Société Belge de Médecine Hyperbare et Subaquatique asbl
Belgische Vereniging voor Overdruk- en OnderwaterGeneeskunde vzw

Standpunt van de Belgische Vereniging voor Overdruk- en
Onderwater Geneeskunde (BVOOG) overduiken na COVID-19 longinfectie
12 April 2020
De COVID-19 pandemie heeft een grote impact gehad op het recreatieve en professionele duiken,
met een bijna volledig stilvallen van de duik-activiteiten gedurende meerdere weken/maanden.
Deze maatregelen waren een logisch gevolg van de aanbevelingen van de overheid en deFederale Gezondheidsdienst, om onnodige verplaatsingen te vermijden, maar ook omwille van deonmogelijkheid “social distancing” in acht te nemen en het delen van duikmaterialen te vermijden.
Tenslotte was er de moeilijkheid dat de eerste-hulpdiensten omwille van de COVID-19 crisis
overbelast konden zijn en niet in staat tot snelle, voldoende efficiënte hulpverlening bij eventuele
duikongevallen.
Bij het versoepelen van de maatregelen om deze pandemie te bestrijden, is een terugkeer naar
normale recreatieve en professionele duikactiviteiten wenselijk, voor het sociaal, lichamelijk en
mentaal welzijn van onze duikers-populatie. De vraag stelt zich, in welke mate een doorgemaakte
COVID-19 infectie een invloed heeft op de medische duikgeschiktheid en het risico op
duikongevallen.
Infectie met het virus SARS-CoV-2 (COVID-19) kan verschillende klinische symptomen veroorzaken,
gaande van volledig asymptomatisch verloop tot een griepaal syndroom, tot ernstige long-aantasting(ARDS – Acute Respiratory Distress Syndrome) en hartspier aantasting (cardiomyopathie). De
factoren die de ernst van de symptomen van een COVID-19 infectie bepalen zijn slechts ten delegekend: oudere personen, met andere medische problemen, zijn een duidelijke risicogroep; ookzware rokers en obese personen zouden meer kans hebben op complicaties; maar vele gevallen zijn
bekend van jonge gezonde personen die een plotse dramatische evolutie kennen. In het algemeen
kan worden gesteld dat als de symptomen mild zijn en er binnen een week volledige genezing
optreedt, de kans op blijvende schade aan hart of longen klein is.
Het bestuur van de BVOOG, na onderzoek van de wetenschappelijke literatuur terzake en overleg
met experten, geeft de volgende aanbevelingen:
1. Besmettelijkheid: een persoon die COVID-19 heeft doorgemaakt kan, net als iemand die besmet
was maar geen symptomen vertoond heeft, gedurende een lange periode na genezing mogelijks
nog virusdeeltjes verspreiden, en dus nog besmettelijk zijn voor zijn/haar omgeving. De exacte
periode hiervan is niet gekend en waarschijnlijk variabel, maar dit kan tot 37 dagen of langer
zijn. Dit heeft belang voor het eventuele delen van duikmateriaal (buddy-breathen) maar ookvoor een eventuele hulpverlening bij duikongeval.

Secretaria(a)t: Sigrid Theunissen – Weygenstraat, 26 - 3060 Bertem
Tel: 0476/44.10.44 – E-mail: secretary@sbmhs-bvoog.be
Website: www.sbmhs-bvoog.be – N° Enterprise: 428.739.109

