หมวดหมู่การทดสอบ
(งานสถาปัตยกรรม)้เนื อหาการทดสอบภาคทฤษฎี

Ver.2022090
8่ ำคญ่ ำงำนในญีปุ่ ่ นบทที่ 1 สิงสั ทีหน้
1.1 การทางานเป็ นทีม ........................................................................................................................... 1
1.2 ระบบการก่อสร ้างของงานก่อสร ้างในประเทศญีปุ่่ น ........................................................................ 1่้
1.3 ระบบเลือนขั
นในสายงานก่อสร ้าง ................................................................................................... 2
1.4 การกล่าวทักทาย ............................................................................................................................. 3
1.5 การประชุมเช ้า ................................................................................................................................. 4
1.5.1 การประชุมเช ้าโดยรวม....................................................................................................... 4
1.5.2 การประชุมเช ้าแยกตามประเภทงาน .................................................................................. 5่ องปฏิบ ัติตำมเมือท่ ำงำนทีหน้่ ำงำนในญีปุ่ ่ นบทที่ 2 กฎหมำยและข้อบังคบั ทีต้
2.1 กฎหมายแรงงาน ............................................................................................................................. 8
2.1.1 กฎหมายมาตรฐานแรงงาน ................................................................................................ 8
2.1.2 กฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน ..................................................... 11้ ่า ........................................................................................................ 12
2.1.3 กฎหมายค่าจ ้างขันต
2.1.4 กฎหมายเงินชดเชยอุบตั ภิ ยั ในการทางาน (การประกันอุบตั ภิ ยั ในการทางาน) ................ 13
2.1.5 กฎหมายประกันการจ ้างงาน .............................................................................................. 14
2.1.6 กฎหมายปร ับปรุงการจ ้างงานแรงงานก่อสร ้าง .................................................................. 15
2.1.7 กฎหมายส่งเสริมการพัฒนาความสามารถทางวิชาชีพ.................................................... 16
2.2 กฎหมายกิจการก่อสร ้าง ................................................................................................................. 17
2.3 กฎหมายมาตรฐานอาคาร .............................................................................................................. 18
2.4 กฎหมายการจัดการของเสีย........................................................................................................... 18
2.5 กฎหมายรีไซเคิลงานก่อสร ้าง ......................................................................................................... 19
2.6 กฎหมายป้ องกันมลพิษทางอากาศ ................................................................................................ 19่
2.7 กฎหมายควบคุมเสียงรบกวน / กฎหมายป้ องกันการสันสะเทื
อน ................................................. 20
2.8 กฎหมายป้ องกันมลพิษทางนา้ ........................................................................................................ 20
2.9 กฎหมายป้ องกันอัคคีภยั ................................................................................................................. 20
้
2.10 กฎหมายนาประปา
........................................................................................................................ 21้ ง้ ............................................................................................................. 21
2.11 กฎหมายการระบายนาทิ

2.12 กฎหมายกิจการแก๊ส..................................................................................................................... 21
2.13 กฎหมายกิจการไฟฟ้ า................................................................................................................... 22
่
2.14 กฎหมายกิจการสายสือสาร
......................................................................................................... 22
2.15 กฎหมายวิทยุคมนาคม ................................................................................................................. 22
2.16 กฎหมายการเดินอากาศ .............................................................................................................. 23
่
2.17 กฎหมายสถานทีจอดรถ
............................................................................................................... 23บทที่ 3 ประเภทและงำนในงำนก่อสร ้ำง
3.1 ประเภทงานก่อสร ้าง ........................................................................................................................ 24
3.1.1 งานก่อสร ้างดา้ นโยธา ......................................................................................................... 24
3.1.2 งานก่อสร ้างอาคาร ............................................................................................................. 29้
3.1.3 งานสาธารณู ปโภคพืนฐาน/ระบบ..................................................................................... 32
3.2 งานหลัก ๆ ในงานก่อสร ้างเฉพาะทาง ............................................................................................ 36
3.2.1 งานดิน................................................................................................................................. 36
3.2.2 งานอุโมงค ์ดันท่อ................................................................................................................. 37
3.2.3 งานโยธาทางทะเล ............................................................................................................... 37
3.2.4 งานขุดเจาะบ่อ .................................................................................................................... 38
3.2.5 งาน Wellpoint ................................................................................................................. 39
3.2.6 งานปูผวิ ทาง ........................................................................................................................ 40่ ้เครืองจั่ กร ........................................................................................................ 40
3.2.7 งานดินทีใช
3.2.8 งานเสาเข็ม ......................................................................................................................... 41่ ง.......................................................................................................................... 42
3.2.9 งานบนทีสู
3.2.10 งานโครงเหล็ก ................................................................................................................... 43
3.2.11 งานเหล็กเสริม .................................................................................................................. 44
3.2.12 งานขอ้ ต่อเหล็กเสริม ........................................................................................................ 44
่ .......................................................................................................................... 46
3.2.13 งานเชือม
3.2.14 งานแบบหล่อ .................................................................................................................... 47๊ งคอนกรีต ........................................................................................................... 48
3.2.15 งานปัมส่

3.2.16 งานทาสี ............................................................................................................................ 49
3.2.17 งานจัดสวน ....................................................................................................................... 49
3.2.18 งานฉาบ ............................................................................................................................ 50
3.2.19 งานช่างไม้อาคาร .............................................................................................................. 51
3.2.20 งานหลังคา........................................................................................................................ 52
3.2.21 งานแผ่นโลหะก่อสร ้าง ...................................................................................................... 53
้
3.2.22 งานปูกระเบือง...................................................................................................................
54
3.2.23 งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน ............................................................................................... 54
3.2.24 งานจบผิวตกแต่ง.............................................................................................................. 55
3.2.25 งานประตู-หน้าต่าง........................................................................................................... 56
3.2.26 งานวงกบและบานกรอบ ................................................................................................... 57
3.2.27 งานฉนวนกันความร ้อนยูรเี ทนชนิดพ่น .......................................................................... 57
3.2.28 งานกันซึม......................................................................................................................... 58
3.2.29 งานหิน .............................................................................................................................. 59
3.2.30 งานระบบไฟฟ้ า ................................................................................................................. 59่
3.2.31 งานสายสือสาร
................................................................................................................. 60
3.2.32 งานท่อ .............................................................................................................................. 61่ บอุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปร
่
3.2.33 งานเกียวกับั อากาศ ................................................ 61
3.2.34 งานระบบสุขาภิบาล ......................................................................................................... 62
3.2.35 งานหุมฉนวนกั
้นความร ้อนและความเย็น ........................................................................ 63
3.2.36 งานก่อสร ้างเตา ................................................................................................................ 63
3.2.37 งานระบบดับเพลิง ............................................................................................................. 64้
3.2.38 งานรือถอน
....................................................................................................................... 64
3.3 คุณวุฒทิ จ่ี าเป็ นสาหรบั งานก่อสร ้าง ............................................................................................... 65
3.3.1 ประเภทคุณวุฒติ ามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน .................... 65
3.3.2 รายการคุณวุฒติ ามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน ฯลฯ ........... 66่ ำงำนก่อสร ้ำงบทที่ 4 กำรกล่ำวทักทำย คำศ ัพท ์ และข้อควรระวังในกำรอยู ่รว่ มกันทีหน้
4.1 การกล่าวทักทาย การเรียกเวลาฉุ กเฉิ น ฯลฯ ................................................................................ 75
4.1.1 “Ohayou gozaimasu (สวัสดีตอนเช ้า)” ...................................................................... 75
4.1.2 “Goanzen ni (ขอใหป้ ลอดภัย)”...................................................................................... 75
4.1.3 “Otsukare-sama desu (เหนื่อยหน่ อยนะ)” ................................................................. 76่ ม
4.1.4 “Gokurou-sama (ขอบคุณทีทุ่ เททางานหนัก)” ......................................................... 76่ ยมารยาท)” .............................................................. 76
4.1.5 “Shitsurei-shimasu (ขอโทษทีเสี
4.1.6 “Abunai (อันตราย)” ........................................................................................................ 77่ ้ทีหน้่ างานก่อสร ้าง....................................................................................................... 77
4.2 คาศัพท ์ทีใช่ บการตีเส ้นปักเตา้ ....................................................................................... 77
4.2.1 คาศัพท ์เกียวกั่ บโครงสร ้างชัวคราวส
่
4.2.2 คาศัพท ์เกียวกั
าหรบั กาหนดเส ้นอ ้างอิง .......................................... 78่ บงานดิน ...................................................................................................... 79
4.2.3 คาศัพท ์เกียวกั่ บงานเตรียมพืนดิ้ น/งานฐานราก ............................................................... 81
4.2.4 คาศัพท ์เกียวกั่ บงานนั่งร ้านและงานโครงสร ้างชัวคราว
่
4.2.5 คาศัพท ์เกียวกั
..................................................... 82่ บงานเหล็กเสริม/งานแบบหล่อ/งานเทคอนกรีต ....................................... 83
4.2.6 คาศัพท ์เกียวกั
่
4.2.7 คาศัพท ์ทีแสดงสภาพ/ลักษณะการจบงาน ....................................................................... 84่ บความยาว/ความกว ้างของพืนที
้ /ความกว
่
4.2.8 คาศัพท ์เกียวกั
้าง .......................................... 86่
4.2.9 คาศัพท ์ทีแสดงประเภทโครงสร
้างอาคาร ........................................................................... 87่ บงานไฟฟ้ า/งานสายสือสาร
่
4.2.10 คาศัพท ์เกียวกั
.................................................................... 87่ ้ในงานสาธารณู ปโภคพืนฐาน/งานระบบ
้
4.2.11 คาศัพท ์ทีใช
................................................... 90
4.3 ขอ้ ควรระวังในการอยูร่ ว่ มกัน........................................................................................................... 91
4.3.1 กิจกรรม 5ส (5S) ............................................................................................................... 91่ กคนงาน ........................................................................................................................ 92
4.3.2 ทีพั่ บเครืองแต่
่
4.3.3 ขอ้ ควรระวังเกียวกั
งกาย.................................................................................... 93่
4.3.4 คาพูด/การสือสาร
.............................................................................................................. 94
4.3.5 การเก็บกวาดหลังเสร็จงาน ................................................................................................ 95่ ำคัญทีหน้่ ำงำนในญีปุ่่ นบทที่ 1 สิงส1.1 กำรทำงำนเป็ นทีม้ังานก่อสร ้างมีขนตอนต่าง ๆ เป็ นจานวนมากกว่าจะดาเนิ นการแล้วเสร็จ ผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางใน
้ประเภทงานต่าง ๆ จะรบั เหมางานจากผูร้ บั เหมาทั่วไป ดาเนิ นงานก่อสร ้าง และดาเนิ นการตามขันตอนต่อไป การ่ าคัญในการดาเนิ นงานก่อสร ้างใหร้ าบรืน่ ในงาน
ทางานเป็ นทีมระหว่างผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางเป็ นสิงส
ก่อสร ้างนั้น หัวหน้าผูด้ ูแลคนงานจะสั่งงานแรงงานทักษะโดยคอยปรึกษาหารือกับผูค้ วบคุมดูแลหน้างานไปดว้ ย่ส่วนในหน้างานก่อสร ้าง จะมีการดาเนิ นงานก่อสร ้างโดยแรงงานทักษะรุน่ พีจะคอยให
้คาแนะนาแก่แรงงานทักษะรุน
่่ งมีประสบการณ์นอ้ ยน้องทียั

1.2 ระบบกำรก่อสร ้ำงของงำนก่อสร ้ำงในประเทศญีปุ่่ นระบบการก่อสร ้างของงานก่อสร ้างในประเทศญีปุ่่ นมีหลากหลายรูปแบบตามขนาดของการก่อสร ้าง ตัวอย่างเช่น
้งานก่ อ สร ้างขนาดใหญ่ ท่ วไปจะมี
ัก ารด าเนิ น การตังแต่ก ารว่ า จ า้ งงานก่ อ สร ้างไปจนกระทั่งการก่ อ สร ้างตาม
โครงสร ้างที่แสดงไวใ้ นภาพที่ 1-1 ส่ ว นงานก่อสร ้างขนาดเล็ ก เช่น บ า้ นทั่วไป ฯลฯ เจ า้ ของ (ผู ว้ ่ าจา้ งใหส้ ร ้าง่ ๆ จากนั้นบริษท
อาคาร) จะว่าจ ้างบริษทั ก่อสร ้างรายย่อย หรือผูร้ บั ก่อสร ้างอืนั ก่อสร ้างรายย่อยจะเป็ นผูร้ บั เหมา่ าหน้าทีด่ าเนิ นงานก่อสร ้างบ ้านโดยจะคอยควบคุมผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางไปด ้วยหลักซึงท
① ผูว้ ่าจ้าง

② ผูค้ วบคุมงาน

③ ผูอ้ อกแบบ

④ บริษทั ผูป้ ระสานงานภาพรวมงานก่อสร ้าง⑤ ผูค้ วบคุม
ดูแลหน้างาน

⑥ ผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทาง

⑥ ผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทาง

เช่น งานเหล็กเสริม

เช่น งานไมแ้ บบ⑥ ผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทาง่ งเช่น งานบนทีสู

หัวหน้า
ผูด้ ูแลคนงาน

หัวหน้า
ผูด้ ูแลคนงาน

หัวหน้า
ผูด้ ูแลคนงาน

คนงาน

คนงาน

คนงาน

คนงาน

คนงาน

ภาพที่ 1-1 ตัวอย่างระบบการก่อสร ้าง

1

คนงาน

[① ผูว้ ่าจ ้าง]่ าการว่าจ ้างจะเป็ น “ผูว่้ าจ ้าง”การว่าจ ้างงานก่อสร ้างกับผูร้ ับเหมาก่อสร ้าง เรียกว่า “ว่าจ ้าง” องค ์กรหรือบริษทั ทีท่ น โครงสร ้างพืนฐาน
้่ องค ์กรปกครองส่วน
ตัวอย่างเช่น “ผูว้ ่าจ ้าง” อาจเป็ นกระทรวงทีดิ
การขนส่งและการท่องเทียว่ บริษทท ้องถินั เอกชน หรือบุคคลธรรมดา
่[② ผูควบคุ
้มงาน] วิศวกรผูม้ หี น้าทีตรวจสอบว่
างานก่อสร ้างได ้ดาเนิ นงานตามแบบแปลนหรือไม่
่[③ ผูอ้ อกแบบ] วิศวกรผูจั้ ดทาเอกสารการออกแบบเพือสร
้างตามความต ้องการของผูว่้ าจ ้าง[④ บริษทั ผูป้ ระสานงานภาพรวมงานก่อสร ้าง] โดยทั่วไปจะเรียกว่า “ผูร้ ับเหมาทั่วไป”่่
[⑤ ผูควบคุ
้มดูแลหน้างาน] วิศวกรทีควบคุ
มดูแลและสังงานในหน้
างานก่อสร ้าง่
[⑥ ผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างเฉพาะทาง] ผูเ้ ชียวชาญงานก่อสร ้างในแต่ละประเภท คนงานหลาย ๆ คนจะก่อสร ้างตาม
่คาสังของหั
วหน้าผูด้ ูแลคนงาน่้
1.3 ระบบเลือนขั
นในสำยงำนก่อสร ้ำง่้่้ในประเทศญีปุ่่ นมีการจัดทา “ระบบเลือนขั
นในสายงานก่อสร ้าง” ไว ้ ระบบเลือนขั
นในสายงานก่อสร ้างกาลังมี
่การดาเนิ นการใหเ้ ป็ นระบบที่แพร่หลาย ซึงจะน
าไปสู่การประเมินทักษะอย่างยุติธรรม การพัฒนาคุณภาพงาน
ก่อสร ้างใหด้ ขี นึ ้ การปรบั ปรุงประสิทธิภาพการทางาน ฯลฯ โดยลงทะเบียนผลการทางานและคุณวุฒขิ องแรงงาน
่ทักษะแต่ละคน แรงงานทักษะแบ่งออกเป็ น 4 ระดับ เมือลงทะเบี
ยนในระบบแล้ว จะได ้ร ับบัตรแสดงระดับ

่ภาพที1-2
ตัวอย่างบัตร

2ระด ับ 4ระด ับ 3ระด ับ 2ระด ับ 1

ทอง

เงิน

ฟ้ำ

ขำว

่
แรงงำนทักษะทีสำมำรถ
ทำงำนเป็ นหัวหน้ำผู ด้ ู แล่ ำงำนได้
คนงำนทีหน้

แรงงำนทักษะระดับต้น
(แรงงำนทักษะฝึ กหัด)่ ควำมสำมำรถ
แรงงำนทักษะทีมี้ งในกำรบริหำรจัดกำรขันสู
(แรงงำนทักษะหลัก่ ำนกำรร ับรอง ฯลฯ)ทีผ่แรงงำนทักษะระดับกลำง
(แรงงำนทักษะเต็มตัว)่้ภาพที่ 1-3 ระดับในระบบเลือนขั
นในสายงานและสี
ของบัตร่ ใช่ ้ในการประเมินแรงงานทักษะมี 3 ข ้อดังนี ้สิงที・ประสบการณ์ (จานวนวันทางาน)・ความรู ้ ทักษะ (คุณวุฒท
ิ มี
ี่ )
่ านการร ับรอง ประสบการณ์การ
・ความสามารถในการบริหารจัดการ (การฝึ กอบรมแรงงานทักษะหลักทีผ่เป็ นหัวหน้าผูดู้ แลคนงาน)่ ้นจากระดับ 1 เนื่ องจากระดับ 2 จาเป็ นต ้องมีจานวนวันทางานอย่างน้อย 645 วัน (3 ปี ) หลังจาก
ทุกคนจะเริมต
่ทีลงทะเบี
ยนในระบบแล้ว

