សត្ឃំុ្ម

ែរណីសត្ឃំុង្ម ៅរែទលឹែដ្ឬល្្ងផ្ក ងគៃតិយយថាជាធ្្មតាវាងហាះជុំវ តិញ្ររ តិងវណ2km្រ៉ុកៃ្ង្រើរា្មៃផ្កងទងោះ

វាៃលឹង្រៃ្ងហាះរហូតដល់10km។ សត្ឃំុច្ម ូលចតិត្ផ្កកដល្ររ តិម្ណទលឹែដ្ងបចើៃងហើយែំហា្រ់ជាតតិសរក ខ្ពស់។ ្្យ៉ ងងទៀតងដើ្្ី្តិៃឲ្យចំណាយែម្្ំងងោយខ្ត្រង់ ង្រើម្ៃផ្កកដលទលឹែដ្ល្ៃតិងផ្កទលឹែដ្្តិៃសូវល្ងហើយងៅ

ចម្ងៃយប្រកហលរានាពីប្រអ្រ់សំ្រុែ វាៃលឹង្តិៃរវល់ៃលឹងផ្កកដល្តិៃល្ងោះងទ។ សត្ឃំុព្ម តិចារណាជារួ្ងលើែតា្3គវឺ“គុណភាព ្ររ តិម្ណ ចម្ងៃយ” ងហើយការសងប្ចចតិត្ថាងៅរែផ្កណាគវឺអាសស័យងលើសា្ថៃភាពរ្រស់ផ្កកដលងៅ
ជុំវ តិញ។
្្យ៉ ងងទៀត សត្ឃំុប្ម តរូវោៃក្រងកចែជាបែរុ្ងៅរែទលឹែដ្ផ្កៃតិងបែរុ្ងៅរែល្្ងផ្ក ្រ៉ុកៃ្ែ៏ម្ៃែរណីកដលងៅ

រែទាំងពីរអាសស័យងលើសា្ថៃភាព។

.

្រៃ្ទះសំ្រុែ

ប្រអ្រ់សំ្រុែ
ឧ្រែរណ៍ផ្្ល់ចំណី
ទលឹែដ្ៃតិងល្្ងផ្កងៅែនាុងរៃ្ធែុនាងសំ្រុែឃ្មំុ

ប្រអ្រ់សំ្រុែៃតិង្រៃ្ទះសំ្រុែកដលឃ្មំុរស់ងៅ

4 ជំងវឺរ្រស់សត្ឃំុ្ម

(1) ជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុ(ជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុអាង្រ តិច ជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុអវឺរ្រុ៉ )ងពលឆ្ងជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុ វាៃលឹងងា្រ់ងៅែនាុងដំណាែ់កាលជាដងកូវឃ្មំុ។ ដងកូវឃ្មំុងទើ្រញាស់កដលងា្រ់ងោយឆ្ង

ជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុអាង្រ តិច ៃលឹងរលួយងហើយស្តិតៗ ៃតិង្រងកែតិៃ្ ស្ុយឈួល(ជាតតិអៃ្ធតិលស្ុយ)។ រ ីឯដងកូវឃ្មំុងទើ្រញាស់

កដលងា្រ់ងោយឆ្ងជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មុំអវឺរ្រុ ៉ វ តិញ ្តិៃស្តិតៗងោះងទ ងហើយែ្តិៃស្ុយក្រ្រជូរអាសុីត គវឺខុសពីជំងវឺរលួយ

ដងកូវឃ្មំុអាង្រ តិច។ងៅប្រងទសជ្រ៉ុៃ ទលឹែសូលុយស្យុងន្ឡាៃ(Tylan)បតរូវោៃទទួលសា្គល់ជាថានាំ្រងាករជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុ ្រ៉ុកៃ្ហូង
្កដលោៃឆ្ងជំងវឺរលួយដងកូវឃ្មំុងហើយ បតរូវកតដុត្រំផ្្ញងចាល។

99

(2) ជំងឺវ៉ារអា
ុ ៉ Varroa disease (ប្រជុំរោគសញ្ញាចៃវ៉ារអាុ៉ )ស្ថានភាពមិនប្រក្រតីដោយសារក�ើតមានចៃវ៉ារអាុ ៉ ហៅថាជំងឺវ៉ារអាុ ៉ ។ ដោយរងការជញ្ជក់ឈាមពីចៃវ៉ា រអាុ ៉ សត្វ
ឃ្មុំ(ឃ្មុំពេញវ ័យ ដង្កូវឃ្មុំទ�ើបញាស់ ដង្កូវឃ្មុំជិតប្តូររូប) នឹងចុះទន់ខ្សោយ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត វ ីរុសជាច្រើនឆ្លងតាមរយៈចៃ
នេះ។នៅប្រទេសជប៉ុន ថ្នាំនីកូអាពីស្តាននិងថ្នាំអាពីវ៉ា ត្រូវបានទទួលស្គា ល់ជាថ្នាំសម្លាប់ចៃ។
(3) ក្រៅពីនេះ
ក្រៅពីជំងឺខាងល�ើ មានដូចជា ជំងឺណូហ្សិម៉ា Nosema disease(ឃ្មុំកម្មករមានរោគសញ្ញាដូចជារោគហ�ើយហ្វូង

ឃ្មុំចុះខ្សោយ) ជំងឺដីស(ដង្កូវឃ្មុំជិតប្តូររូបស្លាប់ដោយសារទៅជារ ឹងពណ៌សដូចដីស)។

.

ដង្កូវឃ្មុំទ�ើបញាស់ដែលឆ្លងជំងឺរលួយដង្កូវឃ្មុំអាមេរិច

ដង្កូវឃ្មុំទ�ើបញាស់ដែលឆ្លងជំងឺរលួយដង្កូវឃ្មុំអឺរប
ុ៉ដង្កូវឃ្មុំទ�ើបញាស់ដែលក�ើតចៃវ៉ារ៉អា
ុឃ្មុំពេញវ័យដែលក�ើតចៃវ៉ារ៉អាុ ធ្ងន់ធ្ងរ

(ប្រភពរូបភាព ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិច)100(ប្រភពរូបភាព ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិច)6សំណួរសាកល្បង

ចូរឆ្លើយនឹងសំណួរខាងក្រោម ដោយគូសសញ្ញារង្វង់〇 ប្រសិនប�ើជាប្រយោគត្រឹមត្រូវ ហ�ើយគូសសញ្ញាខ្វែង×ប្រសិនប�ើជាប្រយោគខុស។
＜＜＜គោ＞＞＞
1. នៅពេលមានអាកាសធាតុក្ដៅ ចំនួនដកដង្ហើមរបស់គោទឹកដោះនឹងក�ើនឡ�ើង។����������� ()

2. នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌមិនមានកន្លែងដេកសម្រាប់គោនោះទេ ប៉ុន្តែនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹម
គោគ្មានរបាំងខណ្ឌមានកន្លែងដេកសម្រាប់គោនីមួយៗ។���������������������� ()

3. សត្វគោមានក្រពះចំនួន1ដូចមនុស្សដែរ។����������������������������� ()

4. “ការមិនព្រមស៊ីចំណី”របស់គោក�ើតឡ�ើងដោយសារគោស៊ីចំណីមិនកែច្នៃច្រើនពេក។��������� ()

5. នៅពេលគោទឹកដោះមានជំងឺរលាកដោះ ការជ្រុះកោសិកាមានការថយចុះ។������������� ()

6. មេគោក្រោយក�ើតកូននឹងបន្តបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរ�ៀងរាល់
្
21ថ្ងៃ។����������������� ()

7. គេចិញ្ចឹមកូនគោដោយដាក់នៅក្នុងរបង និង បាំងកុំអោយត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យ។������������ ()＜＜សត្វជ្រូក＞＞1. ពូជជ្រូកដែលគេចិញ្ចឹមច្រើននៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនគឺ ពូជជ្រូកឡែនរ៉េស ពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរធំ និងពូជជ្រូកហាំស�ៀរ។���������������������������������������� ()

2. នៅប្រទេសជប៉ុន ការបង្កា ត់ជ្រូកមានតែការបង្កា ត់ដោយធម្មជាតិតែប៉ុណ្ណោះ។������������ ()

3. នៅពេលជ្រូកបង្កើតកូន កម្រនឹងក�ើតមានករណីដែលមេជ្រូកលំបាកក្នុងការបង្កើតកូនណាស់។���� ()

4. កូនជ្រូកនៅពេលក�ើត ជាទូទៅ មានទម្ងន់ប្រហែល0.5គីឡូក្រាម។������������������ ()

5. កូនជ្រូកទទួលកម្លាំងទប់ទល់នឹងជំងឺផ្សេងៗពីទឹកដោះដំបូង។�������������������� ()

6. គេអោយចំណីដល់ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នម្ដងក្នុង1ថ្ងៃក្នុងបរ ិមាណកំណត់ច្បាស់លាស់។���������� ()

7. សត្វជ្រូកគឺជាសត្វដែលរស់នៅជាហ្វូង ដូច្នេះ នៅពេលគេចិញ្ចឹមជ្រូកជាហ្វូង ជ្រូកទាំងអស់អាចស៊ី

ចំណីក្នុងបរ ិមាណស្មើៗគ្នាបាន។���������������������������������� ()＜＜សត្វមាន់＞＞1. ស៊ុតពូជនឹងភ្ញា ស់ក្នុងរយៈពេល10ថ្ងៃនៅក្នុងឧបករណ៍ភ្ញា ស់ស៊ុតសិប្បនិម្មិត។������������� ()

2. សត្វមាន់ផលិតស៊ុតបានច្រើននៅរដូវដែលពេលថ្ងៃមានរយៈពេលវែង។��������������� ()

3. ក្រោយពីសត្វមាន់បន្តផលិតស៊ុតរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃមក វានឹងផ្អាកការផលិត1~3ថ្ងៃ បន្ទាប់មក វានឹង
បន្តផលិតស៊ុតរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃជាថ្មីម្ដងទ�ៀត។�������������������������� ()

4. ស៊ុតមាន់ដែលគេដាក់លក់ជាទំនិញមានទម្ងន់30ក្រាមដែលនេះជាទម្ងន់ជាមធ្យម។���������� ()

5. អត្រាផលិតស៊ុតរបស់មាន់មានការក�ើនឡ�ើងយ៉ា ងឆាប់រហ័សនៅពេលវាមានអាយុល�ើសពី13~14ខែ។����������������������������������������������� ()

6. នៅពេលសីតុណ្ហភាពក�ើនឡ�ើងខ្ពស់ បរ ិមាណស៊ីចំណីរបស់សត្វមាន់មានការថយចុះ។�������� ()

101

7. រោងចិញ្ចឹមមាន់ រួមមាន រោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យអាចចាំងចូលបាន និងរោងចិញ្ចឹមមាន់គ្មានបង្អួចដែលបាំងពន្លឺមិនអោយចូល។����������������������� (102)

ចម្លើយ
＜＜គោ＞＞
1. 〇2. × (ហេតុផល : រោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌគឺមានកន្លែងដេកសម្រាប់គោនីមួយៗ រ ីឯរោងចិញ្ចឹមគោ
គ្មានរបាំងខណ្ឌគឺមិនមានកន្លែងដេកនោះទេ។)3. × (ហេតុផល : សត្វគោមានក្រពះចំនួន4។)
4. × (ហេតុផល : ការមិនព្រមស៊ីចំណីគឺក�ើតឡ�ើងដោយសារការផ្ដល់ចំណីលាយដែលផ្ទុកធញ្ញ ជាតិក្នុងបរ ិមាណច្រើន។)5. × (ហេតុផល : នៅពេលគោទឹកដោះមានជំងឺរលាកដោះ ការជ្រុះកោសិកាមានការក�ើនឡ�ើង។)6. 〇7. × (ហេតុផល : គេចិញ្ចឹមកូនគោនៅក្នុងបរ ិស្ថានដែលមានការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់លប្អ ្រស�ើរនិងមានពន្លឺព្រះ
អាទិត្យគ្រប់គ្រាន់។)＜សត្វជ្រូក＞1. × (ហេតុផល : ពូជជ្រូកឡែនរ៉េស ពូជជ្រូកយ៉កស�ៀរធំ និង ពូជជ្រូកឌុយរ ៉ក។)2. × (ហេតុផល : គេអនុវត្តការបង្កា ត់ដោយធម្មជាតិនិងការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិត(AI)។)3. 〇4. × (ហេតុផល : កូនជ្រូកនៅពេលក�ើត មានទម្ងន់ជាមធ្យម1.4គីឡូក្រាម។)5. 〇6. × (ហេតុផល : ជាគោលការណ៍ សម្រាប់ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន គេផ្ដល់ចំណីដោយសេរ ី។)
7. × (ហេតុផល : ករណីគេចិញ្ចឹមជ្រូកជាហ្វូង គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះអាចមានជ្រូកដែលមិនអាចស៊ីចំណី
បានគ្រប់គ្រាន់និងមានការលូតលាស់មិនបានល្អ។)＜សត្វមាន់＞1.× (ហេតុផល : ស ៊ុតពូជនឹងភ្ញា ស់ក្នុងរយៈពេល21ថ្ងៃ។)
2. 〇
3. 〇
4. × (ហេតុផល : នៅក្នុងអាជីវកម្មស៊ុតមាន់ គេភាគច្រើនប្រើទំហំMS(52~58ក្រាម) ទំហំM(58~64ក្រាម)និង ទំហំL (64~70ក្រាម)។)5. × (ហេតុផល : អត្រាផលិតស៊ុតមានការថយចុះយ៉ា ងឆាប់រហ័សនៅពេលមាន់មានអាយុ13~14ខែហ�ើយបន្ទាប់មក វានឹងចូលដំណាក់កាលផ្លាស់ប្ដូរស្លាប។)
6. 〇
7. 〇

103

Ⅲ

ការងារគ្រប់គ្រងសតច្វ ញិ ្ ចឹម
ជាប្រចាំថ្ងៃ

104

1

ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនិងការគ្រប់គ្រងសុវតភា្ថិ ពរបស់កសិដ្ឋាន

1 ស្ថានភាពនៃជំងឺឆ្លងកាចសាហាវ
(1) នៅប្រទេសជប៉ុន នៅឆ្នាំ2010 ជំងឺក្រចកជ�ើងនិងមាត់បានក�ើតឡ�ើងដែលធ្វើឲ្យសត្វជ្រូកនិងគោជាច្រើន
ក្បាលត្រូវបានគេសម្លាប់។
(2) នៅប្រទេសជប៉ុន នៅឆ្នាំ2007 ជំងឺផ្តាសាយបក្សីកម្រិតធ្ងន់បានក�ើតឡ�ើង។
(3) នៅប្រទេសជប៉ុន ចាប់ពីឆ្នាំ2013 ការក�ើតឡ�ើងនូវជំងឺរាករួសរាតត្បាតក�ើតនៅល�ើសត្វជ្រូកបានបង្កបញ្
ហានៅគ្រប់តំបន់។
(4) ជំងឺឆ្លងទាំងបីខាងល�ើនេះសុទ្ធតែជាជំងឺឆ្លងបង្កដោយវ ីរុស។
(5) នៅប្រទេសជិតខាងរបស់ប្រទេសជប៉ុនក៏មានការក�ើតឡ�ើងនូវជំងឺក្រចកជ�ើងនិងមាត់ ជំងឺផ្តាសាយបក្សី
កម្រិតធ្ងន់ផងដែរ។
(6) ថ្មីៗនេះ លំហូរចេញចូលនៃមនុស្សនិងវត្ថុរវាងប្រទេសបានក�ើនឡ�ើង ដែលធ្វើឲ្យហានិភ័យនៃការឆ្លងចូល
នូវជំងឺឆ្លងកាចសាហាវទៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនបានក�ើនឡ�ើងខ្ពស់។

2 ប្រការត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់អ្នកធ្វើការនៅកសិដ្ឋាន
(1) នៅពេលចេញចូលរោងចិញ្ចឹមសត្វ ត្រូវធ្វើការសម្លាប់មេរោគចំពោះស្បែកជ�ើងកវែងនិងសម្លៀកបំពាក់
ការងារឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់។
(2) ត្រូវសង្កេតម�ើលដោយប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់នូវស្ថានភាពសត្វចិញ្ចឹមហ�ើយត្រូវរាយការណ៍ទៅម្ចាស់កសិដ្ឋាន
នៅពេលយល់ថាមានភាពមិនប្រក្រតីក�ើតឡ�ើង។
(3) ត្រូវការពារកុំឲ្យសត្វព្រៃដូចជាបក្សីព្រៃនិងកណតុ្ រជាដ�ើមចូលលុកលុយក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វ។

(4) សត្វរយុ មិនត្រឹមតែជាភ្នាក់ងារចម្លងវ ីរុសឬមេរោគធ្ងន់ធ្ងរប៉ុណ្ណោះទេ ការក�ើតឡ�ើងនៃដង្កូវរបស់សត្វរយុ ក៏ទាក់ទាញសត្វបក្សីព្រៃផងដែរ ហេតុនេះការកម្ចាត់សត្វរយុ គឺជារ�ឿងសំខាន់។

3 តំបន់កសិដ្ឋាន
តំបន់កសិដ្ឋានចាំបាច់ត្រូវការការគ្រប់គ្រងក្នុងនាមជាតំបន់គ្រប់គ្រងអនាម័យដែលបង្កា រការលុកលុយនៃ
ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ។
តំបន់កសិដ្ឋានចែកជាពីរគឺ តំបន់សម្រាប់សត្វចិញ្ចឹម(រោងចិញ្ចឹមសត្វនិងកន្លែងហាត់ប្រាណ) និងតំបន់សម្រាប់
គ្រប់គ្រង(ធុងចំណីសត្វ ឃ្លា ំងចំណីសត្វ ផ្លូវ និងការ ិយាល័យជាដ�ើម) ដែលតំបន់ទាំងពីរនេះត្រូវតែដាក់វ ិន័យនិង
គ្រប់គ្រងឲ្យបានតឹងរ ឹងចំពោះការចេញចូលនៃមនុស្សនិងយានជំនិះ។

(1) មិនឲ្យភ្ញៀវដែលមកកសិដ្ឋានចូលទៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ហ�ើយនៅក្នុងករណីបែបនេះ ចាំបាច់ត្រូវផ្តល់ដំណឹងទៅម្ចាស់កសិដ្ឋាន។
(2) ក្នុងករណីជូនភ្ញៀវដែលមកសិដ្ឋានចូលទៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វ ត្រូវឲ្យភ្ញៀវពាក់ស្រោមការពារស្បែកជ�ើង
(ធ្វើពីផ្លាស្ទិច)និងពាក់សម្លៀកបំពាក់ការងារដែលមានអនាម័យ រួចធ្វើការសម្លាប់មេរោគដោយអាងជាន់ត្រាំសម្លាប់
មេរោគ រួចសឹមឲ្យចូលរោងចិញ្ចឹមសត្វ។

105

4 អគារសម្លាប់មេរោគនៅច្រកចេញចូលនៃតំបន់គ្រប់គ្រងអនាម័យ
(1) ករណីរថយន្តចេញចូល
តំបន់នេះមានអគារសម្លាប់មេរោគដែលរួមមាន “ច្រកសម្លាប់មេរោគសម្រាប់រថយន្ត” “ឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំ
សម្លាប់មេរោគ” “អាងសម្លាប់មេរោគសម្រាប់រថយន្ត” “តំបន់ម្សៅកំបោរ”។ល។ចំពោះរថយន្តដែលចេញចូលកសិដ្ឋាន ត្រូវសម្លាប់មេរោគចំពោះកង់រថយន្តដោយឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំសម្លាប់
មេរោគ អាងសម្លាប់មេរោគសម្រាប់រថយន្តជាដ�ើម។
(2) ករណីមនុស្សចេញចូល
ក្នុងករណីមនុស្សចេញចូលនៅក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងអនាម័យ រួមមានតំបន់សម្រាប់សត្វចិញ្ចឹមនិងតំបន់សម្រាប់
ការគ្រប់គ្រងជាដ�ើម គេត្រូវធ្វើការសម្លាប់មេរោគនៅផ្នែកជ�ើង(ស្បែកជ�ើងកវែង)និងសម្លៀកបំពាក់ការងារដោយប្រើ
“ឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ” “អាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគ” “តំបន់ម្សៅកំបោរ”។ល។

