Usimamizi wa Matukio Endelevu: Mwongozo Bora wa Mazoezi
Toleo la 1.0 - Novemba 2021

YaliyomoYALIYOMO ....................................................................................................... 1
1.

DHAMIRA YETU YA UENDELEVU .............................................................. 3
DIRA YETU ............................................................................................................. 3
LENGO LETU .......................................................................................................... 3
MIPANGO YA KIMATAIFA ........................................................................................... 3
MKAKATI WETU ENDELEVU....................................................................................... 4
1.
UONGOZI KATIKA RIADHA ................................................................................ 4
2.
UZALISHAJI NA MATUMIZI ENDELEVU ................................................................. 4
3.
MABADILIKO YA TABIANCHI NA KABONI .............................................................. 44.
MAZINGIRA YA NDANI NA UBORA WA HEWA ........................................................ 55.
USAWA WA KIMATAIFA ................................................................................... 6
6.
UTOFAUTI, UFIKIAJI NA USTAWI ....................................................................... 6
KUTUMIA MWONGOZO BORA WA MAZOEZI ................................................................... 62.

KUANDAA MPANGO WAKO WA UENDELEVU .......................................... 8

3.

MANUNUZI ENDELEVU .......................................................................... 10

4.

UDHIBITI WA TAKA ............................................................................... 13

MFANO WA VIUNGO VYA USAFIRI WA UMMA KWA OFISI YA SHIRIKISHO LA RIADHA LA DUNIA.... 28
9.

MALAZI ................................................................................................. 29

10.

KUTOKUWA NA KABONI........................................................................ 31

11.

UBORA WA HEWA ................................................................................. 33

12.

UTOFAUTI, UFIKIAJI NA UJUMUISHAJI ................................................... 37

13.

AFYA, USALAMA NA USTAWI ................................................................ 39

14.

DIGITALI, HAKI ZA IP NA ULINZI WA DATA ............................................. 41

15.

UFUATILIAJI NA UTOAJI TAARIFA ........................................................... 43

16.

MAWASILIANO ..................................................................................... 44

MALENGO YA MAWASILIANO ................................................................................... 44
MBINU ZA MAWASILIANO KWA MAKUNDI MBALIMBALI YA WADAU. .................................. 45

MIPANGO YA TAKA ................................................................................................ 13
UZALISHAJI WA TAKA NA MITO YA TAKA ...................................................................... 13
UDHIBITI WA TAKA ................................................................................................ 14
MAWASILIANO YA TAKA .......................................................................................... 16
UFUATILIAJI NA UTOAJI TAARIFA............................................................................... 16
5.

USIMAMIZI WA NISHATI ....................................................................... 18
PIMA NA TOA KIPAUMBELE KWA ALAMA YAKO YA KABONI............................................... 18
MIPANGO YA USIMAMIZI WA NISHATI ........................................................................ 18

6.

USIMAMIZI WA CHAKULA ..................................................................... 21

7.

USIMAMIZI WA MAJI ............................................................................ 24

8.

UPANGAJI WA SAFARI ........................................................................... 26
NJIA BORA ZA KUSAFIRI ........................................................................................... 27

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

1

Udhibiti wa toleo la hati

Hati hii imeandaliwa na Earth to Ocean kwa niaba ya Shirikisho la Riadha la Dunia kwa ajili ya kutumiwa na timu zao za mashindano ya ndani na
kamati za maandalizi za ndani ili kutekeleza uendelevu katika matukio yao yote.
SasishaNovemba 2021

SasishoImekamilika kwa majaribio

Na nani
BR/ST

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

2

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mwongozo Bora wa Mazoezi ya Matukio Endelevu

1. Dhamira Yetu ya Uendelevu

Lengo Letu

Shirikisho la Riadha la Dunia limedhamiria kuhakikisha kwamba mashindano
yake ya riadha, ambayo hufanyika kote ulimwenguni, na makao yake makuu,
yaliyoko Monaco, yanalingana kikamilifu na kanuni za uendelevu. Hii ni kwa
kutambua, lakini sio tu, changamoto zinazoongezeka za mazingira ambazo
ulimwengu unakabiliana nazo leo, haswa uchafuzi wa hewa, mabadiliko ya
tabianchi na matumizi yetu ya kupita kiasi ya rasilimali na nyenzo zinazopotea
bila kudhibitiwa na mazingira pamoja na masuala ya usawa wa kimataifa na
utofauti wa kutengeneza fursa zisizo sawa. Masuala haya yote ya kimataifa
yanatishia sana ubora wa maisha na jamii zetu.

Kuweka mkakati thabiti wa uendelevu huhakikisha Shirikisho la Riadha la Dunia
na mashirika washirika yana mfumo wa kutoa manufaa yanayoonekana katika
nguzo tatu za uendelevu - kimazingira, kijamii na kiuchumi. Faida kuu ni pamoja na:

Uendelevu ndani ya riadha hufafanuliwa kama kuendesha mazoezi na tabia za
watu binafsi na mashirika yanayoendeleza mchezo huu kwa njia ambayo:••••

inawajibika kwa mahitaji ya vizazi vijavyo,
hutoa jukwaa la usawa na la kiwango cha michezo kulingana na kanuni bora
za maadili,inahusisha kikamilifu wahusika na iko wazi kuhusu maamuzi na shughuli, na
inahakikisha hatua zinachukua mtazamo sawia kwa athari zao za kijamii,
kiuchumi na kimazingira.

Kwa uendelevu tunamaanisha kusawazisha athari za kiuchumi, kijamii na
kimazingira za shughuli zetu ili kuhakikisha tunakidhi mahitaji ya kizazi cha leobila kuathiri mahitaji ya vizazi vijavyo. Mazingira yenye afya ndio msingi wa
jamii yenye afya bora ambayo ni msingi wa uchumi thabiti.

Dira Yetu
Dira yetu ya uendelevu ni kuwa Shirikisho la Michezo la
Kimataifa linaloongoza katika kutoa matukio bora zaidi ya
darasani••••

usimamizi bora wa hatari za kijamii na mazingira ya mchezo;
utambuzi wa fursa zinazonufaisha mchezo na kushirikisha kundi kubwa la
wadau;
matumizi bora zaidi ya rasilimali zinazotoa gharama za chini za uendeshaji
zinazowezesha uwekezaji mkubwa katika mchezo;
jukwaa pana la uamilishaji ubia ili kuleta manufaa makubwa ya kiuchumi,
kijamii na kimazingira kwa jamii za wenyeji.

Mkakati wa uendelevu unaweka dhamira ya Wanariadha wa Dunia katika
kuharakisha riadha kuelekea mustakabali endelevu, kuchangia ili kufikia
ulimwengu bora. Katika baadhi ya maeneo, hii itahitaji mabadiliko kutoka kwa'utendaji wa mazoea', katika baadhi ya matukio itakuwa kuhusu ushawishi na
ubainishaji na katika maeneo mengine itakuwa ni kuendeleza ushirikiano ili
kuleta mabadiliko makubwa.

Mipango ya kimataifa
Ili kuleta uthabiti, tumeoanisha mkakati wetu na mipango ya kimataifa katika
Malengo ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa (UN-SDGs au Malengo ya
Kimataifa), Mfumo wa Utekelezaji wa Tabianchi wa Umoja wa Mataifa (UNCC),
Mfumo wa Umoja wa Mataifa wa Hewa Safi na Mwongozo wa Uendelevu wa IOC.
Ajenda ya Umoja wa Mataifa ya 2030 ya Maendeleo Endelevu inatoa
mwongozo wa pamoja wa amani na ustawi kwa watu na sayari, sasa na katika
siku zijazo. Kiini chake ni Malengo 17 ya Maendeleo Endelevu (SDGs), ambayoni wito wa dharura wa kuchukuliwa hatua kwa nchi zote - zilizoendelea nazinazoendelea - katika ushirikiano wa kimataifa. Wanatambua kwamba
kukomesha umaskini na kunyimwa vitu vingine lazima kuambatane na mikakati
inayoboresha afya na elimu, kupunguza ukosefu wa usawa, na kuchochea
ukuaji wa uchumi - huku kukikabiliana na mabadiliko ya tabianchi na kufanya
kazi ili kuhifadhi bahari na misitu yetu.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

3

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mwongozo Bora wa Mazoezi ya Matukio Endelevu
Ajenda ya Olimpiki 2020 ni mpango mkakati, wa IOC, kwa mustakabali wa
Harakati za Olimpiki. Mapendekezo 40 ni kama vipande vya jigsaw puzzle
ambavyo, unapoviweka pamoja, vinaunda picha inayoonyesha IOC ikilinda
upekee wa Michezo ya Olimpiki na kuimarisha michezo katika jamii. IOC
imedhamiria kusaidia utoaji wa Malengo ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa
Mataifa (SDGs) kupitia harakati za Olimpiki, kushughulikia Malengo ya
Maendeleo Endelevu 11 kati ya 17.

Mkakati Wetu Endelevu
Tutafikia malengo yetu kupitia uwasilishaji wa mkakati wetu wa uendelevu,
unaojengwa juu ya vipaumbele sita vya uendelevu na malengo
yanayohusiana, kama inavyoonyeshwa hapa chini:
Kipaumbele Muhimu

Lengo

1

Uongozi na uendelevu

Kuwa mdau anayetambulika katika
uendelevu wa michezo

2

Uzalishaji na matumizi
endelevu

Dhibiti vyema athari za manunuzi

3

Mabadiliko ya tabianchi
na kaboni

Mpito kuelekea kutokuwa na kaboni
ifikapo 2030

4

Mazingira ya ndani na
ubora wa hewa

Hakikisha hali ya mazingirainawawezesha watu binafsi kushiriki
kwa usalama

5

Usawa wa kimataifa

Shiriki kwa kuonyesha ujuzi koteulimwenguni

6

Utofauti, ufikiaji, na
ustawi

Hakikisha riadha iko wazi kwa kila mtu

Jedwali la 1: Vipaumbele vya uendelevu vya Shirikisho la Riadha la Dunia na malengo yanayohusiana

1. Uongozi katika Riadha
Baada ya kukubali kuwajibika kwa shughuli zao na kudhamiria kwa maendeleo
na utekelezaji wa mkakati endelevu, Shirikisho la Riadha Duniani linahitaji
kuonyesha uongozi thabiti kwa kushughulikia kikamilifu mpito wa mustakabali
endelevu na kuonyesha kile kinachowezekana katika teknolojia, matukio na
shughuli za jumla. Nguvu ya shirikisho la kimataifa linalokumbatia uendelevu ni
ufikiaji mpana unaoweza kufanikisha kupitia mfumo uliopo wa kuruhusu, kutoa
leseni na uteuzi wa kumbi na zabuni za utoaji kwa matukio ya ubingwa wa
Dunia.

2. Uzalishaji na matumizi endelevu
Kuboresha mzunguko wa maisha wa nyenzo na kupunguza upotevu na
usimamizi wa masuala ya ugavi inaweza kuwa mojawapo ya mada bora zaidi ya
kuzingatia uendelevu. Hii huanza kwa kuandaa na kutekeleza sera endelevu ya
maununuzi, inayotumika kwa bidhaa na huduma. Utambuzi wa wasambazaji
wanaoweza kusaidia uwasilishaji wa malengo endelevu ni muhimu.
Usimamizi wa taka ulitambuliwa kama moja ya masuala muhimu zaidi kwa
Shirikisho la Riadhaa Duniani. Tatizo la kuendelea kwa plastiki na utamaduni
wetu wa matumizi ya mara moja unahitaji kushughulikiwa kupitia ubainishaji
wa nyenzo katika hatua ya manunuzi. Hata hivyo, hii inahitaji kuoanishwa na
uwezo wa usimamizi wa taka katika maeneo mbalimbali.
Taka ni ghali na, katika hali nyingi, si lazima. Wakati wa maswali ya manunuzi
yanahitajika kuuliza ni wapi bidhaa imetoka, ni nini athari yake katika uzalishaji
na matumizi na jinsi gani itatolewa, au inaweza kutumika tena.
Maeneo muhimu kwa manunuzi endelevu ni miundo ya matukio ya muda, vifaa
na mavazi, nishati, upatikanaji wa chakula, safari na usafiri na kumbi/viwanja
vinavyoandaa matukio.

3. Mabadiliko ya Tabianchi na Kaboni
Mabadiliko ya tabianchi yanayotokana na kasi ya utoaji wa kaboni duniani
tayari yanaathiri maisha yetu. Riadha ni mchezo wa kimataifa wenye
wanariadha wengi wa ngazi ya juu zaidi kutoka maeneo ambayo yataathiriwa
zaidi na mabadiliko ya tabianchi, kuathiri, kwa mfano, usalama wa chakula.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

4

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mwongozo Bora wa Mazoezi ya Matukio Endelevu
Riadha, haswa mashindano makubwa ya ubingwa wa dunia, hutoa uzalishaji
mkubwa wa kaboni na wakati huo huo inaweza kuhamasisha mabadiliko
makubwa kuelekea uchumi wa kaboni ya chini unaohitajika. Uzalishaji huu ni
wa usafiri, nishati ya muda katika matukio, matumizi ya nishati katika viwanja
vya michezo na kumbi na vile vile utengenezaji wa vifaa.
Shughuli za biashara za Riadha za Ulimwengu zenyewe huweka hitaji kubwa la
usafiri kwa wadau wote, wawe wa ndani au wa nje, wawe wa mafunzo,
mashindano au mikutano/kongamano n.k. Wakati kusafiri ni jambo la msingi
katika kuwaunganisha watu kupitia michezo, uzalishaji wa kaboni unaohusiana
na usafiri unawakilisha mojawapo ya athari kuu za mazingira zinazohusiana na
michezo.
Maeneo 5 makuu ya uzalishaji wa kaboni ya kudhibiti kikamilifu ni:
1. Safari, malazi na usafiri• Safari za ndege za wafanyakazi/ maafisa wa Shirikisho la Riadhaa
Duniani, wanariadha, makocha• Usafiri wa chini ya ardhi ikiwa ni pamoja na magari rasmi na
usafiri wa umma
• Malazi• Mizigo
2. Matumizi ya Nishati• Nishati ya muda, inapokanzwa, kuwasha, kupooza na nishati
inayotumika katika kumbi za kudumu na za muda na katika
makao makuu/ofisi.
3. Rasilimali• kuzingatiwa ndani ya eneo endelevu la uzalishaji na matumizi
4. Chakula na Vinywaji• Inazingatiwa ndani ya eneo endelevu la uzalishaji na matumizi
5. Taka• Inazingatiwa ndani ya eneo endelevu la uzalishaji na matumizi

4. Mazingira ya ndani na ubora wa hewa
Uchafuzi wa hewa unaleta tishio kubwa kwa afya na tabianchi. Takwimu mpya
kutoka kwa Shirika la Afya Ulimwenguni zinaonyesha kuwa watu 9 kati ya 10
wanapumua hewa iliyo na viwango vya juu vya uchafuzi wa mazingira huku
zaidi ya 90% ya vifo vinavyohusiana na uchafuzi wa hewa vikitokea katika nchi
za kipato cha chini na cha kati, haswa barani Asia na Afrika. Inakadiriwa kuwa
uchafuzi wa hewa huua karibu watu milioni 7 kila mwaka kutokana na kukutanana chembechembe chafu kwenye hewa chafu ambayo hupenya ndani kabisa
ya mapafu na mfumo wa moyo na mishipa, na kusababisha magonjwa kama
vile kiharusi, ugonjwa wa moyo, saratani ya mapafu, magonjwa sugu ya mapafu
na maambukizi ya kupumua, ikiwa ni pamoja na nimonia.
Ubora wa hewa unahusishwa kwa karibu na hali ya hewa ya dunia na mifumo
ya ikolojia duniani kote. Vichochezi vingi vya uchafuzi wa hewa (yaani,
kuunguza mafuta ya kisukuku) pia ni vyanzo vya uzalishaji wa juu wa CO2.2 .
Baadhi ya vichafuzi vya hewa kama vile ozoni na kaboni nyeusi ni vichafuzi vya
hali ya hewa vya muda mfupi ambavyo vinachangia sana mabadiliko ya
tabianchi na kuathiri tija ya kilimo.
Hatua na sera za kupunguza uchafuzi wa hewa, zinawakilisha mkakati wa"kushinda pande zote" kwa hali ya hewa na afya, kupunguza mzigo wa
magonjwa yanayosababishwa na uchafuzi wa hewa, na pia kuchangia
kupunguza kwa muda mfupi na mrefu kwa mabadiliko ya tabianchi.
Shirikisho la Riadha Duniani linazomiliki Mfululizo wa Riadha za Dunia - WAS matukio na Shirikisho la Riadha Duniani iliweka vikwazo kwenye matukio maranyingi husababisha usumbufu mkubwa wa msongamano wa ndani ambao, kwa
upande wake, unaweza kuinua masuala ya ubora wa hewa. Kupitia upangaji
vema na ujumuishaji wa mipango ya kufuatilia na/au kuboresha ubora wa hewa,
Shirikisho la Riadha Duniani linaweza kukuza na kulinda mazingira mazuri kwa
wanariadha, familia ya Shirikisho la Riadha Duniani, mashabiki na jamii ya karibu.
Kwa mtandao usio rasmi wa zaidi ya nusu bilioni wa wakimbiaji koteulimwenguni, Shirikisho la Riadha Duniani liko katika nafasi ya kipekee ya
kukuza ufahamu wa kimataifa wa athari za kiafya za uchafuzi wa hewa.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

5

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mwongozo Bora wa Mazoezi ya Matukio Endelevu
5. Usawa wa Kimataifa
Ikiendana na moja ya maadili ya msingi ya Shirikisho la Riadha Duniani, CHUOKIKUU, Shirikisho la Riadha Duniani lina jukumu la kuhakikisha kuwa kila mmoja
anapata fursa ya kushiriki katika riadha. Hii inatumika kwa watu binafsi na pia
kwa uwezo wa Mashirikisho ya Wanachama kupata fursa ya kupata usaidizi na
utambuzi wa Shirikisho la Riadha Duniani kwa matukio. Fursa hiyo ni muhimu
kupitia ununuzi, ushauri, ujuzi wa kujenga ili kuziba pengo la ukosefu wa usawa
duniani.
Kwa kutumia "Riadha kwa Ulimwengu Bora", Shirikisho la Riadha Duniani
linaweza kutoa uongozi ili wadau waweze kuongeza thamani ya kazi zao
wenyewe kwa kuzingatia ushirikiano wa miradi katika nyanja za afya, mazingira,ujumuishaji wa kijamii na amani.