1.4 กำรกล่ำวทักทำย่ าคัญทีหน้่ างานก่อสร ้างในญีปุ่่ น คือ “การป้ องกันอุบต
สิงสั เิ หตุทหน้ี่ างานก่อสร ้าง” ดังนั้นจึงมีการดาเนิ นการ้่สุดของการดาเนิ นการดังกล่ า ว คือ การกล่ า วทักทาย เมื่อเดินผ่านต่ า ง ๆ ในทุ กวัน สิ่งสาคัญที่เป็ นพืนฐานที
คนงานตรงทางเดิน ในตอนเช ้าจะกล่าวทักทายว่า “Ohayo gozaimasu (สวัสดีตอนเช ้า)” หรือ “Otsukare่ งใจท้่sama desu (สวัสดี ขอบคุณทีตัางาน)” การทีคนงานต่
างประเภทงานกล่าวทักทายกันเองจะทาให ้เกิดความ
สามัคคี และสามารถทางานต่อไปไดอ้ ย่ างสบายใจ การกล่าวทักทายที่ใช ้บ่อย ไดแ้ ก่ “Otsukaresama desu่ งใจท้้ ) ขอใหป้ ลอดภัย (อีกวัน))” หรือ(สวัสดี ขอบคุณทีตัางาน)”, “(Kyo mo ichinichi) Goanzen ni ((วันนี ก็่ ๆ ซึงจะอธิ
่อืนบายรายละเอียดต่อไปในบทที่ 43

1.5 กำรประชุมเช้ำ
่่ ยกว่า “การประชุม
หน้างานก่อสร ้างในญีปุ่่ นจะมีการประชุมกับคนงานทุกคนเป็ นประจาทุกวันก่อนเริมงาน
ซึงเรีเช ้า” การประชุมเช ้ามี 2 แบบ ไดแ้ ก่ การประชุมเช ้าโดยรวม และการประชุมเช ้าแยกตามประเภทงาน การประชุม
้่ าคัญทีสุ่ ด คือ “ป้ องกันอุบต่ี างานก่อสร ้าง” จึงเรียกอีกอย่างหนึ่ งว่า “การเช ้าทังสองแบบมี
วตั ถุประสงค ์ทีสั เิ หตุทหน้
่ประชุมเช ้าเพือความปลอดภั
ย”

1.5.1 กำรประชุมเช้ำโดยรวม่ ก ๆ ทีจะท่ าในการประชุมเช ้าโดยรวม ได ้แก่สิงหลั
ภาพบรรยากาศการประชุมเช ้า① กำรกล่ำวทักทำยโดยผู ค้ วบคุมดูแลหน้ำงำนผู ค้ วบคุ ม ดู แ ลหน้ า งานจะกล่ า วทัก ทายเพื่ อเพิ่ มความ
สามัค คีร ะหว่ างคนงาน และท าใหส้ ามารถทางานในวันนั้นได ้อย่างปลอดภัยและสบายใจ
② กำรออกกำลังกำยตำมเสียง

่่การออกกาลังกายเตรียมตัวก่อนเริมงานจะช่
วยปลุ กสมองและร่า งกายใหต้ นื่ ซึงจะช่
วยป้ องกันการบาดเจ็ บ่ นการออกกาลังกายตามเสียงดนตรีทได่ี เ้ ปิ ดประเทศญีปุ่่ นรู ้จัก “การออกกาลังกายตามเสียง” เป็ นอย่างดี ซึงเป็
้ัจากวิทยุ ดังนั้นจึงมีการออกกาลังกายตามเสียงในการประชุมเช ้าดว้ ย บางครงอาจไม่
ไดเ้ ปิ ดดนตรี แต่ก็จะขยับ
ร่างกายพร ้อมส่งเสียงดัง ๆ ว่า “1, 2, 3, 4”③ กำรตรวจยืนยันรำยละเอียดกำรทำงำน่ างานในวันนั้นจะแจ ้งใหท้ ุกคนทราบเกียวกั
่่หัวหน้าผูด้ ูแลคนงานแต่ละคนทีท
บเรืองรายละเอี
ยดการทางานและ่ าคัญในการป้ องกันอันตราย
บุคลากรในวันนั้น ในหน้างานจะมีคนงานในประเภทงานต่าง ๆ ทางานกันอยู่ ดังนั้นสิงส
่คือ การทราบรายละเอียดว่าคนงานในประเภทงานอืนจะท
างานใดบา้ ง และยังไดท้ ราบอีกว่าจะส่งผลกับการทางาน้้้ ยังอาจมีการแนะนาคนงานทีเพิ่ งเข่ ้ามาใหม่ในวันนั้น (เรียกว่า ผูท้ เข่ี ้ามา
ของตนเองอย่างไรบ ้าง อีกทังในขั
นตอนนี่ี า้ มาหน้างานใหม่ ขอใหบ้ อกชือ่ บริษท
หน้างานใหม่) อีกดว้ ย หากคุณไดร้ บั การแนะนาว่าเป็ นผูท้ เขั ที่สังกัด และ่ ๆ ของตนให ้ชัดเจนโดยพูดให ้เสียงดังฟังชัด
รายละเอียดอืน

4่ ้ระวังอ ันตรำย (กิจกรรม KY)④ กิจกรรมกำรหยังรู
่กิจ กรรมการหยั่งรู ้ระวัง อัน ตราย เรีย กว่ า กิจ กรรม KY (Kiken Yochi) ซึงจะด
าเนิ น การเพื่อให น้ ึ ก ถึง ภาพสถานการณ์ท่อาจเกิีดอุบตั ิเหตุระหว่างการทางานของวัน นั้น สังเกตหาอันตราย และป้ องกันการเกิดอุบตั ิเหตุ่ างออกไปจากเดิมทีผ่่ านมา เช่น การขนย้ายวัสดุก่อสร ้าง การล่วงหน้า โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อมีการทางานทีต่
่่ กรก่อสร ้างขนาดใหญ่ การเพิมประเภทงานใหม่
่เคลือนยา้ ยเครืองจั
เขา้ มา ฯลฯ จะตอ้ งคาดการณ์อนั ตรายต่าง ๆให ้ละเอียดรอบคอบ และแจ ้งให ้ทุกคนทราบร่วมกัน
่⑤ กำรตรวจยืนยันเรืองควำมปลอดภั
ยโดยทั่วไปแล้ว หลังจบการประชุมเช ้า สองคนจะจับคู่กนั แล้วตรวจยืนยันความปลอดภัยโดยพูดออกเสียงดังนี ้ขวาโอเคไหมซ ้ายโอเคไหม

เหนื อศีรษะโอเคไหม่ าโอเคไหม
ทีเท้ข ้างหน้าโอเคไหม

หมวกนิ รภัยและสายรดั คางโอเคไหมข ้างหลังโอเคไหม

่ป้ ายชือบนชุ
ดโอเคไหม

ภาพบรรยากาศการตรวจยืนยันความปลอดภัย

่⑥ กำรกล่ำวทักทำยแล้วเริมงำน
่้ ขอให ้หลังจากตรวจยืนยันเรืองความปลอดภั
ยเรียบร ้อยแล้ว ทุกคนจะพูดว่า “Kyo mo Goanzen ni (วันนี ก็่่ปลอดภัย) !” เพือจบการประชุมเช ้าโดยรวมแล้วเริมงาน
จากนั้นจะมีการประชุมเช ้าแยกตามประเภทงาน

1.5.2 กำรประชุมเช้ำแยกตำมประเภทงำน
หลังการประชุมเช ้าโดยรวม จะมีการประชุมเช ้าแยกตามประเภทงาน

5่
① การพู ดประสานเสียงเพือความปลอดภัย
(ล้อมวงแตะมือ พู ด ) ทุ กคนจะชีนิ้ ้วพร ้อมกับ พู ด สโลแกนความปลอดภัย
ออกมา นอกจากจะทาเพื่อตรวจยืนยันความปลอดภัยแล้ว ยัง่เป็ นการช่วยเพิมความสามั
คคีในการทางานเป็ นทีมอีกด ้วย เช่นจะพูดประสานเสียงดังนี ้ภาพบรรยากาศการล้อมวงแตะมือพูด

“Zerosai de ikou, yoshi (อุบตั ภิ ยั เป็ นศูนย ์ โอเค) !!”ภาพบรรยากาศกิจกรรม KY`่ ้ระวังอ ันตรำย (กิจกรรม KY)② กิจกรรมกำรหยังรู่ ยวข่การประชุมเช ้าโดยรวมจะมีการจัดกิจกรรม KY ทีเกี
้องกับหน้างานการทางานโดยรวม แต่จะจัดกิจกรรม KY แยก่ตามแต่ละประเภทงานก่อนเริมงานอีกด ้วย

โดยทั่วไปแล้ว

้กิจกรรม KY จะดาเนิ นการตามขันตอนต่
อไปนี ้รูปถ่ายที่ 1-4 ภาพบรรยากาศกิจกรรม KY[กำรค้นหำอ ันตรำย]่ บสถานการณ์หรือการกระทาทีคิ่ ดว่าอาจเป็ นค ้นหา “จุดอันตราย” เปิ ดกว ้างให ้แต่ละงานพูดอย่างอิสระเกียวกั
อันตรายในรายละเอียดการทางานของวันนี ้้ับางครงอาจมี
การระบุตวั ให ้รายงาน

อุบตั เิ หตุโดยให ้บอกเล่าประสบการณ์อนั ตรายให ้ทราบร่วมกัน่ องกัน
แต่ก็มวี ตั ถุประสงค ์เพือป้

่และเพิมความระแวดระวั
งต่ออันตรายให ้รู ้สึกว่าเป็ นอันตรายของแต่ละคนด ้วย[กำรพิจำรณำหำมำตรกำรร ับมือ]่ ้ระวังอันตรำย เดือน วันตำรำงกิจกรรมกำรหยังรูพู ด คุ ย หารือเกี่ยวกับ "จุด อัน ตราย" แต่ ละจุด และกาหนด

รำยละเอียดกำรทำงำนของกลุ่ม

พวกเรำจะทำดังนี ้จุดอ ันตรำย

้่ าหนดมาตรการรบั มือแล้ว ใหจ้ ดลงมาตรการร ับมือขึนมา
เมือกในตารางกิจกรรมการหยั่งรู ้ระวังอันตรายเป้ ำหมำยควำมปลอดภัย
ของวันนี ้่ชือบริ
ษทั่ชือหัวหน้
ำ

คนงำน

คน

[กำรกำหนดเป้ ำหมำยกำรกระทำ]่่ ส่ าคัญเป็ นพิเศษ จากนั้นตังเป็้ นเป้ าหมายสาหร ับวันนี ้ให ้กาหนดว่าสิงใดเป็
นเรืองที
[กำรพูดออกเสียง]่่ ยนเป้ าหมายการกระทาทีได่ ้กาหนดไว ้ แล้วพูดทวนพร ้อมกันโดย “ชี ้ใหท้ ุกคนหันหน้าไปทีกระดาน
KY ทีเขี
6้ ด” ดังนี ้นิ วพู้ ขอให ้ตังใจท
้“xxx โอเค!”, “วันนี ก็างานอย่างปลอดภัยกันอีกวัน! ...เฮ้!”7่ องปฏิบต่ างานทีหน้่ างานในญีปุ่่ นบทที่ 2 กฎหมายและข้อบังคับทีต้ั ติ ามเมือท่่ ยวข่ อ้ งกับชีวต
ญีปุ่่ นเป็ นประเทศทีปกครองด
้วยกฎหมาย และมีกฎหมายอยู่เป็ นจานวนมาก กฎหมายทีเกีิ ประจาวัน่ จะขอแนะน
้
่ ยวข
่
คงเป็ นทีรู่ ้จักกันดีอยู่แล้ว เช่น กฎหมายจราจรทางบก ฯลฯ ส่วนในทีนี
ากฎหมายทีเกี
้องกับกิจการ
่่ก่อสร ้างทีควรทราบโดยเน้
นเรืองกฎหมายแรงงาน

2.1 กฎหมายแรงงาน่ ย กโดยรวมของกฎหมายที่ เกี่ยวข อ้ งกับ ปั ญ หาแรงงาน โดยจะขออธิบ ายกฎหมายแรงงานเป็ นชือเรี่ นกฎหมายพืนฐานที
้่่อจะรายละเอียดภาพรวมและประเด็นสาคัญของกฎหมายแรงงานต่าง ๆ ทีเป็
ควรทราบเมื
ทางานในกิจการก่อสร ้าง

2.1.1 กฎหมายมาตรฐานแรงงาน
① รายละเอียดภาพรวม
ญีปุ่่ นเป็ นประเทศเสรีนิยม โดยหลักการแล้ว เราจึงสามารถทาสัญญาต่าง ๆ ได ้อย่างอิสระ อย่างไรก็ตาม แต่่ อนแอกว่านายจ ้าง จึงมีการกาหนดกฎหมายมาตรฐานแรงงานขึนมาเพื
้่ ้มครองคนงาน
แรงงานมีสถานะทีอ่อคุ่้ ่าไว ้ หากเงือนไขส่
่กฎหมายมาตรฐานแรงงานไดก้ าหนดเงือนไขการท
างานขันต
วนใดไม่เป็ นไปตามเกณฑ ์ จะถือ
่ว่าผิดกฎหมาย และจะมีการนาข ้อบังคับในกฎหมายมาตรฐานแรงงานมาบังคับใช ้ เงือนไขการท
างาน หมายถึง การ้่ างาน ซึงนอกจากเรื
่่ าจ ้างและเวลาทางานแล้ว ยังรวมไปถึงเงือนไขต่
่
่
ปฏิบต
ั ด
ิ ูแลทังปวงในสถานทีทองค่าง ๆ เกียวกั
บการเลิกจ ้าง เงินชดเชยอุบตั ภิ ยั ความปลอดภัยและอาชีวอนามัย หอพัก ฯลฯ② ประเด็นสาคัญ่□ การกาหนดเงือนไขการท
างาน่เงือนไขการท
างานควรกาหนดโดยนายจ ้างและแรงงานอย่างเท่าเทียมกัน แรงงานและนายจ ้างต ้องปฏิบตั ติ ามข ้อสัญญาอย่างเคร่งคร ัด□ หลักการความเสมอภาคทางโอกาส่ นการเลือกปฏิบต่ าจ ้าง เวลาทางาน และเงือนไขการท่่ ๆ โดยอ้างหา้ มนายจ ้างกระทาการทีเป็ั ใิ นเรืองค่
างานอืน่ ญชาติ ความเชือ่ หรือสถานะทางสังคมของแรงงาน
เหตุผลเรืองสั
□ การห ้ามบังคับใช ้แรงงานหา้ มนายจ ้างบังคับให ้ทางานโดยฝื นความรู ้สึกของแรงงานด ้วยการทาร ้ายร่างกาย การข่มขู่ การกักขัง หรือ8่ จ่ ากัดเสรีภาพทางจิตใจหรือร่างกายอย่างไม่เป็ นธรรม
วิธกี ารอืนที
□ การป้ องกันการข่มเหงร ังแกในการทางาน่ ้ประโยชน์จากสถานะทีเหนื่ อกว่าในทีท่ างาน
การป้ องกันการข่มเหงร ังแกในการทางาน หมายถึง พฤติกรรมทีใช่ างานแย่ลงจนเกินขอบเขตที่
เพื่อก่อใหเ้ กิดความเจ็บปวดทางร่างกายหรือจิตใจ หรือทาใหส้ ภาพแวดล้อมในทีท
ถูกต ้องเหมาะสมในการทางาน่ ยกกันทั่วไปว่า กฎหมายป้ องกันการข่มเหงร ังแกใน
กฎหมายส่งเสริมมาตรการแรงงานอย่างบูรณาการ (หรือทีเรี
่่ างาน เช่น ต ้องกาหนดนโยบายห ้ามการข่ม
การทางาน) กาหนดให ้เป็ นหน้าทีในการด
าเนิ นมาตรการป้ องกันในทีท้ องทางให ้คาปรึกษา ฯลฯ ในส่วนของหน่ วยงานราชการ จะมีจด
เหงร ังแกในการทางาน ต ้องจัดตังชุ่ ให ้คาปรึกษาอยู่
ในสานักงานแรงงาน้่□ การชีแจงเงื
อนไขการท
างาน้้นายจ ้างต ้องชีแจงรายละเอี
ยด 6 หัวข ้อต่อไปนี เสมอ่ การกาหนดเรืองการต่
่ระยะเวลาของสัญญาจ ้างงาน (2) หลักเกณฑ ์การต่ออายุสญั ญาจ ้างงานทีมี
ออายุ (3)่ างานและรายละเอียดของงานทีจะท
่ า (4) เรืองเวลาเลิ
่สถานทีท
กงาน มีการทางานล่วงเวลาหรือไม่ เวลาพัก วันหยุด
่้ นเดือน (6) เรือง
่และการลา (5) เรืองการก
าหนดค่าจ ้าง วิธกี ารจ่ายเงิน วันปิ ดรอบ วันที่จ่ายเงิน และการขึนเงิ
่เกียวกั
บการออกจากงานและการเลิกจ ้าง□ การห ้ามระบุเงินชดเชยความเสียหาย่ าหนดเงินค่าผิดสัญญาหรือระบุจานวนเงินชดเชยความเสียหายเนื่ องจากการไม่ปฏิบตหา้ มทาสัญญาทีกั ิตามสัญญาจ ้างงาน□ ข ้อจากัดในการเลิกจ ้างห า้ มเลิก จ า้ งแรงงานที่ได ร้ บั บาดเจ็ บ หรือ เจ็ บ ป่ วยจากการท างาน หรือ อยู่ ใ นระหว่ า งลาหยุ ด เพื่อร บั การร ักษาพยาบาลและหลังจากนั้นอีก 30 วัน□ การแจ ้งเลิกจ ้างล่วงหน้า
หากจะเลิกจ ้างแรงงาน ต ้องแจ ้งล่วงหน้าก่อนหน้านั้น 30 วัน□ ค่าจ ้าง่ ้ในประเทศนั้น ๆ (2) ใหก้ บตอ้ งจ่ายค่าจ ้าง (1) ดว้ ยสกุลเงินทีใชั แรงงานโดยตรง (3) เต็มจานวน (4) อย่าง
น้อยเดือนละ 1 ครงั้ (5) โดยกาหนดวันทีจ่่ ายให ้แน่ นอน (หลักการจ่ายค่าจ ้าง 5 ข ้อ)□ เวลาทางานตามกฎหมาย
9่่โดยหลักการแล้ว ห ้ามให ้ทางานเกิน 40 ชัวโมงต่
อสัปดาห ์ หรือเกิน 8 ชัวโมงต่อวัน□ การพัก
่่หากเวลาทางานเกิน 6 ชัวโมงต ้องให ้มีเวลาพักในระหว่างเวลาทางานนาน 45 นาทีพร ้อมกัน และนาน 1 ชัวโมง
่พร ้อมกัน หากเวลาทางานเกิน 8 ชัวโมง
□ วันหยุดตามกฎหมายต ้องให ้มีวนั หยุดอย่างน้อยสัปดาห ์ละ 1 ครง้ั
□ การทางานล่วงเวลา / การทางานในวันหยุด
่่สามารถใหท้ างานล่ วงเวลาได ้ “หากมีค วามจาเป็ นชัวคราว”หรือ “หากมีการทาขอ้ ตกลงหรือยื่นเรืองตามขอ้ ตกลง 36 (ขอ้ ตกลงระหว่างแรงงานและนายจ ้างตามมาตรา 36 ของกฎหมายมาตรฐานแรงงาน) และตอ้ งจ่าย
่ค่าจา้ งที่เป็ นเงินเพิ่มตามที่กาหนดไว ้ หากมีความจาเป็ นชัวคราว
หมายถึง งานก่อสร ้างเพื่อฟื ้ นฟูจากภัยพิบตั ิ่ นออัตราเงินเพิมไม่้ ยกว่า 25 เปอร ์เซ็นต ์สาหรบั การทางานล่วงเวลาปกติ ไม่นอ้ ยกว่า 35 เปอร ์เซ็นต ์สาหรบั การทางานในวันหยุด และไม่นอ้ ยกว่า 25 เปอร ์เซ็นต ์สาหร ับการทางานล่วงเวลาช่วงดึก่่้่้ เดือน
เวลาทางานล่วงเวลาสูงสุด คือ 45 ชัวโมงต่
อเดือน และ 360 ชัวโมงต่อปี ขอ้ จากัดสูงสุดนี จะเริ
มใช้ตังแต่้ ้เพื่อป้ องกันไม่ ให ้เมษายน 2024 ในกิจ การก่อสร ้าง แต่ มีค าแนะน าให ด้ าเนิ น การโดยไม่ ตอ้ งรอปี 2024 ทังนี
่สุขภาพเสียจากการทางานทียาวนาน
□ การลาพักร ้อนประจาปี แบบได ้ร ับค่าจ ้าง่ างานติดต่อกันครบ 6 เดือนนับจากวันเริมจ่ ้างและได ้ทางานมาแล้วอย่างน้อย 80 เปอร ์เซ็นต ์ของวัน
แรงงานทีท้้ั ่ทางานทังหมด
จะไดล้ าพักร ้อนประจาปี แบบไดร้ บั ค่าจา้ ง 10 วันทางาน โดยจะคิดเพิ่มให ้ 1 วันทางานทุกครงที้ั ่ท างานท างานติดต่ อ กัน ครบ 1 ปี และหลัง จากผ่ า นไปครบ 2 ปี 6 เดือ น จะคิด เพิ่มให ้ 2 วัน ท างานทุ กคร งที้ สู้ งสุดไม่เกิน 20 วันทางาน
ติดต่อกันครบ 1 ปี ทังนี่ี างาน
จานวนปี ทท