Daarom worden de volgende aanbevelingen gedaan:a. Duikers die een symptomatische COVID-19 infectie hebben doorgemaakt, zouden minstens
TWEE maand moeten wachten vooraleer opnieuw te gaan duiken, liefst zelfs drie maand.
b. Een duiker die positief getest heeft op COVID-19 maar volledig asymptomatisch geblevenis, moet EEN maand wachttijd in acht nemen.
c. Duikers die nooit symptomen gehad hebben (en dus ofwel niet besmet geweest zijn, of deziekte volledig asymptomatisch doorgemaakt hebben) lopen het risico dat ze geen
immuniteit tegen de ziekte ontwikkeld hebben (de serologische tests zijn momenteel
onvoldoende beschikbaar en geven geen 100% garantie op voldoende immuniteit). Zij
kunnen dus eventueel door een andere duiker nog besmet worden en zouden dus een
bepaalde wachttijd moeten in acht nemen, na het opheffen van de isolatiemaatregelen.
De duur van deze wachttijd kan variëren in functie van de lokale situatie (type, plaats en
lokale organisatie van de duik).
d. Duikers en duikcentra moeten de richtlijnen voor ontsmetting van duikmateriaal (zoals
uitgevaardigd door de Duikfederaties en DAN Europe) nauwgezet volgen.
2. Risico op longoverdruk-ongevallen: een persoon die een COVID-19 infectie met ernstige
longsymptomen heeft doorgemaakt kan een langdurige beschadiging van het longweefsel
hebben zelfs al lijkt de long terug normaal. Deze beschadiging kan een verhoogd risico op
longoverdruk veroorzaken – zelfs na normale duiken zonder versnelde of ongecontroleerde
opstijging.
Daarom wordt aanbevolen dat iedere duiker die gehospitaliseerd geweest is omwille van
longproblemen in verband met een COVID-19 infectie, na de drie maand wachtperiode (zoalshierboven bepaald) een volledig longfunctieonderzoek zou ondergaan alsook een controle CTscan van de longen.
De verschillende longfunctieparameters (FVC, FEV1, PEF25-50-75, RV, Tiffeneau index) en de CTscan moeten volledig genormaliseerd zijn alvorens het duiken te hervatten. Dit moet door een
arts met specifieke kennis van de duikgeneeskunde beoordeeld worden.
Indien duidelijke pulmonale symptomen aanwezig waren, zelfs indien geen hospitalisatie nodig
was, kan toch een longbeschadiging opgetreden zijn en is een longfunctie-onderzoek en CT-scannuttig.
3. Risico op hartfalen: een COVID-19 cardiomyopathie wordt, in de context van het algemeen ziekzijn en de longinfectie minder evident gediagnosticeerd en wordt zelfs eventueel niet
vastgesteld tijdens de acute fase van de COVID-19 ziekte. Deze kan wel een beschadiging van dehartspier met littekenvorming veroorzaakt hebben. Cardiomyopathie kan een belangrijke factor
kan zijn in het risico op plots hartfalen en plotse hartdood bij immersie en duiken.
Daarom wordt aanbevolen dat iedere persoon die gehospitaliseerd geweest is omwille van longof hartproblemen in verband met een COVID-19 infectie, na de drie maand wachtperiode (zoalshierboven bepaald) een hartfunctie onderzoek met echocardiografie en inspannings-ECG(electrocardiografie) ondergaat om de normale hartfunctie te attesteren.
Indien duidelijke pulmonale symptomen of extreme uitputting aanwezig waren, zelfs indien
geen hospitalisatie nodig was, kan toch een cardiomyopathie opgetreden zijn en is een dergelijk
nazicht nuttig.

Secretaria(a)t: Sigrid Theunissen – Weygenstraat, 26 - 3060 Bertem
Tel: 0476/44.10.44 – E-mail: secretary@sbmhs-bvoog.be
Website: www.sbmhs-bvoog.be – N° Enterprise: 428.739.109

4. Toxische effecten van hyperoxie op de longen: er is momenteel niets geweten over de eventueleverhoogde gevoeligheid voor pulmonale zuurstoftoxiciteit, dus voorzichtigheidshalve zou
technisch duiken (waarbij gedurende een langere periode een ademgas met pO2 van 1.3 ATA ofhoger geademd wordt) te vermijden zijn. Gewone “nitrox” duiken (waarbij de maximale pO2 van
1.4 ATA) enkel op het diepste punt van de duik eventueel zou bereikt worden gedurende kortetijd) zijn waarschijnlijk geen probleem.
5. Decompressie-ongevallen: voor wat betreft de rol van de long als bubbelfilter na doorgemaakte
COVID-19, is nog veel minder bekend. Dat zou als implicatie kunnen hebben dat het risico
op decompressieziekte in belangrijke mate zou kunnen toenemen. Bij 70-90% van alle diepere
recreatieve duiken (op of vlakbij de No-Decompression-Limit (NDL) of met verplichte decostops)
kunnen asymptomatische veneuze stikstofbellen teruggevonden worden, die door de longhaarvaatjes tegengehouden worden. Deze bellen zouden, net zoals bij duikers met een PatentForamen Ovale, naar het arterieel bloedvatstelsel (onder meer de hersenen, hetevenwichtsorgaan) kunnen overgaan (“arterialiseren”). Het voorzichtigheidsprincipe zou
aanbevelen dat duikers die een long-aantasting door COVID-19 hebben gehad, zich gedurende
een langere tijd (of definitief) zouden beperken tot duiken binnen de NDL van hun computer (dus:zonder dat op eender welk moment van de duik, verplichte decompressiestops aangeduidworden).
Deze aanbevelingen werden opgesteld op basis van de wetenschappelijke gegevens beschikbaar op
10 April 2020. Zij kunnen en zullen evolueren indien nieuwe inzichten of bijkomende data
beschikbaar worden.

Voor het Bestuur van de BVOOG:(getekend)(getekend)(getekend)

Dr Guy Vandenhoven
Voorzitter

Dr Peter Germonpré
Bestuurslid

Dr Jean-Pierre Rezette
Bestuurslid

Secretaria(a)t: Sigrid Theunissen – Weygenstraat, 26 - 3060 Bertem
Tel: 0476/44.10.44 – E-mail: secretary@sbmhs-bvoog.beWebsite: www.sbmhs-bvoog.be – N° Enterprise: 428.739.109