6. Utofauti, Ufikiaji na Ustawi
Shirikisho la Riadha Duniani kwa muda mrefu limekuwa shirikisho linaloongoza
la kimataifa linalotetea ufikiaji sawa wa mashindano. Kudhamiria kuwa na
uwakilishi sawa wa kijinsia kwenye baraza lake ifikapo 2027 na, pamoja na
mpango wa kufanikisha hili, Shirikisho la Riadha Duniani linaongoza kwa mfano
kuhusu usawa wa kijinsia.
Ingawa mataifa mengi, fiziolojia, jinsia, rangi na dini zinaadhimishwa ndani yamchezo, bado kuna ukosefu wa usawa, hasa kuhusiana na kubakia na kuendeleandani ya mchezo, kama maafisa wa kiufundi, waamuzi, majaji n.k. Wakati
programu zinaendelea aidha mwisho wa wigo wa ushiriki, Shirikisho la Riadha
Duniani lazima liendelee kuvumbua ili kufikia utofauti katika ulimwengu wa
riadha, ikilenga kubaki ndani ya michezo, na kuunda njia iliyo na alama nyingi,
iliyojumuishwa katika usimamizi wa mchezo, ikiwa ni pamoja na maafisa wa
kiufundi.
Kupitia utambuzi wa usawa wa kijinsia ndani ya mchezo na shauku ya
kushughulikia hili katika ngazi zote, kuanzia ushiriki wa ngazi ya chini hadi
usimamizi na utawala, Shirikisho la Riadha Duniani linaendelea kutatua
masuala ya usawa na ujumuishaji katika ulimwengu wa michezo.

Jukumu la kujali la Shirikisho la Riadha Duniani linatumika zaidi ya familia ya moja
kwa moja ya Shirikisho la Riadha Duniani inayohusika kupitia ushiriki na ushirikiano
na riadha. Inatumika pia kwa watu wa kujitolea, wafanyakazi wa ujenzi wanaojenga
miundombinu ya michezo, wale wanaofanya kazi kwa wasambazaji wanaotoa
bidhaa na huduma kwa mashirika na matukio ya riadha. Watu hawapaswi kuwa na
maisha au afya zao hatarini kwa sababu ya kazi zao, wala hawapaswi kubaguliwa,
kutumikishwa kwa lazima au vitendo vingine vya unyanyasaji.
Shirikisho la Riadha la Dunia linasimamia mazingira ya kazi ya haki, salama,
yenye afya na yasiyo ya ubaguzi, kukuza upatikanaji wa mafunzo, elimu na
kuhimiza uwiano mzuri wa maisha ya kazi.
Bila kujali jiografia, siasa, dini, kila mtu ana haki sawa ya kuweza kushiriki katika
riadha bila woga wa kudhalilishwa kwa maneno, katika mazingira yanayofaa
kwa mafanikio ya kimichezo, katika ngazi zote. Shirikisho la Riadha la Dunalitatoa miongozo bora ya mazoezi na ushawishi wa mazoezi kupitia
Mashirikisho Wanachama ili kuhakikisha kwamba kukimbia, kuruka na kurusha
kunaweza kufurahishwa na watu wote.

Kutumia mwongozo bora wa mazoezi
Mwongozo huu wa utendaji bora wa mfumo wa usimamizi wa matukio
umetayarishwa ili kutoa orodha ya wazi inayoweza kutekelezeka, inayolingana na
mfumo wa "mpango, fanya, angalia, tenda" uliogawanywa katika mada za
uendelevu. Wale walio na jukumu la jumla la tukio wanapaswa kufahamu sheria zotezinazohusika na kuhitaji hatua za vitendo bora zaidi, kusaidia timu ya uwasilishaji wa
hafla ili kuzoea "utendaji wa mazoea" mpya, ikijumuisha mazoezi bora katika nyanja
zote za kupanga na uwasilishaji wa tukio. Kila sehemu inaweza kutolewa na
kusambazwa kwa washiriki wa timu, inavyofaa, kuwawezesha kutekeleza kikamilifu
jukumu lao, kwa uwajibikaji, kulingana na utendaji bora. Jedwali la 2 linafafanua nimada gani kati ya mada bora zaidi zinazolingana na kushughulikia kila moja ya
Shirikisho la Riadha la Dunia zilizoainishwa vipaumbele vya uendelevu.
Kabla ya hujaanza, inashauriwa ukamilishe sehemu nne ya moduli ya mafunzo
ya mtandaoni ya Shirikisho la Riadha la Dunia kuhusu uendelevu ambayo
inaweza kupatikana hapa.Usajili ni bure. Baada ya usajili na kuingia, kiungo cha
moja kwa moja kiko hapa.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

6

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mwongozo Bora wa Mazoezi ya Usimamizi wa Matukio Endelevu
Jedwali la 2: Mada bora za mazoezi zinazoshughulikia vipaumbele vya uendelevu vya Shirikisho la Riadha la Dunia
Mada Bora ya Mazoezi
Kipaumbele
Endelevu

Kuandikampangoendelevu

Uongozi nauendelevu

Manunuzi
Endelevu

Taka

Nishati

ChakulaMaji

SafariMalaziKutokuwana Kaboni

Ufikiaji na
Ujumuishaji

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

Uzalishaji na
matumizi
endelevu

*

*

*

*

*

*

*

Mabadiliko ya
tabianchi nakaboni

*

*

*

*

*

*

Mazingira ya
ndani na ubora
wa hewa

*

*

*

*

Usawa wakimataifa**

Utofauti, ufikiaji,
na ustawi

*

*

*

*

*

Digitali, Hakiza IP na Ulinzi
wa DataUfuatiliaji na
Utoaji Taarifa

Mawasiliano

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

Afya,
Usalama
na Ustawi**

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi*

7Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

2. Kuandaa mpango wako wa uendelevu
Sehemu ya kuanzia matukio yote inapaswa kukuza mpango wako wa
uendelevu. Kuna hatua chache rahisi za kuchukua ambazo zitakusaidia
kufafanua kiwango chako cha matamanio, fursa yako, ushindi wa haraka na
kudhibiti hatari endelevu.
Hatua za kuandaa mpango wako:
1) Tambua shughuli zako na athari endelevu zinazotokana na shughuli hizi2) Tambua wadau wako wakuu na matarajio yao ya tukio hilo - ikiwa ni
pamoja na Shirikisho la Riadha la Dunia, wabia wa kibiashara watarajiwa,
jiji mwenyeji, wanariadha, mashabiki, wafanyakazi, n.k.
3) Tambua vipaumbele vyako, ukizingatia kiwango cha athari na hatari,matarajio yako ya wadau muhimu
4) Tambua lengo lililo wazi - ni athari gani ya kijamii au kimazingira ungependa
tukio liwasilishwe?
5) Ukiwa na lengo bayana akilini, na masuala ya kipaumbele yaliyotambuliwa,
weka malengo na shabaha zako zinazoweza kupimika zinazoshughulikia
masuala hayo pamoja na hatua za kutimiza malengo haya.
6) Pima, fuatilia na tathmini uwasilishaji dhidi ya malengo yako
Mwongozo katika hati hii utakusaidia kutambua, kutathmini na kushughulikia
masuala muhimu ya uendelevu ambayo utakabiliana nayo unapowasilisha tukio lako.
Vipaumbele muhimu vya Shirikisho la Riadha la Dunia vinapaswa kushughulikiwa,
yaani:•

Uongozi - mawasiliano na utetezi•

Usimamizi wa kaboni - kupunguza na kutokuwepo kabisa•

Udhibiti endelevu wa manunuzi na taka•

Athari za mazingira na ubora wa hewa ya eneo husika•

Utofauti, ufikiaji na ustawi - wanariadha, wafanyakazi na mashabiki•

Usawa wa kimataifa - ujumuishaji na kujenga uwezo

Shirikisho la Riadha la Dunia ni mwidhinishaji wa mfumo wa Michezo kwa
Kukabiliana na Tabianchi likishirikiana na takriban mashirika 300* ya michezo
yaliyopangwa ili kufikia malengo ya kaboni ya kimataifa na kuchukua hatua
chanya kuhusu hali ya hewa. Tukio lako linaweza kutaka kuzingatia pia
kuambatana na harakati hii ya kimataifa ya michezo.
Majukumu na wajibu vitahitaji kugawiwa kwa uwazi, kulinganishwa kwa kila
lengo, na kuungwa mkono na rasilimali za kutosha, iwe katika suala la muda,utaalamu au fedha. Kunaweza kuwa na hitaji la kuongeza ujuzi wa timu yautoaji; msaada unapatikana kutoka kwa Shirikisho la Riadha la Dunia kufanikisha
hili.
Mwongozo katika hati hii umewekwa ili kutambua hatua zinazohitajika katika
hatua za kupanga, utoaji na baada ya tukio.
Mawasiliano na utetezi ni sehemu muhimu ya uendelevu wa tukio, na kila tukio
linapaswa kutambua mawasiliano ya ndani, nje na ya tukio. Hii inaweza
kuhusisha kutambua mawakili wa wanamichezo kwa ajili ya kutoa ujumbewenye athari pana.
Kama sehemu ya upangaji wa tukio, uamilishaji uendelevu unaweza kutambuliwa
ambao unaweza kuwa majukwaa muhimu ya kushirikisha wabia wa kibiasharana ni fursa ya kushawishi mabadiliko mapana ya kijamii mara nyingi huacha
urithi wa matukio muhimu kwa jamii ya eneo husika. Kuna mifano mingi mizuri
ya haya katika michezo yote.
Ufuatiliaji na upimaji ni muhimu ili kuhakikisha unatekeleza kinyume na mpangouliowekwa na kufikia malengo yaliyoainishwa.
Kwa mwongozo wa ziada na usaidizi katika hatua zote za safari yako ya kupangana utoaji wa matukio, wasiliana na Mkuu wa Uendelevu wa Shirikisho la Riadha
la Dunia Bob Ramsak (bob.ramsak@worldathletics.org).

* kuanzia 30 Septemba, 2021

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

8

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Hatua hizi zinapaswa kutekelezwa katika kipindi chote cha upangaji wa tukio
na mzunguko wa uwasilishaji:
1. Wakati wa kupanga tukio
•
•
•
•
•
•
•

Bainisha dhamira yako ya uendelevu/ kiwango cha matamanio. Unataka
kufanikisha nini, 'kubwa' inaonekanaje?
Tambua shughuli zote za biashara na hatari zinazohusiana na uendelevu.
Uwekaji kipaumbele wa masuala unapaswa kuzingatia uwezekano/kiwango cha athari, kufuata sheria, matarajio muhimu ya wadau
Kwa kutumia orodha iliyopewa kipaumbele ya masuala ya uendelevu,
fafanua malengo, malengo ya SMART yenye mpango wa kina wa
utekelezaji, kamili na KPIs ili kupima mafanikio.
Tenga umiliki na rasilimali (fedha, muda na watu) kwa mpango kazi
Shirikiana na wadau (wa ndani na nje) ili kuelimisha kuhusu uendelevu na
matarajio yako mahususi ya kufikia ununuzi na usaidizi.
Pata ushirikiano wa ubia ili kushawishi mabadiliko mapana ya jamii na
kutambua fursa za urithi
Matarajio ya uendelevu na dhamira vimeunganishwa katika mpango wa
mawasiliano ya tukio

2. Wakati wa kuwasilisha tukio
•

•
•
•

Hakikisha wafanyakazi wote wa tukio wamepewa muhtasari /wameelimishwa juu ya dhamira ya endelevu, wanafahamu jukumu lao
katika kufikia malengo endelevu na wamewezeshwa 'kuongoza kwa
mfano', kuonyesha tabia bora za utendaji.
Tekeleza programu ya ufuatiliaji/ukaguzi wakati wote wa utoaji ili
kuhakikisha uzingatiaji wa mpango na kubaini kutokidhi mahitaji ili
kutekeleza hatua za kurekebisha kwa ufanisi.
Ndani na nje (k.m. wanariadha) 'mabingwa' wa uendelevu huonyesha na
kuzungumza utendaji bora, kukuza ujumbe kwa wadau wote.
Ujumbe endelevu (kwenye tovuti na vyombo vya habari), kama sehemu ya
mpango wa mawasiliano, huchochea uhamasishaji na vitendo ili
kuchochea utiifu na mafanikio katika vikundi vya wadau.

3. Kikao baada ya tukio• Mkutano wa mapitio baada ya tukio pamoja nna ukumbi/wadau/
wasambazaji/ wakandarasi ili kukagua ipasavyo utoaji wa huduma na
kupata mafunzo yaliyotolewa ili kuendeleza uboreshaji.
• Toa ripoti ya uwazi ya baada ya tukio inayotoa ushahidi wa ukweli,
uliopatikana kupitia mpango wa ufuatiliaji, wa mafanikio endelevu na
mafunzo yaliyopatikana.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

9

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

3. Manunuzi Endelevu
Sehemu kubwa ya athari za uendelevu kutokana na matukio itakuwa ni matokeo ya
bidhaa na huduma zinazonunuliwa kupitia mnyororo wa ugavi na timu ya utoaji wa
matukio na kuhitajika kuandaa matukio ya kiwango cha kimataifa yenye mafanikio.
Kusimamia mnyororo wa ugavi kwa ufanisi kunaweza kuhakikisha utoaji wa
bidhaa/huduma kwa wakati unaofaa, kupunguza athari zozote mbaya na kutoa
thamani inayowafikia watu wengi na manufaa ya kijamii, hasa kwa jamii za ndanizinazoandaa matukio. Mwongozo wa manunuzi endelevu wa Shirikisho la Riadha
la Dunia unalenga katika kuhakikisha ugavi wa kimaadili ambao unapunguza athariza kimazingira na kujenga urithi wa ustahimilivu wa ndani ya jamii mwenyeji.
Mchakato wa ununuzi kwa ujumla unaeleweka vyema na mapendekezo kutoka
kwa wasambazaji hutathminiwa kulingana na ubora wa huduma au bidhaa na
bei. Manunuzi endelevu hufafanua tena "ubora" unaojumuisha vipengele
vinavyohusu athari za kijamii, kimaadili na kimazingira za bidhaa au huduma
pamoja na mwonekano, hisia na ufanisi wa bidhaa (tazama Figure 1). ).
Kwa maneno rahisi - mchakato wa ununuzi ni:
1. Ombi la zabuni (RFQ): hakikisha mahitaji ya uendelevu yaliyoainishwa
yanajumuishwa katika RFQ
2. Tathimini watoa huduma: Kagua sera na usimamizi wao wa kijamii,
kimazingira na kiuchumi
3. Kutathmini bidhaa au huduma:Tathmini bidhaa au huduma wanayotoa
ukiuliza maswali 5 muhimu (yanayofuata)
4. Chagua mtoa huduma na uweke mkataba wa huduma ikijumuisha
mahitaji ya uendelevu
5. Utoaji wa huduma/bidhaa lazima pia ujumuishe utoaji wa ushahidi wa
kufuata mahitaji ya uendelevu. Hizi zinapaswa kuangaliwa kwenye tovuti
kupitia ukaguzi dhidi ya mahitaji maalumu na hatua zilizochukuliwa
kushughulikia ukiukwaji wowote
6. Malipo ya utoaji wa huduma za kandarasi ikijumuisha ripoti ya mwisho ya
data na ushahidi wa kufuata

Kwa maelezo zaidi, tembelea upya moduli ya mafunzo ya mtandao yauendelevu ya Shirikisho la Riadha la Duniani, Kuelewa Manunuzi Endelevu,
ambayo inaweza kupatikana hapa.
1. Ombi la zabuni
RFQs inapaswa kujumuisha mahitaji ya uendelevu ambayo yameainishwa
katika mkakati wa uendelevu na ni muhimu katika muktadha wa ndani.
Uainishaji wa nyenzo unapaswa kuendana na mpango wa usimamizi wa takana ni muhimu katika kutoa malengo na shabaha ya tukio endelevu.
2. Kutathmini watoa huduma
Mchakato wa maununuzi unapaswa kutathmini aina ya kampuni inayotoa bidhaa
au huduma. Muhimu zaidi itakuwa hakikisho la mwonekano, hisia na ufanisi wa
bidhaa au huduma na dhima ya mtoa huduma. Hata hivyo, maswali katika RFQ
yanapaswa kujumuisha yale kuhusu kampuni ili kupunguza hatari ya kuharibu jina
pamoja na kuhakikisha na kukuza matumizi ya watoa huduma wanaowajibika.
Kuuliza tu kwa sera zao za kijamii, mazingira na kiuchumi na michakato ya usimamizi
itakuwa mwanzo. Hii inaweza kuthibitishwa kupitia mipango ya uthibitishaji kama
vile ISO14001 (Usimamizi wa Mazingira) au ISO20121 (Usimamizi Endelevu).
Unatafuta hakikisho kote:•

Masharti ya wafanyakazi wanaotoa bidhaa au huduma•

Kampuni inayolipa mishahara ya wafanyakazi•

Afya na usalama wa wafanyakazi•

Ufanisi wa kimazingira wa kampuni ili kuhakikisha athari ndogo za kimazingira
au huduma zisizo na kaboni•

Eneo la kampuni na mnyororo wake wa ugavi ili kusaidia kujenga uthabiti
wa ndani na athari za kiuchumi za ndani

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

10

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
3. Kutathmini bidhaa au huduma

5. Utoaji na ukaguzi wa huduma au bidhaa

Kuna maswali matano muhimu ya kujiuliza unapoangalia uendelevu wa bidhaa
na huduma kwa kiasi fulani:

Kadri mtoa huduma anavyotoa huduma, uthibitisho au ushahidi wa uthibitisho
wa nyenzo unapaswa kutolewa kwa wakati mmoja na ukaguzi wa eneo la kazi
ufanyike ili kuhakiki mahitaji maalumu.

1. Inatoka wapi, ni nani aliyeitengeneza?
2. Imetengenezwa na nini?
3. Je, nini kimefungwa ndani?
4. Je, ina athari gani katika matumizi?
5. Nini kitatokea baada ya tukio?
Manunuzi endelevu yanalenga kuhakikisha athari hasi za kimazingira na kijamii
zinapunguzwa kupitia chaguo za ununuzi zinazofanywa na timu ya tukio.
Shirikisho la Riadha la Duniani limeunda msimbo wa maununuzi wa kina ambao
unabainisha bidhaa na nyenzo za kuepuka. Hii inaweza kushirikiwa kwa
kuomba.
4. Kuchagua watoa huduma na kuingia mikataba ya huduma
Mara mtoa huduma anayependelewa anapochaguliwa kutoa bidhaa au
huduma, mkataba unaobainisha wazi mahitaji ya uendelevu unapaswa
kutayarishwa. Kwa kiwango cha chini hizi zinapaswa kujumuisha:

Kufanya kazi kwa karibu na watoa huduma kutasaidia kuhakikisha uelewa na
umuhimu wa mahitaji haya endelevu. Kadri matukio yanavyoweza kuwezesha
kusukuma bidhaa endelevu zaidi, mahitaji ya wale walio na athari mbaya zaidi
ya kijamii na kimazingira yatapungua.
Watoa huduma wanaweza pia kuboresha utoaji wao wa huduma unapofanya
kazi nao kwa karibu ili kufikia mahitaji ya uendelevu.
6. Malipo ya utoaji wa huduma ya mkataba
Utoaji wa data zinazohitajika ni sehemu ya huduma ya mkataba na mara nyingi
hupuuzwa. Kuhakikisha mtoa huduma anaelewa kuwa malipo hutegemea
utoaji wa huduma kwa viwango pamoja na data za uendelevu zilizoombwa. Hii
inaweza kuwa karibu na bidhaa, wingi wa vifaa, ushahidi wa vyanzo ikiwa
haujatolewa, usafiri na umbali wa safari kutokana na utoaji wa huduma.