0.5 ปี

1.5 ปี

2.5 ปี

3.5 ปี

4.5 ปี

5.5 ปี

ติดต่อกัน่ ้จานวนวันทีได

6.5 ปี หรือมากกว่า

10 วัน

11 วัน

12 วัน

14 วัน

16 วัน

18 วัน

20 วัน้ งถือว่าเป็ นการผิดกฎหมายอีกด ้วยหากนายจ ้างขอซือวั้ นลาพักร ้อนแบบได ้ร ับค่าจ ้างเพือไม่่ ให ้ใช ้วันลาพั
อีกทังยักร ้อนแบบได ้ร ับค่าจ ้าง10

2.1.2 กฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน
① รายละเอียดภาพรวม่ าคัญสูงสุดสาหร ับแรงงาน กฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของ
ชีวติ ร่างกาย และสุขภาพเป็ นสิงส่ างาน” และ “การสร ้างแรงงานจึงมีวตั ถุประสงค ์ใน “การคุ ้มครองความปลอดภัยและสุขภาพของแรงงานในทีท่ างานให ้สะดวกสบาย” เพือไม่่ ให ้แรงงานได ้ร ับอันตรายจากการทางาน
สภาพแวดล้อมในทีท

② ประเด็นสาคัญ
□ ธงความปลอดภัย ฯลฯป้ ายหรือธงความปลอดภัย ที่เขีย นว่ า “ปลอดภัยไว ก้ ่อน (Safety
First)” (สัญลักษณ์สปั ดาห ์ความปลอดภัย ), ธงความปลอดภัยและ
อาชีวอนามัย (สัญลักษณ์ท่ส่ี งเสริมสุขภาพและสุขอนามัย เพิ่มเติม
จากความปลอดภัยให เ้ ป็ นเนื ้อเดีย วกัน ) ฯลฯ ที่แสดงในหน้า งาน่่ “ปลอดอุบต
ก่อสร ้างมีวตั ถุประสงค ์เพือกระตุ
้นเตือนเรืองั เิ หตุ / ปลอดอุ บ ัติ ภ ัย ” และสร า้ งจิต ส านึ ก ที่เคร่ง คร ดั ในการจัด การด า้ นความ

ตัวอย่างธงความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย

ปลอดภัยและด ้านสุขอนามัย
□ ความร ับผิดชอบของแรงงาน
่แรงงานตอ้ งปฏิบตั ติ ามกฎเกณฑ ์ทีจ่ าเป็ น และใหค้ วามร่วมมือกับมาตรการเกียวกั
บการป้ องกันอุบตั ภิ ยั ในการ่ ป้ ระกอบการหรือผูเ้ กียวข่่ ๆ ดาเนิ นการทังนี
้ เพื
้ อป้
่ องกันอุบต
ทางานทีผู
้องอืนั ภิ ยั ในการทางาน
□ การอบรมด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยจ าเป็ นต อ้ งมี ก ารอบรมด า้ นความปลอดภัย และอาชีว อนามัย เมื่ อจ า้ งแรงงานเข า้ มาใหม่ ห รือ เมื่ อมี ก าร่้ ว ยังจาเป็ นตอ้ งมีการอบรมพิเศษ เช่น การอบรมทักษะ ฯลฯเปลียนแปลงรายละเอี
ยดการทางาน นอกจากนี แล้่เพือควบคุ
มเครน เป็ นต ้น□ สาเหตุของอุบตั เิ หตุในการทางาน่ จารณาดูจานวนผูเ้ สียชีวต
เมือพิิ จากอุบตั ภิ ยั ในการทางานของกิจการก่อสร ้างประจาปี งบประมาณ 2021 โดย้่ จานวนสูงมากถึง 110 กรณี ตามมา
แยกตามสาเหตุ พบว่ามีอุบตั ภิ ยั 288 กรณี โดยเป็ น “ร่วงตก / กลิงตก”ทีมีดว้ ย “พังทลาย / ถล่ม” 31 กรณี , “ถูกหนี บ / ถูกดูดเขา้ ไป” 27 กรณี , “อุบตั ิเหตุจราจร (บนถนน)” 25 กรณีและ “การกระแทกชน” 19 กรณี ตามลาดับ (→ 7.1 อุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง) โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในการ่ งนั้น สิงส่ าคัญคือการป้ องกันอุบต
้่ นหน้าทีที่ ต่ อ้ งก่อนั่งร ้านเพือสร
่ทางานบนทีสูั เิ หตุ “ร่วงตก / กลิงตก”ซึงเป็
้าง่ งทีมี่ ความกวา้ งอย่างน้อย 40 ซม. และมีวสั ดุลอ้ มปิ ด ฯลฯ โดยหลักการแล้ว อุปกรณ์
นั่งร ้านสาหรบั ทางานบนทีสู
11่ป้ องกันการร่วงตกควรใช ้ “สายร ัดชนิ ดเต็มตัว” (→7.2.4 อุปกรณ์สาหร ับการทางานทีปลอดภัย)□ การป้ องกันโรคลมแดด
้่ในช่วงฤดูร ้อน จาเป็ นต ้องจัดหาทีร่่ ม จัดเตรียมน้าและลูกอมเกลือแร่ รวมทังเตรี
ยมพร ้อมร ับมือเหตุฉุกเฉิ นเพือป้ องกันโรคลมแดด่□ การประเมินความเสียงและกิ
จกรรม KY่่่ างาน ผูป้ ระกอบการ
การประเมินความเสียงเป็
นวิธกี ารค ้นหาและขจัดอันตรายหรือความเป็ นพิษทีแฝงอยู
่ในทีท่ ้องพยายามป้ องกันอุบต
มีหน้าทีตั ภิ ยั ในการทางานไว ้ล่วงหน้าโดยดาเนิ นการสารวจอันตรายหรือความเป็ นพิษ ฯลฯ้(การประเมิ น ความเสี่ยง) และด าเนิ น มาตรการป้ องกัน อุ บ ัติภ ยั ที่ได พ้ ิจ ารณาขึนจากผลการส
ารวจดัง กล่ า วอันตรายมักจะแฝงตัวอยู่ในหน้างานก่อสร ้าง จึงมีการจัดทากิจกรรมการหยั่งรู ้ระวังอันตราย (หรือเรียกย่อ ๆ จาก่ จารณาหาความเสียงที่ อาจเกิ
่้อักษรนาหน้าว่า “กิจกรรม KY”) อย่างกวา้ งขวางเพือพิ
ดขึนในหน้
างานและป้ องกัน
อุบตั เิ หตุไว้ล่วงหน้า
□ การตรวจสุขภาพ
บริษ ัท มี ห น้า ที่ต อ้ งด าเนิ น การตรวจสุ ข ภาพให ก้ บั พนั ก งาน เช่น “การตรวจสุ ข ภาพประจ า” ที่ก าหนดให ้้ั การตรวจสุขภาพเมือจ่ ้างเข ้ามาใหม่ ฯลฯดาเนิ นการปี ละ 1 ครง,□ การทดสอบความเครียด
้้สถานที่ท างานที่มี ผู ป้ ฏิบ ตั ิง านตังแต่
50 คนขึนไปมีห น้า ที่ต อ้ งด าเนิ น การทดสอบความเครีย ดโดยแพทย ์้ั อประเมิ
่พยาบาลสาธารณสุข ฯลฯ ปี ละ 1 ครงเพื
นภาระทางจิตใจเป็ นระยะ

้ ่า
2.1.3 กฎหมายค่าจ้างขันต
① รายละเอียดภาพรวม้ ่ าถู กกาหนดขึนเพื
้่อปร บค่ า จ า้ งขันตั ปรุ ง เงื่อนไขการท างาน ท าให ค้ วามเป็ นอยู่ ข องแรงงานมีค วามมั่นคง
ปรบั ปรุงคุณภาพด ้านความสามารถของแรงงาน และรกั ษาใหก้ ารแข่งขันทางธุรกิจมีความยุตธิ รรม นายจ ้างตอ้ ง้ ่า และมีบทลงโทษกาหนดไว้หากไม่ปฏิบต
จ่ายค่าจ ้างให ้แรงงานไม่ต่ากว่าค่าจ ้างขันต
ั ต
ิ าม

② ประเด็นสาคัญ้ ่าตามพืนที้ ่□ ค่าจ ้างขันต่ ๆ จะแตกต่างกันไปตามแต่ละพืนที้ ่ จึงมีการกาหนดค่าแรงขันต้ ่าตาม
ค่าครองชีพ ระดับค่าจ ้างแรงงาน และอืน้ ในระดั่่่ กจ ้างและนายจ ้างทุกคนในสถานทีท่ างานภายในแต่ละจังหวัด ไม่พืนทีบจังหวัด ซึงจะบั
งคับใช ้กับแรงงานทีถู

12้ ่าจะถูกประกาศไวใ้ นราชกิจจานุ เบกษา และจะแจ ้งว่าจะมีสภาพการจ ้างหรือประเภทงานอย่างไรก็ตาม ค่าจ ้างขันต่ ๆ ของสานักงานแรงงานของแต่ละจังหวัดไว ้บนเว็บไซต ์หรือช่องทางอืน

2.1.4 กฎหมายเงินชดเชยอุบตั ภิ ยั ในการทางาน (การประกันอุบตั ภิ ยั ในการทางาน)① รายละเอียดภาพรวม
หากแรงงานได ้รบั บาดเจ็บ ป่ วย ทุพพลภาพ หรือเสียชีวติ จากอุบตั ภิ ยั ในการทางานหรืออุบตั ภิ ยั ในการเดินทาง่ างาน จะตอ้ งจ่ายค่าสินไหมทดแทนใหก้ บ
ไป-กลับสถานทีทั ผูป้ ระสบเหตุหรือครอบครวั ด ้วยการประกันอุบตั ภิ ยั ใน
้่โรงพยาบาลจะจ่ายโดยการประกันอุบต
การทางาน ค่ารกั ษาทังหมดทีั ภิ ยั ในการทางาน โดยเจา้ ของกิจการตอ้ ง้ร ับผิดชอบเบียประกั
นเต็มจานวน
ในกรณี ที่เกิด อุ บ ัติเ หตุโดยไม่ ค าดฝั น จะต อ้ งตรวจสอบยืน ยัน ความปลอดภัย และให ค้ วามส าคัญ กับ การ้ านักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงานจะดาเนิ น การตรวจสอบอุบต
ช่วยเหลือผูป้ ระสบเหตุก่อน อีกทังสั ิเหตุ แ ล้วตัด สิน ว่ า อุ บ ตั ิเหตุ น้ั น ๆ เป็ นอุ บ ตั ิภ ยั ในการท างานหรือไม่ จึง จ าเป็ นต อ้ งบัน ทึกเวลา ที่มาที่ไป และสภาพของ่ ดเท่าทีจะเป็่อุบตั เิ หตุให ้ถูกต ้องและละเอียดทีสุ
นไปได ้② ประเด็นสาคัญ
□ อุบตั ภิ ยั ในการทางาน่ ความสัมพันธ ์ระหว่างการทางานและการบาดเจ็บในเชิงทีเป็่ นสาเหตุและผลอุบตั ภิ ยั ในการทางาน คือ อุบตั ภิ ยั ทีมี่ ดขึน้ทีเกิ้่ นการทางานของแรงงานทีประสบเหตุ
่และเกิดขึนโดยมี
สาเหตุจากการกระทาทีเป็

สภาพการจัดการ่ ออุปกรณ์ของสถานทีท่ างาน ฯลฯสถานทีหรื่ างาน
□ อุบตั ภิ ยั ในการเดินทางไป-กลับสถานทีท่ างาน คือ อุบต่ ดขึนในการเดิ
้่ กอาศัยกับอุบตั ภิ ยั ในการเดินทางไป-กลับสถานทีทั ภิ ยั ทีเกิ
นทางไป-กลับระหว่างทีพั่ างาน หรือขณะเดินทางจากสถานทีท่ างานแห่งหนึ่ งไปยังสถานทีท่ างานอีกแห่งหนึ่ ง โดยต ้องเป็ นอุบต
สถานทีทั เิ หตุ
่ตามเส้นทางและวิธกี ารเดินทางทีสมเหตุ
สมผล เช่น หากลงทะเบียนเป็ นการโดยสารรถบัส แต่ประสบอุบตั เิ หตุขณะ่ กรยาน จะถือว่าเป็ นอุบต่ี เข ้าข่าย ฯลฯขีรถจัั เิ หตุทไม่
□ สวัสดิการการร ักษาพยาบาล่ ายค่าร ักษาพยาบาลให ้เมือเข่ ้าร ับการร ักษาทีโรงพยาบาล
่สวัสดิการทีจะจ่
□ สวัสดิการลาหยุด่ ายให ้เมือไม่่ ได ้ร ับค่าจ ้างเนื่ องจากไม่สามารถทางานได ้เพราะต ้องร ักษาพยาบาลอาการบาดเจ็บ
สวัสดิการทีจะจ่

13หรือเจ็บป่ วย□ สวัสดิการสาหร ับครอบคร ัว่ ายเงินบานาญหรือเงินบาเหน็ จและค่าพิธศ
สวัสดิการทีจะจ่ี พให ้กับครอบคร ัวในกรณี ทเสีี่ ยชีวติ จากอุบตั ภิ ยั ใน
การทางาน
□ สวัสดิการการดูแลบริบาล่ ายให ้เมือเวลาผ่
่้ เริมต่ ้นร ักษาพยาบาล แต่อาการบาดเจ็บหรือ
สวัสดิการทีจะจ่
านไปแล้ว 1 ปี 6 เดือนนับตังแต่
เจ็บป่ วยยังไม่หาย และมีความพิการหลงเหลืออยู่จนต ้องได ้ร ับการดูแลบริบาล่□ ระบบการลงทะเบียนพิเศษเพือประกั
นอุบต
ั ภ
ิ ยั ในการทางาน่ กจ ้างงาน อย่างไรก็ตาม เมือพิ่ จารณาจากสภาพความ
การประกันอุบตั ภิ ยั ในการทางานมุ่งคุ ้มครองแรงงานทีถูเป็ นจริงในการทางาน