5 ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍សម្លាប់មេរោគ អាងសម្លាប់មេរោគ និង តំបន់សម្លាប់មេរោគ
(1) ច្រកសម្លាប់មេរោគសម្រាប់រថយន្ត
នៅពេលរថយន្តចូលមក ឧបករណ៍ស្ទង់នឹងប�ើក ហ�ើយទឹកថ្នាំនឹងត្រូវបាញ់ចេញពីខាងល�ើ ខាងក្រោម ឆ្វេង
និងស្ដា ំ ដ�ើម្បីសម្លាប់មេរោគពេញតួរថយន្តរួមទាំងផ្នែកខាងក្រោមនៃរថយន្តផងដែរ។ គេចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តការចាក់
បំពេញថ្នាំសម្លាប់មេរោគនិងការគ្រប់គ្រង់ម៉ា ស៊ីនបាញ់ថ្នាំជាប្រចាំថ្ងៃ។
(2) ឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ
ជាឧបករណ៍ដែលបញ្
ជាដោយដៃ ដោយសម្រាប់រថយន្ត ឧបករណ៍នេះអាចសម្លាប់មេរោគនៅបរ ិវេណជុំវ ិញរថយន្តនិងកង់រថយន្ត ហ�ើយសម្រាប់មនុស្ស ឧបករណ៍នេះអាចសម្លាប់មេរោគនៅផ្នែកជ�ើង។ គេចាំបាច់ត្រូវចាក់
បំពេញថ្នាំសម្លាប់មេរោគជានិច្ច។

អាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគ

106

(3) អាងសម្លាប់មេរោគសម្រាប់រថយន្ត
គេប�ើកបររថយន្តយឺតៗឆ្លងកាត់ក្នុងទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ធ្វើដូចនេះ គេអាចសម្លាប់មេរោគនៅកង់ឡានបាន
ភាគច្រើន។ ប្រសិទ្ធិភាពនៃទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគនឹងថយចុះទៅតាមពេលវេលា ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរទឹកថ្នាំ
អោយបាន2~3ដងក្នុងមួយសប្ដា ហ៍។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ប្រសិនប�ើមានការលាយឡំនៃភក់ឬខ្សាច់នៅក្នុងទឹកថ្នាំសម្លាប់
មេរោគ ក៏អាចធ្វើអោយប្រសិទ្ធិភាពថ្នាំថយចុះ ដូច្នេះ គេក៏ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការសម្អាតផងដែរ។
(4) អាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគ
គេធ្វើការត្រាំស្បែកជ�ើងកវែងរយៈពេល 15~30 វ ិនាទីនិងក្នុងផ�ើងដែលដាក់ទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ។
ប្រសិទ្ធភាពនៃទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគនឹងថយចុះទៅតាមពេលវេលា ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរទឹកថ្នាំ។ ការផ្លាស់
ប្ដូរទឹកថ្នាំត្រូវធ្វើឡ�ើងជារ�ៀងរាល់ថ្ងៃ ហ�ើយនៅពេលឃ�ើញមានការប្រឡាក់ខ្លាំង គេត្រូវផ្លាស់ប្ដូរនៅពេលនោះ
ភ្លាមៗ។
(5) តំបន់ម្សៅកំបោរ (តំបន់សម្លាប់មេរោគ)ត្រូវបាចរោយម្សៅកំបោរនៅច្រកចេញចូលដ�ើម្បីធ្វើការសម្លាប់មេរោគនៅកង់រថយន្តចំពោះរថយន្ត និងនៅ
បាតស្បែកជ�ើងកវែងចំពោះមនុស្ស។ ការបាចរោយកំបោរគឺចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តជាប្រចាំថ្ងៃ។

6 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ
នៅពេលប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ត្រូវគោរពតាមចំណុចមួយចំនួនរួមមាន “ត្រូវគោរពទៅតាមរប�ៀបនិង
កម្រិតប្រើប្រាស់ដែលបានកំណត់រចួ ស្រេច” “ត្រូវលាយថ្នាំសម្លាប់មេរោគនៅពេលប្រើប្រាស់” “ត្រូវរក្សាទុកថ្នាំ
សម្លាប់មេរោគ(ទឹកថ្នាំដ�ើម)នៅកន្លែងដែលងងឹតនិងស្ងួត” “មិនត្រូវលាយជាមួយថ្នាំសម្លាប់មេរោគឬថ្នាំសម្លាប់សត្វ
ល្អិតផ្សេងទ�ៀតនោះទេ” “នៅពេលប្រើប្រាស់ ត្រូវពាក់ស្រោមដៃ ហ�ើយនៅពេលបាញ់ឬរោយថ្នាំត្រូវពាក់ម៉ា ស”។នៅពេលធ្វើការសម្លាប់មេរោគ ត្រូវស្លៀកឯកសណ្ឋា នសម្រាប់ធ្វើការងារនេះនិងប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយទឹកថ្នាំសម្លាប់
មេរោគប៉ះពាល់ត្រូវរាងកាយ ហ�ើយប្រសិនប�ើទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគប៉ះត្រូវខ្លួនប្រាណ ត្រូវប្រើទឹកដ�ើម្បីលាងសម្អាត
ចេញអោយអស់។

ការទុកដាក់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ

107សូមស្លៀកពាក់អាវការពារឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។វ ិធីស្លៀកពាក់អាវការពារដែលត្រឹមត្រូវ

មួ ក

�៉ស

គួ រេ្រប�មួកែដល�នរ�ំង

�ក់�៉សេ�េពល�ល់ឬេរៀបចំ�� ំនិងេ�េពល�ញ់�� ំែវ�ន��រ�រ
េ្រប�្រ�ស់្របេភទែវ�ន�ឃ��ប
ែដល�ក់�ប់នឹងមុខ

េ្រ�មៃដជ័រ
បេ�� ញៃដ�វេ្រ�
ឲ្យ្រគបពីេល�េ្រ�មៃដ។

�វ�រ�រ

ែស្បកេជ�ងកែវងេស� �ក�ក់�វ�រ�រែដល�ន
�វៃដែវងនិងេ�េជ�ងែវង

្រគបេជ�ងេ�ពីេល�ែស្បកេជ�ងេធ� ��រេដ�ម្បី
កុំឲ្យទឹក��េំ ្រជ�តចូ លក��ងសេម� �កបំ�ក់។

7 ការគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពរោងចិញ្ចឹមសត្វ
(1) ប្រេងឥន្ធនៈ អគ្គិសនី
នៅពេលប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ(ប្រេងកាត សាំងជាដ�ើម) ត្រូវពិនិត្យជានិច្ចថាគ្មានភ្លើងនៅក្បែរនិងប្រុងប្រយ័ត្ន
ចំពោះអគ្គិភ័យ។
ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេសចំពោះភ្លើងបារ ីនិងដែកកេះជាដ�ើម។ មិនត្រូវយកវាមកជិតជាដាច់ខាត។
(2) ប្រព័ន្ធអគ្គិសនី
ព្រីភ្លើងនៅពេលត្រូវស�ើម អាចមានហានិភ័យឆ្លងចរន្តអគ្គិសនី។
នៅពេលសម្អាត ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នកុំធ្វើឲ្យស�ើមព្រីភ្លើង។

108

2

គោចញ
ិ ្ ចឹមយកទឹកដោះ

1 កាលវ ិភាគពេញ1ថ្ងៃរបស់កសិករផលិតទឹកដោះ
ពេលព្រឹក

ពេលថ្ងៃ

ពេលយប់
សម្អាតផ្លូវដ�ើរ

សម្អាតស្នូកដាក់ចំណី

បោសប្រមូលផ្ដុំចំណីសត្វ

សម្អាតស្នូកដាក់ទឹកនិងផ្តិលទឹក

ទុកដាក់កាកសំណល់សត្វ

ច្របាច់ទឹកដោះ

ច្របាច់ទឹកដោះ

(អោយចំណីសត្វ

អោយចំណីសត្វ
បោសប្រមូលផ្ដុំចំណីសត្វ

អោយចំណីសត្វ
បោសប្រមូលផ្ដុំចំណីសត្វ
សម្អាតផ្លូវដ�ើរ

2 ការគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាន
(1) ផ្លូវដ�ើរ

វាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការសម្អាតផ្លូវដ�ើររបស់គោទឹកដោះកុំអោយមានភាពរអិល។

(2) ឃ្លា ំងស្តុកចំណីសត្វ

・ប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយសត្វស្លាបព្រៃឬកណ្ដុរចូលក្នុងឃ្លា ំងស្តុកចំណីសត្វ។
・សម្អាតអោយបានស្អា តមានអនាម័យជានិច្ច។

・ត្រួតពិនិត្យថាត�ើចំណីសត្វមិនមានដុះផ្សិតទេឬយ៉ា ងណា។(3) ស្នូកដាក់ចំណី
・សម្អាតស្នូកដាក់ចំណីអោយបានស្អា តជានិច្ច មុនពេលអោយចំណីសត្វនៅពេលព្រឹក។
・ផ្ទៃនៃស្នូកដាក់ចំណីគួរមានលក្ខណៈរលោងស្មើ ដោយមិនគួរមានផ្នែកផតឬប្រហោងនោះទេ។
(4) ការបោសប្រមូលផ្ដុំចំណីសត្វ
ដ�ើម្បីអោយគោទឹកដោះងាយស្រួលក្នុងការស៊ីចំណី ការបោសប្រមូលផ្ដុំចំណីសត្វអោយស្ថិតនៅជិតមាត់របស់
គោគឺជាការសំខាន់។

109

ការងារបោសប្រមូលផ្ដុំចំណីសត្វ

(5) ការសម្អាតស្នូកដាក់ទឹកនិងផ្តិលទឹក
・នៅពេលព្រឹក គេធ្វើការសម្អាត ដោយយកចំណីសត្វដែលធ្លាក់នៅក្នុងស្នូកដាក់ទឹកនិងផ្តិលទឹកចេញអោយអស់
ហ�ើយដាក់ទឹកថ្មីៗអោយគោទឹកដោះជាប្រចាំ ។・នៅរដូវក្ដៅដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ គេគួរអនុវត្តដោយឧស្សាហ៍ប្ដូរទឹកនៅក្នុងស្នូកដាក់ទឹក ដ�ើម្បីអោយគោ
អាចផឹកទឹកត្រជាក់ៗ ទ�ើបជាការល្អ។

ផ្តិលទឹក
(6) ការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោ
・នៅរដូវដែលមានអាកាសធាតុរងា គេធ្វើការទប់ខ្យល់ដែលចូលតាមប្រលោះផ្សេងៗ។
・នៅរដូវដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ វាមានសារៈសំខាន់ដោយគេត្រូវធ្វើការជម្រុញចរន្តខ្យល់ដោយប្រើកង្ហារ។
・នៅរដូវដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ សីតុណ្ហភាពនៅចុងពោះវ�ៀនធំរបស់គោច្រើនតែក�ើនឡ�ើងល�ើសពី39អង្សាសេ ល្បឿនដកដង្ហើមរបស់គោក៏ក�ើនឡ�ើង
ហ�ើយការបរ ិភោគចំណីរបស់វានឹងមានការថយចុះ។

ការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមគោ

110

(7) កន្លែងគោដេក
・គេរក្សាកន្លែងគោដេក (ក្រោលគោ)អោយមានអនាម័យ និង ស្ងួតជានិច្ច។

・ដ�ើម្បីផ្ដល់ផាសុកភាពនិងកាត់បន្ថយកុំអោយមានរបួសនៅជ�ើងរបស់គោទឹកដោះ គេប្រើសម្ភារៈក្រាលធ្វើជា
កម្រាលដែលមានលក្ខណៈទន់។

កន្លែងគោដេក

(8) ការកម្ចាត់សត្វលអិត្ ពីខាងក្រៅ
・គេត្រូវចាត់វ ិធានការទប់ស្កា ត់កុំអោយសត្វរយុ សាស៊ីបាអិឬសត្វរយុ អ៊ីអេបាអិជាដ�ើមអាចបន្តពូជនិងក�ើនចំនួន
បាន។
・ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់សត្វលអិត្ ទាំងនោះ ចាំបាច់ត្រូវធ្វើការសម្អាតនិងកម្ចាត់កាកសំណល់សត្វ ធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរកម្រាល និងធ្វើការកម្ចាត់ចោលនូវចំណីសត្វដែលស្អុយរលួយ។
(9) ការសង្កេតម�ើលសត្វគោ
គេសង្កេតម�ើលសត្វគោដ�ើម្បីដឹងអំពី“ការប្រជែងរវាងគោខ្លាំងនិងគោខ្សោយ”“គោដែលមិនមានសុខភាពល្អ”“របួសនៅល�ើខលួនគោ
្” “ការរ� ើសចំណី (ការស៊ីចំណីរ� ើស)” “ស្ថានភាពលាមកដូចជារាករូសជាដ�ើម”។

3 លំដាប់លំដោយនៃការច្របាច់ទឹកដោះ
(1) ការត្រៀមរ�ៀបចំនិងគោលការណ៍
・នៅមុនពេលច្របាច់ទឹកដោះ គេធ្វើការត្រួតពិនិត្យ លាងសម្អាត និង សម្លាប់មេរោគនៅល�ើឧបករណ៍និងសម្ភារៈ
ប្រើសម្រាប់ច្របាច់ទឹកដោះ។
・គេធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះរបស់គោដែលឃ�ើញមានការជ្រុះកោសិកាច្រើនឬគោដែលមានជំងឺរលាកដោះនៅចុង
ក្រោយគេ។
(2) ការច្របាច់ទឹកដោះដំបូងចោល
・គេធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះដំបូងចោល ដ�ើម្បី“រកនូវសារធាតុកកឬរ ឹងនៅក្នុងទឹកដោះ” ដ�ើម្បី“ច្របាច់ចោលនូវ
ទឹកដោះដែលអាចមានការជ្រៀតចូលនៃមេរោគនៅក្បាលដោះក្រោយពេលច្របាច់ទឹកដោះល�ើកមុន”និងដ�ើម្បី
“ច្របាច់ចោលនូវទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគដែលសល់ជាប់នៅក្បាលដោះក្រោយពេលច្របាច់ទឹកដោះល�ើកមុន”។

111

・ការសម្លាប់មេរោគនៅដៃនិងការពាក់ស្រោមដៃច្របាច់ទឹកដោះ：គេត្រៀមរ�ៀបចំធុងទឹកសម្រាប់លាងដៃនិង
កន្សែងសម្រាប់ជូតដៃ។

ការច្របាច់ទឹកដោះដំបូងចោល

・ផតិល្ ត្រងទឹកដោះ : គេធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះដំបូងចោលពីក្បាលដោះនីមួយៗដាក់ចូលក្នុងផ្តិលត្រងទឹកដោះ
រួចធ្វើការពិនិត្យរកម�ើលសារធាតុកកឬរ ឹងនៅក្នុងទឹកដោះ។ ក្នុងករណីនេះ ប្រសិនប�ើឃ�ើញក្បាលដោះប្រលាក់
ខ្លាំង គេត្រូវធ្វើការលាងសម្អាតក្បាលដោះជាមុនសិន។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ប្រសិនប�ើឃ�ើញក្បាលដោះប្រលាក់ខ្លាំង
ត្រូវធ្វើការលាងសម្អាតក្បាលដោះជាមុនសិន។

ផ្តិលត្រងទឹកដោះ

(3) ការជ្រលក់ក្បាលដោះមុនពេលច្របាច់ទឹកដោះ(អនុវត្តនៅកសិដ្ឋានដែលក្បាលដោះមិនសូវកខ្វក់)[1] គេអនុវត្តវាជំនួស “ការជូតសម្អាតក្បាលដោះ” ដែលមានពន្យល់នៅចំណុចបន្ទាប់ ដោយប្រើថ្នាំសម្លាប់មេរោ
គបន្ទាប់ពីច្របាច់ទឹកដោះដំបូងចោល។
[2] កា រជ្រលក់ក្បាលដោះ គឺមានន័យថា “ជ្រលក់ក្នុងទឹកថ្នាំ” ។[3] គោលបំណងនៃការជ្រលក់ក្បាលដោះគឺសម្លាប់មេរោគនៅក្បាលដោះនិងការពារផ្ទៃនៃក្បាលដោះ។
[4] ទ
 ឹកថ្នាំជ្រលក់ក្បាលដោះមានរួមបញចូ្ លថ្នាំសម្លាប់មេរោគនិងសារជាតិ
ការពារផ្ទៃនៃក្បាលដោះ(ដូចជាជាតិ

គ្លីសេរ ីនជាដ�ើម)។

[5] ក្រោយជ្រលក់ចប់ ដ�ើម្បីការពារមិនឲ្យមានបន្សល់ទឹកថ្នាំទៅក្នុងទឹកដោះ
ត្រូវជូតឲ្យស្អា តដោយប្រើក្រដាសកន្សែងដែលប្រើម្តងហ�ើយបោះចោល។

ទឹកថ្នាំជ្រលក់ក្បាលដោះ

112

(4) ការជូតសម្អាតក្បាលដោះ
・គេធ្វើការជូតសម្អាតក្បាលដោះដោយប្រើកន្សែងដែលជ្រលក់ក្នុងទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ។
・គោលបំណងនៃការជូតសម្អាតគឺដ�ើម្បី“ភ្ញោ ចការបញ្ចេ ញទឹកដោះ”និង ដ�ើម្បី“សម្លាប់មេរោគនៅល�ើផ្ទៃនៃក្បាល
ដោះ”។
・គេត្រៀមកន្សែងល�ើសពី1សម្រាប់គោមួយក្បាល ហ�ើយនៅពេលគេប្រើរចួ គេដាក់វាចូលទៅក្នុងធុងមួយផ្សេង
ទ�ៀត។
・គេក៏អាចប្រើកន្សែងក្រដាសដែលប្រើម្ដងហ�ើយចោល ជំនួសអោយកន្សែងក្រណាត់។

ការជូតសម្អាតក្បាលដោះ

(5) ការសម្ងួតក្បាលដោះ
ក្រោយពីជូតសម្អាតក្បាលដោះរួច ឬក្រោយពីជ្រលក់ក្បាលដោះរួច ត្រូវសម្ងួតក្បាលដោះដោយជូតក្បាលដោះ
ដោយប្រើក្រដាសកន្សែងដែលប្រើម្តងហ�ើយបោះចោល។

113

(6) ការពាក់បំពង់បឺតទឹកដោះ ការច្របាច់ទឹកដោះ និង ការដកបំពង់បឺតទឹកដោះចេញ
・គេបំពាក់បំពង់បឺតទឹកដោះនៅ 1~2 នាទីក្រោយពេលចាប់ផ្តើមច្របាច់ទឹកដោះដំបូងចោល។
・គេភ្ជាប់បំពង់បឺតនីមួយៗទៅនឹងក្បាលដោះចំនួន4។・ការច្របាច់ទឹកដោះគួរអនុវត្តក្រោមរយៈពេល5នាទី។
・គេមិនធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះច្រើនជ្រុលដោយបង្ខំច្របាច់ទឹកដោះដែលនៅសល់អោយអស់នោះទេ(ការច្របាច់
ទឹកដោះលក្ខណៈម៉ា ស៊ីន) ព្រោះការធ្វើបែបនេះធ្វើអោយរបួសដល់មាត់និងបំពង់នៅក្នុងក្បាលដោះរបស់គោ។
គឺគេមិនត្រូវច្របាច់ហួសហេតុនោះទេ។
・ក្រោយពេលច្របាច់ទឹកដោះរួចរាល់ហ�ើយ គេនឹងដកបំពង់បឺតទឹកដោះចំនួន4ចេញពីក្បាលដោះព្រមគ្នា
តែម្ដង។

ការពាក់បំពង់បឺតទឹកដោះ

រប�ៀបច្របាច់ទឹកដោះដែលត្រឹមត្រូវ

មិនត្រូវធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះលក្ខណៈម៉ា ស៊ីននោះទេ
(ឧទាហរណ៍នៃការអនុវត្តមិនបានល្អ)គេធ្វើការបង្ខា ំងសុញ្ញាកាស បន្តិចក្រោយមក ទឹកដោះនឹងធ្លាក់មក

