Ver1.0

農業技能測定試験လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးကၽြမ္းက်င္မႈ တိုင္းတာျခင္းစာေမးပြဲ

テキスト 畜産農業全般《ျပဌာန္းစာအုပ္ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာ》ミャンマー語版
ျမန္မာဘာသာစကား

一般社団法人 全国農業会議所
အေထြေထြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ ့အစည္းဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအသင္း (NCA)ျပန္လည္ျပင္ဆင္မႈမွတ္တမ္း
ပံုႏွိပ္မႈအႀကိမ္ေရ

1.0ျပင္ဆင္ေသာရက္

ျပန္လည္ျပင္ဆင္မႈအေၾကာင္းအရာ

2019ခုႏွစ္ 12လ 26ရက္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထုတ္ေဝခဲ့ပါသည္

ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေသာေနရာ
ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထုတ္ေဝခဲ့ပါသည္

နိဒါန္း
ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္ လုပ္သားအင္အားမလုံေလာက္မႈမ်ားသည္ အလြန္စိုးရိမ္ရေသာအေျခ
အေနသို႔ေရာက္ရွိေနပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကြ်နု္ပ္တို႔ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္ ခ်က္ခ်င္းအလုပ္လုပ္ႏိုင္
စြမ္းရွိေသာ နိုင္ငံျခားသားလူအင္အား (စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးကူညီေထာက္ပ့ံမႈႏိုင္ငံျခားသားလူအင္အား) ကိုလုပ္သား အင္အားအျဖစ္
လက္ခံေခၚယူမည့္စနစ္သစ္အေနျဖင့္၊ အထူးကၽြမ္းက်င္စနစ္ကို တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ နည္းပညာဆိုင္ရာနိုင္ငံျခားသား
အလုပ္သင္အလုပ္သမားအစီအစဥ္အျပင္၊ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုဆက္လက္ထိန္းသိမ္းေဆာင္ရြက္သြား
နိုင္ရန္နွင့္ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္
ေရးတို႔ကိုေထာက္ပိုးကူညီမည့္လုပ္ေဆာင္မႈပုံစံအျဖစ္ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္မ်ားတိုးပြါးလ်က္္ရွိပါသည္။
ဤလုပ္ငန္းကိုအသုံးျပဳ၍နိုင္ငံျခားသားမ်ားကစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္အလုပ္လုပ္ကိုင္နိုင္ရန္မွာ၊ဂ်ပန္နိုင္ငံ
မွသတ္မွတ္ထားေသာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးနွင့္ပတ္သက္သည့္အသိပညာ၊နည္းပညာစသည့္အခ်က္မ်ားျပည့္ဝေနေစရန္လိုအပ္ပါ
သည္။၎အခ်က္မ်ားျပည့္ဝေစရန္၊ အေထြေထြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ႔အစည္း ဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး
အသင္းသည္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရး၊ သစ္ေတာ၊ ေရလုပ္ငန္းဝန္ႀကီးဌာနမွကူညီေထာက္ပ့ံမႈကိုရယူ၍ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ားကိုဂ်ပန္
ႏိုင္ငံသို ့ေရာက္မလာမီကပင္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္ေရးတို႔နွင့္သက္ဆိုင္ေသာ အသိပညာမ်ား၊ နည္းပညာ
တို႔ကို အရည္အခ်င္းအဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း၊ စစ္ေဆးျခင္းတို႔ကိုျပဳလုပ္မည့္စာေမးပြဲ (လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးကၽြမ္းက်င္မႈ
တိုင္းတာျခင္းစာေမးပြဲ) အား 2019 ခုႏွစ္မွစတင္၍ လုပ္ေဆာင္ရန္ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ၎စာေမးပြဲတြင္
①ေကာက္ပဲသီးနွံထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေရးအေထြေထြပညာ②ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာတို႔နွစ္မ်ဳိး၏စာေမးပြဲကိုစစ္မည္
ျဖစ္ပါသည္။
ဤျပဌာန္းစာအုပ္သည္ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာစာေမးပြဲကိုေျဖဆိုမည့္သူမ်ားအားသိေစခ်င္ေသာ
အသိပညာမ်ား၊နည္းပညာမ်ားနွင့္ပတ္သက္၍လြယ္ကူနားလည္သေဘာေပါက္ေစရန္ဓာတ္ပုံမ်ား၊ရုပ္ပုံမ်ားစသည္တို႔ျဖင့္ရွင္း
လင္းေဖာ္ျပထားပါသည္။စာေမးပြဲေျဖဆိုမည့္သူမ်ားအတြက္ေလ့လာရာတြင္အေထာက္အကူျဖစ္ေစျပီး၊အသုံးခ်နိုင္ေစရန္ရည္ရြယ္
ထားပါသည္။သို ့ေသာ္၊ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးအေထြေထြပညာစာေမးပြဲမွာဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္ရာ
တြင္လိုအပ္သည့္ဂ်ပန္ဘာသာစကားအရည္အခ်င္းရွိ/မရွိကိုအရည္အခ်င္းအဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း၊စစ္ေဆးျခင္းတို႔ကိုျပဳလုပ္
မည့္ေမးခြန္းမ်ားပါဝင္ပါသည္။စာေမးပြဲေျဖဆိုရန္မွာဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအသင္းမွသီးသန္ ့ထုတ္ေဝမည့္
ဂ်ပန္ဘာသာစကားေလ့လာေရးျပဌာန္းစာအုပ္ကိုလည္းအတူတကြအသုံးျပဳေလ့လာေပးပါ။
ေနာက္ဆုံးအေနျဖင့္၊ျပဌာန္းစာအုပ္ကိုေရးဆြဲထုတ္လုပ္ရန္ရာမဂမိယိုရွီဟိစ(ၾကက္ေမြး)၊ရိုရွီဒမိရအို ့(နို ့စားႏြား)၊မိစုမိခိုးဂ်ိ
(ဝက္ေမြး)၊ခိနိ ့ရွီတအခိဟိရို(သားစားႏြား)၊စတိုးခန္း(ၾကက္ေမြး)တို႔စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးကူညီေထာက္ပ့ံမႈနိုင္ငံျခားသားမ်ားနည္း
ပညာကြ်မ္းက်င္မႈစစ္ေဆးေရးစာေမးပြဲေရးဆြဲေဖာ္ထုတ္ေရးေကာ္မတီ၊ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးအသင္းမွေကာ္မတီဝင္တစ္ဦး
ခ်င္းစီထံမွအလြန္ႀကီးမားေသာအကူအညီကိုရယူခဲ့ပါသည္။ေက်းဇူးအထူးတင္ရွိပါသည္။
အောက်တိုဘာ 2019အေထြေထြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖြဲ ့အစည္းဂ်ပန္တစ္နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာစိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးအသင္း

မာတိကာ
Ⅰ
1ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရး၏ထူးျခားခ်က္မ်ားနို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရး (နို ့စားႏြား)�������������������� 1

2အမဲသားထုတ္လုပ္ေရး (အသားစားႏြား)…………………………………………………… 63ဝက္ေမြးျမဴေရး (ဝက္)… ……………………………………………………………………… 10

4ၾကက္ေမြးျမဴေရး………………………………………………………………………………… 19① ဥစားၾကက္… ………………………………………………………………………………… 19② အသားစားၾကက္……………………………………………………………………………… 22

５အျခား… ………………………………………………………………………………………… 25① ၿပိဳင္ျမင္း……………………………………………………………………………………… 25② ပ်ားေမြးျမဴျခင္း………………………………………………………………………………… 28

６ျပန္လည္ဆန္းစစ္ေမးခြန္းမ်ား………………………………………………………………… 31

Ⅱျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားႏွင့္အစာေကၽြးျခင္း ပတ္သက္ေသာအေျခခံဗဟုသုတမ်ား

1နို ့စားႏြား… ……………………………………………………………………………………… 34

2အသားစားႏြား…………………………………………………………………………………… 49

3

ဝက္… …………………………………………………………………………………………… 58

4ၾကက္ေမြးျမဴေရး………………………………………………………………………………… 64① ဥစားၾကက္… ………………………………………………………………………………… 64② အသားစားၾကက္……………………………………………………………………………… 86

５အျခား… ………………………………………………………………………………………… 95① ၿပိဳင္ျမင္း……………………………………………………………………………………… 95② ပ်ားေမြးျမဴျခင္း………………………………………………………………………………… 98

６

Ⅲ
1

ျပန္လည္ဆန္းစစ္ေမးခြန္းမ်ား……………………………………………………………… 101ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးေန ့စဥ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား
ေမြးျမဴေရးျခံကုိ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေစရန္း သန္႔ရွင္းစြာ

��������������� 105ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ ေဘးကင္းလံုျခံဳေစရန္ ထိန္းသိမ္းျခင္း

2

နို ့စားႏြား�������������������������������� 109

3အသားစားႏြား………………………………………………………………………………… 117

4ဝက္���������������������������������� 120

5ၾကက္ေမြးျမဴေရး (ဥစားၾကက္ ႏွင့္ အသားစားၾကက္)������������ 124

6အျခား��������������������������������� 131① ၿပိဳင္ျမင္း…………………………………………………………………………………… 131② ပ်ားေမြးျမဴေရး……………………………………………………………………………… 133

７8စီမံခန္ ့ခြဲမႈလုပ္ငန္းနွင့္၊ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းအခ်က္မ်ားအက်ဥ္း

����������������������� 137

ခ်ဳပ္(လက္ေတြ ့စာေမးပြဲအတြက္)ျပန္လည္ဆန္းစစ္ေမးခြန္းမ်ား……………………………………………………………… 140＜ကိုးကား＞ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြင္းအမ်ားဆုံးအသုံးျပဳေသာျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးေဝါဟာရမ်ား�� 142

Ⅰ ျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရး၏ထူးျခားခ်က္မ်ား

1

နို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရး (နို ့စားႏြား)1 နို ့စားႏြား
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရွိ ႏုိ႔စားႏြားမ်ားမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေဟာ္လ္စတုိင္း(Holstein) အမ်ဳိးအစား (မ်ဳိးရင္းႏုိင္ငံမွာ
နယ္သာလန္ႏုိင္ငံ) ျဖစ္ၿပီး ထုတ္လုပ္သည့္ ႏုိ႔ရည္ပမာဏမွာ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ပ်မ္းမွ် 8,000kg အထက္ ျဖစ္ပါသည္။
ကေလးေမြးဖြားဖူးေသာနို ့စားႏြားကိုေမြးဖြားဖူးႏြားဟုေခၚျပီးပထမဆုံးအၾကိမ္ေမြးဖြားမည့္ႏြားကိုပထမဦးဆုံးၾကိမ္
ေမြးျပီးႏြား(ႏြားမတန္း)ဟုေခၚပါသည္။

ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစား

ဂ်ားဆီ (Jersey) အမ်ဳိးအစား

ဘေရာင္းဆြစ္ (Brown Swiss)အမ်ိဳးအစား

ဓာတ္ပုံေပးကမ္းသူ : သီးျခားစီမံခန္ ့ခြဲေရးဌာနျခံေမြးတိရစာၦန္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးစင္တာ ဓာတ္ပုံေပးကမ္းသူ : သီးျခားစီမံခန္ ့ခြဲေရးဌာနျခံေမြးတိရစာၦန္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးစင္တာ

2 ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ ေမြးျမဴေရး ပံုသ႑ာန္ ႏွင့္ အရြယ္အစား
(1) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရွိ ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ေမြးျမဴေရးမွာ မိသားစုလုပ္ငန္းအေနျဖင့္ စီမံခန္႔ခြဲလုပ္ကုိင္မႈမွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္သည္။
(2) သုိ႔ေသာ္ မၾကာေသးမီ ႏွစ္မ်ားအတြင္း စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးလုပ္ကုိင္သူမ်ား ပူးေပါင္း၍ ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ ေမြးျမဴေရးကုိ
အသင္းအဖြဲ႕အေနျဖင့္ စီမံခန္႔ခြဲလုပ္ကုိင္ျခင္း၊ ကုမၸဏီတစ္ခုအေနျဖင့္ စီမံခန္႔ခြဲလုပ္ကုိင္ျခင္းမ်ား တုိးလာလ်က္ရွိပါသည္။
(3) ေမြးျမဴေသာ အေကာင္အေရအတြက္ အလြန္မ်ားျပားသည့္ ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ေမြးျမဴေရးျခံမ်ားကုိ
အႀကီးစားေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္း (Mega Farm) ဟု ေခၚၾကသည္။
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရွိ ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ ေမြးျမဴသူ အေရအတြက္မွာ ႏွစ္စဥ္ ေလ်ာ့က်လ်က္ရွိေသာ္လည္း ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ေမြးျမဴသူ
တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ေမြးျမဴေသာ အေကာင္အေရအတြက္မွာ တုိးလာေနပါသည္။
ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ေမြးျမဴသူ တစ္ဦးခ်င္းစီ ၏ ေမြးဖြားဖူးႏြား ေမြးျမဴသည့္ အေကာင္အေရအတြက္ ေျပာင္းလဲမႈ
2005 (ဟဲအိစဲအိ 17) ႏွစ္2010 (ဟဲအိစဲအိ 22) ႏွစ္2014 (ဟဲအိစဲအိ 26) ႏွစ္38.1 ေကာင္

44.0 ေကာင္

48.0 ေကာင္

3 ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရွိ ေမြးဖြားဖူးႏြားမ်ား၏ ႏုိ႔ရည္ပမာဏ
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္းရွိ ေမြးဖြားဖူးႏြား ၏ တစ္ႏွစ္တာ ႏြားႏုိ႔ထုတ္လုပ္မႈပမာဏ ပ်မ္းမွ်တန္ဖုိးမွာ တုိးပြါးလ်က္ရွိပါသည္။ 2014ခုႏွစ္ တြင္ 8,316kg ျဖစ္ၿပီး လြန္ခဲ့သည့္ 10ႏွစ္တာကာလ ျဖစ္ေသာ 2004 ခုႏွစ္ ၏ ထုတ္လုပ္မႈပမာဏ7,619kg ႏွင့္
ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ ႀကီးမားစြာ တုိးလာလ်က္ရွိပါသည္။

1

4 နို ့စားႏြားမ်ား၏သံသရာ
・နို ့စားႏြားသည္ေမြးဖြားျပီး6လသားေလာက္အထိႏြားငယ္ကေလး(ႏြားေပါက္)ဟုေခၚျပီး၊ထို႔ေနာက္ပိုင္း2နွစ္သားအထိႏြားပိ်ဳ၊
ပထမဦးဆုံးအၾကိမ္ကေလးေမြးဖြားျပီးေနာက္တြင္ႏြားမၾကီးဟုေခၚပါသည္။
・ေယဘုယ်အားျဖင့္ႏြားမမွာ 14~15လသားေရာက္လ်ွင္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျပီးကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစပါမည္။
・ႏုိ႔စားႏြား၏ ကေလးမီးဖြားေစသည့္ အခ်ိန္ကာလ အပုိင္းအျခား မွာ 365 ရက္ျဖစ္ၿပီး 1 ႏွစ္လွ်င္ 1ႀကိမ္ ေပါက္ျခင္းမွာ
သင့္ေတာ္ေသာ္လည္း၊ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ ႏုိ႔စားႏြားမ်ား၏ ကေလးမီးဖြားေစသည့္ အခ်ိန္ကာလ အပုိင္းအျခားမွာ
ပုိမုိၾကာျမင့္လာလ်က္ရွိပါသည္။ 1989ခုႏွစ္တြင္ 405 ရက္ ျဖစ္ေသာ္လည္း 2015 ခုႏွစ္တြင္ 433 ရက္ ျဖစ္ပါသည္။
・နို ့စားႏြား၏ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာရက္ေပါင္း 280 ရက္ (9.3 လ) ျဖစ္ပါသည္။
・ႏြားမသည္ႏြားငယ္ကေလးကိုမီးဖြားျပီးေနာက္၊တစ္နွစ္ခန္ ့နို ့စိမ္းညွစ္မည္ျဖစ္ျပီး၊၎အခ်ိန္အတြင္းနို ့ညွစ္ေနဆဲျဖစ္ေသာႏြား
မကိုေနာက္တစ္ၾကိမ္ကေလးမီးဖြားေစရန္အတြက္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶၶတည္ေစပါမည္။
・မီးဖြားမည့္ရက္မတိုင္မီ2လ~3လခန္ ့ၾကိဳတင္၍နို ့ညွစ္ျခင္းကိုရပ္တန္ ့ျပီး၊အာဟာရဓာတ္မ်ားမိခင္ခႏၶၶာကိုယ္နွင့္သေႏၶသား
တို႔ဆီသို ့ေရာက္ရွိေစပါမည္။
・နို ့စားႏြားမ်ားသည္ထိုကဲ့သို ့ေသာသံသရာကိုရက္ေပါင္း400~430ရက္ျဖင့္လည္ပတ္ပါမည္။ေမြးဖြားၾကိမ္မ်ားေသာႏြားမမ်ား
မွာ7ၾကိမ္~8ၾကိမ္ေမြးဖြြားသည့္ႏြားမၾကီးမ်ားရွိျပီး၊ပ်မ္းမ်ွအားျဖင့္4ၾကိမ္ခန္ ့ေမြးဖြားပါသည္။

မီးဖြားျခင္း

6လသား

15လသား

2နွစ္သား 26လသား

3နွစ္သား

4နွစ္သား

ကေလးမီးဖြားေစသည့္အနို ့စို ့ေစခ်ိန္1လ~2လကိုယ္ဝန္ေဆာင္

ခ်ိန္ကာလအပိုင္းအျခား

(အရက္280)(14.2လ : 432ရက္)ပထမဦးဆုံးအၾကိမ္သေႏၶတည္ေစျခင္း

ဘုံသုံးပ်မ္းမ်ွနွစ္ေပါင္း
6နွစ္~7နွစ္ (4ၾကိမ္ေမြး)(လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း)ပထမဦးဆုံးအၾကိမ္ကေလးမီးဖြားျခင္း

* ထပ္ခါတလဲလဲျပန္လုပ္ (ပ်မ္းမ်ွ 3ၾကိမ္)အမ်ားဆုံးနို ့ရည္လိုက္ခ်ိန္မွာနို ့ညွစ္ခ်ိန္
(11.9လ : 361ရက္) နို ့ညွစ္နားခ်ိန္
(2.3လ)

3ၾကိမ္~4ၾကိမ္ေမြးဖြားခ်ိန္
2ၾကိမ္ေျမာက္ကေလးမီးဖြားျခင္းနို ့စားႏြားမ်ား၏သံသရာ

5 ႏုိ႔စားႏြား ၏ ဘံုသံုးပ်မ္းမွ် ကာလ(1) ႏုိ႔စားႏြား ကုိ ပထမဆံုး ႏြားငယ္ကေလး မီးဖြားေစရန္ (ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ကေလးေမြးဖြားေစရန္) မ်ဳိးစပ္သည့္
အရြယ္မွာ 14~15လသားအရြယ္မွာ ပံုမွန္ ျဖစ္ပါသည္။
(2) ကေလးမီးဖြားၿပီးေနာက္ ကုိယ္ဝန္မရွိသည့္(သေႏၶ မတည္သည့္) ကာလကုိ ကုိယ္ဝန္မရွိသည့္ရက္အေရအတြက္ ဟုေခၚပါသည္။ ကုိယ္ဝန္မရွိသည့္ရက္အေရအတြက္တြင္ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ကာလကုိ ေပါင္းထားေသာ ကာလမွာ
ကေလးမီးဖြားေစသည့္ အခ်ိန္ကာလျဖစ္ပါသည္။
(3) ဥပမာ ကုိယ္ဝန္မရွိသည့္ ရက္အေရအတြက္မွာ 120 ရက္ (4 လ) ျဖစ္လွ်င္ ကေလးမီးဖြားေစသည့္ကာလမွာ 13.3 လ(399ရက္) ျဖစ္ပါမည္။

2

(4) ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ကေလးေမြးဖြားၿပီးေနာက္ ေနာက္ပုိင္းေမြးေသာ ႏြားကုိ 2ႀကိမ္ေမြး 3ႀကိမ္ေမြး 4ႀကိမ္ေမြး … ဟုေခၚၿပီး၊ ၎ကုိ ေမြးဖြားသည့္အဆင့္(စန္းဂ်ိ) ဟု ေခၚပါသည္။
(5) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ ႏုိ႔စားႏြား ၏ ဘံုသံုးကာလ (ေမြးဖြားဖူးႏြား) မွာ 2002 ခုႏွစ္ တြင္ 4.2 ႀကိမ္၊ 2007ခုႏွစ္တြင္ 4.0ႀကိမ္၊
2015ခုႏွစ္တြင္ 3.5ႀကိမ္ ဟူ၍ ေလ်ာ့နည္းလာသည့္ အလားအလာ ရွိပါသည္။
(6) ႏုိ႔စားႏြားမ်ား၏ ဘံုသံုးကာလ ေလ်ာ့က်လာရသည့္ အဓိက အေၾကာင္းရင္း အေနျဖင့္
သားျမတ္ဆုိင္ရာေရာဂါ(သားျမတ္ေရာင္ျခင္း)၊ သားေပါက္မႈဆုိင္ရာေရာဂါ၊ ေျခလက္အဂၤါ ထိခုိက္မႈ (ခြာ ေရာဂါ)၊
အစာေျခအဂၤါေရာဂါ၊ မထႏုိင္ျခင္း(ႏုိ႔ဖ်ား Milk Fever) စသည္တုိ႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည့္ ေရာဂါ (Disuse) ရွိပါသည္။

6 နို ့စားႏြားစာ
・နို ့စားႏြားမ်ားကိုေကြ်းေသာအစာတြင္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာနွင့္ဝမ္းမွန္ေစသည့္အစာၾကမ္းတို႔ရွိပါသည္။
・အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာမွာအထူးသျဖင့္ေရာစပ္ထားေသာပုံစံျဖင့္ေကြ်းပါမည္။
・ဝမ္းမွန္ေစသည့္အစာၾကမ္းမွာဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္းတြင္ထုတ္လုပ္ေသာသိုေလွာင္ျမက္/ေကာက္ပဲသီးနွံ၊ျပည္တြင္းနွင့္ျပည္ပမွတင္
သြင္းေသာေကာက္ရိုးတို႔ရွိပါသည္။
・ေရာစပ္အစာတြင္ပါဝင္ေသာအဓိကေကာက္ပဲသီးနွံမွာျပည္ပမွတင္သြင္းေသာေျပာင္းဖူးျဖစ္ပါသည္။

7 နို ့အရည္အေသြးစစ္ေဆးျခင္း
・နို ့စားႏြားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီ၏နို ့အရည္အေသြးမွာတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလိုက္မတူညီဘဲ၊ကြာျခားခ်က္ရိွပါသည္။
・နို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးျခံမ်ားမွထုတ္လုပ္ေသာႏြားနို ့မွာနို ့အရည္အေသြးစစ္ေဆးမႈကိုခံယူရပါမည္။
・နို ့အရည္အေသြးစစ္ေဆးမႈတြင္ပါဝင္ေသာအရည္အသြးဓာတ္ပစၥည္းမ်ားအျဖစ္ႏြားနို ့အဆီပါဝင္ႏႈန္း၊ႏြားနို ့အသားဓာတ္ပါ
ဝင္ႏႈန္း၊အဆီမပါဝင္နို ့ခဲ(SNF) ပါဝင္ႏႈန္း၊က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္မႈအရည္အေသြးရွိ/မရွိအရည္အေသြးအျဖစ္ somatic cellsအေရအတြက္ဘက္တီးရီးယားပိုးအေရအတြက္တို႔ရွိပါသည္။

8 ေႏြရာသီအပူခ်ိန္နွင့္ႏြားနို ့・ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားနို ့စားႏြားမ်ားသက္ေတာင့္သက္သာေနထိုင္နိုင္ေသာအပူခ်ိန္မွာ13~18˚Cျဖစ္ျပီး၊အပူခ်ိန္ျမင့္မား
ျခင္းမွခံနိုင္ရည္မရွိေသာျခံေမြးတိရစာၦန္ျဖစ္ပါသည္။
・စိုထိုင္းမႈျမင့္မားျပီး၊အပူခ်ိန္30˚Cခန္ ့ရွိပါက၊နို ့စားႏြားမ်ားအစာေျခာက္စားသုံးမႈနည္းပါးျပီး၊နို ့ထြက္ပမာဏနွင့္ပါဝင္ေသာ
ဓာတ္ပစၥည္းမ်ား၏အရည္အေသြးကနိမ့္က်လာမည္ျဖစ္ပါသည္။
・နို ့စားႏြားမွာပထမအစာအိမ္ဟုေခၚေသာကေစာ္ေဖာက္တိုင္ကီရွိေသာေၾကာင့္ကိုယ္အပူခ်ိန္မွာလူသားမ်ားထက္ျမင့္ျပီး၊ပုံမွန္
ကိုယ္အပူခ်ိန္မွာ38.5˚Cျဖစ္ပါသည္။
・ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ေႏြရာသီမွာ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈအေနျဖင့္ ေႏြရာသီေန႔မ်ား
(အျမင့္ဆံုးအပူခ်ိန္ မွာ 30℃ ႏွင့္အထက္ရွိေသာေန႔) ၊ အပူလြန္ကဲေသာေန႔ (အျမင့္ဆံုးအပူခ်ိန္ မွာ 35℃
ႏွင့္အထက္ရွိေသာေန႔) မွာ မ်ားလာပါသည္။

3

・ေႏြရာသီ၏အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ ႏုိ႔စားႏြားမွာ ေသဆံုးသည္အထိ ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ 2010ခုႏွစ္ ေႏြရာသီတြင္မူ
အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ ေသဆံုးျခင္း၊ ေရာဂါ (Disuse) ျဖစ္သည့္ ႏုိ႔စားႏြားမွာ 959 ေကာင္ ရွိခဲ့ပါသည္။
・ေအာက္ပါဇယားမွာ18℃、26℃、30℃ ရွိေသာ ပတ္ဝန္းက်င္ရွိ ႏုိ႔စားႏြား၏ အေျခအေနကုိ ေဖာ္ျပထားပါသည္။အစာ စားသည့္ပမာဏ ေလ်ာ့နည္းလာၿပီး၊ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့က်ကာ ႏုိ႔ရည္ပမာဏ မွာလည္း
နည္းလာပါသည္။
・ပတ္ဝန္းက်င္အပူခ်ိန္ ျမင့္တက္ျခင္းႏွင့္အတူ ကုိယ္အပူခ်ိန္၊ အသက္႐ႈသည့္ အႀကိမ္ေရ တုိးလာပါသည္။
ပတ္ဝန္းက်င္အပူခ်ိန္ ျမင့္တက္ျခင္း ႏွင့္ ႏုိ႔စားႏြား၏ အေျခအေန (နမူနာ)
18°C

26°C

30°C

ေရာစပ္အစာ စားသည့္ပမာဏ

kg/ ရက္

12.0

10.3

8.4

ျမက္ေျခာက္ စားသည့္ပမာဏ

kg/ ရက္

6.1

4.5

3.7

ကုိယ္အေလးခ်ိန္ (စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ ၿပီးဆံုးခ်ိန္) kg

561

543

528

℃

38.3

39.2

40.2

ႀကိမ္/ မိနစ္

33.7

58.3

73.1

kg

27.5

23.3

19.3

ကုိယ္အပူခ်ိန္ အသက္႐ႈသည့္ အႀကိမ္ေရ ႏုိ႔ရည္ပမာဏ နို ့စားႏြားအပူဒဏ္မခံနိုင္သည့္ျပႆနာကိုမည္ကဲ့သို ့ေျဖရွင္းရန္မွာနို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရး၏ၾကီးမားေသာျပႆနာ
တစ္ခု ျဖစ္ေနပါသည္။ထို ့ေၾကာင့္၊ႏြားျခံမ်ား၏ဖြဲ ့စည္းတည္ေဆာက္ပုံ၊ပန္ကာ၊ေရပက္ျခင္းစသည့္အေအးေပးကိရိယာမ်ားကိုျပင္
ဆင္ထားရွိျခင္းနွင့္ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ႏြားျခံ၏အနီးအနားပတ္ဝန္းက်င္တြင္သစ္ပင္မ်ားစိုက္ပ်ိဳးျခင္း၊ႏြားမ်ား၏အစာနွင့္
အာဟာရဓာတ္တို႔ကိုထိန္းသိမ္းေပးျခင္းစသည္တို႔သည္အေရးၾကီးေသာအခ်က္မ်ားျဖစ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊နို ့စားႏြားသည္ေရကိုမ်ားစြာေသာက္ေသာျခံေမြးတိရစာၦန္ျဖစ္ျပီး၊ေရအရည္အေသြးအလိုက္ထိခိုက္လြယ္ေသာ
ေၾကာင့္၊အထူးသျဖင့္ေႏြရာသီ၏ပူေလာင္ေသာအခ်ိန္ကာလတြင္သန္ ့ရွင္းျပီးေအးေသာေရကိုအခ်ိန္မေရြးေသာက္နိုင္
ရန္ျပင္ဆင္ထားရပါမည္။

9 က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းျခင္း
・အနံ ့နံျခင္းစသည့္ျပႆနာမ်ားရွိသည့္အတြက္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းျခင္းကိုမွန္ကန္စြာေဆာင္ရြက္
ရန္ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထားပါသည္။
・အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာႏြားေခ်းေျမဩဇာကိုျပဳလုပ္၍ျမက္ခင္းမ်ားတြင္အသုံးျပဳျခင္း၊စိုက္ကြင္းမ်ားလုပ္ေဆာင္ေန
ေသာေတာင္သူမ်ားနွင့္စပါးစိုက္ပ်ိဳးေနေသာလယ္သမားမ်ားသို ့မ်ွေဝေပးျခင္းသည္လည္းအေရးၾကီးေသာအခ်က္ျဖစ္ပါသည္။နို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္သူမ်ားနို ့စားႏြားေမြးျမဴျခင္းမ်ားတိုးပြါးလာျခင္းေၾကာင့္ေမြးျမဴေရးျခံမ်ားမွ
ထြက္ေသာျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ား၏က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးပမာဏလည္းတိုးပြါးေနပါေသာ္လည္းက်က္ကြင္း၊အစာ
အပင္မ်ား၏ဧရိယာမွာျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ား၏အေရအတြက္နွင့္ႏႈိင္းယွဥ္ပါက၊တိုးပြါးလာျခင္းရွိသည္ဟူေသာနမူနာမ်ားနည္းပါးလ်က္
ရွိျပီးမိမိကိုယ္ပိုင္စားက်က္ကြင္းတြင္ျပန္ထည့္မည့္ပမာဏထက္မ်ားျပားေသာက်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားပိုကဲမႈမ်ား

4ကျပႆနာအျဖစ္မ်ားေနသည့္အေျခအေနျဖစ္ပါသည္။

ႏြားေခ်းေျမဩဇာကေစာ္ေဖာက္ရံု

5

2အမဲသားထုတ္လုပ္ေရး (အသားစားႏြား)1 အသားစားႏြား
ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏အသားစားႏြားမ်ားအနက္ထုတ္ကုန္ပမာဏအမ်ားဆုံးမွာအနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား
(ဂ်ပန္ႏြား)၊နို ့စားႏြားသိုး(ေဟာ္လ္စတိုင္း)နွင့္အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားနွင့္နို ့စားႏြားတို႔၏မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား(F1)တို႔3မ်ဳိးျဖစ္ပါ
သည္။၎တို႔တစ္မ်ဳိးခ်င္းစီ၏အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ကာလမွာမတူညီပါ။

2 အသားစားႏြားမ်ားျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ပုံ
ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏အသားစားႏြားမ်ားထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္း၏ပုံစံမွာေအာက္ပါအတိုင္း3မ်ဳိးခြဲျခားနိုင္ပါသည္။
(1)သားေပါက္ေစ၍စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း
သားေပါက္ရန္အတြက္ ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား ႏြားမကုိ ေမြးျမဴၿပီး ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကုိ ေမြးဖြားေစ၍ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ကာ
10လသားခန္႔တြင္ ျခံေမြးတိရစၧာန္ေစ်းတြင္ အသားတက္ေစရန္အတြက္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ရန္ ႏြားငယ္ အျဖစ္ ေရာင္းခ်ပါမည္။
ေမြးျမဴေရးလုပ္ကုိင္သူမ်ားသည္ ႏြားငယ္ေမြးဖြားမႈကုိ 1ႏွစ္လွ်င္ 1ႀကိမ္ ေပါက္ရန္ ရည္ရြယ္၍ လုပ္ေဆာင္ၾကပါသည္။
သားေပါက္ရန္အတြက္ ႏြားမမွာ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ 7 ႀကိမ္ခန္႔ျဖစ္ၿပီး၊ ထုိအထဲတြင္ 10 ႀကိမ္ေက်ာ္ေသာ
ေမြးျမဴေရးလုပ္ကုိင္သူမ်ားလည္း ရွိပါသည္။

စားက်က္ေျမတြင္လႊတ္ထားျခင္း

ႏြားမ(2)အသားတက္ေစ၍စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း
ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား(10လသားခန္ ့)၊နို ့စားႏြားသိုး(ႏြားေပါက္ကေလး)၊မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား(ႏြားေပါက္ကေလးသို ့မဟုတ္8လသားခန္ ့)တို႔ကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရန္အတြက္ႏြားငယ္အျဖစ္ဝယ္ယူျပီး၊ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိး
အစားမွာ30လခန္ ့၊နို ့စားႏြားသိုးမွာ 19လ~20လ၊မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားမွာ25လခန္ ့ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျပီးေရာင္းခ်ပါမည္။
(3)တစ္ဦးတည္းစီမံခန္ ့ခြဲျခင္း
သားေပါက္ေစျခင္း၊ႏြားပိ်ဳျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းနွင့္အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းတို႔လုပ္ငန္းစဥ္နွစ္မ်ဳိးကိုစမံခန္ ့ခြဲမႈ
တစ္ခုတည္းလက္ေအာက္တြင္ဆက္တိုက္လုပ္ေဆာင္ျခင္းကိုတစ္ဦးတည္းစီမံခန္ ့ခြဲျခင္းဟုေခၚျပီး၊ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားမွာဤ
ကဲ့သို ့ေသာစီမံခန္ ့ခြဲပုံျဖင့္လုပ္ေဆာင္ေနသူမွာရွားပါးေနဆဲျဖစ္ပါသည္။

6

(4) အျခား
ႏုိ႔စားတိရစၧာန္ ေမြးျမဴသူသည္ ဂ်ပန္ႏြား ၏ သုတ္ရည္ျဖင့္ ႏုိ႔စားႏြားမ ကုိ လူ႔လက္ျဖင့္ သေႏၶတည္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္ၿပီး
မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကုိ ေမြးဖြားေစကာ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴသူ ထံသုိ႔ ေရာင္းခ်သည့္ ပံုစံရွိပါသည္။
မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား ႏြားငယ္ ၏ ေမြးဖြားခ်ိန္ရွိ ကုိယ္အေလးခ်ိန္မွာ 30kg ခန္႔ျဖစ္ၿပီး ႏုိ႔စားႏြားမ်ဳိး ႏြားငယ္ (45kg ခန္႔)ထက္ ေသးငယ္ကာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ေမြးဖြားသည့္ ႏုိ႔စားႏြား၏ ေမြးဖြားရခက္ျခင္းကုိ ကာကြယ္ႏုိင္ျခင္းဆုိသည့္
အားသာခ်က္ ရွိပါသည္။

■အသားစားႏြား (ႏြားငယ္ကေလးမ်ားသားေပါက္ေစရန္အတြက္ႏြားမျဖစ္ပါက)မီးဖြားျခင္း

16လ~18လသား္〈ကိုယ္အေလးခ်ိန〉(28kg)

3နွစ္သား

2နွစ္သား 25လသား

3နွစ္သား

ကေလးမီးဖြားေစသည့္
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္
အခ်ိန္ကာလအပိုင္းအျခား
(285ရက္) ပထမဦးဆုံးအၾကိမ္
ပထမဦးဆုံးအၾကိမ္
(13 လခန္ ့)သေႏၶတည္ေစျခင္း
မီးဖြားျခင္းနို ့ျပတ္

ဖြားေစသည့္
အပိုင္းအျခား
လခန္ ့)g)

6 လသား

(180kg)(350kg)(440kg)2ၾကိမ္ေျမာက

(450~500kg)■အသားစားႏြား (ႏြားငယ္ကေလးမ်ားသားေပါက္ေစရန္အတြက္ႏြားမျဖစ္ပါက)4နွစ္သားား (အသားတက္
ေစရန္ျပဳစု
ပ်ိဳးေထာင္မည့္ႏြားျဖစ္
ပါက)မီးဖြ■အသားစားႏြ
ားျခင္း
6 လသား
16လ~18လသား2နွစ္သား 25လသားမီးဖြားျခင္း

6 လသား 10 လသား27လ~30လသား

3နွစ္သား

ဘုံသုံးပ်မ္းမ်ွနွစ္ေပါင္း
ကေလးမီးဖြားေစသည့္
ကိ
န္ေမ
ဆာင္
2ၾကိမ္ေျမာက္မီးဖြားျခင္း
9နွစုယ
္ (7္ဝၾကိ
္ေမြး)
အခ်ိန္ကာလအပိုင္းအျခားု ့ျပတ္ အသားတက္
သင္းျခင္း နိနိေစရန္ျပဳစုံးအၾကိ
ပ်ိဳး မ္ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳို ့ျပတ္
(285ရက္) ပထမဦးဆု
ပထမဦးဆု
ံးအၾကိမ္ းအ(13 လခန္ ့)ေထာင္ရန္ႏသေႏၶ
ြားငယ္တ
အည္ျဖစ္ရာင္းးဝယ္
စားသင္
း၍ေရာင္းခ်
ေေစျခင္မီးဖြားျခင္
းေလးခ်ိ
္ုယုယ္အ္အေလးခ်ိ
န〉
္ န〉
〈ကိ
〈ကိ
(30kg)(28kg)(270 ～ 300kg)(180kg)(350kg)(440kg)(650 ～
700kg)(450~500kg)■အသားစားႏြား (အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ႏြားျဖစ္ပါက)မီးဖြားျခင္း

6 လသား 10 လသား27လ~30လသားသင္းျခင္း နို ့ျပတ္ အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳး
ေထာင္ရန္ႏြားငယ္အျဖစ္ေရာင္းဝယ္
္〈ကိုယ္အေလးခ်ိန〉(30kg)(270 ～ 300kg)

7ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအ
စားသင္း၍ေရာင္းခ်
(650 ～ 700kg)

2ၾကိမ္ေျမာ

3 အစာနွင့္အစာေကြ်းပုံ
(1)ႏြားငယ္ကေလး(ႏြားေပါက္)၊ႏြားပိ်ဳ
ႏြားငယ္ကေလးျဖစ္ေသာအခ်ိန္ကာလကတည္းကဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား၊နို ့စားႏြားသိုးနွင့္မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိး
အစားတို႔၏ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္၏အစာမွာမိခင္နို ့ > အစားထိုးနို ့> လူလုပ္နို ့>အပင္ေျခာက္နွင့္ေရာစပ္အစာသို ့အဆင့္ဆင့္ေျပာင္းလဲလာပါမည္။

ႏြားငယ္ကေလး(ႏြားေပါက္)(2)အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ႏြား
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္အတြင္းအစာမွာ၊ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားမွာေရာစပ္အစာနွင့္စပါးေကာက္ရိုးတို႔ကို
အဓိကထား၍ေကြ်းျပီး၊နို ့စားႏြားသိုးမွာသိုေလွာင္ျမက္/ေကာက္ပဲသီးနွံ( သိုေလွာင္စပါး၊သိုေလွာင္ျမက္၊သိုေလွာင္ေျပာင္းဖူး)၊ျမက္
ေျခာက္၊ေရာစပ္အစာတို႔ကိုေကြ်းျပီး၊မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားမွာသိုေလွာင္ျမက္/ေကာက္ပဲသီးနွံ၊ျမက္ေျခာက္၊စပါးေကာက္ရိုး၊ေရာ
စပ္အစာတို႔ကိုေကြ်းပါသည္။အစာၾကမ္းနွင့္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာတို႔၏အခ်ိဳးအစားမွာအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳး
ေထာင္မည့္ႏြားမွာေရာစပ္အစာကပိုမိုမ်ားျပားမည္ျဖစ္ပါသည္။

အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ႏြား(အသားစား)4 ေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈဆိုင္ရာညႊန္ျပခ်က္မ်ား
ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားသည္အသားစားႏြားေမြးျမဴေရး၏ေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈနွင့္သက္ဆိုင္ေသာအခက္
အခဲမ်ားျဖစ္ပါသည္။၎အခက္အခဲမ်ားနွင့္ပတ္သက္၍စဥ္ဆက္မျပတ္စဥ္းစားလ်က္ေန႔စဥ္လုပ္ေဆာင္ရမည့္ေမြးျမဴေစာင့္
ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ရန္မွာအေရးၾကီးေသာအခ်က္ျဖစ္ပါသည္။

8

(1)ႏြားအုပ္ရွိႏြားမ်ားအားလုံးကိုတျပဳိင္တည္းကိုယ္အေလးခ်ိန္တူညီမ်ွတစြာတိုးျမင့္ေစျခင္း
သင့္တင့္ေသာအာဟာရဓာတ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈနွင့္အစာပမာဏတူညီမွန္ကန္စြာေကြ်းမႈတို႔ကိုစဥ္းစားရန္၊ႏြားအခ်င္းခ်င္းတိုက္
ခိုက္မႈမ်ားမရွိေစရန္ကာကြယ္ျခင္းျဖင့္ကိုယ္အေလးခ်ိန္ၾကီးထြားသည့္အျပင္အသားအရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာႏြားမ်ားကိုျပဳ
စုပ်ိဳးေထာင္ရန္မွာအေရးၾကီးေသာအခ်က္ျဖစ္ပါသည္။အထူးသျဖင့္ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားမွာအျဖဴေျပာက္ပိုက္ပုံစံအဆီရွိေသာ
အမဲသား(shimofuri)ထုတ္လုပ္ေရးမွာအသားေပးလုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိပါသည္။
(2)ႏြားငယ္ကေလးမ်ား၏က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
ႏြားငယ္ကေလးမ်ားမွာအဆုတ္ေရာင္ေရာဂါနွင့္၀မ္းေလွ်ာျခင္းတို႔ျဖစ္လြယ္ေသာေၾကာင့္၊ၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနွင့္ျပဳ
စုျခင္း၊ကုသေပးျခင္းတို႔ကိုေသခ်ာလုပ္ကိုင္ျခင္းမွာအေရးၾကီးေသာအခ်က္ျဖစ္ပါသည္။

ႏြားငယ္ကေလးမ်ားအားအပူေပးျခင္း(အေႏြးထည္)(3)ဗိုင္းရပ္စ္မ်ားမဝင္ေရာက္ေစရန္ကာကြယ္ေပးျခင္း
ေမြးျမဴေရးျခံသို ့ဗိုင္းရပ္စ္မ်ားမဝင္ေရာက္ေစရန္ေသေသခ်ာခ်ာဂရုစိုက္ရန္လိုအပ္ပါသည္။
(4)က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းျခင္း
အမွတ္1နို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရး၊အပိုဒ9္ တြင္ေဖာ္ျပထားေသာအေၾကာင္းအရာမ်ားနွင့္တူညီေသာၾကိဳးပမ္းမႈမ်ားလို
အပ္ပါသည္။

9

3ဝက္ေမြးျမဴေရး (ဝက္)

1 ဝက္အမ်ဳိးအစားမ်ား
ဝက္ဆိုသည္မွာေတာဝက္မ်ားကိုလူကျခံေမြးတိရစာၦန္အျဖစ္ေမြးျမဴ၍၊အသားထုတ္လုပ္မႈအင္အားကိုတိုးတက္ေစ
ရန္ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲခဲ့ေသာတိရစာၦန္ျဖစ္ပါသည္။ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာအဓိကဝက္အမ်ဳိးအစားမ်ားမွာLandrace၊Large Yorkshire၊ Duroc တို႔ျဖစ္ပါသည္။
ဝက္အမ်ဳိးအစားမ်ား
အမ်ဳိးအစား(အတုိခ်ံဳ႕ျခင္း)Landraceအျမင္ပုံသဏၭာန္

ထူးျခားခ်က္မ်ား

အျဖဴေရာင္၊ကိုယ္ခႏၶာအလ်ားရွည္၊

ေပါက္ဖြားေသာကေလးအေရအတြက္

မ်က္နွာပိန္ရွည္ျပီး၊နားရြက္ကုပ္က်ေနပါ မ်ားျပားပါသည္။ဝက္ကေလးမ်ားကိုျပဳ
စုပ်ိဳးေထာင္နိုင္ႏႈန္းျမင့္မားပါသည္။

သည္။

Large Yorkshire

Durocအျဖဴေရာင္၊နားရြက္မွာေထာင္ေနပါ
သည္။အညိုေရာင္မွအနက္ေရာင္၊နားရြက္မွာ
ကုပ္က်ေနပါသည္။

သားေပါက္ႏႈန္းျမင့္မားပါသည္။

အသားအရည္အေသြးးေကာင္းမြန္ျပီး
၊ေရာဂါမ်ားမွခံနုိင္ရည္အားေကာင္း၍
ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈႏႈန္းျမန္ဆန္ပါသည္။

ဝက္အမဲ၊လက္ေျခေထာက္၊မ်က္နွာနွင့္ ကေလးေပါက္ဖြားမႈအေရအတြက္၊ၾကီး
Berkshireအျမီးထိပ္မ်ားျဖဴပါသည္။အျဖဴ

ထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈႏႈန္းတို႔နိမ့္က်ေသာ္လည္းအ

ေျခာက္ေနရာ(roppaku) ဟုေခၚပါသည္။ သားအရည္အေသြးေကာင္းမြန္ပါသည္။

Hampshire

Middle Yorkshireအမဲေရာင္တြင္အျဖဴေရာင္အပတ္က

သုံးမ်ဳိးစပ္မ်ဳိးDurocအစားမ်ဳိးစပ္ဝက္

ခႏၶာကိုယ္ကိုပတ္ေနပါသည္။

ထီးအျဖစ္အသုံးျပဳပါမည္။

ေမးေစ့ေရွ ့ထြက္ေနေသာမ်က္နွာနွင့္

ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈႏႈန္းျမန္ဆန္ျပီး၊အသား

နားရြက္မွာေထာင္ေနပါသည္။

အရည္အေသြးေကာင္းပါသည္။ဤ အမ်ဳိးအစား 3ခုကုိ ေပါင္းစပ္၍ (မ်ဳိးစပ္၍) မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားကုိ ေဖာက္လွ်င္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ရာခုိင္ႏႈန္း ျမင့္မားကာ၊
ႀကီးထြားမႈႏႈန္း ျမန္ၿပီး အသားအရည္အေသြးမွာလည္း ေကာင္းမြန္လာပါမည္။ ၎ကုိ “3မ်ဳိးစပ္” ဟုေခၚၿပီး၊
ဂ်ပန္တစ္ႏုိင္ငံလံုးတြင္ က်ယ္ျပန္႔စြာ ျပဳလုပ္လ်က္ရွိပါသည္။ ဦးစြာ Landrace (L) ႏွင့္ Large Yorkshire (W) တုိ႔ကုိ
မ်ဳိးစပ္ပါမည္။ ထုိမွ ေပါက္လာေသာ အမကုိ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ၿပီး သားေပါက္ရန္မ်ဳိးဝက္ အျဖစ္ထားပါမည္။ ထုိဝက္မကုိ Duroc(D) အထီးျဖင့္ မ်ဳိးစပ္ၿပီး ေမြးလာေသာ ဝက္ကေလး (LWD) ကုိ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မည့္ ဝက္ အေနျဖင့္

10အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္းမွာ ပံုမွန္ ျဖစ္ပါသည္။ တနည္းအားျဖင့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏
အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မည့္ ဝက္အမ်ားစုမွာ မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား ျဖစ္ပါသည္။ ဤကဲ့သုိ႔ မ်ဳိးမ်ား ေပါင္းစပ္ျခင္းျဖင့္
ထုိကေလး၏ စြမ္းရည္(ေမြးဖြားႏုိင္စြမ္း) ျမင့္တက္လာျခင္းကုိ မ်ဳိးစပ္၍စြမ္းအားျမႇင့္တင္ျခင္း (Heterosis) ဟု ေခၚပါသည္။
အျခား မ်ဳိးမ်ားမွာ Berkshire (ဝက္အမဲ)၊ Hampshire ၊ Middle Yorkshire တုိ႔ ရွိပါသည္။

×

Large Yorkshire အထီး(W)

Landrace အမ(L)မ်ဳိးစပ္မ်ဳိး ပထမမ်ဳိးဆက္ မိခင္ဝက္မ

×
Duroc အထီး(D)

3မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား

အဓိက သံုးမ်ဳိးစပ္ အတြဲအစပ္

ထုိ႔အျပင္ မ်ဳိးစပ္ဝက္ (Hybirid) ဟုေခၚသည့္ မ်ဳိးရင္းမ်ား အနည္းငယ္ကုိ ေပါင္းစပ္ၿပီး ေဖာက္ထားေသာ
အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေသာ ဝက္၊ သားေပါက္ဝက္ အထီး ႏွင့္ အမ တုိ႔ရွိပါသည္။ ၎မွာ အခ်ိန္ကုန္ပင္ပန္းသည့္
3မ်ဳိးစပ္ ၏ အားနည္းခ်က္ကုိ ေျဖရွင္းၿပီး တူညီမႈတြင္အမ်ားထက္သာလြန္သည့္ သားေပါက္ဝက္
အမ်ားအျပားကုိ ေထာက္ပံ့ေပးရန္ ရည္ရြယ္ပါသည္။

11ဝက္ ၏ ခႏၶာကုိယ္အစိတ္အပုိင္း အသီးသီး ၏ အေခၚအေဝၚမ်ား

2
1

5
3
22

7

6

4

14

8

21
9

13

16

11
17
18

12

10

19

15

20
23
1. ႏွာေခါင္း 2. နားရြက္ 3. ပါး 4. ဂုတ္(လည္ပင္း) 5. ပခံုး 6. ေက်ာ 7. ခါး
8. နံသားပုိင္း 9. ခ်ဳိင္း(လက္အေပၚပုိင္း) 10. အရြတ္(ႂကြက္သားႏွင့္ အရုိးကုိဆက္ေသာ အမွ်င္)11. တင္ပါး 12. ေပါင္ 13. ဝမ္းဗုိက္ေအာက္ပုိင္း 14. ေရွ႕လက္ 15. ေနာက္ေျခ 16. အၿမီး
17. တင္(ခါးေထာင့္) 18. ေနာက္ေပါင္ရင္း 19. ေျခတံေကာက္ေကြး 20. ေျခက်င္းဝတ္
21. ရင္ဘတ္ (ဗုိက္ပုိင္းအပါ) 22. ရင္ဘတ္အေရွ႕ပုိင္း 23. ေနာက္ေျခသန္း

2 ဝက္၏သံသရာ
ဝက္သည္အသုံးျပဳနည္းအလိုက္အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္နွင့္သားေပါက္ရန္အတြက္ဝက္အျဖစ္ခြဲျခားပါ
သည္။အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္မ်ားမွာကြ်နု္ပ္တို႔ကဝက္သားအျဖစ္စားသုံးမည့္ဝက္မ်ားျဖစ္ပါသည္။အသား
စားဝက္ဟုလည္းေခၚပါသည္။မိခင္ဝက္သည္၎အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္မ်ား၏အေမျဖစ္ပါသည္။မိခင္ဝက္
နွင့္မ်ဳိးစပ္မည့္ဝက္ထီးမွာမ်ဳိးဝက္ဟုေခၚပါသည္။မ်ဳိးစပ္ဝက္ဟုလည္းေခၚပါသည္။မိခင္ဝက္မွာမ်ဳိးစပ္၊ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္း၊မီးဖြား
၊နို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းတို႔ ကိုထပ္ခါတလဲလဲလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
ဝက္သည္အစာမ်ဳိးစုံစားတိရစာၦန္ျဖစ္ျပီး၊အစာအမ်ဳိးမ်ဳိးကိုစားပါသည္။အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္း၏အေျခခံဖြဲ ့စည္းပုံမွာ
အစာမ်ဳိးစုံစားသတၱဝါျဖစ္ေသာလူနွင့္ပုံစံတူျဖစ္ပါသည္။အစာမွာအစာအိမ္ထဲတြင္အစာေခ်ျပီး၊အူေသးတြင္ထပ္မံေခ်ခ်က္ျပီး
အာဟာရဓာတ္မ်ားစုပ္ယူပါမည္။ထို ့ေနာက္၊အူမၾကီးတြင္လည္းမေခ်ရေသးေသာအစိတ္အပုိင္းမ်ားကိုကေစာ္ေဖာက္ျပီးေနာက္
အာဟာရဓာတ္မ်ားစုပ္ယူပါမည္။
(1)အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္ (အသားစားဝက္)အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္မွာေမြးဖြားလာျပီးေနာက္၊မိခင္ဝက္ျဖစ္ေသာသားေပါက္ရန္အတြက္ဝက္မမွ
ကာလအေတာ္ၾကာနုိ ့တိုက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခံရပါမည္။ေမြးဖြားလာျပီး6လခန္ ့ၾကာလ်င္(ရက္ေပါင္း180ရက္ခန္ ့)ကိုယ္အေလးခ်ိန္115kgခန္ ့ရွိလာမည္ျဖစ္ျပီး၊သားသတ္ခံရျပီးအသားျဖစ္ပါမည္။ကိုယ္အေလးခ်ိန္30kgခန္ ့မွအသားထုတ္ကုန္
အျဖစ္ထုတ္လုပ္သည္အထိအခ်ိန္ကာလကုိအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ကာလဟုေခၚပါသည္။
(2)မိခင္ဝက္ (သားေပါက္ရန္အတြက္ဝက္မ၊အေမဝက္ဟုလည္းေခၚပါသည္။)မိခင္ဝက္ေလာင္းဝက္သည္ေမြးဖြားလာျပီးေနာက္8လခန္ ့ၾကာလ်ွင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္120kgခန္ ့ရွိပါကပထမဦးဆုံးအ
ၾကိမ္မ်ဳိးစပ္ျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနခ်ိန္မွာ114ရက္ျဖစ္ပါသည္။ကေလးေပါက္ဖြားအေရအတြက္မွာ

12

10~15ေကာင္၊မီးဖြားျပီးေနာက္3~4ပတ္နို ့တုိက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းျပဳလုပ္ျပီး၊ျပီးဆုံးပါကေနာက္တစ္ၾကိမ္မ်ဳိးစပ္ျခင္းကိုလုပ္
ေဆာင္ပါမည္။က်န္းမာေရးေကာင္းေစရန္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခံထားေသာမိခင္ဝက္သည္2နွစ္အတြင္း4~5ၾကိမ္ကိုယ္ဝန္
ေဆာင္၊မီးဖြားေစနိုင္ပါသည္။မိခင္ဝက္သည္ဤသံသရာကိုလည္ပတ္ျပီး၊မ်ားေသာအားျဖင့္6ၾကိမ္~10ၾကိမ္မီးဖြားပါသည္။ဝက္၏
လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလအပိုင္းအျခားမွာ21ရက္ျဖစ္ပါသည္။
(3)မ်ဳိးဝက္ (သားေပါက္ဝက္ထီး၊မ်ဳိးဝက္ထီး၊မ်ဳိးစပ္ဝက္ဟုလည္းေခၚပါသည္။ )မ်ဳိးဝက္သည္7လခန္ ့ျဖင့္လိင္အေနျဖင့္အရြယ္ေရာက္ပါမည္။မ်ဳိးစပ္ရာတြင္သဘာဝအေလ်ာက္မ်ဳိးစပ္ျခင္း(ကိုယ္တုိင္မ်ဳိးစပ္)နွင့္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း(AI)တို႔ရွိျပီး၊ယခုတြင္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္းကပိုမိုမ်ားျပားလာေခ်ရွိေနပါ
သည္။မီးဖြားျခင္း 1လသား

8လသား
7လသား
1နွစ္သား

3လသား

18လသား

2နွစ္သား ဘုံသုံးနွစ္ေပါင္း
3 နွစ္သား (6 ၾကိမ္ေမြး)ကိုယ္ဝန္ေ ကေလးမီးဖြားေစသည့္အနို ့ျပတ္

ဆာင္ခ်ိန္ကာလအပိုင္းအျခား

(114ရက္)(6လ)မ်ဳိးစပ္ ပထမဦးဆုံး
အၾကိမ္မီးဖြား
သားေပါက္

ဝက္ကေလး

(ကိုယ္အေလးခ်ိန္) (1.4kg)
အသားတက္ေစရန္
ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
(ကိုယ္အေလးခ်ိန္)ဝက္မ/ထီး

ဝက္ပ်ိဳ

(8kg)(120kg) (180kg)(210kg)(230kg)အသားတက္ေစရန္ျပဳ

ဝက္ကေလး

စုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္
(37kg)(115kg)သားေပါက္ဝက္(မိခင္ဝက္ : မ်ဳိးဝက္) / အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္သံသရာ

3 ဝက္ေမြးျမဴေရး စီမံလုပ္ေဆာင္မႈပံုစံ
ဝက္ေမြးျခံ ၏ စီမံလုပ္ေဆာင္မႈပံုစံမွာ “တစ္ဦးတည္း စီမံခန္႔ခြဲျခင္း” ၊ “သားေပါက္ေစ၍ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း” ၊“အသားတက္ေစ၍ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း” ဟူ၍ 3မ်ဳိး ခြဲျခားႏုိင္ပါသည္။
သားေပါက္ေစ၍ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း မွာ မိခင္ဝက္ႏွင့္ မ်ဳိးဝက္ကုိ ေမြးျမဴၿပီး ထုိဝက္ေပါက္ေလးမ်ားကုိ
အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မည့္ ဝက္ငယ္ကေလးအေနျဖင့္ ေရာင္းခ်သည့္ ပံုစံျဖစ္သည္။
အသားတက္ေစ၍ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း မွာ သားေပါက္ေစ၍ စီမံလုပ္ေဆာင္သည့္ လုပ္ငန္းမွ ဝက္ငယ္ကေလးမ်ားကုိ
ဝယ္ယူၿပီး ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ကာ ေရာင္းခ်သည့္ ပံုစံျဖစ္သည္။
တစ္ဦးတည္း စီမံခန္႔ခြဲျခင္းမွာ မိခင္ဝက္၊ မ်ဳိးဝက္ ႏွင့္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မည့္ ဝက္မ်ားကုိပါ ေမြးျမဴကာ
သားေဖာက္ျခင္းမွ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္းအထိ တေပါင္းတည္း ျပဳလုပ္သည့္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ ပံုစံ ျဖစ္သည္။ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္မူ
တစ္ဦးတည္း စီမံခန္႔ခြဲျခင္းမွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါသည္။ ထုိအဓိကအေၾကာင္းရင္းမွာ ျပင္ပမွ ေရာဂါဝင္ေရာက္မႈ
ထိန္းခ်ဳပ္ရန္အတြက္ႏွင့္ စီမံလုပ္ကုိင္သည့္ အရြယ္အစား တုိးခ်ဲ႕မႈ တုိးတက္လာခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
လက္ရွိ အခ်ိန္ရွိ သားေပါက္ေစ၍ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း မွာ မိခင္ဝက္၊မ်ဳိးဝက္ တုိ႔ကုိ ေမြးထုတ္ျခင္း၊ပုိမုိေကာင္းမြန္ေစျခင္း
တုိ႔ကုိ ျပဳလုပ္၍ တစ္ဦးတည္း စီမံခန္႔ခြဲျခင္း လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ေရာင္းခ်သည့္ပံုစံမွာ အဓိက ပံုစံ ျဖစ္လ်က္ရွိသည္။

13စီမံလုပ္ေဆာင္သည့္ အရြယ္အစားမွာ ဝန္ထမ္း အေရအတြက္ 10 ေယာက္ မွ အေယာက္ 100 ေက်ာ္အထိပင္ ရွိေသာ
အရြယ္အစားႀကီးမားသည့္ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္းမွ ေသးငယ္သည့္ မိသားစု လုပ္ငန္းပံုစံ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္းအထိ အမ်ဳိးမ်ဳိး
ျဖစ္သည္။ အရြယ္အစားႀကီးမားေသာ စီမံလုပ္ေဆာင္မႈကုိ လုပ္ငန္းပံုစံ ဝက္ေမြးျမဴေရး ဟုလည္း ေခၚေလ့ရွိပါသည္။
ဝက္ေမြးျမဴျခံတြင္ ေမြးထုတ္ျခင္းတစ္ခုတည္းသာမက အသားထုတ္လုပ္သည့္ လုပ္ငန္း၊ စားသံုးရန္အသား
လက္ကားေရာင္းခ်ျခင္းလုပ္ငန္း၊ စားသံုးရန္အသား လက္လီေရာင္းခ်ျခင္းလုပ္ငန္း စသည္တုိ႔ကုိလည္း အဖြဲ႕တူ
တစ္ခုတည္းမွ ေပါင္းစည္းလုပ္ကုိင္သည့္ အခါလည္း ရွိၿပီး ၎ကုိ စုေပါင္းလုပ္ျခင္း(Integration) ဟု ေခၚသည္။
က်န္းမာသန္႔ရွင္းမႈဆုိင္ရာ စီမံလုပ္ကုိင္ျခင္း ႐ႈေထာင့္မွ ၾကည့္ေသာ ေမြးျမဴေရးျခံအမ်ဳိးအစားတြင္ ပံုမွန္ ေမြးျမဴေရးျခံႏွင့္
မတူေသာ (SPF (အထူးေရာဂါပုိးကင္းစင္) ေမြးျမဴေရးျခံ)ဟူ၍ရွိၿပီး သာမန္ေမြးျမဴေရးျခံ ထက္ပုိ၍

က်န္းမာသန္႔ရွင္းမႈဆုိင္ရာ စီမံလုပ္ကုိင္ျခင္းမ်ားမွာ ပုိ၍ တင္းၾကပ္ပါသည္။ SPF ႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ သာမန္ ေမြးျမဴေရးျခံကုိ
သမာရုိးက် (Conventional) ဟု ေခၚၾကသည္။

4 အစာ ႏွင့္ အစာထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ဝယ္ယူျခင္း၊ အစာေကြၽးျခင္း ပံုစံ
ဝက္စာ ၏ ကုန္ၾကမ္း အေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ႏုိင္ငံျခားမွ တင္သြင္းလ်က္ရွိပါသည္။
ဆိပ္ကမ္းသုိ႔ ေရာက္လာေသာ ေျပာင္းဖူး စသည့္ ကုန္ၾကမ္းမ်ားကုိ အစာေခ်မႈ ေကာင္းမြန္ေစရန္အတြက္ အစာစက္ရံုတြင္
အႏုစိတ္ ႀကိတ္ခြဲၿပီး ဝက္၏ ႀကီးထြားမႈအဆင့္ႏွင့္ ကုိက္ညီေအာင္ အာဟာရမွ်တရန္အတြက္ပါ
ထည့္သြင္းစဥ္းစား၍ ေရာစပ္အစာအေနျဖင့္ ေရာင္းခ်လ်က္ရွိပါသည္။ ကုန္ၾကမ္းမ်ားမွာ ေျပာင္းဖူး ႏွင့္ ပဲပိစပ္အႏွစ္
(အဆီထုတ္ထားေသာ ပဲပိစပ္) တုိ႔ကုိ အမ်ားအျပား အသံုးျပဳထားပါသည္။
ပံုသ႑ာန္မွာ အႏုစိတ္ ႀကိတ္ခြဲထားေသာ အစာမႈန္႔၊ ၎ကုိ ဖိအားေပးပံုသြင္းထားေသာ အစာေတာင့္၊ အစာေတာင့္ကုိ
ႀကိတ္ခြဲထားေသာ ႀကိတ္ခြဲစာ တုိ႔ ရွိပါသည္။ တဖန္ အရည္အေနျဖင့္ ေကြၽးသည့္ အစာရည္ ကုိလည္း အသံုးျပဳၾကပါသည္။
အစာေကြၽးသည့္ နည္းလမ္းတြင္ “ အကန္႔အသတ္မဲ့ ေကြၽးျခင္း” ႏွင့္ “ကန္႔သတ္၍ ေကြၽးျခင္း” ဟူ၍ ရွိပါသည္။
အကန္႔အသတ္မဲ့ ေကြၽးျခင္းကုိ လြတ္လပ္စြာ အစာစားေစျခင္း ဟုလည္း ေခၚၿပီး စားက်င္းအတြင္းတြင္ အစဥ္အၿမဲ
အစာရွိၿပီး၊ ဝက္မွာ မည္သည့္အခ်ိန္မဆုိ စားႏုိင္ပါသည္။
ကန္႔သတ္၍ ေကြၽးျခင္းမွာ သတ္မွတ္ထားေသာ ပမာဏကုိသာ ေကြၽးသည့္ အစာေကြၽးသည့္နည္းလမ္း ျဖစ္သည္။
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ဝက္ကုိ အကန္႔အသတ္မဲ့ ေကြၽးၿပီး သားေဖာက္ဝက္ကုိ ကန္႔သတ္၍ ေကြၽးျခင္းျဖင့္
ေမြးျမဴၾကသည္မွာ မ်ားသည္။

ေပ်ာ့ဖတ္

အစာေတာင့္အစာ ၏ ပံုသ႑ာန္

14

အရည္

5 အေကာင္လုိက္ အသား ႏွင့္ အပုိင္းလုိက္ အသားေရာင္းခ်ခံရေသာ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ဝက္ (အသားစားဝက္) အေနျဖင့္ ေမြးျမဴၿပီး “အေကာင္လုိက္
အသား” အေနျဖင့္ အေရာင္းအဝယ္ ျပဳလုပ္ၾကသည္။
အေကာင္လုိက္ အသား ဆုိသည္မွာ ခႏၶာကုိယ္တစ္ခုလံုးမွ ေခါင္းပုိင္း၊ ေျခေလးေခ်ာင္း၊အတြင္းကလီစာတုိ႔ကုိ
ထုတ္ထားေသာ အေျခအေနျဖစ္သည္။ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ 115 kg ရွိေသာ ဝက္မွ အေကာင္လုိက္ အသား 75kg ခန္႔ထုတ္ယူရရွိႏုိင္သည္။ အေကာင္လုိက္ အသား ထြက္ရွိသည့္ ပမာဏမွာ 65% ခန္႔ ျဖစ္သည္။ အေကာင္လုိက္ အသားကုိ
ထပ္မံ၍ ဘယ္ညာ ခြဲျဖတ္ထားေသာအရာကုိ အျခမ္းလုိက္ ဟုေခၚသည္။ အေကာင္လုိက္ အသား မွာ ဝက္ အေကာင္လုိက္
အသား ၏ အေရာင္းအဝယ္စံႏႈန္းကုိ အေျခခံ၍ အဆင့္ခြဲျခားသတ္မွတ္ၿပီး ေကာင္းသည့္အပုိင္းမွစ၍ အျမင့္ဆံုးအဆင့္
(ထူးထူးရွယ္) အဆင့္ျမင့္ (ထူးရွယ္) အလယ္အလတ္အဆင့္ (ရွယ္) သာမန္အဆင့္ (ပံုမွန္) ႏွင့္ အျခားဟူ၍
အဆင့္ခြဲျခားသည္။ ဦးစြာ အေကာင္လုိက္ အသား (အျခမ္းလုိက္) အေလးခ်ိန္ႏွင့္ ေက်ာပုိင္းအဆီအထူ ျဖင့္ သတ္မွတ္ၿပီး
အျပင္ပန္းအျမင္ႏွင့္ အသားအရည္အေသြးကုိ သတ္မွတ္သည္။
အေကာင္လုိက္ အသားကုိ ထပ္၍ အပုိင္းလုိက္ အသားအေနျဖင့္ ခြဲျခမ္းသည္။ ထုိ႔ေနာက္ အပုိင္းလုိက္အသားကုိ ထပ္မံ၍
လႊာၿပီး သန္႔စင္ၿပီး အသားအေနျဖင့္ ေရာင္းခ်ျခင္း၊ သုိ႔မဟုတ္ ဝက္ေပါင္ေျခာက္(Ham) ၊ ဝက္အူေခ်ာင္း (Sausage)
အေနျဖင့္ ထပ္ဆင့္ ျပဳျပင္ထုတ္လုပ္ၿပီးမွ ေရာင္းခ်ၾကသည္။

ေပါင္သား

ဗုိက္သား
ခါးေအာက္ပုိင္းအသား

နံရုိး

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံရွိ ဝက္ အေကာင္လုိက္ အသား၏ ပုိင္းျခားသည့္ အပုိင္းမ်ား

အေကာင္လုိက္ အသား ၏ အျခမ္းလုိက္

အသား၏အေရာင္ႏွင့္ အဆီ၏အေရာင္တြင္မူ အေျခခံစံႏႈန္းရွိၿပီး အသား၏အေရာင္
ရင့္လြန္းျခင္း၊ ေဖ်ာ့လြန္းျခင္း(ပါးလြန္းျခင္း) တုိ႔မွာ မေကာင္းပဲ၊ အလယ္အလတ္ ရွိေသာ အနည္းငယ္ ေဖ်ာ့(ပါး)သည့္
အသား၏ အေရာင္မွာ အသင့္ေတာ္ဆံုးျဖစ္ပါသည္။ ဝက္သားအေရာင္စံႏႈန္း (Pork Colour Standard) ျဖင့္
သတ္မွတ္ပါသည္။ အဆီ၏အေရာင္မွာ အျဖဴေရာင္ျဖစ္ျခင္းမွာ ေကာင္းၿပီး၊ အဝါေရာင္အဆီမွာ မေကာင္းပါ။
အဆီမွာ ေပ်ာ့လွ်င္ အဆီေပ်ာ့ေသာဝက္ဟု ေခၚၾကၿပီး တန္ဖုိးျဖတ္သည့္အခါ အဆင့္နိမ့္လာပါသည္။

15

6 ေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈဆိုင္ရာညႊန္ျပခ်က္မ်ား
(1)ဝက္ငယ္ကေလးမ်ားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
ဝက္ငယ္ကေလးမ်ား၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာ1.4kgခန္ ့ရွိပါသည္။ေမြးဖြားျပီးစဝက္ငယ္ကေလးမ်ားသည္အသားေရ
ေအာက္တြင္ရွိေသာအဆီနည္းပါးေသာေၾကာင့္ကိုယ္ပိုင္အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းနိုင္မႈမကြ်မ္းက်င္ေသးပါ။မေတာ္တဆေသဆုံးျခင္း၊ၾကီး
ထြား ဖြံ ့ျဖိဳးမႈနႈန္းနိမ့္က်ျခင္းတို႔ကိုကာကြယ္နိုင္ရန္အတြက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္တြင္သင့္ေလ်ာ္ေသာအပူခ်ိန္ရွိေစရန္ထိန္းသိမ္း
ေစာင့္ေရွာက္ရန္လိုအပ္ပါသည္။အထူးသျဖင့္၊ေမြးဖြားျပီးေနာက္တစ္ပတ္မွာ30˚Cနွင့္အထက္ရွိေသာပတ္ဝန္းက်င္ရွိေစရန္ထိန္း
သိမ္းရပါမည္။

ဝက္ကေလးမ်ားကိုအပူေပးျခင္း

32ပတ္ဝန္းက်င္ အပူခ်ိန(္ °C)

28
24
20

0

A စစ္တမ္းအရ သင့္ေတာ္ေသာ အပူခ်ိန္
B စစ္တမ္းအရ သင့္ေတာ္ေသာ အပူခ်ိန္
○ ○သေကၤတ အမွတ္အသားမွာ အသင့္ေတာ္ဆံုးဟု ထင္ရေသာ အပူခ်ိန္

ＡＢ

ＡＢ

ＡＢ

ＡＢ

ＡＢ

Ａ

3～4

6～7

10～11

17～18

24～25 31～32ရက္သား

ရက္သား အလုိက္ ဝက္ငယ္ကေလးမ်ား၏ သင့္ေတာ္ေသာ ခန္႔မွန္းအပူခ်ိန္

(2)ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးပြါးမႈစံနႈန္း
ဝက္မွာၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအလိုက္အစာစားသံုးမႈတိုးပြါးလာမည္ျဖစ္ပါသည္။တစ္ရက္လ်ွင္တိုးပြါးလာသည့္ကိုယ္အေလးခ်ိန္
ပမာဏကို<ေန႔တိုးကိုယ္အေလးခ်ိန္(DG, Daily Gain) >ဟုေခၚပါသည္။နို ့ျပတ္ျပီးေနာက္၊အစာစားသုံးမႈတိုးပြါးလာသည္နွင့္
တျပိဳင္နက္ေန႔တိုးကိုယ္အေလးခ်ိန္လည္းတိုးပြါးလာျပီး၊ေန႔တိုးကိုယ္အေလးခ်ိန္သာမန္စံနႈန္းမွာကိုယ္အေလးခ်ိန္30kg~50kg
ရွိခ်ိန္တြင္0.78kg,50kg~115kgရွိပါက0.85kgတို႔ျဖစ္ပါသည္။

16

1kgကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးေစရန္လိုအပ္ေသာအစာပမာဏကုိ(အစာစားသုံးမႈနႈန္း)ဟုေခၚပါသည္။သာမန္စားသုံးမႈနႈန္းမွာ
3.2~3.6အတြင္းျဖစ္ပါသည္။ထိုစားသုံးမႈနႈန္းနွင့္အထက္ျဖစ္ေနပါကအစာတြင္ပါဝင္ေနေသာပစၥည္းမ်ားစသည္တို႔ကိုျပန္လည္
စဥ္းစား ျပင္ဆင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။

１
ရမွတ္

2

3

4

အေျခအေန

5ကုိယ္ခႏၶာဖြဲ႕စည္းပံု

1ပိန္လြန္းသည္

ခါးရုိး၊ေက်ာရုိး တုိ႔မွာ သာမန္မ်က္စိျဖင့္ပင္ သိရွိႏုိင္သည္

2ပိန္ေနသည္

လက္ဖဝါးျဖင့္ ဖိလွ်င္ ခါးရုိး၊ေက်ာရုိးကုိ လြယ္ကူစြာ ခံစားသိရွိႏုိင္သည္

3အသင့္ေတာ္ဆံုး ပံုစံ

လက္ဖဝါးျဖင့္ အားျပင္းျပင္း ဖိလွ်င္ ခါးရုိး၊ေက်ာရုိးကုိ ခံစားသိရွိႏုိင္သည္

4ဝေနသည္

ခါးရုိး၊ေက်ာရုိးကုိ ခံစားမသိရွိႏုိင္ပါ

5အဝလြန္ျခင္း

ခါးရုိး၊ ေက်ာရုိးတုိ႔မွာ ထူထဲစြာ အဆီျဖင့္ ဖံုးအုပ္ထားသည္

မိခင္ဝက္ ၏ ခႏၶာကုိယ္အေျခအေနရမွတ္
(3)ကူးစက္ေရာဂါမ်ား
ဝက္တြင္ျဖစ္နိုင္ေသာေရာဂါမ်ားမွာမ်ားစြာရွိျပီး၊၎တို႔အနက္၊ကာကြယ္ရန္ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထားေသာလက္နွင့္ခြာတို႔
တြင္ ျဖစ္ေသာေရမန္းနာ(FMD)၊ဝက္ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ျပန္ ့ပြါးနိုင္ေသာဦးေနွာက္ေရာင္ေရာဂါတို႔ျဖစ္ပြါးပါကလ်င္ျမန္စြာျခံေမြး
တိရစာၦန္က်န္းမာေရးနွင့္သန္ ့ရွင္းေရးဌာနသို ့အေၾကာင္းၾကား၍၊ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္းလိုက္နာေဆာင္ရြက္ရပါမည္။
လူ၊အစာ၊ကုန္ၾကမ္းမ်ား ေရႊ႕ေျပာင္းခ်ိန္တြင္မူ တင္းၾကပ္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္မႈစနစ္ ျပဳလုပ္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။
ဝက္ေမြးျမဴေရးတြင္ေတြ ့ရေသာဝက္ေရာဂါမ်ားမွာအမ်ဳိးအစားအမ်ဳိးမ်ဳိးရိွျပီး၊ကာကြယ္ေဆးျဖင့္ကာကြယ္နိုင္ေသာေရာဂါ
မ်ားမွာကာကြယ္ေဆးထိုးပါမည္။ယခုအခ်ိန္တြင္၊အလ်င္အျမန္ေရာဂါအေျခအေနေျပာင္းလဲျပီးခ်က္ခ်င္းေသဆုံးေစသည့္ေရာဂါ
မ်ဳိးရွားပါးလာျပီး၊နာတာရွည္ျဖစ္ေသာေရာဂါမ်ဳိးကမ်ားျပားပါသည္။မ်ားေသာအားျဖင့္ျဖစ္ပြါးေသာေရာဂါမ်ားတြင္ေရာဂါကိုျဖစ္
ေစေသာအရာကဗိုင္းရပ္စ္ပိုးျဖစ္ေသာဝက္အစာအိမ္၊အူမေရာင္ကူးစက္ေရာဂါ(TGE)၊ဝက္သားေပါက္၊အသက္ရႈၾကပ္ေရာဂါလကၡ
ဏာစု(PRRS)၊ဗက္တီးရီးယားပိုးျဖစ္ပါကmycoplasma၊အူမၾကီးပိုး၊ကြင္းဆက္ပုံပိုး၊ကပ္ပါးေကာင္ျဖစ္ေသာ Ascaris suumတို႔ရွိပါသည္။
(4)ဝက္ျခံအနံ ့နွင့္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းျခင္း
သားေပါက္ဝက္ မွာ တစ္ေန႔လွ်င္ က်င္ႀကီး 2~3kg ၊ က်င္ငယ္ 5.5kg ၊ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ဝက္မွာ
က်င္ႀကီး 1.9 kg ၊ က်င္ငယ္ 3.5 kg ကုိ စြန္႔ထုတ္ပါသည္။ဤ က်င္ႀကီးက်င္ငယ္တုိ႔၏
အနံ႔ဆုိးမ်ားမွာ ျခံေမြးတိရစၧာန္ေမြးျမဴေရး ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အမ်ားျပည္သူအတြက္ ထိခုိက္ေစမႈ အေနျဖင့္ တုိင္ၾကားခံရမႈ

17အမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး၊ ဝက္ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းအေပၚ အျမင္ဆုိးေစကာ ဆက္လက္စီမံလုပ္ကုိင္ရန္ ယိမ္းယုိင္ေစသည့္
အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္လ်က္ရွိပါသည္။ ထုိတစ္ခုတည္းသာမကပဲ ဝက္ ႏွင့္ လူသားတုိ႔၏ က်န္းမာေရးကုိ ထိခုိက္ေစေသာ
ယင္ေကာင္ စသည့္ ပုိးမႊားမ်ားကုိဖိတ္ေခၚျခင္း၊ မ်ဳိးပြါးေစျခင္းစေသာ ပတ္ဝန္းက်င္ညစ္ညမ္းေစမႈအထိ
ဆက္စပ္ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ေပါက္ပြါးမႈကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။
ဝက္ျခံအတြင္းအနံ ့မွာ၊အဓိကအားျဖင့္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားမွထြက္ေသာအမုိနီယာဓာတ္ေငြ ့၊ကန္ ့ကြန္
ေပါင္းပစၥည္းမ်ား၊butyricအက္ဆစ္၊propionicအက္ဆစ္၊အက္ဆီးတစ္(acetic)အက္ဆစ္စသည့္အေငြ ့ျပန္ ့လြယ္ေသာအ
ဆီအက္ဆစ္မ်ားျဖစ္ပါသည္။၎တို႔သည္ဝက္နွင့္၊ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ေဆာင္ေနသည့္လူအတြက္ပါအနၱရာယ္ရွိေသာ ေၾကာင့္၊ထြက္ေပၚမႈနည္းပါးရန္လုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္ရန္မွာတတ္နိုင္သ၍က်င္ၾကီး၊က်င္
ငယ္တို႔မထိေစရန္ခြဲျခားျပီး၊က်င္ၾကီးတြင္ပါဝင္ေသာအင္ဇိုင္းနွင့္က်င္ငယ္တို႔ဓာတ္ျပဳျခင္းကိုထိန္းခ်ဳပ္ပါမည္။
က်င္ၾကီးက်င္ငယ္တို႔သည္ခြဲျခားျပီးရွင္းလင္းရန္လိုအပ္ျပီး၊မ်ားေသာအားျဖင့္က်င္ၾကီးမွာဝက္ေခ်းေျမဩဇာထုတ္လုပ္သည့္
အေဆာက္အအုံ၊က်င္ငယ္မွာေဆးေၾကာသန္ ့ရွင္းအေဆာက္အအုံတြင္ရွင္းလင္းပါသည္။က်င္ၾကီးက်င္ငယ္တို႔ေရာစပ္ေန
သည့္အေျခအေနအတိုင္းရွင္းလင္းသည့္အျခားနည္းလမ္းလည္းရွိျပီး၊၎က်င္ၾကီးက်င္ငယ္တို႔ေရာစပ္ေနသည့္ေပါင္းစပ္အရာ
မွာ slurryဟုေခၚပါသည္။
ေျမဩဇာ ဆုိသည္မွာ ၎၏အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေသးငယ္သည့္ဇီဝရုပ္အဖြဲ႕အစည္းပင္ျဖစ္ၿပီး၊ က်င္ႀကီးအတြင္းတြင္
အက်ဳိးျပဳဘက္တီးရီးယားပုိးမႊားမ်ားက အဓိကအားျဖင့္ ပုပ္သုိးႏုိင္စြမ္းရွိသည့္ ဩဂဲနစ္ပစၥည္းမ်ားကုိ ၿဖိဳခြဲကာ
ျဖစ္ေပၚလာေသာ ထုတ္ကုန္ျဖစ္ပါသည္။ ေျမဩဇာ ခ်ိန္ညိႇရန္အတြက္မွာ ေအာက္ဆီဂ်င္ ကုိ လုိအပ္သည့္ အက်ဳိးျပဳ
ဘက္တီးရီးယားပုိးမႊားမ်ားအတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ ပတ္ဝန္းက်င္ ကုိ ခ်ိန္ညိႇထားရွိရန္ အေရးႀကီးပါသည္။
(5) အပူလြန္ကဲျခင္း ႏွင့္ အေအးလြန္ကဲျခင္း
ဝက္သည္ ေခြၽးထြက္ဂလင္းမ်ား ယုိယြင္းလာလ်က္ရွိၿပီး အေရျပားမွ ကုိယ္အပူခ်ိန္ ျဖန္႔ထြက္ေစရန္ ခက္ခဲပါသည္။
အထူးသျဖင့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ ေႏြရာသီမွာ အပူခ်ိန္ျမင့္မားၿပီး စုိထုိင္းဆျမင့္မားေသာေၾကာင့္ အပူျဖန္႔ထြက္မႈမွာ တုိးတက္မႈမရွိပါ။
ထုိ႔အတြက္ ေႏြရာသီတြင္ ဝက္ေမြးျခံမ်ားမွ ပန္ကာစသည္တုိ႔ျဖင့္ စုိထုိင္းဆကုိ ဖယ္ထုတ္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။
ေႏြရာသီ၏ ျမင့္မားေသာ အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အပူခ်ိန္ျမင့္သည့္ပတ္ဝန္းက်င္မွာ သားေပါက္ရနဝက္မ်ားကုိ
အထူးထိခုိက္ေစပါသည္။ ဝက္ထီး၏ သုတ္ေကာင္အေရအတြက္ ေလ်ာ့က်ျခင္း၊ သုတ္ေကာင္မ်ား
ရွင္သန္လႈပ္ရွားမႈ ေလ်ာ့က်ျခင္း၊ မိတ္လုိက္လုိစိတ္က်ဆင္းျခင္း တုိ႔ျဖစ္ၿပီး အမမွာ လိင္ဆက္ဆံလုိမႈရမၼက္တပ္မက္မႈျဖစ္ခ်ိန္
ေႏွာင့္ေႏွးျခင္း၊ အေသေမြးျခင္း၊ ေမြးဖြားခ်ိန္ရွိ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့က်ျခင္း၊
အစာစားလုိစိတ္ ေလ်ာ့က်ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ႏုိ႔ရည္ပမာဏ ေလ်ာ့က်ျခင္းစသည့္
သားေပါက္မႈဆုိင္ရာရလဒ္တစ္ခုလံုးကုိ ေလ်ာ့က်ေစပါသည္။
အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ဝက္ မွာမူ အစာစားလုိစိတ္ ေလ်ာ့က်ၿပီး ခႏၶာကုိယ္ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈ ရလဒ္ ကုိအက်ဳိးသက္ေရာက္ေစပါသည္။ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈ ျပင္းထန္ခ်ိန္တြင္ အပူရွပ္ျခင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးသည့္အခါလည္း
ရွိပါသည္။
တစ္ဖက္တြင္ ေဆာင္းရာသီတြင္မူ အပူခ်ိန္၊စုိထုိင္းဆ ႏွစ္မ်ဳိးစလံုး အတူတကြ နိမ့္သည့္အတြက္ ေႏြရာသီႏွင့္ေျပာင္းျပန္
ကုိယ္အပူခ်ိန္ ျဖန္႔ထြက္မႈ အလြန္အမင္း အရွိန္ျမင့္သြားေစပါသည္။ ထုိ႔အတြက္ ေဆာင္းရာသီတြင္ ဝက္ေမြးျခံ၏ အပူခ်ိန္
စီမံထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ အထူးသျဖင့္ အေအးဒဏ္ ခံႏုိင္ရည္ နည္းပါးေသာ ဝက္ငယ္ကေလးမ်ား၏ အပူခ်ိန္စီမံထိန္းခ်ဳပ္မႈကုိ
သတိထားရပါသည္။

18

4ၾကက္ေမြးျမဴေရး

① ဥစားၾကက္
1 ဥစားၾကက္မ်ား၏အမ်ဳိးအစားမ်ား
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ ေမြးျမဴေနေသာ ဥစားၾကက္အမ်ဳိးအစားမ်ားအနက္ အမ်ားဆံုး ေမြးျမဴလ်က္ရွိေသာ
အမ်ဳိးအစား(ၾကက္အမ်ဳိးအစား) မွာ အေမာက္တစ္ခုပါ White Leghorn မ်ဳိး(မ်ဳိးရင္းႏုိင္ငံမွာ အီတလီႏုိင္ငံ)ျဖစ္ပါသည္။အျဖဴေရာင္ၾကက္ဥ ထုတ္လုပ္သည့္ ၾကက္အမ်ဳိးအစားအျဖစ္ ဤ White Leghornသုိ႔မဟုတ္
၎ႏွင့္မ်ဳိးေပါင္းစပ္ထားေသာ မ်ဳိးေပါင္းစပ္အမ်ဳိးအစားမ်ားကုိ ေမြးျမဴလ်က္ရွိပါသည္။ထုိ႔အျပင္ နီညိဳေရာင္ၾကက္ဥ
ထုတ္လုပ္သည့္ ၾကက္အမ်ဳိးအစားအျဖစ္ Rhode Island Red အမ်ဳိးအစား(မ်ဳိးရင္းႏုိင္ငံမွာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ) သုိ႔မဟုတ္
၎ႏွင့္ မ်ဳိးေပါင္းစပ္ထားေသာ မ်ဳိးေပါင္းစပ္အမ်ဳိးအစား သုိ႔မဟုတ္ အျဖဴေရာင္ႏွင့္ နီညိဳေရာင္ၾကားအေရာင္ ၾကက္ဥ
ထုတ္လုပ္သည့္ အမ်ဳိးအစား (ၾကက္အမ်ဳိးအစား) မ်ားကုိ လည္း ေမြးျမဴလ်က္ရွိပါသည္။

အေမာက္တစ္ခုပါ White Leghorn

Rhode Island Red

2 ဥစားၾကက္ ေမြးျမဴသည့္ ပမာဏ ႏွင့္ စီမံလုပ္ေဆာင္သည့္ ပံုစံ
2018 ခုႏွစ္(ဟဲအိစဲအိ 30ႏွစ္) ေဖေဖာ္ဝါရီလ 1ရက္ေန႔ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ေမြးျမဴထားသည့္ အရြယ္ေရာက္ၾကက္ အမအေကာင္အေရအတြက္မွာ 139.03 သန္း ျဖစ္ၿပီး ဤ ႏွစ္20 တြင္ ႀကီးမားေသာ အေျပာင္းအလဲ မရွိပါ။ ဥစားၾကက္ ေမြးျမဴသူ
အေရအတြက္မွာ 2,200 ဦးျဖစ္ၿပီး အရြယ္အစားေသးငယ္သည့္ အလႊာပုိင္းကုိ ဗဟုိျပဳ၍ ႏွစ္စဥ္ ေလ်ာ့က်လာလ်က္ရွိပါသည္။
ဥစားၾကက္ ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္း စီမံလုပ္ေဆာင္သူမွာ ေမြးျမဴေရးလုပ္ကုိင္သူ၏ စီမံလုပ္ကုိင္မႈ မွာ 75% ျဖစ္ၿပီး
ကုမၸဏီအေနျဖင့္ စီမံလုပ္ကုိင္မႈမွာ 25% ျဖစ္ပါသည္။ ကုမၸဏီအေနျဖင့္ စီမံလုပ္ကုိင္ၿပီး ေမြးျမဴသည့္အေရအတြက္မွာ
နည္းပါးေသာ္လည္း စုစုေပါင္း ေမြးျမဴသည့္ အေကာင္အေရအတြက္၏ 70% ခန္႔ကုိ ေမြးျမဴလ်က္ရွိပါသည္။ ကုမၸဏီအေနျဖင့္
စီမံလုပ္ကုိင္မႈ၏ အမ်ားစုမွာ တစ္ဦးခ်င္း သုိ႔မဟုတ္ မိသားစု လုပ္ငန္းျဖစ္ပါသည္။
စီမံလုပ္ကုိင္သည့္ ပံုစံမွာ ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားမွာ ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴေရးလုပ္ကုိင္သူအား လုပ္ကုိင္ေစၿပီး၊ ၾကက္ငယ္(လတ္) (ဘိန) သုိ႔မဟုတ္ ၾကက္ငယ္(ႀကီး) (ဘိန) အရြယ္တြင္ စတင္ေမြးျမဴၿပီး၊ အရြယ္ေရာက္ၾကက္ စီမံလုပ္ကုိင္မႈကုိ
အဓိကထား၍ စီမံလုပ္ကုိင္ျခင္းႏွင့္ ၾကက္ေပါက္ကေလးမွစ၍ အရြယ္ေရာက္ၾကက္ အထိ မိမိ၏ ေမြးျမဴေရးျခံတြင္
တေပါင္းတစည္းတည္း စီမံလုပ္ကုိင္သည့္ စီမံလုပ္ကုိင္ျခင္း ဟူ၍ ရွိပါသည္။

19

3 ဥစားၾကက္၏သံသရာ
ၾကက္သည္ဂရုတစိုက္ေမြးျမဴပါက၊5နွစ္မွ15နွစ္အထိအသက္ရွည္ပါသည္။စီးပြါးေရးအရၾကည့္ထားေသာဥစားၾကက္၏
သံသရာကိုဇယားျဖင့္ျပထားပါသည္။သားေပါက္ဥ(သေႏၶတည္ထားေသာၾကက္ဥ)ကိုသင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္နွင့္စုိထုိင္းမႈရွိ
ေသာပတ္ဝန္းက်င္တြင္အပူေပးပါက21ရက္ေျမာက္တြင္ၾကက္ဥမွၾကက္ကေလးေပါက္ဖြားလာမည္ျဖစ္ပါသည္။ဤၾကက္ေပါက္
ကေလးမ်ားသည္ရက္ေပါင္း150ရက္ခန္ ့ၾကာလ်ွင္အရြယ္ေရာက္ၾကက္(အသက္ေရာက္)ျဖစ္လာျပီး၊ၾကက္ဥစတင္ဥလာမည္
ျဖစ္ပါသည္(ၾကက္ဥစတင္ဥျခင္း)။ထိုကဲ့သို့၊ေမြးဖြားလာျပီးေနာက္ရက္ေပါင္း210ေလာက္တြင္ၾကက္ဥမ်ားအမ်ားဆုံးဥမည္ျဖစ္ပါ
သည္(ၾကက္ဥအမ်ားဆုံးဥခ်ိန္)။ထိုအခ်ိန္မွတစ္နွစ္မွတစ္နွစ္ခြဲအထိၾကက္ဥမ်ားဥမည္ျဖစ္ျပီး၊တျဖည္းျဖည္းခ်င္းဥနိုင္အားက်
ဆင္းလာမည္ျဖစ္သည့္အတြက္မ်ားေသာအားျဖင့္2နွစ္ခန္ ့ၾကာလ်င္အသားအျဖစ္ျပင္ဆင္ျပီးေရာင္းခ်(ၾကက္ေရြးခ်ယ္စြန္ ့ပစ္)ပါမည္။

ၾကက္ဥေ
ၾကက္ဥဥျခင္း ဖာက္ျခင္း

2ရက္

30ရက္

60ရက္

ၾကက္ဥေဖာက္ခ်ိန္ (21ရက္)ၾကက္ငယ္
ေမြးခါစၾကက္
္ 40g〈ကိုယ္အေလးခ်ိန〉္〈ၾကက္ဥအေလးခ်ိန〉150ရက္

210ရက္(6လ~7လခန္ ့)ၾကက္ဥစတင္ဥျခင္း

ၾကက္ဥအမ်ားဆုံးဥခ်ိန္

550ရက္

ၾကက္ငယ္ ၾကက္ငယ္(ၾကီး)(ဘိန)(လတ္) (ဘိန)
310g

790g

(ဘိန)

အရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္
1,700g1,750g2,000g

48g

58g

66g

50%

90%

65%
(တစ္နွစ္လ်ွင္ပ်မ္းမ်ွ75~80%)〈ၾကက္ဥေမြးနႈန္း〉ဥစားၾကက္၏သံသရာ

4 အစာ ႏွင့္ အစာထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ဝယ္ယူျခင္း၊ အစာေကြၽးျခင္း ပံုစံ
ၾကက္ေမြးျမဴရန္အတြက္ အမ်ားစုေသာ ၾကက္ျခံမ်ားတြင္မူ ႀကီးထြားမႈ အဆင့္၊
အသံုးျပဳပံုအလုိက္ကုန္ၾကမ္းအမ်ဳိးအစားမ်ားကုိ ေပါင္းစပ္ၿပီးျပဳလုပ္သည့္
ေစ်းကြက္တြင္ ျဖန္႔ျဖဴးေရာင္းခ်ေသာ ေရာစပ္အစာမ်ားကုိ အသံုးျပဳလ်က္ရွိၾကသည္။
ကုန္ၾကမ္းျဖစ္ေသာ ေျပာင္းဖူး၊ Milo၊ ပဲပိစပ္အႏွစ္ တုိ႔၏ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ႏုိင္ငံျခားမွ တင္သြင္းေနပါသည္။
အစာထုတ္လုပ္သည့္ ကုမၸဏီထံမွ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ ေရာစပ္၊ေရာေႏွာ အစာထုတ္ကုန္မ်ား ေရာင္းခ်ေနေသာ္လည္း
လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ျပည္တြင္းတြင္ ထုတ္လုပ္ေနသည့္ ေမြးျမဴေရးၾကက္သံုး ေရာစပ္အစာ မွာ ေရာစပ္အစာ ထုတ္လုပ္မႈ
စုစုေပါင္း၏ 42% ရွိၿပီး အမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။
ေမြးျမဴေရးၾကက္သံုး ေရာစပ္အစာထဲတြင္ပင္ ဥစားၾကက္သံုး အရြယ္ေရာက္ၾကက္အစာမွာ 58.2%
ၾကက္ေပါက္သံုးအစာမွာ 7.8 % ျဖစ္သည္။ေမြးျမဴေရးၾကက္သံုး ေရာစပ္အစာ၏ 66% မွာ ဥစားၾကက္သံုး ျဖစ္သည္။
အစာထုတ္လုပ္သည့္ ကုမၸဏီ ၏ ထုတ္ကုန္ကုိ အားမကုိးပဲ မိမိတုိ႔ကုိယ္တုိင္ မိမိတုိ႔၏ ေမြးျမဴေရးၾကက္ျခံ
သံုးရန္တီထြင္ထုတ္လုပ္ထားေသာ ေရာစပ္အစာ ကုိ ကုိယ္တုိင္လုပ္ ေရာစပ္အစာဟု ေခၚပါသည္။

20အရြယ္ေရာက္ၾကက္သံုး ေရာစပ္အစာတြင္မူ အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္) ေပးႏုိင္ေသာ
အရာျဖစ္သည့္ ေကာက္ပဲသီးႏံွျဖစ္ေသာ ေျပာင္းဖူး၊Milo စသည္တုိ႔က 60%၊ ပရုိတင္းဓာတ္ရရွိႏုိင္ေသာ အပင္ေစ့အဆီအႏွစ္
အမ်ဳိးအစားျဖစ္သည့္ ပဲပိစပ္ပဲအႏွစ္ စသည္တုိ႔က 15%၊တိရစၧာန္မ်ားမွရရွိေသာအစာျဖစ္သည့္ ငါးမႈန္႔ စသည္တုိ႔က 10%ပါဝင္ၿပီး၊ေပ်ာ့ဖတ္အစာျဖစ္ေသာ ေျပာင္းဖူးဂလူတန္အစာစသည္တုိ႔က 5%၊ အင္ဩဂဲနစ္၊ဗီတာမင္ အမ်ဳိးအစားမ်ားက 10%ပါဝင္ပါသည္။ ေရာစပ္ထားသည့္ အခ်ဳိးအစား၊ ကုန္ၾကမ္း၊ပါဝင္သည့္ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားမွာ ၾကက္အမ်ဳိးအစား၊
အသက္အရြယ္၊ေမြးျမဴသည့္ပတ္ဝန္းက်င္အလုိက္ ေျပာင္းလဲပါမည္။

5 ေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈဆိုင္ရာညႊန္ျပခ်က္မ်ား
(1)က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစျပီးသန္ ့ရွင္းမႈကိုထိန္းသိမ္းျခင္းသန္ ့ရွင္းစြာထားျခင္းျဖင့္ၾကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းကိုတိတိက်က်ေသခ်ာစြာျပဳလုပ္ပါမည္။ပထမဦးစြာျဖင့္ေမြးျမဴထိန္းသိမ္း
ေစာင့္ေရွာက္ေနေသာေနရာသို ့ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားမဝင္လာေစရန္ကာကြယ္ျခင္း၊ထို ့အျပင္ေမြးျမဴထိန္းသိမ္းေစာင့္
ေရွာက္ေနေသာေနရာတြင္းရွိမသန္ ့ေသာပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားကိုျပဳျပင္ရန္တို႔ျဖစ္ပါသည္။ျခံေမြးတိရစာၦန္ကူးစက္ေရာဂါမ်ား
ကာကြယ္ေရးဥပေဒ၏ေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈအေျခံစံနႈန္းကိုလိုက္နာျပီး၊က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစျပီးသန္ ့ရွင္း
စြာရွိသည့္ေနရာကိုသတ္မွတ္၍ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာတို႔ကိုသယ္ယူမလာနိုင္ရန္မျဖစ္မေနတားဆီးရပါမည္။
ၾကက္ျခံကၾကီးမားလာျပီး၊ၾကက္အေကာင္မ်ားစြာကိုေမြးျမဴေနသည့္အတြက္၊ၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးကိုထိန္းသိမ္းျခင္း၊
ၾကက္ျခံအတြင္းပတ္ဝန္းက်င္ျပင္ဆင္ျပဳျပင္ေရး၊က်င္ၾကီးအညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းေရးနွင့္သန္ ့ရွင္းေရးျပဳလုပ္ျခင္းစသည့္
က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစျပီးသန္ ့ရွင္းမႈကိုထိန္းသိမ္းျခင္းသည္မလုံမေလာက္ျဖစ္လြယ္ေသာေၾကာင့္၊အနာေရာဂါမ်ားနွင့္ထိ
ခိုက္ေစနိုင္သည့္အေၾကာင္းအရင္းအာလုံးကိုတိတိက်က်ေသခ်ာစြာဖယ္ရွားရမည္ျဖစ္ပါသည္။
[1] ၾကက္ျခံနွင့္အျခားအေဆာက္အအုံမ်ားကိုက်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစျပီးသန္ ့ရွင္းမႈကိုထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္ေခ်းအညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းျခင္း၊သန္ ့ရွင္းေရးျပဳလုပ္ျခင္း၊ေဆးေရာျခင္း၊ပိုးသတ္ျခင္းတို႔ကိုတိတိက်
က်ေစခ်ာစြာလုပ္ေဆာင္ျခင္း
[2] ၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးထိန္းသိမ္းျခင္း
ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနေျပာင္းလဲျခင္းေၾကာင့္၊အသက္ရႈျခင္းနွင့္ဆိုင္ေသာအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ား၏အနာေရာဂါ
မ်ားကိုသတိျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။
ကူးစက္အားျပင္းထန္ေသာအနာေရာဂါမ်ား၏ကာကြယ္ေဆးထိုးမည့္အစီအစဥ္ကိုဆြဲ၍ၾကက္မ်ားကို၎အစီအစဥ္
အလိုက္တိက်စြာကာကြယ္ေဆးထိုးရပါမည္။
(2)ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ
ျခံေမြးတိရစာၦန္ေရာဂါကာကြယ္ေရးနွင့္သက္ဆိုင္ေသာသတင္းသစ္မ်ားကိုစစ္ေဆးျခင္းသည္အေရးၾကီးျပီး၊အထူး
သျဖင့္ျခံေမြးတိရစာၦန္က်န္းမာေရးနွင့္သန္ ့ရွင္းေရးဌာနမွထုတ္ျပန္ေသာၾကက္ကိုေသေစနိုင္ေသာငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ(H
PAI)နွင့္သက္ဆိုင္ေသာသတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကိုေသခ်ာစြာစစ္ေဆးျပီးျခံေမြးတိရစာၦန္က်န္းမာေရးနွင့္သန္ ့ရွင္းေရး
ဌာန၏ညႊန္ၾကားခ်က္ကိုလိုက္နာရပါမည္။ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနေသာေနရာ၏ၾကက္ျခံတြင္ငွက္ကာကြယ္ပိုက္မ်ားကိုတပ္ဆင္
၍အျပင္မွငွက္ရိုင္းမ်ားဝင္မလာေစရန္ကာကြယ္တားဆီးျခင္းကိုတိတိက်က်ေသခ်ာစြာလုပ္ေဆာင္ျပီး၊ၾကက္မ်ား၏က်န္း
မာေရးၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္မႈကိုလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။ပုံမွန္အေနအထားမဟုတ္ျခင္းနွင့္ေသခ်ာေသာေရာဂါလကၡဏာ
မ်ားေတြ ့ရွိပါကမျဖစ္မေနလ်င္ျမန္စြာအေၾကာင္းၾကားရပါမည္။ထို ့အျပင္ၾကက္ျခံအနီးအနားတြင္ငွက္အရိုင္းမ်ားေသဆုံး
ေနျခင္းတို႔ကိုေတြ ့ရွိပါကစီမံခန္ ့ခြဲသူထံသို ့ခ်က္ခ်င္းအသိေပးအေၾကာင္းၾကားျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။

21

② အသားစားၾကက္
1 အသားစားၾကက္၏ အမ်ဳိးအစားမ်ား
အသားစားၾကက္မွာ ႀကီးထြားဖံြ႕ၿဖိဳးမႈ ျမန္ဆန္ၿပီး တုိေတာင္းေသာကာလတြင္ ေရာင္းခ်ႏုိင္ရန္အျပင္ အသားဖံြ႕ၿဖိဳးမႈ
ပုိမုိေကာင္းေစရန္ အဆင့္ျမင့္ ျပဳျပင္မြမ္းမံထားေသာ အသားစားၾကက္(Broiler) မွာ 85% ႏွင့္အထက္ ျဖစ္ပါသည္။
ထုိအမ်ဳိးအစားမွာ အျဖဴေရာင္ Plymouth Rock အမ်ဳိးအစား အမ ကုိ အျဖဴေရာင္ Cornish အမ်ဳိးအစား အထီးႏွင့္
မ်ဳိးစပ္ထားေသာ မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား ပထမမ်ဳိးဆက္၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအျဖစ္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္
ျဖစ္ပါသည္။ ေဒသခံမ်ဳိးၾကက္၏ အသားစားၾကက္တြင္ ပါသည့္ အခ်ဳိးမွာ 1% ျဖစ္ၿပီး နည္းေသာ္လည္း
အသားအရည္အေသြး ပုိမုိေကာင္းမြန္ေအာင္ ျပဳျပင္မြမ္းမံရန္အတြက္ တုိက္ၾကက္၊ နာဂုိယာမ်ဳိး၊ Rhode Island Red မ်ဳိး
စသျဖင့္ မူလမ်ဳိးရင္းကုိ အသံုးျပဳထားသည့္ မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားအေနျဖင့္ ထုတ္လုပ္ထားေသာ အရည္အေသြးျမင့္
အသားစားၾကက္ျဖစ္ပါသည္။

အျဖဴေရာင္ Cornishအျဖဴေရာင္ Plymouth Rock2 အသားစားၾကက္ (Broiler) ေမြးျမဴသည့္ ပမာဏ ႏွင့္ စီမံလုပ္ေဆာင္သည့္ ပံုစံ
2018 ခုႏွစ္(ဟဲအိစဲအိ 30ႏွစ္) ေဖေဖာ္ဝါရီလ 1ရက္ေန႔ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ေမြးျမဴသူအေရအတြက္ မွာ 2,260 ဦး ၊ေမြးျမဴထားသည့္ အေကာင္အေရအတြက္မွာ 138.77 သန္း ျဖစ္ၿပီး ေမြးျမဴသူ တစ္ဦးခ်င္း၏ ေမြးျမဴသည့္
အေကာင္အေရအတြက္မွာ 61,400ေကာင္ျဖစ္ပါသည္။ တစ္ဦးခ်င္း၏ ေမြးျမဴသည့္ အေကာင္အေရအတြက္မွာ ႏွစ္စဥ္
တုိးလာလ်က္ရွိၿပီး ပုိ၍ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိေသာ စီမံလုပ္ကုိင္မႈကုိ ရည္မွန္း၍ အရြယ္အစားတုိးခ်ဲ႕မႈမွာ
တုိးတက္လ်က္ရွိပါသည္။
Broiler အမ်ားစုမွာ အေထြေထြကုန္သြယ္ေရးကုမၸဏီ၊ေမြးျမဴေရးအသင္း၊တစ္ဦးခ်င္းကုိ ဗဟုိျပဳၿပီး ေမြးျမဴေရးမွအစ
အသားထုတ္ျခင္း၊သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ျခင္းအထိ အဆင့္အားလံုးကုိ တစ္ဆက္တည္းျဖစ္ေစၿပီး(Integration) ၊ေမြးျမဴေရးလုပ္ကုိင္သူကုိမူ ကန္ထရုိက္စနစ္ျဖစ္ ေမြးျမဴေစသည့္ ပံုစံ ျပဳလုပ္လ်က္ရွိပါသည္။ တဖန္ စူပါမားကတ္ စသည့္
အေရာင္းဆုိင္မ်ား၏ တဟုန္ထုိး တုိးတက္လာမႈေၾကာင့္ ပုိ႔ေဆာင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားက Broiler ထုတ္လုပ္မႈ ျပဳလုပ္ၿပီး
တစ္ခုလံုးကုိ တစ္ဆက္တည္းျဖစ္ေစမည့္ ပံုစံကုိလည္း ျမင္ရပါသည္။

3 အသားစားၾကက္ (Broiler) ၏ သံသရာ
အသားစားရန္အတြက္ အသံုးျပဳေသာ အသားစားၾကက္ (Broiler) ၏ သံသရာကုိ ဇယားျဖင့္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ၾကက္ေပါက္ကေလးကုိ အရြယ္အစားအေသးျဖင့္ အေခ်ာသပ္အသားထုတ္သည့္အရာမွာ ဥမွေပါက္ၿပီး

22

7ပတ္ၾကာခန္႔ ေမြးျမဴၾကၿပီး ကုိယ္အေလးခ်ိန္ 2.3kg ခန္႔တြင္ ေရာင္းထုတ္ၾကသည္။ အရြယ္အစားအႀကီးျဖင့္
အေခ်ာသပ္အသားထုတ္သည့္အရာမွာ 8ပတ္ၾကာခန္႔ ေမြးျမဴၾကၿပီး ကုိယ္အေလးခ်ိန္ 3.0kg
ခန္႔တြင္ ေရာင္းထုတ္ၾကသည္။ ေဒသမ်ဳိးရင္းၾကက္မွာမူ 80ရက္ေက်ာ္ ေမြးျမဴခ်ိန္ လုိအပ္ၿပီး အရသာရွိေစရန္ႏွင့္
ဝါးေေေကာင္းေစရန္အတြက္ 4~5 လ ၾကာေမြးျမဴၿပီး ေရာင္းထုတ္ၾကသည္မွာ မ်ားသည္။
ထုတ္လုပ္သည့္ျဖစ္စဥ္ (ကုိယ္အေလးခ်ိန္)ၾကက္ဥဥျခင္း ၾကက္ဥေဖာက္ျခင္း 2ရက္(21ရက္)ေမြးခါစၾကက္

30ရက္

49ရက္

56~59ရက္

ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္

ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္

အေစာပုိင္းကာလ

ေႏွာင္းပုိင္းကာလ

ၾကက္ငယ္ (ဘိန) ၾကက္ငယ္(လတ္)(ဘိန) ၾကက္ငယ္(ႀကီး)(ဘိန)<ကုိယ္အေလးခ်ိန္> 40ｇ

1,100ｇ2,200～2,300ｇ

အရြယ္အစားအေသးျဖင့္
အေခ်ာသပ္အသားထုတ္ျခင္း

2,700～3,000ｇ

8ပတ္ၾကာ (2လၾကာခန္႔)ျဖင့္ အရြယ္အစား
အႀကီးျဖင့္ အေခ်ာသပ္အသားထုတ္ျခင္း

အသားစားၾကက္၏ သံသရာ

4 အစာ ႏွင့္ အစာထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ဝယ္ယူျခင္း၊ အစာေကြၽးျခင္း ပံုစံ
Broiler ေမြးျမဴေရးမွာ ႀကီးထြားဖံြ႕ၿဖိဳးမႈ အလုိက္ ကုန္ၾကမ္းအမ်ဳိးအစား
အခ်ဳိ႕ကုိ ေရာစပ္ၿပီး ျပဳလုပ္ထားေသာ ေစ်းကြက္တြင္ ျဖန္႔ျဖဴးေရာင္းခ်သည့္ ေရာစပ္အစာ ကုိ အသံုးျပဳသည္က
အားလံုးနီးပါးျဖစ္ပါသည္။အစာထုတ္လုပ္သည့္ ကုမၸဏီထံမွ
အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ ေရာစပ္အစာထုတ္ကုန္မ်ား ေရာင္းခ်လ်က္ရွိသည္။ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ျပည္တြင္းတြင္ ထုတ္လုပ္ေနသည့္
Broiler သံုး ေရာစပ္အစာ မွာ ေရာစပ္အစာ ထုတ္လုပ္မႈ စုစုေပါင္း၏ 14% ရွိၿပီး ေမြးျမဴေရးၾကက္သံုး ေရာစပ္အစာ
( ေရာစပ္အစာ စုစုေပါင္း ၏ 42% ရွိသည္) ၏ 34% ရွိပါသည္။
Broiler သံုး ေရာစပ္အစာတြင္မူ အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္) ေပးႏုိင္ေသာ အရာျဖစ္သည့္ ေကာက္ပဲသီးႏံွျဖစ္ေသာ ေျပာင္းဖူး ၊
Milo စသည္တုိ႔ အမ်ားဆံုး ပါဝင္ၿပီး၊ ၿပီးလွ်င္ ပရုိတင္းဓာတ္ရရွိႏုိင္ေသာ အပင္ေစ့အဆီအႏွစ္အမ်ဳိးအစားျဖစ္သည့္
ပဲပိစပ္အႏွစ္၊ တိရစၧာန္မွရရွိေသာ အစာအျဖစ္ ငါးမႈန္႔ စသည္တုိ႔ ပါဝင္ပါသည္။ထုိ႔အျပင္ အကူအညီေပးအရာ (ဖြဲႏု စသည့္)မ်ားအျဖစ္ ေျပာင္းဖူဂလူတန္အစာ၊ အင္ဩဂဲနစ္ဗီတာမင္မ်ား ပါဝင္ပါသည္။ ေရာစပ္ထားသည့္အခ်ဳိးအစား၊
ကုန္ၾကမ္း၊ပါဝင္သည့္ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားမွာ ေကၽြးမည့္
ၾကက္အမ်ဳိးအစား၊အသက္အရြယ္၊ေမြးျမဴသည့္ပတ္ဝန္းက်င္အလုိက္ ေျပာင္းလဲပါမည္။

23

5 ေမြးျမဴေရး စီမံလုပ္ေဆာင္ရာတြင္ အဓိကအခ်က္မ်ား
(1) က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေစရန္ သန္႔ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္း
သန္႔ရွင္းစြာထားရွိျခင္းျဖင့္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းကုိ တိက်ေသခ်ာစြာ ျပဳလုပ္ပါမည္။
ပထမဦးစြာျဖင့္ ေမြးျမဴထိန္းသိမ္ေစာင့္ေရွာက္ေနေသာေနရာသုိ႔ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားမဝင္လာေစရန္ကာကြယ္ျခင္း၊
ထုိ႔အျပင္ ေမြးျမဴထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေနေသာ ေနရာတြင္းရွိ မသန္႔ေသာ ပတ္၀န္းက်င္အေနအထားကုိ
ျပဳျပင္ရန္တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။ ျခံေမြးတိရစၧာန္ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ေရးဥပေဒ၏ ေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈ
အေျခခံစံႏႈန္းကုိ လုိက္နာၿပီး က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေစၿပီး သန္႔ရွင္းစြာ ရွိသည့္ေနရာကုိ
သတ္မွတ္၍ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာတုိ႔ကုိ သယ္ယူမလာႏုိင္ရန္ မျဖစ္မေနတားဆီးရပါမည္။
Broiler ၏ မ်ဳိးရုိးပုိမုိေကာင္းမြန္ေအာင္ျပဳျပင္မႈ မွာ သိသာထင္ရွားစြာ ပုိမုိေကာင္းမြန္လာခဲ့ၿပီး အထူးသျဖင့္
ကုိယ္ခႏၶာဖံြ႕ၿဖိဳးႏုိင္စြမ္းမွာ ျမင့္မားလာလ်က္ရွိပါသည္။ အေကာင္ေရမ်ားစြာေမြးျမဴမႈမွာ
ပံုမွန္ျဖစ္လာၿပီး၊ ေမြးျမဴသည့္ကာလမွာ တုိေတာင္းသည့္အတြက္ေၾကာင့္ပင္ ေမြးျမဴထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈရွိ
တံု႔ျပန္လုပ္ေဆာင္မႈမွာ ေနာက္က်ေလ့ရွိသည့္ အလားအလာရွိပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္
ေန႔စဥ္ ေမြးျမဴထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈထဲတြင္ ေဘးအႏၲရာယ္ သုိ႔မဟုတ္ ဆုိးဝါးသည့္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိေစမည့္
အေၾကာင္းရင္းကုိ ဖယ္ထုတ္ရွင္းလင္းျခင္းမွာ အေရးႀကီးပါသည္။
① အေဆာက္အအံုမ်ားကုိ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေစရန္သန္႔ရွင္းစြာ ထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္ျခံမွာ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အဏုဇီဝပုိးမႊားမ်ား၊ လူသားမ်ားကုိ ထိခုိက္ေစသည့္ အင္းဆက္မ်ား၊
ဘက္တီးရီးယားပုိးသတ္ေဆးမ်ား စသည္တုိ႔ မက်န္ခဲ့ေစရန္ ၾကက္ေခ်းအညစ္အေၾကးမ်ားရွင္းလင္းျခင္း၊
သန္႔ရွင္းေရးျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေဆးေၾကာျခင္း၊ပုိးသတ္ျခင္းတုိ႔ကုိ တိက်ေသခ်ာစြာ လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
② ၾကက္မ်ား၏ က်န္းမာေရးထိန္းသိမ္းျခင္း
ႀကီးထြားဖံြ႕ၿဖိဳးမႈ ေစာေသာ Broiler မွာ ေလဝင္ေလထြက္ ထိန္းသိမ္းမႈကုိ မခုိမကပ္ပဲ အသက္႐ႈျခင္းႏွင့္ဆုိင္ေသာ
အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ား၏ အနာေရာဂါမ်ားကုိ သတိျပဳရန္လုိအပ္ပါသည္။
ၾကက္မ်ား အတြက္မွာမူ ကူးစက္အားျပင္းထန္ေသာ အနာေရာဂါမ်ား၏ ကာကြယ္ေဆးထုိးမည့္အစီအစဥ္ကုိ ဆြဲ၍ကာကြယ္ေဆးထုိးျခင္းကုိ တိက်စြာ ေဆာင္ရြက္ျခင္းမွာ အေရးႀကီးပါသည္။
(2) ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ အတြက္ စီမံလုပ္ေဆာင္မႈ
ဥစားၾကက္ႏွင့္အလားတူ တံု႔ျပန္လုပ္ေဆာင္ျခင္း (စာမ်က္ႏွာ 21) မွာ လုိအပ္ပါသည္။

24

5

အျခား

① ၿပိဳင္ျမင္း
1 ၿပိဳင္ျမင္း (Thoroughbred မ်ဳိး)・ၿပိဳင္ျမင္းတြင္ Thoroughbred မ်ဳိး ၊ Sara မ်ဳိးစိတ္၊ Arab မ်ဳိး ၊ Anglo Arab မ်ဳိး၊ Arab မ်ဳိးစိတ္ ဟူ၍ 5မ်ဳိး ရွိၿပီး
ဂ်ပန္တြင္ ေမြးျမဴသည့္ အားလံုးနီးပါးေသာ ၿပိဳင္ျမင္းမွာ Thoroughbred မ်ဳိး ျဖစ္သည္။
・Thoroughbred မ်ဳိး ၏ တစ္ႏွစ္တာ ေမြးျမဴသည့္အေကာင္ေရမွာ 7,000ေကာင္ ခန္႔ (2018ခုႏွစ္) ျဖစ္ၿပီး
အဓိက ေမြးျမဴသည့္ေဒသမွာ ဟုိကုိင္းဒုိး၊တုိးဟုိခု၊က်ဴး႐ႉး တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။ ထုိအထဲတြင္ ဟုိကုိင္းဒုိးသည္
ေမြးျမဴသည့္အေကာင္ေရ ၏ 98% ေက်ာ္ ရွိပါသည္။
・Thoroughbred မ်ဳိးမွာ အားလံုးနီးပါးသည္ ျမင္းၿပိဳင္ပြဲအတြက္ ေလ့က်င့္ၿပီးေနာက္ ၿပိဳင္ျမင္းအေနျဖင့္
အသံုးျပဳၾကသည္။
・ျမင္းၿပိဳင္ပြဲတြင္ အသံုးျပဳသည့္ Thoroughbred မ်ဳိးမွာ သဘာဝမ်ဳိးစပ္ျခင္းျဖင့္ ေဖာက္ထားသည့္ျမင္းမ်ားသာ ျဖစ္ရန္ကန္႔သတ္ထားသည္။
လူ႔လက္ျဖင့္ သေႏၶတည္ေစျခင္းျဖင့္ ေပါက္ဖြားလာေသာျမင္းမွာ ျမင္းၿပိဳင္ပြဲတြင္ အသံုးျပဳ၍မရပါ။
・Thoroughbred မွာ မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္မွတ္ပံုတင္ျဖင့္ ထုိမ်ဳိးရုိးကုိ တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ထိန္းသိမ္းထားသည့္
မ်ဳိးျဖစ္သည္။ မွတ္ပံုတင္ထားသည့္ ဖခင္ျမင္း (ျမင္းသုိး) ႏွင့္ မိခင္ျမင္း(သားေဖာက္ျမင္း)တုိ႔မွ ေမြးလာေသာ ျမင္းမွအပ မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္ျပဇယားတြင္ မွတ္ပံုတင္၍မရပါ။ တဖန္မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္ျပဇယားမရွိေသာျမင္းမွာ ၿပိဳင္ျမင္း မျဖစ္လာႏုိင္ပါ။
   မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္ျပဇယားတြင္ မွတ္ပံုတင္ထားေသာ ျမင္းကုိမူ မွတ္ပံုတင္သည့္အဖြဲ႕အစည္းမွ မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္ျပဇယား
မွတ္ပံုတင္အေထာက္အထားကုိ ထုတ္ေပးသည္။

2 သံသရာ
・ျမင္း၏အသက္ကုိ ေခၚပံုေခၚနည္းမွာ တမူထူးျခားၿပီး ေမြးဖြားသည့္ႏွစ္မွာ ထုိႏွစ္၊ ေမြးဖြားၿပီးေနာက္ 2ႏွစ္ေျမာက္မွစ၍

1ႏွစ္၊

2ႏွစ္ ဟု ေခၚသည္။
・Thoroughbred မ်ဳိး ၏ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ကာလမွာ 11လၾကာခန႔္ျဖစ္ၿပီး ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ
ေဖေဖာ္ဝါရီလမွစ၍ ေမလၾကားတြင္ ေမြးၾကသည္။
・ေမြးၿပီးေနာက္ ေႏြရာသီအထိမွာ မိခင္ျမင္းႏွင့္အတူ ေမြးျမဴေသာ္လည္း ေဆာင္းဦးရာသီ (ေမြးဖြားၿပီးေနာက္ 6လ ၾကာခန္႔)တြင္ ႏုိ႔ျဖတ္ၿပီး ထုိ႔ေနာက္ပုိင္းတြင္ ျမင္းငယ္ေလးသပ္သပ္ကုိ ေမြးျမဴသည္။
・1ႏွစ္ အရြယ္ ေဆာင္းဦးရာသီခန္႔မွစ၍ ကုန္းႏွီး၊ဇက္ႀကိဳး စေသာ ျမင္းကိရိယာမ်ား ဝတ္ဆင္ျခင္း၊ လူကေက်ာေပၚတက္စီးျခင္းတုိ႔ကုိ က်င့္သားရေစရန္ ေလ့က်င့္မႈ ( လူစီးေလ့က်င့္ျခင္း) တုိ႔ စတင္သည္။
・လူစီးေလ့က်င့္မႈၿပီးေနာက္ ခြန္အားရွိေစရန္အတြက္ လူကုိတင္၍ ေျပးသည့္ ေလ့က်င့္မႈ (စခန္းသြင္းေလ့က်င့္ျခင္း)ကုိ
ျပဳလုပ္သည္။
・2ႏွစ္အရြယ္ေရာက္ၿပီး စခန္းသြင္းေလ့က်င့္ျခင္းတြင္တုိးတက္မႈရွိေသာ ျမင္းမွာ ျမင္းၿပိဳင္ပြဲေနရာ၊ ထရိန္နင္စင္တာ သုိ႔ေျပာင္းကာ ၿပိဳင္ျမင္းအေနျဖင့္ မွတ္ပံုတင္ခံရၿပီး ၿပိဳင္ပြဲဝင္ရန္အတြက္ ပုိ၍ ျပင္းထန္ေသာ စခန္းသြင္းေလ့က်င့္ျခင္း ကုိျပဳလုပ္ရသည္။

25

・ၿပိဳင္ျမင္းအျဖစ္မွ အနားယူသြားေသာ ျမင္းမ်ားအထဲမွ အဓိကအားျဖင့္ ၿပိဳင္ပြဲရမွတ္ေကာင္းေသာ ျမင္းမ်ား၊
မ်ဳိးဆက္ေကာင္းေသာ ျမင္းမ်ားမွာ သားေပါက္ရန္သံုးေသာျမင္းအျဖစ္ ျမင္းေဖာက္သည့္ေဒသသုိ႔ ျပန္ရသည္။

① မ်ဳိးစပ္ျခင္း (မတ္~ေမလ)②မီးဖြားျခင္း

③ႏုိ႔တုိက္ျခင္း ( ~6လ)(ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ကာလ : 11လၾကာ)(ေနာက္ႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ~ေမလ)④ေဆာင္းဦး ႏုိ႔ျဖတ္ျခင္း

⑤ေဆာင္း~ေႏြ ျမင္းငယ္ကေလးအခ်င္းခ်င္း စားက်က္တြင္ လႊတ္ျခင္း(အထီးအမသီးျခား)( 5~6 လအရြယ္ ခန္႔)(6လ~1ႏွစ္ ေႏြရာသီ)⑥ 1ႏွစ္ ေဆာင္းဦးရာသီ လူစီးေလ့က်င့္ျခင္း

⑦1ႏွစ္ ေဆာင္းရာသီ~2ႏွစ္ စခန္းသြင္းေလ့က်င့္ျခင္း

⑧2ႏွစ္4လ~ ၿပိဳင္ပြဲ စတင္ဝင္ၿပိဳင္ျခင္း

⑨အနားယူျခင္း တခ်ဳိ႕တေလမွာ သားေပါက္ရန္သံုး

26

3 ျမင္းေမြးျခံ စီမံလုပ္ေဆာင္မႈပံုစံ
ၿပိဳင္ျမင္းေမြးသည့္ ျမင္းေမြးျခံ တြင္မူ အဓိကအားျဖင့္ စီမံလုပ္ေဆာင္သည့္ ပံုစံ 2မ်ဳိးရွိသည္။
・ျမင္းေဖာက္သည့္ျမင္းေမြးျခံ
မိခင္ျမင္းကုိေမြးျမဴၿပီး ျမင္းငယ္ေလးမ်ား ေဖာက္ကာ ေလလံေစ်းကြက္စသည္တုိ႔တြင္ ေရာင္းခ်သည္။
・ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ျမင္းေမြးျခံ
ျမင္းငယ္ေလးမ်ားအားလူစီးေလ့က်င့္ျခင္း၊ စခန္းသြင္းေလ့က်င့္ျခင္း မ်ားကုိ ျပဳလုပ္သည္။
တဖန္ ျမင္းေဖာက္သည့္ ျမင္းေမြးျခံႏွင့္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ျမင္းေမြးျခံတုိ႔၏ အလုပ္တာဝန္ကုိ ေပါင္းစည္းၿပီး
ျပဳလုပ္ေသာ ျမင္းေမြးျခံလည္း ရွိသည္။

ျမင္းေဖာက္သည့္ ျမင္းေမြးျခံ

ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ျမင္းေမြးျခံ

27

② ပ်ားေမြးျမဴျခင္း
1 ပ်ား အမ်ဳိးအစား၊ထူးျခားခ်က္
(1) အမ်ဳိးအစား
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ အေနာက္တုိင္းပ်ား ႏွင့္ ဂ်ပန္ပ်ား ဟူ၍ 2မ်ဳိးရွိေသာ္လည္း ျခံေမြးတိရစၧာန္အေနျဖင့္ ေမြးျမဴၾကသည္မွာ
အေနာက္တုိင္းပ်ား (ယခုမွစ၍ ပ်ား) မွာ အားလံုးနီးပါးျဖစ္ပါသည္။
(2) ထူးျခားခ်က္
ပ်ားသည္ အဖြဲ႕လုိက္ ေနထုိင္ေလ့ရွိၿပီး အဖြဲ႕ထဲတြင္ အသီးသီး၏ အလုပ္တာဝန္ရွိသည္။
・လုပ္သားပ်ား(အမ)လုပ္သားပ်ားမွာ ပံုမွန္ ပ်ားအံုရွိအခန္းငယ္ (ပ်ားအံုကုိ ဖြဲ႕ထားသည့္ ဆ႒ဂံပံုရွိေသာ အခန္းငယ္) တြင္ ပ်ဳိးေထာင္သည္။
ပ်ားငယ္ေလးအခ်ိန္တြင္ အေစာပုိင္းမွာ Royal Jelly ကုိ ေကြၽးေသာ္လည္း ေနာက္ပုိင္းတြင္ ပန္းဝတ္မႈန္ႏွင့္
ပ်ားရည္ကုိ ေကြၽးၿပီး 21ရက္ခန္႔တြင္ အရြယ္ေရာက္ေသာပ်ား ျဖစ္လာသည္။ သက္တမ္း(ရွင္သန္သည့္ကာလ) မွာ 1လခန္႔
ျဖစ္ေသာ္လည္း ခ်မ္းေအးေသာ ေဆာင္းရာသီ တြင္မူ ႏွစ္ဝက္ခန္႔ အသက္ရွင္သည့္အခါလည္း ရွိသည္။ အရြယ္ေရာက္သည့္
ပ်ားျဖစ္ၿပီးေနာက္ အစပုိင္းတြင္ ပ်ားအံုသန္႔ရွင္းေရး စသည္တုိ႔ကုိ လုပ္ေဆာင္ေသာ္လည္း ထုိ႔ေနာက္တြင္
ပ်ားငယ္ေလးမ်ားကုိ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း စသည္တုိ႔ကုိ ျပဳလုပ္ၿပီး ေနာက္ဆံုးတြင္ ပ်ားအံုအျပင္သုိ႔ ထြက္ၿပီး အစာရွာျခင္း
(ပန္းဝတ္ရည္မ်ား၊ဝတ္မႈန္မ်ား ယူျခင္း) စသည္တုိ႔ကုိ ျပဳလုပ္သည္။
・ပ်ားဘုရင္မ (အမ)ပ်ားဘုရင္မသည္ ေတာ္ဝင္စင္ (Royal Stand ) ဟုေခၚေသာ အထူးသီးသန္႔ အခန္းတြင္းတြင္ ပ်ားငယ္မ်ားၾကားတြင္
Royal Jelly ကုိသာ ေကြၽးၿပီး ႀကီးျပင္းသည္။ ပ်ားဘုရင္မသည္ သာမန္အားျဖင့္ အုပ္စု1ခုလွ်င္ 1ေကာင္တည္းသာျဖစ္ၿပီး ဥဥျခင္း တစ္မ်ဳိးတည္းကုိသာ ျပဳလုပ္သည္။ ပ်ားဘုရင္မ၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္မွာ လုပ္သားပ်ားထက္ေလးၿပီး သက္တမ္းမွာ
2~3ႏွစ္ျဖစ္သည္။
・ပ်ားထီး
ပ်ားထီးကုိ ေမြးဖြားသည္မွာ ပ်ားဘုရင္မ၏ မိတ္လုိက္သည့္ကာလ (ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ ဧၿပီ~ဇြန္လခန္႔ မွာသင့္ေတာ္ေသာကာလ) ျဖစ္ၿပီး ထုိကာလေရာက္လွ်င္ လုပ္သားပ်ားမွ ပ်ားအံုအတြင္းတြင္ ပ်ားထီးသီးသန္႔သံုး
အခန္းငယ္ကုိ ျပဳလုပ္ၾကသည္။ ပ်ားထီးမွာ ပ်ားအံုအတြင္းတြင္ အလုပ္မလုပ္ပဲ ေလထုထဲတြင္ ပ်ားဘုရင္မ ႏွင့္
မိတ္လုိက္မႈ ျပဳသည္။

28

0 ရက္

ပ်ားအံုျပဳလုပ္ျခင္း
15 ရက္
အေစာင့္

3 ရက္

20 ရက္

သန္႔ရွင္းေရး

10 ရက္
7 ရက္သိမ္းဆည္းမႈတာဝန္ခံ

ကေလးမ်ားကုိ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

လုပ္သားပ်ား၏ ပ်ားအံုရွိအခန္းငယ္

အစာယူျခင္း

လုပ္သားပ်ား၏တစ္သက္တာ

(ဆ႒ဂံပံုရွိေသာ အခန္းငယ္)ပ်ားဘုရင္မ

ဥဥ စတင္ ဥျခင္း
အရြယ္ေရာက္သည့္ ပ်ား (1ေန႔လွ်င္ ဥ 2,000 ခန္႔)(မိတ္လုိက္ျခင္း)16ရက္ခန္႔

ပ်ားထီး

ဥအရြယ္ေရာက္သည့္ ပ်ား(မိတ္လုိက္ျခင္း)ဥ စတင္ ဥျခင္း
(1ေန႔လွ်င္ ဥ 2,000 ခန္႔)ဥ ဥမႈ ရပ္တန္႔

ပ်ားဘုရင္မအသစ္ကုိ
အစားထုိးလဲလွယ္

(ျပင္ပအပူခ်ိန္ ေလ်ာ့က်)(ျပင္ပအပူခ်ိန္ ျမင့္တက္)(ျပင္ပအပူခ်ိန္ ေလ်ာ့က်)(ျပင္ပအပူခ်ိန္ ျမင့္တက္)ေအာက္တုိဘာ~ႏုိဝင္ဘာလ

ေဖေဖာ္ဝါရီ~မတ္လေအာက္တုိဘာ~ႏုိဝင္ဘာလ

ေဖေဖာ္ဝါရီ~မတ္လဘာမွမလုပ္

ေသေအာက္တုိဘာလ ခန္႔ပ်ားဘုရင္မ ႏွင့္ လုပ္သားပ်ား ၏ တစ္သက္တာ

29

2 ပ်ားမ်ား၏ 1ႏွစ္တာ လႈပ္ရွားမႈအေၾကာင္း
ရာသီဥတု

လႈပ္ရွားမႈအေၾကာင္း
ေႏြဦးရာသီမွ ေႏြရာသီအထိမွာ အမ်ားစုေသာ ပန္းမ်ား ပြင့္ေသာ ကာလျဖစ္ၿပီး ပ်ားမ်ားသည္
အစာယူျခင္း၊သားေပါက္ျခင္းတုိ႔ကုိ လုပ္ေဆာင္ၾကသည္။

ေႏြဦးရာသီ
(တည္ေဆာက္ျခင္း)ပ်ားအုပ္ 1 အုပ္လွ်င္ သတ္မွတ္ထားသည့္ အရြယ္အစားေရာက္လွ်င္ သားေပါက္ရန္ ပ်ားထီး ေမြးဖြားျခင္းႏွင့္ ေတာ္ဝင္စင္
(Royal Stand ) တည္ေဆာက္ျခင္း စတင္သည္။ ေတာ္ဝင္စင္ (Royal Stand ) မွပ်ားဘုရင္မအသစ္ ေမြးဖြားမည့္ရက္မတုိင္မီ ရက္အနည္းငယ္အလုိတြင္ ပ်ားဘုရင္မအေဟာင္းက တစ္ဝက္ခန္႔ေသာ
လုပ္သားပ်ားမ်ားႏွင့္အတူ ပ်ားအံုမွ ထြက္ခြါသြားၿပီး အျခားေနရာအသစ္တြင္ ပ်ားအံုေဆာက္သည္။ ၎ကုိပ်ားအုပ္ခြဲထြက္ျခင္း ဟုေခၚသည္။

ေႏြရာသီ
(ေႏြရာသီအလြန္)ပန္းေပါမ်ားေသာ ကုန္းျမင့္စသည္တုိ႔မွလြဲလွ်င္ ပန္းမ်ား နည္းလာၿပီး ပ်ားမ်ားအတြက္ ခက္ခဲေသာ ကာလျဖစ္လာသည္။
ထုိ႔အတြက္ ပ်ားမ်ားသည္ နယ္ေျမသစ္ကုိ ရွာေဖြၿပီး ပ်ားအံုမွ ထြက္သြားၿပီး ျပန္မလာသည့္အခါလည္း ရွိသည္။ ၎ကုိထြက္ေျပးသြားျခင္း ဟုေခၚသည္။
ေဆာင္းရာသီ မတုိင္မီ လံုေလာက္ေသာ ပ်ားရည္စုေဆာင္းမႈ(ပ်ားရည္ကုိ ပ်ားအံုအတြင္းတြင္ စုေဆာင္းထားျခင္း) ကုိေဆာင္းဦးရာသီ

မလုပ္၍မရေသာ ကာလျဖစ္သည္။ လူသားမ်ား မႀကိဳက္ေသာ အနံ႔ရွိသည့္ ပန္းမ်ားမွပင္ အားသြန္ခြန္စုိက္
စုေဆာင္းၾကပါသည္။
ပ်ားမ်ားသည္ ပ်ားအံုအတြင္းတြင္ ကုိယ္ခႏၶာကုိ အခ်င္းခ်င္း တုိးကပ္ၿပီး အခ်မ္းဒဏ္ကုိ

ေဆာင္းရာသီ
(ေဆာင္းရာသီအလြန္)ၾကံ့ၾကံ့ခံၾကသည္။ေဆာင္းရာသီအေတာအတြင္းမွာ ဥ ဥျခင္း ႏွင့္ ကေလးျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္းတုိ႔
ရပ္သြားေသာ္လည္း ေႏြဦးရာသီ နီးလာလွ်င္ ဥ စတင္ဥၾကသည္။ တဖန္ ဤကာလမွာ ပ်ားရည္စုေဆာင္းမႈ
မလံုေလာက္ေသာေၾကာင့္ အစာမရွိေတာ့ပဲ ပ်ားမ်ား အစာငတ္၍ ေသေလ့ရွိပါသည္။

ပ်ားအုပ္ခြဲထြက္ျခင္း
ေဆာင္းရာသီအလြန္

တည္ေဆာက္ျခင္း

ေႏြရာသီအလြန္

သားေပါက္သည့္ကာလ

လုပ္သားပ်ား
ပ်ားထီး
ပ်ားဘုရင္မအေဟာင္း

ပ်ားဘုရင္မအသစ္

တစ္ႏွစ္တာ လုပ္ငန္းစဥ္ႏွင့္ ပ်ားအံုေသတၱာအတြင္းရွိ ပ်ားအေရအတြက္

30ေဆာင္းရာသီအလြန္

6ျပန္လည္ဆန္းစစ္ေမးခြန္းမ်ား

ေအာက္ပါေမးခြန္းမ်ားတြင္မွန္ကန္ပါက○၊မွားယြင္းေနပါက ×ကိုေရးသားေျဖဆိုပါ။
<ႏြား>
1.ဂ်ပန္နုိင္ငံ၏တစ္နွစ္တာအတြင္းထုတ္လုပ္သည့္ပ်န္းမ်ွနို ့ရည္ပမာဏမွာ5,000kgခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။�������� ()

2.ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳးအစား၏ကိ
ိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်န္ိ ကာလမွာရက္ေပါင္း280ရက္ျဖစ္ပါသည္။���������� ()

3.ႏြားနို ့၏နို ့အရည္အေသြးမွာမည္သည့္အမ်ဳးအစားႏြ
ိားျဖစ္ျဖစ္တူညီပါသည္။����������������� ()

4.ေႏြရာသီ၏ပူေသာအခ်န္ိ ကာလတြင္နို ့စားႏြားမ်ားမွာအစာစားသုံးမႈနည္းပါးျပီး၊နို ့ထြက္ပမာဏေလ်ာ့က်ပါမည္။� ()

5.ႏြားျခံမွထြက္ေသာက်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားမွာေျမကြက္တြင္ပစ္ထား၍ရပါသည္။��������� ()

6.ဂ်ပန္ႏုငိ ္ငံတြင္ ေမြးျမဴေနေသာ အသားစားႏြား အားလံုးမွာ အနက္ေရာင္အေမႊး ဂ်ပန္ႏြား
အမ်ဳးအစားျဖစ္
ိပါသည္။����������������������������������������� ()

7.အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳးအစား၏အသားတက္
ိေစ၍စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္းတြင္10လသားခန္ ့အရြယ္
ရွေသာႏြ
ိားကိုႏြားေဈးမွဝယ္ယူျပီး၊30လသားအရြယ္ခန္ ့အထိအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိပါမည္။����� ()

8.အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိမည့္ႏြားမွာၾကြယ္ဝ(ေရာစပ္)အစာထက္အစာၾကမ္းအခ်ဳးအစားမ်ားေသာအ
ိစာကိုေကြ်းပါသည္။������������������������������������������� (

)

<ဝက္>
1.ဂ်ပန္နုိင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိသည့္ဝက္သည္ၾကီးထြားဖြ ့ျံ ဖိဳးမႈႏႈန္းျမန္ဆန္ျပီး5လ~6 လျဖင့္ကိုယ္အေလးခ်န္ိ 100~110kgျဖစ္လာပါမည္။�������������� ()

2.ဂ်ပန္နုိင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာမိခင္ဝက္ကတစ္ၾကိမ္လ်ွင္ေမြးဖြားေသာကေလးအေရအတြက္မွာပ်မ္းမ်ွ5ေကာင္ျဖစ္ပါသည္။�������������������������������������������� ()

3.မီးဖြားျပီးေသာမိခင္ဝက္သည္ေမြးဖြားျပီးစဝက္ကေလးမ်ားနွင့္2လခန္ ့အတူေမြးျမဴပါမည္။����������� ()

4.ဂ်ပန္နုိင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာမိခင္ဝက္မွာ2နွစ္လ်ွင္4~5ၾကိမ္ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျပီး၊ကေလးေမြးဖြားေစနိုင္ပါ
သည္။�������������������������������������������������� ()

5.ဂ်ပန္ႏုငိ ္ငံရွ ဝက္ိေမြးျမဴျခံမွာ ေရာဂါနည္းေသာေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးထုိးရန္ မလုိအပ္ပါ။����������� ()<ၾကက္>
1.ၾကက္ကေလးမ်ား(ၾကက္ေပါက္)၏ၾကီးထြားဖြ ့ျံ ဖိဳးမႈပုံစံမွာ၊ၾကက္ေပါက္(ဘိန)၊ၾကက္ငယ္(လတ္)(ဘိန)၊ၾကက္ငယ္(ၾကီး)(ဘိန)၊အရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္စသျဖင့္4ဆင့္အျဖစ္ခြျခားနိ
ဲုင္ပါသည္။���������� ()

2.ဥစားၾကက္မ၏အစာအျဖစ္ေရာစပ္အစာကိုအမ်ားဆုံးအသုံးျပဳလ်က္ရပါသည္
ွိ။���������������� ()

3.ၾကက္သည္ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ေသာ္လည္းမေသပါ။�������������������������� ()

4.အသားစားၾကက္ (Broiler) ၾကီးထြားဖြ ့ျံ ဖိဳးမႈႏႈန္းမွာဥစားၾကက္ထက္ေနွးေကြးပါသည္။������������� ()

5.အသားစားၾကက္ (Broiler)၏ကိုယ္အေလးခ်န္ိ မွာ7ပတ္အရြယ္ၾကက္ထီးျဖစ္ပါက5kgခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။������ (

)

31

အေျဖ
<ႏြား>
1.× (အေၾကာင္းအရင္း : ဂ်ပန္နုိင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာနို ့စားႏြား၊ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳးအစားမွ
ိထုတ္လုပ္သည့္နို ့ရည္ပမာဏမွာတစ္နွစ္လ်ွင္ပ်မ္းမ်ွ8,000kg အထက္ျဖစ္ပါသည္။)2.○
3.×(အေၾကာင္းအရင္း : နို ့စားႏြားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီ၏နို ့အရည္အေသြးမွာတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလိုက္မတူညီဘဲ၊ကြာျခားခ်က္
ရိွပါသည္။)4.○
5.×(အေၾကာင္းအရင္း : မွန္ကန္စြာတိရစာၦန္ေခ်းဓာတ္ေျမဩဇာျပဳလုပ္ျခင္းစသည္တို႔ကိုလုပ္ေဆာင္ရန္ဥပေဒျဖင့္သတ္
မွတ္ထားပါသည္။)6.×(အေၾကာင္းအရင္း : ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳးအစားအျပင္
ိနို ့စားႏြားသိုး (ေဟာ္လ္စတိုင္း)နွင့္အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားနွင့္နို ့စားႏြားတို႔ ၏မ်ဳးစပ္ိ အမ်ဳးအစား(F1)တိ
ိ
ု႔3မိ်ဳးရွပါသည္ိ။)
7.○8.×(အေၾကာင္းအရင္း : အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိသည့္ကာလ၏အစာမွာအစာၾကမ္းထက္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္
ဝေသာအစာတို႔၏အခ်ဳးအစားကပိ
ိုမ်ားပါသည္။)
＜ဝက္＞
1.○
2.×(အေၾကာင္းအရင္း : ဂ်ပန္နုိင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာမိခင္ဝက္ကတစ္ၾကိမ္လ်ွင္ေမြးဖြားေသာကေလးအေရအတြက္မွာ
10~15ေကာင္)3.×(အေၾကာင္းအရင္း : ဝက္ကေလးမ်ား၏နို ့တုိက္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျခင္းကာလမွာ3~4ပတ္)
4.○
5.×(အေၾကာင္းအရင္း : ဝက္ေမြးျမဴျခံမ်ားတြင္ေရာဂါအမ်ဳးစုိ ံရျပီွ ိ းသင့္တင့္စြာကာကြယ္ေဆးထိုးရန္လိုအပ္)<ၾကက္>
1.○
2.○
3.×(အေၾကာင္းအရင္း : ၾကက္ကိုေေသေစနိုင္ေသာဗိုင္းရပ္စ္ပိုး(HPAI)ကူးပါကတစ္ပတ္အတြင္းေသပါမည္။)4.×(အေၾကာင္းအရင္း : အသားစားၾကက္(Broiler)၏ထူးျခားခ်က္မွာဥစားၾကက္ထက္ၾကီးထြားဖြ ့ျံ ဖိဳးမႈႏႈန္းျမန္ျခင္းျဖစ္ပါ
သည္။)
5.×(အေၾကာင္းအရင္း : အသားစားၾကက္ထီး (Broiler)၏7ပတ္အရြယ္ကိုယ္အေလးခ်န္ိ မွာ3.3kg ခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။

32ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားႏွင့္အစာေကၽြးျခင္း

Ⅱ ပတ္သက္ေသာအေျခခံဗဟုသုတမ်ား

33

1

နို ့စားႏြား

1 နို ့စားႏြား၏သဘာဝဗီဇနို ့စားႏြားသည္အေၾကာက္အလန္ ့စိတ္အလြန္ၾကီးမားျပီး၊တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားလြယ္ေသာေၾကာင့္လူသားမ်ားကၾကင္နာ
စြာဆက္ဆံျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။နို ့စားႏြားသည္အစာၾကမ္းထက္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာကိုၾကိဳက္နွစ္သက္စြာစားေလ့ရွိပါသည္။ထိုကဲ့သို ့စားျခင္းကို(အစာမ်ားကိုေရြးစားေနျခင္း)ဟုေခၚပါသည္။
ေႏြရာသီ၏ပူေသာအခ်ိန္ကာလတြင္နို ့စားႏြားမ်ားသည္အသက္ရႈနႈန္းကိုျမန္ေစျပီး၊ေရေငြ႕ ျပန္ေစကာကိုယ္အပူခ်ိန္
တက္ျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးပါသည္။နို ့စားႏြား၏ကိုယ္အပူခ်ိန္ကိုေယဘုယ်အားျဖင့္စအိုဝတြင္ကိုယ္အပူခ်ိန္တိုင္းကိရိယာကိုထည့္ျပီး၊တိုင္းပါမည္။နို ့စားႏြားသည္မီးဖြားျပီးေနာက္တျဖည္းျဖည္းခ်င္းနို ့ထြက္ပမာဏတိုးပြါးလာမည္ျဖစ္ျပီး၊5ပတ္~7ပတ္အတြင္းနို ့ထြက္
ပမာဏမွာအမ်ားဆုံးအထိေရာက္ရွိမည္ျဖစ္ျပီး၊ ေန႔စဥ္နို ့ထြက္ပမာဏမွာ50kgခန္ ့ရွိေသာႏြားမ်ားလည္းမ်ားစြာရွိပါသည္။
မီးမဖြားမီအရက္60အလိုတြင္နို ့ညွစ္ျခင္းကိုၿပီးဆံုးေစၿပီး နို ့ညွစ္နားခ်ိန္သို ့ေရာက္ပါမည္။

2 ႏြားျခံမ်ား၏ဖြဲ ့စည္းတည္ေဆာက္ပုံနို ့စားႏြားမ်ားေမြးျမဴပုံေမြးျမဴနည္းတြင္၊စားက်က္တြင္လႊတ္၍ေမြးျခင္း(စားက်က္ေျမတြင္လႊတ္ထားျခင္း)နွင့္ႏြားျခံအတြင္း
တြင္ေမြးေသာ(ျခံေမြး)ဟူ၍ရွိျပီး၊ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္မ်ားေသာအားျဖင့္ျခံေမြးပုံစံျဖင့္ေမြးျမဴပါသည္။
ျခံေမြးပုံစံတြင္(တိုင္တြင္ခ်ီ၍ေမြးျမဴျခင္းပုံစံ)နွင့္(ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံပုံစံ(free-barn))၊(ႏြားမ်ားတစ္
ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာသီးသန္ ့အကန္ ့ပါႏြားျခံပုံစံ(free-stole))တို႔သုံးမ်ိဳးရွိပါသည္။
တိုင္တြင္ခ်ီ၍ေမြးျမဴျခင္းပုံစံမွာနို ့စားႏြားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီကိုခြပုံစံဘာဂ်ာအကာအရံ၊ ၾကိဳး၊သံၾကိဳးစသည္တို႔ျဖင့္တိုင္တြင္
ခ်ီျပီႏို႔ေမြးျမဴေသာနည္းပုံစံကိုေခၚပါသည္။
ေရေပးစက္သည္မ်ားေသာအားျဖင့္ေရခြက္ကိုအသုံးျပဳပါသည္။နို ့ညစ္ျခင္းမွာနို ့စားႏြားမ်ားကိုခ်ီထား
သည့္ေနရာတြင္လုပ္ေဆာင္ျပီး၊နို ့ညွစ္ေနေသာနို ့စားႏြားမ်ား၏ဦးေခါင္းေပၚတြင္ျဖတ္သန္းထားေသာနို ့ပို ့ပိုက္ျဖင့္အေအးခံစက္(ႏြားနို ့အေအးခံစက္)သို ့ပို ့ပါမည္။

ခြပုံစံဘာဂ်ာအကာအရံႏြားျခံ

နယူးေယာက္ပုံစံႏြားတင္းကုပ္အကန့္

တိုင္တြင္ခ်ီ၍ႏြားၿခံတြင္
ႏြားႏို႔ ့ညွစ္ေနပုံ

34

ေလဟာနယ္ဂိတ္(Vacuum Guage)
ေလဟာနယ္
ခ်ိန္ညိႇကိရိယာ

ေလဟာနယ္ပုိက္
ႏုိ႔ပုိ႔ပုိက္

ေလဟာနယ္ စစ္သည့္ကိရိယာ
တုိင္ကီ
(Trap)

လႈပ္ခါစက္ (Pulsator)ႏုိ႔ခံသည့္ခြက္
(Milk Receiver Jar)ႏုိ႔သီးေခါင္းစုပ္ခြက္
(Teat Cup)ေလဟာနယ္ပန္႔
(Vacuum Pump)ႏြားႏုိ႔အေအးခံစက္

ႏြားႏုိ႔စီးဆင္းမႈ

ႏုိ႔ညႇစ္သည့္စနစ္

ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံပုံစံဆိုသည္မွာ၊အမိုးပါေသာက်ယ္ဝန္းသည့္အကာအရံအတြင္းတြင္နို ့စားႏြားမ်ား
ကိုခ်ီမထားဘဲလြတ္လပ္စြာလႈပ္ရွားေစသည့္ပုံစံျဖစ္ပါသည္။အစာေကြ်းသည့္ေနရာမွအပႏြားျခံတစ္ခုလုံး၏ၾကမ္းျပင္တြင္အခင္း
မ်ားခင္းထားပါသည္။အခင္းအမ်ိဳးအစားမွာလႊစာမႈန္ ့(သစ္ပင္၏အမႈန္ ့မ်ား)နွင့္ျပန္လည္အသုံးျပဳသဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမ
ဩဇာ(ကေစာ္ေဖာက္၊ေရရွည္နွပ္ထားေသာသဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာအေျခာက္)တို႔ကိုမ်ားေသာအားျဖင့္အသုံးျပဳ
ပါသည္။ေရေပးစက္သည္ေရတိုင္ကီကိုမ်ားေသာအားျဖင့္အသံုးျပဳပါသည္။နို့ညွစ္ျခင္းသည္နို ့ညွစ္ခန္းဟူေသာအျခားအခန္းတြင္
လုပ္ေဆာင္ပါမည္။

ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံနို ့ညွစ္ခန္းနို ့ညွစ္စက္ရုပ္

35

ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာသီးသန္ ့အကန္ ့ပါႏြားျခံပုံစံသည္ဓာတ္ပုံအတိုင္းတစ္ေကာင္ခ်င္းစီ
သီးသန္ ့ကာထားေသာႏြားမ်ားအိပ္ရန္ေနရာ(ႏြားတင္းကုပ္အကန္ ့)ရွိပါသည္။ဤအရာသည္ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္
ေသာႏြား ျခံနွင့္မတူေသာအခ်က္ျဖစ္ပါသည္။

ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္

ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာသီး

ေသာသီးသန္ ့အကန္ ့ပါႏြားျခံ၏စားက်င္းသန္ ့အကန္ ့ပါႏြားျခံ၏ႏြားမ်ားအိပ္ရန္ေနရာ(ႏြားတင္းကုပ္အကန္ ့)ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံနွင့္ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာသီးသန္ ့အကန္ ့ပါႏြားျခံ
တို႔တြင္အင္အားၾကီးမားေသာႏြားကအားနည္းေသာႏြားမ်ားကိုစားက်င္းမွနွင္ထုတ္ျခင္းေၾကာင့္အားနည္းေသာႏြားမ်ား၏အစာ
စားနိုင္မႈပမာဏနည္းပါးေသာအေျခအေနရွိနုိင္ပါသည္။

3 နို ့စားႏြား၏အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္း
・နို ့စားႏြားတြင္အစာအိမ္4ခုရွိပါသည္။
・အၾကီးဆုံးအစာအိမ္မွာပထမအစာအိမ္ျဖစ္ျပီး၊ဤအစာအိမ္ကိုလူးမန္ဟုေခၚပါသည္။
・လူးမန္တြင္ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားစြာရွိျပီး၊၎တို႔သည္အစာကိုေျခဖ်က္္ျပီးအာဟာရဓာတ္
(အေငြ ့ျပန္လြယ္ေသာအဆီအက္ဆစ္)ကိုနို ့စားႏြား၏ခႏၶာကိုယ္အတြင္းသို ့ပို ့ေပးလ်က္ရွိပါသည္။
・နို ့စားႏြားသည္တစ္ၾကိမ္စားထားေသာအစာကိုတဖန္ပါးစပ္အတြင္းသို ့ျပန္ထုတ္ျပီးသြားျဖင့္ၾကိတ္ေျခကာ၊ေသးေသးႏႈတ္
ႏႈတ္ျဖစ္ေစ၍ျပန္မ်ိဳခ်ျခင္းကိုစားျမဳံ ့ျပန္ျခင္း၊ဝါးျပီးျပန္မ်ိဳခ်ျခင္းဟုေခၚပါသည္။
・စားျမဳံ ့ျပန္ျခင္း၊ဝါးျပီးျပန္မ်ိဳခ်ျခင္းျဖင့္အစာမွာေသးေသးနႈတ္နႈတ္ျဖစ္သြားျပီး၊လူးမန္အထဲတြင္ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားက
ဓာတ္ခြဲျခင္း၊အစာေျချခင္းတို႔လ်ွင္ျမန္စြာလုပ္နိုင္မည္ျဖစ္သည္။
・ႏုိ႔စားႏြား၏ ပထမအစာအိမ္ (လူးမန္)တြင္မူ ေကာက္ပဲသီးႏံွတုိ႔၏ ကစီဓာတ္(Starch)ႏွင့္ အစာၾကမ္း ၏ အမွ်င္တုိ႔မွ
အေငြ႕ျပန္လြယ္ေသာ အဆီအက္ဆစ္ (Acetic အက္ဆစ္ ၊ Propionic အက္ဆစ္ ၊ Butyric အက္ဆစ္ )တုိ႔ကုိ
ထုတ္လုပ္ၿပီး ၎တုိ႔မွာ ႏုိ႔စားႏြား၏ ခႏၶာကုိယ္တြင္းတြင္ စုပ္ယူခံရကာ၊ ႏြားႏုိ႔ထုတ္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ကုိယ္ခႏၶာထိန္းသိမ္းျခင္း
တုိ႔အတြက္ အသံုးျပဳၾကသည္။
・ႏုိ႔စားႏြား ၏ ႏြားႏုိ႔ထုတ္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ကုိယ္ခႏၶာထိန္းသိမ္းျခင္းအတြက္ လုိအပ္ေသာ ပရုိတိန္းဓာတ္ မွာ အူသိမ္ မွစုပ္ယူသည့္ အမုိင္ႏုိအက္ဆစ္မွ ထုတ္လုပ္သည္။

4 အစာ・အစာၾကမ္းအျဖစ္အသုံးျပဳေသာအရာမ်ားမွာ၊သိုေလွာင္ျမက္၊သိုေလွာင္ေျပာင္းဖူး၊သိုေလွာင္နွံစားေျပာင္းပင္၊ျမက္ေျခာက္
စပါးပင္ကိုအသီးနွင့္ပင္စည္နွစ္ခုစလုံးရိတ္၍ကေစာ္ေဖာက္ထားေသာႏြားစာ(စပါးwhole crop silage,WCS)၊ေကာက္ရိုး