สภาพการเกิดอุบต
ั ภ
ิ ยั

ฯลฯ

่ ใช่แรงงานบางส่วนก็สมควรได ้ร ับความคุ ้มครอง
ผูที
้ ไม่

เช่นเดียวกับแรงงาน การยอมให ้ลงทะเบียนเป็ นกรณีพเิ ศษและให ้ความคุ ้มครองแก่บุคคลดังกล่าวด ้วยการประกัน่ ทาลายหลักการดังเดิ้ มของระบบการประกันอุบตอุบตั ภิ ยั ในการทางานภายในขอบเขตทีไม่ั ภิ ยั ในการทางาน

ก็คอื

่
่ี ้าข่ายมีสท่ นระบบการลงทะเบียนพิเศษเพือประกั
นอุบต
ั ภ
ิ ยั ในการทางาน นั่นเอง ผูท้ เขิ ธิ คือ เจ ้าของกิจการทีเป็
บริษทั ขนาดกลางและขนาดย่อมในกิจการก่อสร ้าง ผูประกอบการที
้จ่ ้างงานตนเองและครอบคร ัว และครอบคร ัวที่
ช่วยเหลือกิจการ
□ การปกปิ ดอุบตั ภิ ยั ในการทางาน้่ “รายงานการเสียชีวต
หากการบาดเจ็บหรือเจ็บป่ วยเกิดขึนจากอุบตั ภิ ยั ในการทางาน นายจ ้างต ้องยืนิ บาดเจ็บ่ องอุ่ บตและเจ็บป่ วยของแรงงาน” ต่อสานักงานตรวจสอบมาตรฐานแรงงาน และยืนเรืั ภิ ยั ในการทางาน แต่บริษทั ที่ก่อให ้เกิดอุบตั ภิ ยั ร ้ายแรงในการทางานอาจทาให่นายจ
้้างเสียเปรียบได ้เช่นไม่ได ้ร ับอนุ ญาตให ้เข ้าร่วมประมูล

โครงการสาธารณะ ฯลฯ ดังนั้นจึงเกิดกรณี ทนายจ
ี่้างไม่ยอมส่ง “รายงานการเสียชีวติ บาดเจ็บ และเจ็บป่ วยของ
แรงงาน”่ ้ผูประสบเหตุไปโรงพยาบาลโดยใช
และสังให
้้ประกันสุขภาพแทนโดยอ้างว่าเป็ นการบาดเจ็บนั้นจากความ่ ยกว่า “การปกปิ ดอุบต
่ประมาทเลินเล่อของตนเอง ฯลฯ ซึงเรีั ภิ ยั ในการทางาน” และถือเป็ นอาชญากรรมทีละเมิ
ดกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน ดังนั้นโปรดอย่าให ้ความร่วมมือกับการปกปิ ดอุบตั ภิ ยั ในการ
ทางาน

2.1.5 กฎหมายประกันการจ้างงาน
① รายละเอียดภาพรวมเจ า้ ของกิจ การที่จ า้ งผู อ้ ื่นมีห น้า ที่ต อ้ งลงทะเบีย นประกัน การจ า้ งงาน แม้จ ะเป็ นชาวต่ า งชาติ ก็ ต อ้ งปฏิบ ต
ั ิ
14

่
่
เช่นเดียวกัน เมือลงทะเบี
ยนประกันการจ ้างงาน คุณจะได ้ร ับ “บัตรผูป้ ระกันตนเพือประกั
นการจ ้างงาน” การประกัน
การจ ้างงานประกอบด ้วย “สวัสดิการกรณี ว่างงานฯ” และ “การประกันการจ ้างงานโครงการสอง”่ ส้ วัสดิการ (จ่ายเงิน) แก่ผูว้ ่างงาน ผูทสวัสดิการกรณี ว่างงานฯ เป็ นระบบทีให้ เขี่ า้ รบั การอบรมและการฝึ กฝน้ฯลฯ แรงงานและเจา้ ของกิจการจะช่วยกันจ่ายเบียประกัน และยังอาจจ่ายโดยเงินคลังของรฐั อีกดว้ ย (จ่ายโดย
่ร ัฐบาลกลางหรือหน่ วยงานระดับท ้องถิน)② ประเด็นสาคัญ่□ เงือนไขในการจ่
ายเงินประกันการจ ้างงาน
่่ี ่ในความคุ ้มครองของประกัน) ออกจากงาน และ “ว่างงาน”(1) ผูประกั
้นตนเพือประกั
นการจ ้างงาน (ผูท้ อยู้โดยไม่สามารถหางานได ้แม้จะมีความตังใจและความสามารถในการท
างานก็ตาม่(2) มีระยะเวลาเป็ นผูประกั
้นตนรวมแล้วไม่ต่า 12 เดือนภายในช่วงเวลา 2 ปี ก่อนวันทีออกจากงาน
สาหร ับกรณี ชาวต่างชาติทมีี่ ทกั ษะเฉพาะทางว่างงานก็เช่นกัน

โดยทั่วไปแล้ว

จะสามารถขอร ับสวัสดิการได ้เช่นเดียวกับชาวญีปุ่่ น หากว่างงาน ก็ยงั ไม่จาเป็ นต ้องเดินทางกลับประเทศในทันที หากคุณพยายามหางานใหม่ ก็สามารถพานักอยู่ในญีปุ่่ นได ้ตลอดระยะเวลาการพานัก่ ยวข่แต่หากพานักอยู่โดยไม่ได ้ทากิจกรรมทีเกี
้องกับ

“ทักษะเฉพาะทาง” เกิน 3 เดือนโดยไม่มเี หตุผลอันควร เช่น พานักอยู่ในญีปุ่่ นเกิน 3 เดือนโดยไม่ได ้หางาน ฯลฯคุณอาจถูกเพิกถอนสถานะการพานักได ้□ สวัสดิการประกันการจ ้างงาน
สวัสดิการประกันการจา้ งงานยังมีสวัสดิการที่เรียกว่า “สวัสดิการสาหรบั ผูห้ างาน” หนึ่ งในสวัสดิการสาหรบั ผูห้ างาน คือ เงิน้่จะจ่ายใหเ้ มื่ออยู่ในภาวะว่างงาน โดยจะจ่ายเงินอุดหนุ นพืนฐานเป็
้อุดหนุ นพืนฐานที
นจานวนเงินเท่ากับ 45-80 เปอร ์เซ็นต ์ของ่ ดเป็ นรายวันใน 6 เดือนก่อนออกจากงาน จานวนวันทีได่ ้ร ับสวัสดิการอยู่ระหว่าง 90-360 วัน โดยขึนอยู้ ่กบค่าจ ้างทีคิั อายุ ณ วันที่
ออกจากงาน ระยะเวลาการเป็ นผูป้ ระกันตน เหตุผลในการออกจากงาน ฯลฯ

2.1.6 กฎหมายปร ับปรุงการจ้างงานแรงงานก่อสร ้าง① รายละเอียดภาพรวม
่ชืออย่
างเป็ นทางการ คือ “กฎหมายว่าดว้ ยการปรบั ปรุงการจา้ งงานของแรงงานก่อสร ้าง ฯลฯ” มีการจัดทา
้่“แผนงานปรบั ปรุงการจ ้างงานก่อสร ้าง” และกาหนดรายละเอียดพืนฐานของมาตรการเกี
ยวกับการปรบั ปรุง การ่ี างานในกิจการก่อสร ้างจ ้างงาน การพัฒนาและปรบั ปรุงความสามารถ การยกระดับสวัสดิการ ฯลฯ สาหรบั ผูท
้ ท

15

่
เพือแก
้ไขปัญหาสภาพแวดล้อมในการจ ้างงานก่อสร ้าง② แผนงานปร ับปรุงการจ้างงานก่อสร ้าง・รฐั มนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการได ้ประกาศ “แผนงานปร ับปรุงการจ ้างงานก่อสร ้าง้ ปี 2021 ถึง 2025 (มีนาคม 2021) ซึงมี่ รายละเอียดดังนี ้ฉบับที่ 10” โดยมีระยะเวลาแผนงานตังแต่
□ การจัดหาและพัฒนาคนหนุ่ มสาว่้・การจัดหาและพัฒนาผูร้ ับภาระงานโดยส่งเสริมระบบเลือนขั
นในสายงานก่อสร ้าง (CCUS) ฯลฯ้่่ าดึงดูด
□ การสร ้างโครงสร ้างพืนฐานเพื
อสร้างสภาพแวดล้อมการทางานทีน่
่
・การปรบั ปรุงเวลาทางานทียาวนานใหด้ ขี นโดยคอยจั
ึ้บตาดูการบังคับใช ้กฎระเบียบการจากัดเวลาสูงสุดในการ
ทางานล่วงเวลาโดยมีบทลงโทษ (ปี งบประมาณ 2024)
・การปร ับปรุงค่าจ ้าง และส่งเสริมการลงทะเบียนในระบบประกันแรงงานและประกันสังคม่ งควรเป็ น “สายรดั ชนิ ดเต็มตัว” และกวดขัน
・โดยหลักการแล้ว อุปกรณ์ป้องกันการร่วงตกในการทางานบนทีสู
่่ การร่วงตกเพือป้่ องกันอุบต
การใช ้อุปกรณ์ป้องกันทีเหมาะสมกั
บระยะการตกเมือมีั ภิ ยั ในการทางาน
□ การส่งเสริมการพัฒนาความสามารถทางวิชาชีพและการถ่ายทอดส่งต่อทักษะ่ ับภาระงานในกิจการก่อสร ้าง・การจัดฝึ กอบรมวิชาชีพให ้กับบุคลากรทีจะร้□ การจัดตังระบบส่
งเสริมการปร ับปรุงการจ ้างงาน
่
・การส่งเสริม CCUS ใหแ้ พร่หลาย และทาใหว้ งการก่อสร ้างยอมรบั ปฏิบตั ติ ามกฎหมายใหม่ 3 ฉบับเกียวกับผู ้รบั ภาระงาน (กฎหมายว่าด ้วยการส่งเสริมการประกันคุณภาพในงานก่อสร ้างสาธารณะ กฎหมายกิจการก่อสร ้างและกฎหมายว่าดว้ ยการส่งเสริมการประมูลและการทาสัญญาดา้ นงานก่อสร ้างสาธารณาะใหเ้ กิดความถูกตอ้ งเหมาะสม)่ ยวข่・การใช ้เงินช่วยเหลือทีเกี
้องกับการก่อสร ้าง□ การดาเนิ นการสาหร ับแรงงานต่างชาติ
・การปร ับปรุงการจัดการการจ ้างงานของแรงงานต่างชาติ่ี ทก・การร ับผูฝ้ ึ กงานด ้านเทคนิ คและชาวต่างชาติทมีั ษะเฉพาะทางอย่างถูกต ้องเหมาะสม

2.1.7 กฎหมายส่งเสริมการพัฒนาความสามารถทางวิชาชีพ
① รายละเอียดภาพรวม่ วต่กฎหมายส่งเสริมการพัฒนาความสามารถทางวิชาชีพเป็ นกฎหมายทีมีั ถุประสงค ์เพือยกระดั
บความสามารถ

16้ทางวิชาชีพของแรงงานโดยปร ับปรุงเนื อหาการฝึ
กอบรมวิชาชีพและการทดสอบทักษะให ้เพียบพร ้อม ฯลฯ② ประเด็นสาคัญ
□ การฝึ กอบรมวิชาชีพ
การฝึ กอบรมวิชาชีพ หมายถึง การฝึ กอบรมเพื่อพัฒนาและปรบั ปรุงความสามารถของแรงงานโดยใหเ้ รียนรู ้่ ดโดยเจ ้าของกิจการเอกชน ฯลฯ ที่มีคุณสมบัตค
ทักษะและความรู ้ทีจ่ าเป็ นในอาชีพ การฝึ กอบรมวิชาชีพทีจัิ รบ่ านการร ับรอง
ตามเกณฑ ์ทางกฎหมายและได ้ร ับการร ับรองจากผูว้ ่าราชการจังหวัด จะเรียกว่า การฝึ กอบรมทีผ่
□ การทดสอบทักษะ
การทดสอบทักษะ คือ ระบบของประเทศญีปุ่่ นในการทดสอบระดับทักษะของแรงงานแล้วให ้การร ับรองโดยร ัฐบาล
หากผ่านการทดสอบทักษะ จะได ้ร ับใบรบั รองผ่านการทดสอบ และสามารถเรียกตัวเองว่าเป็ น “ผูม้ ที กั ษะ” ได ้ การ้ เศษ, ขัน้ 1, ขัน
้ 2, ขัน
้ 3, ขันพื้ นฐาน้้ ยว่ การทดสอบทักษะทีเกี่ ยวข่ทดสอบทักษะมีทงขัั้ นพิ
และขันเดีอ้ งกับการ
้ก่อสร ้าง ณ วันที่ 1 เมษายน 2022 มีอยู่ 32 ประเภท การทดสอบทักษะจะถูกกาหนดขึนแยกตามแต่
ละประเภทงาน และบางประเภทงานก็อาจไม่มกี ารทดสอบทักษะ

2.2 กฎหมายกิจการก่อสร ้าง้กฎหมายกิจการก่อสร ้างเป็ นกฎหมายที่กาหนดขึนโดยมี
วตั ถุประสงค ์เพื่อสนับสนุ น “การยกระดับสวัสดิการ่ งเสริมให ้กิจการก่อสร ้างมีการพัฒนา
สาธารณะ” ดว้ ยการดาเนิ นการให ้บรรลุวตั ถุประสงค ์ 5 ขอ้ โดยมุ่งหวังทีจะส่้ั ว้ ่าจ ้างและผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางทีร่ บั เหมางานก่อสร ้างทาสัญญาทีเหมาะสม
่อย่างเขม้ แข็งโดยใหท้ งผูและปฏิบตั ติ ามสัญญา (ดาเนิ นการ)วัตถุประสงค ์ 5 ข้อ
1. ปร ับปรุงคุณสมบัตขิ องผูป้ ระกอบกิจการก่อสร ้าง (ใบอนุ ญาตประกอบกิจการก่อสร ้าง)่ ด (ใบเสนอราคา เอกสารสัญญา)2. ทาให ้สัญญาร ับเหมางานก่อสร ้างมีความถูกต ้องเหมาะสมมากทีสุ
3. ดูแลการดาเนิ นงานก่อสร ้างให ้มีความถูกต ้องเหมาะสม (หัวหน้าวิศวกร วิศวกรควบคุมงาน)่ างาน สมุดบันทึกระบบการก่อสร ้าง แผนภาพระบบการก่อสร ้าง)4. คุ ้มครองผูว้ ่าจ ้าง (ตัวแทนทีหน้
5. ส่งเสริมกิจการก่อสร ้างให ้มีการพัฒนาอย่างเข ้มแข็ง

ประเภทกิจการ 29 ประเภทต่อไปนี จ้ าเป็ นต ้องได ้รับอนุ ญาตตามกฎหมายกิจการก่อสร ้างกิจการงานก่อสร ้างด ้านโยธา / กิจการงานก่อสร ้างอาคาร / กิจการงานช่างฝี มืออาคาร / กิจการงานฉาบปูน /กิจการงานนั่งร ้านและงานดิน

17้กิจการงานหิน / กิจการงานหลังคา / กิจการงานไฟฟ้ า / กิจการงานท่อ / กิจการงานกระเบือง-อิฐ-บล็อก
กิจการงานโครงสร ้างเหล็ก / กิจการงานเหล็กเสริม / กิจการงานปูผวิ ทาง / กิจการงานขุดลอก / กิจการงาน
แผ่นโลหะ
กิจการงานกระจก / กิจการงานทาสี / กิจการงานกันซึม / กิจการงานตกแต่งภายใน / กิจการงานติดตัง้่ กรอุปกรณ์
เครืองจั
่กิจการงานฉนวนกันความร ้อน / กิจการงานสายสือสาร
/ กิจการงานจัดสวน / กิจการงานขุดเจาะบ่อ / กิจการ
งานประตู-หน้าต่าง
้กิจการงานระบบประปา / กิจการงานระบบดับเพลิง / กิจการงานระบบความสะอาด / กิจการงานรือถอน

2.3 กฎหมายมาตรฐานอาคาร่ าหนดกฎเกณฑ ์ขันต้ ่าทีต่ ้องปฏิบต
่้ ดทาขึนโดย
้เป็ นกฎหมายทีกั ติ ามเมือจะก่อสร ้างหรือใช ้อาคาร กฎหมายนี จัมีว ตั ถุ ป ระสงค เ์ พื่อให ป้ ระชาชนสามารถด ารงชีวิตได อ้ ย่ า งปลอดภัย และอุ่ นใจด ว้ ยการปฏิบ ตั ิต ามกฎเกณฑ ท์ ี่เกี่ยวข อ้ งกับการก่อสร ้างและการใช ้อาคาร กฎหมายมาตรฐานอาคารมี 2 ส่ ว นประกอบกัน คือ “ข อ้ บังคับตัว
อาคาร” และ “ข ้อบังคับกลุ่มอาคาร”่[ขอ้ บังคับตัวอาคาร] การกาหนดเรืองความปลอดภั
ยและความทนทานของตัวอาคาร การตา้ นทานแผ่นดินไหว
มาตรฐานการป้ องกันอัคคีภยั และการต ้านทานแผ่นดินไหว และประสิทธิภาพของหลังคา ผนังภายนอก แสงสว่าง
และการถ่ายเทอากาศของห ้องนั่งเล่น ห ้องน้า อุปกรณ์ไฟฟ้ า ฯลฯ[ขอ้ บังคับกลุ่มอาคาร] ขอ้ บังคับเพื่อ “รกั ษาสภาพแวดล้อมของเมืองให อ้ ยู่ ในสภาพที่ดี” เมื่อมีอาคารจับ กลุ่ ม่้ และถนน
่้ อาคารปกคลุ
่้รวมกัน ตัวอย่างเช่น ขอ้ บังคับเรืองมาตรฐานของบริ
เวณพืนที
อัตราส่วนพืนที
มดินต่อพืน่ น อัตราส่วนพืนที้ อาคารรวมต่่้ ดิ่ น ขอ้ จากัดเรืองความสู
่่ทีดิอพืนทีง ขอ้ จากัดเรืองแนวลาดชั
นต่าง ๆ เขตป้ องกัน
อัคคีภยั ฯลฯ โดยหลักการแล้ว จะบังคับใช ้ภายในเขตผังเมืองและเขตผังเมืองล่วงหน้า