របួសនៅជុំវ ិញមាត់ក្បាលដោះដោយសារការ

ដោយឯកឯងហ�ើយនឹងបែងចែកទៅបំពង់ទាំង4ស្របពេលតែមួយ។

ច្របាច់ទឹកដោះច្រើនជ្រុល។

114

(7) ការសម្លាប់មេរោគក្រោយពេលច្របាច់ទឹកដោះ
・ការសម្លាប់មេរោគក្រោយពេលច្របាច់ទឹកដោះ គឺជាការជ្រលក់ដោះរបស់សត្វគោទៅក្នុងទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ
នៅក្រោយពេលដកបំពង់បឺតទឹកដោះចេញរួចរាល់។
・គោលបំណងនៃការធ្វើបែបនេះ គឺដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការឆ្លងបាក់តេរ ីនៅល�ើក្បាលដោះទុករហូតដល់ពេលច្របាច់
ទឹកដោះល�ើកក្រោយ។

ការជ្រលក់ក្បាលដោះនៅក្នុងទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ

ដបជ្រលក់

(8) ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពនៃធុងរក្សាទឹកដោះអោយត្រជាក់
・នៅពេលបញចូ្ លទឹកដោះក្នុងធុងមុនដំបូង គេត្រូវបញចូ្ លទឹកដោះដែលបានពីការច្របាច់រចួ ក្នុងអំឡុងពេល1ម៉ោ ង ហ�ើយត្រូវរក្សាសីតុណ្ហភាពអោយនៅក្រោម 10 អង្សាសេ បន្ទាប់មក គេត្រូវគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពអោយ
នៅក្រោម4.4អង្សាសេក្នុងអំឡុងពេល1ម៉ោ ងបន្ទាប់ពីនោះ។

・នៅពេលបញចូ្ លទឹកដោះបន្ថែម គេត្រូវគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពកុំអោយឡ�ើងហួសពី 10 អង្សាសេ។

ធុងរក្សាទឹកដោះអោយត្រជាក់

4 ការសង្កេតម�ើលចំណង់ផលូវភេទរបស់
្សត្វគោ
(1) វដ្តនៃចំណង់ផលូវភេទ
្វដ្តនៃចំណង់ផលូវភេទរបស់
្គោទឹកដោះគឺមានរយៈពេល21ថ្ងៃ។

(2) ការសង្កេតម�ើល
・នៅពេលជិតមានចំណង់ផលូវភេទ
្សត្វគោទឹកដោះនឹងទៅជានៅមិនស្ងៀម ទៅត្រដុសគោដទៃឬមនុស្ស ហ�ើយពេ

115

លយប់ពេលដែលគោដទៃនៅស្ងៀមក៏ដោយ ក៏វានៅតែដ�ើរចុះដ�ើរឡ�ើងដែរ។
・ថិរវេលាជាប់គ្នានៃការមានចំណង់ផលូវភេទ
្កាលពីមុនគេនិយាយថាមានរយៈពេលប្រហែល12ទៅ18ម៉ោ ង ប៉ុន្តែបា
នថយចុះជាងមុនទន្ទឹមគ្នានឹងការក�ើនឡ�ើងនៃបរ ិមាណទឹកដោះរបស់គោទឹកដោះដោយបច្ចុប្បន្ននេះ គេនិយាយ

ថាថិរវេលាជាប់គ្នានៃការមានចំណង់ផលូវភេទជាស្ត
្ង់ដារគឺមានរយៈពេល7ទៅ8ម៉ោ ង។・គេធ្វើការសង្កេតម�ើលសកម្មភាពបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទរបស់្គោ (ការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទលក្ខណៈជាន់
្ជាដ�ើម)នៅពេលព្រឹកព្រលឹមនិងពេលយប់។

・ការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទលក្ខណៈជាន់
្គឺនៅពេលគោផ្សេងប្រុងឡ�ើងជាន់ពីល�ើហ�ើយ គោនៅតែសម្ងំស្ងៀម
មិនរ� ើបម្រះ។ បែបនេះគេចាត់ទុកថាជាចំណង់ផលូវភេទពិ
្តប្រាកដ ។(3) ការសង្កេតម�ើលចំណង់ផលូវភេទរបស់
្សត្វគោក្នុងករណីចិញ្ចឹមដោយចង

ក្នុងករណីចិញ្ចឹមដោយចង ឧទាហរណ៍ រោងដែលមានបំពាក់របងគោ ជាដ�ើម

គេសង្កេតម�ើលស្ថានភាពដូចខាងក្រោម។
・គោមិនសូវស៊ីចំណី
・បរ ិមាណទឹកដោះថយចុះ
・មិនសូវនៅស្ងៀម
・ស្រែករោទ៍
・មានលេចចេញនូវទឹករ ំអិល・ប្រដាប់ភេទមានលក្ខណៈហ�ើម

ប្រដាប់ភេទឡ�ើងក្រហមនិងហ�ើមធំ

5 ការម�ើលថែកូនគោនៅពេលក�ើត(ត្រៀមលក្ខណៈ)・មុនកូនគោក�ើត គេចាំបាច់ត្រូវរ�ៀបចំទុកជាមុននូវទ្រុងចិញ្ចឹមដោយបំ
បៅដែលមានអនាម័យនិងស្ងួតហ�ើយក្រាលដោយសម្ភារៈក្រាលបានគ្រប់គ្រាន់។

・គេត្រូវត្រៀមកន្សែងស្អា តសម្រាប់ជូតទឹកភ្លោះជាប់នឹងខ្លួនកូនគោ ឧបករណ៍សម្រាប់ដឹកជញជូន្ ថ្នាំសម្លាប់មេរោ
គ(ទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគអ៊ីយ៉ូឌីនជាដ�ើម)។

116

3

គោចិញ្ចឹមយកសាច់

1 ការត្រួតពិនិត្យកសិដ្ឋាន

ជាមូលដ្ឋាន ផ្នែកនេះគឺមានខ្លឹមសារដូចទៅនឹងផ្នែកទី1ចំណុចទី2នៃ III ដូច្នេះ សូមពិនិត្យម�ើលខ្លឹម

សារត្រង់ចំណុចនោះ។

2 ការត្រួតពិនិត្យសុខភាព
(1) ចំណង់អាហារ
ប្រសិនប�ើឃ�ើញមានអាការៈដូចខាងក្រោម គេអាចសង្ស័យថាសត្វកំពុងមានជំងឺផ្នែកប្រព័ន្ធរ ំលាយអាហារ
ជំងឺដែលធ្វើអោយក្ដៅ ខ្លួន ឬ ជំងឺធ្មេញ។
・មិនទៅជិតស្នូកដាក់ចំណី

・មានសល់ចំណីតិចឬច្រើន
・ឃ្លា តឆ្ងាយពីហវូង្(2) ត�ើកែវភ្នែកស្រទន់ហ�ើយស្វា ហាប់ឬទេ
ប�ើមានអាការដូចខាងក្រោម អាចមានការសង្ស័យថាក�ើតមានជំងឺខ្វះឈាម ជំងឺខាន់ល�ឿង ជំងឺផ្លូវដង្ហើម

ដំណាក់កាលដំបូង។
・មិនស្វា ហាប់・ភ្នាសស្លេកស្លា ំងខ្វះឈាម
・ភ្នាសឡ�ើងក្រហម
・ភ្នាសប្រែជាពណ៌ល�ឿង
・រលាកស្រទាប់ក្រៅនៃកញ្ចក់ភ្នែកដោយមានខ្ទុះ
・ហ�ៀរទឹកភ្នែកច្រើន ពពឹកភ្នែក
(3) ស្ថានភាពច្រមុះ
ប�ើមានអាការដូចខាងក្រោម អាចមានការសង្ស័យថាក�ើតមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម ជំងឺដែលធ្វើឲ្យក្តៅ ខ្លួន។

・មានសំបោររាវ

・មានសំបោរពណ៌ល�ឿងស～ល�ឿងបៃតង
・ឧបករណ៍ឆ្លុះច្រមុះស្ងួត

(4) កាយវ ិការ និងជំងឺឬបញ្ហា ដែលត្រូវសង្ស័យ
・អន្ទះអន្ទែង ហ�ៀរទឹកមាត់សង្កៀតធ្មេញ ប្រឹងពោះដ�ើម្បីជុះ កាយដីដោយជ�ើងមុខ ឈឺចាប់ សម្លឹងម�ើលពោះ →ឈឺសរ ីរាង្គ ពុល・មានអាការប្រព័ន្ធប្រសាទឬបញ្ហា ស្មា រតីដូចជា ស្រងេះស្រងោច រ ំភ�ើបខុសធម្មតា វ ិលខ្លួនជារង្វង់ ស្រែករោទ៍ ញាក់កន្ត្រាក់ កម្រើកមិនបានជាដ�ើម → ឆ្លងជំងឺ អាការខ្វះជាតិវ ីតាមីនB1

117

・ដំណ�ើរខ្ចើចៗ →ជំងឺក្រចកជ�ើង
・ជាំ・គ្រេច・រលាកសន្លាក់ → រចនាសម្ព័ន្ធនៃកម្រាលបាតរ�ៀបចំមិនបានល្អ
・ខ្នងនិងគន្លាក់ជ�ើងក្រោយបត់ខុសធម្មតានៅពេលជុះនោមឬលាមក →ជំងឺពាក់ព័ន្ធមេតាប៉ូលីស
・ត្រដុសខ្លួននឹងជញ្ជា ំងឬបង្គោ ល →ជំងឺស្បែក

・ញ័រស្មា ចង្កេះ →រលាកខួរក្បាល ពុល・រោមមិនស្អា ត ហ�ើមជ�ើង ល�ៀនគ្រាប់ភ្នែក សមត្ថភាពភ្នែកធ្លាក់ចុះ → អាការខ្វះជាតិវ ីតាមីនA(5) ស្ថានភាពនៃគល់កន្ទុយនិងកន្ទុយ
ប្រសិនប�ើឃ�ើញមានអាការៈដូចខាងក្រោម គេសង្ស័យថាគោកំពុងមានជំងឺរាករូស។
・រោមនៅគល់កន្ទុយជ្រុះឬត្រងោល
・មានស្នាមប្រលាក់ពណ៌ល�ឿងឬត្នោ តខ្មៅនៅជាប់នឹងគល់កន្ទុយ
・មានស្នាមប្រលាក់នៅជាប់ពេញកន្ទុយទាំងមូល
(6) ស្ថានភាពដកដង្ហើម
ប្រសិនប�ើឃ�ើញមានអាការៈដូចខាងក្រោម គេសង្ស័យថាគោកំពុងមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម។

・ដកដង្ហើមដោយហាមាត់ ដកដង្ហើមដោយប្រឹង
・ល្បឿននៃការដកដង្ហើមក�ើនឡ�ើង
・ដកដង្ហើមពីពោះ
(7) នៅពេលមានអាការៈក្អក

គេសង្ស័យថាគោអាចនឹងកំពុងឈ្លក់ (ច្រឡំលេបវត្ថុចម្លែក) ឬកំពុងមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម។
(8) សីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួន (សីតុណ្ហភាពនៅចុងពោះវ�ៀនធំ)ប្រសិនប�ើឃ�ើញមានអាការៈក្ដៅ ខ្លួនចាប់ពី40អង្សាសេឡ�ើងទៅឬក៏មានអាការៈញ័រខ្លួន គេសង្ស័យថាគោកំពុង

មានជំងឺផ្លូវដង្ហើម។ល។

118

（９）(9) ស្ថានភាពរោម
・គ្រើមរ ឹង មិនភ្លឺរលោង →អាចសង្ស័យថាខ្វះជីវជាតិ។
・វែងមិនស្មើគ្នាល្អ រួញខ្មូរ →អាចសង្ស័យថាមានអាការឆ្លងប៉ារ៉ា ស៊ីត។
・ជ្រុះរោម →អាចសង្ស័យថាមានជំងឺស�ើស្បែក។

・នៅចុងរោមប្រដាប់ភេទមានជាប់ដុំគ្រាប់តូចៗពណ៌ស →អាចសង្ស័យថាជំងឺក្រួសក្នុងតម្រងនោម

119

4

សត្វជ្រូក

1 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលជ្រូកមេបំបៅដោះកូន
ក្បាលដោះរបស់ជ្រូកមេបែងចែកជា2ជួរ ឆ្វេងនិងស្ដា ំ ដោយសរុបអាចមានចំនួនល�ើសពី12។ ក្បាលដោះ
ដែលស្ថិតនៅជិតផ្នែកក្បាលរបស់ជ្រូកមេមានផ្ទុកទឹកដោះច្រើន។ បន្ទាប់ពីក�ើតកូនបានពីរទៅបីថ្ងៃ កូនជ្រូកនីមួយៗ
នឹងកំណត់ក្បាលដោះសម្រាប់បៅរ�ៀងៗខ្លួន(លំដាប់លំដោយនៃក្បាលដោះ) ហ�ើយពួកវានឹងបៅពីក្បាលដោះដូចគ្នា
រាល់ពេល។ ការបំបៅដោះនឹងប្រព្រឹត្តទៅ1ដងក្នុង1ម៉ោ ង។ រយៈពេលពិតប្រាកដនៃការបញ្ចេ ញទឹកដោះគឺ10ទៅ20
វ ិនាទី។
នៅពេលបំបៅដោះ អាចមានករណីកូនជ្រូកងាប់ដោយសារជ្រូកមេដេកសង្កត់ពីល�ើក�ើតឡ�ើងច្រើន។ គេមិន
ត្រូវធ្វើអោយជ្រូកមេផ្អើលនោះទេ ល�ើសពីនេះទ�ៀត គេត្រូវធ្វើការគ្រប់គ្រងដោយចងចាំនូវចំណុចទាំង3ខាងក្រោម
នេះ។
・ប្រសិនប�ើការគ្រប់គ្រងសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់ជ្រូកមេមិនបានល្អ ធ្វើអោយបរ ិមាណបញ្ចេ ញទឹកដោះថយចុះ
ហ�ើយកូនជ្រូកមិនងាយនឹងឃ្លា តឆ្ងាយពីជ្រូកមេនោះទេ។
・ប្រសិនប�ើជ្រូកមេពិបាកក្នុងការផឹកទឹក វានឹងឧស្សាហ៍ក្រោកឈរហ�ើយដេកទៅវ ិញជាញឹកញាប់។
・ប្រសិនប�ើការរក្សាកម្ដៅអោយកូនជ្រូកមិនបានគ្រប់គ្រាន់ កូនជ្រូកនឹងទៅរកកម្តៅពីមេជ្រូកដោយប៉ះ និងដេក
ជាមួយជ្រូកមេហ�ើយអាចត្រូវកិនពីល�ើ។

2 អំពីការរក្សាកម្តៅនៅពេលបំបៅដោះនិងចិញ្ចឹមកូនជ្រូក
សីតុណ្ហភាពសមស្របសម្រាប់កូនជ្រូកគឺខ្ពស់ ហ�ើយសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការសម្រួលសីតុណ្ហភាពរាងកាយគឺ
នៅទាបនៅឡ�ើយ ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវការការរក្សាកម្តៅឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់។ កម្រិតសីតុណ្ហភាពសមស្របគឺ
ប្រែប្រួលទៅតាមការលូតលាស់ ហេតុនេះត្រូវវ ិនិច្ឆ័យថាវាសមស្របឬអត់ទៅតាមពេលនិមួយៗ។ សីតុណ្ហភាព
សមស្របនៅពេលក�ើតគឺ36អង្សា 1សប្តា ហ៍ក្រោយគឺ30អង្សា 2សប្តា ហ៍ក្រោយគឺ28អង្សា 3សប្តា ហ៍ក្រោយគឺ26អង្សា គឺវាធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ។ ករណីដែលកូនជ្រូកនៅចំពីក្រោមឧបករណ៍កម្តៅ គេវ ិនិច្ឆ័យថាវាត្រជាក់។ ផ្ទុយទៅវ ិញ ប�ើកូនជ្រូកដេកនៅឃ្លា តឆ្ងាយពីឧបករណ៍កម្តៅ គេវ ិនិច្ឆ័យថាវាក្តៅ ។ គេធ្វើយ៉ាងណារក្សាស្ថានភាពដែលកូន
ជ្រូកស្ថិតនៅបែងខ្ញែកសមស្រប។
ក្នុងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍កម្តៅ ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។ ភាគច្រើននៃគ្រោះអគ្គិភ័យនៅរោងចិញ្ចឹមជ្រូកគឺ
បណ្តា លមកពីការធ្លាក់ឧបករណ៍កម្តៅ ភ្លើងដែលចេញពីឧបករណ៍កម្តៅ។
អាយុក្រោយក�ើត・ទម្ងន់

សីតុណ្ហភាពសមស្រប

ក្រោយក�ើត 1-3ថ្ងៃកូនជ្រូក

４- ７
８-30
31-45

30-32°C
28-30
22-25
20-22

ជ្រូកសាច់

15- 50kg
50-100

20-25
18-20

ជ្រូកពេញវ ័យចាប់ពី100kgឡ�ើង

15-18សីតុណ្ហភាពសមស្របសម្រាប់ជ្រូក

120

3 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅក្នុងការគ្រប់គ្រងកូនជ្រូក
កូនជ្រូកងាយក�ើតជំងឺណាស់ ហ�ើយវាច្រើនក�ើតជំងឺទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធរ ំលាយអាហារ (រាករូស)និងប្រព័ន្ធផលូវដង្ហើ
្ម(រលាកសួត)។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត អាចមានករណីដែលកូនជ្រូកធំធាត់មិនបានល្អដោយសារឆ្លងប៉ារ៉ា ស៊ីតពីជ្រូកមេ ដូច្នេះ

វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការកម្ចាត់ប៉ារ៉ា ស៊ីតនៅល�ើជ្រូកបង្កា ត់ពូជដែលនឹងក្លា យជាជ្រូកមេ ដោយគេត្រូវចាក់
វ៉ាក់សាំងទាំងកូនជ្រូកនិងមេជ្រូក។

ការបំបៅដោះកូនជ្រូក

4 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នពេលក្រៀវកូនជ្រូក
កូនជ្រូកឈ្មោលត្រូវក្រៀវសិនសឹមចិញ្ចឹមបំប៉ន។ នេះគឺដ�ើម្បីបង្កា រមិនឲ្យក្លិនមិនល្អរបស់ជ្រូកឈ្មោលជ្រាតចូល
ទៅក្នុងសាច់ជ្រូក។ គេក្រៀវនៅកំឡុងពេលប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយក�ើតរហូតដល់មុនផ្តាច់ទឹកដោះ ហ�ើយភាគច្រើនគឺ
ក្រៀវក្នុងកំឡុងពេលមិនល�ើស1សប្តា ហ៍។

5 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលជ្រូកបង្កា ត់ពូជក�ើតមានចំណង់ផលូវភេទ
្បង្កា ត់ពូជ និងពេលក�ើត

កូនជ្រូកក្រោយផ្តាច់ទឹកដោះបានមួយរយៈ វានឹងក�ើតមានចំណង់ផលូវភេទ។
្វដ្តនៃការមានចំណង់ផលូវភេទគឺមានរយៈ
្

ពេល21ថ្ងៃ ហ�ើយមានភាពខុសគ្នាទៅតាមជ្រូកនិមួយៗ ប៉ុន្តែវាបន្តក្នុងពេល2-3ថ្ងៃ។ អាការមានចំណង់ផលូវភេទគឺ
្អាចម�ើលឃ�ើញដូចជា ការឡ�ើងឈរទ្រោបពីល�ើ ថយចុះចំណង់អាហារ បំបះកន្ទុយ ប្រដាប់ភេទហ�ើម មានទឹក រ ំអិល។
ត្រូវឆាប់រកឲ្យឃ�ើញក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការមានចំណង់ផលូវភេទដែលប្រដាប់
្ភេទឡ�ើងក្រហមហ�ើយប៉ោ ងហ�ើយពេលចូលដល់ដំណាក់កាលមានចំណង់ផលូវភេទ
្ត្រូវធ្វើការបង្កា ត់ពូជនៅពេលសមស្របសម្រាប់ការបង្កា ត់ពូជនោះ។