1 Kutii sera ya uendelevu ya tukio na taratibu za eneo la kazi, ikiwa ni pamoja
na lakini sio tu kwa udhibiti wa taka, kuzuia umwagikaji, kuondoa nyenzo za
kutumika mara moja, usafiri wa kaboni ya chini.
2 Ubainishaji wa nyenzo katika utengenezaji wa bidhaa na kutaja wazi nyenzo
za kuepukwa
3 Utoaji wa ushahidi na hakikisho la nyenzo zinazotumiwa
4 Utoaji wa data zinazohitajika ili kuripoti kwa timu ya tukio wakati wa
kumalizika kwa huduma - kwa mfano, athari ya safari na usafiri, kiasi cha
bidhaa/nyenzo

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

11

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
ENDELEVU

Omba nukuu

MCHAKATO WA
MANUNUZI- MATARAJIOUENDELEVU•

Kutathmini watoa huduma, bidhaa au huduma•

Tathmini Wasambazaji- Ubora- Gharama- UENDELEVU•
Chagua Sambazaji- MAHITAJI YAMKATABA

Kielelezo 1 :Mchakato Endelevu wa Manunuzi (kutoka kwa mafunzo ya mtandaoni ya
maununuzi ya Shirikisho la Riadha la Dunia

Hatua hizi zinapaswa kutekelezwa katika kipindi chote cha upangaji wa tukio
na mzunguko wa uwasilishaji:
1. Wakati wa kupanga tukio
Ombi la zabuni••

Kupachika vigezo vya uendelevu katika hati zote za manunuzi, ikijumuisha
Ombi la Zabuni (RFQ)
Kanuni ya manunuzi endelevu inatekelezwa, kuondoa upotevu wa ufungaji,
inapowezekana

Tambua watoa huduma ambao wana Mfumo wa Usimamizi wa Mazingiraulioidhinishwa (EMS) kwa ISO14001 au Mfumo wa Usimamizi Endelevu(SMS) kwa ISO20121
Watoa huduma wasio na mifumo ya usimamizi iliyoidhinishwa, wanaomba
taarifa za kina za sera za kijamii, mazingira na kiuchumi

Kuchagua watoa huduma na huduma za kandarasi•

MalipoUWAJIBIKAJI
MREJESHO

Unda matriki ya manunuzi endelevu inayoelezea utoaji wa huduma na
athari inayohusiana na uendelevu na kiwango ili kuweka kipaumbele katika
mchakato wa manunuzi.

•

Jumuisha wajibu wa kimazingira, kijamii na kimaadili katika vigezo vya
kubainisha "thamani ya pesa" na uteuzi wa watoa huduma/wakandarasi.
Hakikisha kwamba mahitaji ya uendelevu, ikiwa ni pamoja na utoaji wa
data ya ufuatiliaji/ tathmini ya matukio ya baada ya tukio, yamepachikwa,
kwa uwazi, katika mikataba ya huduma.

2. Wakati wa kuwasilisha tukio•••

Utoaji na ukaguzi wa bidhaa au huduma
Panga jukumu la kukagua na kuhakikisha uzingatiaji wa dhamira ya
endelevu manunuzi wakati wote wa uwasilishaji wa tukio
Weka jukumu la kuhakikisha kuwa watoa huduma/wakandarasi wanapunguza
ufungaji na kuwajibika kwa taka zozote

3. Kikao baada ya tukio• Mkutano wa mapitio baada ya tukio na watoa huduma/wakandarasi ili
kukagua kwa njia inayofaa utoaji wa huduma na kupata mafunzo yaliyotolewa
ili kuendeleza uboreshaji.
• Kagua data zilizotolewa na utoaji wa huduma kabla ya malipo kusainiwa• Jaza data na mafanikio kwa mmiliki wa ripoti ya baada ya tukio

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

12

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

4. Udhibiti wa Taka
Ondoa

Tumia tena

SafishaPata nafuu

Tibu

Kinga

Tupa

Kuandaa kwa ajili ya
Kutumia Tena

Udhibiti mzuri wa taka utasababisha kupungua kwa kiwango cha kaboni,
kuongezeka kwa uendelevu, kupunguza athari kwa spishi na makazi kupitia
uchafuzi wa mazingira / kutupa taka na gharama ndogo za kifedha. Sehemu
kubwa ya udhibiti wa taka huanza kwa kupunguza taka halisi zinazozalishwa
wakati wa awamu ya ununuzi wa tukio.

Urejelezaji(Nishati)
Kurejesha

Mipango ya takaKwa sababu ya hali ya kimataifa ya matukio na uwezo tofauti wa kushughulikia
taka katika maeneo tofauti, kila tukio litakuwa na mpango tofauti wa takaambao unabainisha taka zote zinazotarajiwa na kubainisha njia za takazinazopatikana. Mpango huo unapaswa kuoanishwa na utoaji wa usimamizi wataka unaopatikana ndani ya nchi pamoja na mahitaji ya sheria ya ndani.
Wakandarasi wa usimamizi wa taka watachaguliwa katika kila eneo na
wanapaswa kununuliwa kwa uwezo wao wa kufikia malengo na kutoa ushahidi
kupitia ripoti ya kina ya data. Kuchagua watoa huduma wa ndani ambao
wanaweza kusaidia kusambaza viwango vyote vya taka (angalia Figure 2) itakuwa
faida ya ziada. Hata hivyo, inaweza kuhitaji zaidi ya mkandarasi mmoja wa takakufikia malengo yanayohitajika. Daima hakikisha kwamba mkandarasi wa takaaliyetambuliwa amesajiliwa, ikiwa inahitajika, na wakala wa mazingira wa ndani.
Ili kutenganisha taka kwa ufanisi, nafasi ya kutosha inahitaji kupangwa ambayo
inaruhusu taka kuhifadhiwa kwa usalama na usalama. Hakikisha kuwa
tahadhari za ziada zinachukuliwa wakati wa kuhifadhi taka hatari (kama vile
kuzibanisha maeneo yenye taka hatari za kioevu).

Gharamakwa tani

Utupaji
Kielelezo 2 Hierarkia ya taka

Uzalishaji wa taka na mito ya taka
Taka hutolewa katika ofisi za hafla kabla ya hafla na vile vile kwenye tovuti ya
hafla wakati wa uundaji, utoaji wa hafla na uchanganuzi wa hafla.
Mito ya taka itajumuisha:•

Ofisi: karatasi, vifaa vya elektroniki, betri, bidhaa za kusafisha, ufungaji
wa chakula, taka taka, mabaki•

Matukio: chapa, karatasi, betri, vifaa vunjwa, ufungaji wa chakula, takachakula, mabaki ya chakula, glasi, ufungaji, taka taka, vifaa (vilivyovunjwa
na kutumika)

Mapipa ya vijito vyote vya taka yanapaswa kuwekwa kwenye maganda pamoja
ili kupunguza uchafuzi pamoja na alama wazi. Wafanyakazi wote wanapaswa
kufahamu mpango huo, waelezwe juu ya utoaji wa ndani na kuwajibika kwa
matendo yao.
Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

13

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Udhibiti wa taka
Ingawa itatofautiana kulingana na vifaa vya ndani, ikilenga 60% ya jumla ya taka,
kwa uzani, kurejeshwa na sifuri kutupwa kupitia kujaza ardhi ni matarajio ya
kuridhisha. Hatua zifuatazo za utekelezaji wa uongozi wa taka zinaweza kuonekana
hapa chini:
1. Ondoa
Lengo la kwanza ni kuondoa taka zisizo za lazima zinazozalishwa na paleambapo hilo haliwezekani kutumia njia zenye manufaa zaidi kimazingira za
utupaji unaopatikana kwa kufuata uongozi wa taka. Mapitio ya taka zotezinazozalishwa na utambuzi wa chanzo cha taka utabainisha wapi njia mbadalazipo za kuondoa mkondo huo wa taka.
Kawaida kwa matukio yote ya Riadha ya Ulimwenguni yanapaswa kuwa nia ya
kuondoa nyenzo na bidhaa za matumizi moja.. Njia mbadala za bidhaa kama
vile maji ya chupa ya matumizi moja zinapaswa kutambuliwa, na vituo vya
kujaza maji vitolewe. Pale ambapo vituo vya kujaza maji kwa ajili ya umma na
wafanyakazi vimetolewa, chupa zinazoweza kujazwa tena zinaweza kutolewa
kama njia ya mapato au watu binafsi wanaohimizwa kuleta zao. Mbinu kamahiyo inaweza kutekelezwa kwa vikombe vya kahawa vya kuchukua.
Suluhu za kubadilisha chupa za maji zilizofungwa, za plastiki huku kuhakikisha
hakuna uchezaji kwenye uwanja wa michezo wa ushindani, zitahitaji mbinu ya
ushirikiano na mara nyingi ni changamoto kutekeleza maeneo haya. Walakini,
kuna mifano mingi ambapo hii inafikiwa kwa njia ya kuridhisha.
Vifungashio na mifuko ya plastiki pia inapaswa kuondolewa kadiri
inavyowezekana na ni sehemu muhimu ya kanuni endelevu za manunuzi.
Wafanyikazi wanapaswa kufanya kazi kwa karibu na wasambazaji ili kupunguza
idadi ya vifungashio vinavyohitajika kuwasilisha bidhaa.
Kwa nyenzo zilizochapishwa, chapisha tu inapohitajika na inapohitajika, chapisha
pande mbili na urudishe karatasi zote zisizohitajika. Kusakinisha vitendaji vya
kuchapisha kunaweza kupunguza upotevu wa uchapishaji ambao haujakusanywa.

Taka za upishi zinapaswa kuondolewa kwa udhibiti makini wa sehemu,
upangaji wa menyu na udhibiti wa hisa pamoja na nambari za tiketi na upishi.
Watazamaji tofauti pia watadai kiasi na aina tofauti za chakula. Kufanya kazi
kwa karibu na mtoa huduma wa upishi kunapaswa kusaidia kuondoa takakatika tukio la kwanza. Vyombo vya meza vinavyoweza kutumika tena
vinapaswa kuwa sehemu ya hesabu badala ya matumizi moja ya kutupwa. Hata
kupitia utoaji wa mashine za kuosha sahani za muda, itafanya kazi kwa gharama
nafuu hata kwa tukio la muda mfupi.
2. Tumia tena
Ambapo haiwezekani kuondoa taka, uwezo wa kutumia tena unapaswa
kutathminiwa. Katika kila eneo la tukio, upangaji wa mapema unapaswa
kutambua nyenzo zinazoweza kutumika tena, kuongeza soko la kukodisha na
kufanya kazi na washirika wa ndani kunaweza kubainisha anuwai ya manufaa
ya jumuiya ya karibu. Soko la kukodisha linaweza kutoa idadi kubwa ya
miundombinu ya muda inayoweza kutumika tena.
Uwekaji chapa ya matumizi moja unapaswa kuepukwa kadiri inavyowezekanana pale ambapo mfululizo wa matukio unafanyika au kurudia matukio katika
eneo moja, muundo wa chapa ili kupunguza hitaji la kuendelea kubadilisha
chapa kutokana na tarehe, eneo na mfadhili lazima liwe hitaji la wazi kwa
mashirika ya chapa. Uwekaji chapa unapaswa kuundwa ili kutumika tena kadiri
inavyowezekana au kutolewa kwa vikundi vya jumuiya ya karibu kwa anuwai
ya matumizi ya ubunifu na ubunifu.
Vifaa vitakuwa rahisi kupata fursa za kutumia tena kupitia shirikisho la kitaifa
kwa vilabu vya ndani. Inaweza kuwa fursa nzuri ya kuboresha ubora wa vifaa
vya klabu kama sehemu ya mpango wa urithi wa tukio.
Chakula cha ziada kinachoweza kuliwa mara nyingi hutolewa kutoka kwa
ukarimu wa hafla na kuna ongezeko la idadi ya mifumo ya kidijitali ya hisaniambapo wasimamizi wa upishi wanaweza kuchapisha mabaki ya chakula
kinachoweza kukusanywa na watu binafsi au mashirika k.m., Olio, Copia.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

14

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
3. Safisha

4. Ahueni

Urejelezaji ni mahali ambapo taka huchakatwa kuwa nyenzo sawa au sawa.
Plastiki kwa ujumla hurejelewa kwa wingi hata hivyo aina tofauti na viwango
vya plastiki vinaweza kusababisha changamoto. Vile vile bidhaa
zilizotengenezwa kwa nyenzo zilizochanganywa pia ni ngumu kusaga. Kwa
hivyo, ingawa bidhaa inaweza kusema inaweza kutumika tena, hii inaweza
kuwa mara tu nyenzo za kijenzi zimetenganishwa kwa mfano, vikombe vya
kahawa vya matumizi moja.

Urejeshaji ni pale ambapo taka huchomwa na kugeuzwa kuwa nishati. Uchafu
wa mifuko meusi ya plastiki isiyoweza kutumika tena au urejelezaji uliochafuliwa
utaenda kwenye kiwanda cha kupoteza nishati na kuchomwa moto ili kuzalisha
nishati. Taka za ujenzi na taka zilizochafuliwa hazitumwi kwa urejeshaji wa
nishati na zinaweza kusababisha kutumwa kwa taka. Pale ambapo vifaa vya
kutengenezea mboji havipatikani, chakula na vifungashio vya mboji vinaweza
kusindika kwa njia ya usagaji wa anaerobic ambayo ni, kitaalamu, kupona.

Pale ambapo haiwezekani kuondoa au kutumia tena bidhaa/vifaa mara tu tukio
limevitumia, nyenzo hizo zinafaa kuwa na uwezo wa kuchakatwa na nyenzo
zisizoweza kutumika tena ziepukwe kadri inavyowezekana. Aina ya nyenzo na
urejeleaji wake inapaswa kubainishwa katika ununuzi wa awali.

5. Matibabu

Chapa inapaswa kutumika tena au kutumika tena inapowezekana. Fursa za
michango zinapaswa kutafutwa kwa nyenzo ambazo hazitatumiwa tena na
Riadha ya Ulimwenguni lakini ziwe na matumizi mbadala kama vile mabangoya PVC ambayo ni vigumu kusaga tena.
Uwekaji mboji wa vyakula na vifungashio vya mboji huchukuliwa kama
urejeleaji ambapo mboji halisi hutengenezwa. Ikumbukwe kwamba usindikajihuu haupatikani kwa kawaida.. Uangalifu unapaswa kuchukuliwa wakati wa
kubainisha vyombo vya mezani vinavyoweza kutengenezwa ili kuhakikisha
kuwa "katika uwekaji mboji wa chombo" IVC au vifaa vya mboji vilivyo wazi
vinapatikana na kwamba kwa kutumia vifungashio vya mboji hauchafui vijito
vya kuchakata taka.
Mara nyingi taka za chakula huchukuliwa kwa ajili ya usagaji chakula cha
anaerobic (AD) ambacho kitaalamu ni urejeshaji nishati, si kuchakata tena.
Mchakato huu hauwezi kuchakata vyombo vya mezani vinavyoweza
kutumbukiza ambavyo husababisha uchafuzi wa mkondo wa taka na hatimaye
kushughulikiwa kama taka za jumla za mifuko nyeusi.

Matibabu ni pale ambapo taka inatibiwa kabla ya kutupwa katika mazingiraasilia kama vile maji machafu. Kwa hafla unahitaji kufahamu vifaa vyovyote vya
kuosha chini na bidhaa zinazotumiwa kuhakikisha kuwa zinaweza kutupwa bila
kutibiwa kwenye mifereji ya maji machafu au njia za maji.
Vifaa vya muda vya usafi na jikoni vitahitajika kushikamana na mifumo sahihi
ya mifereji ya maji.
6. Utupaji
Utupaji ni mahali ambapo taka hutumwa kwenye jaa - hii ni kesi ya mito ya takahatari na baadhi ya vifaa vya ujenzi, hata hivyo, ubunifu wa kurejesha nyenzo
kama vile rangi, nyuzi za kaboni na resini zinazidi kupatikana na zinapaswa
kuchunguzwa. Hizi zinaweza kupatikana tu kupitia makandarasi maalum.
Utupaji unaweza kupunguzwa kupitia ununuzi wa uangalifu kwa hivyo unapaswa
kuepukwa iwezekanavyo katika upangaji wa usimamizi wa taka. Vifaa kama vileubao wa plasta (jasi) vitahitaji kutengwa na haviwezi kutupwa kwenye dampo
la kawaida kwa hivyo vinapaswa kuondolewa katika hatua ya ununuzi.
Taka nyingine hatari au maalum kama vile betri, mafuta na vifaa vya
kielektroniki vya taka vitahitajika kutenganishwa na kutupwa kwa mujibu wa
kanuni za ndani. Hizi zinapaswa kutambuliwa katika hatua ya kupanga taka.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

15

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Mawasiliano ya taka
Kuwasilisha mpango huo kwa wafanyikazi, wakandarasi na wageni ni muhimu.
Mkandarasi wa kusafisha anapaswa kushiriki kikamilifu katika usimamizi wa taka ili
kuhakikisha mafunzo yao ya ndani yanashughulikia mikondo tofauti ya taka na
utoaji wa taarifa unapatikana pale ambapo uchafuzi wa mikondo ya taka au mapipa
ya kutosha yanatokea ili hatua zichukuliwe kabla ya mpango wa taka kuharibika.
Alama safi ni muhimu ikiwa na michoro thabiti, isiyo na utata na/au usimbaji wa
rangi kwenye vyombo vyote vya kuhifadhia taka. Mapipa yanapaswa kuwekwa
kwenye maganda kulingana na mikondo ya taka inayotokea katika kila eneo. Watu
wengi hawaendi na kutafuta mapipa maalum - watatumia tu yaliyo karibu zaidi.