2.4 กฎหมายการจัดการของเสีย
่ชืออย่า งเป็ นทางการของกฎหมายนี ้ คือ “กฎหมายว่ า ด ว้ ยการจัด การและการท าความสะอาดของเสีย ”้ ดทาขึนโดยมี
้กฎหมายนี จัวตั ถุประสงค ์เพื่อรกั ษาสภาพแวดล้อมในการดารงชีวิตของผูค้ นดว้ ยการควบคุมการ่ ดขึนอย่
้ปล่อยของเสียและการจัดการของเสียทีเกิ
างถูกต ้องเหมาะสม เช่น การรีไซเคิล ฯลฯ่ ดจากกิจกรรมทางธุรกิจและขยะทีเกิ่ ดจากความเป็ นอยู่ในคร ัวเรือน
“ขยะ” สามารถแบ่งออกเป็ นขยะทีเกิ่ ดจากกิจกรรมทางธุรกิจยังแบ่งออกได ้อีก 2 ประเภท คือ “ของเสียอุตสาหกรรม” และ “ของเสียทั่วไปจาก
ขยะทีเกิ

18่ อ้ งกาจัดทิงจากการก่
้กิจการ” ในหน้างานก่อสร ้าง จะมีผูร้ บั เหมาเขา้ ออกหลายราย จึงเกิดขยะทีตอสร ้างแต่ละ
อย่าง ในการกาจัดขยะดังกล่าวออกจากหน้างานก่อสร ้าง จาเป็ นตอ้ งไดร้ บั “ใบอนุ ญาตประกอบกิจการรวบรวม่ นผูร้ บั เหมาหลักทีได่ ร้ บั การว่าจ ้างงานก่อสร ้างจากผูว้ ่าจ ้างโดยตรงจะ
และขนส่งของเสีย” โดยผูป้ ระกอบการทีเป็เป็ นผูด้ าเนิ นการ ยกเวน้ กรณี พิเศษบางส่วน อย่างไรก็ตาม ผูร้ บั เหมาช่วงอาจไม่ได ้ดาเนิ นการจัดการกับของเสียอุ ต สาหกรรมอย่ า งเหมาะสม ดัง นั้ นกฎหมายนี ้จึง บัง คับใช ก้ บั ผู ร้ บั เหมาช่ว งในด า้ น “การจัด เก็ บ ” ของเสีย่ างานก่อสร ้างด ้วยอุตสาหกรรมทีหน้
่ผูร้ บั เหมาหลักมีหน้าที่ตอ้ งจัดทา “Manifest (ใบกากับการขนส่งของเสียจากการก่อสร ้าง)” ที่เกียวกั
บการ้้จัดการของเสียอุตสาหกรรม และตรวจสอบยืนยันขันตอนต่าง ๆ จนกระทั่งของเสียถูกกาจัดในขันตอนสุ
ดทา้ ย้ ดทา้ ยจะรวมถึงการรีไซเคิลดว้ ย ผูท่ี างานในหน้างานตอ้ งจัดการของเสีย
อย่างถูกตอ้ งเหมาะสม การกาจัดขันสุ้ ทตามใบกากับการขนส่งของเสียนี ้

2.5 กฎหมายรีไซเคิลงานก่อสร ้าง่ งเสริมใหม้ ีการจัดการและการหมุนเวียนเศษวัสดุอย่างเหมาะสม
กฎหมายรีไซเคิลงานก่อสร ้างเป็ นกฎหมายทีส่
่ชืออย่
างเป็ นทางการ คือ “กฎหมายว่าด ้วยการหมุนเวียนวัสดุที่ เกี่ยวข อ้ งกับ งานก่ อ สร า้ ง ฯลฯ” กฎหมายรีไ ซเคิ ล งานก่อสร ้างไดเ้ รียกร ้องใหม้ ีการส่งเสริมการแยกของเสียจากการ
ก่อสร ้างตามประเภทวัสดุ แล้วนามาหมุนเวียนและนากลับมา่ ดขึนในหน้
้ใช ้ใหม่ ของเสียทีเกิ
างานก่อสร ้างจะตอ้ งได ้รบั การ่ ก่ าหนดตามวิธก
จัดเก็บไว ้ในสถานทีทีี ารแยกประเภทของเสีย่ างานกาหนดไว ้ทีหน้

2.6 กฎหมายป้ องกันมลพิษทางอากาศ่ อยหรือกระจายออก
กฎหมายป้ องกันมลพิษทางอากาศไดก้ าหนดมาตรฐานการปล่อยมูลพิษทางอากาศทีปล่่ างานโดยแยกตามประเภทวัสดุ ประเภทและขนาดของสถานทีนั่ ้น ๆ ฯลฯ นอกจากนี ้ ในจากโรงงานหรือสถานทีท
่ ยวข
่
้
่ อสร ้างทีใช่ ้แร่ใย
การดาเนิ นงานก่อสร ้างอาคารทีเกีอ้ งกับการรือถอน
ปรบั ปรุง หรือซ่อมแซมอาคารหรือสิงก่่ กระบุไว)้ ยังมีหน้าทีต่ อ้ งยืนแจ่่หิน (ฝุ่ นทีถู
้งต่อผูว้ ่าราชการจังหวัดล่วงหน้าอย่างน้อย 14 วันก่อนวันเริมงาน
เช่น่ กระบุไว ้ ฯลฯการปล่อยฝุ่ นทีถู

19่
2.7 กฎหมายควบคุมเสียงรบกวน / กฎหมายป้ องกันการสันสะเทือน้ วต่ ักษาสภาพแวดล้อมในการดารงชีวต
กฎหมายนี มีั ถุประสงค ์เพือริ และคุ ้มครองสุขภาพของประชาชนด ้วยการ่่่ ดจากโรงงานหรืองานก่อสร ้าง และการกาหนด
ออกกฎระเบียบทีจ่ าเป็ นเกียวกั
บเสียงรบกวนและการสันสะเทื
อนทีเกิ
้ระดับ เสียงรบกวนสู งสุ ดจากรถยนต ์ ฯลฯ เมื่อออกแบบงานก่อสร ้าง จะต อ้ งตรวจสอบเงื่อนไขของทาเลที่ตังใน่ อไปนี เพื้ อลดเสี
่บริเวณโดยรอบหน้างานก่อสร ้าง และตอ้ งพิจารณาคานึ งถึงเรืองต่
ยงรบกวนและการสั่นสะเทือน
โดยรวม่ เสียงรบกวนและการสันสะเทื
่
・การเลือกวิธกี อ่ สร ้างทีมี
อนต่า่ กรก่อสร ้างทีมี่ เสียงรบกวนต่า
・การเลือกเครืองจั
้
・การกาหนดช่วงเวลาทางานและขันตอนการท
างาน่ กรก่อสร ้างทีเป็่ นแหล่งกาเนิ ดเสียงรบกวนและการสันสะเทื
่
・การจัดวางเครืองจั
อน้ ปกรณ์กน
・การติดตังอุั เสียง ฯลฯ

2.8 กฎหมายป้ องกันมลพิษทางน้ า้ ก่ าหนดขึนเพื้ อป้่ องกันมลพิษทางน้าในแหล่งน้าสาธารณะและน้าใต ้ดิน หากจะระบายน้าโสโครกที่
กฎหมายนี ที้ อแม่น้า จะต ้องปฏิบต่ ละจังหวัดกาหนดไว ้เกิดจากหน้างานก่อสร ้างลงสู่ท่อน้าทิงหรืั ติ ามมาตรฐานทีแต่

2.9 กฎหมายป้ องกันอคั คีภยั่ วตกฎหมายป้ องกันอัคคีภยั เป็ นกฎหมายทีมีั ถุประสงค ์ดังต่อไปนี ้้
1. ป้ องกัน เตือนภัย และระงับเหตุเพลิงไหม้ รวมทังปกป้
องชีวติ ร่างกาย และทรพั ย ์สินของประชาชนจากเหตุ
เพลิงไหม้่ ดจากภัยพิบต
2. ลดความเสียหายทีเกิั ิ เช่น เหตุเพลิงไหม้ แผ่นดินไหว ฯลฯ
3. รกั ษาความสงบเรียบร ้อยและมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสวัสดิการสาธารณะดว้ ยการขนส่งผูบ้ าดเจ็บหรือผู ้เจ็บป่ วยจากภัยพิบตั ิ ฯลฯ อย่างเหมาะสม
่สาหร บั ภายในอาคารสิ่งก่อสร ้าง มีการกาหนดข อ้ บัง คับในเรืองระบบดับ เพลิง เช่น ถัง ดับ เพลิง หัว จ่ า ยน้ าดับ เพลิง ภายในอาคาร สปริง เกอร ์ ฯลฯ, อุ ป กรณ์อพยพ เช่น บันไดลิง หนี ภ ยั และระบบป้ องกัน เพลิงไหม้ เช่น่ องกันการเกิดเพลิงไหม้ แจ ้งเตือนเหตุเพลิงไหม้ ดับเพลิง และกู ้ภัยอุปกรณ์แจ ้งเตือน ฯลฯ เพือป้

20

2.10 กฎหมายน้ าประปา่ าหนดเรืองกิ่ จการให้บริการประปา กฎหมายนีก้ าหนดขึนเพื้ อจั่ ดหาน้า
กฎหมายน้าประปาเป็ นกฎหมายทีก
่ทีสะอาด

มีปริมาณมากเกินพอ

และราคาไม่แพง

สภาพแวดล ้อมในการดารงชีวต
ิพัฒนาสภาพสาธารณสุขให้ดขี นึ้และปรับปรุง้ ศวกรและแรงงานทักษะตามทีกฎหมายน
่้าประปา
ดังนั้นจึงต ้องแต่งตังวิ

่กาหนดไว ้ และปฏิบตั งิ านโดยทาตามคาสังของบุ
คคลดังกล่าว

2.11 กฎหมายการระบายน้าทิง้้ นกฎหมายทีมี่ วต่ ดเตรียมระบบน้าทิง้
กฎหมายการระบายน้าทิงเป็ั ถุประสงค ์เพือจั

ส่งเสริมการพัฒนาเมืองให ้มี้่ ้ามไม่ให ้ความเข ้มแข็ง ปร ับปรุงสาธารณสุข และปกป้ องคุณภาพนาในแหล่
งน้าสาธารณะ มีน้าเสียบางชนิ ดทีห้ระบายลงสู่ท่อน้าทิงสาธารณะด
้วยเหตุผลดังต่อไปนี ้・กัดกร่อนระบบระบายน้าทิง้่่ ๆ・ก่อให ้เกิดก๊าซพิษเมือผสมเข
้ากับน้าเสียอืน้ ดตัน
・ทาให ้ท่อระบายน้าทิงอุ้ ดอันตราย
・ทาให ้การทางานภายในท่อระบายน้าทิงเกิ้ งแย่้ ลง・ทาให ้การบาบัดทางชีวภาพในระบบบาบัดนาทิ่ ดในระบบบาบัดนาทิ้ ง้ ฯลฯ
・ทาให ้ยากต่อการบาบัดหรือกาจัดตะกอนทีเกิ
้ าที
้ มี
่ ความเข ้มข ้นของไฮโดรเจนไอออน สารแขวนลอย แคดเมียม
จากเหตุผลดังกล่าวข ้างต ้น จึงห ้ามไม่ให ้ทิงน่ ดในหน้างานก่อสร ้างมีดงั ต่อไปนี ้ตะกัว่ โครเมียมรวม ทองแดง สังกะสี ฯลฯ เกินกว่าค่ามาตรฐาน น้าเสียทีเกิ่ ตคอนกรีต
・น้าเสียจากการทาความสะอาดโรงผสมปูนทีผลิ
・น้าเสียจากการทาความสะอาดอุปกรณ์
่
・น้าฝนและน้าจากการพ่นทีไหลผ่
านคอนกรีต
่้ ระบายจากระบบ
่้・น้าทีระบายจากระบบ
Wellpoint, นาทีDeep well (ขึนอยู
่กบั ขนาด)่่ ความเป็ นด่างสูง
น้าทีไหลผ่
านคอนกรีตจะกลายเป็ นน้าเสียทีมี

จึงจาเป็ นต ้องทาให ้เป็ นกลางโดยใช ้ก๊าซคาร ์บอนไดออกไซด ์ สารเคมี ฯลฯ

2.12 กฎหมายกิจการแก๊ส
่กฎหมายกิจ การแก๊สเป็ นกฎหมายที่กาหนดกฎระเบีย บสาหร บั ผู ป้ ระกอบการในเรืองกิจ การแก๊สในเมื อ งที่่ ้มครองความปลอดภัยและปกป้ องผูใ้ ช ้แก๊ส เหตุกา๊ ซรวและการถ่
่ัลาเลียงแก๊สผ่านท่อ โดยมีวตั ถุประสงค ์เพือคุ
ายเท
21

่
่ กร
อากาศที่ไม่เหมาะสมอาจทาใหเ้ กิดอุบตั เิ หตุถึงแก่ชวี ิตได ้ ดังนั้นจึงมีกฎระเบียบอย่างละเอียดเกียวกั
บเครืองจั่ ้ในกรณี ทมี่ี การใช ้งานแก๊ส
อุปกรณ์ ไอเสีย ฯลฯ ทีใช2.13 กฎหมายกิจการไฟฟ้า
หากใช ้ไฟฟ้ าไม่ถูกต ้อง อาจเป็ นเหตุกอ่ ให ้เกิดเพลิงไหม้ อุบตั เิ หตุจากอุปกรณ์ และอุบตั ภิ ยั กับคนได ้ ตัวอย่างเช่น
่ัไฟฟ้ ารวอาจทาให ้เกิดอุบตั ภิ ยั ร ้ายแรงได ้ เช่น เพลิงไหม้ ไฟดูด ฯลฯ กฎหมายกิจการไฟฟ้ าได ้กาหนดมาตรฐานใน
การดาเนิ นกิจการไฟฟ้ าอย่างถูกต ้องเหมาะสมและสมเหตุสมผล

่โดยมีวตั ถุประสงค ์เพือปกป้
องผลประโยชน์ของ

่ผูใ้ ช ้ไฟฟ้ า คุ ้มครองความปลอดภัยสาธารณะ และอนุ ร ักษ ์สิงแวดล้อมด
้วยการควบคุมงานก่อสร ้าง งานบารุงร ักษา่ อสร ้างทางไฟฟ้ า นอกเหนื อจากกฎหมายกิจการไฟฟ้ าแล้ว กฎหมายและข ้อบังคับที่
และการดาเนิ นงานของสิงก่่่ มี่ ระบบไฟฟ้ ายังรวมถึงกฎกระทรวงทีก่ าหนดมาตรฐานทางเทคนิคทีเกี่ ยวข่เกียวกั
บความปลอดภัยของสถานทีที
้องกับอุปกรณ์ไฟฟ้ า(มาตรฐานทางเทคนิ คของอุปกรณ์ไฟฟ้ า)กฎหมายผูร้ ับเหมางานไฟฟ้ า่กฎหมายความปลอดภัยของเครืองใช
้ไฟฟ้ า่กฎหมายเกียวกั
บการปร ับปรุงการทางานในกิจการงานไฟฟ้ ามีความเหมาะสม

(กฎหมายกิจการงานไฟฟ้ า) ฯลฯ่
2.14 กฎหมายกิจการสายสือสาร่่่่ ดตังอุ้ ปกรณ์ เช่น สาย ฯลฯ และกฎหมายกิจการสายสือสารเป็
นกฎหมายทีควบคุ
มกิจการสายสือสารทีติ่่ าสัญญาให ้บริการด ้านการสือสารแก่
สมาชิกทีท

่่ งสัญญาณผ่านสายโลหะแล้ว
นอกจากการสือสารแบบมี
สายทีส่

่่กฎหมายกิจการสายสือสารยั
งบังคับใช ้กับการสือสารไร
้สาย่และการสือสารด
้วยใยแก ้วนาแสงอีกด ้วย

ในการ

่
่
่
เชือมต่
ออุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น โทรศัพท ์ คอมพิวเตอร ์ ฯลฯ เข ้ากับสายสือสารของผูป้ ระกอบการสายสือสาร
หากมี่ เหมาะสม ก็อาจทาให ้เกิดปัญหากับสายสือสารได
่การดาเนิ นงานก่อสร ้างทีไม่้ ดังนั้นจึงมีการกาหนดให ้เป็ นหน้าที่่ ้ร ับการร ับรอง “คุณสมบัตผ
ว่าต ้องดาเนิ นงานก่อสร ้างและควบคุมดูแลโดยโดยวิศวกรทีไดิ รู ้ ับผิดชอบงานก่อสร ้าง”2.15 กฎหมายวิทยุคมนาคม่ วต่ งเสริมสวัสดิการสาธารณะด ้วยการคุม้ ครองให ้มีการ
กฎหมายวิทยุคมนาคมเป็ นกฎหมายทีมีั ถุประสงค ์เพือส่่ ทยุอย่างยุตธิ รรมและมีประสิทธิภาพ การใช ้อุปกรณ์ส่งสัญญาณจาเป็ นต ้องมีใบอนุ ญาต ซึงจะขึ่้ใช ้คลืนวิ
นอยู
่กบ
ั
่ ทยุและความถีที่ ใช่ ้ การใช ้เครืองร่ ับส่งวิทยุทจ่ี าเป็ นต ้องใช ้ใบอนุ ญาตโดยทีไม่่ มีใบอนุ ญาตถือว่าผิด
กาลังส่งคลืนวิ