36စသည္တို႔ျဖစ္ပါသည္။
・အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာအျဖစ္ေယဘုယ်အားျဖင့္အသုံးျပဳေသာအရာမ်ားမွာ၊ေရာစပ္အစာ၊ေျပာင္းဖူး၊ပဲပိစပ္အ
နယ္၊ဆီညွစ္ျပီးမုန္ညင္းေစ့အနယ္၊ဂ်ံဳဖြဲနု၊အစားအစာထုတ္လုပ္ရာတြင္ထြက္လာေသာအရာမ်ား(ပဲျပားနွစ္၊ဘီယာအနွစ္)၊
သၾကားမုန္လာေပ်ာ့ဖတ္စသည္တို႔ျဖစ္ပါသည္။
・ေရာစပ္အစာဆိုသည္မွာအစာကုန္ၾကမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုအစာေရာစပ္စက္ရုံတြင္ေရာစပ္ျပီးထုတ္လုပ္ေသာအစာျဖစ္ပါသည္
။ေကာက္ပဲသီးႏံွမ်ားအနက္မွေျပာင္းဖူး၊အဆီအႏွစ္မ်ားအနက္မွပဲပိစပ္အနယ္တို႔ကိုမ်ားေသာအားျဖင့္အသုံးျပဳပါသည္။
・သိုေလွင္အစားအစာမ်ားတြင္ျမက္နွင့္စပါးသို႔မဟုတ္ေျပာင္းဖူး(ပင္စည္၊အရြက္၊အသီးတို႔ေပါင္းစပ္)တို႔ကိုစဥ္းထားေပး
ေသာအရာမ်ားကိုေအာက္ဆီဂ်င္(ေလ)မရွိေသာအေျခအေနျဖင့္အလုံပိတ္ျပီးသိုေလွာင္ထားပါသည္။
・ရိတ္သိမ္းသည့္ကာလေစာေသာျမက္ပင္မ်ားသည္ေနာက္က်ရိတ္သည့္အပင္မ်ားထက္ပရိုတင္းဓာတ္ပါဝင္မႈနႈန္းျမင့္မား၍
အမွ်င္မ်ားသည္အစာေျခရန္လြယ္ကူျပီး၊အာဟာရဓာတ္လည္းၾကြယ္ဝပါသည္။

အစာအမ်ိဳးအစားမ်ား

ျမက္ေျခာက္

သိုေလွာင္အစာ

အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာ

အစာသိုေလွာင္ရန္အေဆာက္အအုံမ်ား

တာဝါသိုေလွာင္ရုံ

ဘန္ကာသိုေလွာင္ရုံ

37ေရာစပ္အစာတိုင္ကီ

5 အစာ ၏ အာဟာရတန္ဖုိး
(1) အစာတြင္ပါဝင္ေသာ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားမွာ ပရုိတိန္းဓာတ္၊ အဆီဓာတ္ ၊ ကစီဓာတ္(Carbohydrates) ၊သတၳဳဓာတ္၊
ဗီတာမင္ တုိ႔ ပါဝင္သည့္ပမာဏျဖင့္ ေဖာ္ျပေလ့ရွိသည္။
(2) ႏုိ႔စားႏြား အစာ ၏ အာဟာရတန္ဖုိး (အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္)) ကုိ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ TDN (စုစုေပါင္းအစာေျခအာဟာရ)ျဖင့္ ေဖာ္ျပေလ့ရွိသည္။
(3) ေကာက္ပဲသီးႏံွမ်ားသည္ အစာေျခႏႈန္း ျမင့္မားေသာ ကစီဓာတ္(Starch) အမ်ားအျပား ပါဝင္သည့္အတြက္ TDN
ပါဝင္မႈပမာဏ မ်ားျပားကာ၊ ေျပာင္းဖူး၏ TDN ပါဝင္သည့္ပမာဏမွာ အစာေျခာက္မ်ားတြင္ 93.6% ျဖစ္ၿပီး အလြန္ပင္
ျမင့္မားပါသည္။
(4) ျမက္တြင္မူ အမွ်င္မ်ား အမ်ားအျပား ပါဝင္ေသာ္လည္ ၎၏အစာေျခႏႈန္းမွာ ေကာက္ပဲသီးႏံွတုိ႔၏ ကစီဓာတ္(Starch)ထက္ပုိ၍ နိမ့္သည့္အတြက္TDN ပါဝင္မႈ ပမာဏမွာ ေျပာင္းဖူးထက္ပုိ၍ နိမ့္သည္။
(5) ပဲႏြယ္ သည္ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္ ကာလ အေပၚမူတည္၍ ပရုိတိန္းဓာတ္ ပါဝင္မႈပမာဏ၊ အမွ်င္ ၏ အစာေျခႏႈန္း မွာ ဇယားတြင္ ေဖာ္ျပသည့္အတုိင္း ကြာျခားသည္။ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္ကာလ ေစာေသာ ျမက္မွာ ပုိ၍ အာဟာရတန္ဖုိး ျမင့္မားသည္။

ျမက္ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္ ကာလ ႏွင့္ အာဟာရတန္ဖုိး (အီတလီျမက္ (Italian ryegrass) ၊ တီမုိသီ)အႏံွ မထြက္ခင္

အႏံွ ထြက္ခ်ိန္

အပြင့္ပြင့္ခ်ိန္

ပရုိတိန္းဓာတ္ပါဝင္မႈပမာဏ အစာေျခာက္တြင္း %

18.4

13.7

8.3

စုစုေပါင္း အမွ်င္ အစာေျခႏႈန္း

75

60

50

ပရုိတိန္းဓာတ္ပါဝင္မႈပမာဏ အစာေျခာက္တြင္း %

17.5

10.0

8.8

စုစုေပါင္း အမွ်င္ အစာေျခႏႈန္း

70

60

47

အီတလီျမက္ (Italian ryegrass)%တီမုိသီ

%38

6 အစာထုတ္လုပ္မႈ
(1) သုိေလွာင္အစာစိမ္း(Silage) ဆုိသည္မွာ ျမက္ႏွင့္ စပါး၊ေျပာင္းဖူး(ပင္စည္၊အရြက္၊အသီး တုိ႔ေပါင္းစပ္) တုိ႔ကုိ
စဥ္းထားေပးေသာ အရာမ်ားကုိ ေအာက္ဆီဂ်င္(ေလ)မရွိေသာ အေျခအေနျဖင့္ အလံုပိတ္ သုိေလွာင္ထားၿပီး
လက္တစ္အက္ဆစ္ျဖင့္ ကေစာ္ေဖာက္၍ ျပဳလုပ္ေသာ သုိေလွာင္အစာျဖစ္ပါသည္။
(2) ေကာင္းမြန္ေသာ သုိေလွာင္အစာစိမ္း(Silage) ကုိ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္မွာ ကုန္ၾကမ္းမ်ားကုိ ႏုတ္ႏုတ္စဥ္းၿပီး
လံုေလာက္ေသာ ဖိနင္းအား ေပးျခင္း၊ ဖိသိပ္ျခင္းတုိ႔မွာ အေရးႀကီးပါသည္။

သုိေလွာင္ျမက္ ျပင္ဆင္ျပဳလုပ္ျခင္း
စုပံုသုိေလွာင္ရံု

ျမက္ရိတ္စက္ျဖင့္ ရိတ္သိမ္းျခင္း

ျမက္ရိတ္သိမ္းသည့္ လုပ္ငန္း

စုပံုသုိေလွာင္ရံု ျပဳလုပ္ျခင္း

စုပံုသုိေလွာင္ရံု

ျမက္ရိတ္စက္ျဖင့္ ရိတ္သိမ္းျခင္း

အလိပ္လိပ္စက္ (Role Baler) ျဖင့္ ထုတ္ပုိးသည့္လုပ္ငန္း

ထုတ္ပုိးစက္ျဖင့္ ထုတ္ပုိးျခင္း

အလိပ္လုိက္သုိေလွာင္ျခင္း

သုိေလွာင္ျမက္၏
အလိပ္လိပ္သည့္စနစ္
(Role Bale System)39

7 အစာေကြ်းျခင္း
・အစာၾကမ္းနွင့္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာတို႔ကိုခြဲျခား၍ေကြ်းနည္းကိုခြဲျခားေကြ်းနည္း၊၎တို႔ကိုေရာစပ္စက္ကိရိ
ယာ(mixer)ျဖင့္အရင္ေရာစပ္၍အတူတကြေကြ်းျခင္းကိုေရာစပ္အစာ（TMR）ေကြ်းျခင္းဟုေခၚပါသည္။
・နို ့ထြက္ပမာဏမ်ားေသာႏြား(နို ့စားႏြား )သည္မီးဖြားျပီးေနာက္နို ့ထြက္ပမာဏမ်ားလာသည္နွင့္အမ်ွစားသည့္အစာပမာ
ဏလည္းတိုးပြါးလာပါမည္။
・နို ့ထြက္ပမာဏတိုးပြါးလာသည္နွင့္အမွ်အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာကိုစားသည့္ပမာဏတိုးလာျပီး၊ခြဲျခားေကြ်း
နည္းမွာအစာၾကမ္းနွင့္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာတို႔၏အခ်ိဳးအစားညီမွ်စြာခ်င့္ခ်ိန္၍၊အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာ
အစာပမာဏအလြန္အကြ်ံမျဖစ္သြားေစရန္ဂရုျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။၎အခ်က္ကိုနႈိင္းယွဥ္ပါက၊ေရာစပ္အစာ（TMR）
ကိုေကြ်းျခင္းသည္အစာနွစ္မ်ိဳးစလုံး၏ပမာဏကိုညီမ်ွစြာတုိးပြါးေစနိုင္ပါသည္။
・ခြဲျခားေကြ်းခ်ိန္တြင္ျမက္ေျခာက္နွင့္သိုေလွာင္အစာတို႔ျဖစ္ေသာအစာၾကမ္းကိုပထမဦးစာေကြ်း၍ ေနာက္တြင္အာဟာရ
ဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာေကၽြးျခင္းနည္းသည္သင့္ေတာ္ပါသည္။
ႏုိ႔စားႏြားကုိ အစာေကြၽးျခင္းနမူနာ ကုိ ေအာက္ပါဇယားတြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

ဟုိကုိင္းဒုိး ေန႔စဥ္ႏုိ႔ထြက္ပမာဏ 40kg
သုိေလွာင္ျမက္ 10kg ၊ သုိေလွာင္ေျပာင္းဖူး 14kg၊ ေရာစပ္အစာ 10kg ၊ Alfafa ျမက္ေျခာက္ 2kg ၊သၾကားမုန္လာေပ်ာ့ဖတ္ 3kgအီဘရခိခရုိင္ ေန႔စဥ္ႏုိ႔ထြက္ပမာဏ 28kgတီမုိသီ ျမက္ေျခာက္ 4kg ၊ Alfafa ျမက္ေျခာက္ 2.9kg ၊ ဘာျမဴဒါျမက္ေျခာက္ 3.4kg ၊ ေရာစပ္အစာ 6.3kg
သၾကားမုန္လာေပ်ာ့ဖတ္ 3kg

8 ႏြားနို ့အရည္အေသြးနွင့္သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါ
(1) ႏြားႏုိ႔ ၏ အရည္အေသြး မွာ ေရာင္းထုတ္သည့္ ႏြားႏုိ႔စုစုေပါင္း (ႏြားအေကာင္ေရမ်ားစြာ၏
ႏြားႏုိ႔ကုိ ေရာေႏွာထားေသာအရာ) ျဖင့္ စစ္ေဆးသည္။
(2) ေရာေႏွာႏြားႏုိ႔ ၏ စစ္ေဆးမႈရလဒ္ေပၚမူတည္၍ ႏြားႏုိ႔ေစ်းႏႈန္း ကြာျခားသည္။
(3) 1ေကာင္ခ်င္းစီ၏ အေကာင္အလုိက္ ႏြားႏုိ႔အရည္အေသြး မွာ ႏြားအုပ္လုိက္စစ္ေဆးေနသည့္အခါတြင္မူ 1လလွ်င္
1ႀကိမ္ စစ္ေဆးသည္။

40ႏြားႏုိ႔အရည္အေသြး အေျခခံစံႏႈန္း(နမူနာ)ထူးျခားေကာင္းမြန္ေသာ
ႏြားႏုိ႔အရည္အေသြး

သာမန္ စံႏႈန္းရွိ
ႏြားႏုိ႔အရည္အေသြး

ပုိမုိေကာင္းမြန္ေအာင္ ျပဳျပင္မြမ္းမံရန္
လုိအပ္ေသာ ႏြားႏုိ႔အရည္အေသြး

ႏြားႏုိ႔အဆီပါဝင္ႏႈန္း

%3.9 ႏွင့္အထက္

3.5~3.89

3.0~3.49

ႏြားႏုိ႔အသားဓာတ္ပါဝင္ႏႈန္း

%3.4 ႏွင့္အထက္

3.1~3.39

2.8~3.09

အဆီမပါဝင္ႏုိ႔ခဲ (SNF) ပါဝင္ႏႈန္း  %8.8 ႏွင့္အထက္

8.5~8.79

8.0~8.49

Somatic Cells အေရအတြက္  ေသာင္း/ml

10 ေအာက္

10~29

30~99 ႏွင့္အထက္

・မီးဖြားျပီးေနာက္ထြက္လာေသာႏြားနို ့ကိုနို ့ဦးရည္ဟုေခၚပါသည္။
・နို ့ဦးရည္သည္သာမန္ႏြားႏို႔ႏွင့္နိႈင္းယွဥ္ပါက၊နို ့ရည္တြင္ပါဝင္ေသာဓာတ္ ပစၥည္းမ်ား၏ပါဝင္နႈန္းမတူညီေသာေၾကာင့္၊
မီးဖြားျပီးေနာက္5ရက္ခန္ ့အတြင္းထြက္ေသာႏြားနို ့မွာတင္ပို ့ေရာင္းခ်၍မရပါ။
・သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါဆိုသည္မွာ၊နို ့စားႏြား၏သားျမတ္အတြင္းတြင္ေရာဂါျဖစ္ေစေသာဗက္တီးရီးယားပိုးမ်ားတိုးပြါးျပီး
ျဖစ္ေသာေရာဂါျဖစ္ပါသည္။သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္ပါက၊သားျမတ္ေရာင္လာျပီး၊ကိုယ္အပူခ်ိန္တက္လာျခင္း၊သားျမတ္
ေရာင္လာျခင္း၊နာျခင္းစသည့္ေရာဂါလကၡဏာမ်ားေတြ ့ရွိလာမည္ျဖစ္ပါသည္။သားျမတ္ကေရာဂါျဖစ္ေစေသာဗက္တီးရီး
ယားပိုးမ်ားကူးစက္ခံရပါလ်ွင္ေသြးျဖဴဥမ်ားတိုးပြါးလာျပီး၎တို႔ကဗက္တီးရီးယားစသည့္ခႏၶာကိုယ္အတြင္းတြင္ရွိသင့္
သည့္အရာမ်ားမဟုတ္သည့္အရာမ်ားကိုစားျပီး၊ထိုစားထားေသာအရာမ်ားကနို ့ရည္အတြင္းသို ့စြန္ ့ပစ္ခံရမည္ျဖစ္ပါသျဖင့္
ေသြးျဖဴဥနွင့္ေသဆုံးေနေသာဆဲလ္အေရအတြက္မ်ားတိုးပြါးလာမည္ျဖစ္ပါသည္။ႏြားနို ့အတြင္းရွိေသြးျဖဴဥနွင့္ေသဆုံးေန
ေသာဆဲလ္အေရအတြက္မွာ၊ဤေသြးျဖဴဥနွင့္နို့ေၾကာင္းမွကြာက်လာေသာအပီသီလီရယ္ဆဲလ္(Epithelial cells)ျဖစ္ပါ
သည္။ထို့အျပင္၊ႏြားနို့အတြင္းရွိေသြးျဖဴဥနွင့္ေသဆုံး က်န္းမာေသာႏို႔စားႏြား၏ Somatic Cells အေရအတြက္ မွာပံုမွန္အားျဖင့္ 2သိန္း/ml ႏွင့္ေအာက္ ျဖစ္သည္။ ေနေသာဆဲလ္အေရအတြက္မွာႏြားနို ့ေနေသာဆဲလ္အေရအတြက္မွာႏြားနို ့သည္ သန္႔စင္ေသာအရည္ အေသြးရွိ/မရွိကိုအကဲျဖတ္စစ္ေဆးခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳပါသည္။

9 အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပုိင္း ႏွင့္ ခြါေရာဂါ
(1) ႏုိ႔စားႏြားသည္ မူလက အပင္စားသတၱဝါျဖစ္ၿပီး ျမက္စားေသာ သတၱဝါျဖစ္ေသာ္လည္း လက္ရွိအခ်ိန္တြင္မူ
ျမင့္မားစြာ ႏြားႏုိ႔ထုတ္လုပ္ႏုိင္ရန္အတြက္ ေကာက္ပဲသီးႏံွတုိ႔၏ ကစီဓာတ္(Starch) ေကြၽးသည့္ပမာဏမွာ
မ်ားလာပါသည္။
(2) ေကာက္ပဲသီးႏံွတုိ႔၏ ကစီဓာတ္(Starch) သည္ ပထမအစာအိမ္ (လူးမန္)ရွိ အစာေျခမႈအျမန္ႏႈန္းမွာ ျမက္ပင္၏
အမွ်င္ႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အလြန္ျမန္ၿပီး ၎တုိ႔ကုိ အမ်ားအျပား ေကြၽးမႈေၾကာင့္ အေငြ႕ျပန္လြယ္ေသာ အဆီအက္ဆစ္
ႏွင့္ လက္တစ္အက္ဆစ္ ထုတ္လုပ္မႈပမာဏ မ်ားလာပါမည္။
(3) ထုိ႔အတြက္ ေကာက္ပဲသီးႏံွေကြၽးတာ မ်ားလွ်င္ လူးမန္၏ pH (ဟုိက္ဒရုိဂ်င္ အုိင္းယြန္း ျပင္းအား) ေလ်ာ့က်မႈျဖစ္ၿပီး
လူးမန္အစာအိမ္အတြင္းအက္ဆစ္တုိးျခင္းေရာဂါလကၡဏာ၊ ခြါေရာဂါကုိ ျဖစ္ပြါးေစႏုိင္သည့္ အႏၲရာယ္ရွိပါသည္။
(4) ဂ်ပန္ႏုိင္တြင္မူ ေျခလက္အဂၤါ ထိခုိက္မႈ (ခြါနာေရာဂါ(Laminitis)၊ ခြါေရာဂါ) ေၾကာင့္ စြန္႔ပစ္ရသည္က မ်ားသည္။

41

(5) ေျခလက္အဂၤါ ထိခုိက္မႈမွာ ႏုိ႔စားႏြားမ်ား၏ အာဟာရဓာတ္ႂကြယ္ဝေသာအစာကုိ ေရြးစားျခင္း(အစာမ်ားကုိ ေရြးစားျခင္း) ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။
(6) ေအာက္ပါဇယားတြင္မူ စတုတၳအစာအိမ္ေနရာ ပံုမွန္မရွိျခင္း ၊ လူးမန္အစာအိမ္အတြင္းအက္ဆစ္တုိးျခင္း၊
ခြါနာေရာဂါ(Laminitis) ျဖစ္ေနေသာ ႏြား၏ အေျခအေနကုိ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

ႏုိ႔စားႏြား ၏ အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပုိင္းေရာဂါ ႏွင့္ ခြါနာေရာဂါ(Laminitis)ေရာဂါမ်ား
စတုတၳအစာအိမ္ေနရာ

ႏုိ႔စားႏြား ၏ ေရာဂါလကၡဏာ

ျဖစ္ပြါးရသည့္ အေၾကာင္းရင္း
ေမြးဖြားၿပီးခ်က္ခ်င္း အစာၾကမ္းမလံုေလာက္ျခင္း၊

အစာစားခ်င္စိတ္မမွန္ျခင္း၊ မရႊင္မလန္းျဖစ္ျခင္း၊ ႏုိ႔ထြက္ပမာဏေလ်ာ့က်ျခင္း

ပံုမွန္မရွိျခင္း

အာဟာရဓာတ္ႂကြယ္ဝေသာအစာအမ်ားအျပားေကြၽးျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ျဖစ္လြယ္ျခင္း

လူးမန္အစာအိမ္

ေကာက္ပဲသီးႏံွတုိ႔၏ ကစီဓာတ္(Starch) အမ်ားအျပား စားျခင္းေၾကာင့္ ပထမအစာအိမ္ (လူးမန္)တြင္

အစာစားခ်င္စိတ္မမွန္ျခင္း၊ ပထမအစာအိမ္ လႈပ္ရွားမႈ ေလ်ာ့က်ျခင္း၊ ႏုိ႔ထြက္ပမာဏ ေလ်ာ့နည္းျခင္း၊

အက္ဆစ္တုိးျခင္း

လက္တစ္အက္ဆစ္ မ်ား စုလာၿပီး pH ေလ်ာ့က်မႈ ျပင္းထန္လာျခင္း

အသည္းအလုပ္လုပ္ႏုိင္စြမ္း ေလ်ာ့က်ျခင္း

ခြါနာေရာဂါ

လူးမန္အစာအိမ္အတြင္း အက္ဆစ္တုိးျခင္း ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ လက္တစ္အက္ဆစ္၊ဟစၥတာမင္းဓာတ္တုိ႔က

လမ္းေလွ်ာက္ရခက္ေသာေၾကာင့္ စားက်င္းႏွင့္ေသာက္ေရခြက္တုိ႔အနားမသြားျခင္း၊

(Laminitis)ခြါ၏ အေရျပားရွိ ဆံျခည္မွ်င္ေသြးေၾကာမ်ားကုိ အက်ဳိးသက္ေရာက္ေစကာ ေရာင္ေစပါသည္။

အစာစားသည့္ပမာဏ ေလ်ာ့နည္းျခင္း၊ ႏုိ႔ထြက္ပမာဏေလ်ာ့က်ျခင္း နို ့စားႏြားသားေပါက္ျခင္း
・မီးဖြားျပီးေနာက္နို ့စားႏြားသည္ပ်မ္းမ်ွအားျဖင့္21ရက္ျခားျပီးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္အခ်ိန္ကာလထပ္ခါတလဲလဲျဖစ္
ေပၚေနမည္ျဖစ္ပါသည္။
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္အခ်ိန္ကာလကိုမလြတ္ေစဘဲ၊လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။လတ္တ
ေလာပိုင္းတြင္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္းတစ္နည္းတည္းမဟုတ္ဘဲ၊အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြား၏သေႏၶတည္ျပီးဥ
ကိုေရႊ ့ေျပာင္းသည့္သေႏၶသားေျပာင္းေရႊ႕ျခင္းကိုလည္းမ်ားစြာလုပ္ကိုင္ေနျပီျဖစ္ပါသည္။
・အမ်ားအားျဖင့္ ေအးခဲထားေသာသုတ္ရည္ကုိ အသံုးျပဳပါသည္။
・နို ့စားႏြားသည္လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္လာပါက၊လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားနီရဲလာျပီး၊သလိပ္ရည္မ်ားထြက္လာပါ
မည္။
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္အျမင့္ဆုံးတက္ေနခ်ိန္တြင္အျခားႏြားမ်ားခြတက္လာေသာ္လည္း၊ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္ျခင္းကိုခြင့္ျပဳ
သည့္အေျခအေနကို(မတ္တတ္ရပ္၍လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနျခင္း)ျဖစ္ျပီး၊၎ကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာင္ျခင္းသည္အ
ေရးၾကီးပါသည္။
・သေႏၶတည္ျပီးျခင္းရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးရန္မွာကိုယ္ဝန္ေဆာင္စစ္ေဆးမႈကိုျပဳလုပ္ပါမည္။
・နို ့စားႏြားကိုကေလးမီးဖြားေစသည့္အခ်ိန္ကာလအပိုင္းအျခားသည္တစ္နွစ္လ်ွင္တစ္ၾကိမ္ကအသင့္ေတာ္ဆုံးျဖစ္ပါသည္။

42လူ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း မီးဖြား
・နို ့စားႏြားမ်ားမီးဖြားခ်ိန္ရွိႏြားေပါက္ကေလး၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာ45kgခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။
・လူကမကူညီေသာသဘာဝအေလ်ာက္မီးဖြားေစျခင္းသည္အသင့္ေတာ္ဆုံးျဖစ္ေသာ္လည္း၊ေမြးျမဴရန္ခက္ခဲေသာအခ်ိန္
တြင္ကူညီေမြးဖြားေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
・ေမြးဖြားမႈကိုကူညီခ်ိန္တြင္မိခင္ႏြားမၾကီး၏ေမြးလမ္းလမ္းေၾကာင္းကိုထိခိုက္ေစျခင္း၊ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားမကူးစက္ေစဂရု
ျပဳလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
・ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားေမြးဖြားျပီး6နာရီခန္ ့ၾကာျပီးအတြင္း၊အခ်င္း(ေမြးဖြားျပီး)ကိုစြန္ ့ထုတ္ပါမည္။
・ေမြးဖြားလာေသာႏြားေပါက္ကေလးကိုမိခင္ႏြားမၾကီးမွလ်ွာျဖင့္လ်က္၍ခႏၶာကိုယ္ကိုေျခာက္ေသြ ့ေစျပီး၊ေျခာက္ေသြ ့ေနေသာအခင္းအေပၚတြင္ႏြားေပါက္ကေလးကိုေရႊ ့ေျပာင္းေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။ နို ့ဦးရည္ကိုတိုက္ျခင္း
・ေမြးဖြားလာေသာႏြားေပါက္ကေလးကိုပရိုတင္းဓာတ္သယ္ပို ့သည့္ေမာ္လီၾကဴး(globulin)မ်ားပါဝင္မႈမ်ားျပားေသာနို ့ဦးရည္ကိုတိုက္ျပီး၊ကိုယ္ခံအားကိုအားျပင္းေစျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။
・ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားကိုေမြးဖြားျပီးေနာက္အနည္းဆုံး3ရက္နို ့ဦးရည္ကိုတိုက္ျခင္းသည္သင့္ေတာ္ပါသည္။ ႏြားငယ္ကေလးမ်ား ၏ ႏုိ႔တုိက္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း ႏွင့္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း
(1) ႏုိ႔ျပတ္ျခင္းကုိ 6ပတ္သားျဖင့္ျပဳလုပ္သည့္ အေစာပုိင္းကာလ ႏုိ႔ျဖတ္သည့္ပံုစံ ကုိ အၾကံျပဳၾကၿပီး ထုိအခါ
အစာေကြၽးသည့္ပံုစံမွာ ေအာက္ပါဇယားအတုိင္းျဖစ္သည္။

43အေစာပုိင္းကာလ ႏုိ႔ျဖတ္သည့္ပံုစံတြင္ အစာေကြၽးျခင္း (နမူနာ)ေမြးဖြားၿပီးေနာက္ 4နာရီအတြင္းတြင္ 1~2 ℓ ၊ 4~6 နာရီအတြင္းတြင္ 2 ℓႏုိ႔ဦးရည္

အစားထုိးႏုိ႔အရည္တစ္ခုတည္းကုိသာ တုိက္ေကြၽးေသာအခါ 1ရက္လွ်င္ 600g ၊အစားထုိးႏုိ႔ ၊ မိခင္ႏုိ႔

(ေရေႏြးတြင္ေဖ်ာ္ၿပီး တုိက္ေကြၽးျခင္း)၊ ႏြားႏုိ႔တစ္ခုတည္းကုိသာ
အသံုးျပဳေသာအခါတြင္မူ 1ရက္လွ်င္ 4.5kg 6ပတ္အထိ တုိက္ေကြၽးသည္။
ႏုိ႔ျပတ္ခ်ိန္သံုး အာဟာရဓာတ္ႂကြယ္ဝေသာအစာ (လူလုပ္ႏုိ႔) ေမြးဖြားၿပီးေနာက္
1ပတ္သားခန္႔မွစ၍ တုိက္ေကြၽးသည္။

Calf Starter

1~2ပတ္သား 0.1 kg / ရက္

2~3ပတ္သား 0.2 kg / ရက္

3~4ပတ္သား 0.5 kg / ရက္

4~5ပတ္သား 0.8 kg / ရက္

5~6ပတ္သား 1.2 kg / ရက္(ထုိ႔ေနာက္ 3လသားအထိ တျဖည္းျဖည္း တုိးၿပီး အမ်ားဆံုး 2.5 kg / ရက္)ျမက္ေျခာက္

အရည္အေသြးေကာင္းေသာ ျမက္ေျခာက္မ်ားကုိ လြတ္လပ္စြာ စားေစျခင္း
(ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ေမြးျမဴေရး အေျခခံစံ ႏုိ႔စားႏြား၊ တိရစၧာန္ေမြးျမဴကုသမႈစနစ္၊ႏုိ႔စားႏြား အပုိင္း 1)(2) ႏုိ႔စားႏြား ၏ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ကာလတြင္မူ ေအာက္ပါ 2ခ်က္ကုိ ရည္မွန္းခ်က္အျဖစ္ ထားပါမည္။
   ① အ ရည္အေသြးေကာင္းမြန္ၿပီး စားသံုးမႈျမင့္မားေသာ အစာၾကမ္းကုိ ေကြၽး၍ ပထမအစာအိမ္ (လူးမန္) ကုိလံုေလာက္စြာ ဖံြ႕ၿဖိဳးေစမည္။
   ② သ င့္ေတာ္ေသာ လႈပ္ရွားမႈျဖင့္ ႂကြက္သားႏွင့္ အရုိးကုိ လံုေလာက္စြာ ဖံြ႕ၿဖိဳးေစမည္။ ႏြားငယ္ကေလးမ်ား၏က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
・ႏြားငယ္ကေလးမ်ားသည္၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊ေသြးဆိပ္တက္ေရာဂါ၊အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါစသည္တို႔ျဖစ္လြယ္ပါသည္။
・ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းျပီး၊ေနေရာင္ျခည္ေကာင္း္၍သန္ ့ရွင္းေသာပတ္ဝန္းက်င္တြင္ျပဳစုပ်ိဳး
ေထာင္ျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။
・ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရာတြင္မ်ားေသာအားျဖင္ႏြားေပါက္တင္းကုပ္နွင့္ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားအတြက္သာ
သုံးေလွာင္အိမ္တို႔ကိုအသုံးျပဳပါသည္။
・ႏြားေပါက္တင္းကုပ္နွင့္ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားအတြက္သာသုံးေလွာင္အိမ္တို႔တြင္အခင္းမ်ားကိုမ်ားစြာခင္းျပီး၊သန္ ့ရွင္းစြာထားရွိရန္လိုအပ္ပါသည္။

44ႏြားေပါက္တင္းကုပ္ ကုိယ္ခႏၶာအေျခအေန ရမွတ္
(1) ကုိယ္ခႏၶာအေျခအေနမွာ ႏုိ႔စားႏြား၏ အေရျပားေအာက္ အဆီ စုေနသည့္ ပမာဏကုိ ေခၚပါသည္။
(2) ကုိယ္ခႏၶာအေျခအေနကုိ ကိန္းဂဏန္းျဖင့္ေျပာင္းထားေသာအရာကုိ ကုိယ္ခႏၶာအေျခအေန ရမွတ္ ဟုေခၚၿပီး၊
BCSျဖင့္ ေဖာ္ျပပါသည္။
(3) BCS သည္ 2.0 ~ 5.0 ေဘာင္အတြင္းတြင္ ေဖာ္ျပပါသည္။
(4) BCSတုိင္းတာမႈမွာ တင္ပဆံုရုိး၊
တင္(ခါးေထာင့္)၊ တင္ပါးရုိးမွေပါင္ေအာက္ပုိင္းတစ္ေလွ်ာက္(Sciaticia)၊ ေဘးအစြန္း၊ Sciaticia ၏အရြတ္၊ Sacroiliac အရြတ္တုိ႔ကုိ
ၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ သတ္မွတ္ပါသည္။
(5) BCS သည္ ႏုိ႔စားႏြား ေမြးဖြားမႈႏွင့္ သားေပါက္မႈရလဒ္တုိ႔ႏွင့္ အလြန္နီးစပ္စြာ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္သည့္အတြက္
ႏုိ႔စားႏြား ေမြးဖြားကာလႏွင့္ ခ်ိန္ညိႇထားေသာ ရည္မွန္းတန္ဖုိးကုိ ေအာက္ပါအတုိင္း သတ္မွတ္ထားပါသည္။
① ေမြးဖြားခ်ိန္မွာ 3.50 ခန္႔ ၊ 3.25~3.75 ေဘာင္အတြင္းဟု သတ္မွတ္သည္။
② စတင္ႏုိ႔ရည္လုိက္ၿပီးေနာက္ အမ်ားဆံုး နိမ့္က်သည့္ အက်ယ္မွာ 0.75~1.0 အထိ ဟုသတ္မွတ္သည္။
③ ေနာက္အက်ဆံုး ေမြးဖြားၿပီး ရက္ 100 ခန္႔အထိေနာက္ဆံုးထားၿပီး ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာမႈ စတင္ေစမည္။
④ ႏုိ႔ခမ္းခ်ိန္တြင္မူ 3.25 ~ 3.75 ေဘာင္အတြင္း ဟု သတ္မွတ္သည္။

45

ကိယု ္ခႏ ၶာအေျ ခအေန< ရုိးရွင္းသည့္ ကုိယ္ခႏၶာအေျခအေနရမွတ္ သတ္မွတ္မႈ နမူနာ >ရုိးရွင္း BCS= 2 ပိန္ျခင္း
တစ္ကုိယ္လံုး : ဓာတ္ပံုမွာ အလြန္အမင္း ပိန္ျခင္း ဟု သတ္မွတ္သည္။

တင္ပါး : V စာလံုး

တက္ႂကြမႈမရွိပဲ ဝမ္းဗုိက္၏လိပ္တက္ႏုိင္စြမ္းမွာ ေမွ်ာ္လင့္၍ မရႏုိင္ပါ။

တင္(ခါးေထာင့္) ႏွင့္ တင္ပါးရုိးမွေပါင္ေအာက္ပုိင္းတစ္ေလွ်ာက္
(Sciaticia)မွာ ခြၽန္ထြက္ေနသည္။

ရုိးရွင္း BCS= 3 သာမနတစ္ကုိယ္လံုး : ဓာတ္ပံုမွာ အနည္းငယ္အဆီစုေနေသာ္လည္း

တင္ပါး : V စာလံုး

သာမန္ဟုသာ သတ္မွတ္သည့္ ေဘာင္အတြင္းျဖစ္သည္။

တင္(ခါးေထာင့္) ႏွင့္ တင္ပါးရုိးမွေပါင္ေအာက္ပုိင္းတစ္ေလွ်ာက္

ခႏၶာကုိယ္အစိတ္အပုိင္းမွာ ေကာက္ေၾကာင္းထင္ရွားၿပီး

(Sciaticia) မွာ လံုးဝုိင္းေနသည္။

လံုလံုေလာက္ေလာက္ စြမ္းရည္ျပမည္ဟု ထင္ရသည္။

ရုိးရွင္း BCS= 4 ဝျခင္း
တစ္ကုိယ္လံုး : ဓာတ္ပံုမွာ အလြန္အမင္း ဝျခင္း ဟု သတ္မွတ္သည္။

တင္ပါး : U စာလံုး

အဆီပုိမ်ား အေရျပားေအာက္တြင္ အခုိင္အမာ စုေနၿပီး

တင္(ခါးေထာင့္) ႏွင့္ တင္ပါးရုိးမွေပါင္ေအာက္ပုိင္းတစ္ေလွ်ာက္

ေကာက္ေၾကာင္းမွာ အလြန္အမင္း မထင္ရွားပါ။

(Sciaticia)မွာ အဆီျဖင့္ ကြယ္ေပ်ာက္ေနသည္။

ေမြးဖြားၿပီးေနာက္ပုိင္းရွိ ျပႆနာမ်ားအတြက္ စိတ္ပူရသည္။

ဓာတ္ပံုပံ့ပုိးသူ ( တစ္ကုိယ္လံုး 3ပံု ) : NARO (National Agriculture and Food Research Organization အႀကီးတန္း သုေတသန ပညာရွင္ Nishiura akiko
ဓာတ္ပံုပံ့ပုိးသူ ( တင္ပါး 6 ပံု) : တုိခ်ိဂိခရုိင္ျခံေမြးတိရစၧာန္ေမြးျမဴေရး သုေတသနစင္တာ

46 က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အမ်ိဳးအစားမ်ား
・နို ့စားႏြား၏က်င္ၾကီးက်င္ငယ္တြင္အစုိင္အခဲပုံစံ၊slurryပုံစံ၊အရည္ပုံစံတို႔3မ်ိဳးရွိပါသည္။
・အစုိင္အခဲပုံစံဆိုသည္မွာႏြားေခ်းကိုခြဲထားေသာအရာျဖစ္ျပီး၊ႏြားေခ်းနွင့္အခင္းတို႔ေရာစပ္ထားေသာအရာျဖစ္ျပီး၊ဤအရာ
မွႏြားေခ်းေျမဩဇာထုတ္လုပ္ပါမည္။
・အရည္ပုံစံဆုိသည္မွာႏြားေခ်းနွင့္ခြဲျခားထားေသာႏြားေသးျဖစ္ပါသည္။
・slurryပုံစံဆိုသည္မွာႏြားေခ်းနွင့္ႏြားေသးတို႔ကိုေရာစပ္ထားေသာအရာျဖစ္ျပီး၊တုိင္ကီတြင္သိုေလွာင္ျပီး၊ေျမဩဇာနွင့္မီ
သိန္းဓာတ္ေငြ ့ထုတ္လုပ္ျခင္းအတြက္အသုံးျပဳပါသည္။

က်င္ၾကီးက်င္ငယ္မ်ားျဖင့္ညစ္ေပေနေသာအခင္းနွင့္၎အခင္း

Slurryတိုင္ကီ

နွင့္အတူတကြက်င္ၾကီးက်င္ငယ္မ်ားကိုသယ္ထုတ္သည့္စက္
ကိရိယာျဖင့္ႏြားျခံမွသယ္ထုတ္ခဲ့သည့္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္မ်ား သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာထုတ္လုပ္ျခင္းနွင့္အသုံးျပဳျခင္း
・သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာသည္နို ့စားႏြားေခ်း၊တိရစာၦန္ေခ်းနွင့္အခင္းတို႔ကိုေလဝင္ေကာင္းေသာ(ေအာက္ဆီ
ဂ်င္ရွိေသာပတ္ဝန္းက်င္)ေနရာတြင္ခြဲျခားျပီး၊ေရဓာတ္ပါဝင္နႈန္းကိုနိမ့္က်ေစေသာပစၥည္းျဖစ္ပါသည္။
・အရည္အေသြးေကာင္းေသာသဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာကုိထုတ္လုပ္ရန္အတြက္ေလကိုလုံေလာက္စြာေပးရန္
လိုအပ္ျပီး၊ထို ့အတြက္ေမႊေနွာက္ျခင္း(ေမႊေနွာက္၊ေရာစပ္)ကိုလုပ္ေဆာင္ပါသည္။
・သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာကိုေျမဩဇာအျဖစ္အသုံးျပဳပါသည္။အေျခာက္ခံထားေသာသဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ ေျမဩဇာသည္ႏြားျခံတြင္အခင္းအျဖစ္ျပန္လည္အသုံးျပဳနုိင္ျပီး၊ထိုကဲ့သို ့အသုံးျပဳျခင္းကို(ျပန္လည္အသုံးျပဳသဘာဝ
ပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩဇာ)ဟုေခၚပါသည္။
・ေျမဩဇာ မွာ ေရဓာတ္ပါဝင္မႈပမာဏက 60 ~65%ခန္႔မွာ အေကာင္းဆံုး ဟုသတ္မွတ္ၾကၿပီး ထုိအတြက္
အကူကုန္ၾကမ္းမ်ားစသည္တုိ႔ကုိ ေရာေႏွာကာ ေျမဩဇာထုတ္လုပ္မႈကုိ ျပဳလုပ္ၾကသည္။
・ေျမဩဇာျဖစ္ျခင္းမွာ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ျဖစ္လွ်င္ အပူခ်ိန္ ျမင့္တက္လာမည္။ ထုိအခါ အပူခ်ိန္မွာ 70~80℃ျဖစ္လာၿပီး ထုိအပူခ်ိန္ျဖင့္ ေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ ဘက္တီးရီးယားပုိးမ်ား၊ကပ္ပါးပုိးေကာင္မ်ား၊ေပါင္းျမက္မ်ဳိးေစ့မ်ား
စသည္တုိ႔မွာ ေသဆံုးၾကသည္။

47

ႏြားေခ်းေျမဩဇာကေစာ္ေဖာက္ရုံ

48

2အသားစားႏြား

1 ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား (အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ိဳးအစား)ဂ်ပန္ႏြားမွာ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ ေမြးျမဴသူမ်ားက ကာလရွည္ၾကာစြာ အခ်ိန္ေပးၿပီး ပုိမုိေကာင္းမြန္ေအာင္ ျပဳျပင္မ်ဳိးစပ္၍
ရလာေသာ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံသီးသန္႔ပုိင္ ႏြားမ်ဳိး ျဖစ္ၿပီး တန္ဖုိးထား ထိန္းသိမ္းထားပါသည္။ ထုိအမ်ဳိးအစားမွာ အနက္ေရာင္အေမႊး
ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား (အမဲေရာင္)၊ နီညိဳေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား(ဝါၾကင့္ၾကင့္အညိဳေရာင္)၊ဂ်ပန္ဦးခ်ဳိတုိအမ်ဳိးအစား
၊ဦးခ်ဳိမပါေသာဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား တုိ႔ရွိေသာ္လည္း အမ်ားဆံုး ေမြးၾကသည္မွာ အနက္ေရာင္အေမႊး
ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား ျဖစ္သည္။ အနက္ေရာင္အေမႊး ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား ၏ သဘာဝဗီဇမွာ သိမ္ေမြ႕က်ဳိးႏံြပါသည္။
(1) သားေပါက္မည့္ႏြားမ၏အာဟာရဓာတ္ထိန္းသိမ္းျခင္း
[1] သားေပါက္မည့္ႏြားမကိုသဘာဝအေလ်ာက္နို ့တိုက္ေကြ်းျပီးျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းတြင္လုပ္ေဆာင္ေသာအာဟာရဓာတ္
ထိန္းသိမ္းျခင္း
〇ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျပီး8လမွ10လၾကားကာလ
・မီးမဖြားမီ2လမွမီးဖြားခ်ိန္အတြင္းသေႏၶသားသည္အလြန္လ်ွင္ျမန္စြာၾကီးထြားလာပါမည္။
・မိခင္ႏြားမၾကီး၏ခႏၶာကိုယ္ကိုထိန္းသိမ္းရန္လိုအပ္သည့္အာဟာရဓာတ္နွင့္သေႏၶသား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအတြက္လို
အပ္ေသာအာဟာရဓာတ္တို႔လိုအပ္ပါသည္။
〇နို ့တိုက္အခ်ိန္ကာလ
・နို ့ထြက္ပမာဏအလိုက္ေကြ်းသည့္အစာပမာဏလိုအပ္ပါသည္။
・မိခင္ႏြားမၾကီး၏အာဟာရဓာတ္အေျခအေနအလိုက္ အစာပမာဏအတုိးအေလ်ာ့လုပ္ရန္လိုအပ္ပါသည္။
[2] လူလုပ္နို ့ကိုတုိက္၍ေမြးျမဴေသာသားေပါက္ႏြားမ၏အာဟာရဓာတ္ထိန္းသိမ္းျခင္း
သဘာဝအေလ်ာက္နို ့တိုက္ေကြ်း၍ေမြးျမဴေသာသားေပါက္ႏြားမနွင့္နႈိင္းယွဥ္ပါလ်ွင္၊နို ့တုိက္အခ်ိန္ကာလတိုေတာင္းပါသည္။
〇ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္
・သဘာဝအေလ်ာက္နို ့တိုက္၍ေမြးျမဴေသာသားေပါက္ႏြားမနွင့္တူညီပါသည္။
〇နို ့တိုက္အခ်ိန္ကာလ
・ေကြ်းသည့္အစာပမာဏမွာကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျပီး8လမွ10လၾကားကာလတြင္ေကြ်းသည့္ပမာဏအတုိင္းဆက္ေကြ်းပါမည္။
・မိခင္ႏြားမၾကီး၏အာဟာရဓာတ္အေျခအေနအလိုက္သင့္ေတာ္သည့္အစာပမာဏကိုေကြ်းရန္လိုအပ္ပါသည္။
(2) အသားစားႏြားမသားေပါက္ျခင္း
・မီးဖြားျပီးအသားစားႏြားမသည္ပ်မ္းမ်ွအားျဖင့္21ရက္ျခားျပီးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္အခ်ိန္ကာလထပ္ခါတလဲလဲျဖစ္ေပၚ
ေနမည္ျဖစ္ပါသည္။
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္အခ်ိန္ကာလကိုမလြတ္ေစဘဲ၊လူ ့လက္ျဖင့္ သေႏၶတည္ေစျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။
・ဂ်ပန္ႏြား၏ သုတ္ရည္ ႏွင့္ မ်ဳိးဥမွာ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ ေမြးျမဴသူမ်ားအတြက္ အလြန္ အေရးႀကီးေသာ
အရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မပ်က္စီးမဆံုး႐ံႈးရေစရန္ ေသာ့ခတ္သိမ္းႏုိင္သည့္ ေနရာတြင္ ထိန္းသိမ္းျခင္း
စသျဖင့္ ေလ်ာ္ကန္စြာ စီမံထိန္းသိမ္းျခင္းမွာ အေရးႀကီးပါသည္။

49

・အသားစားႏြားမသည္လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္လာပါက၊လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားနီရဲလာျပီး၊သလိပ္ရည္မ်ားထြက္လာပါမည္။
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္အျမင့္ဆုံးတက္ေနခ်ိန္တြင္အျခားႏြားမ်ားခြတက္လာေသာ္လည္း၊ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္ျခင္းကိုခြင့္ျပဳ
သည့္အေျခအေနကို(မတ္တတ္ရပ္၍လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနျခင္း)ျဖစ္ျပီး၊၎ကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာင္ျခင္းသည္အ
ေရးၾကီးပါသည္။
・သေႏၶတည္ၿပီးျခင္း ရွိ/မရွိကုိ စစ္ေဆးျခင္းကုိ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္စစ္ေဆးမႈ(စစ္ေဆးျခင္း)ျဖင့္ ျပဳလုပ္ပါမည္။
・အသားစားႏြားမကိုကေလးမီးဖြားေစသည့္အခ်ိန္ကာလအပိုင္းအျခားသည္တစ္နွစ္လ်ွင္တစ္ၾကိမ္ကအသင့္ေတာ္ဆုံးျဖစ္ပါသည္။

လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနခ်ိန္တြင္လုပ္ေဆာင္ေသာအျပဳအမူ

(3) မီးဖြား
・အသားစားႏြားမၾကီး၏မီးဖြားခ်ိန္ရွိႏြားေပါက္ကေလး၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာ30kgခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။
・လူကမကူညီေသာသဘာဝအေလ်ာက္မီးဖြားေစျခင္းသည္အသင့္ေတာ္ဆုံးျဖစ္ေသာ္လည္း၊ေမြးျမဴရန္ခက္ခဲေသာအခ်ိန္
တြင္ကူညီေမြးဖြားေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
・ေမြးဖြားမႈကိုကူညီခ်ိန္တြင္မိခင္ႏြားမၾကီး၏ေမြးလမ္းလမ္းေၾကာင္းကိုထိခိုက္ေစျခင္း၊ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားမကူးစက္ေစရန္
မျဖစ္မေနဂရုျပဳလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
・ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားေမြးဖြားျပီး6နာရီခန္ ့ၾကာျပီးအတြင္း၊အခ်င္း(ေမြးဖြားျပီး)ကိုစြန္ ့ထုတ္ပါမည္။
・ေမြးဖြားလာေသာႏြားေပါက္ကေလးကိုမိခင္ႏြားမၾကီးမွလ်ွာျဖင့္လ်က္၍ခႏၶာကိုယ္ကိုေျခာက္ေသြ ့ေစျပီး၊ေျခာက္ေသြ ့ေနေသာအခင္းအေပၚတြင္ႏြားေပါက္ကေလးကိုေရႊ ့ေျပာင္းေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
(4) အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ိဳးအစားိဳးႏြားငယ္မ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
[1] ေပါက္ဖြားခါစခ်ိန္၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္
အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ိဳးအစား၏ေပါက္ဖြားခါစခ်ိန္၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာ28kgခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။

မီးဖြားျပီးျပီးခ်င္း

သဘာဝအေလ်ာက္နို ့တိုက္ျခင္း

50လူလုပ္နို ့တိုက္ျခင္း

[2] နို ့ဦးရည္ကိုတိုက္ျခင္း
ေမြးဖြားျပီးေနာက္2ရက္~3ရက္မွာနို့ဦးရည္ကိုတိုက္ပါမည္။နို ့ဦးရည္တြင္ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားကိုေရာဂါကူးစက္
ျခင္းမွကာကြယ္ေပးနိုင္သည့္အင္အားရွိေသာပရိုတင္းဓာတ္သယ္ပို ့သည္ေမာ္လီၾကဴးမ်ားပါဝင္သျဖင့္မျဖစ္မေနတိုက္ပါ
မည္။[3] ေမြးဖြားျပီးေနာက္အစာေကၽြးျခင္းအစီစဥ္
ဂ်ပန္ေမြးျမဴေရးစံႏႈန္း ၊ အသားစားႏြား (2008ခုႏွစ္ ထုတ္) အေစာပုိင္းကာလ ႏုိ႔ျဖတ္သည့္ပံုစံရွိ အစာေကြၽးမႈအစီအစဥ္
(ႏုိ႔ဦးရည္တုိက္ၿပီးေနာက္)ကုိ ေအာက္ပါဇယားတြင္ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
အစားထိုးနို ့တြင္အဆီမပါေသာနို ့မႈန္ ့၊နို ့ဓမ္းၾကည္အေျခာက္၊ေကာက္ပဲသီးနွံအ
မႈန္ ့မ်ားပါဝင္ပါသည္။လူလုပ္နို ့တြင္နို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္တြင္အစုိင္အခဲအစာျဖစ္ေသာ
ဂ်ဳံ၊မုေယာစပါး၊ေျပာင္းဖူး၊ပဲပိစပ္အမႈန္ ့တို႔ပါဝင္ပါသည္။

ေမြးၿပီးေနာက္ရက္

အစားထုိးႏုိ႔တုိက္ေကြၽးသည့္ပမာဏ လူလုပ္ႏုိ႔ တုိက္ေကြၽးသည့္ပမာဏ

ျမက္ေျခာက္

( ေလျဖင့္ အေျခာက္ခံထားေသာ အစာ g / ရက္) (ေလျဖင့္ အေျခာက္ခံထားေသာ အစာ g / ရက္)8-13 ရက္

400

14-17 ရက္500

18-21 ရက္

500

100

22-28 ရက္

500

200

29-35 ရက္

500

300

36-42 ရက္

500

500

43-49 ရက္

250

800

7- 8 ပတ္

(250)

1200

8- 9 ပတ္

(250)(1000)

9-10 ပတ္

(250)

1400

10-11 ပတ္(1200)

11-12 ပတ္1500

12-13 ပတ္(1300)

13-14 ပတ္1600

လြတ္လပ္စြာ အစာစားျခင္း

1700
1800
1900
( ) အတြင္း : 7ပတ္သားေနာက္ပုိင္းတြင္လည္း ႏုိ႔ဆက္တုိက္ေသာအခါတြင္ ေကြၽးေသာ အစာပမာဏ
အစားထုိးႏုိ႔ : အစားထုိးႏုိ႔ ကုိ ေဖ်ာ္ေသာ ေရေႏြးအပူခ်ိန္မွာ ႏြားငယ္ကေလးေသာက္ခ်ိန္တြင္ မိခင္ႏုိ႔ ႏွင့္အတူျဖစ္ၿပီး
38~40℃ ရွိေစရန္ ျပဳလုပ္ျခင္းမွာ အေျခခံျဖစ္သည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ 45~50℃ ရွိေသာ ေရေႏြးျဖင့္ ေဖ်ာ္လွ်င္
ေကာင္းပါသည္။ အစားထုိးႏုိ႔ကုိ ေဖ်ာ္ေသာအခါတြင္ ေရေႏြးကုိ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားၿပီး ထုိအထဲတြင္
အစားထုိးႏုိ႔ကုိ ထည့္ကာ ေမႊ၍ ေပ်ာ္ဝင္ေစပါမည္။ (National Beef Cattle Promotion Fund Association,
Central Livestock Association (ႏုိ႔စား၊အသားစားႏြား၏ အာဟာရစီမံထိန္းခ်ဳပ္ေရးနည္းပညာ) 2006ခုႏွစ္)51

[4] ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္
ေပါက္ဖြားျပီးစႏြားေပါက္ကေလးမ်ားသည္ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္ပိုးမႊားမ်ားကိုတိုက္ခိုက္နိုင္သည့္အင္အားနည္း
ပါးျပီး၊ႏြားမၾကီးမွေရာဂါပိုးကူးစက္ျခင္းကိုကာကြယ္ရန္ႏြားေပါက္တင္းကုပ္စသည့္ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားအတြက္သီးသန္ ့အေဆာက္အအုံသို ့ေရႊ ့ေျပာင္းျပီးထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ပါမည္။ (နို ့စားႏြားအပုဒ္၊စာမ်က္နွာ44၊ ( ႏြားငယ္ကေလးမ်ား၏က်န္း
မာေရးေစာင့္ေရွာက္ျခင္း)ကိုၾကည့္ရႈေလ့လာေပးပါ။
လူလုပ္နို ့နွင့္ျမက္ေျခာက္တို႔ကိုေန႔စဥ္လတ္ဆတ္ေသာအရာကိုေကြ်းပါမည္။ျမက္ေျခာက္မွာအရည္အေသြး
ေကာင္းမြန္ေသာအရာကိုေကြ်းပါမည္။
၀မ္းေလွ်ာျခင္းနွင့္ဝမ္းေပ်ာ့ျခင္းတို႔ကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းကိုတိက်ေသခ်ာစြာလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါသည္(စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ေစျခင္းနွင့္အာဟာရဓာတ္မလုံေလာက္ျခင္းေၾကာင့္ကိုယ္
ခံအားက်ဆင္းျခင္း)၊(အေအးဒဏ္၊ေျခာက္ေသြ ့မႈမ်ားေၾကာင့္အသက္ရႈေလျပြန္အေျမွးထိခိုက္ျခင္း)၊(အမုိနီယားဓာတ္ေငြ ့ေၾကာင့္အေျမွးမ်ားထိခိုက္ျခင္း)တို႔ျဖစ္ပြါးေနေသာအေျခအေနတြင္ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာကူးစက္ခံရျပီးေရာဂါျဖစ္
ပါမည္။ထိုကဲ့သို ့ျဖစ္ပြါး ျခင္းကိုကာကြယ္နိုင္ရန္အတြက္၊(ေမြးျခံမွအမုိနီယားကိုရွင္းလင္းျခင္း)၊(ႏြားျခံကိုသန္ ့ရွင္းေရး
လုပ္ျခင္း)၊(ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားကိုအပူေပးျခင္း)၊(စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ေစေသာအရာကိုေလ်ာ့ခ်နိုင္ရန္အတြက္
အစာကိုလုံေလာက္စြာေကြ်းျခင္း)၊(နို ့ဦးရည္ကိုတိုက္ျခင္း)တို႔အေရးၾကီးပါသည္။
(5) ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနခ်ိန္အတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္
ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ဆိုသည္မွာအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနသည့္အသားစားႏြားျဖစ္ပါကနို ့ျပတ္အခ်ိန္မွအသား
တက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈစတင္ခ်ိန္ကိုေခၚပါသည္။ဤအခ်ိန္ကာလသည္အရည္အေသြးေကာင္းေသာအစာၾကမ္းကိုလုံေလာက္
စြာေကြ်းျပီး၊ကလီစာဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ၾကြက္သားနွင့္ကိုယ္ခႏၶာပုံသဏၭာန္ကိုျပည့္၀ေစေရန္လုပ္ေဆာင္ျခင္း
သည္အေရးၾကီးပါသည္။
ႏြားထီးငယ္ကေလးကိုသင္းရန္မွာေမြးဖြားျပီး4လသား~5လသားအရြယ္အတြင္းျပီးစီးေအာင္လုပ္ပါမည္။
(6) အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းသည္10လသား၊300kgခန့္မွစတင္ျပီီး၊
ရုံတစ္ရုံ(အကာအရံ)အတြင္းတြင္ႏြားသုံးေလးေကာင္ကိုအုပ္စုအလိုက္ေမြးျမဴပါမည္။လေပါင္း20ခန့္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝ
ေသာအစာအဓိကထား၍ေကြ်းျပီးအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
[1] အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြား၏အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္တြင္အစာေကြ်းျခင္း
အသားတက္ေစရန္ျပဳစပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ကာလတြင္ေကြ်းမည့္အစာမွာေကာက္ပဲသီးနွံ(ေျပာင္းဖူး၊မုေယာစပါး)စသည္ျဖင့္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာကိုအဓိကထား၍ေကြ်းမည္ျဖစ္ျပီး၊ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္အခ်ိန္ကာလ
တြင္ေကြ်းမည့္အစာၾကမ္းမွာအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္အခ်ိန္ကာလကနဦးပိုင္း(10~16လသားအရြယ္)တြင္
ျမက္ေျခာက္နွင့္စပါးေကာက္ရိုးကိုေရာစပ္၍ေကြ်းေကၽြးပါမည္။ထို ့ေနာက္စပါးေကာက္ရိုးတစ္မ်ိဳးတည္းကိုသာေကြ်းပါမည္။
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္အခ်ိန္ကာလမတိုင္မီ~အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္အခ်ိန္ကာလအယ္ပိုင္း
တြင္ေကြ်းေသာစပါးေကာက္ရိုးပမာဏမွာ2Kg ခန္ ့ျဖစ္ျပီး၊ေနာက္ပိုင္းမွာ1kgခန္ ့ျဖစ္ပါသည္။

52

[2] ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလရွိ အစာေကြၽးသည့္ပမာဏ ႏွင့္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မႈ ရလဒ္ ( စာေမးပြဲအတြက္ နမူနာ)အစာစားသည့္ပမာဏ

ေန႔တုိးကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေရာင္းထုတ္ခ်ိန္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္

( အစာေျခာက္ kg / ရက္ )kg / ရက္

အာဟာရဓာတ္ႂကြယ္ဝေသာအစာ

ေကာက္ရုိး

အေစာပုိင္းကာလ

6.2

1.8

0.97

ေနာက္ပုိင္းကာလ

7.2

0.9

0.67

အေစာပုိင္းကာလ 10လသား ~ 18လသား

kg

725

ေနာက္ပုိင္းကာလ 18လသား ~ 27လသား

[3] အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္အခ်ိန္ကာလအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
အက်ဥ္းခ်ဳပ္
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္အခ်ိန္ကာလေနာက္ပိုင္းတြင္(အစာစားရပ္ျခင္း)ဟုေခၚျပီး၊စားသည့္အစာ
ပမာဏသည္တစ္ေျပးညီမဟုတ္ဘဲတစ္ခါတစ္ရံ အစာစားခ်င္စိတ္ ရုတ္တရက္က်ဆင္းခ်ိန္ ရွိပါသည္။ေန႔စဥ္ေျပာင္းလဲ
ေနေသာအစာပမာဏကိုဂရုတစိုက္ၾကည့္ရႈျပီး၊(အစာစားရပ္ျခင္း)ဟုဆုံးျဖတ္နိုင္ပါကတိရစာၦန္ဆရာဝန္နွင့္တိုင္ပင္ျပီး၊
အေၾကာင္းအရင္းကိုရွာေဖြျပီးအစာေကြ်းနည္းကိုမျဖစ္မေနေျပာင္းလဲရန္လိုအပ္ပါသည္။အစာစားရပ္ျခင္းျဖစ္ေစေသာ
အေၾကာင္းအရင္းမွာမ်ားေသာအားျဖင့္လူးမန္အစာအိမ္အတြင္းအက္ဆစ္တိုးျခင္းျဖစ္ပါသည္။၎သည္ေကာက္ပဲသီးနွံ
မ်ားအလြန္အကြ်ံေကြ်းျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါျဖစ္ပါသည္။
ႏြားသိုးကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရာတြင္အမ်ားဆုံးျဖစ္တတ္ေသာဆီးလမ္းေၾကာင္းနွင့္သက္ဆိုင္ေသာ
အဂၤါအစိတ္အပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ားအနက္ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္းရွိပါသည္။ေရာဂါစျဖစ္ခ်ိန္တြင္လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္း
တြင္အလြန္ေသးငယ္ေသာခဲျဖဴေရာင္ေက်ာက္ကေလးမ်ားကပ္ေနျခင္းကိုေတြ ့ရပါသည္။ေရာဂါျပင္းထန္လာပါက၊ခါးနာ
လာျခင္း၊ဆီးထြက္ ျခင္းကိုတားဆီးျပီး၊စားခ်င္စိတ္ပ်က္လာျခင္း၊ဆီးအိမ္ေပါက္ထြက္ျခင္း၊ဆီးအဆိပ္ေရာဂါတို႔ေၾကာင့္ေသ
ဆုံးနိုင္ပါသည္။ေရာဂါစျဖစ္ခ်ိန္တြင္ျမန္ဆန္စြာရွာေဖြျပီးေတြ ့ရွိပါက၊တိရစာၦန္ဆရာဝန္၏ေဆးစစ္မႈကိုမျဖစ္မေနလုပ္
ေဆာင္ေပးရပါမည္။
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ကာလတြင္ျဖစ္တတ္ေသာအျခားေရာဂါမ်ားမွာဆီးေက်ာက္တည္ေရာဂါ၊လူး
မန္အစာအိမ္ေသြးအက္ဆစ္တိုးေရာဂါတို႔အျပင္၊အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ႏြားတြင္ေလပြဝမ္းေဖာဝမ္းေရာင္
ေရာဂါတို ့ျဖစ္တတ္ပါသည္။ပထမအစာအိမ္တြင္ထြက္ေပၚလာေသာဓာတ္ေငြ ့ကိုေကာင္းမြန္စြာမစြန္ ့ပစ္နိုင္ေသာအခါ
၎ေရာဂါလကၡဏာျဖစ္ပါမည္။
ႏြားသည္ၾကီးမားေသာခႏၶာကိုယ္ကိုေျခေထာက္4ေခ်ာင္းျဖင့္က်ားကန္ထားျပီး၊ထိုကဲ့သို ့လုပ္ရန္အတြက္ခြာကိုပုံမွန္
ပုံသဏၭာန္ျဖစ္ေစရန္လုပ္ေဆာင္ျခင္းမွာအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ႏြား၏က်န္းမာေရးထိန္းသိမ္းေစာင့္
ေရွာက္မႈတြင္မျဖစ္မေနလိုအပ္ပါသျဖင့္ခြာျဖတ္ျခင္းကိုအခ်ိန္ကာလအလိုက္အခ်ိန္မွန္လုပ္ရန္လိုအပ္ပါသည္။

53

ပုံမွန္အလ်ားရွိေသာခြာ

အလြန္အကြ်ံရွည္ေနေသာခြာ

[4] ဂ်ပန္ႏြား၏ အေကာင္လုိက္အသား အဆင့္ခြဲျခင္း
အမဲသားအေရာင္းအဝယ္မွာ အေကာင္လုိက္အသား အဆင့္ခြဲသည့္ရမွတ္ကုိ အေျခခံ၍ ျပဳလုပ္ၾကသည္။
အေကာင္လုိက္အသား ဆုိသည္မွာ ႏြားခႏၶာကုိယ္မွ အတြင္းကလီဇာမ်ား၊သားေရ စသည္တုိ႔ကုိ ဖယ္ရွားထားေသာ
အပုိင္းျဖစ္ပါသည္။ အဆင့္ခြဲျခင္းမွာ အေကာင္လုိက္အသား၏ အမွတ္ 6 ~7နံရုိးၾကားကုိ ဖြင့္ၿပီး၊ ထုိမ်က္ႏွာျပင္ရွိ
အသားတင္ထြက္ရွိသည့္ပမာဏ (Yield) ၊ ပုိက္ပံုစံ အဆီေရာယွက္ေနမႈ၊ အသားအေရာင္ေတာက္မႈ၊ အသား တင္းမႈႏွင့္
အထိအေတြ႕၊ အဆီ ၏အေရာင္ေတာက္မႈႏွင့္အရည္အေသြးကုိ ဆံုးျဖတ္ကာ အဆင့္ခြဲျခင္းျဖစ္သည္။ အနက္ေရာင္အေမႊး
ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား ၏ ထူးျခားခ်က္မွာ ပုိက္ပံုစံ အဆီေရာယွက္ေနမႈအဆင့္မွာ အျခားႏြား(မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား
ႏွင့္ ေဟာ္လ္စတုိင္းအမ်ဳိးအစားႏြားသုိး)ထက္ပင္ ပုိျမင့္မားသည္မွာ ထူးျခားခ်က္ျဖစ္သည္။
အနက္ေရာင္အေမႊး ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား၏ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလ ရွည္ၾကာရသည့္
အေၾကာင္းရင္း 1ခုမွာ ပုိ၍ ျမင့္မားေသာ ပုိက္ပံုစံ အဆီေရာယွက္မႈ အဆင့္ကုိ ျဖစ္ေစလုိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ပုိက္ပံုစံ
အဆီေရာယွက္ေနမႈကုိ အျခားအေခၚအေဝၚျဖင့္ [Shimofuri] ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။
ပုိက္ပံုစံ အဆီေရာယွက္မႈ ကုိ ျမႇင့္တင္ရန္အတြက္ ဗီတာမင္ A ေကြၽးမႈ ထိန္းညိႇျခင္းကုိ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိပါသည္။

2 ေဟာ္လ္စတိုင္း(Holstein)အမ်ဳိးအစားႏြားသိုးနို ့စားႏြားျဖစ္ေသာေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားထီးကိုသင္း၍အသားစားႏြားအျဖစ္ေမြးျမဴပါသည္။ထိုကဲ့သို ့ေမြးျမဴျခင္း
ကိုေယဘုယ်အားျဖင့္ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားသိုးကိုအသားတက္ေစရန္ေမြးျမဴျခင္းဟုေခၚပါသည္။
(1) ေဟာ္လ္စတုိင္းအမ်ဳိးအစား ႏြားငယ္ကေလး ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
[1] ေဟာ္လ္စတုိင္းအမ်ဳိးအစား ႏြားငယ္ကေလး၏ ေပါက္ခါစအခ်ိန္၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္
ေဟာ္လ္စတုိင္းအမ်ဳိးအစား ႏြားငယ္ကေလး၏ ေပါက္ခါစအခ်ိန္ ပ်မ္းမွ်ကုိယ္အေလးခ်ိန္မွာ 45kg ခန္႔ျဖစ္သည္။
[2] ႏုိ႔ဦးရည္တုိက္ျခင္း
ေရွ႕အခန္း (စာမ်က္ႏွာ 49) အနက္ေရာင္အေမႊး ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား ႏွင့္အတူပင္ျဖစ္သည္။
ႏုိ႔ဦးရည္တုိက္ျခင္းမွာ က်န္းမာေသာ ႏြားကုိ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ရန္အတြက္ ပထမေျခလွမ္းျဖစ္သည္။

54

[3] ေမြးၿပီးေနာက္ အစာေကြၽးမႈအစီအစဥ္
အနက္ေရာင္အေမႊး ဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားကဲ့သုိ႔ပင္ ႏုိ႔တုိက္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလ၏
အစာေကြၽးမႈအစီအစဥ္မွာ အလားတူ အဆင့္ျဖင့္ ျပဳလုပ္သည္။တနည္းအားျဖင့္ ႏုိ႔ဦးရည္ကုိ လံုေလာက္စြာ
တုိက္ေကြၽးၿပီးေနာက္ အစားထုိးႏုိ႔ ႏွင့္ လူလုပ္ႏုိ႔ အျပင္ ျမက္ေျခာက္ကုိ တုိက္ေကြၽးမည္(ေရွ႕အခန္း ကုိ ကုိးကားရန္)။
ႏုိ႔ဦးရည္မွ အစားထုိးႏုိ႔ သုိ႔ ေျပာင္းလဲခ်ိန္တြင္မူ ႏြားငယ္ကေလးမ်ားသည္ ဝမ္းေလွ်ာျခင္းျဖစ္လြယ္သည့္အတြက္
တစ္ခါတည္း အကုန္လံုး ေျပာင္းလုိက္ျခင္း မဟုတ္ပဲ အစားထုိးႏုိ႔ တြင္ ႏုိ႔ဦးရည္ကုိ ေရာျခင္းစသျဖင့္ ျပဳလုပ္ကာ
ႏြားငယ္ကေလး၏ အေျခအေနကုိ ၾကည့္ရင္း ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမွာ အေရးႀကီးပါသည္။
ေအာက္ပါဇယားတြင္ အသစ္ေမြးလာေသာ ႏြားငယ္ကေလး၏ ပံုမွန္ မစင္အေျခအေနကုိ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ႏြားငယ္ကေလး၏ ပံုမွန္ မစင္ အေျခအေန
မစင္ ခြဲျခားျခင္း

မစင္ ၏ ထူးျခားခ်က္
မစင္အေရာင္မွာ အဝါေရာင္~နီညိဳေဖ်ာ့ေရာင္၊ အမာမွာ

ေမြးၿပီး ပထမအပတ္

ဆန္ျပဳတ္~ေတာရုိင္းတိရစၧာန္ရွိအဆီဓာတ္ရွိအရာျဖစ္ၿပီး ေစးကပ္မႈရွိကာ
အစုိင္အခဲျဖစ္ေစသည့္ဓာတ္ပစၥည္း လံုးဝမပါဝင္ပါ။ စြန္႔ထုတ္လုိက္သည့္
ပံုစံအတုိင္း တည္ရွိသည္။
မစင္အေရာင္မွာ အဝါေရာင္မွမီးခုိးေရာင္သန္းသည္။ ျမက္ေျခာက္ သုိ႔မဟုတ္

အစားထုိးႏုိ႔ ေျပာင္းလဲၿပီးေနာက္

ေကာက္ရုိး စတင္စားသည့္ အရာမွာ ေတာရုိင္းတိရစၧာန္ရွိအဆီဓာတ္ရွိအရာ၏
ေစးကပ္မႈ၊ အမႈန္႔အေျခအေနရွိအမာရွိသည္။

(2) ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္
အထက္ေဖာ္ျပပါအပုိဒ္ျဖစ္ေသာအနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစား(ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္
ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္)(စာမ်က္နွာ48(4) )နွင့္တူပါသည္။ေအာက္ပါဓာတ္ပုံမွာႏြားေပါက္တင္းကုပ္
တြင္ေမြးျမဴထားပုံျဖစ္ပါသည္။

ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားေပါက္ကေလးနွင့္ႏြားေပါက္တင္းကုပ္

55

[1] ႏြားဦးခ်ိဳျဖတ္ျခင္း
ႏြားကိုအုပ္စုလိုက္ေမြးျမဴထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္ဦးခ်ိဳကိုေပါက္ေနသည့္အတိုင္ထားပါက(ထိန္းသိမ္းေစာင့္
ေရွာက္သူအတြက္အနၱရာယ္ရွိေစျခင္း)နွင့္(ႏြားအခ်င္းခ်င္းဦးခ်ိဳတိုက္ျခင္းေၾကာင့္ဒဏ္ရာရျခင္း)တို႔တိုးပြါးလာမည္ျဖစ္
ေသာေၾကာင့္ေဟာ္လ္စတိုင္းမ်ိဳးႏြားငယ္မ်ားကိုေမြးဖြားျပီးေနာက္3လအရြယ္အတြင္းဦးခ်ိဳျဖတ္ပါမည္။
[2] သင္းျခင္း
ႏြားအခ်င္းခ်င္းတိုက္ခိုက္ျခင္းကိုေလ်ာ့ခ်နိုင္သည့္အျပင္အသားအရည္အေသြးကိုေကာင္းေစရန္အတြက္3လသားအရြယ္ေက်ာ္လာလ်ွင္သင္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။
(3) ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္အတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္
4~10လသားအရြယ္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္အတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္မွာ၊
(စားၿမံဳ့ျပန္္အစာအိမ္ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနွင့္ပထမအစာအိမ္ရွိအေမႊးပုံစံရွိအဖုၾကီးထြားမႈကိုအားေပးျခင္း)၊(ၾကြက္သားနွင့္ကိုယ္ခႏၶာ
ပုံသဏၭာန္ကိုျပည့္ဝေစျခင္း)ျဖစ္ပါသည္။၎တို႔အတြက္အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာျမက္ေျခာက္ကိုအစာမျပတ္ေစဘဲဲ
ေကြ်းျပီး၊ေရာစပ္အစာကိုသင့္ေတာ္ေသာပမာဏေကြ်းျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။ေကြ်းမည့္ေရာစပ္အစာပမာဏမွာ5လသားအရြယ္တြင္5kg၊6လသားအရြယ္တြင္6kgသည္ခန္ ့မွန္းစံနႈန္းျဖစ္ပါသည္။
(4) ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားသိုးကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားသိုးကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းကိုစတင္သည့္အရြယ္မွာ7~8လသား၊ကိုယ္
အေလးခ်ိန္280kgခန္ ့တြင္စတင္ျပီး၊20လသားအရြယ္ခန္ ့တြင္သားသတ္ပါမည္။
က်ဴး႐ႉးေဒသ၏ ေဟာ္လ္စတုိင္းႏြားသုိး ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴမႈတြင္ အစာေကြၽးမႈ နမူနာကုိ ေအာက္တြင္ ေဖာ္ျပမည္။
က်ဴး႐ႉးေဒသ၏ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴသူမ်ား၏ အစာေကြၽးမႈ နမူနာ
ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ လသား

7～11

11～18

18～22

ကာလအလိုက္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိးမႈ

kg / ရက္

1.3

0.7

0.8

ေကာက္ရုိး

kg / ရက္

３

１

0.6

ျမက္ေျခာက္

kg / ရက္

１００ေရာစပ္အစာ

kg / ရက္

４

10～11

12

(5) အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း၏ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္
အနက္ေရာင္အေမႊးအမ်ဳိးအစားဂ်ပန္ႏြားအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းအပုိဒ္တြင္ေရးသားထားသည့္အတိုင္းလူး
မန္အစာအိမ္ေသြးအက္ဆစ္တိုးေရာဂါနွင့္ဆီးေက်ာက္တည္ေရာဂါတို႔ကိုေန ့စဥ္ၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနွင့္တိရစာၦန္ဆရာဝန္
နွင့္တိုင္ပင္ျခင္း၊ေဆးစစ္ေပးျခင္းတို႔လိုအပ္ပါသည္။

56

3 မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား(F1)နို ့စားႏြားျဖစ္ေသာေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားမကိုအနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားႏြား၏သုတ္ရည္
အားလူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျပီးေမြးဖြားလာေသာႏြားေပါက္ကိုမ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစား(F1)ဟုေခၚပါသည္။ႏြားသိုး၏ေမြးဖြား
ခ်ိန္ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏွင့္အနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားႏြားတို႔ၾကားျဖစ္ေသာ40kgခန့္ျဖစ္ပါသည္။ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားထက္ေသးငယ္သည့္အတြက္ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားမတမ္း၏ပထမဦး
ဆုံးအၾကိမ္ေမြးဖြားျခင္းအတြက္လြယ္ကူေစသည္ဟူေသာေကာင္းက်ိဳးရွိပါသည္။
(1) F1 ႏြားကိုေမြးျမဴျခင္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္
ေခါင္း၊ကလီစာ၊အျမီး၊ေျခလက္အဖ်ားတို႔ကိုျဖတ္ထုတ္ထားေသာအသားတြင္အဆီကိုေကာင္းမြန္စြာပါဝင္ေစေသာအ
နက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားႏြားနွင့္ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေကာင္းမြန္စြာတိုးေသာေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားတို႔၏ထူးျခားခ်က္
နွစ္မ်ိဳးစလုံးရွိေသာအမ်ိဳးအစားကိုျပဳလုပ္ျခင္းသည္မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားႏြားကိုေမြးျမဴျခင္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ပါသည္။
(2) ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္အတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊အသားတက္ေစ
ရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
၎တို႔နွင့္ပတ္သက္၍အထက္ေဖာ္ျပပါအနက္ေရာင္အေမႊးဂ်ပန္ႏြားအမ်ဳိးအစားႏြား၊ေဟာ္လ္စတိုင္းအမ်ဳိးအစားႏြားသိုး
နွင့္အေျခခံေၾကာင္းအရာမ်ားမွာတူညီျပီး၊မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားကိုေမြးျမဴသည့္လုပ္ငန္းကိုလုပ္ေဆာင္မည္ဆိုပါက၎အပုဒ္မ်ားကို
ကိုးကား ၾကည့္ရႈပါမည္။
(3) မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားႏြားကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားႏြားကိုအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရာတြင္7လသားအရြယ္တြင္အေလးခ်ိန္250kgခန္ ့မွစတင္ျပီး၊25 လသားအရြယ္တြင္အေလးခ်ိန္730kgခန္ ့ရွိလ်ွင္တင္ပို ့ေရာင္းခ်ရန္ျပင္ဆင္ပါမည္။
ေအာက္တြင္မူ မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားႏြားကုိ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴေရးစနစ္ ၏ နမူနာကုိ ေဖာ္ျပထားပါသည္။
မ်ဳိးစပ္အမ်ဳိးအစားျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴမႈစနစ္ (နမူနာ)အေစာပုိင္းကာလ

ၾကားကာလ

ေနာက္ပုိင္းကာလ

7 ~ 11.5 လသား11.5 ~ 18.5 လသား11.5 ~ 25 လသား1.0－1.17

1.17－0.83

0.67－0.33

ေရာစပ္အစာ kg / ရက္

5.0－8.5

9.0－11.0

8.5－7.5

Alfafa ကုဗတံုး

1.2－0.7

0.5 (~13.5 လ)