•% mgawanyiko kati ya aina ya taka (taka za jumla, zilizorejelezwa, kioo,
chakula)•Njia ya uchakataji ya kila mifereji ya taka

Data hizi zitakusanywa na mkandarasi wa taka na inapaswa kuwa hitaji la mkataba,
ambalo linatimizwa mara tu huduma inapokamilika na data zilizotolewa.
Katika baadhi ya nchi, rekodi za taka zinahitajika kuhifadhiwa na mzalishaji wataka ambaye ndiye mamlaka ya matukio. Mahitaji ya kisheria kwa nchimaalumu yanapaswa kutambuliwa katika mpango wa taka.

Mafunzo ya kabla ya hafla yanapaswa kufanywa kwa ufupi kwa wafanyikazi na
watu wanaojitolea jinsi ya kupunguza taka na kuwakumbusha mara kwa mara
kuchukua hatua - hii inaweza kutokea kama hitaji la mchakato wa uidhinishaji.
Mawasiliano kwa wasambazaji na wakandarasi yanapaswa kufanywa kabla ya
wakati wa hafla na vile vile wakati wa mafupi ya utangulizi wa tovuti na
kujengwa tena katika mchakato wa uidhinishaji.

Ufuatiliaji na Utoaji Taarifa
Ufuatiliaji wa wakati wa utekelezaji
Ukaguzi wa mara kwa mara wakati wote wa tukio unapendekezwa ili
kuhakikisha kuwa mpango unafanya kazi kwa ufanisi. Utoaji na rasilimali
zinapaswa kutambuliwa katika mpango ili kuweza kuhamisha na kurekebisha
eneo la mapipa na alama na ujumbe.
Kuripoti taka
Ili kutathmini ufanisi wa mipango ya usimamizi wa taka, na kutathmini
mafanikio dhidi ya malengo, data za taka zinapaswa kurekodiwa na data za
chini zinazohitajika ili kujumuisha uchanganuzi ufuatao:•

Mfano wa alama za taka kwenye pande za pipa na vifuniko na mapipa yaliyowekwa
pamojaJumla ya kiasi (tani) za takaMfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

16

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Hatua hizi zinapaswa kutekelezwa katika kipindi chote cha upangaji wa tukio
na mzunguko wa uwasilishaji:
1. Wakati wa kupanga tukio
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Sheria husika, inayotumika imetambuliwa ili kuhakikisha utiifu
Manunuzi mazuri na endelevu yametekelezwa, muhimu katika kupunguza
upotevu, haswa katika ulimwengu wa matukio yanayoenda kwa kasi.
Mpango wa usimamizi wa rasilimali umeandaliwa, kufuatia uongozi wataka, kutambua nyenzo/bidhaa na njia zao za utupaji taka.
Mifereji ya taka inayotumika imetambuliwa
Chaguzi bora za vyombo vya taka na vifuniko vya kutekeleza utengano
zimeamuliwa
Kiasi cha taka kimetarajiwa na mapipa yametengwa ipasavyo na alama
iliyoundwa kukidhi mahitaji ya wadau.
Maeneo yametambuliwa kwa mapipa yanayotambulika kwa uwazi ili
kuwezesha utenganishaji wa taka - K.m. 1) Karatasi na kadi, (2) plastiki
yenye umbo la chupa na makopo/makopo, na (3) taka za jumla/mabaki
Nafasi ya kutosha imepangwa kuwezesha uhifadhi salama na uhakika wa
taka
Mikondo ya taka hatari imetambuliwa na tahadhari muhimu za ziada
zimechukuliwa kuhusu hifadhi
Wafanyakazi wote wanaweza kufikia mpango wa usimamizi wa taka

Kuchagua watoa huduma na huduma za kandarasi••

Wakandarasi wa usimamizi wa taka waliopatikana kwa uwezo wao wa
kudhibiti mikondo ya taka iliyotambuliwa na kusambaza aina zote za taka;zaidi ya mkandarasi 1 anaweza kuhitajika
Hakikisha kuwa mkandarasi wa taka ana usajili na leseni zinazofaa kabla ya
kuingia kandarasi

2.
•
•
•

•
•
•
•
•

Wakati wa kuwasilisha tukio
Agiza jukumu la kufuatilia na kutekeleza mpango wa usimamizi wa taka.
Ukaguzi wa mara kwa mara katika tukio zima huhakikisha mpango
unafanya kazi kwa ufanisi
Waeleze kwa muhtasari wafanyakazi na wanaojitolea jinsi ya kupunguza
taka na kuwakumbusha mara kwa mara kuchukua hatua
Mapipa, nyuma ya nyumba na mbele ya nyumba (yaliyokamilishwa na
maelezo rahisi kufuata, kwa urefu wa macho, na mifuniko ya pipa ambayo
husaidia kutambua na kuzuia uchafuzi) yamesambazwa kulingana nampango.
Jukumu la ufuatiliaji/ kusimamia matumizi ya pipa na kutochafua limetolewa
Hakikisha kuwa taka zinakusanywa na kampuni iliyosajiliwa na wakala wa
mazingira wa ndani kama mtoaji taka na zinapelekwa kwenye eneo la takalililoruhusiwa au kituo cha uhamishaji.
Chapisha ratiba ya ukusanyaji wa takaHifadhi taka kwa usalama na katika eneo salama, hakikisha kuwa tahadhariza ziada zinachukuliwa wakati wa kuhifadhi taka hatari.
Masuala ya kila siku ya kutotii hukaguliwa kila siku na hatua kuchukuliwa ili
kuboresha
3. Kikao baada ya tukio•••

Uzalishaji wa taka utarekodiwa, ikijumuisha, angalau, uchanganuzi ufuatao:o Jumla ya kiasi (tani) za takao % mgawanyiko kati ya aina ya taka (taka za jumla, zilizorejelezwa,
vioo, chakula)o Njia ya uchakataji ya kila mkondo wa taka
Wakandarasi wote wa usimamizi wa taka wanashiriki kukusanya maoni na
data dhidi ya mpango wa usimamizi wa taka, ambao hutolewa katika ripoti
ya baada ya tukio.
Udhibiti wa taka utakaguliwa, dhidi ya malengo na KPIs kama sehemu ya
mikutano ya mapitio ya baada ya tukio

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

17

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

5. Usimamizi wa nishati

Mipango ya usimamizi wa nishati

Shirikisho la Riadha la Dunia limedhamiria kufanya kazi kwa kiwango cha juu
cha ufanisi wa nishati, kupunguza kiwango cha kaboni cha utoaji wa nishati
ili kuhakikisha kiwango cha chini cha kaboni iwezekanavyo kutokana na
shughuli zake. Shirikisho la Riadha la Dunia limeweka lengo la kutokuwa nakaboni ifikapo 2030. Sehemu kubwa ya utoaji wa kaboni ni kutoka kwa utoaji
wa nishati kwenye matukio. Kwa kutambua kwamba Shirikisho la Riadha la
Dunia halimiliki viwanja, kujihusisha na kushirikiana na jiji mwenyeji, ukumbi,
LOC na wasambazaji kuhusu malengo ya uendelevu ni muhimu katika kufikia
upunguzaji wa kaboni.

Kila tukio linapaswa kuunda mpango wa usimamizi wa nishati unaofanya kazi
kupitia ngazi ya nishati ya "LEGO" ili kupunguza uzalishaji wa kaboni.

Ulimwenguni kote, uzalishaji wa nishati bado unatokana zaidi na vyanzo
visivyoweza kurejelezwa, vya mafuta ya kisukuku vinavyochangia uzalishaji
wa kaboni duniani. Mwongozo huu unahusu nishati tunayotumia moja kwa
moja, nishati inayotumika katika uzalishaji wa bidhaa na huduma
tunazonunua kama sehemu ya utoaji wa nishati ya muda wakati wa matukio.

•

Nyembamba••

Mtazamo wetu wa usimamizi wa nishati ni kupunguza na, inapowezekanakitaalamu, kuondoa mahitaji yetu ya nishati kupitia usanifu na ufanisi na
kuweka upya nishati inayotumika kwa kubadili nishati kutoka kwenye mafuta
kwenda nishati ya mimea na nishati mbadala.

Pima na toa kipaumbele kwa alama yako ya kaboni
Kwa maelezo zaidi juu ya kupima na kuweka kipaumbele alama yako ya kaboni
tembelea tena moduli ya pili ya mafunzo ya uendelevu ya Shirikisho la Riadha
la Dunia, Kuelewa Uzalishaji wa Kaboni, ambayo inaweza kupatikana hapa.
Umeme, mafuta na nishati ya muda zote huunda sehemu muhimu ya alama
ya jumla ya kaboni ya tukio na kuelewa ukubwa wa athari kutasaidia kuweka
kipaumbele cha kukabiliana ipasavyo.

•

Ufanisi

KijaniFidia

NYEMBAMBA - kwa kuondoa mahitaji ya nishati yasiyo ya lazima ya
usnifu wa tukio juu ya tukio kwa mfano, kupunguza hitaji la HVAC.
Punguza matumizi makubwa kwa kuhakikisha wafanyakazi, wakujitolea
na wakandarasi wanazima vifaa wakati havitumiki
UFANISI- kupitia utoaji wa nishati ya muda, kufanya kazi na mkandarasi
ili kusanifu utoaji wenye ufanisi na kuhakikisha vifaa vyote vina nishati
inayofaa- yaani, mwanga wa LED
KIJANI -Kuondoa kaboni kwenye utoaji wa nishati kwa kuchagua aina ya
toleo; ya kudumu au ya muda iliyo na alama ya kaboni bora/chini zaidi,
kwa mfano:o Tumia miunganisho ya gridi inapowezekana na nishati mbadalakwa njia kuu/ nishati ya njia kuu
o Kwa nishati ya muda tumia nishati ya mimea, nishati ya juamseto, seli za mafuta ya hidrojeni
o Zingatia uhifadhi wa nishati ili kuongeza matumizi ya nishati ya
jua
KUKABILIANA-uzalishaji uliosalia kwa kukokotoa uzalishaji wa kaboni
iliyobaki na kuchagua programu inayofaa ya kukabiliana. Ufuatiliaji lazima
pia ujumuishe jumla ya mahitaji ya nishati kwa tukio lote kuchochea
uboreshaji endelevu na mafunzo tuliyojifunza kwa matukio yajayo.

Mafunzo yataeleza zaidi, lakini matumizi ya nishati yanaunda sehemu
muhimu ya uzalishaji wa moja kwa moja unaoitwa uzalishaji wa Upeo 1 na
Upeo 2. Haya ni kipaumbele cha kushughulikia.
Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

18

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Hatua hizi zinapaswa kutekelezwa katika kipindi chote cha upangaji wa tukio
na mzunguko wa uwasilishaji:
1. Wakati wa kupanga tukio

ONDOA
•

NYEMBAMBA•••

Nuru ya asili hutumiwa kwa upendeleo kwa taa za bandia. Inapobidi, taa
ya ufanisi wa nishati itumike
Punguza muda wa mwanga unaohitajika saa za kabla na baada yautangazaji
Panga sehemu ya kukaa/ miundombinu ya muda na ofisi za tukio ili
ziweze kuruhusu maeneo yenye joto na baridi kukidhi starehe ya mtu
binafsi na epuka utumiaji mbaya wa joto / ubaridi.

2. Wakati wa uwasilishaji wa tukio
NYEMBAMBA•YENYE UFANISI•••

Jenereta zitakapo hitajika kwa usambazaji wa mpango wa usambazaji wa
nishati wa muda ili kuboresha mizigo na ufanisi
Chagua au kodi viwekeleo ili ziwe bora iwezekanavyo kwa kutumia vifaa
vinavyotumia nishati, mwanga, sauti, upishi, joto, ubaridi.
Hakikisha miundombinu au usakinishaji wa wasambazaji/washirika/
wafadhili wote wana vifaa vinavyotumia nishati.

KIJANI•••••

Chagua umeme wa gridi (100% inayoweza kurejelezwa) inapowezekana
Ambapo jenereta lazima zitumike kutambua uwezo wa kutumia nishati
ya mimea au nishati nyinginezo za kaboni ya chini
Ushirikiano wa tukio unaonyesha utatuzi bunifu wa nishati ya kaboni
HVAC inapohitajika kwa sababu ya halijoto ya juu, matumizi ya nishati ya
jua inapaswa kuzingatiwa
Hakikisha hakuna uchafuzi wa mazingira kutoka kwa jenereta/ moshi
mweusi

Hakikisha wasambazaji wanapewa muhtasari wa kufuatilia (saa 24) jumla
ya umeme unaotumiwa (kWh) na kwa jenereta - mafuta yanayotumiwa
katika lita na ikiwezekana, ufanisi wa jenereta zenye mahitaji ya
ufuatiliaji na kuripoti kwa undani ndani ya mkataba wa huduma.

•••

Wajulishe kwa ufupi wafanyakazi wote na wanaojitolea kuhusu
usimamizi wa nishati ili kuhakikisha:o vifaa ikijumuisha mwanga wa jukwaa, skrini, PA (dawati na spika
zinazotumia umeme), vinamwa wakati ambao havitumiki au
havihitajiki.
o vimemeshi (vyaa simu, redio za njia mbili na vifaa vingine)
huzimwa wakati havitumiki
Weka lebo kwenye vifaa ambavyo ni lazima viwashwe
Upoozaji na upashaji joto usio amilifuna unapaswa kuwa tabia ya
kawaida; madirisha hufunguliwa na kufungwa, na feni zinatumika kupitia
HVAC
Matembezi ya mwisho wa siku ya eneo la kazi ili kuhakikisha kuwa
vifaa/taa/jenereta zimezimwa inapowezekana

YENYE UFANISI•••

Tambua na urekodi vifaa vyote kwenye eneo la kazi ambavyo vinaweza
kuondolewa au kuboreshwa kuwa vifaa vya ufanisi zaidi
Zungumza hatua rahisi rahisi ili kupunguza matumizi ya nishati kwa
wageni wote
Masuala ya kila siku ya kutotii hukaguliwa kila siku na hatua kuchukuliwa
ili kuboresha

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

19

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
3. Kikao cha baada ya tukio na mapitio
NYEMBEMBA/ YENYE UFANISI••

Mkutano wa 'kusafisha' wa baada ya tukio na wasambazaji/wakandarasi
na wafanyakazi husika kukagua matumizi na usimamizi wa nishati ili
kupata mafanikio na mafunzo tuliyojifunza ili kuchochea uboreshaji.
Ufanisi dhidi ya malengo ya nishati na KPIs kukaguliwa na kurekodiwa
kama sehemu ya mikutano ya mapitio ya baada ya tukio

ONDOA
•
•
•

•

Rekodi jumla ya umeme wa gridi ya taifa kutoka kwa msambazaji
Nguvu ya muda ya logi inayozalishwa - jumla ya umeme unaotumiwa (kWh),mafuta yanayotumiwa katika lita, ufanisi wa jenereta (ikiwezekana),
chati za upakiaji za saa 24.
Kukokotoa uzalishaji wa kaboni uliosalia na uchague mradi unaofaa,
unaoaminika, wa kukabiliana na mshirika au jamii ya eneo ili kupunguza
athari za kaboni kutokana na matumizi ya nishati wakati wa tukio.
Jaza data, mafunzo na mafanikio yote kwenye ripoti ya baada ya tukio

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

20

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

6. Usimamizi wa Chakula

Mazingira yenye afya

Uzalishaji wa chakula unawajibika kwa robo moja ya uzalishaji wa gesi chafu
duniani 1. Usimamizi wa chakula unapaswa kuangalia mahali ambapo chakula
kinatoka pamoja na jinsi kilivyolimwa au kukuzwa. Menyu inayotokana na
mimea itapunguza kwa kiasi kikubwa athari ya kaboni ya utoaji wa chakula.
Lishe ya mimea inaweza kupunguza athari ya kaboni ya chakula kwa hadi 90%
ikilinganishwa na menyu ya nyama inayotumia kaboni.

•

Utekelezaji wa mkataba wa
chakula endelevu unapaswa
kulenga kutoa chakula cha afya
na cha bei nafuu, ambachokinasababisha tishio kidogo kwa
mazingira iwezekanavyo na
kunufaisha wazalishaji wa ndani
kupitia maeneo yafuatayo:

Ulinganisho wa kaboni kwa chaguo tofauti za menyu

Kutoa chakula cha ndani•••

Mlaji wa mboga
mboga - samaki

Mlaji wa mboga
mboga

Mlaji wa mboga
mboga

punguza umbali wa kupata chakula kwa kuhakikisha vyakula vibichi, vya
msimu na vya ndani
kusaidia wakulima wa ndani na biashara, kwa kutafuta sehemu kubwa
ya chakula kutoka ndani ya maili 25
kusherehekea utamaduni wa asili wa vyakula mbalimbali

Utafutaji wa uwajibikaji
•
•
•

1

Upangaji wa menyu••••

Wastani wa nyama

chakula kinachozalishwa kwa njia endelevu kina kiwango cha chini cha
kaboni
100% ya samaki na dagaa wetu watapatikana kwa njia endelevu, kutoka
kwa wavuvi wetu wa ndani.
chakula kinachotolewa kutoka mbali zaidi ni biashara ya haki na maadili,
ambayo inahakikisha kwamba wazalishaji wanapata bei nzuri ya bidhaa zao

Upatikanaji kutoka kwa Kikaboni, Uwanja Mpana au alama ya JANI
wasambazaji walioidhinishwa. Uidhinishaji wa LEAF huhakikisha mbinu
za kilimo zinazolinda udongo na mazingira kutokana na kemikali bandia
na kufuata viwango vya juu vya ustawi wa wanyama. Viwango vingine
ni pamoja na Trekta Nyekundu (Uingereza), Kipenyo, Chama cha
Udongo, Muungano wa Uendelezai Misitu na Taasisi ya Kimataifa ya
Kilimo Hai (IFOAM). Chunguza chaguzi za uthibitishaji katika eneo lako pia.
Panga menyu ili kujumuisha mazao ya msimu na sehemu sahihi
Hakikisha mahitaji yote ya lishe yamezingatiwa
Panga menyu kuhusu afya na ustawi
Ongeza toleo linalotegemea mimea kwa watumiaji

Dhibiti Taka za Chakula••

Tumia bidhaa zilizo na vifungashio vidogo au vinavyoweza kurejelezwa
Epuka vyombo vyote vya mezani vinavyoweza kutupwa na plastiki za
kutumika mara moja na polyista

Changia Chakula Kisichotumika•

Ambapo chakula kilichosalia hakiwezi kuepukika, ikiwa ni pamoja na
chakula kilichopikwa, tambua njia za kukitoa kwa mashirika ya ndani
ambayo hugawanya chakula kwa wale wanaohitaji kweli.

Kuelimisha na Kuongeza Ufahamu•

Tunataka kuunda utamaduni chanya wa chakula ambao unaweka
thamani kubwa kwa chakula tunachokula, wanyama wanaokitoa na
watu wanaokizalisha. Tutakukuza ufahamu wa athari za chakula kiafya
na kimazingira, ili mashabiki wafanye chaguo bora na endelevu.

https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

21

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Hizi zinaweza kutekelezwa katika mzunguko wa uandaaji wa tukio kama ifuatavyo:
1.