22้่ ับส่งวิทยุทผลิ่ี ตจากต่างประเทศก็ถอ
กฎหมาย อีกทังการใช
้เครืองรื ว่าผิดกฎหมายเช่นกัน หากไม่ไดร้ บั การอนุ มตั ิในญี่ ปุ่ น หน้า งานก่ อ สร า้ งสาธารณะหรือ หน้า งานก่ อ สร า้ งขนาดใหญ่ ท่ีมี ก ารใช ง้ านอุ ป กรณ์ส่ ง สัญ ญาณจาเป็ นต ้องปฏิบตั ติ ามกฎหมายและข้อบังคับด ้านวิทยุคมนาคม

2.16 กฎหมายการเดินอากาศ
กฎหมายการเดิน อากาศเป็ นกฎหมายที่กาหนดวิธ ีการในการร กั ษาความปลอดภัยในการเดิน อากาศของ่ น และป้ องกันปัญหาทีเกิ่ ดจากการเดินอากาศของเครืองบิ่ น อาคารและเครืองจั่ กรก่อสร ้าง เช่น เครน ฯลฯเครืองบิ่ ดขวางการเดินอากาศอย่างปลอดภัยของเครืองบิ่ นได ้ หากมีความสูงในระดับหนึ่ ง อาคารหรือ
อาจกลายเป็ นสิงกี่ กรทีสู่ งจากพืนดิ้ นหรือพืนทะเลตั้้้้เครืองจังแต่60 เมตรขึนไป
จึงต ้องติดตังไฟสั
ญญาณเตือนอากาศยาน นอกจาก
่เรืองความสู
งแล้ว อาคารที่อาจกีดขวางการเขา้ ถึง สนามบินหรืออาคารที่อาจส่ ง ผลเสีย อย่ างร ้ายแรงต่อความ่ น ก็จาเป็ นต ้องติดตังไฟสั
้ปลอดภัยในการเดินอากาศของเครืองบิ
ญญาณเตือนอากาศยานด ้วย่ ารวจงานก่อสร ้างด ้วย โดรนทีมี่ น้าหนักตังแต่
้ในช่วงไม่กปีี่ มานี ้ มีการใช ้อากาศยานไร ้คนขับ (โดรน) เพือส
100้่ ้องปฏิบตกร ัมขึนไปจะต ้องลงทะเบียนเป็ นอากาศยานไร ้คนขับ นอกจากนี ้ ยังมีกฎต่าง ๆ ทีตั ติ ามไม่ว่าจะอยู่ภายใน
เขตห ้ามบินหรือไม่ (เช่น ห ้ามบินขณะเมาสุรา ห ้ามบินในเวลากลางคืน ห ้ามบินออกนอกระยะสายตา ฯลฯ)

่
2.17 กฎหมายสถานทีจอดรถ่ าหนดในเรืองการจั
่่ าหรบั การจอดรถในเมือง ซึงมี
่กฎหมายสถานที่จอดรถเป็ นกฎหมายทีก
ดเตรียมสถานทีส่ านวยความสะดวกในการสัญจรบนถนน ช่วยใหเ้ กิดความสะดวกต่อสาธารณะ และมีส่วนช่วยใน
จุดประสงค ์เพืออ
่การรกั ษาและส่งเสริมการทาหน้าที่ของเมือง หากจะดาเนิ นงานก่อสร ้างสถานทีจอดรถ
จะตอ้ งยื่นแจ ้งใหอ้ งค ์กร่่ปกครองส่วนท ้องถินทราบก่
อนเริมการก่อสร ้าง

23บทที่ 3 ประเภทและงานในงานก่อสร ้าง
3.1 ประเภทงานก่อสร ้างงานก่อสร ้างอาจแบ่ ง กว า้ ง ๆ ได เ้ ป็ น 3 ประเภท ได แ้ ก่ งานก่อสร ้างด า้ นโยธา งานก่อสร ้างอาคาร และงาน
้สาธารณู ปโภคพืนฐาน/ระบบ

3.1.1 งานก่อสร ้างด้านโยธา
่งานก่อสร ้างดา้ นโยธาเป็ นงานก่อสร ้างที่เกียวขอ้ งกับธรรมชาติ เช่น ทะเล แม่ น้ า ภู เขา ป่ า ฯลฯ งานสร ้าง้่โครงสร ้างพืนฐานที
รองรับชีวติ ความเป็ นอยู่และเศรษฐกิจ ได ้แก่ งานก่อสร ้างต่อไปนี ้้่อควบคุมปริมาณน้ าที่ไหลลงสู่แม่ น้ า วัต ถุ ป ระสงค ์ของเขื่อนมี 2 ข อ้ คือ[งานเขื่อน] เขื่อนจะถู กสร ้างขึนเพื
่่“จัดการน้า” และ “นาน้ามาใช ้” ในการจัดการน้านั้น เขือนจะกั
กเก็บน้าและปรบั ปริมาณน้าทีไหลลงสู
่แม่น้าเพื่อป้ องกันไม่ ให แ้ ม่ น้ าเอ่ อล้น จนเกิด ความเสีย หายจากน้ าท่ ว มเมื่อมีฝนตก
่หนัก ส่วนการนาน้ามาใช ้นั้น เขือนจะมี
บทบาทในการควบคุมปริมาณน้า่ ก้ ารเกษตรและอุตสาหกรรมสามารถใช ้น้าไดอ้ ย่างมีเสถียรภาพ ในเพือให
่่ แม่น้า
ขณะเดียวกันเขือนก็
จะผลิตไฟฟ้ าพลังน้าดว้ ย ญีปุ่่ นเป็ นประเทศทีมี
่่ ดการน้าและนาน้า
หลายสายไหลลงมาจากภูเขา จึงมีการสร ้างเขือนเพื
อจัมาใช ้มากกว่ า 3,000 แห่ ง ทั่วประเทศ งานเขื่อนเป็ นงานก่อสร ้างขนาด
่่ จะมีการดาเนิ นงานก่อสร ้างถนนเพือท่ างาน
ใหญ่ ก่อนทีจะสร
้างตัวเขือน่่้ งมีการใช ้ก่อสร ้าง งานก่อสร ้างเพือเปลี
ยนการไหลของแม่น้า ฯลฯ อีกทังยั

่
เขือน

่ กรก่อสร ้างขนาดใหญ่เป็ นจานวนมาก
เครืองจั่ ยวข่[งานแม่น้ า/ชายฝั่ ง] งานก่อสร ้างต่าง ๆ ทีเกีอ้ งกับแม่น้าและทะเล เป็ นงานสาคัญในการปกป้ องผูค้ นและ่ าเนิ นงานก่อสร ้างเขือนกั
่่ คันกันน้ ้าทะเลยกสูง แนวป้ องกันริมแม่น้า เขือน
่ ทาง
ทรพ
ั ย ์สินจากภัยพิบตั ิ ซึงด
นคลืน่ านึ งถึงสัตว ์ พืช ฯลฯน้า ฯลฯ นอกจากนี ้ ยังมีการดาเนิ นงานในการรกั ษาและสร ้างสภาพแวดล้อมของแม่น้าทีค่ ักษาสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติอกเพือรี ด ้วย

24

่
เขือน
่
กันคลืน้ ้ำทะเลยกสูง
คันกันน่ ้างถนนใหผ
[งานถนน] งานก่อสร ้างทีสร้ ูค้ นและรถยนต ์สัญจรไปมาถนน ไดแ้ ก่ ทางด่วน ทางหลวง ถนนประจาจังหวัด ถนนในทอ้ งถิ่นฯลฯ นอกจากนี ้ ยั ง มี ถ นนส าหร บั การเกษตรและป่ าไม้อี ก ด ว้ ย้ วดว้ ยยางมะตอยหรือซีเมนต ์แล้ว ยังมี
นอกจากงานปูผิวทางบนพืนผิ
งานก่ อ สร า้ งเฉพาะทางต่ า ง ๆ อี ก ตัว อย่ า งเช่น การติ ด ตั้งป้ ายงำนถนน

่้ ญญาณไฟจราจรและไฟภายนอกอาคาร รวมทังงานไฟฟ้
้เครืองหมาย
ฯลฯ, การติดตังสั
าทีจ่ าเป็ น, งานจัดสวนและ่่ างานอิฐ/บล็อกเพือปร
ับภูมิทศั น์, งานทางเท ้า และงานตีเส้นขาวบนผิวถนน ฯลฯ ปัจจุบนั มีงานซ่อมแซมถนนทีเก่
แล้วเป็ นจานวนมาก
[งานอุโมงค ์] อุโมงค ์จะถูกใช ้ในการก่อสร ้างทางรถไฟ ถนน ทางน้า้่ ๆ อุโมงค ์มีหลายประเภทและมีวธิ กและระบบโครงสร ้างพืนฐานอืนี ารก่ อ สร า้ งหลายแบบ โดยจะเลื อ กใช ว้ ิ ธ ี ก่ อ สร า้ งตามสภาพทาง
ธรณี วิทยาที่จะขุดเจาะ อุโมงค ์มี 4 ประเภท ไดแ้ ก่ อุโมงค ์ลอดภูเขา
่อุโมงค ์ขุดเปิ ดหน้าดิน อุโมงค ์ทีเจาะด
้วยโล่อุโมงค ์ และอุโมงค ์ดันท่อ

งำนอุโมงค ์่ ด[อุโมงค ์ลอดภู เขา] อุโมงค ์ลอดภูเขาเป็ นวิธกี ่อสร ้างอุโมงค ์ทีจะขุ่ นภูเขาเป็ นส่วนใหญ่ โดยใช ้วิธก่ ยกว่า NATM ซึงจะขุ
่่เจาะหินแข็งทีเป็ี ่อสร ้างทีเรี
ดเจาะอุโมงค ์โดยใช ้ระเบิด เครือง
้้ นและโบลต ์ล็อกบนผิวทีขุ่ ดเจาะเพือค่ ายั้ นอุโมงค ์ไว ้ขุดเจาะอุโมงค ์ ฯลฯ และใช ้คอนกรีตพ่น ติดตังเหล็
กคายั

25

โบลต ์ล็อก้ นเหล็กคำยั
คอนกรีตพ่น

[อุโมงค ์ขุดเปิ ดหน้าดิน] อุโมงค ์ขุดเปิ ดหน้าดินจะทาการขุดเจาะโดยป้ องกันการพังทลายของฐานดินธรรมชาติ้ นจากพืนผิ้ วดิน ซึงเรี่ ยกว่าวิธก
้ดว้ ยกาแพงกันดินและงานคายัี ่อสร ้างแบบขุดเปิ ดหน้าดิน วิธกี ่อสร ้างนี จะสร้าง้ ว่่ างทีขุ่ ดเจาะแล้ว และจะถมดินคืนลงไปในส่วนทีไม่่ ใช่อุโมงค ์หลังจากทีสร่ ้างอุโมงค ์เสร็จแล้ว
อุโมงค ์ตรงพืนที
่่ ดเจาะอุโมงค ์โดยใช ้หัวขุดเจาะอุโมงค ์ที่[อุโมงค ์ทีเจาะด้
วยโล่อุโมงค ์] อุโมงค ์เจาะด ้วยโล่อุโมงค ์เป็ นวิธกี อ่ สร ้างทีขุ
้่ าหน้าทีเป็่ นฐานใหโ้ ล่อุโมงค ์ขุดเรียกว่าโล่อุโมงค ์สาหรบั ขุดเจาะอุโมงค ์โดยเฉพาะ โดยในขันแรกจะสร
้างบ่อทีจะท่ นโล่อุโมงค ์เป็ นแนวนอนไปด ้านข ้างจากบ่อ และทาการขุด
เจาะอุโมงค ์ หลังจากนั้น จะใช ้วิธดี นั หัวขุดเจาะอุโมงค ์ทีเป็้ วนคอนกรีตหรือแผงเหล็ กทีเรี่ ยกว่า เซ็กเมนต ์ (Segment) ทีส่่ วนทา้ ยของหัวขุด
เจาะไปพร ้อมกับประกอบชินส่่้่้ ้แม้ฐานดินจะอ่อนหรือมีโครงสร ้างอยู่เหนื อพืนดิ้ นด ้านบนก็
เจาะอุโมงค ์เพือสร
้างอุโมงค ์ขึนมา
ซึงสามารถใช้วิธนี ี ได
ตาม้ วขุดเจาะอุโมงค ์/ตัวนาเจาะหรือใบมีดเข ้าทีปลาย
่[อุโมงค ์ดันท่อ] อุโมงค ์ดันท่อเป็ นวิธกี ่อสร ้างอุโมงค ์โดยติดตังหั่ ตจากโรงงานในระหว่างบ่อดันและบ่อรบั จากนั้นดันท่อดันไปในดินโดยใช ้แรงดันของแม่แรงจากบ่อดัน
ท่อดันทีผลิ่ ้เป็ นท่อต่าง ๆ เช่น ท่อคอนกรีต ท่อเหล็กหล่อเหนี ยว ท่อเหล็ก ฯลฯ โดยส่วนใหญ่จะใช ้เป็ นท่อส่งฯลฯ ท่อดันทีใช
้่โครงสร ้างพืนฐานสาธารณะ
(ระบบน้าทิง้ ระบบประปา ไฟฟ้ า สือสาร
แก๊ส ฯลฯ) ในเขตเมือง

26่ นทางข ้ามทะเลหรือแม่น้าเรียกว่า “สะพาน” โดยโครงสร ้างแล้วจะมีทงสะพานคาน
้ั[งานสะพาน] สะพานทีเป็
้สะพานโครง สะพานโค ้ง สะพานโครงแข็ง สะพานขึง สะพานแขวน ฯลฯ งานก่อสร ้างจะดาเนิ นการเป็ น 2 ขันตอน้ นสะพาน งานใหญ่ ๆ คือ “งานส่วนล่าง” และ “งานส่วนบน” งานส่วนล่างเป็ นงานก่อสร ้างฐานรากสาหร ับคาจุ
ส่วนบนเป็ นงานก่อสร ้างตัวสะพานสาหร ับให ้รถยนต ์และคนข ้าม้ั ธยี กวางด ้วยรถเครน วิธยี กวางด ้วยเคเบิล วิธ ีวิธกี อ่ สร ้างมีทงวิ่ วิธเี ครนรางเลือน
่ต่อยืน
วิธเี ครนลอยน้า ฯลฯ งานก่อสร ้างจะ
่ี่ ดตามสถานทีที่ จะ่ดาเนิ นการโดยเลือกวิธที เหมาะสมที
สุทอดสะพาน

งำนสะพำน่ ้างอาคารสถานที่ เช่น[งานโยธาทางทะเล] การก่อสร ้างทีสร
่ท่าเรือ สนามบิน ฯลฯ บนทะเลหรือแม่น้า เรียกว่า “งานโยธาทางทะเล” นอกจากท่าเทียบเรือสาหร ับเรือจอด เขือน่ ป้่ องกันคลืน่ เส้นทางเดินเรือทีเรื่ อผ่านได ้อย่างปลอดภัย และท่าเรือทีเป็่ นทีดิ่ นถมทะเลหรืออืน่ ๆ สาหร ับกันคลืนทีสร ้างโรงงาน ฯลฯ ตลอดจนอุโมงค ์ใต ้ทะเล และสะพานข้ามทะเลแล้ว ยังรวมถึงการก่อสร ้างโครงสร ้างต่าง ๆ บนทะเล
เช่น หอกังหันผลิตไฟฟ้ าด ้วยพลังลม ฯลฯภำพมุมกว้ำง
ของท่ำเรือ่ นคลืน
่งำนเขือนกั

อาคารสถานที่และโครงสร ้างงานโยธาทางทะเลมีข นาดใหญ่่ กรขนาดใหญ่ทเรีมาก จึงดาเนิ นงานก่อสร ้างโดยใช ้เครืองจัี่ ยกว่า
“เรือก่อสร ้าง” ที่สามารถขุดกน้ ทะเลหรือและยกของหนักไดด้ ว้ ยเรือ นอกจากนี ้ งานโยธาทางทะเลยังมีลกั ษณะพิเศษอีก คือ การ่ ดลักษณะรูปร่างของก ้นทะเล และการใช ้คนที่ใช ้อุปกรณ์วดั เพือวั่ ยกว่า “นักประดาน้า”สามารถทางานใต ้ทะเลได ้ทีเรี
27นักประดำน้ำ

[งานทางรถไฟ] ในการก่อสร ้างงานทางรถไฟใหเ้ สร็จสมบูรณ์น้ัน นอกจากงานก่อสร ้างดา้ นโยธาแล้ว ยังตอ้ ง่่ องกับงานก่อสร ้างต่าง ๆ ทังงานระบบไฟฟ้้่ ๆ ซึงเป็่ นงานก่อสร ้างดาเนิ นงานเกียวเนืา งานก่อสร ้างอาคาร และอืน
้เฉพาะทางแทบจะทังหมด้ งานระบบประปาและระบบ
[งานระบบประปาและระบบน้ าทิง]้ ง านก่ อ สร ้างทังที้ ่เป็ นงานก่อ สร ้างด า้ นโยธา งานระบบน้ าทิงมี
ประปา และงานท่ อ น้ าทิ ง้ งานก่ อ สร า้ งด า้ นโยธาจะเป็ นงาน้ ่ส าหร บก่ อ สร ้างต่ า ง ๆ เช่น การปร บั พืนทีั โรงกรองน้ าหรือโรง
งำนระบบน้ำทิง้