０ေကာက္ရုိး

0.6－1.0

1.0

0.8－0.6ေန႔တုိးကုိယ္အေလးခ်ိန္

Kg＊ေရာစပ္အစာ : ေနာက္ပုိင္းကာလ 22 ~ 25လတြင္မူ မုေယာစပါး (ဘာလီ) ပါဝင္သည္

57

3

ဝက္

1 သားေပါက္ဝက္၏မ်ိဳးပြါးမႈစနစ္ဇီဝကမၼေဗဒနွင့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္္ျခင္း
ဝက္မ၏လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလအပိုင္းအျခားမွာ21ရက္ျဖစ္ျပီး၊ကနဦးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလ၊လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္
ကာလ၊လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလေနာက္ပိုင္းနွင့္လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ခ်ိန္ေရာက္ရွိလာမည့္သေကၤတမ်ားမရွိသည့္
လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ရပ္တန့္ေနခ်ိန္တို႔ကိုထပ္ခါတလဲလဲလုပ္ေဆာင္ပါမည္။သားေပါက္ဝက္မၾကီးကိုမ်ိဳးစပ္သင့္တင့္ခ်ိန္ကိုဆုံး
ျဖတ္ျပီးမ်ိဳးစပ္ပါမည္။သဘာဝအေလ်ာက္မ်ိဳးစပ္ျခင္းနွင့္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း(AI)၊သို ့မဟုတ္နွစ္နည္းစလုံးျဖင့္လုပ္
ေဆာင္ေလ့ရွိပါသည္။မ်ိဳးစပ္ျပီး21ရက္ၾကာျပီးေနာက္တြင္ေနာက္ထပ္တစ္ၾကိမ္လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္းမရွိပါကကိုယ္
ဝန္ေဆာင္ျပီဟုဆုံးျဖတ္ပါမည္။
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ကာလအတြင္းတြင္အကန္ ့ပါေသာသီးသန္ ့ဝက္ျခံတြင္ေမြးျမဴျပီး၊မီးဖြားခ်ိန္နီးကပ္လာပါကမီးဖြား
ရန္အတြက္သာသုံးသည့္အကာအရံရွိေသာဝက္ျခံသို ေရႊ ့ေျပာင္းပါမည္။
ဝက္မီးဖြားရာတြင္မီးဖြားရန္ခက္ခဲျခင္းမွာနည္းပါးျပီး၊10မိနစ္ခန္ ့ျခား၍တစ္ေကာင္ခ်င္းစီေမြးဖြားပါမည္။ဝက္ေပါက္ကေလး
မ်ားေမြးဖြားျပီးလ်ွင္၊အခ်င္းထြက္လာျပီး2~3နာရီအတြင္းမီးဖြားျခင္းျပီးပါမည္။မီးဖြားျပီးေနာက္ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကုိနို ့တိုက္ေနစဥ္အတြင္းလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္းမရွိပါ။ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားနို့ျပတ္ပါက4~5 ရက္ၾကာျပီးေနာက္လိင္ဆက္ဆံ
မႈရမၼက္တက္ျခင္းျပန္လည္စတင္ပါမည္။
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနေသာဝက္ကအလြန္အကြ်ံဝေနျခင္းသည္၊သေႏၶသားၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈမေကာင္းျခင္းနွင့္မီးဖြားမႈ
ခက္ခဲျခင္းတို႔၏အေၾကာင္းအရင္းျဖစ္နုိင္ေသာေၾကာင့္၊ခႏၶာကိုယ္အေျခအေနအေကာင္း/အဆိုးကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ရင္း
အစာပမာဏထိန္းသိမ္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ကာလေနာက္ပိုင္းတြင္သေႏၶသား၏ၾကီး
ထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈကိုတိုးျပည့္ေစရန္အနည္းငယ္တိုး၍ေကြ်းပါမည္။
သားေပါက္ဝက္ကိုနို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနစဥ္မီးဖြားျပီးေနာက္ထြက္သည့္နို ့ပမာဏအလိုက္ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့
က်နိုင္ေသာေၾကာင့္အစာပမာဏကိုတိုးရန္လိုအပ္ပါသည္။
မီးဖြားျပီးေနာက္တျဖည္းျဖည္းခ်င္းအစာပမာဏကိုတိုးျပီး၊မစားနိုင္ပါကအစာေကြ်းသည့္အၾကိမ္ကိုတိုးျခင္းစသျဖင့္အၾကံ
ဉာဏ္ထုတ္၍လုပ္ေဆာင္ပါမည္။ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားနို ့ျပတ္ျပီးနို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းျပီးစီးပါက၊မိခင္ဝက္မၾကီး၏ခႏၶာ
ကိုယ္အေျခအေနကိုသတိျပဳရင္းအစာကိုခ်ိန္ဆပါမည္။
သားေပါက္ဝက္ထီး(မ်ိဳးဝက္ထီး)သည္သုတ္ရည္စစ္ေဆးမႈကိုလုပ္ေဆာင္ျပီးသုတ္ေကာင္အေရအတြက္နွင့္လႈပ္ရွားမႈကို
စစ္ေဆးျပီးအသုံးျပဳပါမည္။သဘာဝအေလ်ာက္မ်ိဳးစပ္ျခင္းအတြက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည္ဆိုပါက၊ဝက္မၾကီးနွင့္ခႏၶာကိုယ္အရြယ္မ
ကြာျခားေစရန္အလြန္အကြ်ံၾကီးထြားျခင္းမရွိေစသည့္ထိန္းသိမ္းေမြးျမဴျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။

2 ဝက္ငယ္ကေလးမ်ားကိုနို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာငျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုနို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ကာလနွင့္နို ့ျပတ္ျပီးျပီးခ်င္းသည္မေတာ္တဆျဖစ္ပြားမႈ
နႈန္း အျမင့္ဆုံးကာလျဖစ္ပါသည္။လမျပည့္ဘဲေမြးဖြားလာျပီး၊ရုတ္တရက္ကိုယ္ခံအား၊အစာေျခအားတို႔ကိုျပင္ဆင္ခ်ိန္ဆ၍နို ့ျပတ္
ခ်ိန္တြင္ေမြးဖြားျပီးစအခ်ိန္၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္၏6ဆနွင့္အထက္ရွိေသာကိုယ္အေလးခ်ိန္အထိရုတ္တရက္ၾကီးထြားမည္ျဖစ္
သည္။ထိုအခ်ိန္တြင္ခႏၶာကိုယ္အတြင္းရွိဓာတ္အမ်ိဳးမ်ိဳးမညီမ်ွမႈျဖစ္လြယ္ပါသည္။ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏အျမီးသည္ေအာက္သို့
က်ေနပါက၊က်န္းမာေရးမေကာင္းပါ။က်န္းမာသန္စြမ္းေသာဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္မ်က္လုံးတြင္အရည္မ်ားထြက္၍ ေျခာက္
ကပ္ေနျခင္းမရွိဘဲ၊နွာေခါင္းသည္သင့္ေတာ္စြာစိုထိုင္းေနျပီး၊အျမီးမွာေကာက္ေန၍အေမႊးမွာေတာက္ေျပာင္ေနပါသည္။

58

ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုေမြးဖြားျပီးျပီးခ်င္းေနာက္တြင္မိခင္ဝက္မၾကီး၏နို ့ရည္(နို ့ဦးရည္)ကိုလုံေလာက္စြာတိုက္ရန္လို
အပ္ပါသည္။နို့ဦးရည္သည္မီးဖြားၿပီးေနာက္2ရက္အထိထြက္ေသာနို ့ရည္ျဖစ္ပါသည္။နို ့ဦးရည္ထဲတြင္ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးကို
တိုက္ခိုက္နိုင္သည့္ပဋိပစၥည္းမ်ား(ပရိုတင္းဓာတ္သယ္ပို ့သည္ေမာ္လီၾကဴး)ပါဝင္ေနပါသျဖင့္၊ထိုနို ့ရည္ကိုတိုက္ျခင္းျဖင့္အျပင္
မွေရာဂါမ်ားမွကာကြယ္နိုင္သည့္အင္အားကိုပထမဆုံးအၾကိမ္ရရွိမည္ျဖစ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ေသြးအတြင္းရွိေသြးနီဥျဖစ္ေစမည့္သံဓာတ္ဓာတ္မလုံေလာက္သည့္အတြက္လိုအပ္သေလာက္သံ
ဓာတ္တိုးေဆးကိုတိုက္ပါမည္။
ေမြးဖြားၿပီး ရက္ၾကာလာလွ်င္ ႏုိ႔စုိ႔ျခင္းကုိလည္း တစ္ႀကိမ္တည္း အခ်ိန္တုိျဖင့္ ျပဳလုပ္လာပါသည္။ ပံုမွန္မွာ 1ရက္လွ်င္
24ႀကိမ္ခန္႔ ႏုိ႔စုိ႔ပါသည္။ မိခင္ဝက္၏ က်န္းမာေရးအေျခအေန၊ ႏုိ႔လုိက္သည့္ပမာဏမွာ ဝက္ကေလးမ်ား ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္ နီးစပ္စြာ
ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္ပါသည္။ေမြးၿပီး 1ပတ္ၾကာခန္မွစ၍ အစာေကြၽးရန္သံုးအစာ(လူလုပ္ႏုိ႔)ကုိလည္း တုိက္ေကြၽးၿပီး
မိခင္ႏုိ႔အျပင္ အစုိင္အခဲပံုစံ အစာမ်ားကုိလည္း က်င့္သားရေစပါမည္။
မိခင္ႏုိ႔မွ ႏုိ႔ျပတ္ျခင္းမွာ ေမြးၿပီးေနာက္3 ~ 4 ပတ္ၾကာတြင္ ျပဳလုပ္သည္မွာ ပံုမွန္ျဖစ္သည္။ထုိ႔ထက္ေစာလွ်င္ SEW
ဟုေခၚေသာ အေစာပုိင္းကာလ ႏုိ႔ျဖတ္သည့္ပံုစံျပဳလုပ္သည့္ အခါလည္း ရွိေပမဲ့ 2ပတ္ မျပည့္ခင္ ႏုိ႔ျဖတ္လွ်င္ မိခင္ဝက္၏
လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္မႈ ထပ္မံျဖစ္ပြါးျခင္း၊သေႏၶတည္ႏႈန္းတြင္ မေကာင္းသည့္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိျခင္းမ်ား
ျဖစ္ေပၚသည္။
ႏုိ႔ျပတ္ၿပီးေနာက္ အစာမွာ လူလုပ္ႏုိ႔ A ကုိ တုိက္ေကြၽးေသာ္လည္း ရက္အတန္ၾကာမွာ ထုိအခ်ိန္အထိ ေကြၽးခဲ့ေသာအစာ ကုိလည္း ေရာ၍ ေကြၽးမည္။

50
45
40

kg
50

ေမြးၿပီးေနာက္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္
15 ~ 20ရက္ 7～8kg
လူလုပ္ႏုိ႔ A

<အစာ>

15kg

လူလုပ္ႏုိ႔ B

35

40kg
ဝက္ငယ္ကေလးသံုး အစာ

25

10
5

3kg

ႏုိ႔ျပတ္ျခင္း

15အစာေကြၽးျခင္း

20ႏုိ႔တုိက္ျပဳစုျခင္း

ကုိယ္အေလးခ်ိန္(kg)အကန္႔အသတ္မရွိ အစာေကြၽးျခင္း

30

ာ
ြန္ေသ

g
္းမ
20k ကာင
၏ေ
း
လ
္ကေ
္ငယ
က
ဝ

<ကုိယ္အေလးခ်ိန>
္

1 0k

g

ပုိးမႊားဖယ္ရွားျခင္း

5kgဝက္ငယ္ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ရန္သံုး အစာအစာကန္႔သတ္ေကြၽးျခင္း သုိ႔မဟုတ္

kg
30
ိဳးမႈ
ဖံြ႕ၿဖ

အကန္႔အသတ္မရွိ အစာေကြၽးျခင္း

ပုိးမႊားဖယ္ရွားျခင္း

0ေမြးဖြားျခင္း 10 ရက္

20 ရက္

1လ

2လ

3လ

ဝက္ငယ္ကေလး၏ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္ ေမြးျမဴမႈ စီမံလုပ္ေဆာင္ခ်က္ နမူနာ

594လ

3 အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္ကိုေမြးျမဴနည္းႏွင့္ အေဆာက္အအံု၊ပစၥည္းကိရိယာံု
ေယဘုယ်အားျဖင့္၊အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္သည္10ေကာင္နွင့္အထက္ရွိေသာအုပ္စုကိုေမြးျမဴ(အုပ္စုလိုက္ေမြးျမဴျခင္း)ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ပါမည္။မ်ားေသာအားျဖင့္အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္ျခံ(အသားစား
ဝက္ျခံ)သည္ကြတ္ပ်စ္ၾကမ္းျပင္ပုံစံဝက္ျခံျဖစ္ပါသည္။ေမြးျမဴသည့္ဝက္အေရအတြက္မ်ားျပားလာလ်ွင္၊တုိက္ခိုက္ျခင္းမ်ားစ
သည့္စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္လြယ္ေစမည့္အတြက္၊တစ္ေကာင္လ်ွင္ရွိရမည့္ၾကမ္းျပင္ဧရိယာမွာ၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္50kgရွိပါက
0.7m²၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္100kgရွိပါက1.0m²ရွိရန္လိုအပ္ပါသည္။ၾကမ္းျပင္ဧရိယာသည္ေဖာ္ျပထားသည္ထက္က်ဥ္းပါက
ထုတ္လုပ္မႈတြင္ဆိုးက်ိဳးရွိပါမည္။
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္ကိုအစားေကြ်းရာတြင္ေကြ်းမည့္အစာကိုေယဘုယ်အားျဖင့္စဥ္ဆက္မျပတ္
ထည့္ထားရမည္ျဖစ္ပါသည္။အစာေကြ်းစက္မွာအစာစဥ္ဆက္မျပတ္ထည့္သည့္စက္(self feeder)ကိုအသုံးျပဳျပီး၊အစာကိုအျမဲ
တေစစားနိုင္သည့္အေျခအေနကိုလုပ္ေဆာင္ထားရပါမည္။ဝက္ျခံ၌ရွိေသာအစာေကြ်းစက္(အစာခြက္)မွာအလိုအေလ်ာက္အ
စာေကြ်းစက္ကိုအသံုးျပဳပါမည္။အစာေကြ်းစက္မွာစဥ္ဆက္မျပတ္ေကြ်းနည္းနွင့္သင့္ေတာ္ေသာတည္ေဆာက္ပံုျဖစ္ေနျပီး၊wet
feederမွာအစာနွင့္ေရကုိေရာစပ္၍စားနုိင္သည့္တည္ေဆာက္ပံုျဖစ္ပါသည္။

4 ဝက္၏သဘာဝဗီဇနွင့္ဝက္ကိုကိုင္တြယ္ပုံကိုင္တြယ္နည္း
ဝက္သည္အုပ္စုလိုက္ေနထိုင္သည့္အက်င့္ရွိသည့္တိရစာၦန္ျဖစ္ျပီးအုပ္စုဖြဲ ့သည့္အက်င့္ရွိပါသည္။အုပ္စုလုိက္ေမြးျမဴ
မည္ဆိုပါက၊၎အုပ္စုထဲတြင္အင္အားၾကီးသည့္ဝက္နွင့္နည္းသည့္ဝက္ဟူ၍ရွိလာမည္ျဖစ္ျပီး၊အင္အားနည္းသည့္ဝက္လည္းအ
စာကိုလုံေလာက္စြာစားနိုင္ရန္လုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။သိမ္ေမြ ့က်ိဳးႏြံေသာသဘာဝဗီဇရွိျပီး၊လူကိုလည္းခင္တြယ္မႈရွိျပီး၊
လူကိုသခင္၊သူစိမ္းကိုလည္းခြဲျခားနုိင္ပါသည္။အထူးသျဖင့္နွာေခါင္းမွာအနံ ့ခံျခင္းနွင့္နားမွာၾကားနိုင္ျခင္းအင္အားသည္အလြန္ဖြံ ့ျဖိဳးေနပါသည္။သူရဲေဘာနည္းသည့္စိတ္ဓာတ္လည္းျဖစ္ျပီး၊လႈပ္ရွားမႈနွင့္အသံမ်ားကိုအလြန္လန့္ေလ့ရွိပါသည္။ထို ့အတြက္
၊ဝက္ကိုကိုင္တြယ္ခ်ိန္တြင္တည္ျငိမ္စြာကိုင္တြယ္ျပီးမလန္ ့ေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။တင္ပို ့ေရာင္းခ်ခ်ိန္တြင္လည္းဝက္က
စိတ္အေနွာက္အယွက္မျဖစ္ေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ျခင္းသည္အသားအရည္အေသြးတြင္လည္း
အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိေစပါသည္။
သတ္မွတ္ထားေသာေနရာတြင္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္မ်ားစြန္ ့ပစ္ေစျပီး၊အိပ္ေသာေနရာနွင့္ခြဲထားပါမည္။နိမ့္ျပီးစိုထိုင္းမႈရွိ
ေသာေနရာသည္အညစ္အေၾကးမ်ားစြန္ ့ပစ္ရန္ေနရာအျဖစ္ျဖစ္လြယ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊အခ်င္းခ်င္းကပ္လ်က္ရွိဝက္ျခံအတြင္းရွိ
ဝက္မ်ားၾကားတြင္တိုက္ခိုက္မႈမ်ားျဖစ္ပါက၎တို႔၏နယ္စပ္ၾကားျဖစ္သည့္ျခံစည္းရိုးအနားတြင္အညစ္အေၾကးမ်ားစြန္ ့ပစ္ျခင္း
ျပဳလုပ္သည့္အက်င့္ရွိပါသည္။

5 ဝက္အစာ
ဝက္ကေလးမ်ား၏အစာမွာလုပ္နို ့၊ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္အခ်ိန္ကာလတြင္ေကြ်းသည့္အစာ၊အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္
သည့္ဝက္အတြက္အစာအျဖစ္က်ယ္ျပန္ ့စြာခြဲျခားနိုင္ပါသည္။ဝက္၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖဳိးမႈနႈန္းအလိုက္လိုအပ္သည့္အာဟာရ
ဓာတ္အမ်ိဳးအစားမတူသည့္အတြက္၊၎တို႔နွင့္သင့္ေတာ္ေသာအာဟာရဓာတ္အလိုက္ေကၽြးေမြးရပါသည္။ျဖစ္ပါသည္။လိုအပ္
သည့္အာဟာရဓာတ္ပမာဏ၏တိက်ေသာကိန္းဂဏန္းမွာေမြးျမဴစံနႈန္းကိုကိုးကားပါမည္။အာဟာရဓာတ္အျဖစ္သတ္မွတ္ထား
သည့္အရာမ်ားမွာ၊အင္နာဂ်ီ(အထူးသျဖင့္ကစီဓာတ္နွင့္အဆီဓာတ္)၊ပရိုတင္းဓာတ္၊သတၱဳဓာတ္နွင့္ဗီတာမင္တို႔ျဖစ္ပါသည္။
လူလုပ္နုိ့သည္ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားအတြက္အမႈန့္ပုံစံအစာျဖစ္ျပီး၊အဆီမပါေသာနို့မႈန့္ကိုမ်ားစြာေရာစပ္ထားပါသည္။
လူလုပ္နို ့သည္အစာစတင္ေကြ်းရန္အတြက္သုံးသည့္လူလုပ္နို ့၊လူလုပ္နို ့Aနွင့္Bဟူ၍ခြဲျခားနိုင္ျပီး၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္15kgအထိအ60ဆင့္အလိုက္တိုက္ေကြ်းပါမည္။လူလုပ္နို ့Aကိုနို ့ျပတ္ျပီးကနဦးကာလပိုင္း၊လူလုပ္နို ့Bကိုေနာက္ပိုင္းကာလတြင္သုံးပါမည္။ထို ့ေနာက္မွာ၊ဝက္ကေလးမ်ားျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ကာလအတြက္ေျပာင္းဖူးပါဝင္သည့္အစာ၊အသားတက္ေစရန္ျပဳစု
ပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္အတြက္ကနဦးကာလနွင့္၊ေနာက္ပိုင္းကာလအတြက္အစာကိုေကြ်းပါမည္။အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္
သည့္ေနာက္ပိုင္းကာလအစာတြင္ေရာဂါပိုးမ်ားကိုတိုက္ခိုက္နိုင္စြမ္းရွိအတုျပဳလုပ္ထားေသာ ျဖည့္စြက္အစာပစၥည္းမ်ားမပါဝင္ရပါ။

လူလုပ္နုိ ့အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္အစာ

6 အစာအတြက္ကုန္က်စရိတ္မ်ားေလ်ာ့ခ်နိုင္ရန္အတြက္ဖန္တီးလုပ္ေဆာင္ျခင္း
ဝက္ေမြးျမဴရာတြင္အစာအတြက္ကုန္က်စရိတ္သည္ၾကီးမားျပီးထုတ္ကုန္ကုန္က်စရိတ္၏6~7အခ်ိဳးအစားရွိပါသည္၊ထို ့ေၾကာင့္အနီးအနားတြင္ေဈးသက္သာစြာဝယ္ယူနိုင္သည့္အစာကုန္ၾကမ္းမ်ားကိုလည္းအသုံးျပဳ၍၊အသံုးျပဳ၍ ကုန္က်က်စရိတ္
ကိုေလ်ာ့ခ်ျခင္းမွာသင့္ေတာ္ပါသည္။အဓိကအရာမ်ားမွာအစားအစာမ်ားထုတ္လုပ္ခ်ိန္နွင့္ေရာင္းခ်ခ်ိန္တြင္ထြက္လာသည့္အ
စားအစာအေလအလြင့္ျဖစ္ပါသည္။၎အရာမ်ားကိုအသုံးျပဳရာတြင္အာဟာရဓာတ္အစီအစဥ္ကိုသတိျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။အ
ထူးသျဖင့္အဆီဓာတ္မ်ားမ်ားစြာပါဝင္ေသာအစာသည္အသားအရည္အေသြးတြင္ဆိုးက်ိဳးရွိနိုင္ပါသည္။ဂ်ပန္နိုင္ငံေမြးျမဴေရးစံ
နႈန္းကိုကိုးကား၍ဝက္မ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနႈန္းအလိုက္လိုအပ္သည့္အာဟာရဓာတ္ကိုေရာစပ္၍ေကြ်းပါမည္။အထူးသျဖင့္၊အ
စာ၏အင္နာဂ်ီ(TDNသို ့မဟုတ္DE)ႏွင့္ပရိုတင္းဓာတ္ကိုေကြ်းသည့္ပမာဏကိုညီမ်ွေစရန္၊ကယ္လ္ဆီယမ္၊ေဖာ့စဖရတ္စသည့္
သတၱဳပစၥည္းမ်ားမလုံေလာက္ျခင္းကိုလည္းသတိျပဳရပါမည္။

7 အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလ ႏွင့္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိးျခင္း ႏွင့္ ေရာစပ္အစာေကြၽးသည့္ပမာဏ
ကုိယ္အေလးခ်ိန္ 30kg မွ ေရာင္းထုတ္ခ်ိန္ 110 ~ 120kgအထိ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလ မွာအစာစားသည့္ပမာဏ တုိးသည္ႏွင့္အမွ် ကုိယ္အေလးခ်ိန္မွာလည္း အရွိန္အဟုန္ျပင္းစြာ တုိးလာမည္။ 50kg ေက်ာ္လာလွ်င္
အစာကုိ 1ရက္လွ်င္ 2kg ႏွင့္အထက္ စားလာၿပီး အဆံုးတြင္ 3kg ႏွင့္အထက္ စားမည္။ ထုိအေတာအတြင္း
ေန႔စဥ္တုိးသည့္ကုိယ္အေလးခ်ိန္မွာ 0.85kg ဟူ၍ ျဖစ္လာမည္။

61ကုိယ္ခႏၶာဖံြ႕ၿဖိဳးမႈမွာ အရုိး၊ ႂကြက္သား(အနီေရာင္အသား)၊ အဆီဟူေသာ အစီအစဥ္ျဖင့္ တုိးတက္ဖံြ႕ၿဖိဳးမည္။
ထုိ႔အတြက္ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလ တြင္မူ ႂကြက္သားအတြက္ လုိအပ္ေသာ ပရုိတင္းဓာတ္ ကုိလံုေလာက္စြာ ေကြၽးရမည္။ ေနာက္ပုိင္းကာလေရာက္လွ်င္ အဆီ စုလာသည့္ပမာဏ မ်ားလာသည့္အတြက္ ပရုိတင္းဓာတ္
ပမာဏကုိ ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး အရသာေကာင္းမြန္ကာ သင့္ေတာ္ေသာ အမာ ရွိသည့္ အဆီျဖစ္ေစရန္ အတြက္ ကစီဓာတ္(Starch)အစာ ကုိ အမ်ားအျပား ေကြၽးရမည္။
ဝက္၏ ခႏၶာကုိယ္အျမင့္ တုိင္းတာနည္း

ဤေနရာ တြင္ တုိင္းမည္

8 ဝက္မ်ား၏ေရာဂါမ်ားနွင့္၎တို႔ကိုကာကြယ္ျခင္း
ဝက္မ်ား၏ေရာဂါမ်ားကိုကာကြယ္ရန္ေအာက္ပါအခ်က္3ခုအျမင္မွတန္ျပန္ေရးအစီအမံမ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
[1] ကူးစက္ေရာဂါမ်ား၏အေၾကာင္းအရင္းျဖစ္နိုင္သည့္ေရာဂါကူးစက္ေနေသာဝက္နွင့္ကူးစက္ေရာဂါပိုးမ်ားရွိေနသည့္ဝက္
မ်ားကိုသက္သက္ခြဲထားျခင္း
ေဆးကုသျခင္းအရာမ်ားသည္ေရြးခ်ယ္ျခင္းျဖင့္ေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္သည့္အရာမ်ားကိုမျပန္ ့ပြါးေစရန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
[2] ကူးစက္နိုင္သည့္လမ္းမ်ားကိုျဖတ္ျခင္း
ေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္သည့္အရာမ်ားလူသား၊ၾကြက္၊ငွက္ရိုင္း၊ကား၊အစာ၊ေရ၊စက္ပစၥည္းစသည္တို႔တြင္ကပ္ပါလာႏိုင္ၿပီးထိုမွ
တစ္ဆင့္ဝင္လာျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးပါမည္။ပိုးသတ္ျခင္းျဖင့္ကာကြယ္တားဆီးနိုင္ျပီး၊ကူးစက္နိုင္သည့္လမ္းမ်ားကို
ျဖတ္နိုင္ရန္အတြက္ခႏၶာကိုယ္အျပင္ဘက္တြင္ပိုးသတ္ေဆးျဖင့္ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားကိုသတ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ရုပ္
ပိုင္းဆိုင္ရာအေနျဖင့္ျဖတ္သည့္နည္းလမ္းအျဖစ္ဝက္ျခံအတြင္းတြင္သုံးသည့္သီးသန့္အလုပ္ဝတ္စုံနွင့္လယ္ရွည္ဖိနပ္ကိုအ
သုံးျပဳျပီး၊ဝက္ျခံအျပင္တြင္၎တို႔ကိုအသံုးမျပဳရပါ။အျပင္မွလူမ်ားဝက္ျခံအတြင္းသို့ဝင္ေရာက္ျခင္းကိုတားဆီးပါမည္။မလႊဲ
မေရွာင္သာဘဲဝင္ေရာက္ေစမည္ဆိုပါက၊သီးသန့္ပိုးကာကြယ္ဝတ္စုံနွင့္လယ္ရွည္ဖိနပ္ကိုအသုံးျပဳေစပါမည္။ပိုးသတ္
ေဆးမွာရည္ရြယ္ခ်က္အလိုက္သင့္ေတာ္ေသာအရာကိုအသုံးျပဳပါမည္။ေျခေထာက္စိမ္ပိုးသတ္ေဆးရည္ပုံးျဖင့္ပိုးသတ္ျခင္း
ကိုတိက်ေသခ်ာစြာလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။ၾကြက္မ်ားရွင္းလင္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ျပီး၊ငွက္နွင့္အျခားတိရစာၦန္မ်ားမဝင္ေစရန္
လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
[3] ေရာဂါမကူးစက္ေသးေသာဝက္မ်ား၏ကိုယ္ခံအားကိုတိုးတက္ေစျခင္း
ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းစသည္တို႔ျဖင့္ေရာဂါမကူးစက္ေသးေသာက်န္းမာသန္စြမ္းသည့္ဝက္မ်ား၏ကိုယ္ခံအား၊ေရာ
ဂါပိုးမ်ားကိုတိုက္ခိုက္အားတို႔ကိုတိုးတက္ေစပါသည္။ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းမွာအသုံးျပဳမည့္ဝက္ျခံတြင္ျဖစ္ပြါးေနေသာ
အေျခအေနနွင့္သင့္ေတာ္ေသာကာကြယ္ေဆးထိုးအစီအစဥ္အလိုက္စနစ္တက်ထိုးပါမည္။
SPFေမြးျမဴျခံ ၏ SPF ဝက္မွာ Mycoplasma ပုိးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ၊ ဝက္ အနီေရာင္ဝမ္းေရာဂါ
(ဝမ္းကုိက္ေရာဂါ) ၊ AR ( က်ံဳ႕သြားႏုိင္စြမ္းရွိသည့္ ႏွာေခါင္းေရာင္ေရာဂါ) ၊ Aujeszky’s ေရာဂါ၊Toxoplasmosis ေရာဂါ
မရွိေသာ သတၱဝါျဖစ္သည္။ ဤသုိ႔ေသာ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ား မရွိေသာ မိခင္ဝက္မွ

62ဗုိက္ခြဲေမြးျခင္း၊သားအိမ္ျဖတ္ျခင္းျဖင့္ ထုတ္ယူခဲ့သည့္ ေရာဂါပုိးမရွိေသာ
ဝက္မိဘမွ ေဖာက္ထားပါသည္။ ေရာဂါေၾကာင့္ ေမြးဖြားစဥ္ ေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ျခင္း မရွိေသာေၾကာင့္
အလြန္ကုိ ေပါက္ဖြားမႈႏႈန္းျမင့္ပါသည္။ ဤသုိ႔ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္သည့္ သန္႔ရွင္းေသာအေျခအေနကုိ
ထိန္းသိမ္းရန္အတြက္မွာ သာမန္ ဝက္ေမြးျမဴျခံထက္ပုိ၍ ျပင္ပႏွင့္ ခြါထားျခင္း ႏွင့္ တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ပုိးသတ္ျခင္းတုိ႔
လုပ္ေဆာင္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။

9 က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္ေၾကးမ်ားကိုရွင္းလင္းသည့္နည္းလမ္း
ဝက္ေခ်းကိုဝက္ေခ်းဖယ္ရွားစက္(scraper)ျဖင့္စုေဆာင္းျပီး၊တိရစာၦန္ေခ်းဓာတ္ေျမဩဇာျပဳလုပ္ပါမည္။မျဖစ္မေနအမိုး
ရွိေသာေနရာတြင္ထိန္းသိမ္းပါမည္။ေျမကြင္းတြင္ျပစ္ထားျခင္းမျပဳလုပ္ရပါ။
တိရစာၦန္ေခ်းဓာတ္ေျမဩဇာျပဳလုပ္ရာတြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ားမွာပါအတုိင္းျဖစ္ပါသည္။
[1] ေအာက္ဆီဂ်င္ေပးျခင္း
သၾကားနွင့္အဆီတို႔ကိုေအာက္ဆီဂ်င္ျဖင့္ဓာတ္ေပါင္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္သည့္ဗက္တီးရီးယားပိုးမ်ားကလြယ္ကူစြာ
လႈပ္ရွားနိုင္ရန္အတြက္လုံေလာက္ေသာေအာက္ဆီဂ်င္ကိုေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
[2] ေရဓာတ္ခ်ိန္ဆျခင္း
ေရဓာတ္အလြန္အကြ်ံရွိပါက၊ေလဝင္ေလထြက္မေကာင္းျဖစ္မည္ျဖစ္သည့္အတြက္ဓာတ္ေငြ ့၊ေဆးစသည့္တစ္ခါ
သုံးပစၥည္းမ်ားကိုေရာစပ္ျပီး၊ေရဓာတ္ကိုေလ်ာ့ခ်ျပီး၊ေရဓာတ္60%ခန္ ့ျဖစ္ေစရန္ညိွနိႈင္းခ်ိန္ဆပါမည္။
[3] တိရစာၦန္ေခ်းဓာတ္ေျမဩဇာ၏အပူခ်ိန္တက္ျခင္း
ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားေကာင္းစြာလႈပ္ရွားမႈျဖင့္တိရစာၦန္ေခ်းဓာတ္ေျမဩဇာ၏အပူခ်ိန္တက္လာမည္။အပူခ်ိန္တက္
လာျခင္း ေၾကာင့္ကပ္ပါးေကာင္မ်ား၏ဥမ်ား၊ေရာဂါျဖစ္ေစမည့္ပိုးမ်ား၊ျမက္ပင္မ်ား၏အေစ့မ်ားစသည္တို႔ကေသျပီးအနၱ
ရာယ္ကင္းရွင္းေသာတိရစာၦန္ေခ်းဓာတ္ေျမဩဇာအျဖစ္အသုံးျပဳနိုင္ပါမည္။
ဆီးအပါအဝင္ ဝက္ၿခံမွထြက္ေသာေရဆိုးမ်ားကို ေရဆိုးသန္႔စင္ေရးလုပ္ၿပီးမွသာ လႊတ္ထုတ္ရပါမည္။ဆီးနွင့္
ဝက္ေခ်းတို႔ကိုအစုိင္အခဲနွင့္အရည္အျဖစ္ခြဲျခားျပီးေနာက္Activated Sludge Processစသည့္သၾကားနွင့္အဆီတို႔ကို
ေအာက္ဆီဂ်င္ျဖင့္ဓာတ္ေပါင္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္သည့္ဗက္တီးရီးယားပိုးစသည္တို႔ျဖင့္ရွင္းလင္းသည့္နည္းမ်ားျဖင့္ရွင္းလင္းျပီး၊
ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားပါဝင္သည့္ညစ္ေၾကးရႊံ႕နွစ္မ်ားနုန္းတင္ျပီးေနာက္ၾကည္လင္ေနေသာေရကိုစြန့္ပစ္ပါမည္။

63

4ၾကက္ေမြးျမဴေရး

① ဥစားၾကက္
1 ဥစားၾကက္္ေမြးျမဴနည္းႏွင့္ အေဆာက္အအံု၊ပစၥည္းကိရိယာ
(1) ေမြးျမဴနည္း
ဥစားၾကက္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံမွာေလွာင္အိမ္တြင္ထည့္ျပီးၾကက္ျခံအတြင္းေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံ
နွင့္ၾကက္ျခံပတ္ဝန္းက်င္ကိုပိုက္စသည္တို႔ျဖင့္ကာျပီးလြတ္လပ္စြာလႊတ္၍ေမြးျမဴျခင္း၊ၾကက္ျခံအတြင္းရွိၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္ေမြးျမဴ
သည့္ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံအျဖစ္ခြဲျခားနုိင္ျပီး၊မ်ားေသာအားျဖင့္ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံ
ျဖင့္ေမြးျမဴပါသည္။
[1] ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံ
ေလွာင္အိမ္တစ္ခုတည္းတြင္ၾကက္တစ္ေကာင္ခ်င္းစီကိုထည့္သြင္းျပီးေမြးျမဴသည့္တစ္ေကာင္ေမြးေလွာင္အိမ္နွင့္
နွစ္ေကာင္နွင့္အထက္ထည့္၍ေမြးျမဴသည့္အေကာင္မ်ားေလွာင္အိမ္တို႔ရွိပါသည္။ေျမၾကီးနွင့္ၾကမ္းျပင္ေပၚရွိၾကက္ေခ်း
မ်ားမွကြာေဝးေသာေၾကာင့္၊ၾကက္ေခ်းမွကူးစက္သည့္ေရာဂါမ်ားကူးစက္ျခင္းနည္းပါးပါသည္။ေယဘုယ်အားျဖင့္ေလွာင္
အိမ္မ်ားသည္အဆင့္ဆင့္ထပ္ထားေသာေၾကာင့္၊ၾကက္အေကာင္မ်ားစြာေမြးျမဴနိုင္ျပီး၊စီးပြါးေရးအရအက်ိဳးရွိနိုင္ေသာ္
လည္းၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးအတြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိနိုင္ျခင္းကိုဂရုျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။

ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံ

[2] ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံ
အကာအရံအတြင္းရွိေျမၾကီးနွင့္ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္လြတ္လပ္စြာလႈပ္ရွားနိုင္သည့္အတြက္၊ၾကက္မ်ား၏သဘာဝ
အေလ်ာက္လႈပ္ရွားမႈနွင့္ကိုက္ညီေသာေမြးျမဴေရးပုံစံျဖစ္ပါသည္။သို ့ေသာ္၊အုပ္စုလိုက္ျဖစ္လာေသာၾကက္မ်ားသည္
နႈတ္သီးျဖင့္အျခားၾကက္မ်ားကိုဆိတ္ျခင္း၊ျမင့္မားစြာခုန္ပ်ံျပီးေျခသည္းျဖင့္အျခားၾကက္ကိုခြပ္သည့္ရန္မူေသာအျပဳအမူ
မ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္ၾကက္မ်ားအခ်င္းခ်င္းအၾကားတြင္အဆင့္သတ္မွတ္ေစသည့္
သဘာဝအေလ်ာက္လုပ္ေဆာင္သည့္အျပဳအမူျဖစ္ျပီး၊အုပ္စု၏ေနထိုင္မႈပုံစံကိုထိန္းသိမ္းရန္ျဖစ္ပါသည္။၎အျပဳအမူ
ကို Peck orderဟုေခၚပါသည္။ထို ့အျပင္၊က်ဥ္းေသာေနရာမ်ား၊အပူခ်ိန္နွင့္စိုထိုင္းမႈျမင့္မားေသာေနရာမ်ားစသည့္
ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ေမြးျမဴထားျခင္း၊အာဟာရဓာတ္မလုံေလာက္ျခင္းမ်ားရွိပါကၾကက္မ်ားသည္အခ်င္းခ်င္းဆိတ္ျခင္းနွင့္
အျခားၾကက္၏ဖင္ကိုဆိတ္ျခင္း(ဖင္ဆိတ္ျခင္း)အျပဳအမူကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ျပင္းထန္စြာလုပ္ေဆာင္ပါက၊ဆိတ္ခံရ

64သည့္ၾကက္သည္ေသသြားေစနိုင္ျပီး၊လႊတ္ထားလ်ွင္၊အုပ္စုတစ္အုပ္စုလုံးအတြင္းျပန္ ့ပြါးသြားနုိင္ပါသည္။ထိုကဲ့သို ့ေသာအျပဳအမူကိုမိ်ဳးတူစားဓေလ့ဟုေခၚပါသည္။ၾကက္ေခ်းမ်ားနွင့္ထိေတြ ့ေနျခင္းေၾကာင့္က်န္းမာေရးနွင့္သက္ဆိုင္
ေသာအပိုင္းမွၾကည့္ပါက၊ၾကက္ေခ်းမွတိုက္ရိုက္ကူးစက္နိုင္ေသာေရာဂါမ်ားကူးစက္နိုင္မႈမ်ားျပားေစနိုင္ပါသည္။ထို ့အတြက္၊အေကာင္မ်ားစြာေမြးျမဴျခင္းအတြက္မသင့္ေတာ္ပါ။

ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံ

(2) ၾကက္ျခံပုံစံမ်ား
ၾကက္ျခံအတြင္းသို ့အလင္းေရာင္တိုက္ရိုက္ဝင္နိုင္ဝင္ႏိုင္ေသာပံုစံျဖင့္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ျခံနွင့္အလင္းေရာင္မ
ဝင္ေစရန္ျဖတ္ထားေသာ windowlessၾကက္ျခံ(ျပတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ျခံ)တို႔ရွိပါသည္။
[1] လႊတ္ထားေသာပုံစံျဖင့္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ျခံ
ၾကက္ျခံနွင့္အျပင္ကိုျပတင္းေပါက္သို ့မဟုတ္လိုက္ကာျဖင့္ျခားထားျပီး၊အပူခ်ိန္၊ေလနွင့္မိုး၊ေနေရာ္ျခည္စသည့္အ
ျပင္ဘက္သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၏ေျပာင္းလဲမႈကိုတိုက္ရိုက္ခံနိုင္ေသာၾကက္ျခံျဖစ္ပါသည္။
[2] ျပတင္းေပါက္မပါေသာ(windowless)ၾကက္ျခံ
ေနေရာင္ျခည္တိုက္ရိုက္မဝင္ေစရန္ျပတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ၿခံျဖစ္ျပီး၊နံရံနွင့္အမိုး(ေခါင္မိုး)တို႔တြင္အပူျဖတ္ေစ
ေသာအရာကိုထည့္သြင္းထားပါသည္။အလင္းေရာင္ရွိေစရန္ထိန္းသိမ္းျခင္းမွာမီးသီး၊ေလဝင္ေလထြက္ကိုပန္ကာျဖင့္
လုပ္ေဆာင္ပါမည္။လႊတ္ထားေသာပုံစံျဖင့္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ျခံထက္ၾကက္အေကာင္မ်ားစြာေမြးျမဴ
နုိင္ပါသျဖင့္၊ စက္ျဖင့္လုပ္ေဆာင္ေသာၾကက္ျခံအျဖစ္လြယ္ကူစြာေျပာင္းလဲနိုင္ျပီး၊အၾကီးစားၾကက္ေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား
အတြက္သင့္ေတာ္ပါသည္။
(3) ၾကက္ျခံတြင္တပ္ဆင္ထားေသာစက္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားနွင့္ စက္ယနၱရားမ်ား
ၾကက္အေကာင္မ်ားစြာေမြးျမဴထားေသာအၾကီးစားၾကက္ေမြးျမဴေရးျခံမ်ားတြင္၊အစာေကြ်းျခင္း၊ေရတိုက္ျခင္း၊ ၾကက္ဥစု
ေဆာင္းျခင္း၊ၾကက္ေခ်းဖယ္ရွားျခင္းတို႔ကိုစက္ယနၱရားျဖင့္လုပ္ေဆာင္ျပီး၊လုပ္ငန္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုအလိုအေလ်ာက္လုပ္ေဆာင္ေစ
ျခင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။သုိ ့ေသာ္၊ၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးမထိခိုက္ေစရန္အတြက္၊လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္ေနေစခ်ိန္တြင္မေတာ္တဆ
ထိခိုက္မႈမ်ားမရွိေစရန္ၾကက္ျခံအရြယ္အစားအလိုက္သင့္ေတာ္စြာအသုံးျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။
[1] အစားေကြ်းစက္
ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံတြင္ေျမာင္းပုံစံအစာေကြ်းစက္တပ္ဆင္ထားျပီး၊အစာထည့္ေပးစက္အျဖစ္အလိုအ
ေလ်ာက္ေမာင္းနွင္ေသာအစာျဖည့္ကား၊အစာခ်ိန္ျခင္းနွင့္အစာေကၽြးခ်ိန္ကိုသတ္မွတ္နိုင္သည့္အလိုအေလ်ာက္အစာေကြ်းစက္တို႔

65

ရွိပါသည္။
ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံသည္ေယဘုယ်အားျဖင့္အဝိုင္းပုံစံအစာေကြ်းစက္ျဖစ္လက္ျဖင့္
ကလက္ျဖင့္လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္အစာေကြ်းျခင္း(လူလက္ျဖင့္အစာေကြ်းျခင္း)၊ကေတာ့မွအလိုအေလ်ာက္အစာေကြ်းစ
က္တို႔ရွိပါသည္။
[2] ေရေပးစက္
ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံတြင္ေျမာင္းပုံစံေရေပးစက္အျပင္မ်ားေသာအားျဖင့္နို ့သီးေခါင္းပုံစံေရေသာက္ကိရိ
ယာဟုေခၚေသာအေသးစားေရေပးစက္တို႔ရွိပါသည္။
ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံတြင္အထက္ေဖာ္ျပပါေရေပးစက္အမ်ိဳးအစားတို႔အျပင္၊ဆြဲ
ခ်ျပီးထားေသာေခါင္းေလာင္းပုံစံေရေပးစက္လည္းရွိပါသည္။
[3] အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ဥစုေဆာင္းစက္
ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံတြင္ၾကက္ဥေမြးေသတၱာ၏ၾကမ္ျပင္ကိုေစာင္းထားျပီးၾကက္ဥ
ကိုခါးပတ္အေပၚသို ့လိမ့္က်ေစျခင္း၊ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံတြင္ၾကက္ဥကိုခံယူမည့္ေနရာတြင္မ်ားေသာအားျဖင့္
ပိုက္ပုံစံခါးပတ္ကိုလည္ပတ္ေစျပီးၾကက္ဥကိုခံယူကာconveyorျဖင့္ၾကက္ဥစုေဆာင္းေနသည့္ေနရာအထိအလိုအ
ေလ်ာက္သယ္ယူပို ့ေဆာင္ေစပါသည္။
[4] အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ေခ်းဖယ္ရွားစက္
ၾကက္ေခ်းစုေဆာင္းေသာပ်ဥ္ျပားကိုဝိုင္ယာၾကိဳးျဖင့္ဆြဲ၍ၾကက္ေခ်းကိုတစ္ဖက္တြင္စုေဆာင္းသည့္scraperပုံစံ၊ခါးပတ္
conveyorျဖင့္လည္ပတ္ေစျပီး၊ပိုက္ကိုေလွာင္အိမ္၏ေအာက္ဖက္တြင္တပ္ဆင္ထားေသာေလွာင္အိမ္ျဖင့္ေမြးျမဴျခင္းပုံစံနွင့္
ကိုက္ညီေသာပုံစံတို႔ရွိပါသည္။

2 အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားဖြဲ ့စည္းပုံနွင့္အစာေျချခင္း၊အာဟာရဓာတ္စုတ္ယူျခင္း
(1) လိုအပ္သည့္အာဟာရဓာတ္မ်ား
ၾကက္သည္ပရိုတင္းဓာတ္၊အဆီဓာတ္၊ကစီဓာတ္၊ဗီတာမင္၊အင္ဩဂဲနစ္စသည့္အာဟာရဓာတ္မ်ားကိုအစာမွရယူျပီး၊
ခႏၶာကိုယ္ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈ၊၎ကိုထိန္းသိမ္းျခင္းနွင့္ၾကက္ဥဥျခင္းတို ့တြင္အသုံးျပဳပါသည္။၎အာဟာရဓာတ္မ်ားမလုံမ
ေလာက္မျဖစ္ေစရန္အစာေကြ်းျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။ေမြးျမဴရာတြင္လိုအပ္သည့္အာဟာရဓာတ္ပမာဏကိုေဖာ္ျပထား
သည့္အရာမွာဂ်ပန္နိုင္ငံေမြးျမဴေရးစံနႈန္းျဖစ္ပါသည္။

66

(2) အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားဖြဲ ့စည္းပုံ
အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားဖြဲ ့စည္းပုံမွာေအာက္ေဖာ္ျပပါပုံအတိုင္းျဖစ္ပါသည္။
အသည္းသည္းေျခအိတ္

လည္ေခ်ာင္းဝ
အူမႀကီး၏အစပုိင္း (Caecum)ႏႈတ္သီး

အသံအုိး

လွ်ာေလႁပြန္
အစာၿမိဳႁပြန္

စလုတ္အစာအိမ္(အဖုပံု)အစာအိမ္(ႂကြက္သား)အူမႀကီး

အူသိမ္

(Colorectal)

အူ(jejunum)ဘံုေယာနိ

ပန္ခရိယ

(Cloaca)ၾကက္၏ အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပုိင္း

(3) အစာေျခအဂၤါ ၏ ထူးျခားခ်က္
[1] ႏႈတ္သီး
ၾကက္၏ပါးစပ္တြင္မူ သြားမရွိေသာ္လည္း အစြန္းမွာေထာင့္ပံုျဖစ္ကာ မာ၍ ေကာက္ပဲသီးႏံွမ်ား၏
အသီးမ်ား၊ေျမေပၚ၊ေျမထဲရွိ ပုိးေကာင္ႏြယ္ဝင္မ်ားကုိ ႏႈတ္သီးျဖင့္ထုိးဆိတ္ျခင္း၊စားျခင္း၊ဖယ္ရွားျခင္းတုိ႔အတြက္
သင့္ေတာ္ေသာ ပံုစံရွိပါသည္။
[2] စလုတ္
အစာႁပြန္ ၏ တစ္ဝက္တြင္ရွိၿပီး အစာကုိ ယာယီထိန္းသိမ္းထားႏုိင္စြမ္းရွိကာ ေရအျပင္ ခံတြင္းႏွင့္လည္ေခ်ာင္းဝအပုိင္း
၊အစာႁပြန္မွ အခြၽဲရည္ျဖင့္ အစာကုိ ေပ်ာ့ေစမည္။
[3] အစာအိမ္
အစာအိမ္(အဖုပံု)ႏွင့္ အစာအိမ္(ႂကြက္သား) တုိ႔ရွိသည္။ အစာအိမ္(အဖုပံု)မွာ အစာအိမ္အက္ဆစ္ ႏွင့္ အစာေျခရည္ကုိ
ထုတ္ေပးသည္။ အစာအိမ္(ႂကြက္သား)မွာ သန္မာေသာ ႂကြက္သား ၏ က်ံဳ႕အားျဖင့္ အစာကုိ ႀကိတ္ေျခကာ
ႀကိတ္ခြဲပါမည္။လႊတ္ေမြးထားေသာ ၾကက္မ်ားမွာ ေက်ာက္ခဲငယ္ေလးမ်ား(Grid)ကုိ ဆိတ္ကာ၊၎ကုိ
အစာအိမ္(ႂကြက္သားတြင္ စုေဆာင္းထားၿပီး) အေစ့အဆန္စသည့္ မာေသာ အစာကုိ ႀကိတ္ခြဲရန္
အသံုးဝင္သည္။ ေနာက္ပုိင္းထုတ္ေသာ ေျပာင္းဖူးကုိ အဓိကသံုးထားသည့္ အေစ့ပံုစံ
အစာဆုိလွ်င္ ေက်ာက္ခဲငယ္ကုိ ေပးရန္မလုိေသာ္လည္း အခံြပါေသာ
စပါးေစ့စသည္တုိ႔ကုိ ေကြၽးေသာအခါတြင္မူ ေက်ာက္ခဲငယ္ေလးမ်ား ေကြၽးရန္လုိအပ္သည္။

67

[4] အူမ်ား
စားလုိက္ေသာ အစာမွာ အစာေျခႁပြန္ (အဓိကအားျဖင့္ အူသိမ္)တြင္ အစာေျချခင္း၊စုပ္ယူျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္သည္။အူသိမ္မွာ
အျခားေသာ ျခံေမြးတိရစၧာန္မ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အရွည္၊ ထုထည္ ႏွစ္မ်ဳိးစလံုး တုိပါသည္။ ထုိ႔အတြက္အစာမွာ
အခ်ိန္တိုျဖင့္ အူလမ္းေၾကာင္းကုိျဖတ္ၿပီး စြန္႔ထုတ္ပါသည္။ ေရာစပ္အစာတြင္မူ စားၿပီး 2.5နာရီၾကာတြင္ စတင္ စြန္႔ထုတ္ၿပီး
7နာရီၾကာတြင္ အလံုးစံု စြန္႔ထုတ္ၿပီးပါသည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ အမွ်င္ကဲ့သုိ႔ေသာ အစာေျခရန္ အခ်ိန္ၾကာရွည္စြာ လုိအပ္သည့္
ဓာတ္ပစၥည္းမ်ား၏ အစာေျခမႈမွာ အျခားေသာ ျခံေမြးတိရစၧာန္မ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အလြန္ နိမ့္က်ပါသည္။သုိ႔ေသာ္
အျခားေသာ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားတြင္မူ ႏြား၊ဝက္စသည္တုိ႔ႏွင့္ ႀကီးမားစြာ ကြာျခားျခင္းမရွိပဲ ေကာက္ပဲသီးႏံွႏြယ္မ်ားတြင္မူ
ပုိ၍ ေကာင္းမြန္ပါသည္။
[5] အူမႀကီး၏အစပုိင္း (Caecum)အူမႀကီး၏အစပုိင္း (Caecum) မွာ တစ္စံုရွိၿပီး ၊ အစာ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းကုိ အျခားထက္စာလွ်င္
အခ်ိန္အနည္းငယ္ၾကာၾကာ သိမ္းထားကာ လံုေလာက္စြာ အစာေျခ၊စုပ္ယူၿပီးေနာက္တြင္ စြန္႔ပစ္သည္။ ၾကက္ေခ်းမွာ
နီညိဳေရာင္ျဖစ္ၿပီး ေစးကပ္မႈအားျမင့္ကာ 1ရက္လွ်င္ 4~5ႀကိမ္ခန္႔ စြန္႔ထုတ္ကာ အနံ႔ဆုိးမွာ ျပင္းပါသည္။
[6] အူမႀကီး ႏွင့္ စအုိလမ္းေၾကာင္း
အူမႀကီး ႏွင့္ စအုိလမ္းေၾကာင္းမွာ အလြန္တုိၿပီး မစင္မွာ ဘံုေယာနိ(Cloaca) တြင္ စုေဆာင္းထားရွိကာ ဆီးႏွင့္အတူ
စြန္႔ပစ္ပါသည္။
(4) အစာအမိ်ဳးအစားနွင့္၎တို႔၏ထူးျခားခ်က္မ်ား
ၾကက္သည္အမွ်င္မ်ားကိုအစာေျခနိုင္သည့္အင္အားနည္းပါးေသာေၾကာင့္၊ၾကက္၏အဓိကအစာမွာကစီဓာတ္နွင့္
ပရိုတင္းဓာတ္တို႔မ်ားစြာပါဝင္ျပီးလြယ္ကူစြာအစာေျခနိုင္သည့္အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာျဖစ္ပါသည္။ၾကက္သည္ႏြား၊
ဝက္တို႔နွင့္နႈိင္းယွဥ္ပါကေကြ်းေသာအာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာမွၾကက္ဥနွင့္ၾကက္သားစသည့္ေမြးျမဴေရးထုတ္ကုန္မ်ားကို
ထုတ္လုပ္နိုင္မႈျမင့္မားပါသည္။
[1] ေကာက္ပဲသီးနွံ
ၾကက္ေမြးျမဴေရးအစာတြင္အဓိကပါမွာေျပာင္းဖူး၊miloစသည္တို႔ျဖစ္ပါသည္။မ်ားေသာအားျဖင့္အင္နာဂ်ီေပးနိုင္ရန္အသုံးျပဳပါ
သည္။အထူးသျဖင့္၊ေျပာင္းဖူးသည္ၾကက္ေမြးျမဴေရးအစာအျဖစ္အဓိက
အေရးအၾကီးဆုံးအစာကုန္ၾကမ္းမ်ားအနက္မွတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။

ေျပာင္းဖူး

[2] အပင္ေစ့အဆီအနွစ္
မ်ားေသာအားျဖင့္ပရိုတင္းဓာတ္ေပးနိုင္ရန္အသုံးျပဳပါသည္။
မ်ားေသာအားျဖင့္ပဲပိစပ္ပဲအနွစ္ကိုအသုံးျပဳျပီး၊ပဲပိစပ္ပဲအနွစ္တြင္မျဖစ္
မေနလိုအပ္သည့္အမီနိုအက္ဆစ္ဓာတ္ျဖစ္သည့္methionineကမလုံ
ေလာက္သျဖင့္ငါးမႈန္ ့နွင့္တြဲ၍အသုံးျပဳပါသည္။၎အျပင္၊ဝါေစ့၊မုန္ညွင္း
ေစ့မွထုတ္သည့္အဆီအနွစ္မ်ားစသည္တို႔ကိုအသုံးျပဳပါသည္။
ပဲပိစပ္အနွစ္

68

[3] ဖြဲနုအမ်ိဳးအစားမ်ား
အင္နာဂ်ီခ်ိန္ဆျခင္းနွင့္အနည္းငယ္သာလိုအပ္ေသာအာဟာရဓာတ္ကိုျဖည့္ထည့္ရန္အတြက္ေကာက္ပဲသီးနွံ၊အ
ပင္ေစ့အဆီအနွစ္မ်ားတြင္ေပါင္းစပ္အသုံးျပဳျခင္းကိုယခင္ကပင္လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ပါသည္။အဆီမပါေသာစပါးဖြဲနုသည္စပါး
ဖြဲနုမွအဆီဓာတ္ကိုထုတ္ထားေသာအရာျဖစ္ပါသည္။
[4] တိရစာၦန္မ်ားမွွရရွိေသာပရိုတင္းဓာတ္
ငါးမႈန္ ့သည္အမီနိုအက္ဆစ္ဖြဲ ့စည္းပုံေကာင္းျပီး၊အထူးသျဖင့္lysineနွင့္methionine တို႔ၾကြယ္ဝပါသျဖင့္အစားစာ
ကုန္ၾကမ္းအျဖစ္အသုံးျပဳပါသည္။
[5] အျခားအစာကုန္ၾကမ္းမ်ား
လူဆန္ပဲပင္အစာ(alfalfa meal)သည္အစိမ္းေရာင္အစာျဖစ္ျပီးဗီတာမင္ဓာတ္အမ်ိဳးမ်ိဳးနွင့္xanthophyllတို႔ပါဝင္
ပါသျဖင့္မ်ားေသာအားျဖင့္အသုံးျပဳပါသည္။အစိမ္းေရာင္အရြက္၊ျမက္ပင္မ်ား၊ျမက္ရိုင္းပင္စသည္တို႔သည္လည္းအစာကုန္
ၾကမ္းျဖစ္ပါသည္။ဥစားၾကက္သည္ကယ္လ္ဆီယမ္၊ေဖာ့စဖရတ္တို႔မ်ားစြာလိုအပ္ေသာေၾကာင့္၊ခရုအခြံ၊ကယ္လ္ဆီယမ္
ကာဘြန္နိတ္၊ကယ္ဆီယမ္ေဖာ့စဖရိတ္စသည္တို႔ကိုအင္ဩဂဲနစ္အစာအျဖစ္အသုံးျပဳပါသည္။ထို ့အျပင္၊ဆားကိုမျဖစ္မေန
ေကြ်းပါသည္။
P69

3 ဥစားၾကက္ ၏ အစာ (ဖံြ႕ၿဖိဳးသည့္ကာလရွိ အာဟာရဓာတ္လုိအပ္သည့္ ပမာဏ ႏွင့္ အစာျပင္းအားႏွင့္ေကြၽးသည့္ပမာဏ)(1) အာဟာရဓာတ္ လုိအပ္သည့္ပမာဏ
ၾကက္၏ ေရာစပ္အစာ မွာ အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္)၊ ပရုိတင္းဓာတ္၊သတၳဳဓာတ္ႏွင့္ ဗီတာမင္စသည့္ အာဟာရဓာတ္မ်ား
ပါရွိသည့္ တိရစၧာန္မွရေသာ အရာမ်ား၊ အပင္မွရေသာအရာမ်ားႏွင့္ သတၱဳဓာတ္ရွိေသာ အရာမ်ားျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားပါသည္။
အစာထဲရွိ အာဟာရဓာတ္မွာ အစာေျခစုပ္ယူခံရသည့္အပုိင္းႏွင့္ အစာမေခ်သည့္အပုိင္းဟူ၍ ကြဲပါသည္။
အစာေျခစုပ္ယူခံရသည့္ အာဟာရဓာတ္မွာ ထပ္မံ၍ ၾကက္၏ခႏၶာကုိယ္အတြက္ အသံုးျပဳခံရေသာ အရာႏွင့္
အသံုးျပဳျခင္းမခံရပဲ ၿဖိဳခြဲစြန္႔ထုတ္ျခင္း(ဆီး)ခံရသည့္ အရာအျဖစ္ ကြဲပါသည္။ ထုိအထဲတြင္ ၾကက္ခႏၶာကုိယ္အတြက္
အသံုးျပဳခံရေသာအရာမွာ ၾကက္ခႏၶာကုိယ္ ထိန္းသိမ္းထားရွိေရး၊ႀကီးထြားဖံြ႕ၿဖိဳးေရး၊ၾကက္ဥဥေရးတုိ႔တြင္ အသံုးခ်ခံရၿပီး
ပုိလွ်ံေသာအရာမွာ အဆီအျဖစ္ စုေဆာင္းခံရပါသည္။

69

ၾကက္မွာ အာဟာရဓာတ္ထဲတြင္ အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္)ကုိ ဦးစားေပး၍ စားေသာေၾကာင့္ အစာစားသည့္ပမာဏမွာ
အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္) စားသံုးသည့္ပမာဏအေပၚမူတည္၍ သတ္မွတ္ပါသည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ အျခားေသာ အာဟာရဓာတ္မွာ
ထုိစားသံုးသည့္ ပမာဏေဘာင္အတြင္းတြင္ အလြန္အမင္းခ်ဳိ႕တဲ့မႈ မျဖစ္ေစေလာက္ေသာ ပမာဏကုိ ထည့္မထား၍မရပါ။
ဤအခ်က္ကုိ စဥ္းစားၿပီး ၾကက္၏ အာဟာရဓာတ္လုိအပ္သည့္ပမာဏ(ႏႈန္း) ကုိ ေဖာ္ျပထားသည့္အရာမွာ
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ေမြးျမဴေရးစံႏႈန္းျဖစ္ပါသည္။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံေမြးျမဴေရးစံႏႈန္းတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ ပရုိတင္းဓာတ္ (CP) ႏွင့္
ဇီဝျဖစ္စဥ္ႏွင့္ဆုိင္ေသာစြမ္းအင္ (ME) လုိအပ္သည့္ပမာဏမွာ ၾကက္ငယ္အရြယ္ CP 19％ ၊ ME 2,900kcal ၊ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္ CP 16％ ၊ ME 2,800kcal ၊ ၾကက္ငယ္(ႀကီး)အရြယ္ CP 13％ ၊ ME 2,700kcal ၊ ဥဥသည့္အရြယ္ CP 15.5％ ၊ ME 2,800kcal ဟု သတ္မွတ္ထားပါသည္။

ၾကက္ငယ္သံုး

ၾကက္ငယ္(လတ္)~ၾကက္ငယ္(ႀကီး)သံုး

အရြယ္ေရာက္ၿပီးၾကက္သံုး

ၾကက္၏ အစာ(2) ေရာစပ္အစာ၏ျပင္းအားႏွင့္ေကြၽးသည့္ပမာဏ
ဥစားၾကက္မွာ ေစ်းကြက္တြင္ေရာင္းခ်ေနေသာ ေရာစပ္အစာ ကုိ ေကြၽးျခင္းမွာ ပံုမွန္ျဖစ္သည္။ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္
အရြယ္အတြက္မွာ စတင္ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈအဆင့္ႏွင့္ ကုိက္ညီေသာေရာစပ္အစာ ၊ အရြယ္ေရာက္ၿပီးေသာ ၾကက္အရြယ္အတြက္မွာဥ ဥသည့္ ကာလႏွင့္ကုိက္ညီေသာ ေရာစပ္အစာ ကုိ ေရာင္းခ်ပါသည္။ ေစ်းကြက္တြင္ေရာင္းခ်ေနေသာ ေရာစပ္အစာမွာ CP၊ MEတုိ႔ကုိ အနည္းငယ္ ျမင့္ျမင့္ သတ္မွတ္ထားၿပီး ေရာစပ္အခ်ဳိးတစ္ခုတည္းသာမကပဲ အစာပံုသ႑ာန္မွာလည္း
ကုန္ၾကမ္းကုိ ႀကိတ္ခြဲထားသည့္ အမႈန္႔၊ အေစ့ပံုခဲထားေသာ အစာေတာင့္၊ အစာေတာင့္ကုိ အၾကမ္းႀကိတ္ခြဲထားေသာ
ႀကိတ္ခြဲစာတုိ႔ရွိၿပီး၊ အစာစားမႈ၊အစာေျခမႈအတြက္ တီထြင္ဖန္တီးထားေသာအရာက မ်ားသည္။
သာမန္အားျဖင္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္အရြယ္၏ အစာေကြၽးရန္သံုးေသာအစာ (CP 22% ၊ ME 3,150kcal)မွာ လြတ္လပ္စြာ
စားေစေသာ အစာ၊ ၾကက္ငယ္သံုး အစာ (CP 21% ၊ ME 2,950kcal) မွာ စားသံုးရန္ပမာဏ 35g / ရက္ အထိလြတ္လပ္စြာ စားေစေသာအစာ ဟုသတ္မွတ္ပါသည္။
ထုိ႔ေနာက္တြင္ ၾကက္ငယ္(လတ္)သံုးအစာ ( CP 18% ၊ ME 2,800kcal)မွ ၾကက္ငယ္(ႀကီး)သံုးအစာ (CP 15% ၊ ME
2,800kcal) အထိ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကုိၾကည့္ကာ ေျပာင္းလဲသြားပါမည္။ ထုိ႔အျပင္ ၾကက္အမ်ဳိးအစား၏ စံကုိယ္အေလးခ်ိန္
ႏွင့္ နီးကပ္ေစရန္အတြက္ ၾကက္အမ်ဳိးအစား လက္စြဲကုိ လုိက္နာၿပီး ၾကက္အစာေကြၽးျခင္းကုိ ျပဳလုပ္မည္။
အရြယ္ေရာက္ၿပီးၾကက္အရြယ္ (ဥ ဥသည့္ကာလအတြင္း) ၏ အရြယ္ေရာက္ၿပီးၾကက္သံုးအစာ (CP 18% ၊ ME
2,850kcal) ၏ ေကြၽးေသာပမာဏမွာ ၾကက္အမ်ဳိးအစားေပၚမူတည္ၿပီး 115g /ရက္ ကုိ ရည္မွန္းခ်က္ထားေသာ
လက္စြဲနည္းလမ္းမွာ ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။ ေရာစပ္အစာ ေပၚမူတည္၍ ဥဥသည့္အရြယ္အေစာပုိင္းကာလ အစာ ( CP 18.5 % ၊
ME 2,870kcal )ႏွင့္ ဥ ဥသည့္အရြယ္ ေနာက္ပုိင္းကာလအစာ ( CP 17% ၊ ME 2,870kcal ) ဟုခြဲ၍ ေကြၽးသည့္
နည္းလမ္းလည္းရွိပါသည္။ တဖန္ ရာသီဥတုေပၚမူတည္၍ ေရာစပ္အခ်ဳိး (ေႏြရာသီ CP 18.5% ၊ ေဆာင္းရာသီ CP 17.5%)70ကုိေျပာင္းလဲသည့္အရာလည္း ရွိပါသည္။

4 မ်ဳိးၾကက္ဥ စုေဆာင္းျခင္း ႏွင့္ ၾကက္ဥေဖာက္ျခင္း
(1) မ်ဳိးၾကက္ဥ စုေဆာင္းျခင္း
မ်ဳိးၾကက္ဥ ( မ်ဳိးလက္ခံဥ) မွာ အထီးႏွင့္အမ မိတ္လုိက္ျခင္းမွ ရပါသည္။ ေျမျပင္ေပၚတြင္ လႊတ္၍ေမြးရာတြင္မူ
သဘာဝအတုိင္း မိတ္လုိက္ၿပီး အထီး 1ေကာင္လွ်င္ အမ 10~15ေကာင္ ကုိ 1အုပ္စုအျဖစ္ ေမြးျမဴၿပီး မ်ဳိးၾကက္ဥကုိ
ရယူပါသည္။ ေလွာင္အိမ္ျဖင့္ ေမြးျမဴရာတြင္ လူလက္ျဖင့္ သေႏၶတည္ေစျခင္းကုိ ျပဳလုပ္ပါမည္။ မ်ဳိးၾကက္ဥမွာ
မိတ္လုိက္ၿပီးေနာက္ 3ရက္ခန္႔မွစ၍ ဥၿပီး 1ႀကိမ္ သေႏၶတည္ျခင္းျဖင့္10ရက္ခန္႔ ဥပါသည္။
မ်ဳိးၾကက္ဥသည္ ပံုသ႑ာန္မွာ ပံုမွန္ျဖစ္ၿပီး အရြယ္အစားမွာ 54~65g ရွိေသာ သန္႔စင္သည့္အရာကုိ ေရြးခ်ယ္ပါမည္။
ပုိးသတ္ၿပီး တံုးသည့္အစြန္းကုိ အေပၚမွထားကာ အပူခ်ိန္ 15~20℃ ၊ စုိထုိင္းဆ 40~70% ရွိေသာ ေနရာတြင္
ၾကက္ဥကုိသိမ္းပါမည္။ၾကက္ဥသိမ္းသည့္ကာလမွာ 1ပတ္အတြင္းမွာ ေကာင္းၿပီး ၊ထုိေနာက္ပုိင္းမွာ
တျဖည္းျဖည္း ေပါက္သည့္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်လာမည္။

ၾကက္ဥေဖာက္စက္၏ ၾကက္ဥတင္ရန္ေနရာတြင္ စီထားေသာ မ်ဳိးၾကက္ဥမ်ား

(2) ၾကက္ဥေဖာက္ျခင္း
[1] ၾကက္ဥေဖာက္ျခင္း ေရွ႕ဆက္လုပ္ေဆာင္ပံု
မ်ဳိးၾကက္ဥကုိ တစ္သမတ္တည္းေသာ အပူခ်ိန္ (37.8℃) ႏွင့္ စုိထုိင္းဆ ( 60%) ေပးလွ်င္ သေႏၶသားေလာင္းမွာ
စတင္ဖံြ႕ၿဖိဳးလာမည္။ ဦးစြာ သားေလာင္းမွာ ဖံြ႕ၿဖိဳးလာၿပီး အာရံုေၾကာမ်ား၊ေသြးေၾကာမ်ား ျဖစ္လာမည္။ ဆက္လက္ၿပီး
အရုိး၊ဦးေႏွာက္၊အသက္႐ႉအဂၤါ၊ႏွလံုးႏွင့္ေသြးေၾကာမ်ားစနစ္ ဖြဲ႕စည္းလာကာ 21ရက္ေျမာက္တြင္ ဥခံြကုိ
ႏႈတ္သီးဖ်ား(ႀကိတ္ခြဲသြား) ျဖင့္ ခြဲကာ ေခါင္းပုိင္းႏွင့္ေျခေထာက္ျဖင့္ ဥခံြကုိ ဖိထြက္ကာ ဥမွေပါက္သည္။
[2] ၾကက္ဥေဖာက္စက္အမ်ဳိးအစား
စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းအျဖစ္ ေမြးျမဴေသာၾကက္မွာ အားလံုး ၾကက္ဥေဖာက္စက္ျဖင့္ လူသားတုိ႔ ျပဳျပင္ဖန္တီးမႈျဖင့္
ဥမွေပါက္ေစျခင္း ကုိ ျပဳလုပ္သည္။ ၾကက္ဥေဖာက္စက္မွာ ေရျပင္ညီပံုစံႏွင့္ သံုးဖက္ျမင္ ရုပ္လံုးႂကြပံုစံ ဟူ၍ရွိသည္။
ေရျပင္ညီပံုစံမွာ အေသးစားစက္က မ်ားၿပီး စမ္းသပ္သည့္အခါတြင္ အသံုးျပဳၾကသည္။ရုပ္လံုးႂကြပံုစံမွာ
အႀကီးစားစက္ျဖစ္ၿပီး ဥ ေရသံုးေလးငါးေသာင္းခန္႔ ဆန္႔သည့္အရာမ်ားလည္း ရွိသည္။

71

[3] ၾကက္ဥမေဖာက္ခင္ ျပဳလုပ္ရမည့္ လုပ္ငန္းမ်ား
ၾကက္ဥေဖာက္စက္မွာ အသံုးမျပဳခင္ သန္႔ရွင္းေရးျပဳလုပ္ျခင္း၊ေရေဆးျခင္း၊ပုိးသတ္ျခင္းတုိ႔ျပဳလုပ္ကာ
အပူခ်ိန္၊စုိထုိင္းဆထိန္းညိႇကိရိယာကုိ စစ္ေဆးထားမည္။ မ်ဳိးၾကက္ဥကုိ ပုိးသတ္ဆပ္ျပာ၊ကာေဘာ္လစ္စသည္တုိ႔ျဖင့္
ပုိးသတ္မည္။
[4] ၾကက္ဥေဖာက္ေနစဥ္ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း
မ်ဳိးၾကက္ဥကုိ ၾကက္ဥတင္ရန္ေနရာ သုိ႔မဟုတ္ ဗန္းအေပၚတြင္ အတံုးအစြန္းဖက္ကုိ အေပၚတြင္ထားၿပီး စီကာအမ်ဳိးအစား၊မ်ဳိးရုိး သိႏုိင္ရန္ အမွတ္အသားျပဳလုပ္၍ ၾကက္ဥေဖာက္ျခင္းကုိ စတင္ပါမည္။
ထုိကာလအတြင္း ေလလဲလွယ္ျခင္းကုိ ျပဳလုပ္ၿပီး ၾကက္ဥထံ လတ္ဆက္ေသာ ေလကုိ ပုိ႔ေပးပါမည္။ တဖန္ ၾကက္ဥအတြင္းရွိ
သေႏၶသားေလာင္းမွာ ၾကက္ဥခံြအေျမႇးတြင္ မကပ္ေစရန္ ၾကက္ဥကုိ လည္ေစေသာ ၾကက္ဥလွည့္ျခင္းကုိ
ၾကက္ဥထည့္ၿပီးေနာက္ရက္မွစ၍ ၾကက္ဥထည့္ၿပီးေနာက္ 18ရက္အထိ 1ရက္လွ်င္ 10~20ႀကိမ္အထိ ျပဳလုပ္ပါမည္။
[5] ၾကက္ဥစစ္ေဆးျခင္း
မ်ဳိးမပါေသာ ၾကက္ဥ၊ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈရပ္တန္႔သြားေသာ ၾကက္ဥကုိ ဖယ္ရွားျခင္းအလုပ္ကုိ ၾကက္ဥစစ္ေဆးျခင္း ဟုေခၚၿပီး
ၾကက္ဥထည့္ၿပီး 7ရက္ေျမာက္တြင္ ျပဳလုပ္သည္က မ်ားပါသည္။ၾကက္ဥစစ္ျခင္းကုိ ေမွာင္ေသာအခန္းတြင္
ဓာတ္မီးၾကက္ဥစစ္စက္ျဖင့္ ၾကက္ဥ၏ တံုးေသာအပုိင္းကုိ အလင္းေရာင္ထုိးကာ ဥအတြင္းပုိင္းရွိ အေျခအေနကုိ
စစ္ေဆးပါမည္။
[6] ေမြးခါစ ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကုိ အထီးအမခြဲျခင္းႏွင့္ ေရာင္းထုတ္ျခင္း
ၾကက္ဥမွေပါက္ၿပီး မၾကာေသးေသာ ၾကက္ေပါက္ကေလးကုိ ေမြးခါစၾကက္ ဟုေခၚၿပီး စတင္ေပါက္ဖြားရာေနရာမွ
ၾကက္ေပါက္အခန္းသုိ႔ ပုိ႔ေဆာင္ကာ အထီးအမ ကြာျခားခ်က္မွတဆင့္အထီးအမခြဲျခားမႈျပဳမည္။
ၾကက္ေပါက္အထီးအမခြဲျခားျခင္းမွာ ၾကက္ေပါက္ကေလး၏ ဘံုေယာနိ(Cloaca) ပံုသ႑ာန္ေပၚမူတည္၍ အထီးအမကုိ
ခြဲျခားသည့္ ဘံုေယာနိ(Cloaca) ခြဲျခားနည္းႏွင့္ အေတာင္အေမႊး၊ေျခအေရာင္၊အဓိကအေတာင္ႀကီးထြားမႈႏႈန္းကြာျခားခ်က္မွ
အထီးအမခြဲျခားသည့္ အေတာင္အေမႊးခြဲျခားနည္း ဟူ၍ရွိၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္တြင္မူ အေတာင္အေမႊးခြဲျခားနည္းကုိ က်ယ္ျပန္႔စြာ
အသံုးျပဳလ်က္ရွိသည္။ ေရြးခ်ယ္္ခြဲျခားထားေသာ ၾကက္ေပါက္အမမ်ားမွာ ကာကြယ္ေဆးထုိးၿပီး
ၾကက္ေမြးျခံသုိ႔ ေရာင္းခ်ခံရသည္။ ၾကက္ႏႈတ္သီးကုိျဖတ္ေတာက္ျခင္း (Debeak) ျပဳလုပ္ၿပီးမွ ေရာင္းခ်သည့္အခါလည္း
ရွိသည္။

5 ဥစားၾကက္ေပါက္ကေလး၏ၾကီးထြားလာပုံ
အနာဂတ္တြင္၊ဥစားၾကက္အျဖစ္ေမြးျမဴဳရန္ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုေမြးျမဴျခင္း(ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း)ကိုဥစားၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းဟုေခၚပါသည္။အစာစတင္ေကြ်းျခင္းမွၾကက္ဥဥခ်ိန္အထိအခ်ိန္ကာလကုိျပဳ
စုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ဟုေခၚျပီး၊ၾကက္ေပါက္ (ဘိန)အခ်ိန္ကာလ(0~4ပတ္သားခန္ ့အထိ)၊ ၊ၾကက္ငယ္(လတ္) (ဘိန)အခ်ိန္ကာလ
(4~10ပတ္သား)၊ၾကက္ငယ္(ၾကီး)(ဘိန)(10~20ပတ္သား၊ၾကက္ဥဥခ်ိန္အထိ)အျဖစ္3ဆင့္ခြဲျခားနုိင္ပါသည္။ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္
ခ်ိန္သည္ၾကက္ကေလးမ်ားအတြက္အသင့္ေတာ္ဆုံးပတ္ဝန္းက်င္ကိုျပဳလုပ္ျပီး၊က်န္းမာသန္စြမ္းစြာၾကီးထြားလာေစျခင္းသည္ထိ
န္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၏အေျခခံအခ်က္ျဖစ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ေရာဂါျဖစ္ပြါးျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးနိုင္ရန္အတြက္ကာ
ကြယ္ေဆးထိုးျခင္းစသည့္က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစရန္သန့္ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္းကိုလည္းအစီအစဥ္တက်လုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္
ပါသည္။