•

Vyombo vya kutumika mara moja na vifungashio huondolewa kwenye
utoaji wa programu za upishi katika tukio zima. Kumbuka kutathmini
matumizi ya vyombo vya mezani na vifungashio vinavyoweza
kutengenezwa kwa kuzingatia uwezo wa kutenganisha na mboji (angalia
sehemu ya udhibiti wa taka)Mfumo wa kutenganisha taka za chakula upo

2.

Wakati wa kuwasilisha tukio•

Wakati wa kupanga tukio

Kuchagua mpishi
•

•
•

•

Watoa huduma ya upishi wanaweza kukuletea mahitaji yako yote ya
chakula - kuunda kanuni ya wazi ya chakula inaweza kuwa njia rahisi ya
kujumuisha mahitaji haya kwenye RFP na ni ya kimkataba kwa utoaji wao
wa huduma (angalia manunuzi)
Wazabuni wanapaswa kuwajibika kutimiza viwango vyote vinavyotarajiwa.
Ukaguzi unaofaa unakamilishwa katika maduka yanayotembea, ikijumuisha
kufuata sheria zote husika na viwango vya chakula na usafi
Inapowezekana, wakandarasi wa upishi wanapaswa kupata kutoka kwa
wasambazaji walioidhinishwa na Organic, Free Range au LEAF marque Uidhinishaji wa LEAF huhakikisha mbinu za kilimo zinalinda udongo na
mazingira kutokana na kemikali bandia na kufuata viwango vya juu vya
ustawi wa wanyama.
Manunuzi endelevu huweka kipaumbele msaada wa wakulima wa ndani nabiashara, kwa kupata chakula kingi kutoka umbali wa maili 25. Chakula
kinachotolewa kutoka mbali zaidi ni biashara ya haki na maadili, ambayo
inahakikisha kwamba wazalishaji wanapata bei stahiki ya bidhaa zao.

Upangaji wa menyu••

Menyu iliyopangwa kujumuisha:o mazao ya msimu na kiasi sahihi
o vyakula vyenye afyao sehemu kubwa ya chaguzi za mimeao mahitaji yote ya lishe
Idadi ya wafanyakazi, wanariadha na wageni wanatarajiwa ili kupanga menyu,
udhibiti wa akiba na utoaji wa chakula ili kupunguza upotevu wa chakula

Udhibiti wa taka za chakula•

Uchangiaji wa chakula/ fursa za kutumia tena zinapaswa kutambuliwa
kwa upishi ambao haujatumika na vitu visivyoharibika.

Zingatia taratibu••

Angalia utiifu dhidi ya mkataba wako wa chakula na vipengele vingine
vya kufuata sheria
o nakala ngumu ya mfumo wa usimamizi wa usalama wa chakula(na folda za kumbukumbu) katika kila jikoo watoa huduma na maduka yoyote hukaguliwa kibinafsi na
kuchunguza na mamlaka ya eneo kwenye eneo la kazi ili
kuhakikisha kuwa wanatii.
o Kagua utoaji wa menyu kulingana na upangaji
Hakikisha mhudumu anarekodi vipimo vinavyohitajika vya kuripoti

Angalia taka
•
•
•
•
•

Hakikisha hakuna vyombo na vipandikizi vinavyoweza kutumika
Kagua udhibiti wa sehemu ili kuzuia upotevu wa chakula
Hakikisha chakula kinachoharibika kinashughulikiwa ili kuongeza muda
wake kuwa safi
kwamba ufungaji wa bidhaa umepunguzwa na unalingana na vifaa vya
utupaji taka vilivyopo
Hakikisha kuwa taka zimegawanywa katika mikondo ya kuchakata taka

Mpango wa kuchangia chakula•

Kuwezesha mpango wa uchangiaji wa chakula ili kupunguza upotevu na
kuongeza thamani ya jamii

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

22

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
3.

Kikao baada ya tukio•

Kagua mafanikio ya utoaji wako wa chakula kutoka kwa data zilizotolewa
na mtoaji wa chakula na mpango wa uchangiaji wa chakulao Orodha ya utoaji wa chakula
o Kiasi cha taka za chakula zinazotupwa
o Idadi ya vifuniko vinavyotolewa katika mikahawa
Kagua na uweke kumbukumbu usimamizi wa chakula dhidi ya malengo
na KPI kama sehemu ya mikutano na ripoti ya mapitio ya matukio yabaada ya tukio•

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

23

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

7. Usimamizi wa maji
Ufahamu wa utoaji wote wa maji ikiwa ni pamoja na wale walio ndani na nje
ya uwanja ni muhimu ili kuendesha matukio yenye mafanikio. Utoaji wa maji
kwa kuzingatia athari za mabadiliko ya tabianchi ni suala lenye utata duniani
kote huku ukame na matukio ya mafuriko yakizidi kuathiri mataifa yaliyoendelea
na yanayoendelea. Sehemu kubwa ya dunia ipo na upungufu wa maji safi ya
kunywa na miundombinu ya usafi. Shirikisho la Riadha la Dunia linatambua
thamani ya bidhaa hii ya thamani na litajitahidi kuhifadhi na kulinda rasilimali
zetu za maji. Hii inajumuisha makazi na viumbe karibu na maji yetu.

•

Hakikisha kanuni zote za kufuata sheria zinajulikana, zinafuatwa na
ikibidi, pata vibali na leseni husika za utiifu.

•

Kuchagua chaguo sahihi:

Usimamizi endelevu wa maji unajumuisha kupunguza upotevu wa maji,
kutumia tena maji ya kijivu, kuondoa uwezekano wa uchafuzi wa mafuta na
nishati, bidhaa za kusafisha kemikali na taka ngumu.
Kwa uendeshaji, tukio lako linapaswa kulenga:•

Usiache kufuatilia mazingira ya majini kwenye au karibu na uwanja wa
michezo (mito, maziwa, mazingira ya pwani n.k)•Tengeneza mbinu za kuhifadhi maji popote inapowezekana•

Kutoa vifaa vya maji ya kunywa vilivyochujwa•

Hii inatekelezwa katika mzunguko wa upangaji wa tukio lote kama ifuatavyo:
1. Wakati wa kupanga tukio•

Kagua chaguzi za matumizi na utupaji ili kuunda mpango wa usambazaji
na utupaji ambao unapunguza athari za mazingira, kusababisha:o

MAJI SAFI: Maji ya kunywa ya kubebao

MAJI YA BULUU: Maji safi yanayotumika kuoshea na kumwagilia (siokwa kunywa)oMAJI YA KIJIVU: Maji kutoka kwenye kuosha na kusafisha, bilauchafuzi wa kikabonioMAJI MEUSI: Maji taka kutoka kwenye upikaji na maji takaoInapowezekana, tumia wasambazaji wa maji ya bomba na usafi wa
mazingira badala ya kusafirisha katika miundombinu ya mudaoPale ambapo miundombinu ya muda inahitajika, lenga kupunguza
maili ya usafiri na kuongeza ufanisi wa vifaaoKagua miundombinu ya maji mara kwa mara ili kuhakikisha uadilifu
na, inapobidi, kurekebisha kwa ufanisi uharibifu/uvujajioKutambua na kutekeleza bidhaa na huduma za kuhifadhi majioTambua fursa za kutekeleza matumizi ya miyeyusho ya maji ya
mvua/bluu au kijivu. k.m., umwagiliaji, kuoshaoVifaa vya kunawia mikono kwa maji baridi vinatosha kwa ajili ya vifaa
vya usafi na kuokoa nishati inayotumika kupasha joto maji

Kulinda mazingiraoInapohitajika, tambua bidhaa za kusafisha ambazo hazidhuru
mazingiraoKuelewa mifereji ya maji na vyanzo vinavyowezekana vya kumwagika
kwa uchafu, kulinda mifereji ya maji•

Panga vituo vya kujaza maji ya kunywa ili kusaidia uondoaji wa plastiki za
kutumika mara moja (angalia taka)•

Hakikisha wasambazaji wanaelewa mahitaji ya kuripoti data - fanya
mahitaji haya kuwa ya kimkataba

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

24

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
2. Wakati wa kuwasilisha tukio•

Matukio na utiifuoHakikisha kuna mpango wa mifereji ya maji kwenye eneo la tukio
kama sehemu ya timu ya usalama wa Tukio/ dharura iwapo
kutatokea tukiooHakikisha wafanyakazi wote wa timu ya tukio wamefundishwa
kuhusu kukabiliana na dharura - angalia rekodi za mafunzooWakati wote wa usakinishaji na muda wa tukio, hakikisha kuwa
hakuna uvujaji katika utoaji wa maji kwa mudaoKuwa na vifaa vya kutosha vya kudhibiti kumwagika kwenye eneo latukio ili kushughulikia umwagikaji wowoteoAngalia vifaa vya kusafisha mazingira rafiki na kemikali zozote
zinazotumika zimeidhinishwa na kurudishwa tena kumepunguzwaoPitisha ujumbe wa uhifadhi wa maji kwa wanariadha, wasambazaji
na wafanyakazi ili kuhakikisha bomba na mabomba yoyote
hayaachwi yakiendelea kutoa maji.

oRipoti na urekodi matukio yoyote au karibu na makosa.

3. Kikao baada ya kazi•

Hakikisha data zinatolewa (mahitaji ya kimkataba) juu ya jumla ya
matumizi ya maji na uondoaji wa maji machafu - njia kuu na za muda.

•

Kagua vifaa vilivyo na vyombo vya kuokoa maji na vile ambavyo
havina/havijatolewa•

Kagua matukio yoyote, tambua sababu na utambue hatua madhubuti za
kuondoa matukio katika tukio linalofuata - shiriki utendaji bora katika
Matukio yote ya Shirikisho la Riadha la Dunia.

•

Kagua uwasilishaji dhidi ya malengo na utambue maeneo ya uboreshaji

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

25

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

8. Upangaji wa safari
Safari ni kisababishi kikubwa cha pili cha gesi chafuzi (GHGs) ulimwenguni kama
vile kaboni dioksidi. Pia ni sababu kuu ya ubora wa hewa ya ndani katika majijina miji. Riadha hutengeneza alama ya kaboni kwa mfano, mafunzo, mashindano
au mikutano/kongamano n.k. Ingawa safari ni muhimu katika kuwaunganisha
watu kupitia michezo, uzalishaji wa kaboni unaohusiana na safari unawakilisha
mojawapo ya athari kuu za kimazingira zinazohusiana na michezo.
Waratibu wa tukio wanapaswa kujitahidi kuchagua kumbi zilizo na viungobora vya usafiri wa umma kwa kutambua hili. Wageni wanaotembelea tukio
wanapaswa kuhimizwa kusaidia kupunguza uzalishaji wa hewa chafu kwa
kuchagua njia endelevu za usafiri. Orodha ya usafiri kwa ajili ya ofisi na majiji
yote ya matukio, inapaswa kukusanywa kwa ajili ya kumbukumbu ikiwa ni
pamoja na viungo vya taarifa.
Uundaji na utekelezaji wa mpango endelevu wa safari utahakikisha
wafanyakazi na timu zote za tukio zinafanya chaguo endelevu za safari. Ili
kuhakikisha utoaji wa kiwango cha chini cha kaboni, safari- mchangiaji mkuu
wa gesi chafu, unahitaji kudhibitiwa vyema na kufuatiliwa. Chaguo endelevu
za safari, zaidi ya hayo, zitasaidia kupunguza athari kwa ubora wa hewa,
ambayo matukio katika majiji yanaweza kuchangia. Sambamba na mkakati
wa uendelevu wa Shirikisho la Riadha la Dunia, sera thabiti ya safari
hutumika kuelimisha na kuwawezesha waandaaji wa tukio na wadau wengi
kusafiri, inapobidi, kwa uendelevu zaidi.

Lengo la sera endelevu ya usafiri ni kuunda hatua/sera inayoeleweka kuhusu
kukata tiketi za safari ambayo inalenga:•

Wajulishe wasafiri kuhusu athari zao za mazingira. Usafiri ni chanzo
kikubwa cha hewa chafu na wasafiri wanapaswa kuelewa athari za
matendo yao na mifumo ya usafiri;•

punguza idadi ya watu wanaosafiri;•chagua chaguo la usafiri la "kijani zaidi" kwa kuzingatia ngazi za usafiri
kwa maamuzi ya usafiri;•

punguza athari za kaboni za matukio;•

chagua wasambazaji ambao, kwa udhihirisho, wanashiriki maadili;•kwa upendeleo chagua chaguo za kaboni ya chini katika hatua zote za
usafiri, ikiwa ni pamoja na mashirika ya ndege, viwanja vya ndege, hoteli
na uhamisho;•wezesha kuripoti kaboni kwa ukataji tiketi wote wa safari za tukio•

huondoa athari iliyobaki ya kaboni ya safari ya tukio

Utangazaji wa madaraja ya safari hautatoa tu fursa ya kuonyesha usafiri wa
kaboni ya chini lakini, katika hali ya usafiri amilifu, utawatia moyo wadau
wetu wote kufanya maamuzi thabiti katika maisha ya kila siku. Katika
ulimwengu ambao tatizo la unene linaongezeka katika nchi nyingi, chaguo
rahisi kama vile kutembea kwenda kazini au shuleni hukuza mtindo wa
maisha amilifu unaohitajika ili kupata na kuweka vizazi vya sasa na vijavyo
sawa na vyenye afya.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

kutembeasafari amilifu
kuendesha baiskeli
safari amilifu
usafiri wa umma
safari ya jamii
gari la umeme
kushiriki gari la umeme la kusafiria lakaboni ya chini kwa chaguo la kijani kibichigari la petroli/dizeli
kushiriki gari la kusafiria la kaboni
ya juu kwa chaguo la kijani kibichi
hewa
usafiri wa kaboni ya juu

26Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Njia bora za kusafiri
Muongozo ufuatao ya utendaji bora unapaswa kufuatwa:
Epuka kusafiri
Kuna sehemu kubwa ya usafiri ambayo inaweza kuepukika. Matumizi ya
majukwaa shirikishi ya mawasiliano, mafunzo na mitandao yameleta
mapinduzi makubwa katika hitaji letu la kusafiri kwa baadhi ya mikutano,warsha, semina na kwa ujumla tu hadi ofisini. Hata hivyo, kutakuwa na
mazingira ambapo usafiri unahitajika kwa ajili ya kutembelea eneo la kazi au
matukio halisi. Katika kesi hizi, ngazi ya usafiri inapaswa kutekelezwa.
Usafiri amilifu
Chaguo zinazoendelea za kusafiri zinapaswa kuwa chaguo letu la kwanza kila
wakati. Kama tukio la michezo linalokuza maisha yenye afya tunapaswa'kutembea' na kujihusisha na usafiri wa bidii katika kila fursa. Kuwapa wageni"ramani ya kutembea" inayoonyesha wakati kati ya pointi zinazovutia na
vipengele vya afya, kalori zilizochomwa, inaweza kuwa njia ya kuvutia ya
kuwahimiza watembeaji.
Utoaji wa baiskeli au kuhimiza matumizi ya miradi ya baiskeli katika majiji
ambayo inapatikana.
Usafiri wa umma
Chaguzi mbalimbali za usafiri wa umma zinapatikana kwa urahisi na zinapatikana
katika majiji yote ya tukio. Usafiri wa umma unapaswa kutumika popote
inapowezekana.
Usafiri wa Gari
Usafiri wa gari/unaoshirikiwa unapaswa kuwa chaguo la kwanza kila wakati
ikiwa usafiri wa umma hauwezekani
Ambapo magari hutolewa:•

Chaguo za chini za kaboni kama vile mchanganyiko na magari ya umeme
yanapaswa kufikiwa yanapopatikana.

•

Katika hali ambapo chaguzi za kaboni ya chini hazipatikani magari
madogo kwa ujumla ni chaguo bora zaidi.

•

Mitindo ya udereva inapaswa kuwa ya ufanisi kwa maana ya ufanisi wa
mafuta au uzalishaji wa hewa chafu. Fikiria umbali wa juu zaidi ukitumia
rasilimali zenye kikomo - shinikizo la kutosha la tairi, tulia kwenye kikomo
cha kasi, epuka masanduku ya paa ambayo hayajatumika, mwongozo
unaweza kutolewa ikihitajika.

Usafiri wa Anga
Kusafiri Daraja la Biashara huongeza karibu mara mbili alama yako ya kaboni
kulingana na nafasi ambayo inachukuliwa kwa kiti cha daraja la biashara.
Kuzuia safari za ndege za daraja la biashara kunaweza kupunguza kwa kiasi
kikubwa athari ya kaboni ya usafiri ya shirika.
Safari za ndege chini ya saa 5 zitachukuliwa kuwa safari ya muda mfupi.
Wafanyakazi na washiriki wa timu wanapaswa kusafiri daraja la uchumi kwa
safari zote fupi za ndege.
Kwa safari nyingine zote za ndege, daraja la uchumi linapaswa kuwa chaguo
la kwanza.
Mashabiki na wageni
Tangaza na uwasilishe chaguo endelevu za usafiri kwa mashabiki na wageni
wanaotembelea tukio na mikutano katika ofisi za Shirikisho la Riadha la Dunia.
Unaweza pia kutambua mipango ya ndani au inayofaa ya kuondoa kaboni ili
mashabiki na wageni wako wawajibike na kuondoa usafiri wao wenyewe.
Rahisishia chaguo hili kwa kutumia kikokotoo rahisi ambapo wanaweza
kuingiza umbali uliosafiri, aina ya usafiri unaotumika na kupitia kikokotoo
rahisi cha utoaji wa hewa chafu, utoaji hukokotolewa na kisha utoe kiungo ili
kuondoa hili kupitia mpango ulioidhinishwa wa kuondoa hali hiyo.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

27

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:
1. Wakati wa kupanga tukio
•

•
•
•

•

Tengeneza mpango wa jumla wa kusafiri, ukizingatia ngazi ya safari, kwa
wafanyakazi wa tukio ili kupunguza athari ya kaboni ya kusafiri kwa
wafanyakazi wa tukio.
o Tathmini kwa kina hitaji la kusafiri na kutumia majukwaa
shirikishi ya mikutano, video na vyombo vya habari vingine ili
kuzuia safari zisizo za lazima.
o Pale ambapo usafiri unahitajika, chagua usafiri fanisi usio na
kaboni k.m. ndege za daraja la uchhumi, usafiri wa umma kutoka
uwanja wa ndege n.k
Kuza viungo amilifu vya safari na usafiri wa umma kwa wadau, ikiwa ni
pamoja na mashabiki na wageni, wanariadha, washirika kupitia majukwaa
husika ya mawasiliano na uwasilishe chaguzi/ ratiba zote kwa wadau.
Tumia mchakato wa kukata tiketi kuwasiliana na mashabiki/watazamaji
na kunasa data za usafiri na taarifa wakati wa uuzaji wa tiketi
Tambua na uwasilishe programu ya kukabiliana na kaboni (inayohusika
na tukio, inapowezekana)o Kuongoza kwa mfano, kukabiliana na athari ya kabonio kuwasiliana na wadau wote, kuwahimiza kukabiliana na atharizao za kaboni zinazohusiana na safari.
Fanya kazi na serikali za mitaa na waendeshaji ili kuhakikisha upatikanaji
wa kutosha wa usafiri wa umma

2. Wakati wa kuwasilisha tukio••

Toa fursa za kuhimiza utoaji wa usafiri wa umma k.m., kahawa bila
malipo na tiketi ya basi/treni
Fanya uchunguzi wa wageni ili kubaini chaguo za usafiri na umbali ili
kutathmini athari ya kaboni, sababu za uchaguzi wa usafiri na ufanisi wa
mpango wa mawasiliano•

Kusanya aina nyingine za data za usafiri kutoka kwa watoa huduma za
usafiri (hakikisha kuwa imejumuishwa katika mikataba ya awali ya
manunuzi), maegesho ya magari na maegesho vya baiskeli.