ពេលសមស្របសម្រាប់បង្កា ត់ពូជដែលអត្រាផ�ើមខ្ពស់បំផុតគឺ10-25ម៉ោ ងក្រោយពេលចូលដល់ដំណាក់កាលមានចំណង់ផលូវភេទ។
្ជ្រូកបង្កា ត់ពូជនៅពេលដែលចូលដល់ដំណាក់កាលមានចំណង់ផលូវភេទ
្វានឹងនៅស្ងៀមពេលដែលមនុស្សធ្វើការត្រួតពិនិត្យប្រតិកម្មតប
ពេលសង្កត់ខ្នងដោយយកដៃទាំងពីរសង្កត់ផ្នែកខ្នងនិង ចង្កេះ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ពេលដាក់ជ្រូកឈ្មោលឲ្យទៅជិត
ជ្រូកញីដែលព្រម វានឹងនៅ
ស្ងៀមមិនកម្រើកទោះបីជ្រូក
ឈ្មោលឡ�ើងជិះ
ហ�ើយវានឹងបះត្រច�ៀកឡ�ើង។
ជ្រូកដែលមិនធ្លាប់បង្កើតកូន

ការមានចំណង់ផ្លូវភេទ

ជួនកាលអាចនឹងមិនបញ្ចេ ញអាការ
មានចំណង់ផលូវភេទឲ្យឃ�ើ
្ញច្បាស់។

ការបញ្
ជាក់ការមានចំណង់ផលូវភេទ
្ប្រដាប់ភេទឡ�ើងក្រហមនិងហ�ើម

(រូបភាពផ្តល់ដោយ៖ នីតិបុគ្គលរដ្ឋបាលឯករាជ្យ មជ្ឈមណ្ឌលកែលម្អសត្វចិញ្ចឹម)121

(1) ដំណាក់កាលដំបូងនៃការមានចំណង់ផលូវភេទ
្: 2.7 ថ្ងៃ លេចចេញអាការប្រដាប់ភេទឡ�ើងក្រហមនិងហ�ើម

(2) ដំណាក់កាលមានចំណង់ផលូវភេទ
្: 2.4 ថ្ងៃ ពីពេលចាប់ផ្តើមទទួលសត្វឈ្មោលដល់បញ្ចប់

(3) ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការមានចំណង់ផលូវភេទ
្: 1.8 ថ្ងៃ ថយចុះនូវអាការប្រដាប់ភេទឡ�ើងក្រហមនិងហ�ើម

(4) ដំណាក់កាលផ្អាកមានចំណង់ផលូវភេទ
្: 14.1 ថ្ងៃសត្វជ្រូកដោយសារកំឡុងពេលមានចំណង់ផលូវភេទមានរយៈពេលយូ
្រ ដ�ើម្បីឲ្យអត្រាផ�ើមខ្ពស់ហ�ើយទទួលបាន

កូនច្រើនតាមតែអាចក្នុងពេលផ�ើមមួយល�ើក គេធ្វើការបង្កកំណ�ើត2ដងក្នុងកំឡុងមានចំណង់ផលូវភេទម្តង
្ទោះបីតាមរយៈការបង្កា ត់ពូជធម្មជាតិដោយសត្វឈ្មោលឬការបង្កកំណ�ើតសប្បនិម្មិតក៏ដោយ។ ការផ�ើមគឺគេបញ្
ជាក់តាម
រយៈការដែលមិនមានចំណង់ផលូវភេទម្តងទ�ៀតនៅ21ថ្ងៃ្ក្រោយ និងដោយប្រើឧបករណ៍ពិនិត្យការផ�ើម។ នៅពេល
ផ�ើម សត្វជ្រូកភាគច្រើននឹងនៅស្ងៀមស្ងា ត់ ហ�ើយចំណង់អាហារក៏ក�ើនឡ�ើងដែរ។

មុនដាក់ជ្រូកចូលកន្លែងរក្សាកម្តៅសម្រាប់ការបង្កើតកូន ត្រូវសម្អាត សម្លាប់មេរោគ និងសម្ងួតទុកជាមុន។ សត្វជ្រូកងាយបង្កើតកូន ហ�ើយកម្រនឹងពិបាកក�ើតណាស់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ប�ើកូនជ្រូកមិនដកដង្ហើម ត្រូវធ្វើចលនាដង្ហើមចំ នួនថ្ងៃបន្ទាប់ពីដំណាក់ កាលប្រដាប់ភេទឡ�ើងក្រហមនិងហ�ើមដំ បូងនៃការមានចំ ណង់ ផលូ វភេទ្អត្រាផ�ើម

កំឡុងពេលទទួលយកសត្វឈ្មោល

សប្បនិម្មិត។

ដំណាក់កាលដំបូងនៃ

ការមានចំណង់ផលូវភេទ
្

1

ថ្ងៃ

2

រយៈពេល

0ថ្ងៃ%ដំណាក់កាលមានចំណង់ផលូវភេទ
្ដំណាក់កាលចុងក្រោយ
(ទទួលយកឈ្មោ ល)នៃការមានចំណង់ផលូវភេទ
្

10

81

25

100 ពេលសមស្របសម្រាប់បង្កា ត់ពូជ

36

46 ពេលបញ្ចេ ញអូវល
ុ

48

50

72

0

3

ថ្ងៃ

4

ល្អបំផុត

ថ្ងៃ

5

ថ្ងៃ

6

ថ្ងៃ

7

ថ្ងៃ

ទំនាក់ទំនងរវាងអាការនៃប្រដាប់ភេទបង្កដោយការមាន
ចំណង់ផលូវភេទនិងពេលសមស្របសម្រាប់
្បង្កា ត់ពូជ

(បង្កកំណ�ើត) (ករណីបង្កា ត់ពូជដោយធម្មជាតិនិងបង្កកំ

ណ�ើតសប្បនិម្មិតដោយទឹកកាមរាវ)6 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលមានអាកាសធាតុក្ដៅ
កូនជ្រូកមិនសូវធន់នឹងអាកាសធាតុត្រជាក់នោះទេ ចំណែកឯជ្រូកដែលលូតលាស់ក្លា យជាជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន
និងជ្រូកបង្កា ត់ពូជមិនសូវធន់នឹងអាកាសធាតុក្ដៅនោះឡ�ើយ។បរ ិស្ថានសម្រាប់ចិញ្ចឹមជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ននិងជ្រូកបង្កា ត់ពូជ គឺគួរមានសីតុណ្ហភាពប្រមាណ20អង្សាសេជាការ
សមស្រប។ ជ្រូកបង្កា ត់ពូជនិងកូនជ្រូកដែលស្ថិតក្នុងកន្លែងដែលខុសពីសីតុណ្ហភាពសមស្រប ឧទាហរណ៍នៅពេល
ដែលជ្រូកបង្កា ត់ញី(ជ្រូកមេ)ទទួលឥទ្ធិពលពីសីតុណ្ហភាពខ្ពស់នៅមុននិងក្រោយពេលក�ើតកូន អាចធ្វើអោយកូនជ្រូក
ក៏ទទួលឥទ្ធិពលមិនល្អនោះផងដែរ។

122

នៅពេលមានអាកាសធាតុក្ដៅ ត្រូវធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ដោយប្រើប្រាស់កង្ហារ ជាពិសេសគេត្រូវបន្តផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់
ជានិច្ចនៅក្បែរផ្ទៃកម្រាល គឺដ�ើម្បីអោយខ្យល់បាញ់ត្រូវខ្លួនជ្រូកផងនិងដ�ើម្បីកម្ចាត់សំណ�ើមចេញផង។ ខ្យល់បាញ់
របស់កង្ហារគួរតែមានល្បឿនល�ើសពី 10ម៉ែត្រ/វ ិនាទី។ គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះគន្លងនៃការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់គឺត្រូវធ្វើយ៉ា ងណាអោយទិសខ្យល់នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូកមានទិសដៅថេរ។ ក្នុងករណីខ្យល់ដែលបញ្ចេ ញមកមានលក្ខណៈ
ក្ដៅ ហ�ើយការបញជូន្ ខ្យល់មានប្រសិទ្ធិភាពទាប គេអាចបំពាក់បំពង់បញជូន្ ខ្យល់ដែលប្រើឧបករណ៍ធ្វើអោយខ្យល់

ត្រជាក់ជាដ�ើម។ រដូវក្ដៅនៅប្រទេសជប៉ុនមានបរ ិយាកាសដែលមានសីតុណ្ហភាពនិងជាតិសំណ�ើមខ្ពស់ គឺមានល័ក្ខខ័ណ្ឌ
លំបាកជាងបរ ិយាកាសនៃរដូវក្ដៅនៅទ្វីបអឺរបនិុ ៉ ងសហរដ្ឋអាមេរ ិច ដូច្នេះ បច្ចេកវ ិទ្យាគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុក្ដៅ
ដែលប្រើប្រាស់នៅប្រទេសក្រៅភាគច្រើនមិនអាចប្រើប្រាស់នៅប្រទេសជប៉ុនបានឡ�ើយ។

7 ការគ្រប់គ្រងស្នូកដាក់ចំណីនិងការផឹកទឹករបស់សត្វ
ជាទូទៅ ការអោយចំណីដល់ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នគឺគេអនុវត្តវ ិធីដាក់ចំណីមិនអោយដាច់។ គឺត្រូវរក្សាស្ថានភាព
អោយមានចំណីនៅក្នុងស្នូកជានិច្ច។ ក្នុងករណីប្រើឧបករណ៍បន្សើមចំណីដែលបន្ថែមទឹកនៅពេលជ្រូកស៊ីចំណី ត្រូវ
ប្រយ័ត្នចំពោះចំណីសល់ដែលអាចនឹងរលួយ។ ត្រូវទប់ស្កា ត់កុំអោយសត្វស្លាបដែលចង់ស៊ីចំណីចូលបាន ហ�ើយត្រូវ
អនុវត្តវ ិធានការកម្ចាត់សត្វកណតុ្ រជាប្រចាំ។ ត្រូវដាក់ទឹកអោយជ្រូកអាចផឹកបានដោយសេរ ី។ ក្នុងករណីប្រើឧបករណ៍
បញ្ចេ ញទឹកទម្រង់ខាំឬទម្រង់ជាក្បាលដោះ ត្រូវប្រយ័ត្នចំពោះសម្ពាធទឹក ព្រោះអាចធ្វើអោយជ្រូកមិនអាចផឹកទឹក
ក្នុងបរ ិមាណចាំបាច់បានគ្រប់គ្រាន់។

8 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅក្នុងការរក្សាទុកនិងប្រើប្រាស់ចំណីសត្វ
ចំណីសត្វគួររក្សាទុកនៅក្នុងទីកន្លែងដែលត្រជាក់លមនិ
្មងងងឹតតាមដែលធ្វើទៅបាន ដោយច�ៀសវាងការរក្សា
ទុកនៅក្នុងបរ ិស្ថានដែលមានសីតុណ្ហភាពនិងជាតិសំណ�ើមខ្ពស់។ ជាពិសេស ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតគឺងាយខូចណាស់
ដូច្នេះត្រូវប្រើប្រាស់អស់អោយបានឆាប់រហ័ស។ មិនត្រូវផ្ដល់ចំណីដែលដុះផ្សិតហ�ើយទៅអោយសត្វនោះទេ។ ត្រូវ
ចាត់វ ិធានការទប់ស្កា ត់ការបំផ្លាញចំណីដែលរក្សាទុកក្នុងឃ្លា ំងពីសត្វកណ្ដុរ សត្វស្លាប និងសត្វលអិត្ ផ្សេងៗ។

9 ការគ្រប់គ្រងបរ ិស្ថាននិងអនាម័យនៅរោងចិញ្ចឹមជ្រូក
ការរ�ៀបចំបរ ិស្ថានអោយមានអនាម័យនៅរោងចិញ្ចឹមជ្រូក គឺមិនត្រឹមតែដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ជំងឺនិងថែរក្សាសុខភាព
សត្វជ្រូកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ វាក៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការថែរក្សាសុខភាពរបស់កសិករផងដែរ។ ការថែរក្សាបរ ិស្ថាន
អោយមានអនាម័យនៅរោងចិញ្ចឹមជ្រូកគឺស្មើនឹងការថែរក្សាបរ ិស្ថាននៅកន្លែងធ្វើការរបស់កសិករ ។ ដ�ើម្បីរក្សា
អនាម័យចំណីអាហារ ក៏ដូចជាដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់កង្វក់បរ ិស្ថាននៅជុំវ ិញ ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនៅរោងចិញ្ចឹមជ្រូកគឺជា
ការងារដ៏សំខាន់មួយ។
គេធ្វើការបែងចែកជា តំបន់សម្រាប់បង្កា ត់ពូជ និង តំបន់សម្រាប់ចិញ្ចឹមបំប៉ន នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូក ដ�ើម្បីអោយ
ការផ្លាស់ទីនៅពេលធ្វើការងារក្នុងរោងមានទិសដៅតែមួយ។ គេសាងសង់រោងសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យជំងឺឆ្លងចំពោះ
ជ្រូកបង្កា ត់ដែលនាំចូលពីខាងក្រៅ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេរ�ៀបចំទីតាំងទាំងមូល ដោយដាក់រោងសម្រាប់ជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន
នៅទីតាំងទល់មុខនឹងបរ ិវេណខាងក្រៅជាងគេ ព្រោះប្រសិនប�ើមានការជ្រៀតចូលនៃមេរោគបង្កជំងឺ ក៏អាចទប់ស្កា ត់ការរាតត្បាតត្រឹមជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉នបាន។
ជំងឺដែលក�ើតល�ើសត្វជ្រូក នឹងបង្ហាញជាអាការៈផ្សេងៗ។ នៅពេលឃ�ើញមានអាការៈខុសប្រក្រតី ត្រូវរាយ
ការណ៍ដល់ពេទ្យសត្វដែលប្រចាំនៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកអោយបានឆាប់រហ័ស និងអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់ពេទ្យសត្វ។

123

5

ការចិញ្ចឹមមាន់ (មានចិញ្ចឹមយកស៊ុតនិងមាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់)1 ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់
(1) ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព
កូនមាន់ដែលទ�ើបនឹងក�ើតមានរូបរាងតូច សីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនក៏ទាប ហ�ើយមិនសូវមានកម្លាំងសម្របទៅតាម

សីតុណ្ហភាពនៅក្នុងបរ ិស្ថាននោះទេ ដូច្នេះ ប្រសិនប�ើគ្មានការផ្ដល់កម្ដៅទេនោះ កូនមាន់នឹងមិនលូតលាស់ឡ�ើយ។

ទោះជាក្នុងករណីប្រើប្រាស់រោងចិញ្ចឹមមាន់(ទម្រង់ប�ើកចំហឬទម្រង់គ្មានបង្អួច)ឬករណីប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសចិញ្ចឹម

កូនមាន់(ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរ ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ឆ័ត្រនិងល�ើផ្ទៃរាបផ្ទាល់ដី និងឧបរណ៍ផ្ដល់កម្ដៅតាមផ្ទៃកម្រាល)ក៏ដោយ ក៏ត្រូវធ្វើការសង្កេតស្ថានភាពរបស់កូនមាន់តូច ហ�ើយត្រូវធ្វើការបញចុះ
្សីតុណ្ហភាពបន្តិចម្ដងៗពីសីតុណ្ហភាព32~35អង្សាសេនៅពេលបញចូ្ លកូនមាន់ដំបូង រហូតដល់កូនមាន់អាចស៊ាំ នឹងការរស់នៅក្រោមសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់ដូចធម្មតាក្រោយរយៈពេល3~4សប្ដា ហ៍ បន្ទាប់ពីនោះ អាចបញ្ឈប់ការផ្ដល់
កម្ដៅបាន។
(2) ការគ្រប់គ្រងជាតិសំណ�ើម
គេធ្វើអោយកូនមាន់ដែលទ�ើបនឹងក�ើតអាចស៊ាំ ទៅនឹងជាតិសំណ�ើមក្នុងបន្ទប់ធម្មតាបន្តិចម្ដងៗផ្ដើមពីបរ ិស្ថាន

ដែលមានជាតិសំណ�ើម65%។ នៅពេលចាប់ផ្ើដមបញចូ្ លកូនមាន់ ដ�ើម្បីរក្សាជាតិសំណ�ើមអោយបាន65%នៅក្រោម

សីតុណ្ហភាព35អង្សាសេ ចាំបាច់ត្រូវប្រើថាសទឹកជាដ�ើមដ�ើម្បីបន្ថែមជាតិសំណ�ើម ទោះជាគេប្រើឧបករណ៍ចិញ្ចឹម

កូនមាន់ប្រភេទណាក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីរយៈពេល1សប្ដា ហ៍ លាមករបស់កូនមាន់នឹងក�ើនឡ�ើង ហ�ើយចំហាយ
ទឹកដែលហ�ើរចេញពីលាមកក៏ក�ើនឡ�ើងដែរ ស្របពេលនោះគេត្រូវកាត់បន្ថយការបញចូ្ លទឹក។ ចាប់ពីប្រហែលថ្ងៃទី
10តទៅ គេត្រូវរក្សាអោយមានភាពស្ងួតវ ិញ។(3) ការគ្រប់គ្រងការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់
នៅក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ប្រភេទណាក៏ដោយ ប្រសិនប�ើមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ នោះនឹងធ្វើអោយមាន
គម្លាតរវាងសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់ ហ�ើយការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នឹងក�ើតឡ�ើងដោយធម្មជាតិ ប៉ុន្តែ ការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ហួស
ហេតុពេកនឹងធ្វើអោយសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ធ្លាក់ចុះ។ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នដោយធ្វើការសង្កេត
ម�ើលស្ថានភាពរបស់កូនមាន់ ហ�ើយគ្រប់គ្រង់សីតុណ្ហភាពអោយបានសមស្រប។

2 ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីនិងឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក
(1) ដំណាក់កាលកូនមាន់តូច
ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរឬក៏ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់រាបផ្ទាល់ដី(នៅក្នុងរបងព័ទ្ធ) មួយណា
ក៏ដោយ នៅពេលបញចូ្ លកូនមាន់ ដ�ើម្បីអោយកូនមាន់ងាយទទួលយកចំណី គេត្រូវដាក់ចំណីជ្រាយនៅក្នុងប្រអប់ចំ

ណី(ប្រអប់ដែលរាបស្មើនិងមានគែមទាប)ដោយធ្វើការរោយចំណីនោះក្នុងបរ ិមាណតិចប៉ុន្តែច្រើនដង។ ដ�ើម្បីបង្កការ
ងាយស្រួលដល់ការផឹកទឹកពីឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក គេប្រើប្រាស់បន្ទះផ្ដល់ទឹកឬឧបករណ៍ជំនួយការផ្ដល់ទឹក។ កូនមាន់
តូចតែងតែស៊ីចំណីនិងផឹកទឹកជាញឹកញាប់ ដូច្នេះ ត្រូវដាក់ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីនិងឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកអោយនៅជិត
គ្នា។

124

ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពអោយបានសមស្រប(ដោយបញចុះ្ សីតុណ្ហភាពនៅផ្នែកផ្ដល់កម្ដៅពីសីតុណ្ហភាព32~

35អង្សាសេនៅពេលបញចូ្ លកូនមាន់ដំបូងបន្តិចម្ដងៗជារ�ៀងរាល់ថ្ងៃ) កូនមាន់នឹងចាប់ផ្ើមចេ
ដញពីផ្នែកផ្ដល់កម្ដៅទៅ
ផ្នែកដែលមានសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់បន្ដិចម្ដងៗទៅតាមពេលវេលា ដ�ើម្បីស៊ីចំណីនិងផឹកទឹក។ ក្រោយពេលចាប់ផ្ើម
ដអោយចំណីចាប់ពី2ថ្ងៃទៅ គេនឹងរ�ៀបចំដាក់ចំណីនិងទឹកផឹកនៅផ្នែកដែលមានសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់(សំដៅល�ើ
កន្លែងហាត់ប្រាណករណីឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរ និង បរ ិវេណដែលឃ្លា តឆ្ងាយពីប្រភពកម្ដៅនៅក្នុង
របងព័ទ្ធករណីឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់រាបផ្ទាល់ដី)។ នៅពេលកូនមាន់ភាគច្រើនចាប់ផ្ើមចេ
ដញមករកចំណីនៅ
ផ្នែកសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់ហ�ើយ គេនឹងបញ្ឈប់ការអោយចំណីនិងទឹកនៅផ្នែកផ្ដល់កម្ដៅ។
នៅក្នុងដំណាក់កាលកូនមាន់តូច គេត្រូវរ�ៀបចំអោយមានចំណីនិងទឹកផឹកជាប្រចាំ ហ�ើយអោយកូនមាន់ស៊ី
ចំណីនិងផឹកទឹកដោយសេរ ី។ គេដាក់ចំណីក្នុងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីក្នុងបរ ិមាណប្រហែលពាក់កណ្ដា ល ដ�ើម្បីកុំអោយ
កូនមាន់ធ្វើអោយកំពប់នៅពេលស៊ីចំណី ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេប្រើឆ័ត្រឬរបាំងបែងចែកជាដ�ើម ដ�ើម្បីកុំអោយកូនមាន់ចូល
ទៅក្នុងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី។ គេនឹងបំពេញទឹកសម្រាប់អោយវាផឹកជានិច្ច ប៉ុន្តែ សម្រាប់ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកទម្រង់
ជាជួងដែលផ្ទុកទឹកនៅល�ើចានផ្ដល់ទឹក ងាយនឹងធ្វើអោយចំណីឬលាមកធ្លាក់ចូលលាយឡំ ដូច្នេះ គេត្រូវធ្វើការ
សម្អាតនិងប្តូរចេញ1ថ្ងៃម្ដង។ សម្រាប់ឧបករណ៍បញ្ចេ ញទឹកទម្រង់ជាក្បាលដោះវ ិញ កូនមាន់នឹងឃ�ើញតំណក់ទឹក
នៅខាងចុង ហ�ើយវានឹងផឹកទឹកនោះដោយផ្ទាល់ ដូច្នេះគេត្រូវរក្សាអនាម័យអោយបានស្អា តល្អ។ គេត្រូវប្រែប្រួល