72

(1) ၾကက္ငယ္ကေလးမ်ားျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ပုံနည္းလမ္းမ်ား
[1] ေသတၱာပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာျဖင့္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
ေသတၱာပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာသည္သစ္သားျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာေသတၱာတြင္အပူေပးသည့္စက္ကိရိ
ယာကိုတပ္ဆင္ထားသည့္အရိုးစင္းဆုံးကိရိယာျဖစ္ပါသည္။အေကာင္အေရအတြက္50~100ေမြးျမဴရာတြင္သင့္ေတာ္ပါ
သည္။[2] ၾကက္သေရတုိက္ပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴေရးကိရိယာ
ၾကက္သေရတုိက္ပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာသည္ေနရာအက်ယ္မလိုအပ္ဘဲၾကက္ေပါက္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား
ကိုျပဳစုပ်ိဳးေထာင္နိုင္ေသာကိရိယာျဖစ္ျပီး၊အပူေပးကိရိယာနွင့္ၾကမ္းျပင္တြင္ဝိုင္ယာကြန္ရက္၊ဇာကြက္(သို႔မဟုတ္)ကြပ္ပ်စ္ျဖင့္ျပဳလုပ္ထား၍ ေမြးျမဴျခင္းကိုထပ္ဆင့္ထားေသာအရာျဖစ္ပါသည္။ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးလာသည္နွင့္အမ်ွ ၾကက္ငယ္(လတ္)ေလွာင္အိမ္၊ၾကက္ငယ္(ၾကီး)ေလွာင္အိမ္သို ့ေရႊ ့ေျပာင္းျပီးေမြးျမဴပါမည္။ကုန္က်စရိတ္မရွိေသာ္လည္း၊ေဆာင္း
ရာသီတြင္ညီမ်ွစြာအပူေပးရန္အခက္အခဲရွိပါသည္။
[3] ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴျခင္းကိရိယာ
အခန္းအတြင္းရွိၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ပုံစံျဖစ္ျပီး၊ထီးပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ
၊ၾကမ္းျပင္နွင့္ေလွာင္အိမ္ေအာက္တြင္တပ္ဆင္ထားေသာအပူေရေပးပိုက္လိုင္းျဖင့္အပူေပး(ၾကမ္းျပင္အပူေပး)ျခင္း၊ေလပူျဖင့္ၾကက္ျခံတစ္ျခံလုံးကိုအပူေပးျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ပါသည္။အေကာင္မ်ားစြာေမြးျမဴျခင္းအတြက္သင့္
ေတာ္ျပီး၊ၾကက္ငယ္(ၾကီး)ေလွာင္အိမ္သို ့မဟုတ္အရြယ္ေရာက္ေသာၾကက္ေလွာင္အိမ္သို ့တိုက္ရိုက္ထည့္သြင္း
သည္အထိေမြးျမဴပါမည္။ေပးသည့္အပူခ်ိန္ညီမ်ွျပီး၊ပိုးသတ္ျခင္းစသည့္လုပ္ငန္းမ်ားကိုေလ်ာ့ခ်နိုင္ေသာ္လည္းကုန္
က်စရိတ္ရွိပါသည္။
(2) ၾကက္ေပါက္အခ်ိန္ကာလအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
[1] ၾကက္ငယ္မ်ားကိုထည့္သြင္းျခင္း (ၾကက္ငယ္မ်ားကိုလက္ခံထည့္သြင္းျခင္း)ေပါက္ခါစၾကက္ကေလးမ်ားသည္ေပါက္ဖြားလာျပီး၊ၾကက္ေမြးျမဴေရးျခံသို ့ေရာက္ရွိလာခ်ိန္အထိအခ်ိန္ေတာ္ေတာ္
ၾကာသည့္အတြက္ေရာက္ရွိလာပါက၊ခ်က္ခ်င္းေရတိုက္၍ေမွာင္ေသာအခန္းတြင္ေခတၱခဏနားေစျပီး၊ကိုယ္အင္
အားျပန္လည္ရရွိေစပါမည္။ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴေရးကိရိယာမွာၾကက္သေရတုိက္ပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ၊ၾကမ္းျပင္
ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းေသာထီးပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ(chick guardကိုသုံး)၊သို ့မဟုတ္
ၾကမ္းျပင္အပူေပး(chick guardကိုသုံး)တို႔အနက္မည္သည့္အမ်ိဳးအစားမဆို၊အပူခ်ိန္ကုိ32~35̊Cခန္ ့ရွိေစရန္အရင္အ
ပူေပးထား၍စိုထိုင္းမႈ65%ခန္ ့ရွိေစရန္ညွိနႈိင္းခ်ိန္ဆပါမည္။ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏အေျခအေနကိုေသခ်ာစြာၾကည့္
ရႈေစာင့္ေရွာက္ရင္းၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာအတြင္းသို ့ထည့္ပါမည္။အကယ္၍၊အင္အားနည္းေနေသာၾကက္ေပါ
က္ကေလးမ်ားရွိပါကေရြးခ်ယ္ထုတ္ပါမည္။ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္ျခင္းကိုၾကက္ငယ္မ်ားကိုထည့္သြင္းျခင္းဟုေခၚပါသည္။
chick guardဆိုသည္မွာအျမင့္30cmခန္ ့ရွိေသာစက္ဝိုင္းပုံစံအကာအရံျဖစ္ပါသည္။၎အကာအရံထဲတြင္
ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုအပူေပးလ်က္ေမြးျမဴပါမည္။

73

က်န္းမာသန္စြမ္းေသာၾကက္ေပါက္ကေလး

အင္အားနည္းေနေသာၾကက္ေပါက္ကေလး

[2] အစာစတင္ေကြ်းျခင္း
အစာေကြၽးေသာအခ်ိန္မွာ ၾကက္ငယ္ကေလးကုိယ္အတြင္းတြင္ က်န္ေနေသာ ၾကက္ဥ၏ အဝါေရာင္က အေတာ္မ်ားမ်ား
အစာေျခၿပီးခ်ိန္က ေကာင္းၿပီး ဥမွေပါက္ၿပီး 25~60နာရီၾကာက ခန္႔မွန္းအခ်ိန္ျဖစ္ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္မူ
ၾကက္ဥေဖာက္သည့္ေနရာတြင္ အစာေကြၽးရမည့္အခ်ိန္ကုိ ၫႊန္ျပထားသည့္အခါက မ်ားပါသည္။
ၾကက္ငယ္မ်ားကိုထည့္သြင္းျပီးေနာက္၊ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားအတြက္အစာကိုေရျဖင့္ေရာစပ္၍ခဲေနေအာင္နယ္
ကာ၊ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ၏အပူေပးထားသည့္ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္စာရြက္သို ့မဟုတ္တိမ္ေသာေသတၱာ(chickplate)ကိုခင္း၍၎အေပၚတြင္အစာကိုထားျပီးစားေစပါမည္။ထိုကဲ့သို ့ျပဳလုပ္ျခင္းကိုအစာစတင္ေကြ်းျခင္းဟုေခၚပါသည္
။အစာစတင္ေကြ်းသည့္3ရက္အတြင္းမွာ1ရက္လ်ွင္5~6ၾကိမ္၊ထိုေနာက္ပိုင္းတြင္အၾကိမ္အေရအတြက္ကိုေလ်ာ့ခ်ျပီး၊1ရက္လ်ွင္4ၾကိမ္အစာေကြ်းပါမည္။အစာေကြ်းစက္နွင့္ေရေပးစက္တို႔ကိုတစ္လွည့္စီလဲလွယ္၍စီထားျပီး၊ၾကက္ေပါက္က
ေလးမ်ားတျဖည္းျဖည္းခ်င္းစားနိုင္ရန္ျပင္ဆင္ထားပါမည္။ပထမဦးဆုံး1ပတ္ခန္ ့မွာၾကက္ကေလးမ်ားကအစာခြက္နွင့္ေရ
ခြက္ေနရာတို႔ကိုသိေစရန္မီးထြန္းထားသင့္ပါသည္။
[3] ၾကက္နႈတ္သီးကိုျဖတ္ေတာက္ျခင္း (နႈတ္သီးကင္ျခင္း(ဒဲဘီးခု)သို ့မဟုတ္beak trimming)ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္နွင့္ေနာက္ပိုင္းတြင္ျပဳလုပ္ေသာဖင္ဆိတ္ျခင္းနွင့္အေမႊးအေတာင္မ်ားနႈတ္ျခင္းစသည့္
အျပဳအမူဆိုးမ်ားကိုကာကြယ္တားဆီးနိုင္ရန္အတြက္အသုံးဝင္ပါသည္။ေယဘုယ်အားျဖင့္1~2ပတ္သားအရြယ္အ
တြင္းတြင္နႈတ္သီးအထက္နွင့္ေအာက္ပိုင္း၏နွစ္ပုံတစ္ပုံကိုနႈတ္သီးကင္ရာတြင္အသုံးျပဳသည့္သီးသန္ ့စက္ကိရိယာျဖင့္
ကင္ျပီးျဖတ္ပါမည္။
[4] ေမြးျမဴထားသည့္အေကာင္မ်ားသိပ္သည္းမႈ
လႊတ္ထားေသာၾကက္ျခံျဖင့္ေမြးျမဴရာတြင္ေမြးျမဴရမည့္အေကာင္အေရအတြက္မွာ၊ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံေလွာင္
အိမ္ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာတြင္ၾကက္33~44ေကာင္/m²ကို6ပတ္သားအရြယ္အထိ၊ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူက
လက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာတြင္ၾကက္18~20ေကာင္/m²ကို6ပတ္သားအရြယ္အထိေမြးျမဴပါမည္။ထို ့အျပင္၊ျပတင္းေပါက္မရွိေသာၾကက္ျခံတြင္ေမြး ျမဴမည္ဆိုပါက၊လႊတ္ထားေသာပုံစံထက္ၾကက္ျခံအေနအထား
ေကာင္းမြန္ပါသ ျဖင့္၊ေမြးျမဴထားသည့္အေကာင္မ်ားသိပ္သည္းမႈပိုမိုျမင့္မားလာပါမည္။
(3) ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္အခ်ိန္ကာလအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္အခ်ိန္ကာလတြင္ၾကက္ကေလးမ်ားကိုတတ္နိုင္သေရြ ့လႈပ္ရွားေစျပီး၊အျပင္ေလကိုလည္းအ
သားက်ေစကာက်န္းမာသန္စြမ္းေသာခႏၶာကိုယ္ျဖစ္ေစရန္ဂရုစိုက္၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ပါမည္။ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံၾကက္ေပါက္
ေမြး ျမဴကိရိယာျဖင့္ေမြးျမဴပါက4ပတ္သားအရြယ္ခန္ ့တြင္ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္အတြက္အသုံးျပဳသည့္

74ၾကက္သေရတိုက္သို ့ေရႊ ့ေျပာင္းပါမည္။ၾကက္သေရတိုက္တစ္ကန္ ့တြင္ထည့္နိုင္သည့္ၾကက္အေရအတြက္မွာၾကက္ငယ္က
ေလးမ်ားအားလံုးတန္းစီ၍အစာေကြ်းခြက္မွအစာကိုစားနိုင္သည့္အေရအတြက္ျဖစ္ပါသည္။ေမြးျမဴထားသည့္အေကာင္မ်ား
သိပ္သည္းမႈမွာထိုေနာက္ပိုင္းတြင္ၾကက္ကေလးမ်ားၾကီးထြားလာနႈန္းနွင့္က်န္းမာေရးအေျခအေန တို႔တြင္အက်ိဳးသက္ေရာက္
မႈရွိပါသည္။ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္သို႔့ ေျပာင္းရမည့္အခ်ိန္ကာလလည္းျဖစ္ျပီး၊ေျပာင္းလဲ ျခင္းသည္ၾကက္ငယ္က
ေလးမ်ားအတြက္စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ေစပါသျဖင့္၊ျငင္သာစြာ့ လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။စိတ္
အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ျခင္းကိုကုစားျခင္း၊ေရာဂါျဖစ္ျခင္းမွကာကြယ္တားဆီးနုိင္ရန္အတြက္ေရာဂါမ်ားကိုတုိက္ခိုက္နိုင္စြမ္းရွိ
သည့္အရာမ်ား၊ဗီတာမင္ေဆးမ်ားကိုေရတြင္ေဖ်ာ္ျပီး၊2~3ရက္တိုက္ ေကြ်းျခင္းသည္လည္းသင့္ေတာ္ပါသည္။
[1] ၾကက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈ
ၾကက္ေပါက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ကနဦးကာလသည္ၾကက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနႈန္းသည္အလြန္ျမန္ဆန္ပါ
သည္။အထူးသျဖင့္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ကနဦးကာလ1ပတ္သားအရြယ္တြင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္65gနွင့္အထက္၊2ပတ္အရြယ္
တြင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္120gနွင့္အထက္၊3ပတ္အရြယ္တြင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္190gနွင့္အထက္အထိၾကီးထြားလာမည္ျဖစ္ပါ
သည္။ထို ့ေနာက္ပိုင္းတြင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးနႈန္းသည္တျဖည္းျဖည္းခ်င္းေနွးေကြးသြားမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊10ပတ္သားအရြယ္ခန္ ့(ကိုယ္အေလးခ်ိန္850gနွင့္အထက္)အရြယ္အထိကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာတစ္ရက္အတြင္းရုတ္တရက္တရက္တုိး
သြားျခင္းရွိမည္ျဖစ္ပါသည္။ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈေနာက္ပိုင္းအခ်ိန္ကာလတြင္လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ားၾကီးထြားသည္နွင့္အ
မ်ွကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးနႈန္းသည္ေနွးေကြးလာျပီးၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနႈန္းလည္းေနွးေကြးလာမည္ျဖစ္ပါသည္။
[2] ၾကက္ေပါက္ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိင္းတာျခင္းႏွင့္ ပ်မ္းမွ်ကုိယ္အေလးခ်ိန္
ၾကက္အမ်ဳိးအစားလက္စြဲတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ စံကုိယ္အေလးခ်ိန္ကုိရည္မွန္းၿပီး ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္
ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိင္းတာမႈ လက္ေတြ႕ျပဳလုပ္ျခင္းမွာ အေရးႀကီးပါသည္။ ၾကက္ေပါက္၏ အေလးခ်ိန္မွာ
အလြန္အမင္း ေသးငယ္လြန္းျခင္းမွာ မေကာင္းေသာ္လည္း ကုိယ္အေလးခ်ိန္ အနည္းအမ်ားထက္ အုပ္စုအေနျဖင့္
ကြာျခားမႈနည္းပါးျခင္း (တညီတည္းရွိျခင္း)က အေရးႀကီးပါသည္။
(4) ၾကက္ငယ္(ၾကီး)အရြယ္အခ်ိန္ကာလအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
ၾကက္ငယ္(ၾကီး)အရြယ္အခ်ိန္ကာလ၏ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈရည္မွန္းခ်က္မွာ၊အခ်ိန္ၾကာရွည္ေသာ ၾကက္ဥဥျခင္းကို
လုပ္ေဆာင္နိုင္ေသာခႏၶာကိုယ္ျဖစ္ေစရန္နွင့္သင့္တင့္ေသာအရြယ္တြင္ၾကက္ဥစတင္ဥနိုင္ရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ ျခင္းတို႔ျဖစ္ပါ
သည္။ၾကက္သေရတုိက္ပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာျဖင့္ေမြးျမဴပါက ၾကက္ငယ္(ၾကီး)အတြက္သာသုံးသည့္ၾကက္သေရတိုက္သို ့ေရႊ ့ေျပာင္းရန္မွာ ၾကီးထြားဖြံျဖိဳးမႈနႈန္းတူညီေသာ
ၾကက္ကိုတူညီေသာအကန္ ့တြင္ထည့္ျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။တစ္ကန္ ့အတြင္းထည့္ေမြး ျမဴရမည့္ၾကက္အေကာင္
အေရအတြက္လည္းၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္အခ်ိန္ကာလနွင့္တူညီ ျပီး၊ၾကက္ငယ္ကေလးမ်ားအားလုံးသည္တန္းစီ၍အ
စာေကြ်းခြက္မွအစာကိုစားနိုင္သည့္အေရအတြက္ကိုထည့္ပါမည္။
အစာမွာၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္သုံးအစာမွၾကက္ငယ္(ၾကီး)အရြယ္သုံးအစာသို ့ေျပာင္းပါမည္။ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုး
လာသည္နွင့္အမ်ွစားသည့္အစာပမာဏလည္းတိုးလာျပီး၊စြန္ ့ပစ္သည့္အညစ္အေၾကးပမာဏလည္းတိုးလာပါမည္။ပစ္ထားပါ
က၊အမုိနီယာစသည့္အဆိပ္ရွိသည့္ဓာတ္ေငြ ့မ်ားထြက္လာနိုင္သည့္အတြက္ၾကက္ေခ်းရွင္းလင္းျခင္းစသည့္သန္ ့ရွင္းေရးလုပ္
ျခင္းကိုမျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။ၾကက္ငယ္(ၾကီး)သည္အရြယ္ေရာက္ျမန္ေသာၾကက္မွာ130ရက္သားခန္ ့မွစတင္၍ၾကက္
ဥဥပါသျဖင့္မဥမီအရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္ျခံသို ့ေရႊ ့ေျပာင္းပါမည္။

75

[1] ေမြးျမဴထားသည့္အေကာင္မ်ားသိပ္သည္းမႈ
လႊတ္ထားေသာၾကက္ျခံျဖင့္ေမြးျမဴရာတြင္ေမြးျမဴရမည့္အေကာင္အေရအတြက္မွာ၊ ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံေလွာင္
အိမ္ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာတြင္ၾကက္22~25ေကာင္/m²ကို18ပတ္သားအရြယ္အထိ၊ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူ
ကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာတြင္ၾကက္7~8ေကာင္/m²ကို18ပတ္သားအရြယ္အထိေမြးျမဴပါ
မည္။ထို ့အျပင္၊ျပတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ျခံတြင္ေမြးျမဴမည္ဆိုပါက၊လႊတ္ထားေသာပုံစံထက္ၾကက္ျခံအေနအထား
ေကာင္းမြန္ပါသ ျဖင့္၊ေမြးျမဴထားသည့္အေကာင္မ်ားသိပ္သည္းမႈပိုမိုျမင့္မားလာပါမည္။
[2] အလင္းေရာင္ထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္ငယ္(ၾကီး)အရြယ္အခ်ိန္ကာလတြင္ၾကက္ျခံတြင္မီးထြန္းထားျပီး၊ေနထြက္ေနခ်ိန္ကိုညိွနႈိင္းျခင္း(ေနထြက္ေန
ခ်ိန္+မီးထြန္းထားခ်ိန္)ကိုျပဳလုပ္သည့္အလင္းေရာင္ထိန္းသိမ္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္
ၾကက္ငယ္ကေလးမ်ား၏လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ားၾကီးထြားမႈကိုထိန္းသိမ္းရန္အတြက္ျဖစ္ျပီး၊ေနထြက္ေနခ်ိန္တို
ေတာင္းလာပါကၾကီးထြားမႈနႈန္းသည္ေနွးေကြးျပီး၊ေနထြက္ေနခ်ိန္ၾကာရွည္ေနခ်ိန္တြင္ၾကီးထြားမႈနႈန္းျမန္လာပါမည္ျဖစ္သည့္
အတြက္လႊတ္ထားေသာ ၾကက္ျခံျဖင့္ေမြးျမဴရာတြင္ၾကီးထြားမႈနႈန္းကိုေနွးေကြးေစရန္အလင္းေရာင္ထိန္းသိမ္းမႈမ်ားလုပ္
ေဆာင္လ်က္္ရွိပါသည္။ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာျဖင့္အလင္းေရာင္ေပးျခင္းမွာသင့္ေတာ္ေသာအရြယ္တြင္ၾကီးထြားမႈ
(ၾကက္ဥစတင္ဥခ်ိန္)ရွိေစရန္အတြက္လုပ္ေဆာင္ပါသည္။သတ္မွတ္ထားေသာႀကီးထြားမႈႏႈန္းမွာၾကက္အမ်ိဳးအစား
အလိုက္မတူညီပါသျဖင့္၎ၾကက္အမ်ိဳးအစားအလိုက္အၾကံျပဳထားေသာၾကီးထြားမႈရွိရန္သင့္ေတာ္ေသာအရြယ္ကိုထား
ျခင္းျဖင့္ေမြးျမဴပါသည္။
ျပတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ျခံတြင္၊ေနထြက္ေနခ်ိန္သည္အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမရွိေသာေ ၾကာင့္အစီအစဥ္
တက်အလင္းေရာင္ထိန္းသိမ္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္နုိင္ပါသည္။မီးသီး၏အလင္းေရာင္လင္းအားမွာၾကက္ေနရာတြင္5~10
luxခန္ ့ျဖစ္ျပီး၊အရြယ္ေရာက္ျပီးေနာက္ပိုင္းတြင္မီးထြန္းထားခ်ိန္ကိုမေလ်ာ့ခ်သင့္ပါ။
[3] ကုိယ္အေလးခ်ိန္ အတုိင္းအတာ ႏွင့္ ေကြၽးရမည့္ အစာ ကန္႔သတ္ခ်က္
ၾကက္ေပါက္(ႀကီး) ၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းခ်ဳပ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းမွာ အေရးႀကီးၿပီး စံအေလးခ်ိန္ႏွင့္
နီးေစျခင္းသည္ ေနာက္ပုိင္းတြင္ အရည္အေသြးေကာင္းေသာ ဥ ဥသည့္ရမွတ္ကုိ ရႏုိင္ျခင္းက မ်ားပါသည္။အပတ္စဥ္
ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိင္းတာျခင္းျပဳလုပ္ၿပီး ေနာက္တစ္ပတ္ ေကြၽးမည့္အစာပမာဏကုိ သတ္မွတ္သည္။ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈေကာင္းၿပီး
စံအေလးခ်ိန္ကုိ ေက်ာ္လြန္သြားသည့္အခါတြင္မူ ေကြၽးသည့္အစာပမာဏကုိ ကန္႔သတ္သည့္နည္းလမ္းကုိ အသံုးျပဳသည္။

6 ဥစားၾကက္၏ၾကက္ဥဥျခင္းနွင့္အရြယ္ေရာက္ျပီးကာလအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
(1) ၾကက္ဥစတင္ဥျခင္း
ဥစားၾကက္သည္18ပတ္သားခန္ ့(130ရက္ခန္ ့)အရြယ္ေရာက္လ်ွင္ဥစတင္ဥျပီး၊ထို ့ေနာက္2~4လသားအရြယ္တြင္ဥအ
မ်ားဆုံးဥျပီးေနာက္ပုိင္းတျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလ်ာ့က်သြားပါမည္။ဥဥသည့္ပုံစံေျပာင္းလဲျခင္းကိုၾကက္ဥဥပုံစံဟုေခၚပါသည္။
ၾကက္ေမြးျမဴျခင္းတြင္ပထမဦးဆုံးအၾကိမ္ၾကက္ဥဥသည့္ေန ့ကုိပထမဦးဆုုံအၾကိမ္ေမြးရက္အရြယ္ဟုေခၚျပီး၊အရြယ္ေရာက္ၾကီး
ထြားလာခ်ိန္လည္းျဖစ္ပါသည္။ၾကီးထြားမႈျမန္ဆန္ျခင္း၊ေနွးေကြးျခင္းမွာ၎ေနာက္ပိုင္းရွိၾကက္ဥဥနိုင္စြမ္းတြင္အက်ိဳးသက္
ေရာက္မႈမ်ားစြာရွိပါသည္။ၾကီးထြားမႈျမန္ဆန္ျခင္း၊ေနွးေကြးျခင္းသည္မ်ိဳးရိုးလိုက္ျခင္းအျပင္ေနထြက္ေနသည့္အခ်ိန္ကာလ၊အာဟာ
ရဓာတ္ရရွိမႈတို႔မွအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈနွင့္မ်ားစြာသက္ဆိုင္ပါသည္။ထို ့ေၾကာင့္၊ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္ကာလတြင္အလင္းေရာင္
ထိန္းသိမ္းျခင္း၊အစာေကြ်းျခင္းတို႔ကိုစီစစ္လုပ္ကို္င္၍သင့္တင့္ေသာအရြယ္တြင္ၾကီးထြားေစသည့္နည္းလမ္းကိုအသုံးျပဳလ်က္ရွိပါ
သည္။

76

[1] ၾကက္ဥျဖစ္ေပၚလာပုံနွင့္ ၾကက္ဥဥျခင္း
ၾကက္ဥစတင္ဥေသာၾကက္၏သားအိမ္တြင္1~35mmခန္ ့အတြင္းရွိအခ်င္းရွိျပီးၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနအမ်ိဳး
မ်ိဳးရွိေသာေမြးညင္းေပါက္မ်ားရွိပါသည္။ေမြးညင္းေပါက္မ်ားကၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးလာျပီး၊အၾကီးဆုံးျဖစ္လာပါကအျပင္ဘက္
အကာအေျမွးေပါက္၍သားဥ(ဥအနွစ္)ကိုအျပင္သို ့စြန္ ့ထုတ္ျပီးအဆုတ္ျပြန္မွဥျပြန္အတြင္းသို ့ဝင္ပါမည္။၎ဥအနွစ္
သည္ဥအကာကေဖာင္းပြလာမည့္အစိတ္အပိုင္း၊ၾကက္ဥအခြံအေျမွးကအဆက္အစိတ္အပိုင္း၊ၾကက္ဥအခြံကသားအိမ္အ
စိတ္အပိုင္းအတြင္းတြင္ျပဳလုပ္ျပီး၊အညစ္အေၾကးအားလုံးစြန္ ့ပစ္သည့္စအိုမွဥထုတ္ပါမည္။ဥဥျပီးေနာက္တစ္ၾကိမ္ထပ္မံဥ
ခ်ိန္အထိ25~26နာရီၾကာသည္ဟုေျပာဆိုေလ့ရွိပါသည္။

မရင့္မွည့္ေသးျခင္း
ေမြးညင္းေပါက္

သားမ်ဳိးဥအိမ္

ေမြးညင္းေပါက္

အဆုတ္ႁပြန္

ေဖာင္းပြလာမည့္အပုိင္း
(ဥအကာပုိင္း
အရည္စိမ့္ထြက္သည့္အပုိင္း) ဥႁပြန္

အဆက္အစိတ္အပုိင္း
သားအိမ္အစိတ္အပုိင္း
(ၾကက္ဥရွိေန)အူမႀကီး
(Colorectal)မအဂၤါအပုိင္း
အေရျပား
ဘံုေယာနိ(Cloaca)ၾကက္၏ မ်ဳိးပြါးအဂၤါအစိတ္အပုိင္း

[2] ၾကက္ဥဥသည့္ စက္ဝန္း
ၾကက္သည္ ရက္အတန္ၾကာ ဆက္၍ ဥၿပီးေနာက္ 1ရက္ (သုိ႔မဟုတ္ 2~3ရက္ၾကာ) ဥဥျခင္းမွ ေခတၱနားကာ
တဖန္ျပန္၍ ဆက္ဥျခင္းဆုိသည့္ ပံုမွန္စက္ဝန္းကုိ ၫႊန္ျပသည္။ ဤသုိ႔ေသာ စက္ဝန္းကုိ ဥ ဥသည့္စက္ဝန္းဟုေခၚၿပီး
တစ္ဆက္တည္း ဆက္တုိက္ဥ ဥျခင္းကုိ တစ္က်င္းတည္းၾကက္ဥ(Clutch) ဟုေခၚသည္။
[3] ၾကက္ဥ ဥျခင္း ၏ ရာသီအေျပာင္းအလဲ
ၾကက္သည္ ေန႔တာရွည္ေသာ ရာသီဥတုတြင္ ေကာင္းစြာ ဥ ဥၿပီး သဘာဝေန႔တာအရွည္အရဆုိလွ်င္မူ
ေႏြဦးရာသီမွာ ဥ ဥတာ မ်ားၿပီး ေဆာင္းဦးရာသီတြင္ နည္းလာမည္။ ထုိ႔အတြက္ ၾကက္ဥဥသည့္ပံုစံမွာ ေပါက္သည့္
ရာသီဥတုေပၚမူတည္၍ ကြာျခားၿပီး ေႏြဦး ႏွင့္ေဆာင္းဦး ၊ ေဆာင္းႏွင့္ေႏြရာသီမွာ ေပါက္ေသာ ၾကက္ေပါက္မ်ားတြင္မူ
ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ ဥဥသည့္ ပံုစံကုိ ေဖာ္ျပသည္။ ၾကက္ဥ ဥရန္ သင့္ေတာ္ေသာ အပူခ်ိန္မွာ 12~25℃ ဟုေျပာၾကသည္။

77

(2) အရြယ္ေရာက္ျပီးကာလအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
[1] အစားေကြ်းျခင္း၊ေရတိုက္ျခင္း
အရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္မ်ားကိုအစာေကၽြးရာတြင္ၾကက္မ်ား၏အေျခအေန၊အစာစားေနပုံအေျခအေနကို
ၾကည့္ရႈရင္းေယဘုယ်အားျဖင့္မနက္ပိုင္းနွင့္ညေနပိုင္းအျဖစ္ခြဲျခား၍ေကြ်းပါသည္။အလိုအေလ်ာက္အစာေကြ်းစက္ကိုအ
သုံးျပဳေနပါက၊တစ္ရက္လ်ွင္အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာအစာေကြ်းနိုင္ျပီး၊အစာေရြးစားျခင္းနွင့္အစာက်န္ျခင္းတို႔ပေပ်ာက္ျပီး၊စား
သည့္အစာပမာဏတည္ျငိမ္လာပါမည္။
ၾကက္ဥဥခ်ိန္ကနဦးကာလတြင္ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးလ်က္ၾကက္ဥဥနႈန္းရုတ္တရက္တိုးပြါးလာမည့္အတြက္၊ပရိုတင္း
ဓာတ္ျမင့္မားေသာအစာကိုေကြ်းျပီး၊ၾကက္ဥဥေနသည့္အေျခအေနနွင့္ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈတို႔အလိုက္ၾကက္ဥဥခ်ိန္အလယ္အ
လတ္ကာလ(40~60ပတ္သားခန္ ့)၊ေနာက္ပိုင္း(60ပတ္သားခန္ ့နွင့္ေနာက္ပိုင္း)တြင္ပရိုတင္းဓာတ္အရိုင္း(CP)စံနႈန္း
ကိုေလ်ာ့ခ်ျပီးအစာေကြ်းေသာနည္းပုံစံကိုလုပ္ေဆာင္ပါသည္။သန္ ့ရွင္းေသာေရကိုအျမဲတေစေသာက္နိုင္ရန္ထားရွိျပီး၊အထူးသျဖင့္ေႏြရာသီတြင္ေရမျပတ္ေစရန္အျပင္ေရမပူေစ
ရန္ေဆာင္းရာသီတြင္ေရမခဲေစရန္ထိန္းသိမ္းရန္လိုအပ္ပါသည္။
[2] ၾကက္ဥစုေဆာင္းျခင္း
ၾကက္ဥဥျခင္းသည္မနက္ပိုင္းတြင္ျပီးစီးေနျပီျဖစ္ပါသည္။အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ဥစုေဆာင္းစက္ကိုတပ္ဆင္ထား
ေသာၾကက္ေမြးျမဴေရးျခံတြင္တစ္ရက္လ်ွင္နွစ္ၾကိမ္သုံးၾကိမ္စုေဆာင္းျပီးတင္ပို ့ေရာင္းခ်ပါမည္။အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ဥ
စုေဆာင္းစက္မတပ္ဆင္ထားေသာၾကက္ေမြးျမဴေရးျခံတြင္ၾကက္ဥစုေဆာင္းျခင္းေတာင္းသို့မဟုတ္ၾကက္ဥထည့္လင္ပန္း
၊ၾကက္ဥထည့္ကုန္ေသတၱာတို႔ကိုအသုံးျပဳျပီး၊လတ္ဆတ္မႈကိုထိန္းသိမ္းနိုင္ရန္အတြက္တစ္ရက္အတြင္းတတ္နိုင္သ
ေလာက္အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာလူ ့လက္ျဖင့္ေကာက္ယူစုေဆာင္းပါမည္။
[3] ၾကက္ေခ်းမ်ားရွင္းလင္းျခင္း၊သန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း
ၾကက္ျခံအတြင္းကိုသန္ ့ရွင္းစြာထားနုိင္ရန္အတြက္ၾကက္ေခ်းရွင္းလင္းသည့္လုပ္ငန္းစဥ္ကိုကာလအပိုင္းအျခားအ
လိုက္အခ်ိန္မွန္စြာလုပ္ေဆာင္ပါမည္။အထူးသျဖင့္၊ယင္ေကာင္မ်ားေပါက္ပြါးသည့္ေႏြဦးရာသီမွေဆာင္းဦးရာသီအတြင္း
တြင္အခ်ိန္ကာလကိုသတ္မွတ္၍သတ္မွတ္၍ၾကက္ေခ်းမ်ားရွင္းလင္းျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ျပီး၊ၾကက္ေခ်းမ်ားကိုပိုးသတ္သည့္
အေဆာက္အအုံမ်ားအတြင္းတြင္လ်ွင္ျမန္စြာျပဳလုပ္ပါမည္။ထို ့အျပင္၊ဥစားၾကက္၏ပတ္ဝန္းက်င္အနီးအနားရွိေလွာင္အိမ္
၊ပစၥည္းကိရိယာမ်ား၊ေခါင္မိုး၊နံရံစသည္တို ့ရွိအမႈိက္၊ဖုန္မ်ားသည္အျပင္ဘက္ကပ္ပါးေကာင္မ်ားရွင္သန္ေနထိုင္ေသာေန
ရာျဖစ္ပါသျဖင့္သန္႔ရွင္းစြာထား ျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။
[4] ပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားထိန္းသိမ္းျခင္း
က်န္းမာေသာ အရြယ္ေရာက္ၿပီးၾကက္၏ ကုိယ္အပူခ်ိန္မွာ 41℃ ခန္႔ျဖစ္သည္။
i အပူဒဏ္ခံရခ်ိန္တြင္ျဖစ္ပြါးေသာတုံ ့ျပန္မႈနွင့္ေႏြရာသီအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ
ၾကက္သည္အပူခ်ိန္ျမင့္မားလာလ်ွင္နႈတ္သီးကိုဖြင့္၍အသက္ရႈျခင္း၊အသက္ရႈနႈန္းျမန္ျခင္း(panting)၊ေတာင္ပံ
ဖြင့္ေနျခင္းစသည့္ကိုယ္အပူခ်ိန္လႊတ္ထုတ္သည့္စြမ္းအားကိုအသုံးျပဳျပီး၊ကိုယ္အပူခ်ိန္တက္လာျခင္းကိုကာကြယ္ပါ
မည္။ထို ့အျပင္ေရေသာက္သည့္ပမာဏလည္းတိုးပြါးလာျပီး၊ၾကက္ေခ်းသည္ေရတြင္ေပ်ာ္ဝင္နုိင္ေသာအရာျဖစ္လာပါ
မည္။အပူခ်ိန္30˚Cကိုေက်ာ္ပါက၊ၾကက္ဥဥနႈန္းနွင့္ၾကက္ဥအရည္အေသြးတြင္အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိေစပါသည္။အ
ေသးစိတ္ရွင္းျပမည္ဆိုပါက၊အပူခ်ိန္တက္လာပါကစားသည့္အစာပမာဏေလ်ာ့က်သည့္အတြက္ၾကက္ဥအေလးခ်ိန္
ေလ်ာ့က်ျပီး၊ၾကက္ဥအခြံလည္းပါးပါမည္။
ii အေအးဒဏ္ခံရခ်ိန္တြင္ျဖစ္ပြါးေသာတုံ ့ျပန္မႈနွင့္ေဆာင္းရာသီအတြင္းထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ
ၾကက္သည္အပူခ်ိန္နိမ့္လာပါက၊ကိုယ္ခႏၶာကိုေကြးျပီးအပူဓာတ္လြတ္ထြက္မသြားေစရန္အေမႊးအေတာင္မ်ား

78ကိုျပန္ေထာင္ပါမည္။စားသည့္အစာပမာဏတိုးပြါးလာေသာ္လည္း၊ၾကက္ဥဥနႈန္းေလ်ာ့က်ပါမည္။
iii အလင္းေရာင္ထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္ျခံအတြင္းတြင္မီးထြန္းျပီး၊သင့္ေတာ္ေသာအလင္းေရာင္ေပးခ်ိန္(ေနထြက္ေနခ်ိန္+မီးထြန္းထားခ်ိန္)ကို
ေပးျပီး၊လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ားၾကီးထြားလာမႈကိုထိန္းသိမ္းျခင္းနွင့္ၾကက္ဥဥျခင္းကိုအားေပးျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္
သည့္ထိန္းသိမ္းမႈနည္းပညာျဖစ္ပါသည္။လႊတ္ထားေသာၾကက္ျခံတြင္ေမြးျမဴထားေသာအရြယ္ေရာက္ၾကက္၏ၾကက္
ဥဥသည့္ကနဦိးကာလတြင္အားလုံးကို14~15နာရီၾကာအလင္းေရာင္ေပး၍(အခ်ိန္ကိုသတ္မွတ္၍အလင္းေရာင္ေပး
ျခင္း)(ေနထြက္ေနခ်ိန္+မီးထြန္းထားခ်ိန္)၊ၾကက္ဥဥနႈန္းက်ဆင္းမႈသိသာထင္ရွားလာသည့္အခ်ိန္မွစတင္၍အလင္း
ေရာင္ေပးသည့္အခ်ိန္ကိုတိုးသြားျပီး(တျဖည္းျဖည္းခ်င္းတိုးသြားျခင္း ：2ပတ္လ်ွင္မိနစ္30)၊17နာရီအထိေရာက္ရွိပါက၊
၎စံနႈန္းျဖင့္အလင္းေရာင္ဆက္ေပးပါမည္။ထိုထက္ပို၍ အလင္းေပးေသာအခ်ိန္ကို ၾကာၾကာထားေသာ္လည္း
ၾကက္ဥ ပိုမဥေတာ့ပါ။
ၾကက္ဥဥျခင္းကိုအားမေပးနိုင္ေတာ့ပါ။
ျပတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ျခံတြင္၊အစာစတင္ေကြ်းျပီး2ပတ္သည္24နာရီအလင္းေရာင္ေပး ျပီး၊2ပတ္သားအရြယ္
ေရာက္လာပါက19နာရီအလင္းေရာင္ေပးျခင္းကိုျပဳလုပ္ျပီး၊ထို ့ေနာက္ပိုင္း2ပတ္ျခားအလိုက္မိနစ္30စီအလင္းေရာင္ေပး
သည့္အခ်ိန္ကိုေလ်ာ့ခ်သြားပါမည္။(တတျဖည္းျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလ်ာ့ခ်ျခင္း)18ပတ္သားအရြယ္တြင္14.5နာရီအလင္းေရာင္ေပးပါမည္။ထို ့ေနာက္ပိုင္းရွိအရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္ကိုလႊတ္ထားေသာၾကက္ျခံတြင္ေမြးျမဴထားေသာအရြယ္ေရာက္ေ
နေသာၾကက္လုပ္ေဆာင္ပုံနွင့္တူညီစြာလုပ္ေဆာင္ပါမည္။
ⅳ အတင္းအၾကပ္အေမႊးလဲေစျခင္း ႏွင့္ ထုိနည္းလမ္း
ၾကက္ဥစတင္ဥၿပီးေနာက္ 1ႏွစ္ခန္႔ၾကာလွ်င္ ဥဥမႈ ေလ်ာ့က်လာၿပီး ၾကက္ဥခံြမွာလည္း ပါးလာကာ ၾကက္ဥအရည္အေသြး
နိမ့္က်လာသည္။ ေန႔တာတုိသည့္ ေဆာင္းဦးရာသီမွ ေဆာင္းရာသီအထိ 2~4လၾကာ ဥ ဥမႈ ရပ္နားၿပီး ထုိၾကားကာလတြင္
သဘာဝအေလ်ာက္ အေမႊးေဟာင္းမ်ားကြၽတ္က်ကာ အေမႊးအသစ္မ်ားသုိ႔ေျပာင္းသည့္
သဘာဝအတုိင္းအေမႊးလဲျခင္း ျဖစ္ပြါးသည္။ သဘာဝအတုိင္းအေမႊးလဲျခင္းထက္ေစာ၍ လူကျပဳလုပ္ဖန္တီးျခင္းျဖင့္
အေမႊးလဲေစလွ်င္ ၾကက္ဥခံြအရည္အေသြးကုိ ပုိ၍ေကာင္းမြန္ေစၿပီး ၾကက္ဥဥသည့္ကာလကုိ ၾကာရွည္ေစႏုိင္ပါသည္။
ဤနည္းလမ္းကုိ အတင္းအၾကပ္အေမႊးလဲျခင္း ဟုေခၚသည္။
ပံုမွန္နည္းလမ္းအေနျဖင့္ 60ပတ္သား ခန္႔တြင္ ေႏြရာသီတြင္ 10~14ရက္ၾကာ၊ေဆာင္းရာသီတြင္ 7~10ရက္ၾကာ
အစာျဖတ္ၿပီး တခ်ိန္တည္းတြင္ အလင္းေပးမႈကုိ ျဖတ္မည္။ အစာျဖတ္သည့္ကာလ ၿပီးလွ်င္ အစာကုိ ရက္အနည္းငယ္ေပး၍
အနည္းငယ္စီ တုိး၍ ေကြၽးမည္။
ⅴ အက်ဳိးမဲ့ၾကက္မ်ားအား ရွင္းလင္းျခင္းဥ ဥမႈ ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း၊က်န္းမာေရးအေျခအေန ဆုိးလာျခင္းတုိ႔ျဖစ္သည့္ ၾကက္မွာ ေမြးျမဴလွ်င္လည္း ဥဥသည့္ရမွတ္မွာ တက္မလာပဲ စီမံလုပ္ေဆာင္မႈအပုိင္းတြင္လည္း တြက္ေခ်မကုိက္ပါ။ ဤသုိ႔ အသံုးမဝင္ေတာ့သည့္
ၾကက္မ်ားမွာ ေန႔စဥ္စီမံလုပ္ေဆာင္မႈမ်ားတြင္ ရွာေတြ႕ၿပီး ရွင္းလင္းရပါမည္။

7 ၾကက္ဥအရည္အေသြး
ၾကက္ဥမွာ အားလံုးနီးပါးသည္ ဥထားသည့္အတုိင္း အခံြပါေသာ ဥအေနျဖင့္
အေရာင္းအဝယ္စံႏႈန္းအလုိက္ ေရာင္းထုတ္ၾကသည္။ ၾကက္ဥ၏အရည္အေသြးမွာ ၾကက္ဥခံြ၊ ၾကက္ဥအႏွစ္အဝါ
၊ၾကက္ဥအကာအျဖဴ စသည္တုိ႔၏ အေျခအေနျဖင့္ သတ္မွတ္သည္။

79

(1) ၾကက္ဥ၏ အဆင့္အတန္း ႏွင့္ အရည္အေသြး
အဆင့္အတန္းအမ်ဳိးအစား ႏွင့္ အေျခခံစံႏႈန္းမွာ LL မွာ ၾကက္ဥ 1လံုး၏ အေလးခ်ိန္ 70gႏွင့္အထက္ 76gေအာက္၊ Lမွာ
64g ႏွင့္အထက္70gေအာက္၊ Mမွာ 58gႏွင့္အထက္ 64gေအာက္၊ MS မွာ 52gႏွင့္အထက္ 58gေအာက္၊ Sမွာ
46gႏွင့္အထက္ 52g ေအာက္၊ SSမွာ 40gႏွင့္အထက္ 46gေအာက္ ဟုသတ္မွတ္ထားသည္။
ၾကက္ဥပံုသ႑ာန္မွာ ပံုမွန္ျဖစ္ၿပီး ညစ္ေပမႈမရွိပဲ ၾကက္ဥအခံြမွာ အသင့္အတင့္ ေခ်ာေမြ႕ၿပီး မာကာအက္ကြဲေၾကာင္းမရွိသည္က ေကာင္းသည္။တဖန္ ၾကက္ဥကုိ ခြဲလုိက္သည့္အခါ ထူ၍ပ်စ္ေသာ ၾကက္ဥအကာအျဖဴက
ျမင့္ေမာက္တက္ေနၿပီး မူမမွန္သည့္အရာမ်ား(ေသြး၊အသားစ)တုိ႔ ေရာေႏွာပါမႈ မေတြ႕ရသည္က ေကာင္းသည္။

ေရာင္းႏုိင္သည့္ ၾကက္ဥ

ေရာင္း၍မရသည့္ ၾကက္ဥ

(2) အရည္အေသြးကုိ သတ္မွတ္သည့္ အေၾကာင္းရင္း
ၾကက္ဥ၏အရည္အေသြးမွာ မ်ဳိးရုိးဗီဇဆုိင္ရာ အေၾကာင္းရင္း၊အစာ၊ရာသီဥတု၊ၾကက္၏ရက္သက္ႏွင့္
ေမြးျမဴသည့္ပတ္ဝန္းက်င္စသည္တုိ႔၏ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိသည္။
[1] ၾကက္ဥခံြ
အဓိကအားျဖင့္ ကယ္လ္ဆီယမ္ကာဘြန္နိတ္ ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး ၾကက္ဥအခံြမွာ သိပ္သည္းၿပီး ထူသေလာက္ မာ ၿပီးပါးၿပီးေပ်ာ့လွ်င္ အနာအဆာျဖစ္သည့္ ၾကက္ဥကမ်ားၿပီး ေရာင္းကုန္တန္ဖုိးမွာ သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်သည္။
ၾကက္ဥအခံြ၏ အမာမွာ သာမန္အားျဖင့္ အာဟာရဓာတ္ အထူးသျဖင့္ ကယ္လ္ဆီယမ္ဓာတ္ စသည့္ အင္ဩဂဲနစ္
မလံုေလာက္မႈ၊ေႏြရာသီ၏ပူျပင္းမႈ၊ၾကက္၏အသက္ႀကီးလာမႈစသည္တုိ႔ေၾကာင့္ က်ဆင္းသည္။
[2] ၾကက္ဥအကာအျဖဴ
ၾကည္လင္ၿပီး အဝါေရာင္သန္းျခင္းမရွိပဲ၊စိမ္းဝါႏုေရာင္ရွိကာ အရည္အပုိင္း(ၾကက္ဥအကာအျဖဴအရည္)ႏွင့္ ပ်စ္ေသာအပုိင္း
(ၾကက္ဥအဝါအႏွစ္အပုိင္း) ရွိသည္။ ပ်စ္ႏွစ္ေသာ အကာအျဖဴမွာ ျမင့္မားစြာ ေမာက္တက္ေနလွ်င္
တက္ေနသေလာက္ ေကာင္းပါသည္။ပ်စ္ႏွစ္ေသာ အကာအျဖဴ၏ ျမင့္ေမာက္တက္ေနသည့္ အျမင့္မွာ
သုိေလွာင္ရက္အေရအတြက္ ၾကာလာသည္ႏွင့္အမွ် ေလ်ာ့က်သြားသည့္အတြက္ လတ္ဆတ္မႈ တုိင္းတာသည့္
အၫႊန္းျဖစ္သည္။ဤျမင့္တက္မႈအျမင့္မွာ ၾကက္၏ရက္အသက္ ငယ္လွ်င္ ငယ္သေလာက္ ျမင့္ပါသည္။
ဤအခ်က္မ်ားမွ ၾကက္ဥအကာအျဖဴ၏ ပ်စ္ႏွစ္မႈအျမင့္ ႏွင့္ ၾကက္ဥအေလးခ်ိန္ကုိ အေျခခံ၍ ဘယ္ႏွလံုး ဆုိသည့္
ကိန္းဂဏန္း သတ္မွတ္ကာ လတ္ဆတ္မႈအၫႊန္းကိန္းဟုသတ္မွတ္ထားသည္။
ၾကက္ဥအကာအတြင္းတြင္ ေရာေႏွာေတြ႕ရသည့္ အနည္းငယ္မွ်ေသာ ေသြးရည္(ေသြးခဲ)အသားစ(အသားခဲ)မွာ
အေထြအထူး ေဘးအႏၲရာယ္မရွိေသာ္လည္း မေကာင္းပါ။

80

[3] ၾကက္ဥအဝါႏွစ္
အဝါေရာင္၏အေရာင္အရင္းအျမစ္မွာ အစာတြင္းရွိ ေျပာင္းဖူး၊အစာစိမ္းတြင္ပါဝင္ေသာ အေရာင္အရင္းအျမစ္က
ကူးေျပာင္းသြားေသာ အရာျဖစ္သည္။ အဝါအႏွစ္မွာ ဆန္႔က်ံဳ႕အားရွိၿပီး
လံုးဝုိင္းစြာ ေမာက္တက္ေနလွ်င္ ေမာက္ေနသေလာက္ ေကာင္းပါသည္။ဤျမင့္ေမာက္တက္မႈက
ရက္ၾကာလာသည္ႏွင့္အမွ် ျပားလာၿပီး မၾကာမီ ၾကက္ဥအဝါႏွစ္အေျမႇးမွာ ေပါက္၍ ပံုပ်က္ပါမည္။

အစာအေနျဖင့္ ေျပာင္းဖူးကုိ အဓိကေကြၽးေသာ ၾကက္ဥ

အစာအေနျဖင့္ ဆန္မႈန္႔ေကြၽးေသာ ၾကက္ဥ

8 ၾကက္ေရာဂါမ်ား
(1) ၾကက္မ်ားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနွင့္ေရာဂါျဖစ္ေနေသာၾကက္မ်ားကိုရွာေဖြျခင္း
ၾကက္ျခံၾကီးထြားလာျပီး၊အေကာင္ေပါင္းမ်ားစြာကိုေမြးျမဴလာပါကေလဝင္ေလထြက္မေကာင္းျခင္းျဖစ္တတ္ျပီး၊အဆိပ္ရွိ
ေသာဓာတ္ေငြ ့မ်ား၊စိုထိုင္းမႈနႈန္းျမင့္မားလာျပီး၊အသက္ရႈအဂၤါအစိတ္အပိုင္းနွင့္သက္ဆိုင္ေသာေရာဂါမ်ားျဖစ္လြယ္ပါသည္။ထို ့အျပင္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ေဆာင္သူအေရအတြက္နည္းပါးလာပါက၊ေန ့စဥ္လုပ္ေဆာင္ရမည့္ထိန္းသိမ္းေစာင့္
ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၊ၾကက္ေခ်းမ်ားရွင္းလင္းျခင္း၊က်န္းမာေရးအေျခအေနကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနွင့္က်န္းမာေရးနွင့္ညီ
ညြတ္ေစရန္သန့္ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္းတို႔လုပ္ေဆာင္ျခင္းစသည္တို႔မလုံမေလာက္ျဖစ္လြယ္ပါသျဖင့္သတိျပဳရပါမည္။
ေရာဂါမ်ားအနက္၊အထူးသျဖင့္အေရးၾကီးေသာအရာမွာ၊(ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထားေသာကူးစက္ေရာဂါမ်ား)အျဖစ္
ျခံေမြးတိရစာၦန္ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ေရးဥပေဒအသုံးျပဳမႈကိုခံယူျပီး၊၎ဥပေဒစည္းမ်ဥ္းအတိုင္းမျဖစ္မေနလိုက္နာရ
ပါမည္။ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထားေသာကူးစက္ေရာဂါမ်ားတြင္ငွက္ဝမ္းေရာဂါ၊ၾကက္ကိုေသေစနိုင္ေသာငွက္တုပ္ေကြးေရာ
ဂါ(HPAI)၊newcastleေရာဂါ၊ငွက္salmonellaပိုးကူးစက္ေရာဂါ(pullorum)တို႔ရွိပါသည္။
[1] ေရာဂါျဖစ္ေနေသာၾကက္မ်ား၏အျပဳအမူမ်ား
・လႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္ရန္အင္အားမရွိဘဲ၊အစာမစားျခင္း။
・စြန္ ့ပစ္သည့္ၾကက္ေခ်းပမာဏေလ်ာ့က်ျပီး၊အေရာင္ေျပာင္းလဲျခင္း၊၀မ္းေလွ်ာျခင္း။
・အရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္ျဖစ္ေသာ္လည္းၾကက္ဥဥျခင္းရပ္တန္ ့ျခင္း၊ၾကက္ဥအေပ်ာ့မ်ားဥျခင္း၊
ပုံသဏၭာန္မမွန္ေသာၾကက္ဥမ်ားဥျခင္း။
・တစ္ခါတစ္ရံပုံမွန္မဟုတ္ေသာအသံျဖင့္တြန္ျခင္း။

81

[2] ေရာဂါျဖစ္ေနေသာၾကက္မ်ား၏အျမင္ပုံသဏၭာန္
・အေမႊးအေတာင္မ်ားျပန္ေထာင္ေနျပီး၊ေတာင္ပံကုတ္က်ေနျခင္း။
・အေမာက္၏အေရာင္ေဖ်ာ့လာျခင္း။ထို ့အျပင္ခရမ္းပုပ္ေရာင္ျဖစ္လာျခင္း။
・မ်က္လုံးတြင္မ်က္ရည္မ်ား၊နွာေခါင္းတြင္နွာရည္မ်ားျဖင့္ညစ္ေပေနျခင္း။မ်က္လုံးမ်ားပိတ္ေနျခင္း
・နႈတ္သီးကိုဖြင့္ျပီးအသက္ရႈေနျခင္း။
(2) ၾကက္ေရာဂါမ်ားကိုကာကြယ္ျခင္း
[1] ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားဝင္ေရာက္လာျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးျခင္းနွင့္ကူးစက္ျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးျခင္း
ကူးစက္ေရာဂါမ်ားအနက္တြင္သင့္ေတာ္ေသာပတ္ဝန္းက်င္တြင္ေမြးျမဴပါက၊မျဖစ္နိုင္ေသာေရာဂါမ်ားရွိေသာ္လည္း
ကူးစက္နိုင္စြမ္းျပင္းျပီး၊ေကာင္းမြန္ေသာပတ္ဝန္းက်င္ရွိျခင္းတစ္ခုတည္းျဖင့္မကာကြယ္နုိင္ေသာေရာဂါမ်ားလည္းရွိပါ
သည္။ပထမဦးဆုံးအေနျဖင့္၊ၾကက္ျခံအတြင္းရွိေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားပေပ်ာက္ေစျပီး၊၎အတြင္းသို ့အျပင္မွေရာဂါ
ျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားဝင္ေရာက္ျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီး(တိရစာၦန္အရိုင္းမ်ားဝင္ျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးျခင္း)၍၊ယူ
ေဆာင္လာျခင္းမျဖစ္ေစရန္မျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။(လူသား၊ကား၊အစာ၊ပစၥည္းကိရိယာမ်ား)။ထို ့အျပင္၊အခ်င္းခ်င္း
ကပ္လ်က္ရွိေသာၾကက္ျခံမွေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားမကူးစက္ေစရန္၊ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သူသည္ၾကက္ျခံတစ္ၿခံ
စီကိုင္တြယ္ျပီးတိုင္းလက္နွင့္ေျခေထာက္တို႔ကိုပိုးသတ္ျပီး၊အလုပ္ဝတ္စုံ၊ဖိနပ္တို႔ကို သီးသန္ ့ျပင္ဆင္ထားရပါမည္။
ျခံေမြးတိရစာၦန္ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ေရးဥပေဒတြင္၊ၾကက္ျခံေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရးထိန္းသိမ္းမႈအေျခခံစံနႈန္း
ကိုေဖာ္ျပထားပါသျဖင့္၎စံနႈန္းကိုတိက်ေသခ်ာစြာလိုက္နာျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။
[2] ကာကြယ္ေဆး၊ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းျဖင့္ေရာဂါကိုကာကြယ္တားဆီးျခင္း
ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းသည္ထိေရာက္မႈရွိေသာေရာဂါမ်ားျဖစ္သည့္(newcastleေရာဂါ၊ငွက္အသက္ရႈေလျပြန္
အေျမွးေရာင္ကူးစက္ေရာဂါ၊fowlpox၊marekေရာဂါ)စသည္တို႔သည္ကာကြယ္ေဆးထိုးသည့္အစီအစဥ္ကိုဆြဲျပီး၊တိ
က်ေသခ်ာစြာထိုးရပါမည္(vaccination)။ကာကြယ္ေဆးထိုးပုံထိုးနည္းမွာ၊ေသာက္ေရ၊နွာေခါင္းတြင္အစက္ခ်ျခင္း၊
မ်က္လံုးတြင္အစက္ခ်ျခင္း၊ေဆးဖ်န္း ျခင္း၊ေဆးထိုးျခင္း၊ခႏၶာကိုယ္အတြင္းမွစုပ္ယူျခင္းတို႔ရွိျပီး၊ကာကြယ္ေဆးအမ်ိဳးအ
စားနွင့္ၾကက္အရြယ္အစားသို႔မဟုတ္က်န္းမာေရးအေျခအေနအလိုက္သင့္ေလ်ာ္ေသာနည္းလမ္းကိုေရြးခ်ယ္ပါမည္။
ၾကက္ကိုကိုက္သည့္ၾကက္မွက္အေသးေကာင္ကယူေဆာင္လာေသာၾကက္leucocytozoonေရာဂါကိုsulfaေဆးေတာင့္ကိုအစာတြင္ေရာစပ္ျခင္းသို႔မဟုတ္ေသာက္ေရတြင္ေရာစပ္ထည့္၍တိုက္ျပီးကုသမႈလုပ္ေဆာင္ျပီး၊ညမွက်က္စား
ေသာၾကက္မွက္အေသးေကာင္မ်ားေပါက္ဖြားျခင္းကိုေလ်ာ့နည္းေစမည့္ပိုးသတ္ျပီးရွင္းလင္းသည့္အစီအစဥ္လိုအပ္ပါ
သည္။အသက္ရႈအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားကိုခ်ိဳ ့ယြင္းေစေသာmycoplasmaကူးစက္ေရာဂါသည္၊spiramycinစသည့္ေဆး
မ်ားျဖင့္ထိေရာက္စြာကာကြယ္နုိင္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ေလွာင္အိမ္၊ၾကက္သေရတုိက္ပုံစံတို ့ျဖင့္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္တြင္
နည္းပါးေသာ္လည္းေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံတြင္မိုးရင္းပိုးကအူမၾကီးလမ္းအျပြန္တြင္ေရာဂါ
ျဖစ္ေစေသာၾကက္coccidiosisေရာဂါအျဖစ္မ်ားပါသည္။ၾကက္ေပါက္၊ၾကက္ငယ္(လတ္)တို႔သည္အလ်င္အျမန္ျဖစ္ေစျပီး၊
မ်ားေသာအားျဖင့္ၾကက္ငယ္(ၾကီး)တြင္နာတာရွည္ျဖစ္ေစတတ္ပါသည္။ေဆးကုသရန္မွာsulfaကေဆးထိေရာက္ေသာ္
လည္း၊ကာကြယ္ေဆးကိုျပဳစုပ်ိဳးေထာင္အခ်ိန္ကာလသုံးအစာတြင္ေရာစပ္ထားျခင္းသည္ပိုမိုထိေရာက္မႈရွိပါသည္။

82

(3) ေရဆိုးရွိပိုးမႊားမ်ားကိုၾကိဳတင္ကာကြယ္ရွင္းလင္းျခင္း
လတ္တေလာကာလတြင္အျပင္ဘက္ကပ္ပါးပိုးေကာင္ျဖစ္ေသာကမ်ဥ္းနီမ်ားထြက္ေပၚမႈမ်ားမ်ားျပားေနျပီး၊ဆုံးရွံဳးမႈ
မ်ားအေနျဖင့္ကမ်ဥ္းနီမ်ားစြန္ ့ပစ္ေသာအညစ္အေၾကးမ်ား၊ေသြးရည္မ်ားျဖင့္ညစ္ေပေနေသာၾကက္ဥမ်ားရွိလာျခင္း၊ၾကက္
မ်ားေသဆုံးျခင္း၊ေသြးအားနည္းျခင္း၊ဥသည့္ၾကက္ဥနည္းပါးျခင္း၊ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားရြံျပီးအလုပ္ထြက္ျခင္း၊ျခံေမြး
တိရစာၦန္နွင့္လူသားတို ့အတူတကြကူးစက္နိုင္သည့္ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္အရာမ်ားသယ္ယူလာျခင္းတို ့ျဖစ္ပါသည္။ရွင္းလင္း
ရန္နည္းလမ္းမွာကမ်ဥ္းနီမ်ားကိုလ်ွင္ျမန္စြာရွာေဖြျပီးလ်ွင္ျမန္စြာရွင္းလင္းျခင္း၊ဝင္ေရာက္လာျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးျခင္း၊သန္ ့ရွင္းေရးကိုေန ့စဥ္လုပ္ေဆာင္ျခင္း၊ေဆးေၾကာျခင္းတို ့ကိုေသခ်ာစြာလုပ္ကိုင္ျခင္း၊ပိုးသတ္ေဆးမ်ားဖ်န္းျခင္းတို ့ျဖစ္ပါ
သည္။အျခားပိုးမႊားမ်ားမွာၾကက္ကမ်ဥ္းေကာင္၊ၾကက္မွက္ေကာင္အေသး(leucocytozoonေရာဂါသယ္ယူ)၊တို ့ကိုလည္းပုံစံတူ
နည္းျဖင့္ရွင္းလင္းရပါမည္။

ကမ်ဥ္းနီ ဖမ္းစက္

(4) တိရစာၦန္ရိုင္းမ်ားကိုၾကိဳတင္ကာကြယ္ရွင္းလင္းျခင္း
ၾကက္ျခံရွိအစာေကြ်းရန္တပ္ဆင္ထားေသာစက္ကိရိယာမ်ား၊ေရတိုက္ရန္တပ္ဆင္ထားေသာစက္ကိရိယာမ်ားနွင့္အစာတို ့ကိုသိမ္းဆည္းသိုေလွာင္ထားေသာေနရာတြင္ၾကြက္၊ငွက္ရိုင္းစသည့္တိရစာၦန္ရိုင္းမ်ား၏က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကး
မ်ားမဝင္ေစရန္လုပ္ေဆာင္ျပီး၊ၾကက္ျခံတြင္ငွက္ကာကြယ္ပိုက္ကိုတပ္ဆင္ျပီးဝင္ေရာက္လာျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးပါမည္။
ၾကြက္မ်ားေၾကာင့္ရရွိေသာဆုံးရႈံးမႈမ်ားမွာအစာမ်ားဆုံးရႈံးျခင္း၊အေဆာက္အအုံမ်ားပ်က္စီးျခင္း၊ျခံေမြးတိရစာၦန္နွင့္လူသားတို ့အတူတကြကူးစက္နိုင္သည့္ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္အရာမ်ားသယ္ယူလာျခင္းတို ့ရွိျပီးအျခားတြင္လည္းမ်ားစြာရွိပါသည္။ကာကြယ္
တားဆီးနုိင္သည့္နည္းလမ္းမွာ၊ဝင္ေရာက္လာမည့္လမ္းကိုပိတ္ဆို ့ျခင္းအျပင္ေထာင္ေခ်ာက္ေထာင္ျခင္း၊ၾကြက္သတ္ေဆးကို
သုံးျခင္းတို ့ရွိပါသည္။အထူးသျဖင့္၊ငွက္ရိုင္းဝင္ေရာက္ျခင္းသည္ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ျခင္းနွင့္ၾကီးမားစြာသက္ဆိုင္မႈရွိပါသျဖင့္
ေၾကာက္လန္ ့ဖြယ္ေကာင္းစရာတစ္ခုအျဖစ္ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္တိက်ေသခ်ာစြာကာကြယ္ရွင္းလင္းနိုင္သည့္နည္းလမ္းကိုအ
သုံးျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။

9 ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါနွင့္၎ေရာဂါကိုၾကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္း
(1) ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ
ငွက္တုပ္ေကြးသည္တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ပိုး(AIဗိုင္းရပ္စ္ပိုး)ကူးစက္ျခင္းျဖင့္ျခံေမြးငွက္အပါအဝင္ငွက္အမ်ိဳးအႏြယ္ဝင္
တိရစာၦန္မ်ား၏ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။ၾကက္တြင္ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကေရာဂါျဖစ္ေစမည့္စြမ္းအားသို ့မဟုတ္ေရာဂါျပင္းထန္မႈအလိုက္(ေရာဂါျဖစ္
ေစမည့္စြမ္းအားျမင့္မားေသာ၊ၾကက္ကိုေသနိုင္ေစေသာ)၊(ေရာဂါျဖစ္နိုင္ေစစြမ္းနိမ့္ေသာ)စသျဖင့္ခြဲျခားနိုင္ျပီး၊အဆိပ္အမ်ိဳးအ
စားအရ(အဆိပ္ျပင္းပုံစံ)၊(အဆိပ္ေပ်ာ့ပုံစံ)အျဖစ္ခြဲျခားနိုင္ပါသည္။(ေရာဂါျဖစ္နုိင္ေစစြြမ္းျမင့္မားေသာ၊ၾကက္ကိုေသနိုင္ေစေသာ)83

(အဆိပ္ျပင္းပုံစံ)ျဖစ္ေသာAIဗိုင္းရပ္စ္ပိုးသည္ျဖစ္ပြါးေနေၾကာင္းစစ္ေဆးျပီးေတြ ့ရွိသည့္4~5ရက္ၾကားအတြင္း100%ေသ
ဆုံးေစနိုင္ပါသည္။
(2) ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါကိုၾကိဳတင္ကာကြယ္ရန္အစီအစဥ္မ်ား
ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါသည္ျခံေမြးတိရစာၦန္ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ေရးဥပေဒျဖင့္ကာကြယ္ရန္ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထား
ေသာကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ျပီးေရာဂါမျဖစ္ေစရန္ကာကြယ္ျခင္းနွင့္ကူးစက္ျပန္ ့ပြါးျခင္းတို႔နွင့္သက္ဆိုင္ေသာေမြးျမဴေစာင့္ေရွာက္ေရး
ထိန္းသိမ္းမႈအေျခခံစံနႈန္းသတ္မွတ္ထားပါသျဖင့္မျဖစ္မေနေသခ်ာစြာလိုက္နာရပါမည္။
[1] ၾကက္ျခံဧရိယာအတြင္းသို ့ငွက္ရိုင္းမ်ားမဝင္ေစရန္ကာကြယ္တားဆီးျခင္း
[2] screening လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ျမန္ဆန္စြာရွာေဖြျခင္း။
[3] ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ားခြဲျခားျခင္းျဖစ္သည့္ျမန္ဆန္စြာေရြးခ်ယ္ဖယ္ရွားျခင္း။(အဆိပ္ျပင္းထန္လာျခင္းကိုကာကြယ္တားဆီးျခင္း)[4] ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ျခင္း။
[5] ၾကက္ျခံကိုက်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ျပီးသန္ ့ရွင္းစြာထားရွိသည့္အေျခအေနကိုထိန္းသိမ္းထား ျခင္း
[6] ၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ျခင္း
[7] ၾကက္ကိုေသေစနိုင္ေသာငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ(HPAI)ျဖစ္ေၾကာင္းသတ္မွတ္နိုင္သည့္ေရာဂါလကၡဏာမ်ားရိ္ွ/မရွိကိုစစ္ေဆး ျခင္း
ေရာဂါလကၡဏာမ်ား : တူညီေသာၾကက္ျခံအတြင္းတြင္တစ္ရက္အတြင္းေသဆုံးသည့္ၾကက္မ်ား၏ေသဆုံးနႈန္းကစစ္
ေဆးသည့္အခ်ိန္ကာလအတြင္းတြင္ပ်မ္းမ်ွၾကက္မ်ားေသဆုံးနႈန္း၏2ဆနွင့္အထက္ရွိပါက။ ၾကက္ေခ်းကိုရွင္းလင္းသည့္နည္းလမ္းမ်ား
ေယဘုယ်အားျဖင့္လတ္တေလာကာလပိုင္း၏ၾကက္ေခ်းကိုကေစာ္ေဖာက္ေသာနည္းလမ္း ျဖင့္ၾကက္ေခ်းဓာတ္ေျမဩ
ဇာအျဖစ္ျပဳလုပ္၍အသုံးျပဳလ်က္ရွိပါသည္။ကေစာ္ေဖာက္ေသာနည္းမွာေျခေထာက္ျမင့္ၾကက္ျခံေအာက္တြင္တြင္ၾကက္
ေခ်းမ်ားကိုစုေဆာင္းသည့္နည္းလမ္း၊ဖြင့္ျပီးေမႊ ့လွည့္၍ျပဳလုပ္နည္း၊အလုံပိတ္၍ေမႊ ့လွည့္ျပဳလုပ္နည္းစသည္တို႔ရွိပါသည္။သို ့ေသာ္၊ၾကက္ေခ်းကိုေျခာက္ေသြ ့ေစနိုင္ေသာပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားျဖစ္ပါက၊ပူေႏြးေသာေဒသ၊အလယ္အလတ္ေဒသ
မ်ားတြင္ၾကက္ေခ်းေျခာက္လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္ပိုမိုအက်ိဳးရွိပါသည္။အေကာင္အေရ10,000နွင့္ေအာက္ကိုေမြးျမဴေနေသာၾကက္
ျခံတြင္၊ၾကက္ေခ်းေျမဩဇာျပဳလုပ္မည္ဆိုပါက၊ေရဓာတ္ညွိနိႈင္းစက္ကိရိယာကိုအသုံးျပဳ၍ၾကက္ေခ်းေျမဩဇာရုံသို ့မဟုတ္
ေသတၱာပုံစံကေစာ္ေဖာက္စက္ကိရိယာကိုအသုံးျပဳ ျခင္းသည္ပိုမိုအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိပါသည္။သို ့ေသာ္၊အေကာင္30,000နွင့္
အထက္ျဖစ္လာပါကေမႊ ့လွည့္သည့္စက္ကိရိယာကိုတပ္ဆင္ထားသည့္ဖြင့္ထားသည့္ပုံစံသို ့မဟုတ္အလုံပိတ္ပုံစံကေစာ္ေဖာက္
အေဆာက္အအုံလိုအပ္ပါသည္။ဖြင့္ထားေသာပုံစံတြင္ေရဓာတ္ညိွနိႈင္းသည့္ပစၥည္း၊အလုံပိတ္ပုံစံတြင္အပူေပးစက္ကိရိယာ
ကိုတပ္ဆင္ထားျခင္းသည္အနၱရာယ္ကင္းရွင္းပါသည္။ ေမြးျမဴမည့္အစီအစဥ္ႏွင့္ အရည္အေသြး အကဲျဖတ္မႈ
(1) ေမြးျမဴမည့္အစီအစဥ္
ၾကက္ငယ္မ်ားကုိ စတင္ထည့္သြင္းျခင္းမွာ ေမြးျမဴေရးျခံတစ္ခုလံုး၏ ၾကက္ဥထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ခ်ိန္ညိႇၿပီး ထည့္သြင္းသည့္
အႀကိမ္ေရ၊ထည့္သြင္းသည့္အေကာင္အေရအတြက္ မွာ သတ္မွတ္ခံရေသာ္လည္း ၾကက္ျခံတစ္ခုလံုး ကာလအတူ
အေကာင္အေရအတြက္အတူ စုေပါင္းထည့္သြင္းလဲလွယ္ျခင္း(All in All out) ျပဳလုပ္ရန္မွာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္။

84

(2) အရည္အေသြးစစ္ေဆးျခင္း ႏွင့္ အကဲျဖတ္ျခင္း
[1] ၾကက္ဥဥႏႈန္း
ၾကက္ဥဥႏႈန္းမွာ ၾကက္အုပ္၏ ပံုေသကာလရွိ ၾကက္ဥအေရအတြက္ကုိ ထုိကာလတြင္ေမြးထားေသာ
ၾကက္အေကာင္အေရအတြက္ျဖင့္ စားၿပီး 100 ျဖင့္ ေျမႇာက္ထားေသာအရာ ( %ျဖင့္ ေဖာ္ျပ) ၿပီး၊ အမွန္တကယ္
ဥဥေသာ ၾကက္အေရအတြက္ အခ်ဳိးကုိ ေဖာ္ျပေသာ ကိန္းဂဏန္းျဖစ္သည္။ ဥပမာ ရုိးရွင္းလြယ္ကူေသာ
ၾကက္ဥဥႏႈန္းမွာ ၾကက္အေကာင္ 100က 1ရက္လွ်င္ ၾကက္ဥ 90လံုး ဥလွ်င္ ၾကက္ဥဥႏႈန္းမွာ 90%ျဖစ္သည္။
ၾကက္ဥဥႏႈန္းမွာ စတင္ဥၿပီးေနာက္ ရက္200သားအရြယ္ခန္႔ျဖင့္ 90%ခန္႔အထိ ျမင့္တက္ၿပီး
အျမင့္ဆံုးျဖစ္ေသာ္လည္း 60ရက္ခန္႔ အျမင့္ဆံုး ဥဥမႈကုိ ထိန္းထားၿပီးေနာက္မွာ တျဖည္းျဖည္း က်လာၿပီး ရက္ 550
ရွင္းလင္းခ်ိန္တြင္မူ 65%ျဖစ္မည္။ တဖန္ ၾကက္ဥအေလးခ်ိန္မွာ ရက္သက္ႏွင့္အတူ ႀကီးလာမည္။ ၾကက္ဥဥႏႈန္းကုိ
ျမႇင့္တင္ျခင္းမွာ ဥစားၾကက္ နည္းပညာတြင္ အေရးအႀကီးဆံုးျဖစ္ၿပီး ၎ေပၚမူတည္၍ အျမတ္မွာ ႀကီးမားစြာ
ကြာျခားသည္။
[2] ၾကက္ဥဥသည့္ ပမာဏၾကက္ဥအေလးခ်ိန္မွာ ပထမဆံုး စတင္ဥခ်ိန္မွ တစ္ႏွစ္အၾကာတြင္ တျဖည္းျဖည္း တုိးသြားၿပီး ပ်မ္းမွ်
61~65gျဖစ္သည္။စုစုေပါင္း ထုတ္လုပ္သည့္ ၾကက္ဥပမာဏမွာ တစ္ႏွစ္လွ်င္ 1ေကာင္လွ်င္ 17~20kg ျဖစ္သည္။
ၾကက္အုပ္၏ 1ရက္စာ စုစုေပါင္း ထုတ္လုပ္သည့္ ၾကက္ဥပမာဏကုိ ေမြးျမဴသည့္ အေကာင္အေရအတြက္ျဖင့္
စားကာ 1ေန႔လွ်င္ 1ေကာင္စီ၏ ၾကက္ဥဥသည့္ပမာဏကုိ ေန႔အလုိက္ၾကက္ဥဥသည့္ပမာဏ ဟုေခၚသည္။
ေန႔အလုိက္ၾကက္ဥဥသည့္ ပမာဏမွာ ဥစားၾကက္၏ အာဟာရဓာတ္ လုိအပ္သည့္ပမာဏႏွင့္ ဆက္ႏြယ္လွ်က္ရွိၿပီး
ၾကက္ဥဥသည့္ ပမာဏႏွင့္ ကုိက္ညီမည့္ အစာေကြၽးမႈ မျပဳလွ်င္ တျဖည္းျဖည္းျဖင့္ းဥဥသည့္ ပမာဏမွာ
ေလ်ာ့နည္းလာပါမည္။

85

② အသားစားၾကက္
1 အသားစားၾကက္ေမြးျမဴနည္းႏွင့္ အေဆာက္အအံု၊ပစၥည္းကိရိယာ
(1) ေမြးျမဴနည္း
Broiler အသားတုိးေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴမႈ မွာ ဥစားၾကက္ထက္ပင္ပုိ၍ သိသာထင္ရွားစြာ ေစာၿပီး
8ပတ္သားခန္႔ျဖင့္ ေရာင္းထုတ္ၾကသည္က မ်ားသည္။ ၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္ ေျမျပင္ညီေမြးျမဴသည့္ ေျမျပင္ညီေမြးျမဴသည့္ပံုစံမွာ
ပံုမွန္ျဖစ္ၿပီး၊အုပ္စုလုိက္စီမံလုပ္ေဆာင္ရန္ သင့္ေတာ္ေသာ စြမ္းအင္ေခြၽတာသည့္ စက္ျဖင့္လုပ္ေဆာင္ေစမႈမွာလည္း
လြယ္ကူေသာေၾကာင့္ Broiler ၏ စံနမူနာပံုစံ ေမြးျမဴနည္းျဖစ္သည္။သုိ႔ေသာ္ ထုတ္လုပ္မႈပမာဏကုိ
အမ်ားအျပားျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္အတြက္ ေမြးျမဴသည့္သိပ္သည္းဆက ျမင့္တက္လာသည့္အလားအလာတြင္ရွိၿပီး
ၾကက္၏က်န္းမာေရးထိန္းသိမ္းလုပ္ေဆာင္မႈတြင္မူ လံုေလာက္စြာ သတိမထားလုိ႔မရပါ။ ထုိ႔အတြက္ ၾကက္ျခံၾကမ္းျပင္တြင္
ေရြေပၚစမ်ား၊လႊစာမႈန္႔မ်ား ေကာက္ရုိးျဖတ္စမ်ားစသျဖင့္ စုိထုိင္းဆစုပ္ယူမႈေကာင္းေသာအခင္းကုိ 10cm အထူႏွင့္အထက္
ထည့္သြင္းသည္။ ၎မွာ Broiler ၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ မွာ တဟုန္ထုိး တုိးလာသည့္အတြက္ ေျခေထာက္ကုိ အလြန္အမင္း
ဝန္ပိေစျခင္းမွ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္သည့္ အက်ဳိးရွိပါသည္။ တဖန္ Broiler က ထုိင္ေနသည့္အခ်ိန္တြင္လည္း ရင္ဘတ္ရုိးတြင္
အလားတူ ဝန္ဖိအားသက္ေရာက္ၿပီး ေရာင္ရမ္းျခင္း(Edema) ျဖစ္လြယ္သည့္အတြက္ အခင္းမွာ ထုိအရာမ်ားကုိ
ကာကြယ္ရန္အတြက္လည္း အသံုးဝင္ပါသည္။

Broiler ေမြးျမဴျခံ

ေဒသခံမ်ဳိးၾကက္ မွာ Broiler ႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အသားထုတ္ယူႏုိင္မႈ အားနည္းေသာ္လည္း အရည္အေသြးျမင့္မားေသာ
အသားထုတ္လုပ္မႈဟူသည့္ ရည္မွန္းခ်က္ျဖင့္ 80~150ရက္ႏွင့္အထက္
ကာလရွည္ေမြးျမဴျခင္း၊ ေျမျပင္ညီေမြးသည့္ပံုစံ၊လႊတ္ေမြးသည့္ပံုစံ၊ သိပ္သည္းဆနည္းပါးစြာ ေမြးျမဴျခင္းစသည့္ နည္းလမ္း၊
အထူးသီးသန္႔အစာကုန္ၾကမ္းေကြၽးျခင္းကုိ ထူးျခားခ်က္အေနျဖင့္ ျပဳလုပ္လ်က္ရွိသည္။
(2) ၾကက္ျခံပံုစံမ်ား
[1] လႊတ္ထားေသာပံုစံျဖင့္ ေမြးျမဴသည့္ ၾကက္ျခံ
ၾကက္ျခံႏွင့္အျပင္ဖက္ကုိ ျပတင္းေပါက္ သုိ႔မဟုတ္ လုိက္ကာျဖင့္
ပုိင္းျခားၿပီး ေလအပူခ်ိန္၊ေလမုိးဒဏ္၊ေနပူဒဏ္စသည့္ျပင္ပပတ္ဝန္းက်င္ေျပာင္းလဲမႈကုိ တုိက္ရုိက္ခံရလြယ္ကူပါသည္။