3. Kikao kifupi cha mapitio baada ya tukio•••

Kagua data zilizokusanywa ili kutathmini mafanikio ya mpango K.m:o Idadi ya watu kwenye usafiri wa ummao Idadi ya magari katika eneo la kazio Hesabu wanaotumia hifadhi baiskelio Jumla ya wageni kwenye tukio
Shirikisha utoaji wa tiketi, mawasiliano na watoa huduma za usafiri
katika mkutano na ripoti ya ukaguzi wa matukio ya baada ya tukio
Tambua maeneo ya kuboresha

Mfano wa viungo vya usafiri wa umma kwa ofisi ya Shirikisho la
Riadha la Dunia
Aina

Shirika

Kiungo cha wavuti

Basi

Compagnie desAutobus deMonacoCompagnie desAutobus deMonacohttps://www.cam.mc/en

Monabikehttps://monabike.mc/

Teksi Monako(Programu)

https://apps.apple.com/gb/app/taximonaco/id1032394857
https://www.taximonaco.com/

Mobee

http://www.mobee.mc/en/

Basi laBateauTreni
Baiskeli ya
Umeme
Teksi/Teksiya Umeme
Kushirikigari

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

https://monaco-navigation.com/bateau-bus-tarifmonaco.html
https://www.visitmonaco.com/en/7547/access-by-rail

28

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

9. Malazi
Kupungua kwa athari za mazingira na ongezeko la athari za kijamii kunaweza
kufikiwa kupitia uchaguzi wa bidhaa na huduma inazochagua - kupitia
mchakato endelevu wa manunuzi.
Malazi ni mojawapo ya huduma hizo na uteuzi unapaswa kuangaliwa kwa
kuzingatia hili, kukiwa na athari kwa kawaida kuhusu usimamizi wa nishati,
uzalishaji wa taka, utoaji wa chakula, utumishi wa ndani na wafanyakazi
mbalimbali, afya na ustawi. Hata hivyo, haya yanaweza kuonekana kuwa
chaguo gumu kwa nje lakini kuna idadi ya mipango ya uidhinishaji ya 'hoteli
za kijani'. Ijapokuwa upishi binafsi unaweza kutathminiwa kidogo kwa
mpango wa uidhinishaji, kuna uwezekano kwamba utoaji wa upishi binafsi
utakuwa na nishati kidogo kwa muda mrefu kwa sababu ya kufulia, kupasha
joto / kupooza maeneo ya jamii, n.k haswa kwa watu wengi.

Wakati wa kuchagua malazi vipengele vyote vya kanuni yanapaswa kuzingatiwa.
Ndani ya mazingira ya hoteli vipengele zaidi viko chini ya udhibiti wa mtoa
huduma akiacha chaguo kwa waratibu wa vifaa vya timu yako ya tukio.
Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:
1. Wakati wa kupanga tukio••

Ufanisi wa
NishatiUmiliki wa
PamojaUdhibiti wa
Taka
Utofauti na
Ujumuishaji

Kutotumia
plastiki za
kutumikamara moja

Safari Amilifu
Utafutaji wa
Chakula cha
Kienyeji

MalaziEndelevu
Usimamizi wa
Maji

Utiifu wa
SheriaUthibitisho•

Manunuzi
Endelevu
NishatiMbadalaKaboniya JuuHoteliHoteli ya
Kijani

Kujihudumia
Chakula•Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio kama
ifuatavyo:
Tafiti na chagua malazi ukizingatia:
o viwango vyovyote vya kijani, uthibitishaji au alama.
http://www.greenhotelier.org/know-how-guides/know-howguide-to-sustainable-hotel-certification-schemes/o ukaribu na ukumbi ili kupunguza hitaji la magari/teksi na
kuwezesha matumizi bora ya usafiri wa umma, kutembea au
kuendesha baiskeli.
o Hoteli zenye viwango endelevu vya chakulao Hoteli zilizo na viwango vya juu vya ajira kwa wafanyakazi wao(labda kuna mipango ya uthibitisho wa ndani kwa hii?)
Malazi yaliyochaguliwa yanapaswa kufahamishwa kuwa hakuna maji ya
chupa yanapaswa kutolewa - isipokuwa yaliyochujwa, maji ya kunywa
hayawezi kutolewa.
Mahitaji ya ziada ya uendelevu yanaweza kubainishwa katika
majadiliano/mkataba wa hoteli. K.m. vifaa vya kuogea vya kutupa na
mifuko ya kutumia mara moja inapaswa kuondolewa, ratiba ya kusafisha
iliyopunguzwa kutekelezwa na hakuna plastiki ya kutumia mara moja
iliyotolewa.

Kaboniya Chini

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

29

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
2. Wakati wa kuwasilisha tukio•

Wasilisha ahadi zako za uendelevu kwa wafanyakazi wa tukio na wanariadha,ikijumuisha orodha ya vidokezo vya wasafiri, ili kujumuisha:o kuzima taa, TV na vifaa vingine ikiwa ni pamoja na vimemeshi
vya simu/iPad wakati ambao havitumiki na wanapotoka kwenye
chumba chaoo orodha ya mikahawa endelevu zaidi, migahawa n.k ikijumuisha
chaguzi zisizo na nyama zilizo karibu, na njia endelevu za usafiri
zinapaswa kujumuishwa.
o Usimamizi wa nishati/joto: halijoto ya "kustarehesha" chumbani,
zima kiyoyozi.

••

Punguza kiasi cha kufulia kinachohitajika kwa kuosha nguo pamoja(hakikisha nguo zenye chapa zimetajwa kabla), na tumia mtoaji huduma
endelevu wa kufulia (matumizi machache ya kemikali n.k.)
Wahimize wafanyakazi, wanariadha kuweka taulo na shuka kwa ajili ya
kufulia pale tu inapobidi

3. Kikao kifupi cha mapitio baada ya tukio•••

Tafuta jumla ya idadi ya usiku kwa aina tofauti za malazi
Kusanya data zinazohusiana na njia za usafiri zinazotumiwa wakati wa
tukio ili kuripoti ufanisi wa chaguo la malazi
Fanya mkutano wa mapitio wa baada ya tukio ukionyesha mafanikio na
masomo ya kujifunza

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

30

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

10. Kutokuwa na Kaboni
Mabadiliko ya tabianchi yanayotokana na kasi ya utoaji wa hewa chafu yakaboni duniani ni suala la kimataifa linaloathiri kila mtu kwenye sayari na
athari ikiwa ni pamoja na bahari kuwa na asidi, kuvurugika kwa mnyororo wa
chakula, majanga ya hali ya hewa 'yaliyokithiri', uharibifu wa nyumba na
makazi na kupanda kwa kina cha bahari.
Shirikisho la Riadha la Dunia limetambua umuhimu wa kukabiliana na mabadiliko
ya tabianchi na athari yake kwenye riadha, afya ya binadamu na ustawi.
Riadha, hususan matukio yake, hutoa kiasi kikubwa cha kaboni. Hata hivyo,
pia wana fursa ya kukumbatia, kutumia na kuonyesha teknolojia bunifu ili
kubadilisha vyanzo vya nishati kuwa mbadala. Uzalishaji mkubwa wa kabonina, kwa hivyo, hatua za kupunguza kaboni, zinapaswa kujikita katika:
1.
2.
3.
4.
5.

Safari
Matumizi ya Nishati
Rasilimali
Chakula na Vinywaji
Taka

•
•
•
•
•
•
•
•

Kwa ufupi/elimisha LOC kuhusu mpango wa kupunguza kaboni na mbinu
bora, kuhakikisha kwamba kila mtu anaelewa malengo na majukumu na
wajibu wao.
Hakikisha kwamba mahitaji ya ufuatiliaji wa kaboni yanaelezwa kwa kina
katika zabuni zote, nyaraka za zabuni na za mkataba
Sera ya safari na usafiri (ikijumuisha mahitaji ya ufuatiliaji na kuripoti na
michakato) inakamilishwa kabla ya kuweka nafasi
Shirikiana na jiji/kumbi mwenyeji ili kuimarisha ubia na mipango iliyopo
ambayo inaweza kusaidia kufikia malengo na kutoa jukwaa la mawasiliano
kwa majiji/kumbi wenyeji.
Onyesha teknolojia bunifu ya kupunguza kaboni/teknolojia ya kaboni
sifuri kupitia ubia shirikishi
Shirikisha wasambazaji na wakandarasi wote walio na malengo ya kupunguza
kaboni na upate ununuzi wao ili kupunguza athari zao
Chaguo za usafiri wa afya na umma huwasiliana na wadau wote
Anzisha mpango wa mawasiliano na ushirikiano ili kufanya kampeni kuhusu
kutoegemea upande wowote wa kaboni, kukuza ufahamu wa ahadi za
tukio lako na kushiriki utendaji bora wa kuchochea hatua kwa wadau wote.

Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:

2. Wakati wa kuwasilisha tukio

1. Wakati wa kupanga tukio

•

•
•
•
•

Tambua utoaji wa hewa ya kaboni wa juu zaidi ili kusaidia kuweka
kipaumbele katika hatua za kupunguza uzalishaji
Tengeneza mpango wa kupunguza kaboni unaofafanua kwa kina malengo
yako mahususi, shabaha (inayoendeshwa na data za msingi ambapo datazipo), KPI na hatua, pia kuorodhesha mahitaji ya ufuatiliaji na kuripoti.
Tambua na jitolee kwa mpango husika wa kukabiliana na kaboni ili
kufikia uzalishaji sifuri kamili wa kaboni kwa upeo maalumu
Mpango wa tiketi unajumuisha kiungo cha programu iliyochaguliwa ya
kukabiliana, kuwahimiza wageni kumaliza athari ya kaboni ya kusafiri
kwao kwenye tukio hilo••

Wafanyakazi wote wameelimishwa juu ya hatua na mipango maalumu,
ukaguzi wa mara kwa mara unapaswa kukamilika ili kupunguza matumizi
ya nishati na majukumu yao.
Hakikisha alama (BOH na FOH) inahimiza wadau wote kuonyesha mbinu
bora za kupunguza matumizi ya nishati (k.m. kuzima taa, kuchomoa vifaa,
kuzima vifaa usiku kucha….)
Mkurugenzi wa tukio, au mfanyakazi aliyeteuliwa, anahakikisha kuwa
taa/vifaa/jenereta zote, inapowezekana, huzimwa kabla ya kuondoka
kwenye eneo la tukio kila jioni.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

31

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
3. Usafi na mapitio ya wakati wa tukio••

Mikutano ya 'usafi' wa baada ya tukio na washirika, wakandarasi,
wasambazaji wote ili kuhakikisha data zote zimewasilishwa kwa
waandaaji wa tukio na kushiriki mafanikio na masomo ili kuendelezauboreshaji.
Maeneo yoyote ya uboreshaji yanajazwa na kurekodiwa (pamoja na
hatua) wakati wa mkutano wa ukaguzi wa ndani wa baada ya tukio na
kujumuishwa katika ripoti ya mwisho wa tukio.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

32

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

11. Ubora wa Hewa

Kuna maeneo manne ya kuzingatia unapopanga tukio lako:

Uchafuzi wa hewa unaleta tishio kubwa kwa afya na tabianchi. Data za hivi
karibuni za Shirika la Afya Duniani zinaonyesha kuwa watu 9 kati ya 10
wanapumua hewa iliyo na viwango vya juu vya uchafuzi wa mazingira huku
zaidi ya 90% ya vifo vinavyohusiana na uchafuzi wa hewa vikitokea katika
nchi za kipato cha chini na cha kati, haswa barani Asia na Afrika. Inakadiriwa
kuwa uchafuzi wa hewa huua karibu watu milioni 7 kila mwaka kutokana na
kukutana na chembechembe chafu kwenye hewa chafu ambayo hupenya
ndani kabisa ya mapafu na mfumo wa moyo na mishipa, na kusababisha
magonjwa kama vile kiharusi, ugonjwa wa moyo, saratani ya mapafu, magonjwa
sugu ya mapafu na maambukizi ya kupumua, ikiwa ni pamoja na nimonia.

Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:

1.
2.
3.
4.

1. Wakati wa kupanga tukio•

Shirikisho la Riadha la Dunia lilimiliki Mfululizo wa Matukio ya Riadha Matukio
ya Riadha (WAS) na ya Ulimwengu yanayomilikiwa na Msururu wa Riadha wa
Dunia (WAS) na matukio ya Shirikisho la Riadha la Dunia yaliyozuiliwa maranyingi husababisha usumbufu mkubwa wa msongamano wa ndani ambao
unaweza kupandisha masuala ya ubora wa hewa. Kupitia upangaji wa
kitaalamu na ujumuishaji wa mipango ya kufuatilia na/au kuboresha ubora wa
hewa, Shirikisho la Riadha la Dunia linaweza kukuza na kulinda mazingira
mazuri kwa wanariadha, familia ya Shirikisho la Riadha la Dunia, mashabiki na
jamii ya karibu.

Mahali
Chaguo lako la eneo litakuwa na ushawishi mkubwa zaidi kwenye ubora wa
hewa wa tukio lako. Hatua tatu za kuzingatia wakati wa mchakato wa uteuzi:o Tafuta tovuti ili kuangalia Kielezo cha Ubora wa Hewa (AQI) ya
maeneo yako yaliyopendekezwa. Chagua eneo ambalo lina
wastani wa kiwango cha AQI chini ya 50.
o Epuka barabara, viwanda na mitambo ya kuchakata mazao ya kilimo.
o Chagua maeneo yaliyo juu zaidi kwani huwa na viwango vichachevya uchafuzi wa mazingira. Vile vile, maeneo yaliyozungukwa na miti
na mimea hutoa ulinzi dhidi ya uzalishaji wa hewa chafu wa ndani.

Ubora wa hewa unahusishwa kwa karibu na hali ya hewa ya dunia na mifumo
ya ikolojia duniani kote. Visababishi vingi vya uchafuzi wa hewa (yaani,uchomaji wa mafuta ya kisukuku) pia ni vyanzo vya uzalishaji wa juu wa hewa
ukaa. Baadhi ya vichafuzi vya hewa kama vile ozoni 24 na kaboni nyeusi nivichafuzi vya hali ya hewa vya muda mfupi ambavyo vinachangia sanamabadiliko ya tabianchi na kuathiri tija katika kilimo.
Hatua za kukabiliana na sera za kupunguza uchafuzi wa hewa zinawakilisha
mkakati wa "ushindi wa pande mbili" kwa hali ya hewa na afya, kupunguza
mzigo wa magonjwa unaotokana na uchafuzi wa hewa, na pia kuchangia
kupunguza mabadiliko ya tabianchi ya muda mfupi na mrefu.

Mahali pake
Kupunguza athari za msongamano
Maandalizi ya chakula
Vyanzo vya nishati ambavyo vitatumika•

Anzisha mfumo wa ufuatiliaji wa ubora wa hewao Wasiliana na Shirikisho la Riadha la Dunia kwa ushauri na
mwongozo kuhusu ufuatiliaji wa ubora wa hewa. Wanaweza
kusaidia ufuatiliaji kupitia kazi yao ya kimataifa.

•

Msongamano
Baadhi ya mikakati unayoweza kutumia ili kuhakikisha tukio lako linanufaika
kutokana na msongamano mdogo na kwamba athari yake imepunguzwa:
o Muda wa tukio lako ili kuepuka kilele cha saa za msongamano ili
kupunguza msongamano.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

33

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
o
o

o

o

•

Piga marufuku maegesho ndani au karibu na eneo la tukio. Kuifanya
isiwe rahisi kwa magari kuegesha kutapunguza sana hewa chafu na
kuhimiza wageni kutafuta njia mbadala za usafiri wa umma.
Anzisha ushuru wa barabara kwa magari yote, au yale ambayo
yana uchafuzi zaidi, ili kusaidia kuunda eneo la uzalishaji wa
hewa chafu wa chini au eneo la hewa safi. Kadri uzalishaji wa
hewa chafu unavyoongezeka, ndivyo ushuru unavyoongezeka.
Piga marufuku magari yanayochafua zaidi au magari yote ya injini
za zinazowaka ndani. Kupiga marufuku magari ya injini zinazowaka
ndani (ICE) huku ukiruhusu njia mbadala za umeme kutawapa
zawadi wageni wanaofanya uchaguzi wa mazingira na kuhamasisha
ununuzi wa siku zijazo wa teknolojia ya umeme au mchanganyiko.
Ili kuleta athari kubwa zaidi kwenye ubora wa hewa kwenye
tukio lako, funga eneo hilo kwa magari yote. Kupiga marufuku
magari yote kunakuruhusu kuonyesha tofauti ambayo mazingira
ya hewa safi yanaweza kuleta kwa wageni na pia kukuza mtindo
wa maisha wenye afya na chaguo amilifu za kusafiri.

o•Vyanzo vya nishati ya kutumika
Bila shaka, matukio yako yatahitaji chanzo cha nishati. Mahitaji yako ya
nishati, pamoja na njia unayotumia kupata umeme huo, inaweza kuwa
na athari kubwa kwa ubora wa hewa ya ndani. Vyanzo vya umeme
vilivyopo vimegawanyika kati ya nishati inayozalishwa nje ya eneo la kazina nishati inayozalishwa kwenye eneo la kazi. Nishati ya nje ya eneo lakazi mara nyingi hujulikana kama Umeme wa Mains ambayo ni pamoja
na Mains Renewable au Mains Fossil; nishati kwenye eneo la kazi maranyingi hujulikana kama nishati ya muda.
o

Nje ya eneo la kazi: Mains Renewable ni umeme unaonunuliwa
kutoka gridi ya taifa au ya ndani inayotoka kwa upepo, jua au
nishati ya mawimbi. Faida muhimu: vyanzo vya nishati mbadalavina athari kidogo kwa ubora wa hewa. Ikiwa nchi unayofanya
kazi haitoi nishati mbadala, unaweza kununua salio la nishati
mbadala kama njia mbadala.

o

Nje ya eneo la kazi: Visukuku vya Umeme wa Gridi Katika nchi
nyingi, njia kuu za umeme hutolewa kwa kuchoma mafuta kama
vile makaa ya mawe. Ingawa hizi hutoa hewa ukaa kwenye anga,umeme wa gridi ni bora zaidi kuliko kutumia jenereta. Ubora wa
hewa ya ndani umeboreshwa kwa kuwa vituo vya nishati
huonekana mara chache karibu na matukio.

oEneo la kazi HVO Mafuta ya Mboga Yaliyotibiwa kwa Maji
yanaweza kutengenezwa kutoka kwenye mafuta ambayo
hayajatumika na takataka. Manufaa: ni mafuta yasiyo na rangi
na yasiyo na harufu ya ubora sawia ambayo yana muundo sawawa kemikali na dizeli, yanapatikana kwa wingi Ulaya (na yanazidi
kupatikana Amerika Kaskazini) na yanaweza kupunguza
uzalishaji wa gesi chafuzi kwa hadi 90%, na hivyo kupunguza

Uandaaji wa chakula
Utayarishaji wa chakula unaweza kuwa na athari kubwa kwa ubora wa
hewa ya ndani. Kadri watu wengi wanaohudhuria matukio yako, ndivyo
hatari inavyoongezeka. Njia tano unazoweza kupunguza uzalishaji wa
hewa chafu inayozalishwa na upikaji:o Pika mapema iwezekanavyo nje ya eneo la kazi ili kupunguza
muda wa kupikia.
oWeka maeneo ya upishi kwenye ukingo wa matukio, mbali na
watazamaji wanaoketi na maeneo ya wanariadha.

oEpuka kupika kwa mafuta magumu au makaa ya mawe.

oTumia vichujaji kwenye vitengo vya uchimbaji. Hakikisha vitengo vyauchimbaji vinaelekeza moshi mbali na washindani na watazamaji.