កម្ពស់និងកម្រិតទឹកនៅក្នុងឧបករណ៍បញ្ចេ ញទឹកទម្រង់ជាក្បាលដោះឬឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកទម្រង់ជាជួងស្របទៅតាម
ការលូតលាស់របស់កូនមាន់។

ចេង��ងកេម�

របងព័ទ�
：ឧបករណ៍ផ�ល់ទឹក

：្របអប់ចំណី

：បន�ះផ�ល់ទឹក

ទីតាំងនៃឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីនិងឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកនៅក្នុងរបងព័ទ្ធ

125

(2) ដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យម~កូនមាន់ធំ
[1] ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី
នៅដំណាក់កាលនេះ កន្លែងសម្រាប់ស៊ីចំណីនឹងមានទំហំមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កូនមាន់ ដូច្នេះ គេត្រូវ
ធ្វើការពង្រីកកន្លែងទៅផ្នែកកន្លែងហាត់ប្រាណក្នុងករណីឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមានទម្រង់ជាធ្នើរឬពង្រីករបង
ព័ទ្ធក្នុងករណីឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមានទម្រង់រាបផ្ទាល់ដី ព្រមទាំងប្រើចាននៅក្នុងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីដ�ើម្បី
បន្ថែមចំណីអោយបានគ្រប់គ្រាន់។ បន្ទាប់ពីនោះ គេបំពាក់ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីរាងជាទនៅក�ៀនទ្រុងសម្រាប់
ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមានទម្រង់ជាធ្នើរ ដ�ើម្បីដឹកនាំអោយកូនមាន់អ�ើតក្បាលចេញពីទ្រុងស៊ីចំណី។ សម្រាប់
ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមានទម្រង់រាបផ្ទាល់ដីវ ិញ មុននឹងដករបងព័ទ្ធចេញ គេត្រូវផ្លាស់ប្ដូរឧបករណ៍ទៅជាឧបករណ៍
ផ្ដល់ចំណីដែលមានរាងជាឡាវ ហ�ើយនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលមានឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីជាជួរ គេត្រូវផ្លាស់ប្ដូរពី
ការអោយចំណីដោយដៃទៅជាការអោយចំណីដោយស្វ័យប្រវត្តិបនតិច្ ម្ដងៗ។ ការអោយចំណីដោយស្វ័យ
ប្រវត្តិគឺប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីដែលមានបំពាក់បំពង់ផ្ដល់ចំណី ដោយគេនឹងដាក់ចំណីទៅក្នុងឧបករណ៍
ផ្ដល់ចំណីរាងជាទក្នុងករណីប្រើឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរ ហ�ើយទៅក្នុងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីរាងជា
ចានក្នុងករណីគេប្រើឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់រាបផ្ទាល់ដី។
គេសង្កេតម�ើលស្ថានភាពលូតលាស់និងការស៊ីចំណីរបស់កូនមាន់ ហ�ើយគេនឹងសម្រួលកម្ពស់នៃឧបករណ៍
ផ្ដល់ចំណីនិងបរ ិមាណចំណីនៅក្នុងទឬឡាវ។ ការដាក់ចំណីអោយមានលក្ខណៈស្មើសាច់ក្នុងបរ ិមាណស្មើ
គ្នានៅក្នុងចាននៃឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណីដោយស្វ័យប្រវត្តិគឺសំខាន់ណាស់ ដ�ើម្បីអាចអោយកូនមាន់ស៊ីចំណីបាន
ងាយស្រួល។ សម្រាប់ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរ កូនមាន់នឹងមិនចូលទៅខាងក្នុងឧបករណ៍ផ្ដល់
ចំណី(ទ)នោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់រាបផ្ទាល់ដីវ ិញ គេត្រូវប្រើឆ័ត្រឬរបាំងបែងចែកឬ
ខ្សែខ្វៀនជាដ�ើម ដ�ើម្បីការពារកុំអោយកូនមាន់ចូលទៅក្នុងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី។
[2] ការគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក
នៅពេលគេពង្រីកកន្លែងហាត់ប្រាណឬដករបងព័ទ្ធសម្រាប់កូនមាន់ចេញ គេត្រូវបង្កើនចំនួនឧបករណ៍
ផ្ដល់ទឹកទៅតាមនោះដែរ ហ�ើយរ�ៀបចំទីតាំងនៃឧបករណ៍ទាំងនោះអោយមានតុល្យភាពគ្នាល្អ។ ទាំងឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់ជាធ្នើរទាំងទម្រង់រាបផ្ទាល់ដី គេត្រូវពិចារណាបង្កើនចំនួនឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក
ទម្រង់ក្បាលដោះ ហ�ើយដាក់ក្បាលដោះអោយនៅកម្ពស់ខ្ពស់ជាងភ្នែករបស់កូនមាន់បនតិច្ ព្រមទាំង
សម្រួលសម្ពាធទឹកដ�ើម្បីអោយកូនមាន់ងាយស្រួលផឹកទឹក។ សម្រាប់ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមកូនមាន់ទម្រង់រាប
ផ្ទាល់ដី គេត្រូវដាក់ទីតាំងនៃចានរបស់ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹករាងជាជួងអោយស្ថិតនៅកម្ពស់ស្មើនឹងទ្រូងរបស់
កូនមាន់។ សម្រាប់ពូជមាន់ប្រយឡឺ គេត្រូវកំណត់កម្ពស់នោះស្របទៅតាមកូនមាន់ញីជាពិសេស។
ការផឹកទឹករបស់កូនមាន់នឹងក�ើនឡ�ើង ដូច្នេះ ការគ្រប់គ្រង់បរ ិក្ខា រផ្ដល់ទឹក(ឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹក បំពង់ផ្ដល់ទឹក
ធុងបម្រុង។ល។)គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដោយត្រូវអនុវត្តការលាងសម្អាតអោយបានទ�ៀងទាត់។

3 វ ិធីសាស្ត្រកាត់ចំពុះ(កាត់ចុងចំពុះ)ក្នុងកំឡុងពេលចិញ្ចឹម ការចឹកគូទគ្នាក្នុងចំណោមកូនមាន់ត្រូវបានម�ើលឃ�ើញជារ�ឿយៗ។ កូនមាន់នៅកំឡុង

ពេលវានៅតូច ត្រឹមរបួសត្រង់បរ ិវេណក្បែរកន្ទុយគឺមិនបញ្ហា នោះទេ ប៉ុន្តែពេលដល់ពេលមុនផលិតស៊ុតល�ើកដំបូង
ភាគច្រើនគឺចឹកធ្លា យដល់ពោះវ�ៀនហ�ើយល�ើសពីនេះគឺធ្វើឲ្យទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ដែលស្មានមិនដល់ក្នុងពេលខ្លី។
ជាទូទៅគេបង្កា រគ្រោះថ្នាក់បែបនេះដោយធ្វើការកាត់ចំពុះ(កាត់ចុងចំពុះ)។
គេកាត់ចំពុះដោយប្រើឧបករណ៍កាត់ចំពុះដោយដុតកាត់ផ្នែកខាងល�ើនិងក្រោមនៃចំពុះ ដោយចំពោះមាន់ចិញ្ចឹម

126

យកស៊ុត ភាគច្រើនគេកាត់នៅអាយុ3-10ថ្ងៃ។ ចំពោះពូជមាន់ប្រយឡឺ គេកាត់នៅអាយុ1ថ្ងៃឬកាន់តែឆាប់កាន់តែល្អ
ប៉ុន្តែក៏មានករណីដែលគេអនុវត្តនៅកន្លែងភ្ញា ស់ផងដែរ។
ការកាត់ចំពុះនឹងបង្កា រទុកជាមុនមិនឲ្យក�ើតមានទម្លាប់អាក្រក់ ហ�ើយទន្ទឹមគ្នានេះ ក៏ធ្វើឲ្យថយចុះនូវការកំពប់
ជ្រុះចំណីពេលស៊ីផងដែរ។ បន្ទាប់ពីក្លា យជាមាន់ពេញវ ័យ ការបាត់បង់ស៊ុតដោយសារការចឹកស៊ុតនឹងថយចុះ។

រូបភាពកាត់ចំពុះ(កាត់ចុងចំពុះ)4 ការថ្លឹងទម្ងន់
ទម្ងន់គឺជាសន្ទស្សន៍វាយតម្លៃដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពមួយសម្រាប់ការធ្វើអោយការលូតលាស់របស់កូនមាន់ចិញ្ចឹម
យកស៊ុតនិងលទ្ធភាពផលិតស៊ុតរបស់វានៅពេលក្រោយអាចទទួលបានលទ្ធផលល្អប្រស�ើរគ្រប់គ្រាន់ ដោយគេ
អនុវត្តការពិនិត្យទម្ងន់រ�ៀងរាល់1~2សប្ដា ហ៍ម្ដងចំពោះកូនមាន់ដែលគេជ្រើសរ� ើសដោយសេរ ីមិនមានការចំណាំទុក។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត ការពិនិត្យទម្ងន់បែបនេះក៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងការក�ើនទម្ងន់របស់កូនមាន់យកសាច់
នៅក្នុងគម្រោងបញ្ចេ ញលក់សម្រាប់ពូជមាន់ប្រយឡឺផងដែរ។
ក្រោយពេលមាន់ចាប់ផ្ើដមផលិតស៊ុត ក៏គេនៅតែធ្វើការថ្លឹងទម្ងន់រ�ៀងរាល់4សប្ដា ហ៍ម្ដងដែរ ហ�ើយវាជាការចាំ
បាច់ក្នុងការពិនិត្យអោយដឹងអំពីការប្រែប្រួលទម្ងន់របស់មាន់ដ�ើម្បីអោយដឹងថាសារធាតុចិញ្ចឹមដែលផ្ដល់អោយមាន់
មានបរ ិមាណគ្រប់គ្រាន់ និងមិនមានលក្ខណៈច្រើនជ្រុល។ សម្រាប់ការថ្លឹងទម្ងន់របស់មាន់ពេញវ ័យ គេគួរធ្វើការថ្លឹង
មាន់នីមួយៗសម្រាប់មាន់ប្រភេទដូចគ្នា។

5 ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅក្នុងការនាំចូល រក្សាទុក និង ប្រើប្រាស់ចំណីសត្វ
(1) ការនាំចូលចំណីសត្វ
គេត្រូវធ្វើការសម្អាតធុងដាក់ចំណីឬឃ្លា ំងស្តុកចំណីមុនពេលបញចូន្ ចំណីសត្វចូល ហ�ើយរថយន្តដឹកជញចូន្ ចំណី

សត្វចូលក៏ត្រូវទទួលការសម្លាប់មេរោគនៅច្រកទ្វា រចូលកសិដ្ឋានអោយបានត្រឹមត្រូវផងដែរ។ ចំណុចដែលចាំបាច់
ត្រូវពិនិត្យល�ើចំណីសត្វនោះគឺ រូបរាងខាងក្រៅ ពណ៌ ក្លិននិងគុណភាពរបស់ចំណីសត្វមិនត្រូវមានលក្ខណៈខុស

ប្រក្រតីនោះទេ ហ�ើយមិនត្រូវមានវត្ថុប្លែកផ្សេងទ�ៀតលាយឡំនោះឡ�ើយ ម្យ៉ា ងទ�ៀត ត្រូវមានការភ្ជាប់មកជាមួយនូវ
ឯកសារស្តីអំពីលទ្ធផលពិនិត្យបាក់តេរ ីសាល់ម៉ូនេឡាពីក្រុមហ៊ុនផលិតចំណីសត្វដែលបានអនុវត្តការពិនិត្យនោះជា
ទ�ៀងទាត់។ ក្រៅពីនោះ ការគ្រប់គ្រងនូវព័ត៌មានស្ដីអំពីសារធាតុបន្ថែមឬថ្នាំបន្ថែមនៅក្នុងចំណីសត្វនិងរយៈពេលផុត
កំណត់នៃការបញ្ចេ ញទំនិញអោយបានច្បាស់លាស់ក៏ជាការសំខាន់ផងដែរ។

127

(2) ការរក្សាទុកចំណីសត្វ
គេត្រូវកំណត់គម្រោងនៃការទិញចំណីសត្វចូលអោយបានច្បាស់លាស់ទុកជាមុន ដោយប្រុងប្រយ័ត្នមិនត្រូវ
អោយការស្តុកទុកចំណីនៅក្នុងឃ្លា ំងមានរយៈពេលយូរនោះទេ។

ចំណុចចាំបាច់មួយចំនួនទាក់ទងនឹងចំណី រួមមាន មិនត្រូវធ្វើអោយចំណីសត្វខូចខាតដោយសារការដុះផ្សិត

ជាដ�ើមនោះទេ ហ�ើយត្រូវរក្សាកុំអោយសារធាតុនៅក្នុងចំណីសត្វ(ប្រូតេអ៊ីនិងខ្លាញ់ជាដ�ើម)មានការប្រែប្រួលគុណភាព
(ខូចគុណភាព) និង ត្រូវរក្សាសារធាតុ(ថ្នាំ)បន្ថែមដូចជាសារធាតុវ ីតាមីនជាដ�ើមនៅក្នុងទីកន្លែងដែលត្រជាក់លមនិ
្មងងងឹត។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេមិនត្រូវអោយឃ�ើញមានសត្វកណ្ដុរឬអាចម៍កណ្ដុរជាដ�ើមនៅក្នុងឃ្លា ំងស្តុកចំណីសត្វនោះទេ។
(3) ការប្រើប្រាស់ចំណីសត្វ
គេត្រូវរ�ៀបចំគម្រោងសម្រាប់ការផ្ដល់ចំណីដល់សត្វអោយបានសមស្រប ហ�ើយក្នុងករណីធ្វើការលាយសារធាតុ
បន្ថែមក្នុងចំណីសត្វនៅកសិដ្ឋាន គេត្រូវអនុវត្តការលាយនោះអោយមានលក្ខណៈសព្វសាច់ល្អនៅក្នុងចំណីសត្វនិង ត្រូវផ្ដល់ចំណីទៅតាមកម្រិតប្រើប្រាស់និងរប�ៀបប្រើប្រាស់ដែលបានកំណត់រចួ ស្រេច។ ជាពិសេស នៅក្រោយ
ពេលបញចូ្ លកូនមាន់ក្នុងឧបករណ៍ចិញ្ចឹម គេត្រូវអនុវត្តការថ្លឹងទម្ងន់របស់កូនមាន់រ�ៀងរាល់1សប្ដា ហ៍ម្ដង ដ�ើម្បីអាច
ផ្ដល់ចំណីគ្រប់ប្រភេទគ្រប់គ្រាន់ទៅតាមគម្រោងនៃការផ្ដល់ចំណី(ប្រព័ន្ធចំណី)ស្របទៅនឹងការលូតលាស់និង

ដំណាក់កាលផលិតស៊ុតរបស់មាន់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេត្រូវគោរពទៅតាមរយៈពេលផុតកំណត់បញ្ចេ ញទំនិញនៃសារធាតុ
បន្ថែមក្នុងចំណីសត្វអោយបានម៉ត់ចត់ ព្រោះវានឹងមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ល�ើគុណភាពផលិតផលរបស់មាន់(ស៊ុតនិងសាច់) ព្រមទាំងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះគុណភាពរបស់ចំណីសត្វ (រូបរាងខាងក្រៅ ពណ៌ ក្លិន ការដុះផ្សិត ការប្រែ
ប្រួលគុណភាព ជាដ�ើម) ដែលសុទ្ធសឹងជាកត្តា ចាំបាច់នៅក្នុងការរ�ៀបចំផ្ដល់ចំណីដល់សត្វមាន់។
គេចាំបាច់ត្រូវរក្សាទុកបញ្ជីកត់ត្រាការគ្រប់គ្រងការផ្ដល់ចំណីសត្វ យ៉ា ងហោចណាស់រយៈពេល2ឆ្នាំ។

6 ការគ្រប់គ្រងនៅពេលមានអាកាសធាតុក្ដៅ
នៅរដូវក្ដៅ នៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់យកស៊ុតលក្ខណៈប�ើកចំហដែលមានសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសខាងក្រៅ32~
33អង្សាសេ ក៏អាចមានមាន់ងាប់ដោយសារកម្ដៅផងដែរ។ ដំបូលឬជញ្ជា ំងនៃរោងចិញ្ចឹមមាន់នឹងឡ�ើងកម្ដៅដោយ
សារប៉ះត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យ ហ�ើយវាក៏ទទួលពន្លឺផ្លាតពីដីដែលត្រូវថ្ងៃក្ដៅផងដែរ ធ្វើអោយនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់មាន
កម្ដៅល�ើសពីសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសខាងក្រៅចាប់ពី5អង្សាសេឡ�ើងទៅ ហ�ើយនៅជុំវ ិញខ្លួនមាន់ក៏មានសីតុណ្ហភាព
កាន់តែខ្ពស់។ ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវចាត់វ ិធានការទប់ទល់នឹងកម្ដៅ។ នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ គេត្រូវ

ធ្វើអោយការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នៅក្នុងរោងប្រព្រឹត្តទៅបានល្អប្រស�ើរ ហ�ើយប្រសិនប�ើមានការហប់ខ្យល់ គេត្រូវបញ្ចេ ញខ្យល់ដោយប្រើម៉ា ស៊ីនបញជូន្ ខ្យល់ក្នុងល្បឿនប្រមាណ0.5~0.8ម៉ែត្រ/វ ិនាទី។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេក៏អាចធ្វើការដាំដ�ើមឈ�ើ

ដ�ើម្បីអោយមានម្លប់ កុំអោយរោងចិញ្ចឹមមាន់ប៉ះត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យដោយផ្ទាល់។ ការបាញ់ទឹកនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់
ក៏មានប្រសិទ្ធិភាពធ្វើអោយសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងរោងថយចុះបានផងដែរ។ ប្រសិនប�ើសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសនៅក្នុ
ងរោងចិញ្ចឹមមាន់ក�ើនឡ�ើង នោះទឹកផឹករបស់មាន់ក៏មានសីតុណ្ហភាពក�ើនឡ�ើងផងដែរ ធ្វើអោយមាន់ច�ៀសវាង
ការផឹកទឹក ដូច្នេះ គេត្រូវផ្ដល់ទឹកដែលត្រជាក់ជានិច្ចតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលគ្មានបង្អួច គេប្រើវ ិធីផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ ធ្វើយ៉ាងណាអោយសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹម

មាន់មានកម្រិតទាបជាងសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសខាងក្រៅ និង មានលក្ខណៈស្មើគ្នាគ្រប់កន្លែងនៅក្នុងរោងតាមដែល
អាចធ្វើទៅបាន។ ជាទូទៅ គេបង្កើនបរ ិមាណផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ដ�ើម្បីធ្វើអោយសីតុណ្ហភាពដែលមាន់ទទួលដឹងមាន