86

[2] ျပတင္းေပါက္မပါေသာ (windowless) ၾကက္ျခံ
ေနေရာင္တုိက္ရုိက္မဝင္ေစရန္ ျပတင္းေပါက္မပါေသာ ၾကက္ျခံျဖစ္ၿပီး၊ နံရံႏွင့္အမုိး(ေခါင္မုိး)တုိ႔တြင္ အပူကာမ်ား
ထည့္သြင္းထားပါသည္။ အလင္းေရာင္ရွိေစရန္ ထိန္းသိမ္းျခင္းမွာ မီးသီး၊ေလဝင္ေလထြက္ကုိ ပန္ကာျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
လႊတ္ထားေသာ ပံုစံျဖင့္ ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ျခံထက္ ၾကက္အေကာင္မ်ားစြာ ေမြးျမဴႏုိင္ပါသျဖင့္၊ စက္ျဖင့္လုပ္ေဆာင္ေသာ
ၾကက္ျခံအျဖစ္ လြယ္ကူစြာ ေျပာင္းလဲႏုိင္ၿပီး အႀကီးစားေမြးျမဴေရးျခံမ်ားတြင္ သင့္ေတာ္ပါသည္။ တဖန္ ၾကက္ျခံမွာ
အလံုပိတ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေသာ သန္႔ရွင္းေရး ထိန္းသိမ္းလုပ္ေဆာင္သည့္အပုိင္းတြင္လည္း
ထူးျခားေကာင္းမြန္ပါသည္။သုိ႔ေသာ္ အေျခခံ အေဆာက္အဦးအတြက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏံွမႈ ကုန္က်မည္။
(3) အပူေပးသည့္ပံုစံ
အပူေပးရန္သံုးဖုိ႔အတြက္ ထီးပံုစံ ရွိေသာ အပူေပးစက္ကုိ တြဲေလာင္းခ်ိတ္ဆြဲသည့္ ထီးပံုစံ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္နည္းလမ္း
ႏွင့္ ၾကမ္းျပင္မ်က္ႏွာျပင္ အပူေပးသည့္နည္းလမ္းဟူ၍ ရွိပါသည္။
[1] ထီးပံုစံ၊pan cake ပံုစံ ျဖင့္ံ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္နည္းလမ္း
ထီးပံုစံ သုိ႔မဟုတ္ Pan Cake ပံုစံရွိေသာ Bruder ကုိ အမုိးေပၚမွ တြဲေလာင္းခ်ိတ္ကာ ၾကက္ငယ္ကေလးမ်ား၏
အေပၚပုိင္းမွ အပူေပးပါမည္။
ဓာတ္ေငြ႕ကုိ ေလာင္စာအျဖစ္သံုးသည့္အရာကမ်ားၿပီး၊ ၾကက္ငယ္ကေလးမ်ား၏ အေျခအေနႏွင့္အညီ အပူခ်ိန္ ခ်ိန္ညိႇရန္
လုိအပ္သည္။ ၾကမ္းျပင္တြင္လည္း အခင္းကုိ ထူထဲစြာ ထည့္သြင္းေသာ္လည္း ၾကမ္းျပင္ဧရိယာက ႀကီးသည့္အခါ တူညီေသာ
ပတ္ဝန္းက်င္ကုိ တည္ေဆာက္ရခက္ၿပီး ၾကမ္းျပင္ တည္ေဆာက္ရာတြင္ စုိထုိင္းဆ၊ေအးလြန္းလာျခင္းကုိ
ကာကြယ္ရန္အတြက္ အပူတားကုန္ၾကမ္းမ်ားကုိ ဖန္တီးသံုးရန္ လုိအပ္သည္။
[2] ၾကမ္းျပင္မ်က္ႏွာျပင္ အပူေပးနည္း
အႀကီးစား အေဆာက္အဦးတြင္ ကြန္ကရစ္ၾကမ္းခင္း၏ ေအာက္ေျခမွ ပုိက္သြယ္ကာ ထုိပုိက္မ်ားကုိ ေရေႏြးစသည္တုိ႔
ျဖတ္သန္းေစၿပီး ၾကမ္းခင္းမ်က္ႏွာျပင္ကုိ အေႏြးဓာတ္ေပးမည္။အေဆာက္အဦးအရင္းအႏွီးကုန္က်မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊
စုိထုိင္းဆျမင့္မားေသာ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ သင့္ေတာ္ေနၿပီး ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကုိ ေစာင့္ၾကည့္ရန္မွာလည္း လြယ္ကူကာ
တူညီသည့္ ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနေအာက္တြင္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ႏုိင္ပါသည္။ ဤနည္းျဖင့္
ၾကက္ငယ္ကေလးမ်ားကုိလည္း ေစာလ်င္စြာ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ႏုိင္ၿပီး အသားပါဝင္မႈေကာင္းသည္ဟု ေျပာၾကပါသည္။
ၾကက္ေခ်းကုိ အေျခာက္ခံေစမည့္ စီမံလုပ္ေဆာင္မႈကလြယ္ကူသည္ ဆုိေသာ အားသာခ်က္လည္း ရွိေပမဲ့ အေျခာက္ခံတာ
မ်ားလာလွ်င္ အသက္႐ႉအဂၤါစနစ္ေရာဂါျဖစ္ရသည့္ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္
စုိထုိင္းဆထိန္းသိမ္းလုပ္ေဆာင္မႈမွာ အေရးႀကီးသည္။
(4) အေဆာက္အအံု၊ကိရိယာ
[1] Chick Guardေပါက္ကာစၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား ေမြးျမဴရန္အသံုးျပဳသည့္ အျမင့္30cmခန္႔ရွိေသာ အကာ ( သံျဖဴေခ်ာင္းရွည္) ျဖင့္
စက္ဝုိင္းပံုတြင္ ၾကက္ေပါက္ေလးမ်ားကုိ ဝန္းရံကာ ထုိအထဲတြင္ အခင္း၊အပူအရင္းအျမစ္၊ အစာေပးစက္၊ ေရေပးစက္ကုိ
တပ္ဆင္သည္။ ထီးပံုစံ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ကိရိယာမွာ ဗဟုိပုိင္းနားတြင္ထားၿပီး ထီးမွ 50cm ခန္႔ ခြါ၍ ပတ္ပတ္လည္ကုိ
Chick Guard ျဖင့္ စက္ဝုိင္းပံု ဝန္းရံမည္။ ၾကမ္းျပင္အပူေပးသည့္အခါတြင္လည္း အလားတူပင္ Chick Guard ကုိ သံုးသည္။
Chick Guard သည္ 4ရက္ခန္႔ ကစ၍ ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား ဖံြ႕ၿဖိဳးႀကီးထြားမႈႏွင့္အညီ ေန႔စဥ္ အနည္းငယ္စီ စက္ဝုိင္းကုိ
ခ်ဲ႕မည္။ ထို႕ေနာက္ ေႏြရာသီတြင္မူ 10ရက္သား၊ေဆာင္းရာသီတြင္မူ 13ရက္သားခန္႔တြင္ ထုတ္ယူသြားမည္။

87

[2] အစာေပးစက္
အစာေပးရန္အတြက္မူ ေျမျပင္ညီၿပီး အစြန္းတိမ္ေသာ အစာေသတၱာ( Chick Plate) ကုိ အသံုးျပဳမည္။
အလုိအေလ်ာက္အစာေပးကိရိယာ ျဖင့္ ေကြၽးေသာအခါ ၾကက္ျခံမ်က္ႏွာက်က္တြင္ အစာလုိင္းကုိ ပုိက္သြယ္ၿပီး
Bread Feeder တြင္ အစာကုိ ခ်သည့္ ေခါင္းေပၚမွသြယ္သည့္ပံုစံႏွင့္ ၾကက္၏အျမင့္တြင္ အစာလုိင္းကုိ သြယ္တန္းၿပီး
အရြယ္ေရာက္ႀကီးျပင္းလာသည္ႏွင့္အမွ် လုိင္းကုိ အနိမ့္အျမင့္လုပ္သည့္ လိပ္သည့္ပံုစံ ဟူ၍ ရွိပါသည္။ မည္သည့္
အရာပင္ျဖစ္ေစ ၾကက္၏အရြယ္ႏွင့္ ညိႇၿပီး အစာလုိင္း အစာေပးစက္၏အျမင့္ႏွင့္ အစာခြက္အတြင္းရွိ အစာပမာဏကုိ
ခ်ိန္ညိႇမည္။
[3] ေရေပးခြက္
အစာေပးခ်ိန္တြင္မူ ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား ေသာက္ရလြယ္ေစရန္ ေရေပးခြက္မ်ား၊အကူ Drinker မ်ားကုိ အသံုးျပဳမည္။
ၾကက္ေရခြက္၊ေခါင္းေလာင္းပံုစံ ၾကက္ေရေပးခြက္မွာမူ အျမင့္ႏွင့္ ေရဖိအားကုိ ခ်ိန္ညိႇၿပီး
ၾကက္ေပါက္အားလံုး ေရေသာက္ႏုိင္ေအာင္ ျပဳလုပ္မည္။

အစာေကြၽးရန္သံုး အစာေကြၽးေသတၱာ(Chip Plate)အကူ Drinker

2 အသားစားၾကက္ ေမြးျမဴျခင္း (ႀကီးထြားဖံြ႕ၿဖိဳးသည့္ကာလရွိ အာဟာရဓာတ္ကုိ လုိအပ္သည့္ပမာဏ ႏွင့္
ေရာစပ္အစာ ၏ ျပင္းအားႏွင့္ေကြၽးသည့္ပမာဏ)Broilerကုိမူ ေစ်းကြက္တြင္ေရာင္းခ်ေသာ ေရာစပ္အစာ (အေစာပုိင္းကာလသံုးအစာ ႏွင့္ ေနာက္ပုိင္းကာလသံုးအစာ)ကုိ တေပါင္းတစည္းတည္း အကန္႔အသတ္မရွိ လြတ္လပ္စြာ ေကြၽးၿပီး(အကန္႔အသတ္မဲ့အစာစားေစျခင္း ၊စိတ္ႀကိဳက္ေရြးခ်ယ္စားျခင္း) စားေသာက္ရန္အတြက္ ေရာင္းထုတ္ေသာအခါႏွင့္ သတ္မည့္ေန႔မတုိင္ခင္ 7ရက္ေက်ာ္မွာ
ပဋိဇီဝေဆး စေသာ ေဆးမ်ားမပါသည့္အစာ(ေဆးမပါသည့္အစာ) ကုိ ေကြၽးမည္။
2011 ခုႏွစ္ထုတ္ ဂ်ပန္ ေမြးျမဴေရးစံႏႈန္း၊ဥစားအသားစား အရဆုိလွ်င္ Broiler၏ အာဟာရဓာတ္လုိအပ္မႈ ပမာဏမွာ
အေစာပုိင္းကာလ (0~3ပတ္သား)တြင္ ဇီဝျဖစ္စဥ္ႏွင့္ဆုိင္ေသာ စြမ္းအင္ (ME) 3,100kcal ၊ ပရုိတင္းဓာတ္ (CP)20% ေနာက္ပုိင္းကာလတြင္(3ပတ္သားႏွင့္အထက္)တြင္ ME 3,100kcal ၊ CP 16.0% ဟုသတ္မွတ္ၿပီး ေစ်းကြက္တြင္ေရာင္းခ်ေနေသာ အစာမွာ ဤအစာထက္ပင္ CP 2%ခန္႔ ျမင့္ေသာအရာက မ်ားသည္။
အစာမွာ ကုန္ၾကမ္းကုိ ႀကိတ္ခြဲထားတဲ့ အမႈန္႔၊ အေစ့ပံုခဲထားေသာ အစာေတာင့္၊ အစာေတာင့္ကုိ
အၾကမ္းႀကိတ္ခြဲထားေသာ ႀကိတ္ခြဲစာတုိ႔ရွိၿပီး၊ Broilerအတြက္ကုိမူ အစာၿမိဳရေကာင္းသည့္ အစာေတာင့္၊ႀကိတ္ခြဲစာတုိ႔ကုိ
အမ်ားအျပား အသံုးျပဳၾကသည္။တဖန္ ေမြးျမဴသည့္ကာလ၏ 1ေကာင္လွ်င္ အစာေကြၽးသည့္ ပမာဏမွာ 6.3kgခန္႔ျဖစ္သည္။ (အစာစားသည့္ပမာဏမွာ ေရာင္းထုတ္ခ်ိန္ရွိကုိယ္အေလးခ်ိန္3.0kg ၏ 2.1ဆ)ေဒသခံမ်ဳိးၾကက္မွာ Broiler ႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈႏႈန္းအားနည္းၿပီး ေမြးျမဴသည့္ကာလ ရွည္ၾကာသည့္အတြက္

88အစာစရိတ္ တုိးျခင္း၊ အဆီ အလြန္မ်ားလာျခင္းတုိ႔ကုိ ေရွာင္လႊဲရန္အတြက္ ပရုိတင္းဓာတ္ျမင့္မားေသာအစာမ်ား၊
အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္) ျမင့္မားေသာအစာမ်ား မလုိအပ္ပဲ အာဟာရဓာတ္ အနည္းငယ္ ေလွ်ာ့ၿပီး ေစ်းသက္သာေသာ အစာကုိ
အသံုးျပဳျခင္းက မ်ားသည္။ သာမန္အားျဖင့္ ပရုိတင္းဓာတ္ျမင့္မားေသာအစာမွာ အစာစရိတ္ျမင့္တက္လာၿပီး
ကယ္လုိရီမ်ားေသာ အစာမ်ားတြင္မူ အဆီတုိးလြန္းမည္။တဖန္ အသားအရည္အေသြးပုိမုိေကာင္းမြန္ေစရန္စဥ္းစားထားေသာ
အစာမွာ ဘီယာခ်က္ၿပီးေသာ ဘီယာအႏွစ္မ်ား၊ ဝီစကီခ်က္ရန္သံုးသည့္ အယ္လ္ကုိေဟာ
ကေစာ္ေဖာက္ၿပီးအဖတ္မ်ားကုိ ေရာေႏွာထားေသာ အရာရွိပါသည္။ က်န္းမာေရး႐ႈေထာင့္အရ၊စြမ္းရည္ျမႇင့္အစာအေနျဖင့္
ငါးဆီစသည့္ ထပ္ေပါင္းပစၥည္းမ်ားကုိ အသံုးျပဳသည္။

3 အသားစားၾကက္၏ ဖံြ႕ၿဖိဳးႀကီးထြားမႈ ႏွင့္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေျပာင္းလဲပံု
(1) အသားစားၾကက္ (Broiler) ၏ ဖံြ႕ၿဖိဳးႀကီးထြားလာမႈ
Broiler အသားတုိးေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေမြးျမဴမႈအေစာပုိင္းကာလ (0~3ပတ္သား)မွာ အရုိး၊ကုိယ္တြင္းကလီဇာမ်ား
ဖံြ႕ၿဖိဳးသည့္ ကာလျဖစ္ၿပီး အစာစားသံုးမႈ ပမာဏမွာလည္း နည္းပါးကာ အစာေျခစြမ္းရည္မွာလည္း လံုေလာက္စြာ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈ
မရွိေသးပါ။ အစာေကြၽးခ်ိန္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္မွာ 40gခန္႔ျဖစ္ၿပီး 3ပတ္သားတြင္ 850gခန္႔ျဖစ္လာသည္။ ကုိယ္အေလးခ်ိန္
တုိးလာၿပီး အပူခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈအေပၚ ခံယူႏုိင္စြမ္းမွာလည္း ျမင့္လာကာ လုိအပ္ေသာေလ လဲလွယ္ရသည့္ပမာဏမွာလည္း
ရုတ္တရက္ တုိးလာပါသည္။အေနာက္ပုိင္းကာလ အေခ်ာသပ္သည့္ကာလ (4~8ပတ္သား)တြင္မူ ႂကြက္သားဖံြ႕ၿဖိဳးသည့္
ကာလျဖစ္ၿပီး ေန႔စဥ္ တဟုန္ထုိး ကုိယ္ခႏၶာအေလးခ်ိန္ တုိးလာပါသည္။ အပူခ်ိန္ ခ်ိန္ညိႇသည့္ စြမ္းရည္မွာလည္း ရွိလာၿပီး
အေမႊးအေတာင္လဲျခင္းလည္း ၿပီးဆံုးပါသည္။ၾကက္ေပါက္ကေလးမွာ အုပ္စုလုိက္မွ က်ယ္ျပန္႔လာမႈကုိ ျမင္ရကာ
ပတ္ဝန္းက်င္အေပၚ လုိက္ေလ်ာညီေထြစြာ တံု႔ျပန္ႏုိင္စြမ္းလည္း တုိးတက္လာသည္၏တစ္ဖက္တြင္ ျခံအတြင္းတြင္
အလြန္အကံြၽၾကပ္လာကာ ပတ္ဝန္းက်င္ညစ္ညမ္းေစမႈ ျဖစ္လြယ္ေသာေၾကာင့္ ေလလဲလွယ္ျခင္း
ထိန္းသိမ္းေဆာင္ရြက္မႈမွာ အေရးႀကီးလာပါသည္။7~8ပတ္သားတြင္ ေရာင္းခ်ခ်ိန္၌ကုိယ္အေလးခ်ိန္ 3.0kg ျဖစ္လာသည္။
(2) ေဒသခံမ်ဳိးၾကက္၏ ဖံြ႕ၿဖိဳး ႀကီးထြားလာမႈ
ေဒသခံၾကက္အမ်ဳိးအစား၊Brand အလုိက္ ကြာျခားခ်က္ရွိေသာ္လည္း ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ အခ်ိန္ရွည္သည့္အတြက္
အထီးအမ၏ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကြာျခားခ်က္မွာ ႀကီးမားလာပါသည္။20ပတ္သားႏွင့္အထက္ေရာက္လွ်င္အထီး 3.0kg ၊ အမ
2.0kg ျဖစ္ၿပီး 1.0kgခန္႔ ကြာျခားလာပါသည္။ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလအတြင္းရွိ အစာစားသည့္ပမာဏမွာလည္း
မ်ားလာၿပီး အထီးမွာ13.0kg ခန္႔၊ အမမွာ 10.0kg ခန္႔ျဖစ္ပါသည္။

89

4 ေမြးျမဴေရးစီမံမႈ ( ၾကက္ငယ္မ်ားကုိထည့္သြင္းျခင္း မွ ေရာင္းခ်ခ်ိန္ထိ )ၾကက္ငယ္မ်ားကုိ ထည့္သြင္းၿပီး အစာေကြၽးသည္မွ 3ပတ္သားအထိကုိ အေစာပုိင္းကာလ၊
ထုိေနာက္ပုိင္းကုိ ေနာက္ပုိင္းကာလ ဟုေခၚသည္။ သာမန္ Broilerမွာ 8ပတ္သားတြင္ အထီးမွာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္
3kg ေက်ာ္ၿပီး အမမွာလည္း 3kg ခန္႔ အထိ ႀကီးလာပါသည္။
Broilerေမြးျမဴျခင္းမွာ အေျခခံအားျဖင့္ ဥစားၾကက္ေမြးျမဴမႈႏွင့္ ကြာျခားမႈမရွိေသာ္လည္း Broiler မွာအသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္းမွာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္သည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ ဧရိယာတစ္ခုခ်င္းစီ၏
ထုတ္လုပ္မႈပမာဏတုိးတက္ေစရန္အတြက္ ေမြးျမဴသည့္ သိပ္သည္းဆကုိ ျမႇင့္ကာ လႈပ္ရွားမႈကုိ ကန္႔သတ္ၿပီး
ပရုိတင္းဓာတ္ျမင့္ေသာအစာ၊ ကယ္လုိရီျမင့္ေသာအစာကုိ ေကြၽးျခင္း စသည့္ က်န္းမာေရးႏွင့္မညီၫြတ္သည့္
ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားျဖင့္ေမြးသည္ကမ်ားသည္။ စီမံထိန္းခ်ဳပ္မႈ မလံုေလာက္လွ်င္ ေရာဂါကုိ ဖိတ္ေခၚလြယ္သည့္အတြက္
သတိထားရန္ လုိအပ္ပါသည္။
(1) အေစာပုိင္းကာလ စီမံထိန္းသိမ္းျခင္း
Broiler ၏ အေစာပုိင္းကာလမွာ ေျမျပင္ညီတြင္ေမြးေသာအခါ ၾကက္ျခံၾကမ္းျပင္တြင္ အခင္းထည့္ကာ2~4ပတ္ၾကာ
အပူေပးကိရိယာျဖင့္ အပူေပးရန္ လုိအပ္ပါသည္။ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ အပူခ်ိန္ စီမံထိန္းခ်ဳပ္မႈမွာ အေရးႀကီးၿပီး
အပူခ်ိန္နိမ့္လွ်င္ ေရဖ်ဥ္းေရာဂါ(ဝမ္းဗုိက္ပုိင္းမွာ အလြန္ႀကီးမားလာျခင္း) ျဖစ္ပြါးလြယ္ပါသည္။တဖန္ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈမေကာင္းေသာ
ၾကက္မွာ ေျခေထာက္တြင္ မူမမွန္မႈရွိျခင္းကမ်ားၿပီး ၎တုိ႔ကုိ လ်င္ျမန္စြာ ဖယ္ရွားရွင္းလင္းရပါမည္။
[1] ၾကက္ငယ္မ်ားကုိ ထည့္သြင္းျခင္း(ၾကက္ငယ္မ်ားကုိ လက္ခံထည့္သြင္းျခင္း)ေျမျပင္ညီ ေမြးေသာအခါ ထီးပံုစံ ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴေရးကိရိယာႏွင့္ ၾကမ္းျပင္အပူေပးကိရိယာ ႏွစ္ခုစလံုးကုိ (Chick
Guard) ျဖင့္ အပူေပးသည့္အပုိင္းကုိ ဗဟုိျပဳကာ စက္ဝုိင္းပံု ဝန္းရံ၍ ႀကိဳတင္ၿပီး အပူေပးထားမည္။ ေရာက္ရွိလာေသာ
ၾကက္ေပါက္မ်ားကုိ Chick Guard တြင္ ထည့္သြင္းကာ ခဏနားေစမည္။ Chick Gurad အတြင္းရွိ အပူခ်ိန္၊စုိထုိင္းဆမွာ
အေရးႀကီးၿပီး ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားအတြက္ သက္ေတာင့္သက္သာစြာျဖင့္ ခြဲေနေလာက္သည့္ အပူခ်ိန္ (32℃) ၊စုိထုိင္းဆ (65%) ကုိ ခ်ိန္ညိႇမည္။
[2] အစာေကြၽးျခင္း
အစာေကြၽးသည့္စက္မွာ အခင္းေပၚတြင္ တည္ၿငိမ္ေစရန္အတြက္ ေျမျပင္ညီၿပီး အစြန္းတိမ္ေသာ အစာေကြၽးရန္သံုးသည့္
အစာေကြၽးေသတၱာ( Chick Plate) သုိ႔မဟုတ္ အစာေကၽြးပန္းကန္ကုိ သံုးမည္။ ေရေပးသည့္ခြက္မွာ ေရေသာက္ခြက္
(Nipple Drinker)၊ေခါင္းေလာင္းပံု ေရေပးခြက္ကုိ တပ္ဆင္ၿပီး ေသာက္ရလြယ္ေစရန္အတြက္ အကူ ေရေသာက္ခြက္မ်ား
ထပ္ေပါင္းထားမည္။ ဤအစာေပးခြက္၊ေရေပးခြက္ကုိ တစ္လွည့္စီ စီၿပီး ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား ေအးေအးေဆးေဆး
အစာစားႏုိင္ေစရန္ ျပင္ဆင္ထားမည္။ အစာေကြၽးမည့္အစာမွာ နယ္၍ အစာလိပ္လုပ္ကာ ပမာဏနည္းနည္းကုိ
အႀကိမ္ေရမ်ားမ်ားေပးလွ်င္ အစာစားမႈ ေကာင္းလာမည္။ Broiler မ်ား ၏ အစာေကြၽးၿပီးေနာက္ အစာေကြၽးျခင္းမွာ
စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းအျဖစ္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ လက္စြဲအတုိင္း လုိက္နာ၍ ျပဳလုပ္မည္။

90

[3] ေမြးျမဴသည့္သိပ္သည္းဆ
ေမြးျမဴသည့္ သိပ္သည္းဆမွာ ၾကက္ေပါက္ၾကက္ျခံ၏ ၾကမ္းျပင္ဧရိယာ 1m2 လွ်င္ 15ေကာင္ခန္႔ကေကာင္းပါသည္။
ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားမွာ အထီးအမသီးသန္႔စီခြဲ၍ေမြးျခင္းက ႀကီးထြားျမန္ၿပီး ကုိယ္ခႏၶာတုိးတက္မႈရလဒ္လည္း
တုိးလာမည္ဟု သတ္မွတ္ၾကေသာ္လည္း အထီးအမခြဲျခားသည့္ အလုပ္ကုိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ရန္အတြက္
အထီးအမေရာ၍ ေမြးၾကသည္မွာ ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။
[4] စုိထုိင္းဆထိန္းသိမ္းျခင္း
ေျမျပင္ညီတြင္ ေမြးရာတြင္ အပူေပးေနခ်ိန္တြင္ စုိထုိင္းဆထိန္းရန္ခက္ၿပီး ေျခာက္ေသြ႕လြယ္ေသာေၾကာင့္ ရံဖန္ရံခါ
ၾကမ္းခင္း၏ ဗဟုိကုိ ေရျဖန္႔၍ေလာင္းမည္။အပူေပးေနခ်ိန္ရွိ စိုထုိင္းဆ (50% ႏွင့္အထက္)မွာ ထုိေနာက္ပုိင္းရွိ
အသားတက္၍ ဖံြ႕ၿဖိဳးႀကီးထားမႈတြင္ ႀကီးမားစြာ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိသည္။
[5] အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ အေျခအေနကုိ ၾကည့္ရင္း ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္မည့္ အပူခ်ိန္ကုိ ေလွ်ာ့ခ်သြားမည္။ 7ရက္သားတြင္
29℃ ရွိေစရန္ အနည္းငယ္စီ အပူခ်ိန္ကုိ ေလွ်ာ့ခ်သြားမည္။ ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားက အညီအမွ် ပ်ံ႕ႏံွ႔ေစမည့္ အပူခ်ိန္ကုိ
ရည္မွန္းၿပီး ခ်ိန္ညိႇမည္။ ၾကက္ငယ္မ်ားကုိ ထည့္သြင္းၿပီးေနာက္၊ ျခံအတြင္းအပူခ်ိန္ကုိ မေလွ်ာ့လွ်င္ 2~3ရက္သားအရြယ္ရွိ
အစာေကြၽးခ်ိန္ထက္ ပတ္ဝန္းက်င္ အပူခ်ိန္က ပုိ၍ျမင့္သြားၿပီး၊ ဤသုိ႔ေသာ ကနဦးအပူခ်ိန္ျမင့္မားျခင္းမွာ
အစာစားသည့္ပမာဏ ေလ်ာ့က်ေစၿပီး ထုိေနာက္ပုိင္းရွိ ကုိယ္ခႏၶာႀကီးထြားမႈကုိ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိကာ
တစ္ေကာင္ခ်င္းစီၾကားရွိ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကြာဟခ်က္ ႀကီးမားရသည့္ အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ သတိျပဳရပါမည္။
[6] အပူဖယ္ရွားျခင္း
အပူေပးမႈရပ္ျခင္းကုိ အပူဖယ္ရွားျခင္းဟုေခၚသည္။ လႊတ္ေမြး ၾကက္ျခံ တြင္မူ ေႏြရာသီတြင္
2ပတ္သားခန္႔၊ ေဆာင္းရာသီတြင္ 3ပတ္သားခန္႔ ျဖစ္သည္။သုိ႔ေသာ္ ျပတင္းေပါက္မပါေသာWindowless ၾကက္ျခံတြင္မူ
အထူးသျဖင့္ အပူဖယ္ျခင္းဆုိသည့္ အေတြးမွာ မရွိပဲ ၾကက္ျခံတြင္း အပူခ်ိန္ႏွင့္ ေလလဲလွယ္သည့္ပမာဏ
ပံ့ပုိးေပးမႈဟန္ခ်က္မွ်ျခင္းမွာ အေရးႀကီးပါသည္။
[7] အစာေပးျခင္း၊ေရေပးျခင္း စီမံထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား မွာ အလ်င္အျမန္ ႀကီးထြားမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေရေသာက္ခြက္ (Nipple
Drinker)၊ ေခါင္းေလာင္းပံုစံ ေရေပးခြက္မွာ ႀကီးထြားမႈႏွင့္ကုိက္ညီေအာင္ညိႇၿပီး အျမင့္၊ေရဖိအား၊ေရအျမင့္ကုိ
ခ်ိန္ညိႇပါမည္။

ေရေသာက္ခြက္ (Nipple Drinker) : ေသာက္ရလြယ္ကူေသာအျမင့္မွာ

အစာေပးခြက္ : ပန္းကန္အစြန္းမွာ ၾကက္ေပါက္အမ၏
စလုတ္ အျမင့္မွာ

91ေခါင္းေလာင္းပံုေရေပးခြက္ : ပန္းကန္၏ ေအာက္ေျခကုိ ၾကက္ေပါက္အမ၏
ပခံုးအျမင့္မွာ

[8] Chick Guard စီမံထိန္းသိမ္းမႈ
အစာေပးၿပီးေနာက္ ၾကက္ေပါက္ကေလး၏ ဖံြ႕ၿဖိဳးႀကီးထြားမႈႏွင့္အညီ စက္ဝုိင္းကုိ ခ်ဲ႕မည္။ 10~13ရက္သားခန္႔တြင္မူ
ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားမွာ Chick Guard ကုိ ခုန္ေက်ာ္ႏုိင္လာမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထုိအခ်ိန္တြင္ ၎ကုိ ဖယ္ရွားမည္။
[9] ေလလဲလွယ္ျခင္း
ေမြးျမဴသည့္သိပ္သည္းဆျမင့္လွ်င္ အုပ္စုလည္း ႀကီးမားေသာေၾကာင့္ ေလလဲလွယ္မႈကုိ အထူးသတိထားမည္။
[10] အလင္းေရာင္ထိန္းသိမ္းျခင္း
Windowless ၾကက္ျခံျဖစ္လွ်င္ မီးအလင္းမွာ 1ပတ္သားအထိ အလင္းေတာက္ပမႈ 5 lux ျဖင့္ 24နာရီ မီးထြန္းၿပီး၊
2~3ပတ္သားမွာအလင္းေတာက္ပမႈ 3 lux ၊ ထုိေနာက္ပုိင္းတြင္ 0.5 lux ခန္႔ အလင္းေတာက္ပမႈ နိမ့္နိမ့္ျဖင့္ 23နာရီမီးထြန္းရပါမည္။ လႊတ္ေမြးသည့္ပံုစံၾကက္ျခံမွာမူ ေန႔ခင္းပုိင္းတြင္ သဘာဝအလင္းေရာင္ျဖင့္၊ ညပုိင္းတြင္မူ ဤမီးအလင္းေရာင္ျဖင့္ အလင္းေပးမည္။
(2) ေနာက္ပုိင္းကာလ စီမံလုပ္ေဆာင္ျခင္း
4ပတ္သားေရာက္ၿပီးလွ်င္ အစာကုိအေစာပုိင္းကာလ၊ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ကာလမွ ေနာက္ပုိင္းကာလ၊
အေခ်ာသပ္ကာလသံုးကုိ ေျပာင္းလဲမည္။ ၾကက္ေပါက္၏ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈမွာ တုိးတက္လာၿပီး အစာစားသည့္ပမာဏ
တုိးလာကာ၊မစင္စြန္႔သည့္ပမာဏလည္း တုိးလာပါမည္။တဖန္ ယခုအခ်ိန္ခန္႔မွစ၍ သိပ္သည္းေမြးသည့္အေျခအေနကုိ
ဝင္ေရာက္ေတာ့မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေလလဲလွယ္မႈကုိ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ရမည္။အထူးသျဖင့္
ေျမျပင္ညီတြင္ ေမြးျခင္းတြင္ ေလက ၾကမ္းျပင္ကုိ ျဖတ္၍တုိက္သြားရန္ တီထြင္ဖန္တီးမႈ က အေရးႀကီးသည္။
ဤသုိ႔ျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ၾကမ္းခင္းမွာ သင့္ေလ်ာ္သည့္အေျခအေနတြင္ ေျခာက္ေသြ႕ေနၿပီး ေဘးအႏၲရာယ္ရွိ
ဓာတ္ေငြ႕မ်ား ျဖစ္ေပၚမႈ ေလ်ာ့နည္းလာမည္။
ေနာက္ပုိင္းကာလ ေရာက္လွ်င္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိးလာျခင္းႏွင့္အတူ လႈပ္ရွားမႈမ်ားလည္း တျဖည္းျဖည္းေႏွးေကြးလာၿပီး၊
အထီးႏွင့္အမ၏ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈကြာဟခ်က္မွာ ႀကီးမားလာမည္။ဤကာလတြင္ ျခံအတြင္းအပူခ်ိန္မွာ 19~23℃ ျဖစ္ၿပီး
အစာစားသည့္ပမာဏမွာ ပုိမ်ားလာကာ ၎ႏွင့္အတူ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိးလာသည္မွာလည္း မ်ားလာမည္။
သုိ႔ေသာ္ ေႏြရာသီ၏ အလြန္ပူေသာအခ်ိန္တြင္မူ ေလပုိ႔ျခင္း၊ အစာကန္႔သတ္ျခင္း စသျဖင့္ အပူဒဏ္တံု႔ျပန္မႈမွာ
လုိအပ္သည္။ထုိ႔ျပင္ ရုတ္တရက္ 30℃ ႏွင့္အထက္ အပူခ်ိန္ ျဖစ္လာခ်ိန္တြင္မူ အပူရွပ္ လြယ္သည့္အတြက္
သတိထားရမည္။

92

(3) ေရာင္းထုတ္ျခင္း
6~7ပတ္သားအရြယ္ခန္႔တြင္ ၾကက္မအမကုိ ေရာင္းထုတ္မည္(အလယ္ႏႈတ္ျခင္း)။ အမမွာ ထုိေနာက္ပုိင္းရွိ
ဖံြ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈမွာ ေႏွးလာမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အလယ္ႏႈတ္ျခင္းျဖင့္ လစ္ဟာသြားသည့္ ေနရာရွိသေလာက္ကုိ
အထီးေမြးမည့္ေနရာအား ခ်ဲ႕မည္။ အလယ္ႏႈတ္ၿပီးေနာက္ 9ပတ္သားခန္႔မွာ ၾကက္ေပါက္အားလံုးကုိ ေရာင္းထုတ္မည္။
အလယ္ႏႈတ္၍ေရာင္းျခင္းႏွင့္အတူ 1m2လွ်င္ ထုတ္လုပ္မႈပမာဏမွာ 32~35kgေရာင္းထုတ္ရန္မွာ စံႏႈန္းျဖစ္သည္။

5 အသားစားၾကက္၏ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေသာ သန္႔ရွင္းေရး စီမံထိန္းသိမ္းမႈ (All in All out ႏွင့္ ပုိးသတ္ျခင္း)(1) ေရာင္းထုတ္ၿပီးေနာက္ႏွင့္ ၾကက္ေပါက္မထည့္ခင္ရွိ သန္႔ရွင္းေရး
Broiler မွာ All in All out ဟုေခၚေသာ ၾကက္ျခံတစ္ခုတည္းတြင္ ေပါက္သည့္ေန႔တူေသာ ၾကက္ေပါက္မ်ားကုိ
ထည့္သြင္း(All in) ၿပီး ၎ကုိ ေမြးျမဴၿပီး ေရာင္းထုတ္(All out) နည္းလမ္းမွာ ပံုမွန္ျဖစ္သည္။
ၾကက္ျခံမွာ သတ္မွတ္ထားေသာ
ကာလတစ္ခု၏ ေမြးျမဴမႈစီမံထိန္းသိမ္းျခင္း(ၾကက္ေပါက္ထည့္ျခင္းမွ ေရာင္းထုတ္ျခင္းအထိ) ကုိ ထပ္ထပ္၍
အသံုးျပဳရမည္ျဖစ္သည့္အတြက္ အခ်ိန္ၾကာသည္ႏွင့္အမွ် အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္အရာမ်ား
က်န္ရွိေနႏုိင္သည့္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်မ်ားပါသည္။ပုိးသတ္ရျခင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ယခင္အႀကိမ္က ေမြးျမဴခဲ့ေသာ ၾကက္မွ
က်န္ခဲ့သည့္ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာဘက္တီးရီးယားမ်ား၊ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အဏုဇီဝပုိးမႊားမ်ား၊လူသားမ်ားကုိ ထိခုိက္ေစသည့္
အင္းဆက္မ်ားစသည္တုိ႔ကုိ တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ရွင္းထုတ္ျခင္းျဖစ္သည္။လစ္လပ္သြားေသာ
ၾကက္ျခံမွာ ေရာင္းထုတ္မႈၿပီးေနာက္ လ်င္ျမန္စြာ ၾကက္ေခ်းရွင္းလင္းျခင္းကုိ ျပဳလုပ္ရမည္။ေနာက္ထပ္ ၾကက္ငယ္မ်ား
မထည့္ခင္ အခင္းအားလံုးကုိ ဖယ္ရွားၿပီး ၊ ပုိးသတ္ၿပီးလွ်င္ အားလံုးကုိ ေရျဖင့္ေဆးကာ အလံုးစံု ပုိးမသတ္၍ မရပါ။ တဖန္ၾကက္ျခံအတြင္းတြင္သာမကပဲ ၾကက္ျခံပတ္ဝန္းက်င္၏
သန္႔ရွင္းေရး၊ပုိးေကာင္မ်ားသတ္ျခင္း၊ေရျဖင့္ေဆးျခင္း၊ပုိးသတ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ရပါမည္။
(2) တိရစၧာန္ရုိင္းမ်ား ႀကိဳတင္ကာကြယ္ ရွင္းလင္းျခင္း
ၾကက္ျခံအတြင္းသုိ႔ ႂကြက္မ်ား၊ငွက္ရုိင္းမ်ား ဝင္ေရာက္ျခင္းမျပဳႏုိင္ရန္ သံဇကာကြက္မ်ား၊ငွက္ကာကြယ္ပုိက္မ်ား
တပ္ဆင္ထားရွိရပါမည္။
(3) ကာကြယ္ေဆးထုိးျခင္း၊ကာကြယ္ေဆးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း
Newcastle ေရာဂါ(ၾကက္လည္လိမ္ေရာဂါ) ၊ေလႁပြန္ေရာင္ေရာဂါ၊အသံအုိး ေလႁပြန္အေျမႇးေရာင္
ကူးစက္ေရာဂါ၊ဆီဖူးေရာင္ေရာဂါ (IBD ကူးစက္ေရာဂါ )၊ၾကက္ေက်ာက္ေရာဂါ၊Marek’s ေရာဂါ စသည့္ ေရာဂါတုိ႔မွာ
ကာကြယ္ေဆးထုိးျခင္းက ထိေရာက္မႈရွိၿပီး ကာကြယ္ေဆးအသီးသီးႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ကာကြယ္ေဆးထုိးျခင္းအစီအစဥ္ကုိ
တိက်ေသခ်ာစြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ပါ။ Broiler မွာ ကာကြယ္ေဆးအစိမ္း ကုိ အဓိကထားေသာ အစီအစဥ္မွာ
ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။

93

6 ၾကက္ေခ်းကုိ ရွင္းလင္းသည့္ နည္းလမ္းမ်ား
လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ အေတာ္မ်ားမ်ားေသာ ၾကက္ေခ်းကုိ ကေစာ္ေဖာက္ေသာ
နည္းလမ္းျဖင့္ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိၿပီး၊ ေျမဩဇာအျဖစ္ အသံုးခ်လ်က္ရွိသည္။ ကေစာ္ေဖာက္သည့္နည္းလမ္းမွာ
စုပံုထားသည့္နည္း၊ ဖြင့္၍ေမႊ႕လွည့္ျပဳလုပ္နည္း၊ အလံုပိတ္၍ ေမႊ႕လွည့္ျပဳလုပ္နည္း စသည္တုိ႔ရွိပါသည္။ Broiler ၏ၾကက္ေခ်းေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ေသာနည္းလမ္းမွာ အဖြင့္ပံုစံ ကေစာ္ေဖာက္သည့္ အေဆာက္အအံု က မ်ားသည္။ Broiler ၏ၾကက္ေခ်းအခင္းေရာေႏွာပစၥည္းမွာ ေရဓာတ္နည္းသည့္ အရာက မ်ားေသာေၾကာင့္
ကေစာ္ေဖာက္သည့္ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္မႈကုိ ေျမဩဇာျခံ သုိ႔မဟုတ္ ေသတၱာပံုစံ
ကေစာ္ေဖာက္စက္ကိရိယာကုိျဖင့္ ျပဳလုပ္ေသာအခါ ကနဦး ေရဓာတ္ခ်ိန္ညိႇမႈျပဳလုပ္ရန္လုိအပ္ပါသည္။ တဖန္ အလံုပိတ္ပံုစံ
ကေစာ္ေဖာက္စက္ကိရိယာ တြင္မူ ၾကက္ေခ်းေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္မႈမွာ အလ်င္အျမန္ၿပီးဆံုးေသာ္လည္း လႊစာမႈန္႔ စေသာအခင္း၏ ႀကီးထြားမႈအေႏွာက္အယွက္ေပးသည့္အရာမ်ားကုိ ၿဖိဳခြဲမႈ မွာ မလံုေလာက္တတ္သည္ကုိ သတိျပဳရပါမည္။

7 ေမြးျမဴသည့္အစီအစဥ္ႏွင့္ စြမ္းရည္စစ္ေဆးအကဲျဖတ္ျခင္း
(1) ေမြးျမဴသည့္အစီအစဥ္
လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ Broiler အမ်ားစုမွာ ေမြးျမဴေရးကုမၸဏီ၊ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕အစည္း စသည္တုိ႔၏
ကန္ထရုိက္ခ်ဳပ္ဆုိထုတ္လုပ္မႈျဖင့္ ေမြးျမဴေနၾကသည္။စတင္သြင္းသည့္ေန႔၊စတင္လက္ခံသြင္းသ
ည့္အေကာင္ေရ၊ ေရာင္းထုတ္သည့္ ရက္သား စသည္တုိ႔မွာ စာခ်ဳပ္ျဖင့္ သတ္မွတ္ထားေသာေၾကာင့္
အေဆာက္အအံု၊စက္ပစၥည္း၊ လုပ္ငန္းအစီအစဥ္ ကုိ ႀကိဳတင္၍ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ထားရန္ လုိအပ္သည္။
(2) စြမ္းရည္စစ္ေဆးသည့္ နည္းလမ္း
စတင္ႀကီးထြားမႈလည္း ေစာၿပီး ေမြးျမဴသည့္ကာလမွာလည္း တုိေတာင္းေသာေၾကာင့္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္တုိင္းတာျခင္းမွာ
အပတ္စဥ္ျပဳလုပ္ၿပီး၊ အစာစားသည့္ပမာဏကုိလည္း တုိင္းတာပါမည္။ ထုိရလဒ္မွ တုိးပြါးလာသည့္ကုိယ္အေလးခ်ိန္ စသည့္
စြမ္းရည္တုိ႔ကုိ တြက္ထုတ္ယူပါမည္။ ေရာင္းထုတ္သည့္ႏႈန္း(လက္ခံတင္သြင္းခဲ့ေသာ
အေကာင္အေရေပၚတြင္ ေရာင္းထုတ္ႏုိင္ခဲ့ေသာ
အေကာင္၏အခ်ဳိး)၊ေရာင္းထုတ္သည့္ကုိယ္အေလးခ်ိန္ပမာဏ(ဧရိယာတစ္ယူနစ္တြင္ ေရာင္းထုတ္ႏုိင္သည့္ကုိယ္အေလးခ်ိန္)စသည္တုိ႔ျဖင့္ စီမံလုပ္ကုိင္မႈအရရမည့္ အျမတ္မွာ ႀကီးမားစြာ ကြာျခားလာပါမည္။

94

5

အျခား

① ၿပိဳင္ျမင္း
1 Thoroughbred မ်ဳိး ၏ ထူးျခားခ်က္
・Thoroughbred မ်ဳိးမွာ သတိအလြန္ႀကီးေသာ သတၱဝါျဖစ္သည္။ကုိင္တြယ္သည့္ သူ၏ ရုတ္တရက္ လႈပ္ရွားမႈကုိ
လန္႔ၿပီး ေျပးထြက္သြားျခင္း၊ဝရုန္းသုန္းကားလုပ္ျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္။ ျမင္းႏွင့္ထိေတြ႕သည့္အခါ အေရွ႕ပုိင္းမွ
ခ်ဥ္းကပ္ျခင္း၊ ညင္သာေသာအသံေပးၿပီး ျမင္းကုိ စိတ္ေအးေစျခင္းမွာ အေရးႀကီးသည္။
・ျမင္း၏အူမွာ အျခားေသာ သတၱဝါမ်ားႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ ရွည္လ်ားၿပီး ၊ေလထုိးေလေအာင့္ျခင္း(ဗုိက္ေအာင့္ျခင္း)ျဖစ္လြယ္သည့္အတြက္ အစာစီမံထိန္းသိမ္းမႈတြင္ သတိထားရန္ လုိအပ္သည္။

2 Thoroughbred မ်ဳိး ၏ အဓိက ကုိယ္ခႏၶာအေခၚအေဝၚ (လူႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္၍)
①

②

③

④

⑤

⑥

▲

⑦

⑧
⑨
⑩
⑪

⑫
⑬

①ေရွ႕ဆံပင္

⑧ေနာက္ေပါင္ရင္း(လူ၏ ဒူး)②လည္ဆံေမႊး

⑨ေရွ႕လက္ရင္း (လူ၏တံေတာင္)③လည္ပင္းႏွင့္ေက်ာရုိးၾကားရွိ အရုိးဖ

⑩ေရွ႕ဒူးအဆစ္(လူ၏ လက္ေကာက္ဝတ္)④ေက်ာ

⑪ေနာက္ဒူးအဆစ္(လူ၏ေျခက်င္းဝတ္)⑤တင္ပါး

⑫ခြါရင္း(လူ၏လက္ေခ်ာင္းအရင္း)⑥အၿမီး

⑬ ခြါ(လူ၏လက္ခလယ္ လက္သည္း)⑦ေဒါက္အျမင့္

95

3 တစ္ေကာင္ခ်င္း၏ခြဲျခားအမွတ္အသား
Thoroughbred မ်ဳိး၏ တစ္ေကာင္ခ်င္း၏ခြဲျခားအမွတ္အသားမွာ အေမႊးအေရာင္၊ထူးျခားခ်က္(အျဖဴကြက္၊ေဗြ)၊Microchipစသည္တုိ႔ျဖင့္ ျပဳလုပ္သည္။ဤအခ်က္အလက္ေတြမွာ မ်ဳိးရုိးအစဥ္အဆက္ျပဇယား
မွတ္ပံုတင္အေထာက္အထားတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္။
(1) အေမႊးအေရာင္
Thoroughbred မ်ဳိး၏ အေမႊးအေရာင္မွာ ေအာက္ပါအတုိင္း 8မ်ဳိးျဖစ္သည္။

သစ္အယ္သီးအေရာင္(အုန္းခံြေရာင္)ဝက္သစ္ခ်သီးအေရာင္

သမင္ေရာင္

သမင္အနက္ေရာင္

သမင္အျပာေရာင္

အျပာေရာင္

က်ဴပင္အေရာင္(မီးခုိးေဖာက္ေသာအျဖဴေရာင္)အျဖဴေရာင္

(2) ထူးျခားခ်က္
・ထူးျခားခ်က္မွာ မ်က္ႏွာ၊ေျခေလးေခ်ာင္းရွိ အျဖဴကြက္၊တစ္ကုိယ္လံုးရွိ ေဗြအမွတ္အသားအေမႊးကုိ ၫႊန္ျပသည္။
(3) Microchips
・မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္ျပဇယား မွတ္ပံုတင္မႈ မျပဳမီ ဘယ္ဘက္လည္ပင္းရုိးအလယ္တြင္ ထည့္ျမႇဳပ္သည္။
・Microchips နံပါတ္မွာ မ်ဳိးရုိးစဥ္ဆက္ျပဇယား မွတ္ပံုတင္အေထာက္အထားတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္။
・Thoroughbred ျမင္းကုိ ၿပိဳင္ျမင္းအျဖစ္ အသံုးျပဳရန္မွာ Microchips ထည့္ျမႇဳပ္ထားရန္ လုိအပ္သည္။

4 အစာ・Thoroughbred မ်ဳိးကုိ ေကြၽးေသာ အစာတြင္မူ အာဟာရဓာတ္ႂကြယ္ဝေသာအစာ ႏွင့္ အစာၾကမ္း ဟူ၍ ရွိသည္။
・အာဟာရဓာတ္ႂကြယ္ဝေသာအစာ တြင္မူ
အဓိကအားျဖင္အုတ္ဂ်ံဳ၊ဖြဲႏုစေသာ ေကာက္ပဲသီးႏံွအျပင္ ေရာစပ္အစာဟူ၍ရွိသည္။
・အစာၾကမ္းတြင္မူ ႏုိင္ငံျခားမွတင္သြင္းလာေသာ သုိ႔မဟုတ္ ကုိယ္တုိင္ထုတ္လုပ္ထားေသာ ျမက္ေျခာက္ဟူ၍ ရွိသည္။

96

5 အခင္း
・ျမင္းေဇာင္းရွိကန္႔ထားေသာ အခန္းကုိ ျမင္းခန္းဟုေခၚၿပီး၊ျမင္းခန္းတြင္ အိပ္ယာအေနျဖင့္
ခင္းထားေသာ ေကာက္ရုိးစသည္တုိ႔ကုိ အခင္းဟုေခၚသည္။
・အခင္းတြင္မူ အဓိကအားျဖင့္ စပါး၊ဂ်ံဳမွရေသာ ေကာက္ရုိး၊ကုိယ္တုိင္ထုတ္ျမက္၊သစ္သားေရြေဘာ္စမ်ား၊လႊစာမႈန္႔မ်ားကုိ
အသံုးျပဳသည္။
・ျမင္းေဖာက္သည့္ ျမင္းေမြးျခံတြင္ ေကာက္ရုိး၊ကုိယ္တုိင္ထုတ္ျမက္ ကုိအသံုးျပဳေသာ္လည္း၊ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ျမင္းေမြးျခံတြင္မူ အခင္းကုိစားျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္အတြက္
ဂ်ံဳမွရေသာ ေကာက္ရုိး၊သစ္သားေရြေဘာ္စမ်ား၊လႊစာမႈန္႔တုိ႔ကုိ အသံုးျပဳသည္က မ်ားသည္။

97

② ပ်ားေမြးျမဴျခင္း
1 ပ်ားအိမ္ ၏ ဖြဲ႕စည္းပံု
(1) ပ်ားအိမ္၊အထပ္အိမ္
ပ်ားမ်ားသည္ ပ်ားအိမ္ (1ဖြဲ႕ ဟုေရတြက္သည္)အထဲတြင္
ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ခံရသည္။ပံုမွန္ ပ်ားအိမ္မွာ ပ်ားသလက္ေဘာင္ ကုိ
8~10ခု ထည့္ႏုိင္ၿပီး 2ေသာင္းခန္႔ေသာ လုပ္သားပ်ားမ်ားက
ေနထုိင္ရွင္သန္လွ်က္ရွိသည္။တဖန္ ပ်ားအုပ္ႀကီးထြားလာခ်ိန္တြင္
ပ်ားအိမ္၏အေပၚတြင္ အထပ္အိမ္ ဟုေခၚသည့္ အေျခမပါေသာ

ပ်ားအိမ္

ေသတၱာကုိတင္ၿပီး ပ်ားအေရအတြက္မ်ားလာျခင္းအေပၚ
တံု႔ျပန္လုပ္ေဆာင္ေပးသည္။

အထပ္အိမ

(2) ပ်ားသလက္ေဘာင္ (အံု)ပ်ားအိမ္အခန္းမ်ား စုထားသည့္အရာကုိ ပ်ားသလက္ေဘာင္(အံု)ဟုေခၚသည္။ ဤအရာသည္ ပ်ားအံု ၏ အေျခခံ
အစိတ္အပုိင္းျဖစ္ၿပီး၊ပ်ားအိမ္ အတြင္းသုိ႔ ထည့္သြင္းသည့္
ပ်ားသလက္ေဘာင္အေရအတြက္ျဖင့္ ပ်ားအုပ္ ၏အရြယ္အစားကုိ သတ္မွတ္ျခင္း၊ သုိ႔မဟုတ္ ပ်ားအုပ္၏
အရြယ္အစားႏွင့္ကုိက္ညီေသာ ပ်ားသလက္ေဘာင္ အေရအတြက္ကုိ
ပ်ားအိမ္အတြင္းသုိ႔ ထည့္ၾကသည္။
ပ်ားသလက္ေဘာင္

(3) အစာခြက္
အစာခြက္မွာ ပ်ားမ်ားကုိ အစာ(သၾကားရည္စသည္)ေပးရန္အတြက္ ခြက္ျဖစ္သည္။ ပ်ားအိမ္အတြင္းတြင္
ထည့္သည့္အခါတြင္မူ ပ်ားသလက္ေဘာင္၏ အျပင္ဆံုးတြင္ ထည့္ၿပီး
အစာေကြၽးသည္။
အစာခြက္

2 ပ်ားမ်ား၏ စားစရာ ႏွင့္ အစာ(1) ပန္းဝတ္ရည္ ႏွင့္ ပန္းဝတ္မႈန္
ပ်ားမ်ား၏ စားစရာမွာ ပန္းဝတ္ရည္ႏွင့္ ပန္းဝတ္မႈန္ သာျဖစ္ပါသည္။ ပန္း၏ ဝတ္ရည္မွာ အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္)အရင္းအျမစ္ျဖစ္ၿပီး၊ ပန္းဝတ္မႈန္မွာ သတၳဳဓာတ္၊ပရုိတင္းဓာတ္ စသည္တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။
ပ်ားဘုရင္မ၊ပ်ားကေလးမ်ားကုိ ေကြၽးေသာ Royal Jelly မွာ ပန္းဝတ္မႈန္ကုိ စားခဲ့ေသာ လုပ္သားပ်ားမ်ားထံမွ

98စိမ့္ထြက္လာေသာ အရာျဖစ္သည္။
(2) အစာေကြၽးျခင္း
ပ်ားမ်ားသည္ ေန႔စဥ္ အစာေကြၽးရန္ မလုိအပ္ပါ။သုိ႔ေသာ္ ပန္းဝတ္ရည္မစုစည္းသည့္အခ်ိန္တြင္မူ ပ်ားကုိယ္တုိင္
ရွင္သန္ရန္အတြက္ အစာ(သၾကားရည္ စသည္) ကုိ ေကြၽးေလ့ရွိသည္။တဖန္ ပန္းဝတ္မႈန္နည္းေသာကာလတြင္မူ
ပန္းဝတ္မႈန္အစား ေစ်းကြက္တြင္ေရာင္းေသာ အစာ(ပန္းဝတ္မႈန္အစားထုိး) စသည္တုိ႔ကုိ ေကြၽးေလ့ရွိသည္။

3 ပ်ားတုိ႔၏ အစာရွာသည့္အျပဳအမူ
ပ်ားမ်ားသည္ ပန္းဝတ္ရည္ ၊ ပန္းဝတ္မႈန္ကုိ ပန္းပြင့္တြင္ ယူရန္သြားေသာအခါ ပံုမွန္မွာ အခ်င္းဝက္ 2km ခန္႔ ေသာအကန္႔အသတ္အတြင္းကုိ ပ်ံသည္ဟုေျပာၾကေသာ္လည္း ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ပန္းမရွိခဲ့ပါက 10kmအထိလည္း
ပ်ံ၍သြားပါသည္။ ပ်ားမ်ားသည္ သၾကားအခ်ဳိဓာတ္ျပင္းအားျမင့္ၿပီး ဝတ္ရည္ပမာဏမ်ားေသာ ပန္းကုိႏွစ္သက္သည္။တဖန္
အက်ဳိးမဲ့ အင္နာဂ်ီ(စြမ္းအင္) ကုိ မသံုးမိေစရန္အတြက္ ပ်ားအိမ္မွ အကြာအေဝးတူေသာ ေနရာေလာက္ရွိ
ပန္းဝတ္ရည္ေကာင္းေသာပန္းႏွင့္ မေကာင္းေသာပန္း ရွိတဲ့အခါ မေကာင္းေသာပန္းကုိ ဂရုမစုိက္ေတာ့ပါ။ ပန္း၏
(အရည္အေသြး၊ပမာဏ၊အကြာအေဝး) ဆုိေသာ အေၾကာင္းရင္း ၃ခုကုိ စုေပါင္း၍ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ၿပီး မည္သည့္ေနရာရွိ
ပန္းထံသြားမည္လဲဆုိသည္မွာ အနီးဝန္းက်င္ရွိ ပန္းမ်ား၏ အေျခအေနေပၚမူတည္သည္။
တဖန္ ပ်ားမ်ားသည္ ပန္းဝတ္ရည္ကုိ စုစည္းသည့္တာဝန္ခံႏွင့္ ပန္းဝတ္မႈန္ကုိ စုစည္းသည့္ တာဝန္ခံမွာ အသီးသီး
ခြဲထားၿပီး အေျခအေနေပၚမူတည္၍ ႏွစ္မ်ဳိးစလံုးကုိ စုစည္းလာသည့္အခါလည္း ရွိသည္။
ပ်ားသလက္ေဘာင္

ပ်ားအိမ္
အစာခြက္
ပ်ားအိမ္အခန္းတြင္းရွိ ပန္းဝတ္ရည္ႏွင့္ ပန္းဝတ္မႈန္

ပ်ားအိမ္ႏွင့္ ပ်ားမ်ား ေနထုိင္ရွင္သန္သည့္ ပ်ားသလက္ေဘာင္

4 ပ်ားမ်ား၏ ေရာဂါ
(1) Foulbrood ေရာဂါ (အေမရိကန္ Foulbrood ေရာဂါ၊ ဥေရာပ Foulbrood ေရာဂါ)Foulbrood ေရာဂါ ကူးစက္လွ်င္ ပ်ားေကာင္ေပါက္၊ပုိးတုိးလံုးဘဝတြင္ဆုိလွ်င္ ေသဆံုးသည္။ အေမရိကန္
Foulbrood ေရာဂါ ကူးစက္၍ ေသဆံုးခဲ့ေသာ ပ်ားေကာင္ေပါက္ေလးမွာ ပုပ္သြားၿပီး ေစးကပ္မႈရွိကာ စူးရွတဲ့အနံ႔(odor) ကုိထြက္ေစသည္။တစ္ဖက္က ဥေရာပ Foulbrood ေရာဂါကူးစက္ၿပီး ေသဆံုးေသာ ပ်ားေကာင္ေပါက္မွာ ေစးကပ္မႈမရွိပဲ
အနံ႔မွာလည္း အက္ဆစ္အနံ႔ျဖစ္ကာ အေမရိကန္Foulbrood ေရာဂါႏွင့္ မတူပါ။

99ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ Foulbrood ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးအေနျဖင့္ Tyran အရည္ျဖန္းျခင္းကုိ အသိအမွတ္ျပဳထားေသာ္လည္း
Foulbrood ေရာဂါ စတင္ျဖစ္ပြါးေသာ ပ်ားအုပ္မွာ မီး႐ႈိ႕ၿပီး ဖ်က္ဆီးမပစ္လုိ႔မရပါ။
(2) Varroa disease (Varroa mite syndrome)ပ်ားမ်ားမွာ Varroa mite ကပ္ပါးေကာင္ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြါးသည့္ မူမမွန္ေသာ Varroa Disease ေရာဂါဟုေခၚၾကသည္။
ပ်ားမ်ားသည္ Varroa mite(ကမ်ဥ္းေကာင္) ထံမွ ေသြးစုပ္ခံရၿပီး ပ်ား(အရြယ္ေရာက္ပ်ား၊ပ်ားငယ္၊ပုိးတံုးလံုး) မွာအားနည္းသြားသည္။တဖန္ ဗုိင္းရပ္စ္အမ်ားအျပားမွာလည္း ဤကပ္ပါးေကာင္မွၾကားခံသယ္ေဆာင္လာခဲ့သည္။
ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္မူ ပုိးသတ္ေဆးအေနျဖင့္ Nichino Apistan ႏွင့္ Apivar ေဆး2မ်ဳိးမွာ အသိအမွတ္ျပဳခံထားရပါသည္။
(3) အျခား
အထက္ပါ ေရာဂါမ်ားအျပင္ Nosema Disease ေရာဂါ(လုပ္သားပ်ားမွာ ဝမ္းေလွ်ာသကဲ့သုိ႔ ေရာဂါလကၡဏာျပေသာ
ပ်ားအုပ္မွာ အားနည္းလာသည္) ေျမျဖဴ ေရာဂါ (ပုိးတံုးလံုးမွာ အျဖဴေရာင္ခဲသြားကာ ေျမျဖဴကဲ့သုိ႔
အေျခအေနျဖင့္ ေသဆံုးသည္) စသည္တုိ႔လည္းရွိသည္။

.

အေမရိကန္ Foulbrood ေရာဂါ ရေနေသာ ပ်ားေပါက္ကေလး

ဥေရာပ Foulbrood ေရာဂါ ရေနေသာ ပ်ားေပါက္ကေလး

(မူရင္းပံု အေမရိကန္ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရး ဝန္ႀကီးဌာန)(မူရင္းပံု အေမရိကန္ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရး ဝန္ႀကီးဌာန)mite ကပ္ပါးေကာင္ ကပ္တြယ္ခံေနရေသာ ပ်ားေပါက္ကေလး

တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ mite ကပ္ပါးေကာင္ တြယ္ကပ္ခံေနရေသာ အရြယ္ေရာက္ၿပီးပ်ား

100

6

ျပန္လည္ဆန္းစစ္ေမးခြန္းမ်ား

ေအာက္ပါေမးခြန္းမ်ားတြင္မွန္ကန္ပါက(O)၊မွားယြင္းေနပါက (x)ကိုေရးသားေျဖဆိုပါ။
<ႏြား>
1. ပူလာပါကနို့စားႏြား၏အသက္ရႈနႈန္းျမန္လာပါမည္။����������������������������� ()

2. ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာသီးသန့္အကန့္ပါႏြားျခံအတြင္းတြင္အိပ္ယာမရွေသာ္
ိလည္းႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံတြင္ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီအိပ္နိုင္ေသာၾကမ္းခင္းရွပါသည္
ိ။����� ()

3. ႏြားသည္လူသားနွင့္ပုံစံတူျပီးအစာအိမ္တစ္ခုတည္းရွပါသည္
ိ။������������������������ ()

4. အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိသည့္ႏြား၏(အစာစားရပ္ျခင္း)သည္အစာၾကမ္းကိုအလြန္အကြ်စား
ံေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။����������������������������������������� ()

5.သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါရွေသာႏြ
ိား၏နို့ရည္သည္နို့ရည္အတြင္းတြင္ေသြးျဖဴဥနွင့္ေသဆုံးေနေသာဆဲလ္အေရအ
တြက္မ်ားနည္းပါးပါသည္။���������������������������������������� ()

6.မီးဖြားျပီးေနာက္မိခင္ႏြားမၾကီးသည္ပ်မ္းမ်ွအားျဖင့္21ရက္ျခား၍လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္းထပ္ခါတလဲလဲ
ျဖစ္ပြါးပါမည္။���������������������������������������������� ()

7. ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားကိုအကာအရံရေသာေနရာတြ
ွိင္ထည့္ျပီး၊ေနေရာင္ျခည္မဝင္ေစရန္ကာျပီးေမြးျမဴပါမည္။�� (

)

<ဝက္>
1. ဂ်ပန္နိုင္ငံတြင္ေမြးျမဴေနေသာအဓိကဝက္အမ်ဳးအစားမွ
ိ
ာ၊Landrace၊ Large Yorkshire၊
Hampshireျဖစ္ပါသည္။����������������������������������������� ()

2. ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏ဝက္မ်ဳးစပ္ိ ျခင္းမွာသဘာဝအေလ်ာက္မ်ဳးစပ္ိ ျခင္းတစ္ခုတည္းသာျဖစ္ပါသည္။����������� ()

3. ဝက္မီးဖြားျခင္းတြင္မီးဖြားခက္ခဲျခင္းသည္ရွားပါးပါသည္။�������������������������� ()

4. ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ေပါက္ဖြားခါစခ်န္ိ ၏ကိုယ္အေလးခ်န္ိ မွာ0.5kgခန့္ရျခင္ွ ိ းသည္ပုံမွန္ျဖစ္ပါသည္။
5. ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္ေရာဂါဂါအမ်ဳးမ်ိ ဳးကိိ ုတုိက္ခိုက္နိုင္သည့္အင္အားကိုနို့ဦးရည္မွရယူပါမည္။����� ()

6. အသားတက္ေစရန္ေမြးျမဴေနေသာဝက္ကိုအစာေကြ်းျခင္းသည္သတ္မွတ္ထားေသာပမာဏကိုတစ္ေန့လ်ွင္
တစ္ၾကိမ္ေကြ်းပါမည္။������������������������������������������ ()

7. ဝက္သည္အုပ္စုလိုက္ေနထိုင္သည့္အက်င့္ရသည္
ွိ့တိရစာၦန္ျဖစ္သည့္အတြက္၊အုပ္စုလိုက္ေမြးျမဴပါက၊ ဝက္အား
လုံးကပမာဏတူညီေသာအစာကိုစားနိုင္ပါသည္။������������������������������ ()<ၾကက္>
1. မ်ဳးဥသည္
ိၾကက္ဥေဖာက္စက္ျဖင့္10ရက္ၾကာလ်ွင္ေပါက္ပါမည္။����������������������� ()

2. ၾကက္သည္ေနထြက္ေနခ်န္ိ ရွည္ေသာရာသီတြင္ဥမ်ားစြာဥပါမည္။���������������������� ()

3. ၾကက္သည္သုံးေလးရက္ဆက္တိုက္ဥျပီးေနာက္၊1~3ရက္နားျပီး၊သုံးေလးရက္ဆက္တိုက္ျပန္ဥပါမည္။����� ()

4. ေရာင္းခ်ရန္အတြက္ထားသည့္ၾကက္ဥ၏အေလးခ်န္ိ သည္ပ်မ္းမ်ွစံနႈန္းမွာ30gျဖစ္ပါသည္။����������� ()

5. ၾကက္၏ဥဥနႈန္းသည္13~14လသားအရြယ္ကိုေက်ာ္ပါက၊ရုတ္တရက္တိုးလာမည္ျဖစ္သည္။��������� ()

101

6. ၾကက္သည္အပူခ်န္ိ ျမင့္မားလာပါက၊အစာစားသည့္ပမာဏေလ်ာ့က်လာပါမည္။��������������� ()

7. ၾကက္ျခံတြင္ေနေရာင္ျခည္ဝင္သည့္ လႊတ္ထားေသာပုံစံျဖင့္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ျခံနွင့္ေနေရာင္ျခည္ျဖတ္သည့္
သည့္ ျပတင္းတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ျခံ(windowless)တို႔ရပါသည္
ွိ။�������������������� (

102

)

အေျဖ
<ႏြား>
1. ○2. × (အေၾကာင္းအရင္း : ႏြားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီ၏သီးသန့္အိပ္ယာရွသည္
ိမွာႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္
နိုင္ေသာသီးသန့္အကန့္ပါႏြားျခံျဖစ္ျပီး၊ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံမွာအိပ္ယာမရွပါ။)ိ
3. × (အေၾကာင္းအရင္း : ႏြားသည္အစာအိမ္4ခုရပါသည္
ွိ။)
4. × (အေၾကာင္းအရင္း : အစာစားရပ္ျခင္းသည္ေကာက္ပဲသီးနွအဓိံ ကပါဝင္ေသာေရာစပ္အစာတြင္ေကာက္ပဲသီးနွမ်ား
ံမ်ားစြာပါဝင္ေသာအစာအလြန္အကြ်ေကြံ ်းျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပြါးပါသည္။)5. × (အေၾကာင္းအရင္း : သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါရွေသာႏြ
ိား၏နို့ရည္သည္နို့ရည္အတြင္းတြင္ေသြးျဖဴဥနွင့္ေသဆုံးေနေသာ
ဆဲလ္အေရအတြက္မ်ားမ်ားပါသည္။)6. ○7. × (အေၾကာင္းအရင္း : ႏြားငယ္ကေလးမ်ားကိုေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းျပီး၊ေနေရာင္ျခည္ေကာင္းစြာဝင္ေသာပတ္ဝန္း
က်င္တြင္ေမြးျမဴပါသည္။)<ဝက္>
1. × (အေၾကာင္းအရင္း : Landrace၊ Large Yorkshire၊Duroc)
2. × (အေၾကာင္းအရင္း : သဘာဝအေလ်ာက္မ်ဳးစပ္ိ ျခင္းနွင့္လူ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း(AI)တို႔ကိုလုပ္ေဆာင္ေနပါသည္။)3. ○4. × (အေၾကာင္းအရင္း : ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ေပါက္ဖြားခါစခ်န္ိ ၏ကိုယ္အေလးခ်န္ိ မွာပ်မ္းမ်ွ1.4kgျဖစ္ပါသည္။)5. ○6. × (အေၾကာင္းအရင္း : အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိေနသည့္ဝက္ကိုေယဘုယ်အားျဖင့္မျဖစ္မေနစဥ္ဆက္မျပတ္
အစာေကြ်းပါမည္။)7. × (အေၾကာင္းအရင္း : အုပ္စုလိုက္ေမြးျမဴပါက၊အစာကိုလုံေလာက္စြာမစားနိုင္ဘဲၾကီးထြားဖြျဖိံ့ ဳးမႈမေကာင္းေသာဝက္
ထြက္ေပၚလာမည္ျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္သတိျပဳရန္လိုအပ္ပါသည္။)<ၾကက္>
1. × (အေၾကာင္းအရင္း : မ်ဳးဥမွ
ိ ာ21ရက္ၾကာလ်ွင္ေပါက္ပါမည္။)
2. ○
3. ○
4. × (အေၾကာင္းအရင္း : ဥစားၾကက္မ်ားေရာင္းဝယ္ရာတြင္မ်ားေသာအားျဖင့္MSအရြယ္ (52~58g)၊ Mအရြယ္
(58~64g)၊ Lအရြယ္ (64~70g)ျဖစ္ပါသည္။
5. × (အေၾကာင္းအရင္း : ဥဥနႈန္းမွာ13~14လသားအရြယ္တြင္ရုတ္တရက္က်ဆင္းျပီး၊အေမႊးေတာင္မ်ားလဲပါမည္။)
6. ○
7. ○

103

ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးေန့စ

Ⅲ ဥ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား

104

1

ေမြးျမဴေရးျခံကုိ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေစရန္း သန္႔ရွင္းစြာ
ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ ေဘးကင္းလံုျခံဳေစရန္ ထိန္းသိမ္းျခင္း

1 ကူးစက္ေရာဂါဆုိး ၏ အေျခအေန
(1) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ 2010ခုႏွစ္ ၌ ခြာနာလွ်ာနာေရာဂါ (FMD) ျဖစ္ပြါးခဲ့ၿပီး အမ်ားအျပားေသာ ဝက္မ်ား၊ႏြားမ်ားကုိ
သတ္ပစ္ခဲ့ရပါသည္။
(2) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ 2007 ခုႏွစ္ ၌ အျပင္းစားၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ (HPAI) ျဖစ္ပြါးခဲ့ပါသည္။
(3) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ 2013 ခုႏွစ္ ေနာက္ပုိင္း ေဒသအသီးသီးတြင္ ျပန္႔ပြါးႏုိင္ေသာ၀က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ
ျဖစ္ပြါးမႈမွာ ျပႆနာ ျဖစ္ေေနပါသည္။
(4) အထက္ပါ ကူးစက္ေရာဂါ 3ခု စလံုးမွာ ဗုိင္းရပ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။
(5) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံမ်ားတြင္လည္း လက္ႏွင့္ခြာ တုိ႔တြင္ ျဖစ္ေသာ ေရမန္းနာ(FMD)၊ ၾကက္ကုိေသေစႏုိင္ေသာ
ငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ(HPAI) တုိ႔ျဖစ္ပြါးေနပါသည္။
(6) ေနာက္ပုိင္းႏွစ္မ်ားတြင္ ႏုိင္ငံမ်ားၾကားရွိ လူ အဝင္အထြက္မ်ား၊ပစၥည္းအဝင္အထြက္မ်ား မ်ားလာၿပီး ဂ်ပန္ႏုိင္ငံသို႔
ကူးစက္ေရာဂါဆုိး ထုိးေဖာက္ဝင္ေရာက္မႈ အႏၲရာယ္မ်ား ျမင့္တက္လ်က္ရွိပါသည္။

2 ေမြးျမဴေရးျခံ ရွိလူက သတိထားရမည့္ ကိစၥမ်ား
(1) ေမြးျမဴေရးျခံသုိ႔ အဝင္အထြက္ျပဳလုပ္ခ်ိန္တြင္ လည္ရွည္ဖိနပ္၊လုပ္ငန္းသံုးဝတ္စံုစသည္တုိ႔၏ ပုိးသတ္ျခင္းကုိ
လံုေလာက္စြာ ျပဳလုပ္ပါမည္။
(2) ျခံေမြးတိရစၧာန္မ်ား၏ အေျခအေနကုိ သတိႀကီးစြာ စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈၿပီး၊ မူမမွန္ဘူးဟု ခံစားရပါက ေမြးျမဴေရးျခံရွင္ကုိ
သတင္းပုိ႔ရပါမည္။
(3) ငွက္ရုိင္းမ်ား၊ႂကြက္မ်ား စသည့္ တိရစၧာန္အရုိင္းမ်ား ေမြးျမဴေရးျခံအတြင္းသုိ႔ ဝင္ေရာက္မႈကုိ
ကာကြယ္တားဆီးရပါမည္။
(4) ယင္ေကာင္သည္ ဗုိင္းရပ္စ္ပုိးမ်ားႏွင့္ေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္ေသာဘက္တီးရီးယားပုိးမ်ားကုိ သယ္ေဆာင္လာသည့္အျပင္
ယင္ေကာင္ဥမ်ား ဥခံရျခင္းသည္ ငွက္ရုိင္းမ်ားကုိ စုစည္းေစသည့္အတြက္ ယင္ေကာင္မရွိေစရန္ ရွင္းလင္းျခင္းမွာ
အေရးႀကီးပါသည္။

3 ေမြးျမဴေရးျခံနယ္ပယ္
ေမြးျမဴေရးျခံနယ္ပယ္ကုိ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေစရန္
သန္႔ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းေနသည့္ေနရာအျဖစ္ ေရာဂါျဖစ္ေစမည့္အရာမ်ား ဝင္ေရာက္လာျခင္းကုိ ကာကြယ္တားဆီးရန္အတြက္
ထိန္းသိမ္းမႈလုိအပ္ပါသည္။
ေမြးျမဴေရးျခံနယ္ပယ္တြင္ ျခံေမြးတိရစၧာန္နယ္ပယ္(ေမြးျခံႏွင့္တိရစၧာန္မ်ားလႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္ႏုိင္ေသာေနရာ)ႏွင့္
စီမံခန္႔ခြဲမႈနယ္ပယ္ (အစာတုိင္ကီ၊ အစာဂုိေဒါင္၊လမ္း၊ရံုးခန္း စသည္) တုိ႔ရွိၿပီး၊ ၎တုိ႔တြင္ လူႏွင့္ကားတုိ႔ဝင္ေရာက္ျခင္းကုိ
မျဖစ္မေန တင္းၾကပ္စြာ တားျမစ္ၿပီး ထိန္းသိမ္းရမည္ျဖစ္ပါသည္။
(1) ေမြးျမဴေရးျခံသို႔ အလည္လာသူမ်ားက ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိပဲ ေမြးျခံအတြင္းသုိ႔ မဝင္ေရာက္ေစရန္အတြက္
ထုိသုိ႔ေသာအခ်ိန္မ်ားတြင္မူ ေမြးျမဴေရးျခံပုိင္ရွင္ထံ အေၾကာင္းၾကားရန္ လုိအပ္ပါသည္။
(2) ေမြးျမဴေရးျခံကုိ အလည္လာသူအား ေမြးျခံကုိ လုိက္ျပေပးသည့္အခါ ပလတ္စတစ္ျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားေသာ

105

႐ႉးဖိနပ္အကာကုိ တပ္ဆင္ေစၿပီးသန္႔စင္ေသာ လုပ္ငန္းသံုးအဝတ္ကုိ ဝတ္ဆင္ေစကာ ေျခေထာက္စိမ္
ပုိးသတ္ေဆးရည္ပံုးတြင္ ပုိးသတ္ေစၿပီးမွ ေမြးျမဴေရးျခံသုိ႔ ဝင္ေစပါမည္။

4 က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေစရန္ သန္႔ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းထားသည့္ေနရာ ၏ ဝင္/ထြက္ေပါက္ရွိ
ပုိးသတ္သည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား
(1) ကားမ်ားဝင္/ထြက္မည္ဆုိပါက
(ကားပုိးသတ္ဂိတ္)၊(ပုိးသတ္ေဆးဖ်န္းသည့္ကိရိယာ)၊(ကားသံုးပုိးသတ္ေဆးရည္ကန္)၊(ထံုးမႈန္႔(ကယ္လ္ဆီယမ္ဟုိက္ဒရုိဆုိဒ္)ႀကဲထားေသာလုိင္း) စေသာ ပုိးသတ္သည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ား ရွိပါသည္။
ေမြးျမဴေရးျခံသုိ႔ ဝင္/ထြက္ လုပ္သည့္ ကားမ်ားကုိ ပုိးသတ္ေဆးဖ်န္းသည့္ကိရိယာမ်ား၊ကားသံုးပုိးသတ္ေဆးရည္ကန္မ်ားျဖင့္
တာယာပုိးသတ္ျခင္းကုိ ျပဳလုပ္ပါမည္။
(2)လူမ်ား ဝင္/ထြက္ မည္ဆုိပါကလူက ျခံေမြးတိရစၧာန္နယ္ပယ္ႏွင့္စီမံခန္႔ခြဲမႈနယ္ပယ္စသည့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေစရန္ သန္႔ရွင္းစြာ
ထိန္းသိမ္းထားသည့္ ေနရာသုိ႔ ဝင္/ထြက္မည္ဆုိပါက ေျခေထာက္အရင္း(ဖိနပ္ႏွင့္ဖိနပ္ေျခဖဝါး)၊လုပ္ငန္းသံုးဝတ္စံု ကုိ (ပုိးသ
တ္ေဆးရည္ဖ်န္းသည့္ကိရိယာ)၊
(ေျခေထာက္စိမ္ပုိးသတ္ေဆးရည္ပံုး)၊(ထံုးမႈန္႔(ကယ္လ္ဆီယမ္ဟုိက္ဒရုိဆုိဒ္)ႀကဲထားေသာလုိင္း)စသည္တုိ႔ျဖင့္
ပုိးသတ္ပါမည္။

ေျခေထာက္စိမ္ပုိးသတ္ေဆးရည္ပံုး

5 ပုိးသတ္ကိရိယာမ်ား၊ပုိးသတ္ေရပံုး/ကန္၊ပုိးသတ္ေဆးႀကဲထားေသာလုိင္းတုိ႔ကုိ ထိန္းသိမ္းျခင္း
(1) ကားပုိးသတ္ဂိတ္
ကားဝင္ေရာက္လာခ်ိန္တြင္ ဆန္ဆာဖြင့္ၿပီး အထက္ႏွင့္ေအာက္၊ဘယ္ႏွင့္ညာဘက္တုိ႔မွ ေဆးရည္ကုိဖ်န္း၍
ကားေအာက္ပုိင္းပါ အပါအဝင္ ကားတစ္စီးလံုးကုိ ပုိးသတ္ပါမည္။ ပုိးသတ္ေဆးျဖည့္ျခင္းႏွင့္ေဆးဖ်န္းသည့္
ကိရိယာထိန္းသိမ္းျခင္းတုိ႔ကုိ ေန႔စဥ္ေဆာင္ရြက္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။
(2) ပုိးသတ္ေဆးရည္ဖ်န္းသည့္ ကိရိယာ
လူအားျဖင့္ ကားဆုိပါက ကားပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ တာယာတုိ႔ကုိ ပုိးသတ္ၿပီး၊ လူျဖစ္လွ်င္ ေျခေထာက္အရင္း(ဖိနပ္ႏွင့္
ဖိနပ္ေျခဖဝါး)ကုိ ပုိးသတ္ပါမည္။ ပုိးသတ္ေဆးျဖည့္ျခင္းကုိ စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။