Toa nishati safi ili wahudumu wasitegemee jenereta za dizeli
kupata nishati.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

34

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
sana nyayo za uendeshaji. Upande wa chini: ni ghali zaidi kuliko
dizeli nyekundu kutokana na mahitaji.
oEneo la kazi FAME - WVO. FAME ni kifupi cha "Fatty Acid Methyl
Esters" na inafafanua aina mbalimbali za nishati mbadala.
Mafuta ya FAME WVOs yanatengenezwa kutoka kwenye Mafuta
ya Taka za Mbogamboga. Manufaa: haina sumu na haichafui,
inapatikana kote Ulaya (na inazidi kupatikana Amerika Kaskazini)na inapunguza athari ya kaboni ya tukio lako kwa kutumia bidhaa
za taka. Upande wa chini: kutokuwa na uzoefu katika kutumia
mafuta ya dizeli kunaweza kusababisha shida za jenereta.

oEneo la kazi FAME - Mafuta ya mapya, au mafuta yanayotengenezwa
kutoka kwenye mafuta ya mbogamboga, mazao yanayokuzwa
mahususi kwa ajili ya kuwa nishati. Manufaa: haina sumu nahaichafui na inapatikana kwa wingi Ulaya (na inazidi kupatikana
Amerika Kaskazini). Hasara: Kutokuwa na ujuzi wa kutumia mafuta
ya dizeli kunaweza kusababisha matatizo ya jenereta na kunaweza
kuwa na madhara mengi, kulingana na jinsi inavyozalishwa.

oEneo la kazi FAME - Imechanganywa. Mafuta ambayo ni
mchanganyiko wa Dizeli Nyekundu na FAME. Ni bora kwa
mazingira kuliko dizeli safi nyekundu lakini athari yake kwa
ubora wa hewa bado ni sawa na dizeli nyekundu.

oEneo la kazi Dizeli Nyekundu. Dizeli Nyekundu ni dizeli ya kawaida tu
iliyoongezwa rangi kwa sababu ni dizeli ya bei ya chini inayokusudiwa
kwa matumizi ya kilimo au yasiyo ya gari. Inapatikana sana na ni rahisi
kutumia katika jenereta lakini ina athari mbaya zaidi kwa ubora wa
hewa na mazingira kwa kulinganisha na chaguzi zingine.

2. Wakati wa kuwasilisha tukio•

Kufuatilia ubora wa hewa
o Hakikisha mtu anawajibika kufuatilia ubora wa hewa kwa
wanariadha wakati wa tukio na kuwa na mpango wa kuchukua
hatua ili kulinda afya ya mwanariadha na watazamaji ikiwa
kiwango cha ubora wa hewa kinazidi viwango vilivyokubaliwa
o Hakikisha mtoa huduma za nishati kwa muda anafuatilia na
kudumisha vichujio na moshi kutoka kwenye jenereta ili
kuondoa moshi wowote mweusi au unaofanana.
o Hakikisha hatua zote za msongamano zinatekelezwa•

Mbio za barabarani - course marshal
o Fanya kazi na wafadhili na washirika kutoa uzalishaji mdogo wa
hewa chafu, magari ya umeme au hidrojeni kama wasimamizi
wa mbio za barabarani ili kuondoa uzalishaji wowote usio wa
lazima kwa wanariadha na watazamaji•

Anzisha eneo la uzalishaji wa hewa chafu kidogo kuzunguka uwanja au
eneo la mbio.
o Fanya kazi na mamlaka ya eneo au jiji mwenyeji ili kuanzisha
eneo la muda/majaribio la utoaji hewa kidogo kuzunguka
uwanja au eneo la mbio. Kutumia hii kama majaribio
kuendesha usafiri wa kaboni ya chini katika jiji au maeneo
ambayo hayana uchafuzi kwa michezo ya nje na burudani.

3. Usafi na mapitio ya wakati wa tukioooMfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

Kusanya data za ufuatiliaji wa ubora wa hewa na hakiki hili
wakati wa mkutano wa 'usafi' wa baada ya tukio na jiji menyeji /ukumbi.
Tambua chaguo za kuacha vitengo vya ufuatiliaji wa ubora wa
hewa katika hali ya matukio yajayo na kwa ajili ya kushiriki
taarifa kote jijini
35

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa MazoeziooKagua ufanisi wa hatua zilizochukuliwa na uhimize jiji mwenyeji
kuchukua hatua hizi kwa ajili ya kuboresha afya na ustawi wa
wakazi wa jiji kuunda maeneo ya kudumu ya uzalishaji wa hewa
chafu wa chini
Hakikisha maeneo yoyote ya uboreshaji yanaingizwa na
kurekodiwa (pamoja na vitendo) wakati wa mkutano wa ukaguzi
wa tukio la ndani na kujumuishwa katika mwisho wa ripoti ya tukio.

Ikiwa na mtandao usio rasmi wa wakimbiaji zaidi ya nusu bilioni koteulimwenguni, Shirikisho la Riadha la Dunia liko katika nafasi ya kipekee ya
kukuza uelewa wa kimataifa wa athari za kiafya za uchafuzi wa hewa ndio
maana Mazingira ya Ndani na Ubora wa Hewa ni moja ya nguzo sita za
Uendelevu wetu. Mkakati ulitangazwa mnamo Aprili 2020. Pata maelezo
zaidi kuhusu mradi wa Ubora wa Hewa wa Shirikisho la Riadha la Dunia hapa.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

36

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

12. Utofauti, Ufikiaji na Ujumuishaji
Bila kujali jiografia, siasa, dini, kila mtu ana haki sawa ya kuweza kushiriki
katika riadha bila woga wa kubaguliwa, kudhalilishwa kwa maneno au
kimwili, katika mazingira yanayofaa kwa mafanikio ya kimichezo, katika ngazi
zote. Ubaguzi hauna nafasi katika ulimwengu wetu, katika michezo au riadha.
Kama mwandaaji wa tukio, una jukumu la kuzuia ubaguzi wa aina zote, katika
tukio zima, na kutoa jukwaa kwa mtu yeyote ambaye amebaguliwa au
kuhusishwa na tukio lako, au anaamini kuwa ameshuhudia ubaguzi ili kuibua
suala hilo na kuhakikishiwa kwamba suala hilo litashughulikiwa kwa umakini.
Shirikisho la Riadha la Dunia litatoa miongozo bora ya mazoezi na ushawishi
wa mazoezi kupitia Mashirikisho ya Wanachama ili kuhakikisha kwamba
kukimbia, kuruka na kurusha kunaweza kufurahiwa na watu wote.
Kuhakikisha matukio yote yanafikiwa na riadha ni ya "wazi kwa kila mtu" nimuhimu. Kuvutia nyanja zote za jamii katika ngazi zote, iwe za kikanda,
kitaifa, kimataifa na duniani kote ni ushuhuda wa nguvu ya michezo
kuunganisha. Ni muhimu kwamba, haswa kwa matukio ya kimataifa/duniani
kote, wafanyakazi wafahamu na kuheshimu hisia za kitamaduni.

•
•

•

•

Orodha ifuatayo inapaswa kusaidia kuhakikisha vipengele vyote vya ufikiaji
vinashughulikiwa na mbinu bora zaidi inafuatwa.

••

Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:•

4. Wakati wa kupanga tukio••

Hakikisha kanuni zote za utiifu wa kisheria zinajulikana na kuzingatiwa•

Sera ya Usawa na utofauti wa Utumishi husaidia kuzuia ubaguzi na hutoa
jukwaa kwa wafanyakazi ambao wamekabiliwa na aina yoyote yaubaguzi, au wanaoamini kuwa wameshuhudia ubaguzi, ili kuibua sualahilo. Utofauti, ufikiaji na ujumuishaji ni msingi wa kuajiri kote:ikijumuisha wafanyakazi wa tukio, maafisa wa kiufundi, wakandarasi na
watu wa kujitolea.

Zifuatazo si sifa zinazoitwa 'sifa zinazolindwa' na Sheria ya Usawa(Uingereza) na zinapaswa kujumuishwa ndani ya sera thabiti ya
Usawa na utofauti: umri, ulemavu, ugawaji upya wa jinsia, ndoa
na ushirikiano wa kiraia, ujauzito na uzazi, rangi, dini au imani,
jinsia na mtazamo wa kijinsia.
Tekeleza mpango wa kushirikisha na kuhamasisha vikundi vya kijamii
visivyo na uwezo. K.m. mgao wa tiketi, "wasiliana na mabingwa"….
Tovuti na/au huduma ya kuweka nafasi ina vipengele vya ufikiaji na
inatoa njia tofauti za ufikiaji, k.m. minicom?
o Fomu ya kuweka nafasi ina uwezo wa kufichua mahitaji
mahususi ya mtu binafsi
Taarifa kuhusu vifaa vinavyopatikana kwenye ukumbi (pamoja na vifaa na
mipango ya watu wenye ulemavu) imechapishwa, ili kujumuisha taarifa kwa:o Watumiaji wa viti vya walemavu/ wale walio na vikwazo vya
kutembeao Walemavu wa macho/ vipofu
o Viziwi na usikifu hafifu
Vifungu vya kawaida vya ufikiaji na nembo vimejumuishwa katika nyenzo
za utangazaji
Maeneo yote ya umma yanapatikana kwa viti vya magurudumu
Kuna kanuni za maegesho ya walemavu yenye mwelekeo na alamazinazofaa kwenye ukumbi huo
Utambuzi wa sehemu maalumu za kuketi kwa watumiaji wa viti vya
magurudumu na uthibitisho kama viti vimetolewa kwa wasaidizi binafsi
Wageni wote wanaweza kusafiri kwa usalama na kwa urahisi kuzunguka
ukumbio Je, sakafu ni thabiti na hazina vizuizi?
o Je, hatua moja ya zaidi ya milimita 13 ina usafiri au lifti?
o Je, kuna vituo vya kupumzika vya kawaida kwa wale walio na
vikwazo vya kutembea?
o Je, sakafu ni rafiki kutoteleza?
Je, kuna upatikanaji wa ramani ya kuhama ili kuonyesha njia bora zaidi,
vipengele mahususi vya ufikiaji, masharti ya kituo cha usafi? Je, ramani zina
nukta nundu? Je, ramani za wageni zinapatikana kwa maandishi makubwa?
o•Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

37

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi•••

Taratibu za dharura zimewekwa kwa ajili ya uhamishaji/kimbilio la watu
wenye uwezo mbalimbali.
Wafanyakazi/wasimamizi wanafahamishwa kuhusu haya
Maudhui ya video (kwenye ukumbi na maudhui ya vyombo vya habari)yana tafsiri za mazungumzo

5. Wakati wa kuwasilisha tukio
•
•
•
•
•

•

Wafanyakazi wote, wakujitolea, wakandarasi n.k wanafahamishwa
kuhusu utamaduni na unyeti wa mahali hapo ili kuhakikisha kwamba
wote wanaheshimu muda wao wote kwenye tukio hili.
Wafanyakazi wote na wakujitolea wanafahamishwa kuhusu mpango wa
ufikiaji na wako wazi na majukumu yao
Wafanyakazi/wakujitolea wanapatikana ili kuwaongoza wageni ikibidi?
Ishara inatii mwongozo, kwa urefu unaofaa kwa watumiaji wote
Mpango wa kuhakiki na ukaguzi wa mara kwa mara umewekwa ili
kuhakikisha kuwa mpango wa ufikiaji unafanya kazi kwa usahihi na kwa
ufanisi. Ukiukaji wowote wa utiifu unaripotiwa, na kurekodiwa na hatua
za kurekebisha zinachukuliwa kama inavyohitajika.
Mipangilio ya viti huruhusu ufikiaji wa mtumiaji wa kiti cha magurudumu,
kuwezesha urahisi wa kusonga hadi vifaa vinavyoweza kufikiwa

6. Usafi na mapitio ya wakati wa tukio•

Kusanya maoni (chanya na yenye kujenga) kutoka kwa wafanyakazi,
wakujitolea na umma wakati wa tukio

Maeneo yoyote ya kuboresha yajazwa na kurekodiwa (pamoja na hatua za
kukabiliana) wakati wa mkutano na ripoti ya ukaguzi wa baada ya tukio

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

38

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

13. Afya, Usalama na Ustawi
Waandaaji wa tukio wana jukumu la kuhakikisha kwamba usalama wa jumla
katika tukio unadumishwa katika hatua zote za tukio kadri inavyowezekana,wahudhuriaji wote wa tukio, wakiwemo wafanyakazi, wafanyakazi wa tukio,
wakandarasi, wasambazaji, wanariadha, wageni na mashabiki hawapati
hatari kwa afya na usalama wao.
Waandaaji wote wa tukio wana majukumu kuhusu afya na usalama wa tukio,
pamoja na:
•
•
•
•
•
•
•

kuwa na sera na mipango ya afya na usalama ili kudhibiti hatarikupanga kuhakikisha sera inawekwa
kuhakikisha ushirikiano na uratibu shirikishi wa majukumu ya kazi
kuwapa wafanyakazi na wengine taarifa muhimu kuhusu hatari zozote
kwa afya na usalama wao
kuhakikisha uwezo wa wafanyakazi wa tukio kutekeleza jukumu lao kwa
usalamakufuatilia ufanisi wa afya na usalama na utiifu
kukagua na kupitia ufanisi wa afya na usalama

zimewekwa na, pia, kunaweza kuhitajika katika tukio la mgogoro wa kisheria
unaotokana na tukio.
Usimamizi na ufuatiliaji unaofaa wa hatari za kiafya na usalama lazima
uwepo katika tukio lote, ikijumuisha uundaji, upakiaji, uwasilishaji wa tukio,
uchanganuzi na upakuaji. Hii itajumuisha:
Usimamizi
Kuwa na mifumo ifaayo ya usimamizi kwa kila awamu ya tukio ili kuhakikisha
hatari za kiafya na usalama zinadhibitiwa. Ingawa namba zilizo kwenye eneo
wakati wa tukio zitakuwa kubwa zaidi, hitaji la usimamizi wa usalama wakati
wa uundaji, upakiaji, ugawaji na upakuaji ni muhimu vile vile.
Uratibu
Hakikisha ushirikiano na uratibu sahihi wa majukumu yote ya kazi katika
tovuti ya tukio.
TaarifaNyaraka za Afya na Usalama

Toa taarifa muhimu kwa wafanyakazi wa tukio na wengine, pamoja na
wakandarasi, kuhusu hatari zozote kwa afya na usalama wao zilizotambuliwa
na tathmini yako ya hatari. Wakandarasi wote watahitaji kufanya vivyo hivyo
kwa wafanyakazi wao.

Mpango wa Usalama wa Tukio unapaswa kujumuisha:

UmahiriMpango wa Usimamizi wa Tukio: kutoa muhtasari wa kina wa tukio na
mfumo wa kujumuisha mazoea salama katika uwasilishaji wa tukio.

Wafanyakazi wanapaswa kuwa na uwezo wa kutekeleza wajibu wao kwa
usalama. Kunapaswa pia kuwa na kiwango kinachofaa cha usimamizi mzuri,
kulingana na hatari, aina ya kazi na wafanyakazi wanaohusika.

Tathmini ya Hatari: kuangazia hatari zozote zinazoweza kuathiri tukio, hatua
za kudhibiti ili kuondoa / kupunguza hatari.
Mpango wa Kukabiliana na Dharura: kuwezesha kukabiliana kwa ifaavyo na
kwa ufanisi kwa hatari za afya na usalama na/au dharura nyingine
zinazoweza kutokea.
Kutengeneza Mpango wa Usalama wa Tukio kama sehemu ya upangaji namaandalizi ni muhimu ili kuhakikisha taratibu zinazofaa za afya na usalama

Ufuatiliaji na ukaguzi
Mbinu zilizokubaliwa za kudhibiti hatari zinapaswa kuangaliwa na kujaribiwa
ili kuhakikisha kuwa zinafanya kazi na kufuatwa. Tathmini ya hatari ya tukio
inapaswa kuweka ukaguzi wa mara kwa mara, kutenga uwajibikaji na mbinu
ya kina.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

39

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
Kama mwandaaji wa tukio, pia una jukumu la kulinda ustawi, tabia na
tamaduni za wafanyakazi wako, maafisa, wanariadha na wahudhuriaji watukio, inayohitaji kuzingatia kuwaunga mkono ili kuhakikisha wana afya na
salama wakati wote wa kushiriki kwao katika tukio.