128

កម្រិតទាប។ ទាំងនេះក៏ទទួលឥទ្ធិពលពីគុណភាពទប់កម្ដៅរបស់ដំបូលឬជញ្ជា ំងនៃរោងចិញ្ចឹមមាន់ផងដែរ ដូច្នេះ
ប្រសិនប�ើដំបូលឬជញ្ជា ំងមានគុណភាពអាចទប់កម្ដៅបានល្អ នោះរោងចិញ្ចឹមមាន់ក៏មិនងាយនឹងទទួលឥទ្ធិពលពី
សីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសខាងក្រៅនោះដែរ។
ចំពោះពូជមាន់ប្រយឡឺ វ ិធានការទប់ទល់កម្តៅនៅរដូវក្តៅ គឺជាការគ្រប់គ្រងដ៏សំខាន់បំផុត។ នៅក្នុងនោះ ការផ្លាស់បតូរចរន្តខ្យល់
្គឺប្រៀបដូចជាខ្សែសុវត្ថិភាពការពារអាយុជីវ ិតរបស់កូនមាន់។ ហេតុនេះហ�ើយ ក្នុងកំឡុងពេល

ក្តៅ ខ្លាំង គេប្រើវ ិធីបាញ់ខ្យល់ទៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមមាន់ផ្ទាល់ដោយតភ្ជាប់បំពង់បញជូន្ ខ្យល់ពីកង្ហារបាញ់ខ្យល់។ ម្យ៉ា ងទ�ៀតនៅពេលថ្ងៃដែលកម្តៅឡ�ើងខ្ពស់បំផុត គេបាញ់ទឹកបញចុះកម
្្តៅក្នុងរោងដោយកម្តៅដែលរ ំហួតទឹកនោះ។ ការក្តៅស្លាប់ដោយសារកម្តៅខ្លាំង គឺងាយនឹងក�ើតឡ�ើងចំពោះមាន់ដែលធំធាត់ជិតដល់ពេលបញ្ចេ ញលក់បាន។ នៅពេលនោះ ជុំវ ិញខ្លួនសត្វមាន់គឺក្តៅ ជាងសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាសខាងក្នុងដល់ទៅជិត5អង្សាសេ។ ការក្តៅស្លាប់គឺ
ក�ើតឡ�ើងភ្លាមៗ ហេតុនេះនៅថ្ងៃដែលសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ចាំបាច់ត្រូវចាត់វ ិធានការទប់ទល់។

7 ការគ្រប់គ្រងនៅពេលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ំ ននជា
នៅរោងចិញ្ចឹមមាន់លក្ខណៈប�ើកចំហ គេចាំបាច់ត្រូវចាត់វ ិធានការទប់ទល់នឹងភាពត្រជាក់ដោយប្រើវាង
ដ�ើមដ�ើម្បីកុំអោយខ្យល់ត្រជាក់បក់ចូលមក។ ប៉ុន្តែ មិនត្រូវបិទជិតឈឹងធ្វើអោយការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ប្រព្រឹត្តទៅមិនបាន
ល្អនោះទេ។ ចំណែកឯនៅរោងចិញ្ចឹមមាន់ដែលគ្មានបង្អួចវ ិញ គេត្រូវបន្ថយបរ ិមាណផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវប្រុង
ប្រយ័ត្នកុំអោយដល់កម្រិតធ្វើអោយការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ប្រព្រឹត្តទៅមិនបានល្អនោះដែរ។

8 ការគ្រប់គ្រងសុខភាពរបស់សត្វមាន់
វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេត្រូវសង្កេតម�ើលថាត�ើមាន់ដែលគេកំពុងចិញ្ចឹមមានអាការៈដូចជា មានស្នាម
ប្រលាក់នៅគូទ ជ�ើងខ្សោយ សម្លេងដកដង្ហើមមានភាពខុសប្រក្រតី ដំណ�ើរដ�ើរខុសធម្មតា និង អាការៈរោគផ្សេងៗ
ទ�ៀតដែរឬទេ។ គេចាំបាច់ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ល�ើចំណុចមួយចំនួនដូចជា ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព ជាតិសំណ�ើម
និងការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់អោយបានត្រឹមត្រូវស្របទៅតាមអាយុចិញ្ចឹមរបស់ប្រភេទមាន់នីមួយៗ ការគ្រប់គ្រងការផ្លាស់
ប្ដូរខ្យល់អោយបានត្រឹមត្រូវស្របទៅតាមអាយុចិញ្ចឹមនិងសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាស(សីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់) និង ការគ្រប់គ្រង់ផ្ទៃដីសម្រាប់ចិញ្ចឹមមាន់អោយបានត្រឹមត្រូវស្របទៅតាមអាយុចិញ្ចឹម។
អ្នកគ្រប់គ្រងត្រូវសង្កេតម�ើលក្នុងបន្ទប់ចិញ្ចឹមជារ�ៀងរាល់ថ្ងៃ ដ�ើម្បីពិនិត្យម�ើលក្រែងមានមាន់ដែលមានអាការៈ
ខុសប្រក្រតីឬមាន់ងាប់ និងធ្វើការវាស់សីតុណ្ហភាព ជាតិសំណ�ើម ការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់នៃបរ ិយាកាស ព្រមទាំងពិនិត្យ
ថាត�ើការផ្ដល់ចំណីនិងទឹកផឹកមានលក្ខណៈសមស្របដែរឬទេ។

9 ចាប់ពីការប្រមូលស៊ុតរហូតដល់ការបញ្ចេ ញទំនិញ

មាន់ស្ទើរតែទាំងអស់នឹងធ្វើការផលិតស៊ុតនៅពេលព្រឹក។ កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់និងផលិតស៊ុត ទោះជាមានទំហំ
ឬប្រភេទណាក៏ដោយ ក៏ត្រូវធ្វើការងារតាមលំដាប់លំដោយដូចគ្នាដែរគឺ ប្រមូលស៊ុត→បែងចែកស៊ុត→ត្រួតពិនិត្យ
ស៊ុត→លាងសម្អាតស៊ុត→បញ្ចេ ញទំនិញ ប៉ុន្តែគេបែងចែងជាការងារធ្វើដោយដៃ និង ការងារធ្វើដោយម៉ា ស៊ីនប្រសិនប�ើកសិដ្ឋាននោះមានបំពាក់ម៉ា ស៊ីនផ្សេងៗដូចជាម៉ា ស៊ីនប្រមូលស៊ុតស្វ័យប្រវត្តិ ម៉ា ស៊ីនបែងចែកស៊ុតស្វ័យប្រវត្តិនិង ម៉ា ស៊ីនលាងសម្អាតស៊ុត ។ល។ការប្រមូលស៊ុតអោយបានឆាប់រហ័សគឺជាការសំខាន់ ដ�ើម្បីកុំអោយស៊ុតប៉ះគ្នា ឬមាន់ធ្វើអោយខូចស៊ុត(ដោយសារទម្លាប់ស៊ីស៊ុតរបស់មាន់មួយចំនួន)ឬធ្វើអោយប្រលាក់ស៊ុត(ដោយសារការប្រលាក់នៅគូទមាន់មួយចំនួន) ។ជាទូទៅ គេរ� ើសយកស៊ុតដែលមិនល្អដោយសារមានរបួសឬខុសទម្រង់ធម្មតាជាដ�ើមចេញ រួចប្រមូលស៊ុតទុកដាក់

129

នៅល�ើថាសរ�ៀបស៊ុត ហ�ើយបញ្ចេ ញទៅតាមរថយន្តដឹកទំនិញ។ ក៏មានករណីដែលកសិករធ្វើការលាងសម្អាតស៊ុត
បែងចែងស៊ុត(បែងចែកទៅតាមទម្ងន់កំណត់) ខ្ចប់ឬច្រកស៊ុតចូលក្នុងប្រអប់ ដ�ើម្បីបញជូនទ្ ៅតាមគេហដ្ឋានឬធ្វើការ

លក់ដោយផ្ទាល់ ជាដ�ើម។ ការភ្ជាប់ការងារប្រមូលស៊ុតពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់និងផលិតស៊ុត ទៅនឹងមជ្ឈមណ្ឌលGP(អគារដែលធ្វើការងារប្រមូលស៊ុត បែងចែកស៊ុត លាងសម្អាតស៊ុត និង ខ្ចប់ស៊ុត ) ហៅថា ប្រព័ន្ធក្នុងខ្សែ (In-line
system)។
នៅមុនពេលបញ្ចេ ញទំនិញ ត្រូវរក្សាទុកស៊ុតនៅក្នុងកន្លែងដែលនៅឃ្លា តឆ្ងាយពីរោងចិញ្ចឹមមាន់ ហ�ើយធ្វើការ
គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងកន្លែងរក្សាទុកស៊ុតនោះ ដោយប្រៀបធ�ៀបជាមួយសីតុណ្ហភាពនៃបរ ិយាកាសខាងក្រៅ
ដ�ើម្បីសម្របសម្រួលសីតុណ្ហភាពនៅខាងក្នុងកុំអោយស៊ុតបែកញ�ើស។ រយៈពេលរក្សាទុកត្រូវធ្វើអោយមានរយៈ
ពេលខ្លីតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
កសិករត្រូវលាងសម្អាតនិងសម្លាប់មេរោគនៅម្រាមដៃជាដ�ើមមុននឹងចាប់ផ្ើមធ្វ
ដើការងារ។ គេត្រូវប្រើកញ្ច្រែ ងប្រមូលស៊ុត ឬ ថាសរ�ៀបស៊ុត ឬ ប្រអប់ដាក់ស៊ុតដែលត្រូវបានលាងសម្អាតនិងសម្លាប់មេរោគរួចរាល់។ គេចាំបាច់
ត្រូវអនុវត្តការត្រៀមជាមុនអោយបានត្រឹមត្រូវ ដោយត្រូវពិនិត្យម�ើលថាត�ើឧបករណ៍ឬម៉ា ស៊ីនប្រមូលស៊ុតមានដំណ�ើរ
ការប្រក្រតីដែរឬទ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេត្រូវធ្វើការត្រួតពិនិត្យ លាងសម្អាតនិងសម្លាប់មេរោគចំពោះឧបករណ៍ឬម៉ា ស៊ីនប្រមូលស៊ុត។ ក្នុងករណីប្រមូលស៊ុតដោយប្រើដៃ ដ�ើម្បីរក្សាភាពនៅស្រស់របស់ស៊ុត គេត្រូវបែងចែកការប្រមូលស៊ុត
អោយបានច្រើនដងក្នុង1ថ្ងៃតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ការបញ្ចេ ញលក់មាន់ខចីច្ ិញ្ចឹមយកសាច់(ពូជប្រយឡឺ)រយៈពេលមុនបញ្ចេ ញលក់7ថ្ងៃ គេឲ្យចំណីដែលគ្មានជាតិថ្នាំ(ចំណីដែលគ្មានសារជាតិប្រឆាំងបាក់តេរ ី)។ ប�ើផ្តល់
សារជាតិប្រឆាំងបាក់តេរ ីក្នុងពេលចិញ្ចឹម ត្រូវធ្វើឲ្យប្រាកដថាវាហួសរយៈពេលកំហិតការបញ្ចេ ញលក់។ ចំពោះពន្លឺ
ត្រូវបំភលឺភ្ល្ ើងមុនបញ្ចេ ញលក់ពី7ថ្ងៃទៅ24ម៉ោ ង។ បញ្ឈប់ការផ្តល់ចំណី(ផ្អាកចំណី)ចាប់ពី12ម៉ោ ងមុនពេលដែល
កំណត់ធ្វើចំណាត់សម្លាប់យកសាច់។ គេចាប់ផ្តើមចាប់សត្វមាន់ឲ្យស្របនឹងពេលវេលាបញ្ចេ ញលក់ ហ�ើយស្រប
ពេលនឹងការពិនិត្យម�ើលថាមានសល់ចំណីឬអត់ គេសម្រាំងដកចេញនូវមាន់ដែលធំធាត់មិនល្អនិងមាន់ដែលរូបរាង
ប្រឡាក់មិនស្អា ត ដោយបញ្ចេ ញលក់មាន់ដែលមានសុខភាពល្អនិងមានរូបរាងស្អា ត។ ការថែរក្សាការពារនិងការគ្រប់គ្រងអនាម័យនៅកសិដ្ឋាននិងសម្ភារៈបរ ិក្ខា រផ្សេងៗ
កសិដ្ឋានរួមមាន រោងចិញ្ចឹមមាន់ អគាររក្សាទុកចំណីសត្វ អគាររក្សាទុកជីកំប៉ុសិ៍្ត អគាររក្សាទុកកាកសំណល់
និងអគារពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗ គឺត្រូវសាងសង់ឡ�ើងអោយស្ថិតនៅទីតាំងដែលអាចធ្វើអោយគេអនុវត្តការចិញ្ចឹមមាន់ប្រកប
ដោយភាពមានអនាម័យត្រឹមត្រូវ។ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ដែលគេត្រូវធ្វើការគ្រប់គ្រងជាប្រចាំថ្ងៃ ដ�ើម្បីកុំអោយ
អគារមានការខូចខាតឬមិនអាចដំណ�ើរការបាន ឬក៏បាត់បង់អនាម័យដោយសារធូលីឬស្នាមប្រលាក់ផ្សេងៗ។

130

6

ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនៅកសិដ្ឋាន

① សេះទម្ងន់ស្រាល

1 ការគ្រប់គ្រងសុខភាព
(1) សីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួន (សីតុណ្ហភាពនៅចុងពោះវ�ៀនធំ)កម្តៅជាមធ្យមគឺ 37.5-38.4 អង្សាសេ។ ចាប់ពី 38.5អង្សាសេឡ�ើងទៅគឺត្រូវចាត់ទុកថាក្តៅ ខ្លួន។

(2) ពិនិត្យម�ើលជ�ើង

ជ�ើងគឺងាយនឹងហ�ើមដោយសារឆ្លងមេរោគពីរបួស ហ�ើយក៏អាចបង្កឲ្យប៉ះពាល់ទៅដល់ការហ្វឹកហាត់ផងដែរ។
មុននិងក្រោយព្រលែងឬហ្វឹកហាត់ ត្រូវពិនិត្យម�ើលឲ្យបានល្អ ហ�ើយប�ើមានរបួស ចាំបាច់ត្រូវព្យាបាលឲ្យបានឆាប់
រហ័ស។

2 ការបំពាក់ក្រចកជ�ើងសេះ
・នៅពេលការហ្វឹកហាត់វ ិវឌ្ឍន៍ទៅមុខ ការកកិតក្រចកជ�ើងនឹងកាន់តែខ្លាំងទៅៗ ហេតុនេះគេបំពាក់ដែកក្រចក
ជ�ើងសេះដ�ើម្បីការពារក្រចកជ�ើង។
・・ជាទូទៅគេផ្លាស់បតូរដែកក្រចកជ�ើ
្ងសេះជារ�ៀងរាល់ 3សប្តា ហ៍ទៅ1ខែម្តង។

3 ការគ្រប់គ្រងវាលស្មៅព្រលែងសេះ
(1) ការជម្រះសម្អាត
វាលស្មៅព្រលែងសេះត្រូវធ្វើការជម្រះសម្អាតឲ្យស្មៅខ្លីៗជាទ�ៀងទាត់។
សត្វសេះចូលចិត្តស្មៅខ្លីៗ ធ្វើឲ្យវាស៊ីបានច្រើន ហ�ើយក៏ជួយដល់ការកម្ចាត់ស្មៅផងដែរ។
(2) ការគ្រប់គ្រងអនាម័យ
ត្រូវប្រមូលលាមកសេះក្នុងវាលស្មៅព្រលែងសេះ ដ�ើម្បីបង្កា រការរាលដាលឆ្លងប៉ារ៉ា ស៊ីត។

4 ចំណុចសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងការចិញ្ចឹម
(1) ការគ្រប់គ្រងវាលស្មៅសម្រាប់ផលិត
・ជាទូទៅគេធ្វើការគ្រប់គ្រងការព្រលែងចំពោះទាំងមេសេះនិងកូនសេះ។ ហុកកៃដូដែលជាតំបន់ផលិតចម្បង នៅរដូវរងាសីតុណ្ហភាពធ្លាក់ទាបហ�ើយមានព្រិលគរច្រើន ហេតុនេះ ភាគច្រើននៅរដូវរងាគេអនុវត្តការព្រលែងពេលថ្ងៃ
ដែលព្រលែងតែពេលថ្ងៃហ�ើយពេលម៉ោ ងផ្សេងគឺចិញ្ចឹមក្នុងរោង ហ�ើយចំពោះរដូវក្រៅពីរដូវរងា គេអនុវត្តការ
ព្រលែងពេលថ្ងៃនិងយប់ឬព្រលែងពេលយប់ ដែលចិញ្ចឹមក្នុងរោងតែក្នុងចន្លោះពេលកំណត់មួយហ�ើយពេលវេលា
ក្រៅពីនេះគឺព្រលែង។

131

・ងៅងពលចតិញ្លឹ្ែនាុងងរាង ងគផ្្ល់ចំណីជីវជាតតិ ងហើយសបម្្រ់ង្ងសះកដលែំពុង្រំងៅែូៃឬងផ្ើ្រួច
ងគ្រងងកើៃ្ររ តិម្ណចំណី។

・ចំងពាះការបពកលងគវឺងគបពកលងជាបែរុ្ កតចំងពាះែូៃងសះកដលងទើ្រផ្្ច់ងោះ ងគបពកលងងោយក្រងកចែញី
ង្្មលោច់ពីរានា។

ការបពកលងងពលន្ងៃ

ការបពកលងងពលយ្រ់

(2) ការបគ្រ់បគងវាលង្្មសបម្្រ់ចតិញ្លឹ្
・ងគ្រងងកើៃ្ររ តិម្ណចំណីកដលផ្្ល់ឲ្យងៅតា្ែប្តិតនៃការហ្លឹែហាត់្រៃសាំការជតិះ។
・ងសះកដលការហ្លឹែហាត់្រៃសាំការជតិះវ តិវឌ្ឍៃ៍ងៅ្ុខ ងគ្រំពាែ់កដែបែចែងជើងងៅងជើងវា ងហតុងៃះងដើ្្ីែុំឲ្យវា
ប្រកលងរានាោំឲ្យម្ៃរ្រួស ជាទូងៅងគ្តិៃបពកលងជាបែរុ្ងោះងទគវឺបពកលង្ួយែបាលៗកតឯងែនាុងទីោៃតូច្ួយ

(ែូៃោៃបពកលងងសះ)។

132

② ការចិញ្ចឹមឃ្មុំ

1 លំដាប់លំដោយការងារក្នុង1ឆ្នាំ(ឧទាហរណ៍)
រដូវ

ខែ

１
រដូវរងា

２ខ្លឹមសារការងារ
ពិនិត្យទឹកឃ្មុំក្នុងរន្ធសម្បុកឃ្មុំ គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពក្នុងប្រអប់សម្បុកឃ្មុំ
ពិនិត្យទឹកឃ្មុំក្នុងរន្ធសម្បុកឃ្មុំ សម្លាប់មេរោគនិងជួសជុលឧបករណ៍ចិញ្ចឹមឃ្មុំ ពិនិត្យម�ើលសត្វឃ្មុំក្នុងប្រអប់សម្បុក
ផ្តល់ចំណីនិងថ្នាំ

３បន្ថែមបន្ទះក្តា រសម្បុកក្នុងប្រអប់សម្បុក ពិនិត្យសត្វឃ្មុំក្នុងប្រអប់សម្បុក

រដូវផ្ការ ីក ４បន្ថែមបន្ទះក្តា រសម្បុកក្នុងប្រអប់សម្បុក ពិនិត្យសត្វឃ្មុំក្នុងប្រអប់សម្បុក

រដូវក្តៅ

５ប្រមូលផលទឹកឃ្មុំ

６ប្រមូលផលទឹកឃ្មុំ

７គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពក្នុងប្រអប់សម្បុក ផ្តល់ចំណីនិងថ្នាំ

８９រដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះ 10រដូវរងា

គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពក្នុងប្រអប់សម្បុក ផ្តល់ចំណីនិងថ្នាំ បន្ថយបន្ទះក្តា រសម្បុកក្នុងប្រអប់សម្បុក កម្ចាត់សត្វ
ឪម៉ា ល់
ផ្តល់ចំណី បន្ថយបន្ទះក្តា រសម្បុកក្នុងប្រអប់សម្បុក កម្ចាត់សត្វឪម៉ា ល់ផ្តល់ចំណីនិងថ្នាំ រក្សាទុកបន្ទះក្តា រសម្បុក កម្ចាត់សត្វឪម៉ា ល់