106

(3) ကားသံုးပုိးသတ္ေဆးရည္ကန္
ပုိးသတ္ေဆးရည္ထဲသုိ႔ ကားကုိ တျဖည္းျဖည္းခ်င္း ဝင္ေရာက္ေစၿပီး တာယာကုိ အဓိကထား၍ ပုိးသတ္ပါမည္။
ပုိးသတ္ေဆးရည္၏ အာနိသင္မွာ အခ်ိန္ၾကာလာသည္ႏွင့္အမွ် နိမ့္က်လာမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပုိးသတ္ေဆးရည္ိ
အသစ္လဲလွယ္ေပးျခင္းကုိ တစ္ပတ္လွ်င္ 2ႀကိမ္ ~3ႀကိမ္ လုပ္ေဆာင္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။ ထုိ႔အျပင္
ပုိးသတ္ေဆးရည္ထဲတြင္ သဲ၊ရႊံ႕တုိ႔ ေရာစပ္သြားပါက ပုိးသတ္ေဆးရည္ အာနိသင္ နိမ့္က်မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္
သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ရန္လည္း လုိအပ္ပါသည္။
(4) ေျခေထာက္စိမ္ ပုိးသတ္ေဆးရည္ပံုး
ပုိးသတ္ေဆးရည္ကုိ ထည့္ထားေသာ ပံုးတြင္ လည္ရွည္ဖိနပ္ကုိ 15~30 စကၠန္႔ စိမ္ၿပီး ပုိးသတ္ပါမည္။ပုိးသတ္ေဆးရည္
အာနိသင္မွာ အခ်ိန္ၾကာလာသည္ႏွင့္အမွ် နိမ့္က်လာမည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပုိးသတ္ေဆးရည္ အသစ္လဲလွယ္ေပးျခင္းကုိ
လုပ္ေဆာင္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။ ေဆးရည္လဲလွယ္ျခင္းမွာ ေန႔စဥ္လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ၿပီး ညစ္ေၾကးမႈအေျခအေန
ဆုိးရြားမႈႏွင့္အလုိက္ လဲလွယ္ရန္လည္း လုိအပ္ပါသည္။
(5) ပုိးသတ္ေဆးႀကဲဲပက္ထားေသာလုိင္း (ထံုးမႈန္႔ (ကယ္လ္ဆီယမ္ဟုိက္ဒေရာဆုိဒ္)လုိင္း)ဝင္/ထြက္ေပါက္တြင္ (ထံုးမႈန္႔ (ကယ္လ္ဆီယမ္ဟုိက္ဒေရာဆုိဒ္)ကုိပက္၍ ကားဝင္လာပါက တာယာ၊ လူဝင္လာပါက
လည္ရွည္ဖိနပ္၊ေျခဖဝါးကုိ ပုိးသတ္ပါမည္။ (ထံုးမႈန္႔(ကယ္လ္ဆီယမ္ဟုိက္ဒေရာဆုိဒ္) ႀကဲျခင္းကုိ ေန႔စဥ္လုပ္ေဆာင္ရန္
လုိအပ္ပါသည္။

6 ပုိးသတ္ေဆးကုိ အသံုးျပဳခ်ိန္တြင္ သတိျပဳရမည့္ အခ်က္မ်ား
ပုိးသတ္ေဆးကုိ အသံုးျပဳမည္ဆုိပါက (အသံုးျပဳနည္း ႏွင့္ အသံုးျပဳမည့္ေဆးပမာဏ ကုိ လုိက္နာျခင္း)၊ (ပုိးသတ္ေဆးရည္ကုိ
အသံုးျပဳခ်ိန္တြင္ ခ်ိန္ဆညိႇႏႈိင္းျခင္းကုိ လုပ္ေဆာင္ျခင္း)၊ (ပုိးသတ္ေဆး (ေဆးရည္အပ်စ္)ကုိ ေမွာင္၍ ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေနရာတြင္ သိမ္းဆည္းျခင္း)၊ (အျခားပုိးသတ္ေဆးႏွင့္ ပုိးမႊားသတ္ေဆးရည္တုိ႔ျဖင့္ ေရာစပ္၍
အသံုးမျပဳရျခင္း) ၊ (အသံုးျပဳခ်ိန္တြင္ ကာကြယ္သည့္ လက္အိတ္ဝတ္ဆင္ျခင္း၊ ဖ်န္းခ်ိန္တြင္ မ်က္ႏွာဖံုးကုိ
ဝတ္ဆင္ျခင္း)တုိ႔ကုိ လုိက္နာေဆာင္ရြက္ရမည္။ ပုိးသတ္ခ်ိန္တြင္ ေဆးဖ်န္းဝတ္စံုကုိ ဝတ္ဆင္ၿပီး ေဆးမ်ားခႏၶာကုိယ္ႏွင့္
မထိေစရန္ သတိျပဳၿပီး အကယ္၍ ပုိးသတ္ေဆးရည္မ်ား ခႏၶာကုိယ္ႏွင့္ ထိမိသြားပါက ေရျဖင့္ ေသေသခ်ာခ်ာ ေဆးထားရန္
အေရးႀကီးပါသည္။

ပုိးသတ္ေဆး ထိန္းသိမ္းျခင္း

107ေဆးဖ်န္းဝတ္စံုကုိ မွန္ကန္စြာ ဝတ္ဆင္ၾကစုိ႔
ေဆးဖ်န္းဝတ္စံုကုိ မွန္ကန္စြာ ဝတ္ဆင္ပံုဝတ္ဆင္နည္း

ဦးထုပ္

မ်က္ႏွာဖံုး

တတ္ႏုိင္သ၍ လွ်ာထုိးပါေသာ ဦးထုပ္

ပမာဏတုိင္းတာခ်ိန္၊ညိႇႏႈိင္းေရာစပ္ေနခ်ိန္ႏွင့္
ဖ်န္းခ်ိန္တုိ႔တြင္ မ်က္ႏွာဖံုးတပ္ဆင္ရပါမည္။

ေလကာမ်က္မွန္
မ်က္ႏွာႏွင့္ ကပ္၍တပ္ရပါမည္

ရာဘာလက္အိတ္

ေလကာမ်က္မွန္အမ်ဳိးအစားကုိ တပ္ဆင္ပါ

အက်ႌလက္ကုိ ရာဘာလက္အိတ္အေပၚတြင္
ဖံုး၍ဝတ္ဆင္ရပါမည္။

ေဆးဖ်န္းဝတ္စံု

လည္ရွည္ဖိနပ္

အက်ႌလက္ရွည္ႏွင့္ ေဘာင္းဘီရွည္ပံုစံျဖစ္ေသာ

ေဆးရည္ဝတ္စံုထဲသုိ႔ မဝင္ေစရန္ ေဘာင္းဘီအနားကုိ

ေဆးျဖန္းဝတ္စံုကုိ ဝတ္ဆင္ရပါမည္။

လုပ္ငန္းသံုးလည္ရွည္ဖိနပ္အေပၚတြင္ ဖံုးရပါမည္။

7 ေမြးျမဴေရးျခံ ၏ ေဘးကင္းလံုျခံဳေစရန္ ထိန္းသိမ္းျခင္း
(1) ေလာင္စာဆီ ၊ လွ်ပ္စစ္
ေလာင္စာဆီ (ေရနံဆီ၊ဓာတ္ဆီ စသည္)တုိ႔ကုိ ကုိင္တြယ္အသံုးျပဳခ်ိန္တြင္ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ မီး မရွိေၾကာင္းကုိ
မပ်က္မကြက္ စစ္ေဆးအတည္ျပဳၿပီး မီးေလာင္ျခင္းမျဖစ္ေစရန္ သတိျပဳပါ။
ေဆးလိပ္မီး၊ မီးျခစ္ စသည္တုိ႔မွာ အထူးသတိထားရန္ လုိအပ္ပါသည္။ လံုးဝ အနားသို႔ ယူမသြားမိေစရန္ သတိျပဳပါ။
(2) လွ်ပ္စစ္စနစ္
လွ်ပ္စစ္ မီးပလပ္ေပါက္မွာ ေရစုိလွ်င္ ဓာတ္လုိက္သည့္ အႏၲရာယ္ရွိပါသည္။
သန္႔ရွင္းေရးလုပ္သည့္အခ်ိန္တြင္ ပလပ္ေပါက္ကုိ ေရမစုိေစရန္ သတိျပဳပါ။

108

2

နို ့စားႏြား

1 နို ့စားတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးလုပ္ေဆာင္သူမ်ား၏တစ္ေန႔တာလုပ္ငန္းစဥ္
မနက္ေန ့လယ္

ညစားက်င္းကိုသန့္ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း

အစာကိုလွဲက်င္း၍စုပံုေပးျခင္း

လမ္းကိုသန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း

ေရတိုင္ကီ၊ေရခြက္တို႔ကိုသန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း

က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကးမ်ားနို ့ညွစ္ျခင္းနို ့ညွစ္ျခင္း

ရွင္းလင္းျခင္း

အစာေကြ်းျခင္း

အစာေကြ်းျခင္း

(အစာေကြ်းျခင္း)အစာကိုလွဲက်င္း၍စုပံုေပးျခင္း

အစာကိုလွဲက်င္း၍စုပံုေပးျခင္း
လမ္းကိုသန့္ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း

2 အေဆာက္အအုံမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
(1) လမ္းနို ့စားႏြားမ်ားျဖတ္သန္းသြားလာမည့္လမ္းသည္သန္ ့ရွင္း၍း၊ေခ်ာ္မလဲေစရန္အေရးၾကီးပါသည္။
(2) အစာဂိုေဒါင္
・ငွက္ရိုင္း၊ၾကြက္မ်ားအစာဂိုေဒါင္သို ့မဝင္ေစရန္သတိျပဳရပါမည္။
・သန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျပီး၊အစဥ္အျမဲသန္ ့ရွင္းေနေအာင္ထားရပါမည္။
・အစာမ်ားတြင္မိႈမ်ားေပါက္ေနျခင္းရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးပါမည္။
(3) စားက်င္း
・မနက္တြင္အစာမေကြ်းမီ၊စားက်င္းကိုသန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျပီး၊သန္ ့ရွင္းစြာထားရပါမည္။
・စားက်င္းမ်က္နွာျပင္တြင္ေသးငယ္ေသာအဖု၊အခိ်ဳင့္၊အေပါက္မ်ားမရွိဘဲေခ်ာေမြ ့ေနသည္မွာအသင့္ေတာ္ဆုံးအေနအထား ျဖစ္ပါသည္။
(4) အစာကိုလွဲက်င္း၍စုပံုေပးျခင္းနို ့စားႏြားမ်ားကအစာကိုအလြယ္တကူစားနိုင္ရန္အတြက္အစာကို ႏြားမ်ား၏ပါးစပ္အနားသို ့ထားေပးရန္အေရးႀကီးပါသည္

109

အစာကိုလွဲက်င္း၍စုပံုေပးျခင္းလုပ္ငန္း

(5) ေရတိုင္ကီ၊ေရခြက္တို႔ကိုသန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း
・ေရတိုင္ကီ၊ေရခြက္မ်ားတြင္က်ေနေသာအစာမ်ားကိုမနက္တြင္ဖယ္ထုတ္ျပီး၊နို ့စားႏြားမ်ားကသန္ ့ရွင္းေသာေရကိုေသာ
က္နိုင္ရန္လုပ္ေဆာင္ျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။
・ေႏြရာသီပူေသာအခ်ိန္တြင္ေရေအးကိုေသာက္ႏိူက္ရန္ေရတိုင္ကီတြင္ရွိေသာေရကိုလဲလွယ္ေပးျခင္းသည္ေကာင္းပါသည္။

ေရခြက္

(6) ႏြားျခံကိုေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းေအာင္လုပ္ေဆာင္ျခင္း
・ေအးေသာအခ်ိန္တြင္တံခါးၾကားစသည့္တို ့မွေလမဝင္ေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
・ပူေသာအခ်ိန္တြင္ေလဝင္ေလထြက္ကိုပန္ကာျဖင့္ေလေပးျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။
・အပူခ်ိန္ျမင့္မားခ်ိန္တြင္စအိုဝမွတိုင္းေသာကိုယ္အပူခ်ိန္39˚C နွင့္အထက္ျမင့္သြားသည့္အ ၾကိမ္မ်ားစြာရွိနိုင္ေသာ
ေၾကာင့္၊အသက္ရႈႏႈန္းျမန္လာျပီး၊စားသည့္အစာပမာဏလည္းနည္းပါးလာပါမည္။

ႏြားျခံကိုေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းေအာင္လုပ္ေဆာင္ျခင္း

110

(7) ႏြားတင္းကုပ္အကန္ ့・ႏြားတင္းကုပ္အကန္ ့(stall)ကုိသန္ ့ရွင္းျပီးေျခာက္ေသြ ့ေနေသာအေနအထားရွိေအာင္ထားရပါမည္။
・နို ့စားႏြားမ်ား၏ေျခေထာက္တြင္ဒဏ္ရာမ်ားရရွိျခင္းကိုနည္းပါးေစျပီး၊သက္ေတာင့္သက္သာရွိေစရန္အတြက္အခင္းမ်ား
ကိုအသုံးျပဳျပီး၊ဆန္ ့နိုင္က်ဳံ ့နိုင္ေသာအေျခအေနကိုျပဳလုပ္ေပးရပါမည္

ႏြားတင္းကုပ္အကန္ ့(8) ျပင္ပကပ္ပါးေကာင္ကိုရွင္းလင္းျခင္း
・မွက္၊ယင္ေကာင္စသည္တို႔ႏြားျခံထဲတြင္မေပါက္ပြါးေစရန္ေသခ်ာစြာလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။
・ထို ့ေၾကာင့္က်င္ၾကီးအညစ္အေၾကးမ်ားကိုသန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း၊ဖယ္ရွားျခင္း၊အခင္းမ်ားကိုလဲလွယ္ျခင္း၊ပုပ္သိုးေနေသာ
စားၾကြင္းစားက်န္မ်ားကိုဖယ္ရွားျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။
(9) ႏြားမ်ားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
(အင္အားၾကီးမားေသာႏြားနွင့္အားနည္းေသာႏြားမ်ားတိုက္ခိုက္ျခင္း)၊(မက်န္းမာေသာႏြားကိုရွာေဖြေတြ ့ရွိျခင္း)၊(ႏြားခႏၶာ
ကိုယ္ေပၚရွိဒဏ္ရာမ်ား)၊(အစာမ်ားကိုေရြးစားေနျခင္း(အစာေရြးခ်ယ္စားျခင္း))၊ (ဝမ္းေလွ်ာေနျခင္းအေျခအေန)တို႔ကိုၾကည့္ရႈစစ္ေဆးပါမည္။

3 နို ့ညွစ္ျခင္း၏လုပ္စဥ္အဆင့္မ်ား
(1) ျပင္ဆင္လုပ္ေဆာင္ရမည့္အရာမ်ားနွင့္တိက်ေသခ်ာစြာလုိက္နာရမည့္စည္းမ်ဥ္းမ်ား
・နို ့မညွစ္မီႏွင့္နို ့ညွစ္ခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳမည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကိုစစ္ေဆးျခင္း၊ေဆးေၾကာျခင္း၊ပိုးသတ္ျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္
ပါမည္။
・နို ့ရည္ထဲတြင္ပါဝင္ေသာေသြးျဖဴဥနွင့္ေသဆုံးေနေသာဆဲလ္အေရအတြက္မ်ားျပားသည့္ႏြားနွင့္သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါရွိ
သည့္ ႏြားမ်ားကိုေနာက္ဆုံးတြင္နို ့ညွစ္ပါမည္။
(2) ကနဦးနို ့ရည္စြန္ ့ပစ္ျခင္း
・ကနဦးနို ့ရည္စြန့္ပစ္ျခင္းဆိုသည္မွာ၊(နို ့ရည္ထဲတြင္ရွိေသာအခဲမ်ားကိုရွာျခင္း)၊(ယခင္အၾကိမ္ညွစ္ထားျပီးေနာက္တြင္နို ့သီးေခါင္းထဲသို့ဝင္ေရာက္ေနေသာဗက္တီးရီးယားပိုးမ်ားရွိေနနိုင္သည့္နို့ရည္မ်ားကိုညွစ္ထုတ္စြန္ ့ပစ္ျခင္း)၊(ယခင္အ
ၾကိမ္ညွစ္ထားျပီးေနာက္တြင္နို ့သီးေခါင္းတြင္က်န္ေနေသာပိုးသတ္ေဆးရည္မ်ားကိုညွစ္ထုတ္စြန္ ့ပစ္ျခင္း)တို႔အတြက္လုပ္

111

ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
・လက္ကိုပိုးသတ္ျခင္းနွင့္နို ့ညွစ္လက္အိတ္ : လက္ေဆးရန္အတြက္ေရပုံးနွင့္လက္သုတ္ပဝါတို႔ကိုျပင္ဆင္ထားရပါမည္။

ကနဦးနို ့ရည္စြန္ ့ပစ္ျခင္း

・strip cup : နို့စားႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီမွနို ့ညွစ္ျပီး strip cupထဲသို ့ကနဦးနို ့ရည္စြန့္ပစ္ျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ျပီး၊နို ့ရည္ထဲတြင္အခဲမ်ားရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးပါမည္။ထိုအခ်ိန္တြင္ႏို႔ ့သီးေခါင္းတြင္အညစ္အေၾကးမ်ားရွိေနပါကနို ့သီးေခါင္းကို
အရင္ေဆးေၾကာပါမည္။ တဖန္ ႏုိ႔သီးေခါင္းမွာ ဆုိးဝါးစြာ ညစ္ေပေနပါလွ်င္ ဦးစြာ ႏုိ႔သီးေခါင္းကုိ
အရင္ေဆးေၾကာရပါမည္။

strip cup(3) အႀကိဳပုိးသတ္ေဆးရည္စိမ္ျခင္း (Pre-Dipping) (ႏုိ႔သီးေခါင္းညစ္ေပမႈ နည္းေသာ ေမြးျမဴေရးျခံမ်ားတြင္ ျပဳလုပ္သည္)[1] ကနဦးႏုိ႔ရည္စြန္႔ပစ္ၿပီးေနာက္ ပုိးသတ္ေဆးျဖင့္ ေနာက္တစ္ဆင့္ ျဖစ္ေသာ (ႏုိ႔သီးေခါင္းကုိ ေဆးေၾကာျခင္း)အစားျပဳလုပ္ပါသည္။
[2] ပုိးသတ္ေဆးရည္စိမ္ျခင္း (Dipping) ဆုိသည္မွာ (ေဆးရည္တြင္ႏွစ္ျခင္း) ဆုိေသာ
အဓိပၸါယ္ျဖစ္ပါသည္။
[3] ပုိးသတ္ေဆးရည္စိမ္ျခင္း (Dipping) ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ႏုိ႔သီးေခါင္းပုိးသတ္ရန္ႏွင့္
ႏုိ႔သီးေခါင္းမ်က္ႏွာျပင္ကုိ ကာကြယ္ရန္ ျဖစ္သည္။
[4] ပုိးသတ္ေဆးရည္စိမ္မည့္အရည္(Dipping ျပဳလုပ္မည့္အရည္)တြင္ ပုိးသတ္ေဆးႏွင့္
ႏုိ႔သီးေခါင္းမ်က္ႏွာျပင္ကုိကာကြယ္ထိန္းသိမ္းမည့္အရာ (အလွဆီ Glycerine စသည္)တုိ႔ ပါဝင္ပါသည္။
[5] ၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္တြင္ ႏုိ႔ရည္ထဲသုိ႔ ပုိးသတ္ေဆးအက်န္မ်ား ဝင္ေရာက္မႈကုိ
ကာကြယ္ရန္အတြက္ တစ္ခါသံုး စကၠၠဴပဝါ ျဖင့္ သန္႔ရွင္းေအာင္ သုတ္ပါမည္။

112ပုိးသတ္ေဆးရည္စိမ္ျခင္း (Dipping)ျပဳလုပ္သည့္ အရာမ်ား

(4) နို ့သီးေခါင္းကိုေဆးေၾကာျခင္း
・ပိုးသတ္ေဆးရည္တြင္စိမ္ထားေသာပဝါျဖင့္နို ့သီးေခါင္းကိုသုတ္ပါမည္။
・ထိုသို႔ျပဳလုပ္ရျခင္းး၏ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ(နို ့ညွစ္ခ်ိန္လႈံ ့ေဆာ္ေပးျခင္း)နွင့္(နို ့သီးေခါင္းမ်က္နွာျပင္ကိုပိုးသတ္ျခင္း)တို႔ျဖစ္ပါသည္။
・တဘက္ပဝါကိုႏြားတစ္ေကာင္လ်ွင္တစ္ထည္(သို႔မဟုတ္)တစ္ထည္မကအသံုးျပဳႏိူင္ၿပီးအသုံးျပဳျပီးေသာတဘက္ပဝါကို
သီးျခားေရပုံးထဲတြင္ထည့္ထားပါမည္။
・ပိတ္စအထည္ကိုအသံုးမျပဳပဲတစ္ခါသုံးစကၠဴပဝါကိုလည္းသံုးစြဲေလ့ရွိပါသည္။နို ့သီးေခါင္းကိုေဆးေၾကာျခင္း

(5) ႏုိ႔သီးေခါင္း အေျခာက္ခံျခင္း
ႏုိ႔သီးေခါင္းေဆးေၾကာၿပီးေနာက္ သုိ႔မဟုတ္ အႀကိဳပုိးသတ္ေဆးရည္စိမ္ျခင္း (Pre-Dipping) ျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ တစ္ခါသံုး
စကၠဴပဝါျဖင့္ ႏုိ႔သီးေခါင္းကုိ သုတ္ၿပီး ႏုိ႔သီးေခါင္းကုိ ေျခာက္ေသြ႕ေစပါမည္။

113

(6) နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္(teat cup)ကုိတပ္ဆင္ျခင္း၊နို ့ညွစ္ျခင္း၊ျဖဳတ္ျခင္း
・ကနဦးနို ့ရည္စြန့္ပစ္ျခင္း ကိုစတင္ျပဳလုပ္ျပီး1~2မိနစ္ၾကာခ်ိန္တြင္နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္(teat cup)ကုိတပ္ဆင္ပါမည္။
・Unitမွာ4ေခ်ာင္းကိုနို ့သီးေခါင္းတြင္မွန္ကန္စြာတပ္ဆင္ရပါမည္။
・နို ့ညွစ္ျခင္းကို5မိနစ္အတြင္းျပီးစီးေအာင္ျပဳလုပ္ရပါမည္။
・နို ့ရည္အက်န္ကိုကုန္ေအာင္ညွစ္ျခင္းျဖစ္သည့္အညွစ္လြန္ျခင္း(machine stripping)ကိုမျပဳလုပ္သင့္ပါနို ့သီးေခါင္းထိပ္နွင့္နို ့သီးေၾကာင္းမ်ားကိုဒဏ္ရာရေစေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။နို ့အလြန္အကြ်ံညွစ္ ျခင္းကိုမလုပ္ေဆာင္ပါ။
・နို ့ညွစ္ျပီးေနာက္၊နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္(teat cup)မွေလးေခ်ာင္းကိုတျပိဳင္နက္တည္းျဖဳတ္ပါမည္။နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္(teat cup)ကုိတပ္ဆင္ျခင္း

machine strippingကိုမျပဳလုပ္ရပါ။

မွန္ကန္ေသာနို ့ညွစ္ပုံစံ

(ဆိုးရြားေသာနမူနာ)ေလဟာနယ္ကိုၾကားျဖတ္ျပီး၊အနည္းငယ္ေစာင့္ကာနို ့အလြန္အကြ်ံညွစ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာနို ့သီးေခါင္း

အလိုအေလ်ာက္က်လာျခင္းနွင့္လိုက္၍4ေခ်ာင္းစလံုး

ပတ္ဝန္းက်င္ရွိဒဏ္ရာမ်ား

တျပိဳင္နက္တ ည္းျဖဳတ္ပါမည္။

114

(7) Post Dipping・နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္(teat cup)ကိုျဖဳတ္ျပီးေနာက္ျပဳလုပ္သည့္ပိုးသတ္သည့္လုပ္ငန္းစဥ္ကိုPost Dippingဟုေခၚပါသည္။
・ထိုကဲ့သို ့ျပဳလုပ္ျခင္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ၊ေနာက္တစ္ၾကိမ္နို ့ညွစ္ခ်ိန္အထိ၊နို႔သီးေခါင္းတြင္ယားပိုးမ်ားမကူးစက္ေစရန္ျဖစ္
ပါသည္။နို ့သီးေခါင္းပိုးသတ္ခြက္နို ့သီးေခါင္းပိုးသတ္ျခင္း

(8) ႏြားနို ့အေအးခံစက္၏အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း
・နို႔ညွစ္ျပီးေနာက္တစ္နာရီအတြင္းအပူခ်ိန္ကို10˚C နွင့္ေအာက္၊ထို ့ေနာက္တစ္နာရီအၾကာတြင္ 4.4˚Cနွင့္ေအာက္အျဖစ္ထိန္းထားပါမည္။
・ျဖည့္စြက္ထည့္ခ်ိန္၏အပူခ်ိန္ကို၊10˚C မေက်ာ္ေစရန္ထိန္းထားရပါမည္။

ႏြားနို ့အေအးခံစက္

4 လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနခ်ိန္ကိုရွာေဖြေတြ ့ရွိျခင္း
(1) လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလနို ့စားႏြားမ်ား၏လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလမွာ21ရက္ျဖစ္ပါသည္။
(2) ၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း
・လိင္ဆက္ဆံမႈနီးလာလွ်င္ ႏုိ႔စားႏြားမွာ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္လာၿပီး၊ အျခားႏြားမ်ား၊လူတုိ႔ထံ ပြတ္သပ္တုိးေဝွ႔လာျခင္း၊
ညဖက္ အျခားႏြားမ်ား ၿငိမ္ေနခ်ိန္တြင္ပင္ လွည့္ပတ္ေလွ်ာက္ေနျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္သည္။
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလမွာ ယခင္က 12~18 နာရီၾကာခန္႔ဟု ေျပာခဲ့ၾကေသာ္လည္း ႏုိ႔စားႏြား၏ ႏုိ႔ရည္ပမာဏ

115

တုိးလာသည္ႏွင့္အမွ် ကာလတုိလာၿပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလမွာ 7~8နာရီၾကာမွာ အေျခခံ စံျဖစ္လာသည္ဟု ေျပာၾကသည္။
・သန္းေခါင္ေက်ာ္နွင့္ညတြင္လိင္ဆက္ဆံမႈျပဳလုပ္ျခင္း(မတ္တတ္ရပ္၍လိင္ဆက္ဆံမႈျပဳလုပ္ျခင္းစသည္) တို႔ကိုၾကည့္ရႈ
ေစာင့္ေရွာက္ပါမည္။
・အျခားႏြားမွခြတက္လာခ်ိန္တြင္ျငင္းပယ္ျခင္းမရွိဘဲျငိမ္ေနသည့္အေျခအေနကိုမတ္တတ္ရပ္၍လိင္ဆက္ဆံမႈျပဳလုပ္ျခင္း
ဟုေခၚပါသည္။အစစ္အမွန္လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနျခင္းအျဖစ္သတ္မွတ္ပါမည္။
(3) တိုင္တြင္ခ်ီ၍ေမြးျမဴထားခ်ိန္တြင္ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနခ်ိန္ကိုရွာေဖြေတြ ့ရွိျခင္း
ခြပုံစံဘာဂ်ာအကာအရံရွိသည့္ႏြားျခံတြင္ႏြားမ်ားကိုခ်ီ၍ေမြးျမဴထားပါက
ေအာက္ပါအေျခအေနမ်ားကိုစစ္ေဆးရပါမည္။
・စားေသာက္ခ်င္စိတ္ပ်က္ျခင္း
・နို ့ထြက္ပမာဏနည္းပါးျခင္း
・မတည္မျငိမ္ျဖစ္လာျခင္း
・တြန္ျခင္း
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနခ်ိန္တြင္ထြက္သည့္သလိပ္ရည္မ်ားထြက္ေနျခ
င္း
・လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေရာင္လာျခင္း

လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားနီရဲေနျခင္း
နွင့္ေဖာင္းေနျခင္း

5 မီးဖြားခ်ိန္ ႏြားငယ္ကေလးကုိ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း(ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ျခင္း)・ႏြားကေလးမေမြးခင္ႀကိဳတင္၍ လံုေလာက္စြာ အခင္းမ်ားထည့္ထားေသာ
သန္႔ရွင္းေျခာက္ေသြ႕သည့္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သည့္ ေလွာင္အိမ္ ကုိ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားရွိရန္ အေရးႀကီးပါသည္။
・ႏြားေပါက္ကေလး၏ အခ်င္းအရည္ကုိ သုတ္ယူရန္ သန္႔စင္ေသာ ပဝါ၊ သယ္မည့္ကိရိယာ၊ ပုိးသတ္ေဆး
(အုိင္အုိဒင္း တင္ခ်ာ စသည္) တုိ႔ကုိ ျပင္ဆင္ထားရန္ အေရးႀကီးပါသည္။

116

3

အသားစားႏြား

1 အဆာက္အအုံမ်ားကိုစစ္ေဆးျခင္း
အမွတ္Ⅲ၊အပိုဒ္2၊အပိုဒ္ခြဲ2တြင္ေရးသားထားေသာ(အေဆာက္အအုံမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း)နွင့္ေယဘုယ်အား ျဖင့္တူညီပါသည္။၎အေၾကာင္းအရာမ်ားကိုၾကည့္ရႈလိုက္နာေပးပါ။

2 က်န္းမာေရးအေျခအေနစစ္ေဆးျခင္း
(1) အစာစားခ်င္စိတ္
ေအာက္ေဖာ္ျပပါအေျခအေနမ်ားရွိေနပါက၊အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္းနွင့္သက္ဆိုင္ေသာေရာဂါမ်ား၊အပူခ်ိန္တက္ေစ
ေသာကူးစက္ေရာဂါမ်ား၊သြားေရာဂါမ်ားျဖစ္နိုင္ေျခရွိပါသည္။
・စားက်င္းအနားသို ့မကပ္ျခင္း
・အစာမ်ားက်န္ေနျခင္း၊အစာက်န္မ်ားေနျခင္း
・ႏြားအုပ္အနားသို ့မကပ္ျခင္း
(2) မ်က္လံုးမွာ ေႏြးေထြးမႈရွိၿပီး သက္ဝင္လႈပ္ရွားမႈ ရွိသလား
ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အေျခအေနမ်ားရွိပါက ေသြးအားနည္းျခင္း၊ အသားဝါေရာဂါ
၊အသက္႐ႉအဂၤါအစိတ္အပုိင္းဆုိင္ရာ ေရာဂါမ်ား ၏ ကနဦးအစအေျခအေန ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိပါသည္။
・သက္ဝင္လႈပ္ရွားမႈမရွိျခင္း
・အေျမႇးပါး ေသြးအားနည္းျခင္း
・အေျမႇးပါး နီရဲေနျခင္း
・အေျမႇးပါး အဝါေရာင္သန္းေနျခင္း
・ျပည္တည္ႏုိင္သည့္ မ်က္ေျမႇးေရာင္ျခင္း
・မ်က္ရည္အမ်ားအျပားထြက္ျခင္း၊ မ်က္ေခ်းစသည္
(3) ႏွာေခါင္းအေျခအေန
ေအာက္ေဖာ္ျပပါ အေျခအေနမ်ားရွိပါက အသက္႐ႉအဂၤါအစိတ္အပုိင္းဆုိင္ရာ ေရာဂါ၊
အပူခ်ိန္တက္ေစေသာကူးစက္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိပါသည္။
・အရည္ပံုစံ ႏွာရည္
・အဝါေရာင္~စိမ္းဝါေရာင္ရွိေသာ ႏွာရည္
・ႏွာေခါင္း(Rhinarium)ေျခာက္ေသြ႕ျခင္း
(4) လႈပ္ရွားပံုမ်ားႏွင့္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ရွိေသာ ေရာဂါ၊ ျပႆနာမ်ား
・မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ျခင္း၊သြားရည္က်ျခင္း၊သြားႀကိတ္ျခင္း၊ေဒါသထြက္ျခင္း၊ေရွ႕လက္ကုပ္ျခစ္ျခင္း၊နာ
က်င္ျခင္း၊ဝမ္းဗုိက္အပုိင္းကုိ ၾကည့္ျခင္း→ အတြင္းကလီစာေရာဂါ၊အဆိပ္သင့္ျခင္း

117

・စိတ္ဓာတ္က်ေနျခင္း၊ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ
လႈပ္ရွားတက္ႂကြေနျခင္း၊လွည့္ပတ္ျခင္း၊ ေသြးရူးေသြးတန္းျဖစ္ျခင္း၊ႂကြက္တက္ျခင္း၊အေၾကာေသျခင္းစေသာ
အသိစိတ္ဆုိင္ရာေရာဂါ အာရံုေၾကာေရာဂါ → ကူးစက္ေရာဂါ၊ဗီတာမင္ B1 ခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း
・ေထာ့နဲ႔ေထာ့နဲ႔သြားျခင္း→ ခြါေရာဂါ
・ေသြးေျခဥျခင္း၊အဆစ္လြဲျခင္း၊အဆစ္ေရာင္ျခင္း→ ၾကမ္းခင္းဖြဲ႕စည္းပံု မေကာင္းျခင္း
・က်င္ႀကီး၊က်င္ငယ္စြန္႔ခ်ိန္တြင္ ေက်ာ၊တံေကာက္ေကြးမ်ား ပံုမွန္မဟုတ္ေသာေကြးမႈ→ ဇီဝျဖစ္စဥ္ေရာဂါ(Metabolic
Disease)・နံရံ၊တုိင္တုိ႔တြင္ ကုိယ္ခႏၶာကုိ ပြတ္တုိက္ျခင္း→ အေရျပားေရာဂါ
・ပခံုး၊ခါး ယိမ္းယုိင္ျခင္→ ဦးေဏွာက္ေရာင္ျခင္း၊အဆိပ္မိျခင္း
・အေမႊးအေရာင္ေတာက္ပမႈမရွိျခင္း၊ေျခေလးေခ်ာင္းေရာင္ျခင္း၊မ်က္လံုးျပဴးထြက္ျခင္း၊အျမင္အာရံုေလ်ာ့က်ျခင္း →ဗီတာမင္ A ခ်ဳိ႕တဲ့မႈ
(5) အျမီးအရင္း၊အျမီးအေျခအေန
ေအာက္ေဖာ္ျပပါအေျခအေနမ်ားရွိေနပါက၊ဝမ္းေလွ်ာျခင္းျဖစ္နိုင္ေျခရွိပါသည္။
・အျမီးအရင္းပိုင္းရွိအေမႊးမ်ားေျပာင္ေနျပီး၊အေမႊးမ်ားကြ်တ္က်ေနျခင္း။
・အျမီးအရင္းပိုင္းတြင္ျဖဴဝါေရာင္နွင့္နီညိဳေရာင္အညစ္အေၾကးမ်ားကပ္ေနျခင္း။
・အျမီးတစ္ခုလုံးတြင္အညစ္အေၾကးမ်ားရွိေနျခင္း။
(6) အသက္ရႈေနပုံ
ေအာက္ေဖာ္ျပပါအေျခအေနမ်ားရွိေနပါက၊အသက္ရႈအဂၤါအစိတ္အပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ားျဖစ္နိုင္ေျခရွိပါသည္။
・ပါးစပ္ဟ၍အသက္ရႈေနျခင္း၊သာမန္အသက္ရႈခ်ိန္တြင္အသုံးမျပဳေသာၾကြက္သားမ်ားကိုအသုံးျပဳ၍အသက္ရႈေနျခင္း
・အသက္ရႈႏႈန္းျမန္ေနျခင္း
・ဝမ္းဗုိက္ကုိ ေဖာင္းေစ၍ အသက္႐ႉေနျခင္း
(7) ေခ်ာင္းဆိုးေနခ်ိန္
မွားယြင္း၍မ်ိဳခ်ျခင္း(အစာမဟုတ္ေသာအရာမ်ားကိုမွားယြင္း၍မ်ိဳခ်ျခင္း)နွင့္အသက္ရႈအဂၤါအစိတ္အပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါ
မ်ားျဖစ္နိုင္ေျခရွိပါသည္။
(8) ကိုယ္အပူခ်ိန္ (စအိုဝမွတိုင္းေသာကိုယ္အပူခ်ိန္)40˚C နွင့္အထက္ေက်ာ္ေသာကိုယ္အပူခ်ိန္တက္ျခင္းနွင့္ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုလုံးတုန္လႈပ္ေနျခင္းသည္အသက္ရႈအဂၤါအ
စိတ္အပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ားျဖစ္နိုင္ေျခရွိပါသည္။

118

(9) အေမႊးအေျခအေန
・မာေၾကာၾကမ္းတမ္းျခင္း၊ေတာက္ပမႈမရွိျခင္း→ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း ျဖစ္ႏုိင္သည္။
・ရွည္လ်ားၿပီးမညီညာျခင္း၊တြန္႔/လိမ္ေနျခင္း → ကပ္ပါးပုိးေကာင္ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ႏုိင္သည္။
・အေမႊးကြၽတ္ျခင္း→ အေရျပားေရာဂါျဖစ္ႏုိင္သည္
・လိင္အဂၤါေမႊး၏ထိပ္ဖ်ားပုိင္းတြင္ အလြန္ေသးငယ္ေသာ ခဲျဖဴေရာင္ ေက်ာက္ကေလးမ်ားကပ္ေနျခင္း →ဆီးေက်ာက္ေရာဂါျဖစ္ႏုိင္သည္။

119

4

ဝက္

1 မိခင္ႏို႔ တိုက္ခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
မိခင္ဝက္၏နို ့သီးေခါင္းမွာဘယ္ဘက္နွင့္ညာဘက္နွစ္တန္းရွိျပီးစုစုေပါင္း12လုံးတန္းစီေနပါသည္။ေခါင္း
နွင့္နီးေသာနို ့သီးေခါင္းသည္အျခားနို ့သီးေခါင္းမ်ားထက္နို ့ထြက္အားေကာင္းပါသည္။မီးဖြားျပီးရက္အနည္း
ငယ္ၾကာလ်ွင္၊ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီစို႔မည့္နို့သီးေခါင္းကိုသီးသန္ ့သတ္မွတ္ျပီး(teatorder)၊ထိုနို့သီးေခါင္းမွပင္စို ့မည္ျဖစ္ပါသည္။နို ့စို ့ခ်ိန္မွာတစ္နာရီခန္ ့လ်ွင္တစ္ၾကိမ္ျဖစ္ပါသည္။စို ့ခ်ိန္တြင္အမွန္တကယ္နို ့ထြက္သည့္အခ်ိန္မွာ10စကၠန္ ့မွစကၠန္ ့20 ျဖစ္ပါသည္။နို ့စို ့ေနခ်ိန္တြင္မိခင္ဝက္၏ေအာက္တြင္ဖိမိျပီးမေတာ္တဆေသဆုံးသည့္ေသဆုံးမႈမ်ားအျဖစ္မ်ားေနပါသည္။မိခင္ဝက္
ကိုလန္ ့မသြားေစရန္လုပ္ေဆာင္ျခင္းမွာလည္းမျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ျပီး၊ေအာက္ပါအခ်က္3ကိုလည္းသတိျပဳလုပ္
ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။
・မိခင္ဝက္၏အာဟာရထိန္းသိမ္းမႈမေကာင္း၍းနို ့ထြက္ပမာဏမလုံေလာက္ေသာေၾကာင့္၊ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္မိခင္
ေဘးမွမခြာျခင္း
・မိခင္ဝက္ကေရေသာက္ရန္ခက္ခဲေသာေၾကာင့္၊ရပ္လိုက္၊အိပ္လိုက္တို႔ကိုထပ္ခါတလဲလဲအၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာလုပ္ေဆာင္ျခင္း။
・ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုအပူေပးျခင္းမလုံေလာက္သည့္အတြက္၊မိခင္ဝက္ထံမွကိုယ္အပူခ်ိန္(ကိုယ္ေငြ ့)ကိုလိုခ်င္ေသာ
ေၾကာင့္ထိမိျခင္း၊အိပ္ေပ်ာ္သြားျခင္းေၾကာင့္ဖိခံရျခင္း။

2 ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကုိႏုိ႔တုိက္ျခင္း၊ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္းျပဳခ်ိန္၏ အပူေပးျခင္းႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍
ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ သင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္မွာ ျမင့္မားၿပီး ကုိယ္ခႏၶာအပူခ်ိန္ ခ်ိန္ညိႇမႈစြမ္းရည္မွာ နိမ့္ေသးေသာေၾကာင့္
လံုေလာက္ေသာ အပူေပးျခင္းမွာ လုိအပ္ပါသည္။ သင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္မွာ
ႀကီးထြားဖံြ႕ၿဖိဳးလာသည္ႏွင့္အမွ် ေျပာင္းလဲသည့္အတြက္ သင့္ေလ်ာ္ျခင္းရွိမရွိမွာ ၎အခ်ိန္ရွိအေျခအေနကုိ ၾကည့္၍
ဆံုးျဖတ္သည္။ေမြးဖြားခ်ိန္ရွိ သင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္မွာ 36℃ ျဖစ္ၿပီး 1ပတ္ၾကာၿပီးလွ်င္ 30℃ ၊ 2ပတ္ၾကာတြင္ 28℃ ၊3ပတ္ၾကာတြင္ 26℃ စသျဖင့္ တျဖည္းျဖည္း နိမ့္လာပါသည္။ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားမွာ အပူေပးစက္ေအာက္တည့္တည့္တြင္
ထပ္ေနလွ်င္ ခ်မ္းေနသည္ဟု ဆံုးျဖတ္ပါသည္။ေျပာင္းျပန္အားျဖင့္ အပူေပးကိရိယာမွ ခြါ၍ အိပ္ေနလွ်င္ ပူသည္ဟု
ဆံုးျဖတ္ပါမည္။ ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား သင့္ေလ်ာ္သလုိ တကြဲတျပားစီ ရွိသည့္အေျခအေနကုိ
ထိန္းထားႏုိင္ရန္ ျပဳလုပ္ရပါမည္။
အပူေပးကိရိယာမ်ား ကုိင္တြယ္အသံုးျပဳရာတြင္ သတိျပဳရပါမည္။ ဝက္ျခံ မီးေလာင္ျခင္းအေၾကာင္း အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ
အပူေပးကိရိယာ ျပဳတ္က်ျခင္း၊ အပူေပးကိရိယာမွ မီးစထြက္ျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
ေမြးၿပီး ရက္သား ၊ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ သင့္ေတာ္ေသာ အပူခ်ိန္
ဝက္ေပါက္

အသားစားဝက္
အရြယ္ေရာက္ၿပီး ဝက္ေမြးၿပီး 1~3ရက္
４~ ７
８~30
31~45

30~32°C
28~30
22~25
20~22

15~ 50kg
50~100

20~25
18~20

100kg ႏွင့္အထက္

15~18

ဝက္၏သင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္

120

3 ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္သတိျပဳရန္အခ်က္မ်ား
ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္ေရာဂါျဖစ္လြယ္ျပီး၊အစာေျခအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားပုံမွန္မဟုတ္ျခင္း(၀မ္းေလွ်ာျခင္း)နွင့္အ
သက္ရႈအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားပုံမွန္မဟုတ္ျခင္း(အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ)တို႔အျဖစ္မ်ားပါသည္။မိခင္ဝက္မွကူးဆက္ခံရေသာကပ္
ပါးေကာင္းမ်ားေၾကာင့္ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈေနွးေကြးျခင္းလည္းျဖစ္နိုင္ပါသည္။ထို႔ေၾကာင့္သားေပါက္ထားသည့္မိခင္ဝက္ကိုပိုးသတ္
ျခင္းသည္းအေရးၾကီးပါသည္။ကာကြယ္ေဆးထိုးရာတြင္လည္းမိခင္ဝက္နွင့္ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုအတူတြဲ၍ထိုးရန္လိုအပ္ပါ
သည္။ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားနို ့စို ့ေနျခင္း

4 ဝက္ေပါက္ကေလး၏ သင္းသတ္ခ်ိန္ရွိ သတိထားရမည့္အခ်က္မ်ား
ဝက္ေပါက္ အထီးမ်ားမွာ သင္းသတ္ၿပီးမွ အသားတက္ေစရန္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည္။ အထီး၏ အနံ႔ဆုိးက ဝက္သားထံ
ကူးျခင္းကုိ ကာကြယ္တားဆီးရန္ျဖစ္သည္။ သင္းသတ္ျခင္းကုိ ေမြးဖြားၿပီး ရက္အနည္းငယ္မွ ႏုိ႔ျပတ္ခ်ိန္အထိေသာ
ၾကားကာလတြင္ ျပဳလုပ္ၾကေသာ္လည္း 1ပတ္အတြင္း ျပဳလုပ္ျခင္းက မ်ားသည္။

5 သားေပါက္ဝက္၏ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္း၊မ်ဳိးစပ္ျခင္းႏွင့္မီးဖြားခ်ိန္ရွိ သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား ႏုိ႔ျပတ္ၿပီး မၾကာမီ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္း ျပန္လည္စတင္ပါမည္။လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလ
အပုိင္းအျခားမွာ 21ရက္ျဖစ္ၿပီး၊ တစ္ေကာင္ခ်င္းစီ ကြာျခားခ်က္ရွိေသာ္လည္း 2~3 ရက္ဆက္ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနသည့္ သေကၤတအေနျဖင့္ ခြတက္ျခင္း ၊အစာစားလုိစိတ္ေလ်ာ့က်ျခင္း၊
အၿမီးေထာင္ေနျခင္း၊လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ား ေရာင္လာျခင္း၊သလိပ္ရည္တုိ႔ျဖင့္ ၾကည့္ႏုိင္ပါသည္။
လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမွာ ေသြးျဖင့္ျပည့္ေဖာင္းေနသည့္ ကနဦးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနသည့္ ကာလကုိ ေစာလ်င္စြာ
ေတြ႕ရွိၿပီး လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလသုိ႔ေရာက္လွ်င္ မ်ဳိးစပ္ရန္သင့္ေတာ္သည့္ကာလတြင္ မ်ဳိးစပ္ျခင္းကုိ ျပဳလုပ္မည္။
ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ရန္ ရာခုိင္ႏႈန္းအမ်ားဆံုးျဖစ္သည့္ မ်ဳိးစပ္ရန္သင့္ေတာ္ေသာကာလမွာ
လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလသုိ႔ေရာက္ၿပီး 10~25နာရီအၾကာျဖစ္သည္။သားေပါက္ဝက္သည္
လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလသုိ႔ေရာက္လွ်င္ လူက ဝက္၏ေက်ာမွခါးဖက္အပုိင္းကုိ လက္ႏွစ္ဖက္ျဖင့္
ဖိသည့္ ေက်ာဖိအားတံု႔ျပန္မႈစစ္ေဆးျခင္းကုိ ျပဳလုပ္လွ်င္ ၿငိမ္သြားပါသည္။ တဖန္ အထီးကုိ အနားထားလွ်င္
လက္ခံသည့္အမမွာ ခြတက္လွ်င္လည္း မလႈပ္ရွားပဲ ၿငိမ္သက္စြာ ေနၿပီး
နားရြက္ေထာင္ပါသည္။ ေမြးဖြားသည့္အေတြ႕အၾကံဳမရွိေသာ ဝက္မွာ လိင္ဆက္ဆံမႈ ရမၼက္တက္ေနသည့္ သေကၤတ
ထင္ရွားမႈ မရွိသည့္ အခါလည္း ရွိသည္။

121

လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္း

လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေနမႈကုိ စစ္ေဆးအတည္ျပဳျခင္း

လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္း စတင္၍နီလာျခင္းႏွင့္ ေရာင္လာျခင္း
ဓာတ္ပံုပံ့ပုိးသူ : National Livestock Breeding Center)(1) ကနဦးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလ : 2.7 ရက္ၾကာ လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္း
စတင္၍နီလာျခင္းႏွင့္ ေရာင္လာျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ေပၚလာျခင္း
(2) လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလ : 2.4 ရက္ အထီး လက္သင့္ခံမႈ စတင္ခ်ိန္မွ ၿပီးဆံုးခ်ိန္
(3) လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလေနာက္ပုိင္း : 1.8ရက္ လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္း
စတင္၍နီလာျခင္းႏွင့္ ေရာင္ေနမႈ ေလ်ာ့က်လာျခင္း

တတ္ႏုိင္သေလာက္ သားေပါက္မ်ားမ်ား ရႏုိင္ရန္အတြက္ ဝက္ထီးျဖင့္
သဘာဝမ်ဳိးစပ္သည့္အခါျဖစ္ေစ၊ လူ႔လက္ျဖင့္
2ႀကိမ္ မ်ဳိးစပ္ရန္
ႀကိဳးပမ္းသည္။ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္းရွိမရွိ စစ္ေဆးအတည္ျပဳျခင္းကုိ
21ရက္ၾကာၿပီးေနာက္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္မႈမရွိျခင္း
ႏွင့္ ကုိယ္ဝန္စစ္ေဆးသည့္ကိရိယာျဖင့္စစ္ေဆးျခင္းျဖင့္
စစ္ေဆးအတည္ျပဳပါသည္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္သည့္ ဝက္အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ
ၿငိမ္သက္သြားၿပီး အစာစားလုိစိတ္ တုိးလာပါသည္။
မီးဖြားရန္အတြက္သံုးေသာ အကာအရံရွိ ဝက္ျခံ သုိ႔ ဝက္ကုိ
မထည့္သြင္းမီ ႀကိဳတင္၍ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ျခင္း၊ ပုိးသတ္ျခင္း၊
အေျခာက္ခံျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ထားပါမည္။ ဝက္မီးဖြားျခင္းမွာ ေပါ႔ပါးၿပီး
မီးဖြားရန္ခက္ခဲမႈျဖစ္ျခင္းမွာ ရွားပါသည္။တဖန္

ကနဦးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ (အထီး လက္သင့္ခံမႈ) ကာလ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလေနာက္ပုိင္း

သေႏၶတည္ေစသည့္အခါျဖစ္ေစ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလ 1ခုတြင္

လိင္အဂၤါအစိတ္အပုိင္း စတင္၍နီလာျခင္းႏွင့္ ေရာင္လာျခင္း

ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ရန္ ရာခုိင္ႏႈန္း ျမင့္မားျခင္းႏွင့္ တစ္သားလွ်င္

ကနဦးလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလမွ ရက္အေရအတြက္

ဝက္မ်ားသည္ လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလမွာ ၾကာရွည္ျခင္းေၾကာင့္

ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ရန္ ရာခုိင္ႏႈန္း

အထီး လက္သင့္ခံၿပီးေနာက္ ၾကာခ်ိန္

(4) လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ ရပ္တန္႔ေနခ်ိန္ : 14.1ရက္ၾကာ

1ရက္
2ရက္
ၾကာခ်ိန္

0
10
25
36
48

%
3ရက္

81
100

မ်ဳိးစပ္ရန္သင့္ေတာ္သည့္ကာလ

46 မ်ဳိးဥေႂကြသည့္ကာလ
50
0

72

အျမင့္ဆံုး

4ရက္
5ရက္
6ရက္
7ရက္

လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္ကာလႏွင့္အတူျဖစ္ေသာ

ဝက္ေပါက္ကေလးမွာ အသက္မ႐ႉပါက လူကအသက္႐ႉေစရန္ ျပဳလုပ္ပါမည္။

လိင္အဂၤါလကၡဏာႏွင့္ မ်ဳိးစပ္(သားစပ္)ရန္သင့္ေတာ္ေသာ
ကာလတုိ႔၏ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္မႈ (သဘာဝမ်ဳိးစပ္ျခင္း ႏွင့္
အရည္ပံုစံသုတ္ရည္ျဖင့္ လူ႔လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း

6 အပူခ်ိန္ျမင့္မားေနခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား

ျပဳေသာအခါ

ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္အေအးဒဏ္မခံနိုင္ၾကပါ။အရြယ္ေရာက္လာေသာအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္
ဝက္နွင့္သားေပါက္ဝက္တို႔သည္အပူဒဏ္မခံနိုင္ပါ။
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္၊သားေပါက္ဝက္တို႔ကိုျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ခ်ိန္တြင္သင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္မွာ20˚C

122ခန္ ့ ျဖစ္ပါသည္။သားေပါက္ဝက္နွင့္ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားမွာသင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္ပမာဏမတူညီေသာေၾကာင့္မီးမဖြားမီနွင့္
မီးဖြားျပီးခ်ိန္တြင္အပူခ်ိန္ျမင့္မားမႈေၾကာင့္သားေပါက္ဝက္မ(မိခင္)တြင္အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိပါက၊ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားတြင္
လည္း၎ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္ပါမည္။
အပူခ်ိန္ျမင့္မားခ်ိန္တြင္ပန္ကာျဖင့္ေလအဝင္အထြက္ျပဳလုပ္ေပးျပီး၊အထူးသျဖင့္ၾကမ္းျပင္အနီးအနားတြင္ေလဝင္ေလ
ထြက္ရွိေစရန္ထိန္းထားရပါမည္။ဝက္၏ခႏၶာကိုယ္ဆီသို ့ေလေရာက္ေစျပီး၊စိုထိုင္းမႈကိုပေပ်ာက္ေစရန္အတြက္ျဖစ္ပါသည္။ေလ
တိုက္နႈန္းမွာတစ္စကၠန္ ့လ်ွင္1.0mနွင့္အထက္ခန့္ရွိေစရပါမည္။ဝက္ျခံအတြင္းေလဦးတည္ဘက္သည္တစ္ဘက္တည္္းသို ့ဦးတည္ေစရန္ေလလမ္းေၾကာင္းကိုသတိျပဳ၍ပန္ကာကိုထားပါမည္။ေလပူမ်ားတိုက္ေနျပီး၊ေလေပးေနသည့္အက်ိဳးသက္ေရာက္
မႈနည္းပါးပါက၊ေလေအးေပးစက္ကိုအသုံးျပဳ၍ပိုက္လိုင္းျဖင့္ေလေအးေပးျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ဂ်ပန္နိုင္ငံ၏ေႏြရာသီအ
ပူခ်ိန္နွင့္စိုထိုင္းမႈျမင့္မားေသာသဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားသည္ဥေရာပနိုင္ငံမ်ားနွင့္အေမရိကတို႔၏ေႏြရာသီအပူခ်ိန္ျမင့္
မားေသာသဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ထက္ပိုမိုျပင္းထန္သျဖင့္၊ျပည္ပနိုင္ငံမ်ားတြင္လုပ္ေဆာင္ေနေသာအပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းမႈနည္း
ပညာမ်ားျဖင့္မေျဖရွင္းနိုင္ေသာအေျခအေနမ်ားမ်ားစြာရွိပါသည္။

7 စားခြက္၊ေသာက္ေရတို႔ကိုထိန္းသိမ္းျခင္း
အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မည့္ဝက္မ်ားအတြက္မျဖစ္မေနအစာကိုစဥ္ဆက္မျပတ္ထည့္ရပါမည္။အစာခြက္တြင္
အျမဲတေစအစာက်န္ေနေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။ဝက္မ်ားအစာစားခ်ိန္တြင္ေရျဖည့္စြက္သည့္Wet Feederျဖင့္ေကြ်း
ေနပါက၊အစာက်န္မ်ားမပုပ္သိုးေစရန္သတိျပဳရပါမည္။အစာမ်ားကိုစားမည့္ငွက္စသည္တို႔မဝင္ေစရန္နွင့္ၾကြက္မ်ားရွင္း
လင္းျခင္းကိုအခ်ိန္မွန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။ေရကိုေသာက္ခ်င္ေသာအခ်ိန္တြင္ေသာက္နိုင္ရန္ျပင္ဆင္ထားရပါမည္။ပိုက္ေခါင္း
ကိုစို ့၍ေသာက္ေသာပုံစံ၊ႏုိ ့သီးေခါင္းပုံစံတို႔သည္ေရဖိအားနည္းပါကေရလုံေလာက္စြာမေသာက္နုိင္သည့္အေျခေနမ်ားရွိနိုင္
သျဖင့္သတိျပဳရပါမည္။

8 အစာမ်ားသိမ္းဆည္းထားျခင္းနွင့္ေကြ်းခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
အစာမ်ားကိုတတ္နိုင္သ၍ေအး၍ေမွာင္ေသာေနရာတြင္သိမ္းဆည္းၿပီးအပူခ်ိန္နွင့္စိုထိုင္းမႈျမင့္မားေသာပတ္ဝန္းက်င္အေျခ
အေနကိုေရွာင္ရပါမည္။လူမ်ားကျပဳလုပ္ေသာႏို႔သည္အထူးသျဖင့္ပုပ္သိုးလြယ္ေသာေၾကာင့္လ်င္ျမန္စြာကုန္ေအာင္သုံးရပါမည္။
မႈိတက္သြားေသာအစာမ်ားကိုမေကြ်းရပါ။ဂိုေဒါင္တြင္သိမ္းထားျခင္းျဖင့္ၾကြက္၊ငွက္၊ပိုးမႊားမ်ားစားေသာက္ျခင္းမွကာကြယ္ပါမည္။

9 ဝက္ျခံ၏ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနနွင့္က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစရန္သန္ ့ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္း
ဝက္ျခံကိုပိုးမႊားကင္းစင္ရန္ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနကိုသန္႔ရွင္းစြာျပင္စင္ျပဳျပင္ျခင္းသည္ဝက္မ်ားေရာဂါျဖစ္ျခင္းမွကာကြ
ယ္ျခင္း၊က်န္းမာေရးအေျခအေနထိန္းသိမ္းျခင္းတို႔အျပင္အလုပ္လုပ္ေဆာင္သူမ်ား၏က်န္းမာေရးအေျခအေနထိန္းသိမ္းျခင္းအ
တြက္လည္းအလြန္အေရးၾကီးပါသည္။ဝက္ျခံကိုပိုးမႊားကင္းစင္ရန္သန့္ရွင္းစြာထိန္းသိမ္း ျခင္းမွာအလုပ္လုပ္ေဆာင္သူမ်ား၏အ
လုပ္ခြင္ပတ္ဝန္းက်င္ကိုထိန္းသိမ္းျခင္းျဖစ္ပါသည္။သန္ ့ရွင္းေသာအစားအေသာက္ထုတ္လုပ္ေရးအျပင္အနီးအနားပတ္ဝန္းက်င္
ညစ္ညမ္းေစျခင္းမွကာကြယ္ျခင္းဟူေသာအခ်က္မ်ားမွဝက္ျခံကိုပိုးမႊားကင္းစင္ရန္သန္ ့ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။
သားေပါက္ေနရာနွင့္အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ေနရာတို႔ကိုခြဲျခားျခင္းျဖင့္၊ဝက္ျခံအတြင္းရွိအလုပ္လုပ္ရန္
လိုင္း၏ဦးတည္ဘက္ကိုတူညီေအာင္လုပ္ပါမည္။တစ္ခုတည္းေသာအေနျဖင့္၊အျပင္မွသြင္းသည့္သားေပါက္ဝက္ကိုကူးစက္ေရာဂါ
မ်ားစစ္ေဆးသည့္သီးသန္ ့ဝက္ျခံျဖင့္ထားပါမည္။ဝက္ျခံတစ္ခုလုံး၏ေနရာအထားအသိုမွာ၊အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္
သည့္ဝက္မ်ားကိုထားသည့္ဝက္ျခံကိုအျပင္နွင့္နီးေသာေနရာတြင္ထားျပီး၊အကယ္၍ေရာဂါျဖစ္ေစေသာအရာမ်ားဝင္ေရာက္လာ
ပါကအသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္မ်ားကိုသာကူးေစျပီး၊ကူးစက္မႈတားဆီးနိုင္ရန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
ဝက္မ်ား၏ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ေပၚထြက္လာပါမည္။ေရာဂါလကၡဏာမ်ားေတြ ့ရွိပါက၊လ်င္ျမန္စြာဝက္ေမြး ျမဴေရးေနရာတြင္ရွိေသာတိရစာၦန္ဆရာဝန္သို ့အေၾကာင္းၾကား၍အၾကံ
ဉာဏ္ေတာင္းပါမည္။

123

5

ၾကက္ေမြးျမဴေရး (ဥစားၾကက္ ႏွင့္ အသားစားၾကက္)1 ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကုိအပူေပး၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ကိရိယာပစၥည္းမ်ားကိုထိန္းသိမ္းျခင္း
(1) အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း
ေပါက္ဖြားခါစၾကက္ကေလးမ်ားသည္ခႏၶာကိုယ္ေသးျပီး၊ကိုယ္အပူခ်ိန္နိမ့္ေသာေၾကာင့္၊သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၏အပူ
ခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကိုခံနုိင္ရည္နည္းပါးသျဖင့္အပူေပး၍ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းမဟုတ္ပါကၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈမရွိပါ။ၾကက္ျခံဖြဲ ့စည္းမႈ
စံ(လႊတ္ထားေသာပုံစံျဖင့္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္ျခံသို႔မဟုတ္ျပတင္းေပါက္မပါေသာၾကက္ျခံ)၊ထို ့အျပင္၊ၾကက္ေပါက္
ကေလးမ်ားျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္နည္းလမ္း(ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ၊ေျမေပၚတြင္အညီျဖန္ ့ထားေသာထီးပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာနွင့္ၾကမ္းျပင္အပူေပးၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ)တို႔အနက္မွတစ္မ်ိဳးကိုထားရွိျပီးၾကက္
ေပါက္ကေလးမ်ား၏အေျခအေနကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္လ်က္စထည့္ခ်ိန္တြင္ထားရွိေသာအပူခ်ိန္32~35̊Cမွတျဖည္း
ျဖည္းခ်င္းအပူခ်ိန္နိွမ့္ခ်ျပီး3ပတ္~4ပတ္ၾကာျပီးေနာက္တြင္သာမန္အခန္းအပူခ်ိန္တြင္ေနထိုင္နိုင္ေစရန္အတြက္အသားက်
ေစျပီး၊အပူေပးျခင္းကိုရပ္တန္ ့ပါမည္။
(2) စိုထိုင္းမႈထိန္းသိမ္းျခင္း
ေပါက္ဖြားခါစၾကက္ကေလးမ်ားကိုစိုထိုင္းမႈပမာဏ65%ရွိေသာပတ္ဝန္းက်င္မွတျဖည္းျဖည္းခ်င္းအခန္းတြင္းသာမန္စို
ထိုင္းမႈပမာဏနွင့္အသားက်ေစရန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။ေပါက္ဖြားခါစၾကက္ကေလးမ်ားကိုစတင္ထည့္ခ်ိန္တြင္အပူခ်ိန္35˚Cနွင့္
စိုထိုင္းမႈပမာဏ65%ကိုထိန္းရန္မွာမည္သည့္ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာမဆိုေရဇလုံျပားကိုထားရိွျခင္းစသျဖင့္စိုထိုင္းမႈတိုးျမွင့္
ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။သို ့ေသာ္တစ္ပတ္ခန္ ့ၾကာျပီးေနာက္တြင္ၾကက္ေခ်းပါသည့္ပမာဏမ်ားျပားလာမည္ျဖစ္ျပီး၎တို႔မွ
အေငြ ့ျပန္ေသာေရဓာတ္ပမာဏတိုးပြါးလာမည္ျဖစ္သျဖင့္ထိုပမာဏအလိုက္ထည့္သည့္ေရပမာဏကိုေလ်ာ့ခ်ပါမည္။10ရက္ခန္ ့ ေျမာက္မွစတင္၍အစိုဓာတ္ေပးရန္ထက္အေျခာက္ခံရန္လိုအပ္လာပါမည္။
(3) ေလဝင္ေလထြက္ထိန္းသိမ္းျခင္း
မည္သည့္ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာမဆိုအပူခ်ိန္ျမင့္မားခ်ိန္တြင္အခန္းတြင္းအပူခ်ိန္ကြာဟခ်က္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည့္
အတြက္သဘာဝအေလ်ာက္ေလဝင္ေလထြက္ရွိေစရန္လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လြန္ကြ်ံစြာလုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္
ၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ၏အပူခ်ိန္ကိုနိမ့္က်ေစပါမည္။ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏အေျခေနကိုၾကည့္ရႈရင္းအပူခ်ိန္ကိုက္ညီေစရန္
ထိန္းသိမ္းျခင္းကိုဂရုျပဳရပါမည္။

2 အစာေကြ်းစက္နွင့္ေရေပးစက္တို႔ကိုထိန္းသိမ္းျခင္း
(1) ၾကက္ငယ္အခ်ိန္ကာလ
ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာသည္။ သို႔ေသာ္ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံၾကက္
ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာ(chick guard အတြင္း)အတြင္းသို ့ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားစထည့္ခ်ိန္တြင္ေကြ်းေသာအစာကိုအသား
အသားက်ေစရန္အတြက္အစာေသတၱာ(ျပားျပီးနိမ့္ေသာအရာ)တြင္နယ္ထားေသာအစာျဖစ္သည့္pre-starterကိုပမာဏအနည္း
ငယ္အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖန္ ့ၾကဲ၍ေကြ်းပါမည္။ေရကိုလြယ္ကူစြာေသာက္နိုင္ရန္အတြက္ေရခြက္ကိုလည္းေရဇလုံျပား
နွင့္ေရေသာက္ကူေပးကိရိယာတို႔ကိုအသုံးျပဳပါမည္။ၾကက္ငယ္မ်ားသည္အစာစားျခင္းနွင့္ေရေသာက္ျခင္းတို႔ကိုထပ္ခါတလဲလဲ
မၾကာခဏလုပ္ေဆာင္ပါ သျဖင့္အစာေကြ်းစက္နွင့္ေရေပးစက္တို႔ကိုအနီးနားတြင္ကပ္ထားပါမည္။

124

သင့္ေတာ္ေသာအပူခ်ိန္ျဖစ္ေစရန္ထိန္းသိမ္းျခင္း(အပူေပးစက္၏အပူခ်ိန္ကိုၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားထည့္သြင္းခ်ိန္တြင္
32~35˚Cမွတျဖည္းျဖည္းခ်င္းနိွမ့္ခ်သြားျခင္း)ကိုျပဳလုပ္ေနပါက၊ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္စဉ္ႏွင့္အမွ်အပူေပးထားသည့္ေန
ရာမွသာမန္အခန္းအပူခ်ိန္ရွိေသာေနရာသို ့ထြက္လာျပီးအစာစားျခင္း၊ေရေသာက္ျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္လာမည္ျဖစ္ပါသည္။
အစာစတင္ေကြ်းျပီး2 ရက္ၾကာတြင္သာမန္အခန္းအပူခ်ိန္(ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံမွာ ၾကက္မ်ားလႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္နိုင္ေသာေနရာ
၊ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံမွာ chick guard အတြင္းအပူေပးသည့္အရာမွကြာေဝးေသာေနရာ)တြင္
အစာနွင့္ေသာက္ေရကိုျပင္ဆင္ပါမည္။ၾကက္ကေလးမ်ားအမ်ားစုသည္သာမန္အခန္းအပူခ်ိန္တြင္အစာစားလာပါက၊အပူေပး
ထားေသာေနရာတြင္အစာေကြ်းျခင္းနွင့္ေရတိုက္ျခင္းတို႔လုပ္ေဆာင္ျခင္းကိုရပ္တန္ ့ပါမည္။
ၾကက္ငယ္အခ်ိန္ကာလတြင္အစာနွင့္ေသာက္ေရတို႔ကုိအျမဲတေစျပင္ဆင္ထားျပီး၊မည္သည့္အခ်ိန္တြင္မဆိုၾကိဳက္နွစ္
သက္သလိုအစာစားျခင္းနွင့္ေရေသာက္ျခင္းတို႔လုပ္ေစပါသည္။အစာေကြ်းစက္တြင္ထည့္ထားရမည့္အစာပမာဏမွာတဝက္ခန္ ့ျဖစ္ျပီး၊အစာစားခ်ိန္တြင္အစာမ်ားမဖိတ္က်ေစရန္လုပ္ေဆာင္ရပါမည္။ၾကက္ကေလးမ်ားအစာေကြ်းစက္အတြင္းသို ့မဝင္
ေစရန္ထီး၊ခြဲျခားသည့္အရာစသည္တို႔ကိုတပ္ဆင္သည့္ဖန္တီးလုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကိုျပဳလုပ္ပါမည္။ေသာက္ေရမွာအစဥ္အျမဲ
ထည့္ထားျပီး၊ေရခြက္တြင္ေရျဖည့္ေသာေခါင္းေလာင္းပုံစံေရေပးစက္မွာအစာနွင့္ၾကက္ေခ်းတို႔ဝင္ေရာက္မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္၊
တစ္ေန႔လ်ွင္တစ္ၾကိမ္သန္ ့ရွင္းေရးနွင့္လဲလွယ္ျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္ပါမည္။နို ့သီးေခါင္းပုံစံေရေသာက္ကိရိယာမွာနို ့သီးေခါင္းထိပ္ရွိေရစက္ကိုၾကည့္ျပီးၾကက္ကေလးမ်ားကေရကိုတိုက္ရိုက္ေသာက္မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္သန္ ့ရွင္းပါသည္။နို ့သီးေခါင္း
ပုံစံေရေသာက္ကိရိယာ၊ေခါင္းေလာင္းပုံစံေရေပးစက္တို႔နွစ္မ်ိဳးစလုံးကိုၾကက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနႈန္းအလိုက္တပ္
ဆင္ရမည့္အျမင့္နွင့္ေရအတိမ္အနက္တို႔ကိုညိွနိႈင္းခ်ိန္ဆပါမည္။

bruderChick guard: ေရေပးစက္

: အစာေသတၱာ

: ေရဇလုံျပား

Chick guardအတြင္းရွိအစာေကြ်းစက္နွင့္ေရေပးစက္တို႔ကိုေနရာခ်ထားပုံ

125

(2) ၾကက္ငယ္ (လတ္)~ ၾကက္ငယ္ (ၾကီး)အခ်ိန္ကာလ
[1] အစာေကြ်းစက္ကိုထိန္းသိမ္းျခင္း
ဤအခ်ိန္ကာလသို ့ေရာက္ရွိလာပါကအစာခြက္ထားရွိရန္ေနရာမ်ားမလုံမေလာက္ျဖစ္လာမည့္အတြက္ၾကက္
သေရတိုက္ပုံ စံၾကက္ေပါက္ေမြးျမဴကိရိယာျဖင့္ေမြးျမဴထားပါကၾကက္မ်ားကိုလႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္နိုင္ေသာေနရာဘက္တြင္
၊ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံျဖင့္ေမြးျမဴထားပါကchick guardကိုခ်ဲ ့၍အစာေကြ်းစက္တြင္ပါ
ေသာခြက္ကိုအသုံးျပဳ၍အစာကိုျဖည့္ထည့္ပါမည္။ထို ့ေနာက္၊ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံမွာေလွာင္အိမ္တြင္ေျမာင္းပုံစံအစာ
ခြက္ကိုအလ်ားလိုက္တပ္ဆင္ျပီး၊ေလွာင္အိမ္မွေခါင္းကိုထုတ္၍အစာစားေစရန္သင္ေပးရပါမည္။ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍
လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံမွာ chick guard ကိုမဖ်က္သိမ္းမီအထိ၊ကေတာ့ပုံစံအစာေကြ်းစက္သို ့ေျပာင္းလဲျပီး၊အ
စာေကြ်းေျမာင္းရွိသည့္ၾကက္ျခံမ်ားမွာလူ ့လက္ ျဖင့္အစာေကြ်းျခင္းမွအလိုအေလ်ာက္အစာေကြ်းျခင္းသို ့တျဖည္းျဖည္း
ခ်င္းေျပာင္းလဲသြားရပါမည္။အလိုအေလ်ာက္အစာေကြ်းျခင္းမွာအစာေျမာင္းကိုပိုက္လိုင္းတပ္ဆင္ထားေသာအစာေကြ်း
စက္ျဖစ္ျပီး၊ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံမွာေျမာင္းပုံစံအစာေကြ်းစက္သို ့၊ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံ
မွာဒယ္အိုးပုံစံအစာခြက္(ပန္းကန္ျပားပုံစံ)သို ့ေျပာင္းလဲပါမည္။
ၾကက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈနွင့္စားသည့္အစာပမာဏကိုၾကည့္ရႈျပီး၊အစာေကြ်းစက္ကိုထားရွိသည့္အျမင့္
နွင့္ေျမာင္း၊ကေတာ့အတြင္းတို႔ထည့္မည့္အစာပမာဏကိုခ်ိန္ဆရပါမည္။အလိုအေလ်ာက္အစာေကြ်းစက္၏အစာခြက္
မွာၾကက္ကေလးမ်ားလြယ္ကူစြာစားနုိင္ျပီး၊ညီမ်ွေသာအစာပမာဏရွိေနေစျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။ၾကက္သေရတိုက္
ပုံစံမွာ၊ၾကက္ကေလးမ်ားကအစာေကြ်းစက္(ေျမာင္း)ထဲသို့မဝင္နိုင္ေသာ္လည္း၊ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္
အစာေကြ်းပုံစံတြင္၊ၾကက္ကေလးမ်ားကအစာေကြ်းစက္ထဲသို ့မဝင္ေစရန္ထီးကဲ့သို႔ ခြဲျခားသည့္အရာျဖင့္ရစ္ပတ္ျခင္း
စသည့္ဖန္တီးလုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကိုျပဳလုပ္ပါမည္။
[2] ေရေပးစက္ကိုထိန္းသိမ္းျခင္း
ၾကက္မ်ားလႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္နိုင္ေသာေနရာသို ့မဟုတ္(ၾကက္ထည့္ေသာျခင္း)ကိုခ်ဲ ့ျခင္း၊ဖယ္ရွားျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္
ျခင္းနွင့္အလိုက္ေရေပးစက္အေရအတြက္ကိုတိုးခ်ဲ ့ျပီး၊အကြာအေဝးညီမ်ွစြာေနရာခ်ပါမည္။ၾကက္သေရတိုက္ပုံစံ
သို႔မဟုတ္ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံနွစ္မ်ိဳးစလုံးတြင္နို ့သီးေခါင္းပုံစံေရေသာက္ကိရိယာ၏
အေရအတြက္ကိုထည့္သြင္းစဥ္းစားျပီး၊နို ့သီးေခါင္း၏အျမင့္မွာၾကက္ကေလးမ်ား၏မ်က္လုံး၏အျမင့္ထက္အနည္းငယ္ျမွင့္
တင္၍၊ထို ့အျပင္လြယ္ကူစြာေရေသာက္နိုင္ရန္အတြက္ေရဖိအားကိုညိွနိႈင္းခ်ိန္ဆထားပါမည္။ ေျမျပင္ေပၚတြင္လႊတ္၍
လူကလက္ျဖင့္အစာေကြ်းပုံစံတြင္ေခါင္းေလာင္းပုံစံေရေပးစက္၏ပန္းကန္၏အျမင့္ကိုၾကက္ကေလးမ်ား၏ရင္ဘတ္အျမင့္
နွင့္ကိုက္ညီေအာင္ခ်ိန္ဆထားပါမည္။အထူးသျဖင့္အသားစားၾကက္(Broiler)အမ်ိဳးအစားမွာၾကက္မကေလးမ်ား၏ရင္ဘတ္
အျမင့္နွင့္ကိုက္ညီေစရန္ညိွထားပါမည္။ေသာက္သည့္ေရပမာဏတိုးပြါးလာမည္ျဖစ္သည့္အတြက္ေရေပးစက္ကိရိယာ
မ်ား(ေရေပးစက္၊ေရပိုက္၊အပိုတိုင္ကီစသည္)တို႔၏ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈကိုလည္းကာလအပိုင္းအျခားအလိုက္အခ်ိန္
မွန္စြာေဆးေၾကာျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။

3 ၾကက္ႏႈတ္သီးကုိ ျဖတ္ေတာက္ျခင္း(Debeak) နည္းလမ္း
ၾကက္ငယ္(လတ္)အရြယ္ကာလအတြင္းတြင္ ၾကက္ကေလးမ်ားၾကားတြင္ ဖင္ဆိတ္ျခင္းကုိ မၾကာမၾကာ ေတြ႕ရပါသည္။
ၾကက္ကေလးမ်ား ငယ္ေသးသည့္အခ်ိန္မွာေတာ့ အျမီးနားတစ္ဝုိက္မွာ ဒဏ္ရာရရံုံေလာက္ျဖင့္ ၿပီးေသာ္လည္း
ဥစတင္မဥခင္အရြယ္ေရာက္လွ်င္ အူမ်ားအထိ ဆိတ္ထုတ္သည္က မ်ားၿပီး အခ်ိန္တုိအတြင္းတြင္ မထင္ထားေလာက္သည့္
ထိခုိက္ဆံုး႐ံႈးမႈကုိ ခံရပါသည္။ထုိထိခုိက္ဆံုး႐ံႈးမႈကုိ ကာကြယ္တားဆီးႏုိင္ရန္အတြက္ ၾကက္ႏႈတ္သီးျဖတ္ျခင္း(Debeak)ကုိ ျပဳလုပ္ျခင္းမွာ ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။

126

ၾကက္ႏႈတ္သီးကုိ ျဖတ္ေတာက္ျခင္း(Debeak)မွာ ၾကက္ႏႈတ္သီးျဖတ္သည့္ကိရိယာ (Debeaker) ကုိ သံုး၍ အေပၚေအာက္
ႏႈတ္သီးကုိ ကင္၍ျဖတ္ျခင္းျဖစ္ၿပီး ဥစားၾကက္မ်ားတြင္မူ 3~10ရက္သားအရြယ္တြင္ ျပဳလုပ္သည္ကမ်ားသည္။Broiler မွာ
1 ရက္သား သုိ႔မဟုတ္ တတ္ႏုိင္သေလာက္ အေစာပုိင္း ရက္သားအရြယ္တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ္လည္း
ဥေဖာက္သည့္ေနရာတြင္ ျပဳလုပ္လာခဲ့သည့္အခါလည္း ရွိသည္။
ၾကက္ႏႈတ္သီးကုိ ျဖတ္လွ်င္ အက်င့္ဆုိးျဖစ္ပြါးျခင္းကုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းႏွင့္အတူ အစာ ဖိတ္စင္မႈ နည္းလာပါမည္။
အရြယ္ေရာက္သည့္ၾကက္ျဖစ္ၿပီးေနာက္မွာ ၾကက္ဥစားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ၾကက္ဥဆံုး႐ံႈးမႈမွာ ေလ်ာ့နည္းလာပါမည္။