2. Wakati wa kuwasilisha tukio

Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:•

1. Wakati wa kupanga tukio
•
•
•
•
•
•
•
•

Hakikisha ufahamu wa, na kufuata, kanuni zote za afya na usalama
Waandaaji wa tukio wana bima zote zinazofaa ili kushughulikia tukio na
wana nakala tatu za vyeti husika vya bima ya wahusika wengine.
Kikundi cha Ushauri wa Usalama (SAG) kimeanzishwa kikijumuisha
wawakilishi kutoka mamlaka za mitaa, LOC, huduma za dharura,waandaaji wa matukio na mashirika mengine husika
Nyaraka zote za afya na usalama zimekamilika
Wakandarasi/wasambazaji wote wanafahamu wajibu wao wa kiafya na
kiusalama
Mpango wa mradi unawezesha programu ya ushirikiano na uratibu wa
kazi wakati wote wa kujenga, kupakia, uwasilishaji wa tukio, upakuaji nauchanganuzi.
Mpango wa mradi unahakikisha mapumziko ya kutosha, mapumziko na
utiifu kwa sheria zote muhimu za "muda wa kazi" na sera zako za ajira.
Kifurushi cha ustawi wa wanariadha huwekwa pamoja na kusambazwa,
kwa kuongezea maelekezo ya kujiunga/taarifa ya tukio, yenye maelezo
mahususi yanayokuza ustawi wa mwanariadha. Hii inaweza kujumuisha:o Sababu za mazingira, kama vile hali ya hewa, urefu, unyevu,
ubora wa hewa, athari ya kuchelewa kwa ndege….
o Msaada wa ustawi unapatikana wakati wa tukio na jinsi ya
kufikiao Umuhimu wa tathmini za matibabu za kabla ya ushiriki (PPME)o Upatikanaji na ufikiaji wa vifaa vya mafunzo
o Taratibu za uchunguzi wa dawa

•

•
•

•
•
•

Wafanyakazi wote hupokea mafunzo ya afya na usalama, ikiwa ni
pamoja na uingizaji katika eneo na maelezo mafupi, kabla ya wao kuanzakazi ya tukio.
Mikutano ya kila siku imepangwa ili kuhakikisha uwazi kuhusu awamu ya
sasa ya kazi, shughuli/ratiba kuu za kila siku, masuala ya mazingira na
masuala yoyote kuhusu afya na usalama.
Maelezo ya Afya na Usalama yanayohusiana na wahudhuriaji wa tukio
yanapatikana kwa wote walio na alama zinazoonekana kwenye ukumbi
wote, inavyofaa
Mpango wa ukaguzi wa mara kwa mara wa afya na usalama umewekwa
ili kuhakikisha Mpango wa Usalama wa Tukio unafanya kazi kwa usahihi
na ufanisi. Ukiukaji wowote wa utiifu unaripotiwa, kurekodiwa na hatua
za kurekebisha huchukuliwa, kama inavyohitajika.
Usaidizi wa ustawi wa wanariadha unapatikana kwa urahisi
Tekeleza mpango wa Tathmini za Afya Mara kwa Mara (PHE) ili kulinda
afya ya wanariadha
Shirikisha jumuiya ya riadha ya eneo lako ili kuwasilisha uamilishaji wa
eneo unaokuza ufahamu wa manufaa ya kiafya ya shughuli za kawaida
za kimwili na fursa za kushiriki katika riadha ili kuimarisha mtindo wa
maisha wenye afya.
o K.m. Vipindi vya "Endelea", fanya uchambuzi wa kutembea, yoga
kwa wanariadha

3. Usafi na mapitio ya wakati wa tukio•••

Kukusanya matokeo kutoka kwa uhakiki/kaguzi zote za afya na usalama,
ikijumuisha masuala yoyote ya kutotii ili kukaguliwa na kuripoti ili
kuendeleza uboreshaji
Data zisizojulikana zinazohusiana na matumizi ya mwanariadha
Muhtasari wa SAG unafanyika ili kunasa masomo yote uliyojifunza

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

40

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

14. Digitali, Haki za IP na Ulinzi wa Data
Ulinzi wa Data
Mabadiliko ya kidigitali yanalazimisha makampuni kuwajibika linapokuja
suala la matumizi endelevu ya data. Katika ulimwengu wa kidigitali,uendelevu wa bidhaa unamaanisha kuwa bidhaa ni nzuri kwa mazingira, kwa
mtumiaji na inahusu vifaa na programu. Kwa mfano, ukiukaji wa data (hatariau halisi) kutoka kwenye mfumo wa kamera za uchunguzi unaweza kuleta
madhara ya kisaikolojia au hata kimwili. Kwa kurejelea programu, uendelevu
wa faragha unapaswa kuwa msingi zaidi wa mchakato wake wa kusanifu.
Watumiaji wanatoa data zao kwa programu na watoa huduma ili wapate
huduma, wakiwaamini watoa huduma hawa na hawatarajii data zao
kutumiwa isivyofaa. Kutawanya, kwa bahati mbaya au vinginevyo, data
binafsi za watumiaji katika ulimwengu wa kidigitali kwa udhibiti mdogo au
bila udhibiti wowote huathiri ustawi wa watu binafsi na jamii.
Kanuni ya Jumla ya Ulinzi wa Data (GDPR) inaweka kanuni saba za uchakataji
halali wa data binafsi:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Uhalali, uadilifu na uwazi
Ukomo wa kusudi
Kupunguza data
UsahihiUkomo wa hifadhi
Uadilifu na usiri
Uwajibikaji

Waandaaji wote wa tukio wanapaswa kujitolea kulinda taarifa za siri na za
binafsi, ikijumuisha zile za wafanyakazi wa tukio na watu wengine.
Waandaaji wa tuio pia wanahitaji kuonyesha ari ya kuhakikisha utiifu wa
sheria na kanuni za faragha zinazotumika kote ulimwenguni, kufuatilia mara
kwa mara mabadiliko ya sheria na kanuni za faragha, kurekebisha sera na
taratibu inapofaa na kufuatilia kila mara mahitaji ya udhibiti na sheria ili
kusaidia utiifu.

Hakimiliki
Hakimiliki (au IP) inarejelea kazi ya ubunifu ambayo inaweza kuchukuliwa
kama mali au mali halisi. Hakimiliki kikanuni hupatikana katika maeneo
makuu manne:
•

•

•
•

Hakimiliki - inatumika kwa kazi zilizorekodiwa za kisanii na fasihi na
humpa mwandishi haki mahususi kuhusiana na kazi hiyo, inakataza
vitendo visivyoidhinishwa, na inaruhusu mwandishi kuchukua hatua za
kisheria dhidi ya matukio ya ukiukaji au wizi.
Alama za biashara - zimekusudiwa kuzuia mkanganyiko sokoni. Alama ya
biashara inaweza kuwa jina, neno, kauli mbiu, usanifu, alama au kifaa
kingine cha kipekee kinachotambulisha bidhaa au shirika. Inamaanisha'alama ambayo unafanyia biashara'.
Haki za Usanifu - hutumika kwa bidhaa halisi: mwonekano wa bidhaa,
hasa umbo, umbile, rangi, nyenzo zinazotumika, kontua na urembo.
Hataza - hutumika kwa michakato ya viwanda na uvumbuzi na kulinda
dhidi ya utekelezaji usioidhinishwa wa uvumbuzi huo.

Ili kulinda IP ya tukio lako na kuepuka ukiukaji wowote wa sheria ya IP kupitia
uwasilishaji wa matukio (kwa mfano, kupitia matumizi yasiyo na leseni ya
muziki ulio na hakimiliki), ni muhimu kutii sheria zote husika za leseni ya
burudani na kupata leseni/vibali vyote muhimu.

Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

41

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi
1. Wakati wa kupanga tukio••••

Sheria zote za burudani za umma na mahitaji ya leseni yanaeleweka na
kuzingatiwa, na kuhakikisha utiifu wa sheria.
Unapaswa kupata ushauri wa kisheria ili kulinda chapa yako/ya tukio kwa
kuhakikisha kuwa alama zote za biashara husika zipo
Pande zote zilizo na taarifa za kibinafsi na za siri zimetia saini Mkataba
Usiofichuliwa (NDA) unaolinda taarifa zote za siri na za umiliki.
Mifumo na michakato imewekwa, inatii GDPR na sheria zingine za ndani,
za ulinzi wa data, ili kuhakikisha usalama wa taarifa binafsi.

2. Wakati wa kuwasilisha tukio••

Wafanyakazi na wasambazaji hutoa programu ya burudani kulingana navigezo vilivyowekwa katika leseni / vibali vya tukio.
Masuala yoyote ya kutotii huripotiwa, kurekodiwa na hatua huchukuliwa
ili kusuluhishwa.

3. Usafi na mapitio ya wakati wa tukio•

Mapitio ya baada ya tukio hunasa na kurekodi masuala yoyote ya kutotii
na mapendekezo ya uboreshaji wa mchakato

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

42

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

15. Ufuatiliaji na Utoaji Taarifa•

Ufuatiliaji, mapitio ya maendeleo na kuripoti kwa uwazi utakuwa muhimu
kwa utekelezaji wa mkakati endelevu na utaleta mafanikio makubwa zaidi.
Katika shughuli zako zote za biashara, ikionyesha kujitolea kwa uwazi na
uadilifu, kuwezesha ujenzi, ulinzi na udumishaji wa sifa ya chapa. Ripoti ya
kila mwaka ya Shirikisho la Riadha la Dunia, ikijumuisha taarifa za fedha
zilizokaguliwa kwa uhuru kulingana na Viwango vya Kimataifa vya Kuripoti
Fedha, ni sehemu ya juhudi zinazoendelea za kutoa uwazi zaidi. Kuripoti kwa
uendelevu ni mchakato unaozidi kuanzishwa na unaweza kutolewa kamasehemu ya ripoti pana za shirika (inapohitajika) au kama ripoti ya pekee.
Matukio ya riadha yanapaswa kutoa ripoti ya tukio kama mazoezi bora ya
kutathmini maendeleo, kutambua maeneo ya hatua ya kuzingatia na
kuendeleza uboreshaji unaoendelea.

•

Vipimo vya kupima na kufuatilia maendeleo katika kufikia malengo
vitahitajika kukusanywa kote kwa wadau wa tukio, wakiwemo wafanyakazi
wa tukio, kamati ya maandalizi ya eneo lako, wasambazaji na kumbi
mwenyeji. Vipimo vilivyopendekezwa vinapaswa kukaguliwa na
kuunganishwa kwa taarifa na data ambazo zinapatikana kwa urahisi au
zinaweza kukusanywa kwa urahisi.
Dhumuni la ufuatiliaji ni kutambua vipaumbele, kiwango cha maendeleo na
vikwazo vya kufikia malengo. Ufuatiliaji wa KPIs unapaswa kutambuliwa
ipasavyo
Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:
1. Wakati wa kupanga tukio••

Tengeneza orodha ya kina ya malengo, shabaha na KPI zinazopimika na
usambaze kwa washiriki wote wa timu kwa ajili ya uelewa.
Jumuisha mahitaji ya ufuatiliaji na utoaji taarifa katika manunuzi nanyaraka za mikataba na taratibu zote••

Hakikisha kwamba wahusika na wafanyakazi wote wanaohusika
wanaelewa wajibu wao, kuhusiana na ufuatiliaji na utoaji taarifa
Tekeleza programu zote za ufuatiliaji tangu mwanzo wa upangaji watukio ili kunasa shughuli zote
Inapohitajika, ambatisha malipo ya mwisho kwa wakandarasi/wasambazaji
kwenye uwasilishaji wa ripoti ya baada ya tukio/data za kandarasi
Tengeneza utafiti wa wageni (na tenga rasilimali ili kufanya uchunguzi
wa wageni)

2. Wakati wa kuwasilisha tukio••

Hakikisha wasambazaji na wakandarasi wote wanafahamu mahitaji yao
ya kuripoti na taarifa zinakusanywa, tambua mapungufu na hatua zozote
zinazohitajika ili kunasa seti thabiti za data katika programu ya ufuatiliaji.
Fanya tafiti za wageni na ukaguzi wa matukio inapohitajika ili kunasa
data husika k.m., idadi ya magari, wageni wanaokuja kwa baiskeli,
maandiko ya ubora wa hewa

3. Usafi na mapitio ya wakati wa tukio
•
•
•
•
•

Kusanya, chakata na tafsiri data kwa wadau wote
Mkutano wa marejesho baada ya tukio
Kutoa ripoti ya mwisho wa tukio, inayojumuisha data zote za ufuatiliaji,
kuonyesha mafanikio dhidi ya malengo ya kabla ya tukio na kutoa datana mapendekezo kwa uwazi ili kuendeleza uboreshaji.
Ripoti ya tukio ina marejeleo mahususi ya mafanikio endelevu ya washirika,
inayoonyesha mfungamano na malengo endelevu na uwezo/nguvu ya
ubia shirikishi.
Ripoti ya mwisho wa tukio iliyoshirikiwa na washirika wa tukio (pamoja
na kumbi, washirika, vyombo vya habari n.k)

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

43

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

16. Mawasiliano

Wafadhili/Washirika

Wafanyakazi wote wa hafla wana jukumu la kuongoza kwa mfano kwa
kuelewa na kutoa mbinu bora ya utendaji. Hili linahitaji uwezo wa
kuwasiliana na dhamira endelevu miongoni mwa wafanyakazi na pia
washirika, wasambazaji na mashabiki.
Ikiwa kuna shaka yoyote kuhusu hatua zinazopendekezwa, kwamba mawazo
yanayowasilishwa si ya kutekelezeka, kwamba msaada wa ziada unahitajika
ili kuangalia njia mbadala, au ikiwa kuna mawazo kuhusu nini zaidi kinaweza
kufanyika, basi tafadhali ripoti hili kwa mkurugenzi wa tukio / timu yauendelevu.

Wageni wa Tukio

Malengo ya mawasiliano

Mashabiki

Malengo ya kuwasilisha ahadi ya uendelevu na utendaji bora ni kama
ifuatavyo:
Majiji Wenyeji
Wadau
Wafanyakazi/
Wanariadha

Watoa huduma/
Wakandarasi

Malengo ya mawasiliano• Hakikisha uelewa wa masuala/maeneo ya
kuzingatia• Uwezo wa kutoa kulingana na mwongozo• Uwezo wa kuzungumza kwa lugha sahihi nje
kwa mashabiki, washirika, wafadhili• Uwezo wa kuonyesha wazi kujitolea / utendaji
bora• Tambua na elewa jinsi tunavyotarajia msaada
wa ahadi hiyo
• Fungamanisha ujumbe na dhamira endelevu• Saidia na wasilisha shughuli kwenye tukio
kulingana na utendaji wetu bora
• Muhtasari wa wazi kwa wafanyakazi wa mudana wakandarasi wa wakati wa tukio

Hadhira pana

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

• Tambua na elewa jinsi tunavyotarajia msaada
wa ahadi hiyo
• Fungamanisha ujumbe na dhamira endelevu• Saidia na wasilisha shughuli kwenye tukio
kulingana na utendaji wetu bora
• Harakisha uamilishaji wetu na kuleta ukubwa
katika mipango yetu
• Panua ushawishi wetu
• Tazama ka uwazi juhudi zinazochukuliwa
kupunguza athari za mazingira na kuongeza
athari za kiuchumi na kijamii za ndani• Kuelewa jukumu lao bila 'kuambiwa'• Wavutiwe na kuekewa jinsi wanaweza
kutenda• Kushawishi tabia na kukusanya msaada na
kuunda 'harakati'• Harakisha na kuongeza programu zetu zauamilishaji• Angazia mipango iliyopo ya uendelevu /ahadi
ndani ya jiji
• Panua ushawishi wetu
• Weka vigezo na viwango na chukua mipango
ya matukio mengine yajayo katika Jiji/maeneo• Wavutiwe na kuelewa jinsi wanaweza
kuchukua hatua• Kushawishi tabia na kukusanya msaada na
kuunda 'harakati' inayoweza kukua.
• Kupanua Ushawishi wetu
• Simamia mabadiliko na uvumbuzi kupitia
tasnia inayoendesha

44

Shirikisho la Riadha la Dunia:Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi

●

●

●

●

●
●

●
●

●
●

●
●

●

●

●

●

●
●

●
●
●

●
●

●

●

●

●

●
●

●

●

Kupitia Washirika●

Machapisho/Vyombo vya Habari
vya Kuchapisha●

Matukio ya Viwanda

Mitandao ya Kijamii [Shirikisho la
Riadha la Dunia]●

Tovuti / mtandao

Kutuma Ujumbe Eneo la Kazi
Lisiloonekeana/Mbele ya Nyumba

Wafanyakazi
Wafanyakazi wa
Tukio la Muda na
Wakujitolea
Wanariadha
Wasambazaji
Kamati ya
Maandalizi ya Ndani
Wageni wa Tukio
Mashabiki
Wafadhili/Washirika
Mashirikisho
WanachamaMiji/Kumbi Wenyeji
Hadhira Pana/
Tasnia ya Riadha/Michezo

Kanuni ya Manunuzi/Mikataba

Wadau

Mwongozo wa Uendeshaji(intranet, programu?)

Mbinu za mawasiliano kwa makundi mbalimbali ya wadau.
Mbinu hii bora inatekelezwa katika mzunguko wa kupanga tukio lote kama
ifuatavyo:
1. Wakati wa kupanga tukio
Jumuisha utumaji ujumbe ndani na katika mpango wote wa mawasiliano ya
tukio ili kuleta uhamasishaji na hatua za kukabiliana katika ahadi na mafanikio
endelevu ya tukio.
•

Mpango wa mawasiliano hushirikisha wadau, wanaotoa mipango dhidi ya
malengo endelevu ya mawasiliano•• Sambaza taarifa ili kuwafahamisha na kuwawezesha wadau kufanya maamuzi
endelevu ili kupunguza athari zao wakati wote wa ushiriki wao katika tukio. K.m....
chaguzi za safari, chaguzi za chakula...

●

●

•

Ufuatiliaji na utoaji taarifa wa vyombo vya habari umeanzishwa

2. Wakati wa uwasilishaji wa tukio
Mali zilizo eneo la kazi hutumika kuimarisha fursa ili kupunguza athari
Kampeni ya kidigitali hushirikisha wadau na hutoa jukwaa la kushiriki hatua za
mtu binafsi za uendelevu na mafanikio wakati wa tukio hilo
• Ufuatiliaji wa vyombo vya habari unatekelezwa
•
•

●
●
●

●
●
●

●

●

●

●

●

●

●

3. Usafi na mapitio ya wakati wa tukio

●

●

●

●

•

Ripoti ya vyombo vya habari ya baada ya tukio hutathmini ufanisi wa mkakati
wa mawasiliano na mafanikio dhidi ya malengo ya mawasiliano endelevu.

Mfumo Endelevu wa Kusimamia Matukio Mwongozo Bora wa Mazoezi: Toleo la Majaribio la Novemba 2021

45