บาบัดน้าทิง้ ฯลฯ่[งานฟื ้ นฟู ภัยพิบต
ั ]ิ อาคารสถานทีงานโยธาในประเทศญี
ปุ่่ น
เช่น ถนน แม่ น้ า ฯลฯ จะได ร้ บั ความเสี ย หายจากภัย พิ บ ัติธ ร ร มช า ติ เ ป็ นป ร ะ จ า ทุ กปี เช่ น พ า ยุไ ต ้ฝุ่ น ฝ นต กห นั กแผ่ น ดินไหว ฯลฯ เป็ นงานก่ อ สร ้างเพื่อฟื ้ นฟู อ าคารสถานที่ที่
ไดร้ บั ความเสียหายอย่างรวดเร็ว อาคารสถานที่สาธารณะดา้ นงำนฟื ้นฟูภยั พิบตั ิโยธาต่าง ๆ ดังกล่าวนั้น ไดแ้ ก่ แม่น้า ชายฝั่ ง แนวกันดิน ถล่ มถนน ท่าเรือ ระบบประปา ระบบน้าทิง้ ฯลฯ่ ๆ] นอกจากนี ้ยัง มีง านก่อสร ้าง[งานก่ อ สรา้ งด้า นโยธาอืน่ ๆ เช่น งานก่อสร ้างสนามบิน งานจัดรูปที่ดิน งานดา้ นโยธาอืน
โยธาดา้ นการเกษตร งานแนวกัน ดินถล่ ม งานโยธาดา้ นป่ าไม้ฯลฯงำนก่อสร ้ำงสนำมบิน

28

3.1.2 งานก่อสร ้างอาคาร่ ้างอาคารทีจ่ าเป็ นสาหร ับชีวต่ กอาศัย ได ้แก่“งานก่อสร ้างอาคาร” หมายถึง งานก่อสร ้างทีสริ ประจาวัน เช่น ทีพั่ ฯลฯ ตึก โรงพยาบาล โรงเรียน ร ้านอาหาร เป็ นต ้นคอนโดมิเนี ยม บ ้านเดียว
หากแบ่งประเภทอาคารตามโครงสร ้างแล้ว จะแบ่งได ้เป็ นอาคาร “คอนกรีตเสริมเหล็ก” “โครงเหล็ก” “โครงสร ้างผสมเหล็กและคอนกรีตเสริมเหล็ก” “โครงสร ้างไม้” “โครงสร ้างคอนกรีตบล็อก” ฯลฯ่ อขึนโดยเทคอนกรี
้่ เหล็กเสริมผูกไว ้ อาคาร
อาคาร “คอนกรีตเสริมเหล็ก” เป็ นโครงสร ้างทีก่
ตลงในแบบหล่อทีมี
้“โครงเหล็ ก ” เป็ นโครงสร ้างที่ใช ้โครงเหล็ กเป็ นเสาและคาน อาคารทังสองประเภทแตกต่า งกันในแง่ ท่ีว่ า เป็ น่ ้เหล็กเสริมหรือใช ้โครงเหล็ก สาหรบั โครงสร ้างทีใช่ ้วัสดุทงสองอย่
้ัโครงสร ้างทีใชาง เรียกว่า “โครงสร ้างผสมเหล็ก
่และคอนกรีตเสริมเหล็ก” ซึงจะสร
้างอาคารโดยผูกเหล็กเสริมรอบโครงเหล็กแล้วเทคอนกรีตลงไป “โครงสร ้างไม้”่ กใช ้กับบ ้านทั่วไป และเป็ นโครงสร ้างของอาคารทีใช่ ้วัสดุไม้เป็ นเสาและคาน “โครงสร ้างคอนกรีตเป็ นโครงสร ้างทีมั่ นรูกลวงของคอนกรีตบล็อก แล้วซ ้อนคอนกรีตบล็อกขึนไปพร
้บล็อก” จะเป็ นการร ้อยเหล็กเสริมผ่านส่วนทีเป็
้อมกับเสริมความแข็งแรงด ้วยมอร ์ตาร ์ ฯลฯ่ ขนาดค่อนข ้างใหญ่ เช่น ตึก คอนโดมิเนี ยม ฯลฯ มีการดาเนิ นงานดังนี ้งานก่อสร ้างอาคารทีมี้ ที่ จะก่่ อสร ้างอาคาร และสร ้างสานักงานก่อสร ้างหรือจุดพักผ่อน
[งานเตรียมการ] งานสร ้างแนวล้อมรอบพืนที้ าหร ับงานก่อสร ้างด ้วยสาหร ับผูป้ ฏิบตั งิ านก่อสร ้าง รวมถึงงานไฟฟ้ ากับงานระบบน้าดีและน้าทิงส่ จะสร่้ น (การเจาะสารวจ) และสารวจชันดิ้ นทีจะรองร
่ส่วนสถานทีที
้างอาคารนั้น จะทาการสารวจพืนดิ
ับเสาเข็ม้ นแข็ง) นอกจากนี ้ ยังมีการทดลองขุด (การขุดเพือทดลอง)่่(ชันดิ
เพือตรวจสอบว่
ามีสงกีิ่ ดขวางอยู่ใตด้ นิ หรือมี่ ๆ อยู่หรือไม่ ฯลฯซากปร ักหักพังหรืออืน
่ั[งานโครงสร ้างชวคราวสาหร ับกันดิน] การป้ องกันไม่ให ้กาแพง
่พังดินทลายจากงานขุดเจาะเรียกว่า “โครงสร ้างชัวคราวส
าหรบั กัน่ดิน” โดยจะดาเนิ นงานก่อสร ้างโดยสร ้างกาแพงชัวคราวในดิน เพื่อ้ น”)พยุงกาแพงไว ้ไม่ให ้พังทลายลงมา (เรียกว่า “งานคายั

งานโครงสร ้าง่ชัวคราว
สาหรับกันดิน

[งานเสาเข็ ม] การฝั งเสาเข็ มลงในดินสาหร บั รองรบั อาคาร ส่ ว น้ นแข็งใตด้ น่ปลายของเสาเข็มควรลึกไปถึงชันดิิ วิธกี ่อสร ้างมี 2 วิธ ี ไดแ้ ก่ “เสาเข็มคอนกรีตแบบหล่อในที"่ ซึงจะ่ างาน และ “เสาเข็มสาเร็จรูป” ซึงเป็่ นเสาเข็มทีผลิ่ ตจากโรงงานแล้วขนย ้ายมาสร ้างเสาเข็มทีหน้
29้ นเพือสร
่่ ่ใต ้พืนดิ้ น การ
[งานดิน] งานขุดเจาะพืนดิ
้างโครงสร ้างทีอยู่ กรก่อสร ้าง เช่น รถแบ็ คโฮ บุง้ กี๋งับ ฯลฯ ส่วนขุดเจาะจะใช ้เครืองจั
“ดินส่วนเกิน” (ดินที่เกิดจากการขุดเจาะ) จะถูกขนออกไปโดยรถดัม พ ์ ฯลฯ นอกจากนี ้ยัง จ าเป็ นต อ้ งใช ้ปั๊ มในการระบายน้ าที่ไหล
กำรบรรทุกดินและทรำยด ้วยรถแบ็คโฮ

ออกมาในระหว่างการขุดเจาะ
[งานโครงสร ้างใต้ดน
ิ ] ส่วนโครงสร ้างของอาคารที่ประกอบดว้ ยงำนโครงสร ้ำงใต ้ดิน้ ฯลฯ เรียกว่า “โครงสร ้าง” หลังจาก
ฐานราก เสา คาน ผิวผนัง พืน่ ่ใต ้ดิน ตังแต่้ ขนตอนนี้ั้ นงานดินเสร็จแล้ว จะทางานโครงสร ้างทีอยูเป็ตน้ ไป จะมีผูร้ บั เหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางต่าง ๆ เขา้ ออกหลายราย ตัวอย่างเช่น งานเหล็กเสริมรองรบั โครงสร ้าง งานขอ้ ต่อเหล็ก
่่ อมเหล็
่เสริม เช่น งานเชือมแบบใช
้แรงกด ฯลฯ เพือเชื
กเสริม งาน่ นโครงตอนเทคอนกรีต งานปั๊มส่งคอนกรีตเข ้าไปในแบบหล่อ และงานระบบต่าง ๆ เป็ นตน่ าคัญ
แบบหล่อทีเป็้ สิงส
ในการดาเนิ นงานก่อสร ้างให ้ได ้ตามแผนงาน คือ การทางานร่วมมือกันในระหว่างผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างแต่ละราย
้่ น้าหนักมาก
[งานโครงสร ้างบนดิน] ในการสร ้างอาคารขนาดใหญ่ จะมีการสร ้างโครงขึนมาโดยใช
้โครงเหล็กทีมี้ ยกว่า “งานโครงเหล็ ก” ใช ้เครนชนิ ดเคลือนที่่ อ่งานก่อสร ้างนี เรีเพืยกและจัด วางโครงเหล็ ก แล้ว ขันโบลต ์ให แ้ น่ น โดยทั่วไปแล้ว เมื่อ
้ 3 ชันเสร็
้ก่ อ สร ้างเสา คาน (1 ช่ว ง) และพื นจ แล้ว จะท าการเท้่ ่ ถด
คอนกรีตใหเ้ รียบร ้อย จากนั้นจะเขา้ สู่งานก่อสร ้างชันบนที
อยู
ั ไป
้
้
และจะใช ้ทาวเวอร ์เครนในการยกโครงเหล็กขึนไปชั
นบนงำนโครงสร ้ำงบนดิน

่[งานตกแต่งภายในและภายนอก] เมืองานโครงสร
้างเสร็จแล้ว ก็่ ้นทางานตกแต่งภายนอกอาคาร งานตกแต่งภายในและภายนอกจะเกียวข
่จะเริมตอ้ งกับงานเฉพาะทางหลายอย่าง้ ผนังกระจก ฉาบ ทาสี ประตู-หน้าต่าง ฯลฯ นอกจากนี ้ ยังมีงานหินที่
เช่น งานกันซึม โลหะแผ่น หลังคา กระเบือง่ าให ้อาคารดูสวยงามอีกด ้วยใช ้วัสดุหนิ เช่น หินอ่อน หินแกรนิ ต ฯลฯ เพือท

30งำนตกแต่ง
ภำยนอก

งำนตกแต่งภำยใน

[งานต้านทานแผ่นดินไหว]งานต ้านทานแผ่นดินไหวเป็ นงานก่อสร ้างทีป้่ องกันไม่ให ้อาคารถล่มโดยทาให ้่อาคารทนทานต่อแรงสันไหวของแผ่
นดินไหว

กฎหมายมาตรฐานอาคารได ้กาหนดไว้ว่าโครงสร ้างต ้องสามารถคง่ ความรุนแรงประมาณระดับ 5สภาพการใช ้งานของอาคารไว ้ได ้ในกรณี เกิดแผ่นดินไหวทีมี

และต ้องไม่เสียหาย

้่ี ความรุนแรงตังแต่้ ระดับ 6 ขึนไปจนถึ
้จนถึงขันถล่ม แม้จะเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ทมี
งระดับ 7 งานต ้านทาน
่่แผ่นดินไหวมี 3 รูปแบบ ได ้แก่ งานต ้านทานแผ่นดินไหว งานควบคุมแรงสันสะเทือน และงานลดทอนแรงสันสะเทื
อน่・งำนต ้ำนทำนแผ่นดินไหว : สร ้ำงเสำและคำนให้แข็งแรงพอทีจะทนต่
อแผ่นดินไหวขนำดใหญ่ได ้・งำนควบคุมแรงสั่นสะเทือน :้่ติดตังกลไกดู
ดซับพลังงำนเข ้ำกับตัวอำคำรเพือควบคุ
มกำรสั่นไหวของอำคำร

เช่นแดมเปอร ์ ฯลฯ้ ปกรณ์ลดทอนแรงสั่นสะเทือนทีฐำนรำก
่
・งำนลดทอนแรงสั่นสะเทือน : ติดตังอุ
เช่น ไอโซเลเตอร ์ แดมเปอร ์ ฯลฯ่ พลังงำนของแผ่นดินไหวส่งผ่ำนไปยังอำคำรไดย้ ำกเพือให้

อุปกรณ์ลดทอนแรงสั่นสะเทือน

อาคารหลังดาเนิ นงานควบคุมแรงสั่นสะเทือนแล ้ว่ าคัญในการรักษาอาคารทีสร่ ้างเสร็จให้อยูใ่ นสภาพดีเป็ นระยะเวลานาน
[งานบารุงร ักษาและซ่อมแซม] สิงสคือ การจัดทาเอกสารแผนการบารุงรักษา และดาเนินงานซ่อมแซมตามแผนดังกล่าว ตัวอย่างเช่น งานซ่อมแซมดังต่อไปนี ้31่่・การตกแต่งภายนอก : การทาความสะอาดผนังภายนอก การเปลียนซีล การเปลียนการออกแบบภายนอก
การซ่อมแซมการกันซึม ฯลฯ่ แร่ใยหิน การ・การตกแต่งภายใน : การออกแบบทางเดินใหร้ าบเรียบ การแปลงโฉม การจัดการวัสดุก่อสร ้างทีมี
่เปลียนผั
งการจัดวาง ฯลฯ่่การแปลงโฉม : การใช ้ตัวโครงสร ้างเดิมมาสร ้างใหม่เพือเปลี
ยนวัตถุประสงค ์การใช ้งานใหม่
แร่ใยหิน : วัสดุ ท่ีใช ้เพื่อทาให ท้ นไฟ เป็ นฉนวนกันความร ้อน และป้ องกัน อัคคีภยั แต่ ปั จ จุบนั ไดถ้ ู กหา้ มใช ้แล้ว
เนื่ องจากเป็ นอันตรายต่อสุขภาพ
่
่
่
่
้าดี
・ระบบ : การเปลียนอุ
ปกรณ์แสงสว่าง (ไฟ LED ฯลฯ) การเปลียนเครื
องปรบั อากาศใหม่ การเปลียนระบบน
้่่และน้าทิงใหม่
การเปลียนอุ
ปกรณ์เครืองใช้ด ้านสุขอนามัยใหม่ ฯลฯ้ ปกรณ์ทโครงสร่ี่่ี ดอยู่กบ
หากติดตังอุ
้างคอนกรีต หรือเปลียนอุ
ปกรณ์ทติั โครงสร ้างคอนกรีต เราจาเป็ นตอ้ งฝังพุ กสาหร บั ยึด กับโครงสร ้าง พุ กนี ้เรีย กว่ า “พุ กหลัง คอนกรีต แข็ ง ตัว แล้ว (post-installed anchor)” พุ กมี 2ประเภท คือ พุกโลหะ และพุกเคมี

้
3.1.3 งานสาธารณู ปโภคพืนฐาน/ระบบ้(1) งำนสำธำรณู ปโภคพืนฐำน
่้ระบบทีขาดไม่ได ้ในชีวติ ประจาวัน เช่น ไฟฟ้ า แก๊ส ประปา ฯลฯ เรียกว่า “สาธารณู ปโภคพืนฐาน”สาหร ับสังคม
่้ข่าวสารข ้อมูลในปัจจุบนั ระบบสือสาร
เช่น โทรศัพท ์ อินเทอร ์เน็ ต ฯลฯ ก็อาจเรียกเป็ นสาธารณู ปโภคพืนฐานด
้วย่ ตไดจ้ ากโรงไฟฟ้ าจะถูกส่งผ่านสายส่งไฟฟ้ า และไฟฟ้ าจะถูกดึงจากอุปกรณ์แปลงไฟฟ้ า[งานไฟฟ้า] ไฟฟ้ าทีผลิ่ งเข ้าสู่อาคารจะถูกจ่ายไปยังแต่ละจุด
ของสถานี ไฟฟ้ าย่อยเข ้าสู่อาคารผ่านเสาไฟฟ้ าหรือผ่านทางใต ้ดิน ไฟฟ้ าทีดึ้ องานไฟฟ้ า “อุบต่ี เป็ นภายในอาคารผ่านทางแผงจ่ายไฟ งานก่อสร ้างต่าง ๆ เหล่านี คืั เิ หตุไฟดูด” เป็ นอุบตั เิ หตุทมี
่ลักษณะเฉพาะในงานไฟฟ้ า ในการป้ องกันอุบตั เิ หตุจากไฟดูด เราจาเป็ นต ้องแจ ้งเรืองการจ่
ายไฟหรือตัดไฟก่อนที่้ วนที่มีการชาร ์จไฟก่อนที่จะปฏิบต
จะปฏิบตั ิง าน และจ าเป็ นตอ้ งตรวจสอบยืน ยัน ความปลอดภัย ชินส่ั ิง าน เช่นตรวจดูว่ามีกระแสไฟฟ้ าหรือไม่ ฯลฯ่[งานแก๊สในเมือง] แก๊สธรรมชาติเหลวทีขนส่งด ้วยเรือบรรทุกขนาดใหญ่จะถูกบรรจุอยู่ในถังเก็บ แก๊สในถังเก็บ่ งอยู่ใตด้ น่จะไหลผ่านท่อแก๊สทีฝัิ และจะถูกทาใหก้ ลายเป็ นไอแล้วเติมกลินลงไป
จากนั้นจึงเก็บไวใ้ นถังทรงกลมที่
32้ งไปยังโรงงาน
เรียกว่าถังแก๊สทรงกลม (Gasholder) แก๊สที่เก็บไวใ้ นถังแก๊สทรงกลมจะถูกปรบั แรงดันพร ้อมทังส่่ าง ๆ และครวั เรือนผ่านทางท่อ ส่วนใหญ่แล้ว งานแก๊สในเมืองจะเป็ นการก่อสร ้างท่อใหแ้ ก๊สไหลผ่าน งานสถานทีต่
้่ ้แก๊ส ฯลฯติดตังระบบเพื
อใชระบบจ่ายแก๊สในเมือง

ถังแก๊สทรงกลม
(Gasholder)เรือขนส่ง LNG (แก๊สธรรมชำติเหลว)ปรับแรงดัน
ทาให้กลายเป็ นไอ /่เติมกลิน
ท่อแรงดันสูง