ၾကက္ႏႈတ္သီးျဖတ္ျခင္း(Debeak) ၏ အေျခအေန

4 ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုင္းျခင္း
ကိုယ္အေလးခ်ိန္သည္ဥစားၾကက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေနနွင့္ထို့ေနာက္ပိုင္းၾကက္ဥဥနိုင္သည့္အင္
အားကိုအျပည့္အဝရွိေစရန္အတြက္သိသာထင္ရွားျပီး၊နိႈင္းယွဥ္အသုံးခ်ရန္လြယ္ကူေသာအညႊန္းဂဏန္းျဖစ္သည့္အတြက္ၾကက္
ကေလးမ်ားထဲမွက်ပန္းေရြးခ်ယ္၍1ပတ္~2ပတ္ျခားတြင္မျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ပါမည္။ထို ့အျပင္၊အသားစားၾကက္ကိုေရာင္းခ်ေ
ရာင္းခ်မည့္ရာတြင္အသားစားၾကက္ကေလးမ်ား၏တိုးလာသည့္ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုသိရွိေနရန္အေရးၾကီးပါသည္။
ၾကက္ဥစတင္ဥခ်ိန္4ပတ္ျခားခန္ ့တြင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုတိုင္းျပီး၊အာဟာရဓာတ္မ်ားမ်ားျပားလြန္းျခင္းနွင့္မလုံမေလာက္
ျဖစ္ျခင္းတို႔မရွိဘဲသင့္တင့္စြာစားေသာက္ေနနိုင္ျခင္းရွိ/မရွိကိုသိနိုင္ရန္အတြက္လည္းကိုယ္အေလးခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈကိုတုိင္း
တာထားရန္လိုအပ္ပါသည္။အရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္၏ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုင္းတာျခင္းမွာၾကက္တစ္ေကာင္ခ်င္းစီကိုသတ္သတ္
စီတိုင္းတာျခင္းသည္အသင့္ေတာ္ဆုံးျဖစ္ပါသည္။

5 အစာလက္ခံထည့္သြင္းျခင္း၊သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းျခင္းနွင့္အသုံးျပဳရာတြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
(1) အစာလက္ခံထည့္သြင္းျခင္း
အစာတိုင္ကီသို ့မဟုတ္ဂိုေဒါင္ကိုအစာမထည့္မီသန္ ့ရွင္းေရးလုပ္ထားျပီးအစာထည့္သြင္းလာသည့္ကားကိုၾကက္ျခံဝင္ေပါက္
စသည္တို႔တြင္သင့္ေတာ္ေသာပိုးသတ္ျခင္းကိုမျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ရပါမည္။အစာမွာ၎တို႔၏အျမင္ပုံသဏၭာန္၊အေရာင္၊
အရသာနွင့္အရည္အေသြးတို႔ပုံမွန္ျဖစ္ေနျခင္း၊အစာမဟုတ္ေသာအရာမ်ားမပါဝင္ေနျခင္း၊အစာအဆိပ္ျဖစ္ေစေသာဗက္တီးရီး
ယားပိုး(salmonella)ရွိ/မရွိကိုကာလအပိုင္းျခားအလိုက္အခ်ိန္မွန္စစ္ေဆးမႈျပဳလုပ္ေနျပီးထိုစစ္ေဆးခ်က္ရလဒ္မ်ားနွင့္စက္ရံုမွ

127

ထုတ္သြင္းေသာအစာျဖစ္ေနျခင္းတို႔လိုအပ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊အစာတြင္ေရာစပ္ထားသည့္သဘာဝကိုအတုျပဳ၍လုပ္ေဆာင္
ထားေသာအစာျဖည့္စြက္ပစၥည္းမ်ားသို ့မဟုတ္သဘာဝကိုအတုျပဳ၍လုပ္ေဆာင္ထားေသာအစာျဖည့္စြက္ေဆးမ်ား၏အမည္နွင့္ကန္ ့သတ္ထားသည့္ထုတ္သြင္းအခ်ိန္ကာလတို႔ကိုသိရွိေနျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။
(2) အစာသိုေလွာင္သိမ္းဆည္းျခင္း
အစာကိုဝယ္ယူရာတြင္ာၾကိဳတင္သတ္မွတ္စီစဥ္ထားၿပီးအခ်ိန္ၾကာရွည္စြာသိုေလွာင္ထားျခင္းတို႔မရွိေစရန္သတိျပဳရပါမည္။
အစာမွာမႈိတက္ျခင္းစသျဖင့္အညစ္အေၾကးမ်ားမရွိျခင္း၊အစာအတြင္းတြင္ပါဝင္ေသာအာဟာရဓာတ္မ်ား(ပရိုတင္းဓာတ္နွင့္
အဆီဓာတ္စသည္)ဓာတ္ေျပာင္းလဲေနျခင္း(ပ်က္စီးေနျခင္း)မရွိျခင္း၊ထို ့အျပင္ vitamin premix စသည္ျဖင့္အတုျပဳလုပ္
ထားေသာအစာျဖည့္စြက္ပစၥည္း(ေဆး)စသည္တို႔မွာေအး၍ေမွာင္ေသာေနရာတြင္သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းရန္လိုအပ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ဂိုေဒါင္တြင္ၾကြက္မ်ားနွင့္ၾကြက္ေခ်းမ်ားစသည္တို႔မရွိေစရန္အေရးႀကီးပါသည္။
(3) အစာကိုအသုံးျပဳျခင္း
ေကြ်းသည့္အစာမ်ားမွာသင့္ေတာ္ေသာအစာဖြဲ ့စည္းပုံျဖင့္စီစဥ္ျပဳလုပ္ထားေသာအစာျဖစ္ျပီး၊ေမြးျမဴေရးျခံတြင္အစာျဖည့္
စြက္ပစၥည္းကိုျဖည့္စြက္မည္ဆိုပါက၊အစာတြင္ညီမ်ွစြာေရာစပ္ေစရန္ျပဳလုပ္ရျခင္းနွင့္အစာမ်ားကိုမွန္ကန္ေသာနည္းလမ္းနွင့္သင့္
ေတာ္ေသာပမာဏအတိုင္းေကြ်းေနျခင္းျဖစ္သည္မွာအေရးၾကီးပါသည္။အထူးသျဖင့္၊ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားစတင္ထည့္သြင္း
ျပီးေနာက္တြင္ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုင္းတာျခင္းကိုတစ္ပတ္ျခားစီတြင္လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ၾကက္၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးမႈအေျခအေန
နွင့္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ထုတ္လုပ္ျခင္းအဆင့္မ်ားအလိုက္အစာေကြ်းသည့္အစီအစဥ္(အစာေကြ်းစနစ္)အလိုက္စာအမိ်ဳးအစားတစ္
မ်ိဳးခ်င္းစီကိုေကြ်းနိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ထို ့အျပင္၊ၾကက္မွထုတ္လုပ္နိုင္ေသာ(ၾကက္ဥ၊ၾကက္သား)တို႔၏အရည္အေသြးတြင္တိုက္
ရိုက္အကိ်ဳးသက္ေရာက္မႈရွိနိုင္ေသာသဘာဝကိုအတုျပဳ၍လုပ္ေဆာင္ထားေသာအစာျဖည့္စြက္ပစၥည္းမ်ား၏ကန္ ့သတ္ထား
သည့္ထုတ္သြင္းအခ်ိန္ကာလကိုတိတိက်က်လိုက္နာျပီး၊အစာ၏အရည္အေသြး(အျမင္ပုံသဏၭာန္၊အေရာင္၊အရသာ၊မိႈတက္ျခင္း၊
ပုပ္သိုးေျပာင္းလဲေနျခင္း)ကိုသတိျပဳ၍ေကြ်းရန္မွာအေရးၾကီးပါသည္။
အစာေကြ်းထိန္းသိမ္းမႈမွတ္တမ္းကိုအနည္းဆုံး2နွစ္သိမ္းထားရန္လိုအပ္ပါသည္။

6 အပူခ်ိန္ျမင့္မားေနခ်ိန္တြင္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ
လြတ္လပ္စြာလႊတ္ထားေသာဥစားၾကက္ျခံ၏ေႏြရာသီ၏အပူခ်ိန္သည္ 32 ~ 33˚C ခန္႔ျဖစ္ေသာ္လည္းအပူရွိန္ေၾကာင့္
ေသသည့္ၾကက္မ်ား ရွိပါသည္။အမိုးနွင့္နံရံတို႔ကေနေရာင္ျခည္ျဖင့္အပူေပးခံရျပီးေနာက္အပူခံထားေသာ ေျမၾကီးမွျပန္လွန္ေသာ
ျဖာထြက္အပူရွိန္ကိုခံရေသာေၾကာင့္ျပင္ပအပူခ်ိန္ထက္5˚Cနွင့္အထက္ျမင့္မားေသာအခ်ိန္မ်ားရွိပါသည္။ထို ့အျပင္၊ၾကက္
မ်ား၏ခႏၶာကိုယ္အနီးအနားမွာပိုမိုအပူခ်ိန္ျမင့္မားပါသည္။ထို ့အတြက္ေၾကာင့္အပူဒဏ္မွကာကြယ္ရန္နည္းလမ္းမ်ားလိုအပ္ပါ
သည္။လြတ္လပ္စြာလႊတ္ထားေသာဥစားၾကက္ျခံတြင္ေလဝင္ေလထြက္လမ္းေၾကာင္းေကာင္းေစရန္ျပဳလုပ္ျပီး၊ေလမထြက္ပါ
က(ပန္ကာ)ျဖင့္ေလတိုက္ႏႈန္းကိုတစ္စကၠန္ ့လ်ွင္0.5~0.8mခန္ ့ျဖင့္ေလုပ္ေဆာင္ေပးပါမည္။ သစ္ပင္မ်ားျဖင့္ေလာင္းရိပ္က်ေစ
ရန္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ေနေရာင္ျခည္တိုက္ရိုက္က်ျခင္းတို႔ကိုေရွာင္ၾကဥ္ေပးပါမည္။ၾကက္ျခံအတြင္းတြင္ေရမႈန္ဖ်န္းျခင္းျပဳလုပ္ျခင္းသည္
လည္းအပူခ်ိန္ကိုေကာင္းစြာနိွမ့္ခ်နိုင္ပါသည္။ၾကက္ျခံအတြင္း၏အပူခ်ိန္ျမင့္မားလာလွ်င္ ေရအပူခ်ိန္လည္းျမင့္မားလာျပီး၊
ပူေႏြးသြားေသာေရကိုမေသာက္ေသာေၾကာင့္၊ျဖစ္ႏုိင္လွ်င္ ့ေအးေသာေရကိုတိုက္ပါမည္။
ျပတင္းေပါက္မရွိေသာၾကက္ျခံတြင္အပူခ်ိန္ကိုညီမွ်စြာရွိေစရန္နွင့္ျပင္ပအပူခ်ိန္ထက္နိမ့္က်ေစရန္ေလဝင္ေလထြက္
ေကာင္းေအာင္ျပဳလုပ္သည့္နည္းလမ္းကိုသာမန္နည္းလမ္းမ်ားဖန္တီးလုပ္ေဆာင္ပါမည္။အမ်ားအားျဖင့္ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းေအာင္
လုပ္ေဆာင္သည့္ေလပမာဏကိုတိုးျမွင့္ျပီး၊ၾကက္မ်ား၏ခႏၶာကိုယ္တြင္ခံစားရေသာအပူခ်ိန္ကိုေလ်ာ့ခ်ပါမည္။ထိုကဲ့သို ့လုပ္

128

ေဆာင္ရန္မွာအမိုးနွင့္နံရံတို႔၏အပူဒဏ္ျဖတ္ေတာက္ႏိုင္ၿပီးအပူဒဏ္ျဖတ္ေတာက္နိုင္ႏႈန္းျမင့္မားသေလာက္ျပင္ပအပူခ်ိန္၏
အကိ်ဳးသက္ေရာက္မႈနည္းပါးမည္ျဖစ္ပါသည္။
Broiler မ်ားအတြက္မွာ ေႏြရာသီ၏အပူကာကြယ္ရန္လုပ္ေဆာင္ခ်က္မွာ အေရးႀကီးေသာ
ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈျဖစ္သည္။ထုိအထဲတြင္ ေလဝင္ေလထြက္မွာ ၾကက္ကေလးမ်ား၏ အသက္ေသြးေၾကာျဖစ္သည္။
ထုိ႔အတြက္ အပူခ်ိန္ အလြန္ျမင့္မားေသာ ကာလမွာ ပန္ကာမွ ပုိက္လုိင္းျဖင့္ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး တုိက္ရုိက္
ျခံအတြင္းသုိ႔ ေလပုိ႔သည့္နည္းလမ္းကုိ သံုးသည္။ တဖန္ေန႔လည္ဖက္ အပူခ်ိန္အျမင့္ဆံုးအခ်ိန္တြင္ ေရျဖန္းၿပီး
ထုိအေငြ႕ပ်ံေသာ အပူျဖင့္ ျခံအတြင္းအပူခ်ိန္ကုိ ေလွ်ာ့ခ်သည္။ အပူခ်ိန္အလြန္ျမင့္၍ အပူေၾကာင့္ေသဆံုးျခင္းမွာ
အသားထုတ္ရန္နီးေနေသာ အရြယ္ေရာက္သည့္အေကာင္မ်ားတြင္ ျဖစ္လြယ္သည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ၾကက္ခႏၶာကုိယ္
အနီးဝန္းက်င္မွာ ျခံအပူခ်ိန္ထက္ပင္ 5℃ နီးပါး ျမင့္တက္ေနသည္။ အပူေၾကာင့္ေသဆံုးျခင္းမွာ
ရုတ္တရက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္၊ အပူခ်ိန္ျမင့္ေသာေန႔တြင္ ေစာလ်င္စြာ တံု႔ျပန္လုပ္ေဆာင္မႈျပဳလုပ္ရန္ အေရးႀကီးသည္။

7 ေအးေသာအခ်ိန္တြင္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ
လြတ္လပ္စြာလႊတ္ထားေသာၾကက္ျခံတြင္လိုက္ကာစသည္တို႔ျဖင့္ေလေအးမ်ားမဝင္လာေစရန္ျပဳလုပ္သည့္တုံ ့ျပန္မႈမ်ား
လိုအပ္ပါသည္။အလံုပိတ္ျဖစ္ၿပီးေလဝင္ေလထြက္မရွိေစရန္လည္းျပဳလုပ္ပါမည္။ျပတင္းေပါက္မရွိေသာၾကက္ ျခံမ်ားတြင္ေလဝ
င္ေလထြက္ေကာင္းေအာင္ျပဳလုပ္သည့္ေလပမာဏကိုေလ်ာ့ခ်ေသာ္လည္းေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းေစရန္အတြက္သတိျပဳရန္
လိုအပ္ပါသည္။

8 ၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးကိုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။
ေမြးျမဴေရးၾကက္မ်ားတြင္ခႏၶာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းမ်ား ညစ္ပတ္ေနျခင္းေျခေထာက္မ်ားအားနည္းေနျခင္း၊ပုံမွန္မဟုတ္
ေသာအသက္ရႈအသံ၊လမ္းေလ်ွာက္ပုံနွင့္ေဆးဘက္ဆိုင္ရာလကၡာမ်ားရွိ/မရွိကိုၾကည့္ရႈျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။ၾကက္အမိ်ဳးအ
စားအလိုက္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနသည့္ရက္၊အရြယ္နွင့္သင့္ေတာ္သည့္အပူခ်ိန္၊စိုထိုင္းမႈ၊ေလဝင္ေလထြက္တို႔ရရွိရန္ျပဳလုပ္ျခင္းျပဳစု
ပ်ိဳးေထာင္ေနသည့္ရက္၊အရြယ္နွင့္အပူခ်ိန္(အခန္းအပူခ်ိန္)နွင့္သင့္ေတာ္ေသာေလဝင္ေလထြက္ရရွိရန္ျပဳလုပ္ျခင္းထို့အျပင္ျပဳစု
ပ်ိဳးေထာင္ေနသည့္ရက္၊အရြယ္နွင့္အလိုက္ေမြးျမဴထားသည့္ေနရာအက်ယ္အဝန္းရွိေစရန္လုိအပ္ပါသည္။
စီမံခန္ ့ခဲြသူသည္ေမြးျမဴခန္းကိုေန႔စဥ္ၾကည့္ရႈျပီး၊ပုံမွန္အေျခအေနမဟုတ္ေသာၾကက္မ်ားနွင့္ေသဆုံးေနေသာၾကက္မ်ား
ရွိ/မရွိကိုၾကည့္ရႈျပီး၊အပူခ်ိန္၊စိုထိုင္းမႈ၊ေလဝင္ေလထြက္ပမာဏတို႔ကိုတိုင္းတာျပီးအစာနွင့္ေသာက္ေရတို႔သင့္ေလ်ာ္စြာထားရွိ
ျခင္းရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးရပါမည္။

9 ၾကက္ဥစုေဆာင္းျခင္းနွင့္တင္ပို ့ေရာင္းခ်ျခင္း
ၾကက္ဥသည္မ်ားေသာအားျဖင့္မနက္ပိုင္းတြင္ဥသည္။ၾကက္ဥစုေဆာင္းျခင္း>ၾကက္ဥေရြးခ်ယ္ျခင္း>ၾကက္ဥစစ္ေဆးျခင္း
>ၾကက္ဥသန္႔စင္ျခင္း>တင္သြင္းပို့ေဆာင္ျခင္းစသည့္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားသည္ဥစားၾကက္ေမြးျမဴေရးၾကက္ျခံ၏ၾကီးမားမႈ၊ရွိေသာအ
ေဆာက္အအုံအမ်ိဳးအစားနွင့္မသက္ဆိုင္ဘဲၾကက္ျခံအလုံးစုံတြင္လုပ္ေဆာင္ျပီး၊အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ဥစုေဆာင္းစက္၊အလိုအ
ေလ်ာက္ၾကက္ဥေရြးခ်ယ္စက္နွင့္အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ဥေဆးစက္စသည့္စက္မ်ားထားရွိျခင္းရွိ/မရွိျဖင့္စက္လုပ္ငန္းသို ့မဟုတ္
လက္လုပ္ငန္းစသည္ခြဲျခားနိုင္ပါသည္။
ၾကက္ဥစုေဆာင္းရာတြင္ၾကက္ဥအခ်င္းခ်င္းထိမိျခင္း၊ၾကက္ကၾကက္ဥကိုထိခိုက္ေစျခင္း(ၾကက္ဥကိုစားျခင္း)၊ညစ္
ေၾကးေ စျခင္း(ဖင္ညစ္ေၾကးေနျခင္း)တို႔မရွိေစရန္ခ်က္ခ်င္းစုေဆာင္းျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။မ်ားေသာအားျဖင့္ပြန္းပဲ့ရာ
မ်ားပုံသဏၭာန္မေကာင္းသည့္ၾကက္ဥမ်ားစသည့္အေျခအေနဆိုးရြားေသာၾကက္ဥမ်ားကိုဖယ္ရွားျပီး၊ၾကက္ဥဗန္းတြင္ထည့္

129

၍တင္ပို ့ေရာင္းခ်ပါသည္။ေမြးျမဴေရးလုပ္ေဆာင္သူမ်ားကၾကက္ဥေဆးေၾကာျခင္း၊ၾကက္ဥေရြးခ်ယ္ျခင္း(စံနႈန္းအရြယ္
အစားျဖင့္ေရြးခ်ယ္ျခင္း)ကိုလုပ္ေဆာင္ျပီးထုပ္ပိုး၊ေသတၱာတြင္ထည့္၍ဝယ္ယူသူမ်ား၏အိမ္သို ့ပို ့ေဆာင္ျခင္းနွင့္တိုက္
ရိုက္ေရာင္းခ်ျခင္းစသည့္နည္းမ်ားရွိပါသည္။ဥစားၾကက္ၾကက္ျခံနွင့္အနီးကပ္ရွိေနေသာGPစင္တာ(ၾကက္ဥစုေဆာင္းျခင္း၊
ၾကက္ဥေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ၾကက္ဥေဆးျခင္း၊ထုပ္ပိုးျခင္းတို႔လုပ္ေဆာင္သည့္အေဆာက္အအုံ)သို ့ၾကက္ဥစုေဆာင္းျခင္းလိုင္းကဆက္
ေနေသာအေဆာက္အအုံအမ်ိဳးအစားကိုin-line systemဟုေခၚပါသည္။
တင္ပို ့ေရာင္းခ်ျခင္းမျပဳလုပ္မီျဖစ္ေသာၾကက္ဥမ်ားကိုၾကက္ျခံမွေဝးကြာေသာေနရာတြင္ထား၍သိုေလွာင္သိမ္းဆည္း
ထားသည့္ေနရာ၏အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းမႈမွာျပင္ပအပူခ်ိန္နွင့္နိႈင္းယွဥ္ရာတြင္ၾကက္ဥတြင္ေရစက္မ်ားမကပ္ေစသည့္အပူခ်ိန္
ေလာက္ျဖစ္ေစရန္ညိွနိႈင္းခ်ိန္ဆပါမည္။သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းရမည့္ကာလကိုတတ္နိုင္သေရြ ့တိုေတာင္းေစရန္လုပ္ေဆာင္ပါမည္။
လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္သူသည္လုပ္ငန္းမလုပ္ေဆာင္မီလက္ေခ်ာင္းစသည္တို႔ကိုေဆးေၾကာျခင္း၊ပိုးသတ္ျခင္းတို႔ကိုလုပ္ေဆာင္
ရပါမည္။ေဆးေၾကာျပီးပိုးသတ္ထားေသာၾကက္ဥစုေဆာင္းသည့္ျခင္းေတာင္းသို့မဟုတ္ၾကက္ဥထည့္လင္ပန္း၊ၾကက္ဥထည့္
ကုန္ေသတၱာတို႔ကိုအသုံးျပဳပါမည္။ၾကက္ဥစုေဆာင္းစက္ကိရိယာ၊စက္ယနၱရားတို႔မွန္ကန္စြာလႈပ္ရွားျခင္းရွိ/မရွိကိုစစ္ေဆးျပီး
၊သင့္ေတာ္ေသာျပင္ဆင္မႈကိုလုပ္ေဆာင္ရန္လိုအပ္ပါသည္။အလိုအေလ်ာက္ၾကက္ဥစုေဆာင္းစက္ယနၱရားမ်ားကိုအခ်ိန္ကာ
လအပိုင္းအျခားအလိုက္အခ်ိန္မွန္စြာစစ္ေဆးျခင္း၊ေဆးေၾကာျခင္း၊ပိုးသတ္ျခင္းတို႔လုပ္ေဆာင္ပါမည္။လက္ျဖင့္စုေဆာင္းပါက၊
လတ္ဆတ္မႈကိုထိန္းသိမ္းနိုင္ရန္အတြက္တတ္နိုင္သေရြ ့တစ္ရက္အတြင္းအၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာစုေဆာင္းပါမည္။ အသားစားၾကက္(Broiler) ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)ျခင္း
ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)ျခင္း မျပဳမီ 7ရက္ မွာ ေဆးဝါးမပါေသာအစာ(ဘက္တီးရီးယားပုိးသတ္ေဆးမ်ား မပါေသာအစာ)ကုိ ေကြၽးပါသည္။ ေမြးျမဴေနစဥ္အတြင္း
ဘက္တီးရီးယားပုိးသတ္ေဆးမ်ား ေကြၽးေနသည့္အခါမွာမူ ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)ျခင္း
ျပဳရန္သတ္မွတ္ကာလကုိ ေက်ာ္လြန္လ်က္ရွိေၾကာင္းကုိ စစ္ေဆးအတည္ျပဳပါမည္။
အလင္းေရာင္မွာ ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)ျခင္း မျပဳမီ 7ရက္မွစ၍ 24နာရီမီးထြန္းထားပါမည္။ ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)ရန္ စီစဥ္ထားေသာ အခ်ိန္ ၏ 12နာရီအလုိမွစ၍ အစာေကြၽးျခင္းကုိ
ရပ္ပါမည္(အစာရပ္ျခင္း)။ ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)မည္အခ်ိန္ႏွင့္ညိႇ၍ ၾကက္ဖမ္းျခင္းကုိ စတင္ေသာ္လည္း စလုတ္ထဲတြင္
အစာက်န္ျခင္းရွိမရွိကုိ စစ္ေဆးရင္း ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈမေကာင္းေသာၾကက္ ႏွင့္ သိသာထင္ရွားစြာ ကုိယ္ခႏၶာက ညစ္ေပေနေသာ
ၾကက္ကုိ ဖယ္ထားၿပီး က်န္းမာေသာ ၾကက္ ႏွင့္ သန္႔ရွင္းေသာၾကက္ကုိ ေရာင္းထုတ္(အသားထုတ္)သည္။

 အေဆာက္အအုံ၊တပ္ဆင္ထားသည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားကိုေရရွည္အသုံးျပဳနိုင္ရန္ထိန္းသိမ္းျခင္း၊က်န္းမာ
ေရးနွင့္ညီညြတ္ေစရန္သန္ ့ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္း
အေဆာက္အအုံမ်ားတို႔မွာၾကက္ျခံ၊အစာသိုေလွာင္သိမ္းဆည္းသည့္အေဆာက္အအုံ၊သဘာဝပစၥည္းမ်ားေရာစပ္ေျမဩ
ဇာသိုေလွာင္သိမ္းဆည္းသည့္အေဆာက္အအုံ၊စြန္ ့ပစ္ပစၥည္းမ်ားသိုေလွာင္သိမ္းဆည္းသည့္အေဆာက္အအုံ၊ဆက္စပ္အ
ေဆာက္အအုံမ်ားျဖစ္ျပီး၊ၾကက္မ်ားကိုသန္ ့ရွင္းစြာျပဳစုပ်ိဳးေထာင္နိုင္ေစရန္ေနရာခ်ထားျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။တပ္ဆင္ထား
ေသာပစၥည္းကိရိယာမ်ားပ်က္စီးျခင္း၊အဆင္မေျပျခင္းတို႔မရွိေစျခင္းအျပင္ဖုန္တက္ေနျခင္းနွင့္အညစ္အေၾကးေပက်ံေနျခင္းစ
သည့္မသန္ ့ရွင္းမႈမ်ားမရွိေစရန္ေန႔စဥ္နွင့္အမ်ွထိန္းသိမ္းရန္လိုအပ္ပါသည္။

130

6

အျခား

① ၿပိဳင္ျမင္း
1 က်န္းမာေရးထိန္းသိမ္းျခင္း
(1) ကုိယ္အပူခ်ိန္(စအုိဝမွတုိင္းေသာ ကုိယ္အပူခ်ိန္)ပ်မ္းမွ်အပူခ်ိန္မွာ 37.5~38.4℃ ျဖစ္သည္။ 38.5℃ ႏွင့္အထက္ရွိလွ်င္ ကုိယ္ပူသည္ဟုသတ္မွတ္သည္။
(2) ေျခ4ေခ်ာင္း စစ္ေဆးျခင္း
ေျခ4ေခ်ာင္းမွာ ဒဏ္ရာမွ ဘက္တီးရီးယားေရာဂါကူးစက္မႈျဖစ္ၿပီး ေရာင္လြယ္ကာ စခန္းသြင္းေလ့က်င့္မႈတြင္
အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္သည့္အခါလည္း ရွိသည္။ စားက်က္တြင္ လႊတ္ျခင္း၊ စခန္းသြင္းေလ့က်င့္ျခင္း မတုိင္မီတြင္ ေသခ်ာစြာ
စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈၿပီး ဒဏ္ရာရွိလွ်င္ ေစာလ်င္စြာ ကုသမႈမွာ အေရးႀကီးသည္။

2 ခြါတပ္ဆင္ျခင္း
・စခန္းသြင္းေလ့က်င့္မႈ တုိးတက္လာလွ်င္ ခြါ၏တုိက္စားမႈမွာ ပုိ၍ျပင္းထန္လာျခင္းေၾကာင့္ ခြါကုိ ကာကြယ္ေပးရန္အတြက္
သံခြါ တပ္ဆင္သည္။
・သံခြါလဲလွယ္သည့္ အႀကိမ္ေရမွာ ပံုမွန္အားျဖင့္ 3ပတ္ၾကာမွ 1လ ျဖစ္သည္။

3 စားက်က္ေျမထိန္းသိမ္းမႈ
(1) ျမက္ရိတ္ျခင္း
စားက်က္ေျမမွာ ပံုမွန္ ျမက္မ်ားကုိ တုိေစမည့္ ျမက္ရိတ္ျခင္းကုိ ျပဳလုပ္သည္။
ျမင္းမ်ားမွာ ျမက္ပင္အတုိကုိ ႏွစ္သက္ေသာေၾကာင့္ ပုိစားလာၿပီး ေပါင္းျမက္ရွင္းလင္းမႈႏွင့္ ဆက္စပ္သြားသည္။
(2) က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေစရန္သန္႔ရွင္းစြာ ထိန္းသိမ္းျခင္း
စားက်က္ေျမရွိ ျမင္းေခ်းမ်ားကုိ သိမ္းကာ ပုိးမႊားမ်ားကူးစက္ျပန္႔ပြားျခင္းကုိ တားဆီးမည္။

4 ေမြးျမဴေရးစီမံလုပ္ေဆာင္မႈ၏အဓိကအခ်က္
(1) ျမင္းေဖာက္သည့္ျမင္းေမြးျခံစီမံလုပ္ေဆာင္မႈ
・မိခင္ျမင္း၊ျမင္းငယ္တို႕အား ပံုမွန္အားျဖင့္ စားက်က္တြင္လႊတ္၍ထိန္းသိမ္းမႈျပဳသည္။ အဓိက ေမြးျမဴသည့္ ဟုိကုိင္းဒုိးမွာ
ေဆာင္းရာသီအပူခ်ိန္ နိမ့္ၿပီး ႏွင္းမ်ားစုပံုေနသည္ကမ်ားေသာေၾကာင့္ ေဆာင္းရာသီတြင္ ေန႔ခင္းတစ္ခုတည္း လႊတ္ကာ
အျခားအခ်ိန္မ်ားတြင္ ျခံတြင္ေမြးသည့္ ေန႔ခင္းစားက်က္လႊတ္ျခင္း၊ က်န္ရာသီမ်ားမွာ ေန႔ခင္း သတ္မွတ္အခ်ိန္သာ
ျခံတြင္ေမြးၿပီး အျခားအခ်ိန္မ်ားတြင္ စားက်က္လႊတ္ေမြးသည့္ ေန႔ညစားက်က္လႊတ္ျခင္း၊ ညဖက္စားက်က္လႊတ္ျခင္းကုိ
ျပဳလုပ္သည္ကမ်ားသည္။
・ျခံတြင္ေမြးခ်ိန္တြင္မူ အစာအဆီအႏွစ္ကုိ ေကြၽးေသာ္လည္း၊ ႏုိ႔လုိက္သည့္ကာလ၊ကုိယ္ဝန္ေႏွာင္းပုိင္းကာလရွိမိခင္ျမင္းကုိမူ
ေကြၽးသည့္အစာပုိတုိးသည္။
・စားက်က္လႊတ္ျခင္းကုိ အုပ္လုိက္ ျပဳလုပ္ေသာ္လည္း ႏုိ႔ျပတ္ၿပီးျမင္းငယ္မ်ားကုိမူ အထီးအမခြဲ၍ စားက်က္လႊတ္သည္။

131

ေန႔ခင္းစားက်က္လႊတ္ျခင္း

ညဖက္စားက်က္လႊတ္ျခင္း

(2) ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္သည့္ ျမင္းေမြးျခံ
・လူစီးေလ့က်င့္မႈ ျပင္းအားႏွင့္အညီ အစာအဆီအႏွစ္ ေကြၽးသည့္ပမာဏကုိ တုိးသြားသည္။
・လူစီးေလ့က်င့္မႈ တုိးတက္လာသည့္ျမင္းမွာ ခြါတြင္ သံခြါတပ္ေသာေၾကာင့္ အျပန္အလွန္ေဆာ့ကစားရင္း ဒဏ္ရာမရေစရန္
အုပ္လုိက္စားက်က္လႊတ္ျခင္းကုိ မျပဳလုပ္ပဲ 1ေကာင္ခ်င္းစီ စားက်က္ေျမအေသး (ျမင္းျခံ)တြင္ စားက်က္လႊတ္ျခင္းမွာ
ပံုမွန္ျဖစ္သည္။

132

② ပ်ားေမြးျမဴေရး
1 ႏွစ္တာလုပ္ငန္းစဥ္ အစီအစဥ္(နမူနာ)ရာသီဥတု

လ

１ေဆာင္းရာသီ

ေႏြဦးရာသီ

ေႏြရာသီ

２ေဆာင္းရာသီ

ပ်ားအံုအတြင္းရွိ ပ်ားရည္စစ္ေဆးျခင္း၊ ပ်ားအိမ္ အတြင္းရွိ အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း
ပ်ားအံုအတြင္းရွိ ပ်ားရည္စစ္ေဆးျခင္း၊ ပ်ားေမြးျမဴေရး ကိရိယာမ်ား ပုိးသတ္ျခင္း၊ျပင္ဆင္ျခင္း၊
ပ်ားအိမ္ အတြင္းရွိ ပ်ားမ်ားစစ္ေဆးျခင္း၊ အစာ၊ေဆးေကြၽးျခင္း

３ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ ပ်ားသလက္ေဘာင္ ကုိတုိးျခင္း၊ ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ ပ်ားမ်ားစစ္ေဆးျခင္း

４ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ ပ်ားသလက္ေဘာင္ ကုိတုိးျခင္း၊ ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ ပ်ားမ်ားစစ္ေဆးျခင္း

５ပ်ားရည္ ယူျခင္း

６ပ်ားရည္ ယူျခင္း

７ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ အစာ၊ေဆးေကြၽးျခင္း

８ေဆာင္းဦးရာသီ

လုပ္ငန္းအေၾကာင္းအရာ

ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ အစာ၊ေဆးေကြၽးျခင္း၊ ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ
ပ်ားသလက္ေဘာင္မ်ားေလွ်ာ့ျခင္း၊ ပဒူေကာင္မ်ားဖယ္ရွားျခင္း

９အစာေကြၽးျခင္း၊ ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ ပ်ားသလက္ေဘာင္မ်ားေလွ်ာ့ျခင္း၊ ပဒူေကာင္မ်ားဖယ္ရွားျခင္း

10အစာ၊ေဆးေကြၽးျခင္း၊ ပ်ားသလက္ေဘာင္မ်ားသိမ္းျခင္း၊ ပဒူေကာင္မ်ားဖယ္ရွားျခင္း

11အစာေကြၽးျခင္း

12ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ အပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း

ပဒူေကာင္=ပ်ားမ်ား၏ရန္သူ

2 အဝတ္အစား
ပ်ားအိမ္အတြင္းရွိ ပ်ားမ်ားစစ္ေဆးျခင္း၊ပ်ားရည္ယူျခင္းလုပ္ငန္း စသည္တုိ႔ကုိ လုပ္ခ်ိန္တြင္မူ မ်က္ႏွာဖံုးအဝတ္(မ်က္ႏွာ
အကာအကြယ္)၊လက္အိတ္တုိ႔ကုိဝတ္ၿပီး အေရျပားကုိ မျမင္ရသည့္ ေတာက္ပေသာ အဝတ္အစားျဖင့္ အလုပ္လုပ္ရပါမည္။

3 ပ်ားေမြးျမဴေရး ကိရိယာမ်ား
(1) မီးခုိးမႈတ္ကိရိယာ
ပ်ားမ်ားကုိ မီးခုိးမႈတ္ၿပီး ပ်ားမ်ား၏တုိက္ခုိက္ႏုိင္စြမ္းကုိ ေလွ်ာ့ခ်ရန္အတြက္ သံုးသည္။ လီနင္သားအစ၊စကၠဴမ်ား၊
သစ္ရြက္ေႂကြစသည္တုိ႔ကုိ မီး႐ႈိ႕ၿပီး သံုးသည္။
(2) ပ်ားအိမ္ဖြင့္ကိရိယာ (Hive Tool)သံေယာင္းမျဖစ္ၿပီး ပ်ားသလက္ေဘာင္က ပ်ားအိမ္တြင္ စြဲကပ္ေနေသာအခါတြင္ ဆြဲခြါသည့္အခ်ိန္စသည္တုိ႔တြင္
သံုးသည္။

133

(3) ပ်ားဘရပ္ရ္ွ
အသုိက္ပ်ား၊ပ်ားအိမ္မွ ပ်ားမ်ားကုိ ျခစ္ထုတ္ခ်ခ်ိန္တြင္ သံုးသည္။
ပ်ားဘရပ္ရ္ွ

မ်က္ႏွာဖံုးအဝတ္

ပ်ားအိမ္ဖြင့္ကိရိယာ
မီးခုိးထုတ္ကိရိယာ
လက္အိတ္
Beekeeping operationပ်ားေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္း၏ျမင္ကြင္း

4 ပ်ားရည္ထုတ္လုပ္ရန္ ကိရိယာမ်ား
(1) ပ်ားဖေယာင္းခြာဓား
ပ်ားရည္ယူခ်ိန္တြင္ ပ်ားသလက္ေဘာင္တြင္းတြင္ ပ်ားရည္မ်ားစုသည့္အပုိင္း၏ပ်ားဖေယာင္းကုိ ပါးပါးလွီးယူခ်ိန္တြင္
သံုးေသာ ဓားျဖစ္သည္။ ေရေႏြးျဖဴျဖင့္ အပူေပးၿပီး သံုးေသာ္လည္း လွ်ပ္စစ္ျဖင့္အပူေပးသည့္ပံုစံ လည္း ရွိသည္။
(2) ပ်ားရည္ထုတ္စက္
ပ်ားဖေယာင္းကုိ လွီးထုတ္ထားသည့္ ပ်ားရည္မ်ားစုေနေသာ ပ်ားသလက္ေဘာင္ကုိ ထည့္ၿပီး လွည့္ကာ၊ဗဟုိခြါအားျဖင့္
ပ်ားရည္ထုတ္ယူသည့္ စက္ျဖစ္သည္။
(3) ပ်ားရည္စစ္
ပ်ားရည္ထုတ္စက္မွ သိမ္းသည့္ခြက္ သုိ႔ ပ်ားရည္ေျပာင္းထည့္ခ်ိန္တြင္ ပ်ားရည္မွ အသုိက္အစမ်ားကုိ
ဖယ္ထုတ္ရန္အတြက္ အသံုးျပဳသည္။
(4) အခ်ဳိဓာတ္တုိင္းမီတာ
ပ်ားရည္၏အခ်ဳိဓာတ္ပမာဏကုိ တုိင္းတာရန္ သံုးသည္။

134

ပ်ားရည္ထုတ္စက္

ပ်ားရည္စစ္

ပ်ားဖေယာင္းခြာဓား

အခ်ဳိဓာတ္တုိင္းမီတာ

5 ပ်ားရည္ယူသည့္လုပ္ငန္း

မီးခုိးမႈတ္စက္မွမီးခုိးျဖင့္
ပ်ားမ်ားကုိ ၿငိမ္ေစမည္။
ပ်ားရည္ထုတ္စက္တြင္
ထည့္ၿပီး လွည့္လွ်င္
ေအာက္ဖက္မွ ပ်ားရည္
ထြက္လာမည္
ပ်ားသလက္ေဘာင္ကုိ ခြါထုတ္မည္။
ပ်ားသလက္ေဘာင္
1ခ်ပ္တြင္ အေကာင္ေရ 2000 ခန္႔ေသာ
ပ်ားမ်ားရွိသည္

ဇကာျဖင့္တုိက္လွ်င္ သန္႔ရွင္းၾကည္လင္ေသာ
ပ်ားဖေယာင္းကုိ လွီးယူမည္။

ပ်ားရည္ရသည္အထိ

135ပ်ားရည္ ရၿပီ!

6 ပ်ားမ်ားကုိ စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးတြင္ အသံုးခ်ျခင္း
ပ်ားမ်ားသည္ အစာရရန္အတြက္ ပန္းပြင့္မ်ားထံသြားသည္ႏွင့္အတူ ပန္းပြင့္မ်ားၾကား ဝတ္မႈန္ကုိသယ္သည့္
အလုပ္ကုိလည္း လုပ္သည္။ထုိ႔အတြက္ ပ်ားမ်ားကုိ စေတာ္ဘယ္ရီ၊မယ္လြန္သီး၊ဖရဲသီး၊ခ်ယ္ရီသီး စသည့္အသီးစုိက္ပ်ဳိးသည့္
လုပ္ငန္းခြင္တြင္ အသံုးခ်ၾကသည္။

စေတာ္ဘယ္ရီပန္းဝတ္မႈန္ကုိ သယ္ေဆာင္ေသာ ပ်ားစေတာ္ဘယ္ရီ စုိက္သည့္ ပလတ္စတစ္အိမ္

		တြင္ တပ္ဆင္ထားေသာ ပ်ားအိမ္

136

7

စီမံခန္ ့ခြဲမႈလုပ္ငန္းနွင့္၊ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းအခ်က္မ်ားအက်ဥ္းခ်ဳပ္(လက္ေတြ ့စာေမးပြဲအတြက္)ေမြးျမဴေရးေန႔စဥ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားထဲတြင္လုပ္ငန္းမ်ားကိုလုပ္ကိုင္ရင္းေအာက္ေဖာ္ျပပါအရာမ်ားကိုလည္းစီမံခန္ ့ခဲြသူထံမွ
သင္ယူရင္းမွန္ကန္ေသာလုပ္ကိုင္ပုံလုပ္ကိုင္နည္းကိုေလ့က်င့္ျခင္း၊ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းသည္အေ ရးၾကီးပါသည္။

1 ႏြား
・ႏြားမ်ားအနီးသို ့ခ်ဥ္းကပ္နည္း၊ဆြဲနည္းနွင့္ခ်ည္နည္း
・က်န္းမာသန္စြမ္းေသာႏြားမ်ားနွင့္မက်န္းမာေသာႏြားမ်ားကိုခြဲျခားနည္း
・ခြာအေနအထားနွင့္ခြာျဖတ္နည္း
・အေဆာက္အအုံမ်ား၏အမည္နွင့္လုပ္ေဆာင္ေနသည့္တာဝန္တို႔ကိုစစ္ေဆးျခင္း။(ႏြားေခ်းေျမဩဇာကေစာ္ေဖာက္ရုံ၊သို
ေလွာင္ရုံ၊ႏြားမ်ားလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာႏြားျခံ၊ႏြားမ်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီလြတ္လပ္စြာအိပ္နိုင္ေသာသီးသန္ ့အကန္
့ပါႏြားျခံ၊နို ့ညွစ္ခန္းစသည္)・နို ့စားႏြားတြင္အသုံးျပဳသည့္ပစၥည္းကိရိယာမ်ားနွင့္စက္ကိရိယာမ်ား၏အမည္နွင့္၎တို႔၏တာဝန္တို႔ကိုစစ္ေဆးျခင္း။
・နို ့ညွစ္ခ်ိန္တြင္က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစရန္သန္ ့ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္းနွင့္နို ့ညွစ္စက္ကိုတပ္ဆင္နည္း၊ျဖဳတ္နည္း
・ႏြားေခ်း၏အရြယ္အစားစသည့္အေျခအေနတို႔ကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။(ပုံမွန္အေနအထားရွိႏြားေခ်းေနွင့္၀မ္းေလွ်ာ
ေနသည့္အခ်ိန္အခါ၊ဝမ္းေပ်ာ့ေနသည့္အခ်ိန္အခါတို႔ကိုခြဲျခားနည္း)・အစာအမ်ိဳးအစားနွင့္၎တို႔၏အမည္မ်ားကိုစစ္ေဆးျခင္း။(အစာၾကမ္းနွင့္ အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာ အစာႏုတို႔၏
ကြာျခားခ်က္မ်ား)・အစာၾကမ္း၊အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝေသာအစာတို႔ကိုခြဲျခား၍ေကြ်းျခင္းနွင့္ေရာစပ္အစာ(TMR)တို႔၏ကြာျခားခ်က္မ်ား
・နို ့စားႏြားအစာခြဲျခားေကြ်းျခင္းတြင္အစာၾကမ္းနွင့္အာဟာရဓာတ္ ၾကြယ္ဝေသာအစာတို႔ကိုေကြ်းသည့္အစဥ္။
・စားက်င္းနွင့္ေရခြက္တို႔ကိုေန႔စဥ္ထိန္းသိမ္းခ်ိန္တြင္သတိျပဳရမည့္အခ်က္မ်ား
・လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ခ်ိန္ေရာက္ရွိလာမည့္သေကၤတမ်ားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။
・သင္းပုံသင္းနည္း
・ဦးခ်ိဳျဖဳတ္ပုံျဖဳတ္နည္း
・ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားနို ့တိုက္ပုံနို ့တိုက္နည္း
・နို ့ဦးရည္နွင့္သာမန္နို ့ရည္တို႔ကိုခြဲျခားနည္း
・ေျခေထာက္စိမ္ပိုးသတ္ေဆးရည္ပုံးျပဳလုပ္ပုံနွင့္ျဖတ္သန္းပုံတို႔ကိုစစ္ေဆးျခင္း။

2 ဝက္ေမြးျမဴေရး
・ဝက္မ်ားကိုလမ္းျပဆြဲေဆာင္နည္း
・က်န္းမာသန္စြမ္းေသာဝက္မ်ားနွင့္မက်န္းမာေသာဝက္မ်ားကိုခြဲျခားနည္း
・အစာအမ်ိဳးအစားနွင့္၎တို႔၏အမည္မ်ားကိုစစ္ေဆးျခင္း။
・ေမြးဖြားခါစဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ပုံနည္းလမ္း
・ဝက္ေခ်း၏အရြယ္အစားစသည့္အေျခအေနတို႔ကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။(ပုံမွန္အေနအထားရွိဝက္ေခ်းနွင့္၀မ္းေလွ်ာ

137

ေနသည့္အခ်ိန္အခါ၊ဝမ္းေပ်ာ့ေနသည့္အခ်ိန္အခါတို႔ကိုခြဲျခားနည္း)・သင္းပုံသင္းနည္း
・သားေပါက္ဝက္နွင့္အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေနသည့္ဝက္တို႔ကိုခြဲျခားနည္း။
・နို ့သီးေခါင္း၏ပုံမွန္စီတန္းေနပုံကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနွင့္စစ္ေဆးျခင္း။
・ဝက္၏တင္ပို ့ေရာင္းခ်ခ်ိန္နွင့္အရြယ္အစားကိုစစ္ေဆးျခင္း။
・ဝက္အမ်ိဳးအစားမ်ား
・ဝက္၏ေခါင္း၊ကလီစာ၊အျမီး၊ေျခလက္အဖ်ားတို႔ကိုျဖတ္ထုတ္ထားေသာအသားကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။
・ေျခေထာက္စိမ္ပိုးသတ္ေဆးရည္ပုံးျပဳလုပ္ပုံနွင့္ျဖတ္သန္းပုံတို႔ကိုစစ္ေဆးျခင္း။

3 ၾကက္ေမြးျမဴေရး (ဥစားၾကက္)・ၾကက္ေခ်း၏အရြယ္အစားစသည့္အေျခအေနတို႔ကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။
・ညစ္ေၾကးေပက်ံေနေသာၾကက္ဥတို႔ကိုေရြးခ်ယ္ျခင္း
・ၾကက္ဥေဖာက္စက္ကိရိယာ၏ဥခြက္တြင္မ်ိဳးဥကိုတန္းစီပုံ
・သေႏၶတည္ေသာၾကက္ဥကိုခြဲျခားနည္း
・က်န္းမာသန္စြမ္းေသာၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားနွင့္မက်န္းမာေသာၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုခြဲျခားနည္း
・ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြံ ့ျဖိဳးပုံအဆင့္မ်ား
・ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သည့္အခန္းတြင္းအပူခ်ိန္နွင့္ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားစုစည္းေနခ်ိန္၊
ကြာေဝးေနခ်ိန္တို႔၏အေျခအေနကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။
・ေရေပးစက္နွင့္အစာေကြ်းစက္တို႔ကိုခြဲျခားနည္းနွင့္သန္ ့ရွင္းေရး(လုပ္ေဆာင္ပုံ)・ကာကြယ္ေဆးထိုးပုံထိုးနည္း
・ၾကက္နႈတ္သီးကိုျဖတ္ေတာက္နည္း
・ဥစားၾကက္၏အာဟာရဓာတ္နွင့္က်န္းမာေရးအေျခအေနတို႔ကိုစစ္ေဆးနည္း(ရင္ဘတ္ၾကြက္သားကိုၾကည့္၍ဆုံးျဖတ္
ျခင္း)
・ဥစားၾကက္၏ဥေနစဥ္ဥေနစဥ္အေျခအေနကိုၾကည့္ရႈေစာင့္ေရွာက္ျခင္း။
・ၾကက္ဥထည့္လင္ပန္းကိုအသုံးျပဳပုံအသုံးျပဳနည္း
・ဥစားၾကက္၏အမ်ိဳးအစားနွင့္ၾကက္ဥအေရာင္တို႔ကိုစစ္ေဆးျခင္း။
・ၾကက္ဥကိုေဖာက္၍ၾကက္ဥအရည္အေသြးကိုစစ္ေဆးျခင္း။
・ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ား၊ၾကက္ငယ္(လတ္)၊အရြယ္ေရာက္ျပီးၾကက္တို႔၏အစာကိုစစ္ေဆးျခင္း။
・ေျခေထာက္စိမ္ပိုးသတ္ေဆးရည္ပုံးျပဳလုပ္ပုံနွင့္ျဖတ္သန္းပုံတို႔ကိုစစ္ေဆးျခင္း။

138

4 က်န္းမာေရးနွင့္ညီညြတ္ေစရန္သန္ ့ရွင္းစြာထိန္းသိမ္းျခင္း။
1. ၾကက္ျခံအတြင္းသို ့ဝင္ခ်ိန္တြင္ဝတ္ဆင္ရမည့္အဝတ္အစားကိုစစ္ေဆးျခင္း။(ဦးထုပ္၊လက္အိတ္၊ေဆးဖ်န္းဝတ္စုံ၊တဘက္
ပဝါ၊လည္ရွည္ရွည္ဖိနပ္)2. ေမြးျမဴေရးျခံအျပင္မွဝင္လာမည့္သူမ်ားကိုပလတ္စတစ္ျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာရူးဖိနပ္အကာကိုတပ္ဆင္ေစရပါမည္။
3. စစ္ေဆးသင့္သည့္အရာမ်ား(ငွက္ရိုင္းမ်ားနွင့္ၾကြက္စသည္တို႔ဝင္ေရာက္ေနျခင္း၊သိုေလွာင္အစာမ်ားတြင္မႈိတက္ေနျခင္း၊
မသက္ဆိုင္သူမ်ားေမြးျမဴေရးျခံအတြင္းသို ့ဝင္ေရာက္ေနျခင္း) တို႔ရွိ/မရွိ။
4. ေဆးဖ်န္းဝတ္စုံကိုမွန္ကန္စြာဝတ္ဆင္ပုံဝတ္ဆင္နည္း
5. ပိုးသတ္ေဆးရည္ေဖ်ာ့ပုံေဖ်ာ့နည္း
မ်က္နွာဖုံး

ဦးထုပ္

ပမာဏတိုင္းတာခ်ိန္၊ညိွနိွုင္းေရာစပ္ေနခ်ိန္နွင့္

လွ်ာထိုးဦးထုပ္

ဖ်န္းခ်ိန္တို႔တြင္မ်က္နွာဖုံးတပ္ဆင္ရပါမည္။

ေလကာမ်က္မွန္

ရာဘာလက္အိတ္

မ်က္နွာနွင့္ကပ္၍ကိုက္ညီေသာ

အက်ႌလက္ကိုရာဘာလက္အိတ္အ

ေလကာမ်က္မွန္အမ်ဳိးအစားကိုတပ္ဆင္ပါ။

ေပၚတြင္ ဖုံး၍ဝတ္ဆင္ရပါမည္။

လည္ရွည္

ေဆးဖ်န္းဝတ္စုံ

ေဆးအရည္ဝတ္စံုထဲသို

လက္ရွည္အက်ႌနွင့္ေဘာင္းဘီရွည္ျဖင့္ကာကြယ္

့မဝင္ေစရန္၊ေဘာင္းဘီအနားကုိလုပ္ငန္း

ထားေသာေဆးဖ်န္းဝတ္စုံကိုဝတ္ဆင္ရပါမည္။

သုံးလည္ရွည္ရွည္ဖိနပ္အေပၚတြင္ဖုံးရပါမည္။

139

8

ျပန္လည္ဆန္းစစ္ေမးခြန္းမ်ား

ေအာက္ပါေမးခြန္းမ်ားတြင္မွန္ကန္ပါက○၊မွားယြင္းေနပါက ×ကိုေရးသားေျဖဆိုပါ။
＜ႏြား＞
1. ေရတိုင္ကီနွင့္ေရခြက္တို႔ကိုအျမဲတေစသန္ ့ရွင္းစြာေဆးေၾကာထားရန္လိုအပ္ပါသည္။������������� ()

2. နို ့စားႏြားသည္လည္ပင္းကိုေရွ ့သို ့ဆန္ ့ျပီးအစာစားသည့္အတြက္စားက်င္းအတြင္းရွအစာမ်ားကိ
ိုႏြားအနီးသို ့လက်င္ွ ဲ း၍စုပံုေပးရန္မလိုအပ္ပါ။������������������������������������ ()

3. ေႏြရာသီ၏ပူေသာအခ်န္ိ တြင္လည္းနို ့စားႏြားမ်ား၏ကိုယ္အပူခ်န္ိ မွာ39̊Cထက္ေက်ာ္ျခင္းမရွပါ။��������
ိ()

4. ႏြားမ်ား၀မ္းေလွ်ာေနခ်န္ိ တြင္အျမီးတစ္ခုလုံးတြင္အညစ္အေၾကးမ်ားကပ္ေနပါသည္။������������� ()

5. နို ့အလြန္အကြ်ညွံ စ္ျခင္း(machine stripping)ကိုမျပဳလုပ္ရပါ။����������������������� ()

6. နို့ညွစ္ျပီးေနာက္၊နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္ကိုျဖဳတ္ရာတြင္နို ့သီးေခါင္းတစ္ေခ်ာင္းခ်င္းစီျဖဳတ္ပါမည္။��������� ()

7. နို ့စားႏြားသည္လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ခ်န္ိ ေရာက္ရလာလ်ွ
ွိင္မတည္မျငိမ္ျဖစ္လာပါသည္။���������� (

)

＜ဝက္＞
1. ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားအား ႏို႔တိုက္ခ်န္ိ မလံုေလာက္ပါကဖိမိျပီးေသဆုံးမႈမ်ားျဖစ္လြယ္ပါသည္။�������� ()

2. ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားသည္အေအးဒဏ္မခံနိုင္ဘဲ၊အရြယ္ေရာက္ေနေသာဝက္သည္အပူဒဏ္မခံနိုင္ပါ။����� ()

3. ေျခေထာက္စိမ္ပိုးသတ္ေဆးရည္ပုံးရွပါက၊လည္
ိရွည္ရွည္ဖိနပ္ကိုပိုးသတ္ရန္မလိုပါ။�������������� ()

4. ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုတိုက္သည့္လူလုပ္နို ့မွာတစ္မ်ဳးတည္
ိးျဖစ္ပါသည္။����������������� ()

5. ဝက္ျခံမွအနံ ့ဆိုးမ်ားထြက္ျခင္းကိုကာကြယ္ရန္မွာက်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္ေၾကးမ်ားကိုဝက္ျခံတြင္စုမထားရန္
လိုအပ္ပါသည္။��������������������������������������������� ()＜ၾကက္＞
1. ၾကက္ျခံအနီးတြင္ေသဆုံးေနေသာငွက္ရိုင္းမ်ားကိုေတြ ့ရပါက၊အမိ
ွိႈက္ပုံးထဲသို ့ခ်က္ခ်င္းထည့္ပါမည္။������ ()

2. ၾကက္အေကာင္ေပါင္းမ်ားစြာေမြးျမဴေနသည့္ၾကက္ျခံတြင္ေလဝင္ေလထြက္မေကာင္းျခင္းျဖစ္လြယ္ေသာ
ေၾကာင့္၊အသက္ရႈအဂၤါအစိတ္အပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ားကိုသတိျပဳရမည္။������������������� ()

3. ေႏြရာသီ၏ပူေသာအခ်န္ိ တြင္ပူေႏြးေသာေရေႏြးကိုတိုက္ျခင္းသည္အေရးၾကီးပါသည္။������������� ()

4. ၾကက္ငယ္(လတ္)အခ်န္ိ ကာလသို ့ေရာက္ရပါက၊အျခားၾကက္
ွိငယ္မ်ားကိုနႈတ္သီးျဖင့္ဆိတ္ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္
သည့္ၾကက္မ်ားရွလာသည္
ိ။���������������������������������������� ()

5. အသားစားၾကက္ (Broiler)ကိုတင္ပို ့ေရာင္းခ်မည့္ရက္မတိုင္မီတစ္ရက္အထိဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားကိုတိုက္
ခိုက္နိုင္ေသာအရာမ်ားပါဝင္သည့္ ေရာစပ္အစာကိုေကြ်းလို ့ရပါသည္။�������������������� (

140

)

အေျဖ
＜ႏြား＞
1. ○2. ×(အေၾကာင္းအရင္း : ႏြားမ်ားအလြယ္တကူစားနိုင္ေသာေနရာသို ့လဲွ၍စုေဆာင္းေပးပါမည္။)3. ×(အေၾကာင္းအရင္း : အပူခ်န္ိ 30̊Cခန္ ့တြင္ စအိုဝမွတိုင္းေသာကိုယ္အပူခ်န္ိ မွာ40̊Cအထိပင္ေရာက္ပါမည္။)
4. ○
5. ○
6. ×(အေၾကာင္းအရင္း : နို ့သီးေခါင္းစုပ္ခြက္မွာ4ေခ်ာင္းတျပိဳင္တည္းနို ့သီးေခါင္းမွျဖဳတ္ပါမည္။)
7. ○
＜ဝက္＞
1. ○
2. ○
3. ×(အေၾကာင္းအရင္း : လည္ရွည္ရွည္ဖိနပ္တြင္ကပ္ေနေသာရႊ႕စသည္
ံ့အညစ္အေၾကးမ်ားကိုေဆးခ်ျပီးေနာက္၊ေျခ
ေထာက္ျဖင့္ထည့္နင္း၍ပိုးသတ္ပါမည္။)4. ×(အေၾကာင္းအရင္း : လူလုပ္နို ့မွာဝက္ေပါက္ကေလးမ်ား၏ၾကီးထြားဖြ ့ျံ ဖိဳးမႈအေျခအေနအလိုက္ေရြးခ်ယ္ျပီးတိုက္ပါ
မည္။)
5. ○
＜ၾကက္＞
1. ×(အေၾကာင္းအရင္း : ၾကက္ကိုေသေစနိုင္ေသာငွက္တုပ္ေကြးေရာဂါ(HPAI)ကိုသတိထားနိုင္ရန္
အတြက္ေမြြးျမဴေရးျခံပိုင္ရွင္သို့အေၾကာင္းၾကားျပီးျခံေမြးတိရစာၦန္က်န္းမာေရးဌာနစသည္တို ့သို ့အေၾကာင္းၾကားရန္လိုအပ္ပါသည္။
2. ○3. ×(အေၾကာင္းအရင္း : ေႏြရာသီ၏ပူေသာအခ်န္ိ တြင္ေအးေသာေရကိုေသာက္ေစျခင္းမွာအေရးၾကီးပါသည္။)4. ○5. ×(အေၾကာင္းအရင္း : သားမသတ္မီ7ရက္လိုေသာၾကက္ကိုဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားကိုတိုက္ခိုက္နိုင္ေသာအရာမ်ားပါ
ဝင္ေသာအစာကိုမေကြ်းရပါ။

141

＜ကိုးကား＞ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြင္းအမ်ားဆုံးအသုံးျပဳေသာျခံေမြးတိရစာၦန္ေမြးျမဴေရးေဝါဟာရမ်ား
＜ႏြား＞
အစာ…………………………………… ႏြားစာ၊ဝက္စာစသည္။
အစာေကြ်းျခင္း… …………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုအစာေကြ်းျခင္း။
ေရြးခ်ယ္စားျခင္း……………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္ကအစာမ်ားအထဲမွၾကိဳက္နွစ္သက္ေသာအစာကိုသာစားျပီး၊မနွစ္သက္ေသာ
အစာကိုခ်န္ထားျခင္း။ အစာေရြးခ်ယ္စားျခင္းဟုလည္းေခၚပါသည္။
ျပည္တည္ေစေသာဘက္တီးရီးယားပိုး(Staphylococcus aureus) … နို ့သီးေခါင္းအတြင္းတြင္ျပန္ ့ပြါးပါက၊ေပ်ာက္ရန္ခက္ခဲ
ေသာသားျမတ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္သည့္ဘက္တီးရီးယားပိုး။
အစာေျခာက္စားသည့္ပမာဏ……… ေရဓာတ္မပါေသာအစာကိုအစာေျခာက္ဟုေခၚျပီး၊တစ္ရက္လ်ွင္စားသုံးသည့္အစာ
ေျခာက္ပမာဏ(kg)ကိုအစာေျခာက္စားသည့္ပမာဏဟုေခၚပါသည္။
ႏြားအုပ္စစ္ေဆးျခင္း………………… ေမြးျမဴေရးလုပ္ေဆာင္သူမ်ား၏နို ့စားႏြားမ်ား၏နို ့ထြက္ပမာဏ၊နို ့ရည္အရည္အေသြး၊
သားေပါက္ေနသည့္အေျခအေနစသည္တို႔ကိုတစ္လလ်ွင္တစ္ၾကိမ္စစ္ေဆးသည့္စနစ္ျဖစ္
ပါသည္။
အစာစားရပ္ျခင္း……………………… ႏြား၏အစာစားေသာက္သည့္ပမာဏရုတ္တရက္ေလ်ာ့က်သည့္အေျခအေန။
သေႏၶလြတ္ရက္ေပါင္း… …………… မီးဖြားျပီးေနာက္တစ္ၾကိမ္သေႏၶတည္သည္အထိရသည္
ွိ့ရက္ေပါင္း။
Close-upအခ်န္ိ ကာလ……………… နို ့စားႏြားမ်ား၏ေနာက္ပိုင္းနို ့ေျခာက္ခ်န္ိ ဟုေခၚပါသည္။မီးဖြားမည့္ရက္3ပတ္မတုိင္မီအခ်န္ိကာ လျဖစ္ပါသည္။ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ကာလ(မီးဖြားနီးကပ္)ဟုလည္းေခၚပါသည္။
ေရမန္းနာ(FMD) … ………………… နွာေခါင္း၊ပါးစပ္တို႔တြင္ရေသာနွ
ွိာရည္၊သလိပ္မ်ားထြက္ေစသည့္အေျမးနွင့္ခြာတို႔၏အ
ေရျပားတြင္ေရဖုမ်ားျဖစ္ေစေသာကူးစက္အားအလြန္ျပင္းသည့္အသည္းအသန္ျဖစ္
ေစေသာကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ျပီး၊ေရမန္းေရာဂါဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ပြါးပါသည္။
ဥပေဒျဖင့္သတ္မွတ္ထားေသာ ကူးစက္ေရာဂါ တြင္ သတ္မွတ္ထားသည္။
အခင္း… ……………………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုသက္ေတာင့္သက္သာရွေစသည္
ိ့အျပင္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အေၾကး
မ်ားကိုကေစာ္ေဖာက္၍ေျမဩဇာျဖစ္မႈကိုအားေပးရန္အတြက္အသုံးျပဳသည့္ပစၥည္း
မ်ားျဖစ္ျပီးမ်ားေသာအားျဖင့္လႊစာမႈန္ ့၊ဖြၾကမ္ဲ း၊ဂ်ဳေကာက္
ံရိုးတို႔ကိုအသုံးျပဳပါသည္။အခင္း
ကိုႏြားျခံအျပင္သို ့ထုတ္ျခင္းကိုBorrowing ဟုေခၚပါသည္နို ့ဦးရည္… …………………………… မီးဖြားျပီးေနာက္ရက္အနည္းငယ္ၾကာလ်ွင္ထြက္ေသာနို ့။လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္း…… ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစရန္ရည္ရြယ္၍သုတ္ေသြးကိုလူ ့လက္ျဖင့္ႏြားမ၏လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းသို ့ထိုးထည့္ျခင္း။
စိတ္ဖိစီးျခင္း…………………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုစိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ေစသည့္အေျခအေန။
စတုတၳအစာအိမ္ေနရာပုံမွန္မရွျခင္
ိ း ……………… စတုတၳအစာအိမ္ကပုံမွန္ေနရာမွဘယ္ဘက္နွင့္ညာဘက္သို ့ေနရာေျပာင္းသြားသည့္ေရာဂါျဖစ္ျပီး၊အစာစားသည့္ပမာဏေလ်ာ့
က်ျပီးနို ့ထြက္ပမာဏလည္းေလ်ာ့က်ပါမည္။
ခြာနာေရာဂါ(laminitis) … ………… ႏြားခြာမ်ားနီရဲျပီး၊အလြန္နာသည့္ေရာဂါ၊ႏြားမ်ားကိုမလႈပ္မရွားႏိုင္
သေႏၶသားေျပာင္းေရႊ႕ျခင္း… ……… ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစရန္ကိုရည္ရြယ္၍သေႏၶသား(သေႏၶတည္ျပီးဥ)ကိုလူ့လက္ျဖင့္ႏြားမ၏
လိင္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းသို ့ထိုးထည့္ျခင္း။
လိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ျခင္း… … ႏြားမကႏြားထီးမွလိင္ဆက္ဆံမႈကိုခြင့္ျပဳသည့္အေျခအေန။ဤလိင္ဆက္ဆံမႈရမၼက္တက္ေန
ခ်န္ိ တြင္လူ ့လက္ျဖင့္သေႏၶတည္ေစျခင္းကိုလုပ္ေဆာင္မည္။
စားျမံဳ ့ျပန္ျခင္း………………………… ႏြားကပထမအစာအိမ္(လူးမန္)အတြင္းရွအစာခဲ
ိကိုအန္ထုတ္ျပီးဝါးေခ်ကာ(ဝါးျပီး)ျပန္မ်ဳခ်
ိျခင္း။

142

အလံုးအခဲ……………………………… သားျမတ္ေရာင္ေရာဂါရွေနေသာႏြ
ိား၏နို့ရည္တြင္ပါဝင္ေသာအေသးအၾကီးအရြယ္အမ်ဳးအ
ိစားအမိ်ဳးမိ်ဳးရွေသာအစု
ိိင္အခဲ။
မီးဖြားျခင္း……………………………… ႏြားေပါက္ကေလးမ်ားေမြးဖြားျခင္း။
မီးဖြားအခ်န္ိ ကာလျခား……………… နွစ္ၾကိမ္နွင့္အထက္မီးဖြားဖူးေသာႏြား၏မီးဖြားရက္နွင့္၎၏ယခင္အၾကိမ္မီးဖြားသည့္ရက္
တို႔၏ၾကားကာလ။နို ့တိုက္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျခင္း… ……… မီးဖြားျပီးေနာက္နို ့ျပတ္သည့္အခ်န္ိ အထိအရည္ပုံစံအစာကိုေကြ်းေသာအခ်န္ိ ကာလ။Body condition……………………… အေရျပားေအာက္အဆီအခဲထိုင္မႈကိုဂဏန္းအျဖစ္ေျပာင္းလဲထားေသာအရာျဖစ္ျပီး၊ျခံေမြး
တိရစာၦန္မ်ားအဝလြန္ ျခင္း၊ပိန္လြန္းျခင္းတို႔ကိုဆုံးျဖတ္သည့္အေျခခံအရာအျဖစ္အသုံးျပဳပါ
သည္။ဂဏန္းတန္ဖိုးၾကီးမားသည္နွင့္အလိုက္အဆီအခဲထိုင္မႈမ်ားျပားပါသည္။
အႀကီးစားမြးျမဴေရးလုပ္ငန္း………… အလြန္ၾကီးမားေသာကုမၸဏီလုပ္ငန္းနွင့္တူညီေသာေမြးျမဴေရးျခံ။
TDN… ………………………………… အစာမ်ားေခ်ဖ်က္ခံရသည့္အလိုက္ရရွသည္
ိ့အာဟာရဓာတ္၏စုစုေပါင္းပမာဏျဖစ္ျပီး၊ဤ
ဂဏန္းတန္ဖိုးၾကီးမားသည့္အစာမွာပါဝင္ေသာအာဟာရဓာတ္ၾကြယ္ဝပါသည္။
＜ဝက္＞
Wet Feeding………………………… အစာနွင့္ေရကိုေရာစပ္ျပီးနယ္ထားေသာအေျခအေနရွသည္
ိ့အစာကိုေကြ်းျခင္း။
အစာ…………………………………… ႏြားစာ၊ဝက္စာစသည္။
အစာေကြ်းျခင္း… …………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုအစာေကြ်းျခင္း။
အစာစတင္ေကြ်းျခင္း………………… ေမြးဖြားခါစတိရစာၦန္ေပါက္ကေလးကိုအစာစတင္ေကြ်းျခင္း။လူလုပ္နို ့ကိုဤလုပ္ငန္းစဥ္ကို
လုပ္ေဆာင္ရန္အတြက္အသုံးျပဳပါသည္။
လႊစာမႈန္ ့ဝက္ျခံ… …………………… ဝက္၏က်င္ၾကီးက်င္ငယ္နွင့္အခင္းတို႔ခြျခားထားျခင္
ဲးမရွဘဲိ အတူတူထားေသာဝက္ျခံ။
အစားစားရပ္ျခင္း… ………………… ဝက္၏အစာစားေသာက္သည့္ပမာဏကရုတ္တရက္ေလ်ာ့က်သည့္အေျခအေန။
သုံးမ်ဳးစပ္ိ ဝက္………………………… အမ်ဳးအစားသု
ိံးမ်ဳးသိိ ု ့မဟုတ္ပုံစံသုံးမ်ဳးျဖင္
ိ့မ်ဳးစပ္ိ ျပီးမ်ဳးစပ္ိ ဝက္ကိုထုတ္လုပ္ျခင္း။မိ်ဳးမတူ
ဝက္တို႔ၾကားမွေမြးဖြားေသာ(ဝက္မ)ကို၎ဝက္မ၏မိခင္၊ဖခင္ဝက္တို႔၏အမ်ဳးအစားနွ
ိင့္မတူေသာတတိယေျမာက္အမ်ဳးအစားဝက္
ိထီးျဖင့္မ်ဳးစက္
ိ၍ထုတ္လုပ္ေသာဝက္။
အခင္း… ……………………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုသက္ေတာင့္သက္သာရွေစသည္
ိ့အျပင္က်င္ၾကီးက်င္ငယ္အညစ္အ
ေၾကးမ်ားကိုကေစာ္ေဖာက္၍ေျမဩဇာျဖစ္မႈကိုအားေပးရန္အတြက္အသုံးျပဳသည့္ပစၥည္း
မ်ားျဖစ္ျပီးမ်ားေသာအားျဖင့္လႊစာမႈန္ ့၊ဖြၾကမ္ဲ း၊ဂ်ဳေကာက္
ံရိုးတို႔ကိုအသုံးျပဳပါသည္။နို ့ဦးရည္… …………………………… မီးဖြားျပီးေနာက္ရက္အနည္းငယ္ၾကာလ်င္ထြက္ေသာနို ့။လူလုပ္နို ့… …………………………… နို ့တိုက္၍ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိေနသည့္အခ်န္ိ ကာလတြင္ဝက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုတိုက္သည့္နို ့ျဖစ္ျပီး၊ကိုယ္အေလးခိ်န္10kgရွလာသည္
ိအထိတိုက္သည့္လူလုပ္နို ့Aနွင့္ထို ့ေနာက္ပိုင္း
တြင္ကိုယ္အေလးခ်န္ိ 30kgရွလာသည္
ိအထိတိုက္သည့္လူလုပ္နို ့B တို႔ရပါသည္ွိ။
PRRS…………………………………… ဝက္မ်ားသားေပါက္နွင့္ အသက္ရႈၾကပ္ေရာဂါလကၡဏာစု
PED… ………………………………… ဝက္မ်ား၀မ္းေလွ်ာေစသည့္ကူးစက္ေရာဂါ
SPFဝက္… …………………………… သီးသန့္သတ္မွတ္နိုင္ေသာေရာဂါျဖစ္ေစသည့္အရာမရွေသာဝက္
ိ
။SPFဝက္ကိုေမြးေစမည့္
သားေပါက္ဝက္မွာဗိုက္ခြ၍မိဲ ခင္ဝက္၏သားအိမ္မွတိုက္ရိုက္ထုတ္ေသာဝက္ေပါက္ကေလး
ကိုလူ ့လက္ျဖင့္ျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျပီးထုတ္လုပ္ပါသည္။
(မွတ္ခ်က္) အသားတက္ေစရန္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သည့္ဝက္၊သားေပါက္ဝက္၊မိခင္ဝက္၊မိ်ဳးဝက္
တို႔သည္(ဟိအိခုဘုတ)၊(ဟန္ရိႈ ့ခုဘုတ)၊(ဟဟဘုတ)၊(တနဲဘုတ)ဟုလည္းေခၚပါသည္။

143

＜ၾကက္＞ဥစားၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျခင္း………… ဥမွေပါက္လာေသာၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိျခင္း။
အစာ…………………………………… ႏြားစာ၊ဝက္စာစသည္။
အစာေကြ်းျခင္း… …………………… ျခံေမြးတိရစာၦန္မ်ားကိုအစာေကြ်းျခင္း။
အစာစားျခင္း… ……………………… အလြန္အကြ်စားေနျခင္
ံးသို့မဟုတ္အနည္းငယ္သာစားေနသည့္အေျခအေန။
အစာမ်ွတေစျခင္း… ………………… အစာခြက္တြင္းရွအအစာကု
ိန္ၾကမ္းၾကမ္းမ်ားမညီမမ်ွျဖစ္ေနျခင္းကိုမွ်တေစျခင္း။
အစာစတင္ေကြ်းျခင္း………………… ေမြးဖြားခါစတိရစာၦန္ေပါက္ကေလးကိုအစာစတင္ေကြ်းျခင္း။ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားမွာအ
စာကိုေရျဖင့္နယ္ျပီးေကြ်းပါမည္။
အေမႊးအေတာင္လဲျခင္း… ………… အေမႊးအေတာင္အသစ္မ်ားေပါက္လာျပီး၊အေမႊးအေတာင္အေဟာင္းမ်ားကြ်တ္က်ျခင္း၊လဲ
လွယ္ျခင္း။ေႏြရာသီအဆုံးမွေဆာင္းဦးရာသီအစတြင္ေတြ ့ရရပါသည္
ွိ။ေယဘုယ်အားျဖင့္ဥ
စားၾကက္မ်ားမွာဥဥျခင္းကိုရပ္နားပါသည္။
မိ်ဳးတူစားဓေလ့… …………………… အုပ္စုလိုက္ေမြးျမဴထားေသာၾကက္မ်ားပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားဆိုးရြားျခင္း၊အာဟာရ
ဓာတ္မျပည့္ဝျခင္းတို႔၏အက်ဳးသက္
ိေရာက္မႈမ်ားေၾကာင့္၊ၾကက္မ်ားအခ်င္းခ်င္းနႈတ္သီးျဖင့္
ဆိတ္ျခင္း။ဆိတ္ခံရေသာတစ္ဖက္ၾကက္ကိုေသေစနိုင္ပါသည္။
အပူေပးျခင္း…………………………… ၾကက္ေပါက္ကေလးမ်ားကိုျပဳစုပ်ဳးေထာင္
ိသည့္အခန္းကိုအပူေပးျခင္း။
ဂရစ္… ………………………………… ၾကက္၏အစာအိမ္(ၾကက္ျမစ္)ထဲတြင္ရေသာေကာက္
ွိပဲသီးနွမ်ားကိ
ံုေျခသည့္ေက်ာက္ခဲ
ေလး။စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအျဖစ္ေမြးျမဴသည့္ၾကက္……… commericalၾကက္ဟုလည္းေခၚပါသည္။ဥဥနုိင္စြမ္းနွင့္အသားထုတ္လုပ္နိုင္
စြမ္းတို႔ျမင့္မားေသာၾကက္အမ်ဳးအစားျဖစ္
ိျပီးမ်ားေသာအားျဖင့္ေမြးျမဴေလ့ရေသာၾကက္
ွိ။ေဒသခံမ်ဳးၾကက္
ိ……………………… စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအျဖစ္ေမြးျမဴသည့္အသားစားၾကက္ (Broiler)နွင့္မတူညီဘဲ၊ေဒသအ
လိုက္၎ေဒသတြင္ေနထိုင္ေမြးဖြားေနေသာအမိ်ဳးအစားျဖစ္ျပီးအရည္အေသြးေကာင္းမြန္
ေသာၾကက္သားကိုထုတ္လုပ္ရန္အတြက္အသုံးျပဳသည့္ၾကက္။
နႈတ္သီးျဖတ္ျခင္း……………………… ၾကက္၏အထက္ေအာက္နႈတ္သီး၏နွစ္ပုံတစ္ပုံကိုကင္ျပီးျဖတ္ျခင္း။ၾကက္ငယ္(လတ္)နွင့္အ
ထက္အရြယ္ေရာက္လာခ်န္ိ တြင္အျခားၾကက္မ်ား၏ဖင္ကိုဆိတ္ျခင္းအေမႊးအေတာင္မ်ား
ကိုစားျခင္းတို႔ကိုကာကြယ္တားဆီးနိုင္ရန္အတြက္လုပ္ေဆာင္ပါသည္။ဒဲဘီးခု
(ႏႈတ္သီးျဖတ္ျခင္း) ဟုေခၚပါသည္။
Peck order…………………………… အုပ္စုလိုက္ျဖစ္သြားေသာၾကက္သည္နႈတ္သီးျဖင့္အျခားၾကက္ကိုဆိတ္ျခင္း၊အျခားၾကက္ထက္
ျမင့္စြာခုန္ပ်ျပီံ းခြတ္ ျခင္းစသည့္ရန္မူအျပဳအမူကိုလုပ္ပါသည္။ထိုကဲ့သို ့လုပ္ေဆာင္
ျခင္းသည္ၾကက္အခ်င္းခ်င္းၾကားတြင္အဆင့္ကိုသတ္မွတ္ရန္လုပ္ေဆာင္သည့္သဘာဝအ
ေလ်ာက္လုပ္ေဆာင္သည့္အျပဳအမူျဖစ္ျပီး၊ထိုကဲ့သို ့လုပ္ျခင္းျဖင့္ေနထိုင္မႈဘဝ၏ေနထိုင္ပုံ
စနစ္ကိုထိန္းသိမ္းနိုင္ပါသည္။
က်ပ္သိပ္စြာေမြးျမဴျခင္း……………… အက်ယ္အဝန္းအကန္ ့အသတ္ရေသာျခံ
ွိတြင္ေမြးျမဴနိုင္သည့္အေကာင္အေရအတြက္ထက္
ပိုေသာၾကက္မ်ားကိုေမြးျမဴျခင္းသည္ၾကက္မ်ား၏က်န္းမာေရးအေျခအေနကိုဆိုးက်ဳးမ်ား
ိသက္ေရာက္နိုင္ပါသည္။

144

Support project to properly accept foreigners for agricultural support

Agricultural Skill Assessment Test
Text: General livestock farming
Myanmar Edition
Published by National Chamber of Agriculture, October 2019
Chuorodokijunkyokai Bldg. 9-8 Nibancho,Chiyoda-ku,Tokyo,Japan 102-0084
Dedicated Website http://asat-nca.jp/◎ All rights reserved