11ផ្តល់ចំណី

12គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពក្នុងប្រអប់សម្បុក

* សត្វឪម៉ា ល់ = សត្រូវរបស់សត្វឃ្មុំ

2 សម្លៀកបំពាក់
នៅពេលពិនិត្យសត្វឃ្មុំក្នុងប្រអប់សម្បុក ឬពេលធ្វើការប្រមូលផលទឹកឃ្មុំជាដ�ើម ត្រូវអនុវត្តការងារដោយពាក់

ក្រណាត់បាំងមុខ(ការពារមុខ) ស្រោមដៃ និងសម្លៀកបំពាក់ភលឺដែ្ លមិនអាចម�ើលឃ�ើញស្បែក។

3 ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមឃ្មុំ
(1) ឧបករណ៍ដុតផ្សែង
គេប្រើវាដ�ើម្បីបង្ហុយផ្សែងដាក់សត្វឃ្មុំដ�ើម្បីការបន្ថយការវាយប្រហាររបស់វា។ គេប្រើដោយដុតក្រណាត់

ក្រដាស ស្លឹកឈ�ើជ្រុះជាដ�ើម។
(2) ឧបករណ៍ឈូសក�ៀរ

វាជាប្រដាប់ឈូសចូកធ្វើពីលោហៈ គេប្រើដ�ើម្បីឈូសផ្តាច់នៅពេលបន្ទះក្តា រសម្បុកស្អិតជាប់នឹងប្រអប់

សម្បុក។

133

(3) បចាសងោសឃ្មំុ

ងគងប្រើវាងៅងពលងោសទម្្ែ់សត្ឃំុព្ម ី្រៃ្ទះកា្រស្្ុែឬប្រអ្រ់ស្្ុែ។
បចាសងោសឃ្មំុ

បែណាត់ោំង្ុខ

ឧ្រែរណ៍ឈូសងែៀរ
ឧ្រែរណ៍ដុតកផ្្សង

ងសសា្នដ

ទតិដឋាភាពនៃការងារចតិញ្លឹ្ឃ្មំុ

4 ឧ្រែរណ៍សបម្្រ់ផ្លតិតទលឹែឃ្មំុ
(1) កាំ្រតិតងចៀរឃ្មំុ

វាជាកាំ្រតិតងប្រើងៅងពលប្រ្ូលផ្លទលឹែឃ្មំុសបម្្រ់ងចៀរងស្ើងៗផ្្ទំងស្្ុែឃ្មំុ(បែ្ួៃឃ្មំុ)កដលជាកផ្នាែកដលទលឹែ

ឃ្មុំផ្ុំ្រានាងបចើៃងៅែនាុង្រៃ្ទះកា្រស្្ុែ។ ងគងប្រើវាងោយបតាំទលឹែងរៅ្ឲ្យងរៅ្្រងណើ្ រ ងហើយែ៏ម្ៃប្រងភទអគ្គតិសៃីផ្ងកដរ។(2) ម្៉ សុីៃ្រង្តិល
ជាម្៉ សុីៃទាញយែទលឹែឃ្មំុងោយែម្្ំងចាែផ្្តិតងោយោែ់ចូលងហើយ្រង្តិល្រៃ្ទះកា្រស្្ុែកដលទលឹែឃ្មំុផ្ំុ្រានា

ងោយោៃកាត់ងចៀរផ្្ទំងស្្ុែឃ្មំុរចួ ។(3) ឧ្រែរណ៍ងបចាះទលឹែឃ្មំុ

ងប្រើងដើ្្ីងបចាះកាែសំណល់ពីស្្ុែចបម្ញ់យែទលឹែឃ្មំុងៅងពលងផ្្ទរទលឹែឃ្មំុពីម្៉សុីៃ្រង្តិលងៅឧ្រែរណ៍ផ្្ទុែ

ទលឹែឃ្មុំ។

(4) ឧ្រែរណ៍វាស់ែប្តិតជាតតិសរក
ងប្រើសបម្្រ់វាស់ែប្តិតែំហា្រ់ជាតតិសរក ែនាុងទលឹែឃ្មំុ។

134

	ម៉ា ស៊ីនបង្វិល

ឧបករណ៍ច្រោះទឹកឃ្មុំ

កាំបិតច�ៀរឃ្មុំ	ឧបករណ៍វាស់កម្រិតជាតិសរ្ក

5 ការងារប្រមូលផលទឹកឃ្មុំ

ធ្វើឲ្យសត្វឃ្មុំនៅស្ងៀម
ដោយផ្សែងរបស់ឧបករណ៍ដុតផ្សែង
ដាក់ចូលក្នុងម៉ា ស៊ីនបង្វិល
ហ�ើយបង្វិលជារង្វង់នោះ
នឹងចេញទឹកឃ្មុំពីខាងក្រោមមក។

ដកបន្ទះក្តា រសម្បុកចេញ។
មួយបន្ទះមានសត្វឃ្មុំ

ដល់ទៅ2000 ក្បាល។
កាត់យកផ្ទាំងសម្បុកឃ្មុំ។

ជំហានដ�ើម្បីបានទឹកឃ្មុំ

135ច្រោះដោយសំណាញ់នោះ
នឹងបានទឹកឃ្មុំសុទ្ធដែលស្អា ត!

6 ការប្រើប្រាស់សត្វឃ្មុំសម្រាប់កសិកម្ម
សត្វឃ្មុំក្រេបផ្កាដ�ើម្បីទទួលបានចំណី ហ�ើយទន្ទឹមគ្នានេះ វាក៏បំពេញតួនាទីជញជូន្ លម្អងផ្កាពីផ្កាមួយទៅផ្កា

មួយទ�ៀតផងដែរ។ ហេតុនេះហ�ើយ សត្វឃ្មុំត្រូវបានគេប្រើប្រាស់នៅទីតាំងផលិតកម្មកសិកម្មដែលផ្តល់ផ្លែដូចជា
ស្ត្របេរ ី ត្រសក់ស្រូវ ឪឡឹក ផ្លែឆ�ើរ ីជាដ�ើម។

សត្វឃ្មុំដែលបញជូន្ លម្អងផ្កាស្ត្របេរ ីប្រអប់សម្បុកដែលគេដាក់នៅក្នុងចម្ការស្ត្របេរ ី

136

7

ចំណុចសំខានៗ់ នៅក្នុងការងារគ្រប់គ្រងនិងការសង្កេតម�ើលសត្វចញិ ្ ចឹម
(សម្រាប់ការប្រឡងជំនាញអនុវត្តន៍)នៅក្នុងការធ្វើការងារនៅកសិដ្ឋានរ�ៀងរាល់ថ្ងៃ អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺការធ្វើការងារបណ្ើដ រ និង រ�ៀនពីអ្នកគ្រប់
គ្រងទាក់ទងនឹងចំណុចខាងក្រោមបណ្ើដ រ ដោយអ្នកនឹងរ�ៀនចេះនូវរប�ៀបធ្វើការងារអោយបានត្រឹមត្រូវនិងរប�ៀប
សង្កេតម�ើលសត្វចិញ្ចឹមបានទ�ៀតផង។

1 សត្វគោ
・រប�ៀបនៃការចូលទៅជិត ការទាញ ការចងភ្ជាប់សត្វគោ
・រប�ៀបសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកគោដែលមានសុខភាពល្អនិងគោដែលមិនមានសុខភាពល្អ
・ការសង្កេតម�ើលស្ថានភាពនៃក្រចកជ�ើងគោនិងរប�ៀបកាត់ក្រចកជ�ើងគោ
・ការស្វែងយល់អំពីឈ្មោះនិងមុខងារនៃអគារនីមួយៗ (កន្លែងផ្ទុកជីកំប៉ុសិ៍្ត កន្លែងផ្អាប់ចំណី
រោងចិញ្ចឹមគោគ្មានរបាំងខណ្ឌ រោងចិញ្ចឹមគោមានរបាំងខណ្ឌ អគារច្របាច់ទឹកដោះ ។ល។)・ការស្វែងយល់អំពីឈ្មោះនិងមុខងារនៃសម្ភារៈនិងឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់ចំពោះគោទឹកដោះ
・ការគ្រប់គ្រងអនាម័យនៅពេលច្របាច់ទឹកដោះ និង រប�ៀបបំពាក់និងដោះឧបករណ៍ច្របាច់ទឹកដោះចេញ
・ការសង្កេតម�ើលសភាពនៃលាមកសត្វ (រប�ៀបសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកលាមកធម្មតានិងលាមកទន់ឬរាក)・ការស្វែងយល់អំពីប្រភេទនិងឈ្មោះនៃចំណីសត្វ (ភាពខុសគ្នារវាងចំណីមិនកែច្នៃនិងចំណីជីវជាតិ)・ភាពខុសគ្នានៃ ការផ្ដល់ចំណីមិនកែច្នៃនិងចំណីជីវជាតិដាច់ដោយឡែកពីគ្នា និង ការផ្ដល់ចំណីលាយគ្នា(TMR)・លំដាប់លំដោយនៃការអោយចំណីមិនកែច្នៃនិងចំណីជីវជាតិករណីផ្ដល់ចំណីទាំងពីរនេះដាច់ដោយឡែកពីគ្នា
ចំពោះគោទឹកដោះ
・ចំណុចសំខាន់ៗនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងស្នូកដាក់ចំណីនិងស្នូកដាក់ទឹកជាប្រចាំថ្ងៃ
・ការសង្កេតម�ើលអាការៈនៃការបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទ
្

・រប�ៀបក្រៀវសត្វ

・រប�ៀបកាត់ស្នែង
・រប�ៀបផ្ដល់ទឹកដោះដល់កូនគោ
・ការសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកទឹកដោះដំបូងនិងទឹកដោះធម្មតា
・ការស្វែងយល់អំពីរប�ៀបធ្វើអាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគនិងរប�ៀបឆ្លងកាត់

2 ការចិញ្ចឹមជ្រូក
・រប�ៀបដឹកនាំជ្រូក
・រប�ៀបសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកជ្រូកដែលមានសុខភាពល្អនិងជ្រូកដែលមិនមានសុខភាពល្អ
・ការស្វែងយល់អំពីប្រភេទនិងឈ្មោះនៃចំណីសត្វ
・រប�ៀបចិញ្ចឹមកូនជ្រូកដែលទ�ើបនឹងក�ើត
・ការសង្កេតម�ើលសភាពនៃលាមកសត្វ (រប�ៀបសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកលាមកធម្មតានិងលាមកទន់ឬរាក)・រប�ៀបក្រៀវសត្វ
・ការសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកជ្រូកបង្កា ត់ពូជនិងជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន

137

・ការសង្កេតម�ើលនិងស្វែងយល់អំពីការរ�ៀបជួរនៃក្បាលដោះដែលមានលក្ខណៈប្រក្រតី
・ការស្វែងយល់អំពីដំណាក់កាលបញ្ចេ ញលក់និងទំហំរបស់សត្វជ្រូក
・ពូជជ្រូក
・ការសង្កេតម�ើលសាច់ជាប់ឆអឹង្ របស់សត្វជ្រូក
・ការស្វែងយល់អំពីរប�ៀបធ្វើអាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគនិងរប�ៀបឆ្លងកាត់

3 ការចិញ្ចឹមមាន់ (មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត)・ការសង្កេតម�ើលសភាពនៃលាមកសត្វ
・ការបែងចែកស៊ុតកង្វក់
・ការតម្រៀបស៊ុតពូជនៅល�ើទម្រស៊ុតនៅក្នុងឧបករណ៍ភ្ញា ស់ស៊ុត
・ការសង្កេតដ�ើម្បីសម្គាល់ស៊ុតដែលមានការបង្កកំណ�ើត
・រប�ៀបសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកកូនមាន់ដែលមានសុខភាពល្អនិងកូនមាន់ដែលមិនមានសុខភាពល្អ
・ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់កូនមាន់
・ការសង្កេតម�ើលសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងបន្ទប់គ្រប់គ្រងកូនមាន់ និង ស្ថានភាពប្រមូលផ្ដុំនិងបែកហ្វូងរបស់កូនមាន់

・ការសង្កេតដ�ើម្បីបែងចែកឧបករណ៍ផ្ដល់ទឹកនិងឧបករណ៍ផ្ដល់ចំណី និង ការសម្អាតឧបករណ៍ទាំងនោះ
・រប�ៀបចាក់វ៉ាក់សាំង
・រប�ៀបកាត់ចុងចំពុះ

・ការពិនិត្យម�ើលស្ថានភាពនៃសារធាតុចិញ្ចឹមនិងស្ថានភាពសុខភាពនៃមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត(វ ិធីពិនិត្យដោយ
សង្កេតម�ើលសាច់ដុំទ្រូង)・ការសង្កេតម�ើលស្ថានភាពផលិតស៊ុតរបស់មាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុត
・រប�ៀបប្រើប្រាស់ថាសរ�ៀបស៊ុត
・ការស្វែងយល់អំពីប្រភេទនៃមាន់ចិញ្ចឹមយកស៊ុតនិងពណ៌របស់ស៊ុត
・ការវ ិនិច្ឆ័យល�ើគុណភាពស៊ុតតាមរយៈឧបករណ៍បំបែកស៊ុត
・ការស្វែងយល់អំពីចំណីសម្រាប់កូនមាន់តូច កូនមាន់មធ្យម និង មាន់ពេញវ ័យ・ការស្វែងយល់អំពីរប�ៀបធ្វើអាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគនិងរប�ៀបឆ្លងកាត់

138

4 ការគ្រប់គ្រងអនាម័យ
1. កា
 រស្វែងយល់អំពីសម្លៀកបំពាក់នៅពេលចូលរោងចិញ្ចឹមសត្វ (មួក ស្រោមដៃ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើការងារ កន្សែង
ស្បែកជ�ើងកវែង)2. ស
 ម្រាប់អ្នកដែលមកពីខាងក្រៅកសិដ្ឋាន ត្រូវអោយគេពាក់ស្បែកជ�ើងកវែងធ្វើអំពីផ្លាស្ទិច។
3. ច
 ំណុចដែលត្រូវពិនិត្យ (ការជ្រៀតចូលនៃសត្វតូចៗដូចជាសត្វស្លាបព្រៃឬកណ្ដុរជាដ�ើម ត�ើចំណីផ្អាប់មានដុះផ្សិត
ដែរឬទេ ត�ើមានអ្នកដែលមិនស្គា ល់មុខដ�ើរចូលក្នុងកសិដ្ឋានដែរឬទេ )4. រ ប�ៀបស្លៀកពាក់អាវការពារអោយបានត្រឹមត្រូវ
5. រ ប�ៀបពង្រាវទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ។

មា៉ ស

មួក

ពក់មា៉សេនេពលេធ�ើកវល់ឬេរៀបចំថា�ំ

គួរេ្របើមួកែដលមានរបាំង

និងេនេពលបាញ់ថា�ំកសិកម�ែវ ៉នតករពរ

េ�សមៃដជ័រ

េ្របើ្របាស់្របេភទែវ ៉នតឃ�ុប

បេ��ញៃដអវេ្រកេអយ

ែដលពក់ជាប់េននឹងមុខ

្រគបពីេលើេ�សមៃដ។

អវករពរ

ែស្បកេជើងកែវង

េស��កពក់អវករពរែដល

្រគបេជើងេខពីេលើែស្បកេជើងេធ�ើករ

មានអវៃដែវងនិងេខេជើងែវង

េដើម្បីកុំេអយទឹកថា�ំេ្រជ�តចូលក�ុង
សេម��កបំពក់។

139

8

សំណួរសាកល្បង

ចូរឆ្លើយសំណួរខាងក្រោម ដោយគូសសញ្ញារង្វង់ 〇 ប្រសិនប�ើជាប្រយោគត្រឹមត្រូវ ហ�ើយគូសសញ្ញាខ្វែង×ប្រសិន
ប�ើជាប្រយោគខុស។
＜＜សត្វគោ＞＞1. គេចាំបាច់ត្រូវសម្អាតស្នូកដាក់ទឹកនិងផ្តិលទឹកអោយបានស្អា តជានិច្ច។���������������� ()

2. គោទឹកដោះអាចអ�ើតក្បាលចេញដ�ើម្បីស៊ីចំណី ដូច្នេះមិនចាំបាច់បោសប្រមូលផ្ដុំចំណីនៅក្នុងស្នូកដាក់
ចំណីនោះទេ។������������������������������������������ (3. ទោះជានៅក្រោមអាកាសធាតុក្ដៅ នៃរដូវក្ដៅក៏ដោយ ក៏គោទឹកដោះមិនដែលមានសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួន

)ល�ើសពី39អង្សាសេនោះទេ។����������������������������������� ()

4. នៅពេលគោមានជំងឺរាករូស គូទរបស់វានឹងជាប់ស្នាមប្រឡាក់ពេញកន្ទុយ។������������� ()

5. គេមិនត្រូវធ្វើការច្របាច់ទឹកដោះច្រើនជ្រុល (ការច្របាច់ទឹកដោះលក្ខណៈម៉ា ស៊ីន)នោះទេ។������ ()

6. នៅពេលច្របាច់ទឹកដោះចប់រចួ រាល់ហ�ើយ គេធ្វើការដោះបំពង់បឺតទឹកដោះម្ដងមួយ។��������� ()

7. នៅពេលគោទឹកដោះមានចំណង់ផលូវភេទ
្វាមានសភាពនៅមិនស្ងៀម។���������������� ()＜＜សត្វជ្រូក＞＞1. នៅពេលបំបៅដោះកូនជ្រូក ប្រសិនប�ើគេរក្សាកម្ដៅអោយកូនជ្រូកមិនបានគ្រប់គ្រាន់ទេនោះ អាចធ្វើ
អោយមានឧបទ្ទវហេតុកិនកូនជ្រូកងាប់ងាយនឹងក�ើតឡ�ើង។�������������������� ()

2. កូនជ្រូកមិនសូវធន់នឹងអាកាសធាតុត្រជាក់ទេ ប៉ុន្តែ ជ្រូកដែលធំធាត់ហ�ើយបែរជាមិនសូវធន់នឹង
អាកាសធាតុក្ដៅទៅវ ិញ។������������������������������������� ()

3. ប្រសិនប�ើមានអាងជាន់ត្រាំសម្លាប់មេរោគហ�ើយ គេមិនចាំបាច់ធ្វើការលាងសម្អាតស្បែកជ�ើងកវែង
នោះទេ។��������������������������������������������� ()

4. ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតសម្រាប់កូនជ្រូកមានតែ1ប្រភេទប៉ុណ្ណោះ។�������������������� ()

5. ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់កលិន្ ស្អុយពីរោងចិញ្ចឹមជ្រូក គេមិនត្រូវសន្សំទុកកាកសំណល់សត្វនៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមជ្រូក

នោះទេ។��������������������������������������������� ()＜＜សត្វមាន់＞＞1. ប្រសិនប�ើប្រទះឃ�ើញសាកសពសត្វស្លាបងាប់នៅក្បែររោងចិញ្ចឹមមាន់ គេត្រូវប្រញាប់យកទៅបោះ
ចោលក្នុងធុងសម្រាមភ្លាម។������������������������������������ ()

2. ការចិញ្ចឹមមាន់ច្រើនក្បាល អាចធ្វើអោយការផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់ប្រព្រឹត្តទៅមិនបានល្អ ដូច្នេះ គេត្រូវប្រុង
ប្រយ័ត្នចំពោះជំងឺផ្លូវដង្ហើម។������������������������������������ ()

3. នៅអាកាសធាតុក្ដៅក្នុងរដូវក្ដៅ គេត្រូវអោយមាន់ផឹកទឹកក្ដៅ ។�������������������� ()

4. នៅដំណាក់កាលកូនមាន់មធ្យម អាចមានការចឹកគ្នារវាងកូនមាន់ធ្វើអោយមានរបួស។�������� ()

5. គេអាចអោយមាន់ចិញ្ចឹមយកសាច់ (ពូជប្រយឡឺ)ស៊ីចំណីលាយដែលមានផ្ទុកសារធាតុប្រឆាំងមេរោគ
បានរហូតដល់មួយថ្ងៃមុនពេលបញ្ចេ ញលក់។���������������������������� (140)

ចម្លើយ
＜＜＜សត្វគោ＞＞1. 〇2. ×(ហេតុផល : គេធ្វើការបោសប្រមូលផ្ដុំចំណីអោយមកនៅកន្លែងដែលគោងាយស្រួលស៊ី។ )3. ×(ហេតុផល : នៅពេលបរ ិយាកាសមានសីតុណ្ហភាពប្រហែល30អង្សាសេ នៅចុងពោះវ�ៀនធំរបស់
គោអាចមានសីតុណ្ហភាព40អង្សាសេ។ )
4. 〇
5. 〇
6. ×(ហេតុផល : បំពង់បឺតទឹកដោះមានចំនួន4 ដូច្នេះគេត្រូវដកចេញពីក្បាលដោះព្រមគ្នា។ )7. 〇＜＜＜សត្វជ្រូក＞＞
1. 〇
2. 〇
3. ×(ហេតុផល : បន្ទាប
់ពីលាងជម្រុះចោលនូវស្នាមប្រឡាក់ដូចជាភក់ជាដ�ើមដែលនៅជាប់នឹងស្បែកជ�ើង
កវែងហ�ើយ ទ�ើបគេធ្វើការសម្លាប់មេរោគដោយត្រាំស្បែកជ�ើង។ )4. ×(ហេតុផល : គេជ្រើសរ� ើសប្រើនិងផ្ដល់ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតស្របទៅតាមការលូតលាស់របស់
កូនជ្រូក។ )5. 〇＜＜＜សត្វមាន់＞＞＞1. ×(ហេតុផល : ដ�ើម្បីសុំអោយមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះវ ីរុសផ្ដាសាយបក្សីដែលមានលទ្ធភាពបង្កជំងឺ
ខ្ពស់ គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើការជូនដំណឹងដល់ម្ចាស់កសិដ្ឋាន និងទាក់ទងទៅមជ្ឈមណ្ឌល
ថែរក្សាសុខុមាលភាពសត្វចិញ្ចឹម។ )2. 〇3. ×(ហេតុផល : នៅអាកាសធាតុក្ដៅក្នុងរដូវក្ដៅ គេត្រូវអោយមាន់ផឹកទឹកត្រជាក់។ )4. 〇5. ×(ហេតុផល : គេមិនត្រូវផ្ដល់ចំណីដែលមានផ្ទុកសារធាតុប្រឆាំងមេរោគចំពោះមាន់ក្នុងរយៈពេល7ថ្ងៃ
មុនការសម្លាប់នោះទេ ។ )141

＜ឯកសារយោង＞វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការចិញ្ចឹមសត្វដែលអ្នកនឹងជួបប្រទះញឹកញាប់នៅក្នុងការងារប្រចាំថ្ងៃ
＜សត្វគោ＞ចំណី……………………………………… សំដៅល�ើចំណីសត្វ។
ការអោយចំណី… ……………………… ការផ្ដល់ចំណីដល់សត្វចិញ្ចឹម។
ការរ� ើសចំណី…………………………… ការដែលសត្វចិញ្ចឹមស៊ីតែចំណីដែលវាចូលចិត្ត ហ�ើយបន្សល់ទុកចំណីដែលវា
មិនចូលចិត្តនៅក្នុងស្នូកដាក់ចំណី ក៏អាចហៅបានថា ការស៊ីចំណីរ� ើស។បាក់តេរ ីStaphylococcus aureus… … បាក់តេរ ីដែលនៅពេលក�ើនចំនួនច្រើននៅក្នុងក្បាលដោះ អាចបណ្ដា លអោយក�ើតជំងឺរលាកដោះដែលពិបាកជាសះស្បើយ។បរ ិមាណនៃការបរ ិភោគចំណីស្ងួត…… ចំណីស្ងួតគឺជាចំណីដែលមិនមានផ្ទុកជាតិទឹក ហ�ើយបរ ិមាណនៃការបរ ិភោគចំណីស្ងួត
សំដៅល�ើបរ ិមាណនៃចំណីស្ងួត(គិតជាគីឡូក្រាម)ដែលសត្វចិញ្ចឹមស៊ីក្នុង1ថ្ងៃ។

ការត្រួតពិនិត្យហ្វូងគោ… …………… ប្រព័ន្ធនៃការត្រួតពិនិត្យស្ថានភាពនៃបរ ិមាណទឹកដោះ គុណភាពទឹកដោះ ការបង្កា ត់ពូជ
ជាដ�ើម នៃគោទឹកដោះរបស់កសិករ ដែលធ្វើឡ�ើងម្ដងក្នុងមួយខែ។

ការមិនព្រមស៊ីចំណី…………………… ស្ថានភាពដែលការស៊ីចំណីរបស់គោមានបរ ិមាណធ្លាក់ចុះខ្លាំង។
ចំនួនថ្ងៃទំនេរពោះ… ………………… ចំនួនថ្ងៃគិតចាប់ពីក្រោយពេលសត្វក�ើតកូនរួចរហូតដល់ពេលមានផ្ទៃពោះបន្ទាប់។
ដំណាក់កាលជិតក�ើត………………… សំដៅល�ើរយៈពេលចុងក្រោយនៃការផ្អាកការច្របាច់ទឹកដោះរបស់គោទឹកដោះ។

គឺជារយៈពេល3សប្ដា ហ៍មុនពេលក�ើតកូន។ គេអាចហៅថា ដំណាក់កាលមុនក�ើត។

ជំងឺក្រចកជ�ើងនិងមាត់… …………… ជំងឺឆ្លងដែលមានលទ្ធភាពឆ្លងខ្លាំងនិងល�ឿន ដោយមានរោគសញ្ញាដូចជាក�ើត
ពងទឹកនៅល�ើស្បែកនៅច្រមុះ មាត់ និង ក្រចកជ�ើង ជាដ�ើម ដែលក�ើតឡ�ើង
ដោយសារវ ីរុសPicornaviridae Aphthovirus។វាត្រូវបានចាត់ចូលជាជំងឺឆ្លងដែលចែងក្នុងច្បាប់។
សម្ភារៈក្រាល…………………………… វត្ថុធាតុដែលប្រើដ�ើម្បីផ្ដល់ផាសុកភាពដល់សត្វចិញ្ចឹម និង ដ�ើម្បីជម្រុញការ
ផលិតជីកំប៉ុសិ៍ព្ត ីកាកសំណល់សត្វ ដោយគេច្រើនប្រើកម្ទេចរណារ អង្កាម ឬចំប�ើងស្រូវសាលី។ ការបញ្ចេ ញសម្ភារៈក្រាលទៅក្រៅរោងចិញ្ចឹមសត្វ ហៅថាការបញ្ចេ ញកាកសំណល់ក្រាល។

ទឹកដោះដំបូង…………………………… ទឹកដោះដែលបញ្ចេ ញក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីសត្វក�ើតកូនរួច។
ការបង្កកំណ�ើតសិប្បនិម្មិត…………… ការចាក់ទឹកកាមទៅក្នុងប្រដាប់បន្តពូជរបស់សត្វញីធ្វើឡ�ើងដោយមនុស្ស
ដ�ើម្បីអោយសត្វញីមានផ្ទៃពោះ។

ស្ត្រេស…………………………………… ស្ថានភាពដែលសត្វចិញ្ចឹមទទួលរងសម្ពាធផ្នែកស្មា រតី។ជំងឺក្រពះទីបួនប្ដូរទីតាំង……………… ជំងឺដែលក្រពះទីបួនផ្លាស់ប្ដូរកន្លែងពីទីតាំងធម្មតាទៅខាងឆ្វេងឬខាងស្ដា ំ ធ្វើអោយ
ការស៊ីចំណីរបស់សត្វមានការធ្លាក់ចុះ ហ�ើយបរ ិមាណទឹកដោះក៏ថយចុះផងដែរ។

ជំងឺរលាកក្រចកជ�ើងសត្វ… ………… ជំងឺដែលក្រចកជ�ើងគោឡ�ើងក្រហមនិងមានអាការៈឈឺចាប់ខ្លាំង នាំអោយពិបាក
ធ្វើចលនា។

ការផ្ទេរអំប្រ៊ីយ៉ុង………………………… ការចាក់អំប្រ៊ីយ៉ុង(ស៊ុតបង្កកំណ�ើត)ទៅក្នុងប្រដាប់បន្តពូជរបស់សត្វញីធ្វើឡ�ើង
ដោយមនុស្ស ដ�ើម្បីអោយសត្វញីមានផ្ទៃពោះ។

ចំណង់ផលូវភេទ…
្……………………… ស្ថានភាពដែលសត្វញីព្រមអោយសត្វឈ្មោលពាក់។ គេអនុវត្តការបង្កកំណ�ើត
សិប្បនិម្មិតនៅពេលសត្វញីបង្ហាញចំណង់ផលូវភេទនេះ។
្ការខ្ជាក់ចំណីមកទំពា………………… សកម្មភាពដែលសត្វគោខ្ជាក់អាហារចេញពីក្រពះទីមួយ (Rumen) ដ�ើម្បីទំពារួច
លេបទៅវ ិញម្ដងទ�ៀត។

142

កករក្នុងទឹកដោះ… …………………… កករដែលមានទំហំផ្សេងៗអាចធំអាចតូច ឃ�ើញមាននៅក្នុងទឹកដោះរបស់គោ
ដែលមានជំងឺរលាកដោះ។

ការបង្កើតកូន…………………………… ការក�ើតនៃកូនគោ។
គម្លាតនៃការបង្កើតកូន… …………… រយៈពេលគិតចាប់ពីថ្ងៃក�ើតកូនម្ដងរហូតដល់ថ្ងៃក�ើតកូនម្ដងទ�ៀតចំពោះគោដែល
ក�ើតកូនចាប់ពី2ដងឡ�ើងទៅ។

ការចិញ្ចឹមដោយបំបៅ………………… រយៈពេលពេលនៃការផ្ដល់ចំណីរាវដល់កូនសត្វចាប់ពីពេលក�ើតភ្លាមរហូតដល់
ពេលផ្ដាច់ដោះ។

ស្ថានភាពរាងកាយ… ………………… តួលេខបង្ហាញអំពីជាតិខ្លាញ់ដែលមាននៅក្រោមស្បែក ដែលគេប្រើធ្វើជាមូលដ្ឋាន
គ្រឹះសម្រាប់វ ិនិច្ឆ័យថាសត្វចិញ្ចឹមកំពុងធាត់ជ្រុលឬស្គមជ្រុល។ តួលេខនេះកាន់
តែខ្ពស់ មានន័យថា សត្វផ្ទុកជាតិខ្លាញ់កាន់តែច្រើន។

កសិដ្ឋានខ្នាតធំ… ……………………… កសិដ្ឋានលក្ខណៈជាសហគ្រាសដែលមានខ្នាតធំសម្បើម។
TDN… …………………………………… បរ ិមាណសរុបនៃសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងចំណីដែលនឹងត្រូវរ ំលាយនៅក្នុងក្រពះ
ដោយប�ើតួលេខនេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថា ចំណីនោះមានផ្ទុកថាមពលកាន់

តែច្រើន។
＜សត្វជ្រូក＞ការផ្ដល់ចំណីស�ើម… ………………… វ ិធីផ្ដល់ចំណីដោយលាយចំណីជាមួយទឹកដ�ើម្បីបានជាចំណីជ្រាយ។
ចំណី……………………………………… សំដៅល�ើចំណីសត្វ។
ការអោយចំណី… ……………………… ការផ្ដល់ចំណីដល់សត្វចិញ្ចឹម។
ការចាប់ផ្ើមអោ
ដយចំណី……………… ការអោយចំណីល�ើកដំបូងបន្ទាប់ពីកូនសត្វក�ើត ដោយប្រើទឹកដោះសិប្បនិម្មិត ។រោងចិញ្ចឹមជ្រូកក្រាលកម្ទេចរណារ…… រោងចិញ្ចឹមជ្រូកដែលមិនបែងចែកលាមកនិងទឹកនោមសត្វ ហ�ើយនិងសម្ភារៈក្រាល
នោះទេ។

ការមិនព្រមស៊ីចំណី…………………… ស្ថានភាពដែលការស៊ីចំណីរបស់ជ្រូកមានបរ ិមាណធ្លាក់ចុះខ្លាំង។
ជ្រូកបង្កា ត់បីសាសន៍… ……………… វ ិធីផលិតជ្រូកដែលក�ើតពីការបង្កា ត់ពូជជ្រូកចំនួន3 ឬ ការបង្កា ត់3ជំនាន់។ គឺជាជ្រូកដែលគេយកកូនជ្រូក(ជ្រូកញី)បានពីការបង្កា ត់ជ្រូក2ពូជទៅបង្កា ត់បន្តជាមួយ
ជ្រូកឈ្មោលពូជទី3ផ្សេងទ�ៀត។

សម្ភារៈក្រាល…………………………… វត្ថុធាតុដែលប្រើដ�ើម្បីផ្ដល់ផាសុកភាពដល់សត្វចិញ្ចឹម និង ដ�ើម្បីជម្រុញការ
ផលិតជីកំប៉ុសិ៍ព្ត ីកាកសំណល់សត្វ ដោយគេច្រើនប្រើកម្ទេចរណារ អង្កាម ឬចំប�ើងស្រូវសាលី។ ការបញ្ចេ ញសម្ភារៈក្រាលទៅក្រៅរោងចិញ្ចឹមសត្វ ហៅថាការបញ្ចេ ញកាកសំណល់ក្រាល។

ទឹកដោះដំបូង…………………………… ទឹកដោះដែលបញ្ចេ ញក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីសត្វក�ើតកូនរួច។
ទឹកដោះសិប្បនិម្មិត… ………………… ចំណីដែលគេផ្ដល់អោយកូនជ្រូកក្នុងដំណាក់កាលចិញ្ចឹមដោយបំបៅ រួមមាន

ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតAដែលគេផ្ដល់អោយរហូតដល់កូនជ្រូកមានទម្ងន់10គីឡូក្រាមនិង ទឹកដោះសិប្បនិម្មិតBដែលគេផ្ដល់អោយបន្ទាប់ពីនោះរហូតដល់កូនជ្រូកមាន
ទម្ងន់30គីឡូក្រាម។

្មរបស់សត្វជ្រូក
PRRS… ………………………………… បណ្ដុំរោគសញ្ញានៃជំងឺទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធបន្តពូជនិងប្រព័ន្ធផលូវដង្ហើ
PED… …………………………………… ជំងឺរាករូសរាតត្បាតក�ើតនៅល�ើសត្វជ្រូក

143

ជ្រូកSPF… ……………………………… ជ្រូកដែលមិនមានផ្ទុកមេរោគបង្កជំងឺមួយចំនួន។ ជ្រូកបង្កា ត់ពូជដែលនឹងក្លា យជាជ្រូកSPF គឺជាជ្រូកដែលត្រូវបានវះកាត់ចេញពីស្បូនរបស់ជ្រូកមេដោយផ្ទាល់

និងត្រូវបានចិញ្ចឹមដោយវ ិធីសិប្បនិម្មិត។

(សម្គាល់) ការហៅជ្រូកចិញ្ចឹមបំប៉ន…… ជ្រូកបង្កា ត់ពូជ ជ្រូកមេ ជ្រូកពូជ ក្នុងភាសាជប៉ុនមានពីររប�ៀបសម្រាប់ពាក្យ
នីមួយៗ។

＜សត្វមាន់＞ការចិញ្ចឹមកូនមាន់……………………… ការចិញ្ចឹមកូនមាន់ដែលទ�ើបតែញាស់។
ចំណី……………………………………… សំដៅល�ើចំណីសត្វ។
ការអោយចំណី… ……………………… ការផ្ដល់ចំណីដល់សត្វចិញ្ចឹម។
ការស៊ីចំណី……………………………… ស្ថានភាពនៃការស៊ីចំណីច្រើនឬតិច។
ការរាយចំណីអោយស្មើ… …………… ការកែតម្រូវភាពលម្អៀងនៃចំណីនៅក្នុងស្នូកដាក់ចំណី។
ការចាប់ផ្ើមអោ
ដយចំណី……………… ការអោយចំណីល�ើកដំបូងបន្ទាប់ពីកូនសត្វក�ើត ដោយប្រើទឹកដោះសិប្បនិម្មិត ។ការផ្លាស់ប្ដូរស្លាប… …………………… ការជ្រុះស្លាបចាស់និងជំនួសដោយការដុះស្លាបថ្មី។ គេឃ�ើញក�ើតមានចាប់ពីចុង
រដូវក្ដៅ ដល់រដូវស្លឹកឈ�ើជ្រុះ។ សម្រាប់មាន់ផលិតស៊ុតគឺច្រើនតែផ្អាកការផលិត

ស៊ុត។ការវាយប្រហារគ្នាឯង………………… មាន់ដែលគេចិញ្ចឹមជាហ្វូង ដោយសារឥទ្ធិពលពីបរ ិស្ថានមិនល្អឬសារធាតុចិញ្ចឹម

មិនគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើអោយមាន់ក្នុងហ្វូងចឹកគ្នាទៅវ ិញទៅមក។ ពេលខ្លះអាចធ្វើអោយ
មានមាន់ងាប់ដោយសារការចឹកគ្នានេះ។

ការផ្ដល់កម្ដៅ…………………………… ការរក្សាកម្ដៅក្នុងបន្ទប់ដែលគេចិញ្ចឹមកូនមាន់។
ក្រួស……………………………………… ថ្មតូចៗដែលមាន់ប្រើក្នុងការជួយកិនបំបែកធញ្ញ ជាតិដែលមាននៅក្នុងក្រពះ
(ក្រពះសាច់ដុំ)របស់មាន់។

មាន់ក្នុងបម្រើបម្រាស់………………… អាចហៅបានថាមាន់សម្រាប់ធ្វើអាជីវកម្ម។ ជាពូជមាន់ដែលមានលទ្ធភាពផលិត
ស៊ុតឬផលិតសាច់ខ្ពស់ ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅច្រើន។

មាន់តំបន់………………………………… ពូជមាន់ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ ខុសពីពូជមាន់ប្រយឡឺដែលជាប្រភេទ

មាន់ក្នុងបម្រើបម្រាស់ ដោយមាន់តំបន់ជាមាន់ដែលគេប្រើដ�ើម្បីផលិតសាច់មាន់

ដែលមានគុណភាពខ្ពស់។

ការកាត់ចំពុះ… ………………………… ការដុតនិងកាត់ចំពុះល�ើនិងក្រោមរបស់មាន់អស់ពាក់កណ្ដា ល។ គេធ្វើការងារ

នេះចំពោះកូនមាន់មធ្យមឡ�ើងទៅ ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការចឹកគូទឬស្លាបជាដ�ើមនៅ

ក្នុងហ្វូងមាន់។ ក៏អាចហៅថាការកាត់ចុងចំពុះផងដែរ។

លំដាប់នៅក្នុងហ្វូង… ………………… សកម្មភាពនៃមាន់ដែលរស់នៅជាហ្វូងដោយមាន់ធ្វើការវាយប្រហារគ្នាដូចជាប្រើ
ចំពុះចឹកឬក៏ហក់ឡ�ើងខ្ពស់ដ�ើម្បីធាក់មាន់ផ្សេងទ�ៀត។ នេះគឺជាសកម្មភាពបែប
ធម្មជាតិក្នុងចំណោមសត្វមាន់ដ�ើម្បីកំណត់លំដាប់លំដោយនៃភាពខ្លាំងរបស់

មាន់នីមួយៗ ដោយធ្វើបែបនេះគឺអាចរក្សាភាពរ�ៀបរយនៅក្នុងការរស់នៅជាហ្វូង
របស់មាន់។

ការចិញ្ចឹមលក្ខណៈណែន… ………… ការរក្សាមាន់ច្រើនហួសពីចំនួនដែលទីកន្លែងដែលមានផ្ទៃក្រឡាកំណត់មួយគួរ
ផ្ទុក ធ្វើអោយមានឥទ្ធិពលមិនល្អដល់ស្ថានភាពសុខភាពរបស់សត្វមាន់។

144

Support project to properly accept foreigners for agricultural support

Agricultural Skill Assessment Test
Text: General livestock farming
Cambodian(Khmer) Edition
Published by National Chamber of Agriculture, October 2019
Chuorodokijunkyokai Bldg. 9-8 Nibancho,Chiyoda-ku,Tokyo,Japan 102-0084
Dedicated Website http://asat-nca.jp/◎ All rights reserved