ปรับแรงดัน

ท่อแรงดันปำนกลำง

ถังเก็บ

ท่อแรงดัน
ต่ำ้ ในงานประปานั้น น้าทีน่ ามา[งานระบบประปาและระบบน้ าทิง]่้า แล้วเก็บไว้
จากแม่น้า ฯลฯ จะถูกทาให ้เป็ นน้าสะอาดทีโรงกรองน

งำนระบบน้ำทิง้่ บขึนมาจากน
้้าบาดาลจะ
ในบ่อพักน้าสะอาดหรือบ่อจ่ายน้า น้าทีสู้ วเก็บไวใ้ นบ่อพักน้าสะอาดหรือบ่อจ่ายน้า น้าไดร้ บั การฆ่าเชือแล้
จากแหล่งเก็บน้าจะถูกส่งไปทั่วทุกแห่งภายในเขตการจ่ายน้าผ่าน
ทางท่อส่งน้าที่ฝั งอยู่ใตด้ ิน จากนั้นจะมีการเจาะรูท่ท่ี อส่งน้า และ่ งน้าไปยังภายในคร ัวเรือนและอาคาร งานประปาเป็ นงานก่อสร ้างเพือฝั่ งท่อส่งน้า
แยกเป็ นท่อจ่ายน้าจากรูน้นเพื
ัอดึ้และนาน้าเข ้าสู่อาคาร ส่วนงานระบบน้าทิงจะเป็
นการรวบรวมน้าโสโครกจากการใช ้น้าภายในอาคารไปยังท่อน้าทิง้
่่ มีการวางท่อ
หลัก และทาใหเ้ ป็ นน้าสะอาดทีโรงบ
าบัดน้าทิง้ จากนั้นจึงปล่อยลงสู่แม่น้าหรือทะเล สาหรบั เขตทีไม่้ ก น้าโสโครกจะถูกทาให ้เป็ นน้าสะอาดทีระบบบ
่น้าทิงหลั
าบัดน้าเสีย จากนั้นจึงปล่อยลงสู่แม่น้าหรือทะเล
่่[งานสายสือสาร]โดยส่วนใหญ่แล้ว งานสายสือสารจะเป็
นการสร ้างเครือข่ายสาหรบั ส่งและใช ้งานขอ้ มูล เช่น้ั ธแี บบมีสายและไร ้สาย อุปกรณ์สาหร ับร ับส่งสัญญาณแบบ
โทรศัพท ์ อินเทอร ์เน็ ต ฯลฯ รูปแบบการส่งข ้อมูลมีทงวิ
่่ ่ในเครือข่ายสือสารไปยั
่มีสายจากอาคารสือสารที
อยูงผูใ้ ช ้ เช่น คร ัวเรือน ฯลฯ จะเรียกว่า “อุปกรณ์ในการเขา้ ถึง”่โดยจะใช ้สายสือสารในการส่
งสัญญาณผ่านสาย สายสาหร ับอุปกรณ์สอสาร
ื่ได ้แก่ สายเคเบิลโลหะและสายเคเบิล
่ใยแก ้วนาแสง และปัจจุบนั มีการใช ้สายเคเบิลใยแก ้วนาแสงกันอย่างแพร่หลาย ในงานสายสือสารมี
งานเรียกว่างาน
่่่โยธาดา้ นสือสารดว้ ย ซึงจะด
าเนิ นงานก่อสร ้างท่อสาหรบั ร ้อยสายสือสาร
บ่อพักขนาดใหญ่ (Manhole) บ่อพัก
33่้ขนาดเล็ก (Handhole) อุโมงค ์เดินงานระบบ (อุโมงค ์สาหร ับร ้อยสายสือสาร)ฯลฯ งานก่อสร ้างนี จะรวมถึ
งงานขุด่ ้เครืองจั่ กรก่อสร ้างด ้วยเจาะทีใช้ ว การที่ผูใ้ ช ้จะสามารถใช ้บริการเครือข่าย เช่น อินเทอร ์เน็ ต โครงสร ้างพืนฐานข
้นอกจากนี แล้อ้ มูล ฯลฯ ยัง่่ องกันไม่ให ้มีการตัดไฟ อุปกรณ์สลับสัญญาณทีเชื่ อมต่
่จาเป็ นต ้องมีงานด ้านระบบไฟฟ้ าสาหร ับการสือสารทีจะป้อ่่ นการสือสารข
่่กับปลายทางการสือสาร
อุปกรณ์ส่งสัญญาณทีเป็อ้ มูลขนาดใหญ่ อุปกรณ์ไร ้สายสาหรบั สือสาร
่่ ฯลฯ ส่วนงานภายในอาคารนั้น ยังมีงานวางระบบ LAN ฯลฯ อีกด ้วยผ่านดาวเทียมและอุปกรณ์เคลือนที
(2) งำนระบบ
่ในงานก่อสร ้างอาคารนั้น เมืองานโครงสร
้างเสร็จสมบูรณ์ นอกจากงานตกแต่งภายในและงานตกแต่งภายนอก
แล้ว จะยังมีงานระบบต่าง ๆ ทีจ่ าเป็ นสาหร ับการใช ้ชีวติ ประจาวันของคนอีกด ้วย งานระบบ ได ้แก่ ระบบไฟฟ้ าทีจ่่ าย่ ่ไฟฟ้ าไปยังแสงสว่าง ผลิตภัณฑ ์ไฟฟ้ า อุปกรณ์ไอที อุปกรณ์ไฟฟ้ ากระแสสลับ เช่น มอเตอร ์ ฯลฯ รวมถึงสิงที่ าให ้อากาศภายในห ้องจาเป็ นในการดารงชีวติ ของมนุ ษย ์ เช่น อุปกรณ์ป้องกันภัยพิบตั ิ ฯลฯ, ระบบปร ับอากาศทีท่ วยให ้ผูค้ นมีสุขภาพทีดี่ และดารงชีวต
อยู่สบาย และระบบสุขาภิบาลทีช่ิ ได ้อย่างถูกสุขอนามัย โดยจะมีผรู ้ ับเหมางาน
ก่อสร ้างเฉพาะทางเข ้าออกหลายรายจนอาคารจะสร ้างเสร็จเช่นเดียวกับงานโครงสร ้าง้่[งานระบบทาความเย็นและปร ับอากาศ] การติดตังระบบที
์ อให
่ ้
ช่วยปรบั อุณหภูมิและความชืน้ และทาใหอ้ ากาศบริสุทธิเพื
อยู่ได ้อย่างสบาย

อุปกรณ์หมุนเวียน
น้ำหล่อเย็น

34่ ดตังอุ้ ปกรณ์ทจ่ี าเป็ นในการร ักษา[งานระบบสุขาภิบาล] งานก่อสร ้างเพือติ
สภาพแวดล้อมในการดารงชีวิตให ถ้ ูกสุข อนามัย และสะอาดโดยใช ้น้าและน้ า้ อสาหร ับน้าประปา น้าเสีย แก๊ส ฯลฯ และอุปกรณ์จ่ายน้าร ้อน จะมีการติดตังท่
น้าร ้อน ฯลฯอุปกรณ์ป๊มจ่ั ำยน้ำ่ ยวกั
่[งานหุม้ ฉนวนกันความร ้อนและความเย็น] งานก่อสร ้างทีเกี
บท่อและอุปกรณ์ทจ่ี าเป็ นตอ้ งมีฉนวนกัน
ความร ้อน คงความร ้อน คงความเย็น หรือป้ องกันหยดน้าจากการควบแน่ น[งานระบบดับ เพลิง ] งานระบบส าหร บั ป้ องกัน ผู ค้ นและอาคารจากเหตุ เ พลิงไหม้ ตัว อย่ า งเช่น งานติด ตัง้่่ งสัญญาณทีติ่ ดตังในอาคารและแจ
้“อุปกรณ์แจง้ เหตุเพลิงไหม้” ที่รบั สัญญาณจากเครืองตรวจจั
บหรือเครืองส่
้ง้ ้งไปยังหน่ วยดับเพลิง งานติดตัง้ “สปริงเกอร ์” เพือพ่่ นน้าโดยอัตโนมัติ
เตือนการเกิดเพลิงไหม้ในอาคาร พร ้อมทังแจ๊ บเพลิง” เพือจ่่ ายน้าในระหว่างการดับเพลิง ฯลฯจากความร ้อนของเพลิงไหม้ งานติดตัง้ “ปัมดั

ปั๊มดับเพลิง

สปริงเกอร ์อุปกรณ์แจ ้งเหตุเพลิงไหม้

35

3.2 งานหลัก ๆ ในงานก่อสร ้างเฉพาะทาง
3.2.1 งานดิน้ น,หน้า งานก่ อ สร ้างโยธาจะมี ก ารด าเนิ น งานต่ า ง ๆ เช่น ขุด เจาะพื นดิรถตักดินไฮดรอลิก

บรรทุก ขนยา้ ย และถมดินและทราย, ถมกลับ, บดอัด, ดันดิน, ปรบั ระดับดิน่ กร เช่น รถตักดินไฮดรอลิก ฯลฯ ในการทางานฯลฯ หากไม่สามารถใช ้เครืองจั
เหล่ า นี ้ได ้ จะด าเนิ น การโดยใช ้แรงคน งานที่ด าเนิ น การโดยใช ้แรงคนเช่นนี ้เรียกว่า งานดิน งานดินยังรวมถึงงานดังต่อไปนี ้้ั[งานขุดเจาะ] งานขุดและลอกดิน ทราย และหินออก เรียกว่า “งานขุดเจาะ” บางครงอาจใช
้วัตถุจาพวกดินปื น่ าลายหิน ฯลฯ ซึงเรี่ ยกว่า “การระเบิด” ฐานรากของอาคารจะฝังอยู่ใต ้พืนดิ้ น การขุดพืนดิ้ นเพือฝั่ งฐานราก
เพือทจะเรียกว่า “การขุดเปิ ดหน้าดิน”[งานบรรทุ ก และขนย้า ยดิน และทราย] ในสถานที่ที่ไม่ ส ามารถบรรทุ ก หรือ ขนย า้ ยดิน และทรายโดยใช ้่ กร เช่น รถตักดินไฮดรอลิก รถดัมพ ์ ฯลฯ จะดาเนิ นการโดยใช ้แรงคน
เครืองจั
้้ นทีไม่่ เรียบเพือปร
่[งานถมดินหรือตัดดิน] การถมดินบนพืนลาดหรื
อพืนดิบั ให ้เรียบ เรียกว่า “การถมดิน” การ้ นออกเพือปร
่ตัดพืนดิ
ับให ้เรียบ “การตัดดิน”่ ้ดินถมโครงสร ้างหรือพืนที้ ส่่ วนเกินทีเกิ่ ดขึนโดยรอบหลั
้่ ดเจาะ
[งานถมกลับ] งานถมกลับ คือ งานทีใช
งจากทีขุ้ นและทางานใต ้ดินหรืองานฐานรากเสร็จเรียบร ้อยแล้ว
พืนดิ[งานบดอ ัด]งานลดช่องว่างระหว่างดินและทรายด ้วยการทุบ

่่ องกันไม่ให ้พืนดิ้ นยุบตัวลง
หรืออัดแรงสันสะเทื
อนเพือป้

เรียกว่า

“การบดอัด”้ ๊มจุ่มและระบายน้ า][งานติดตังปั

้ มจุ
๊ ม
ระบายน้าโดยติดตังปั
่

้ ที
่ มี
่ น้าไหลออกมามากฯลฯ ในพืนที

่่ งคับด ้วยมือ
กำรบดอัดโดยใช ้เครืองบดอั
ดทีบั้[งานเคลือบพืนลาด/ปลูกพืช]่ องกันไม่ให ้พืนลาดพั
้พ่นมอร ์ตาร ์เคลือบกาแพงกันดินถล่มเพือป้
งทลาย่ เมล็ดพืช ปุ๋ ย วัสดุปลูก ฯลฯกาแพงกันดินถล่มโดยใช ้ผ้าใบทีใส่

36้ งมีวธิ กนอกจากนี ยัี ารปลูกพืชให ้เต็ม

3.2.2 งานอุโมงค ์ดันท่อ
่่ี การขุด
อาจกล่าวไดว้ ่างานอุโมงค ์ดันท่อเป็ นวิธกี ่อสร ้างประเภทเดียวกับงานอุโมงค ์ทีเจาะด
้วยโล่อุโมงค ์ในแง่ทมี่ นหัวขุดเจาะอุโมงค ์เสร็จเรียบร ้อยแล้ว จะเริมต่ นเจาะอุโมงค ์โดยใช ้หัวขุดเจาะอุโมงค ์ หากเตรียมการเพือดั้ ขุดเจาะ
อุโมงค โ์ ดยดันหัว ขุดเจาะอุโมงค ์จากบ่ อดันที่สร ้างเตรียมไว ล้ ่ วงหน้า ในงานอุโมงค ์ดัน ท่อนั้ น จะน าท่ อที่ผลิตไว ้่ ดตังอยู้ ่ทบ่่ี อดัน โดยจะทา
ล่วงหน้าจากโรงงานมาเรียงต่อกับหัวขุดเจาะอุโมงค ์ แล้วดันเข ้าไปในดินโดยใช ้แม่แรงทีติ
้้ า้ ๆ เพือสร
่ขันตอนดั
งกล่าวนี ซ้างอุโมงค ์รำงรถไฟ / รถไฟถนนแม่น้ำ
ท่อดัน
หัวขุดเจำะอุโมงค ์แม่แรง
ท่อดัน

ท่อดัน

ท่อดัน

บ่อรับ

บ่อดัน

3.2.3 งานโยธาทางทะเล
่่ ้ำงท่ำเรือและโครงสร ้ำงบนทะเลมีดงั ต่อไปนี ้งำนทีพบเห็นได ้บ่อยในงำนโยธำทำงทะเลทีสร
[งานขุด ลอก] งานตักดิน และทรายออก
จากกน้ แม่ น้ า กน้ ทะเล ฯลฯ เรีย กว่ า งาน่ ้เรือก่อสร ้างทีเรี่ ยกว่า
ขุดลอก เป็ นงานทีใช
่่“เรือขุดลอก” เพือสร
้างเส้นทางทีปลอดภั
ยให เ้ รือ ผ่ า นไปได โ้ ดยไม่ เ กยก น้ ทะเล และเรือบรรทุกทรำย/หินสร า้ งสถานที่ ที่ เรือ สามารถจอดเที ย บที่เรือขุด grab dredgerท่าเรือได ้อย่างปลอดภัย่ าดินและทรายมารวมกันเพือสร
่่ นใหม่ขนมา
[งานถมดิน] งานก่อสร ้างทีน
้างผืนทีดิ
ึ้เรียกว่า งานถมดิน เป็ นงานที่่ กรหรือเรือขนยา้ ยดินและทรายทีถู่ กตักขึนมาในขั้้่ จะถมดิ
่ใช ้เครืองจั
นตอนงานขุ
ดลอกไปยังสถานทีทีน แล้วถมลง

37

่
้ ส
่ าหร ับใช ้งานไปในทะเลเพือสร
้างพืนที่ เรื่ อจอดเทียบเพือขนถ่่้่ าเรือ เรียกว่า ท่าเทียบเรือ งานท่าเทียบ
[งานท่าเทียบเรือ] สถานทีที
ายสินค ้าขึนลงเรื
อทีท่่ องกันไม่ใหด้ นเรือจะเป็ นงานสร ้างกาแพงโดยใช ้ชีทไพล ์เหล็กเพือป้ิ และทรายถล่มลงทะเล และใช ้เสาเข็มสร ้างเสา
่เพือรองร
ับโครงสร ้าง่่ สถานทีที่ ป้่ องกันไม่ใหค้ ลืนเข่ า้ มา
[งานเขือนกั
นคลืน]
่ เ้ รือจอดเทียบ หรือขนถ่ายสินคา้ ขึนลงได
้ในท่าเรือเพือให้่่ งานเขือนกั
่่อย่างปลอดภัยเรียกว่า เขือนกั
นคลืนนคลืนจะ่ ้นทะเลเพือปร
่ดาเนิ นการโดยใส่หนิ ลงไปทีกบั ระดับใหเ้ รียบและวางกล่องคอนกรีตที่เรียกว่าเคซองบนนั้น จากนั้นจะ่ าให ้เกิดความมั่นคง
ใส่ดนิ และทรายเข ้าไปในเคซองเพือท

่่งำนเขือนกั
นคลืน

3.2.4 งานขุดเจาะบ่อ้ นเพือสร
่งำนขุดพืนดิ
้ำงบ่อเรียกว่ำ “งำนขุดเจำะบ่อ” งำนขุดเจำะบ่อมีหลำยประเภท่ บน้าบาดาลขึนมา้่ กร[งานบ่อแหล่งน้ า] งานก่อสร ้างเพือสู
โดยจะขุดเจาะลงไปให ้ถึงทางน้าใต ้ดินโดยใช ้เครืองจั่ ยกว่าเครืองเจาะ
่่ างานขุดเจาะบ่อนั้น นอกจากการตรวจสอบคุณภาพน้าแล้ว การสารวจ
เฉพาะทางทีเรี
ก่อนทีจะท้ โดยรอบที
่่ ้น้าอยู่ ฯลฯ ก็เป็ นสิงส่ าคัญด ้วยผลกระทบต่อพืนที
ใช้ นเรียกว่า “บ่อสารวจ” ตัวอย่างเช่น บ่อสารวจสาหรบั ศึกษา
[งานบ่อสารวจ] บ่อน้าสาหรบั ศึกษาสภาพชันดิ้ น โดยจะตรวจวัดสภาพการทรุดตัวของพืนดิ้ นโดยฝังท่อเหล็กลงไปจนถึงชันดิ้ นแข็ งสภาพการทรุดตัวของพืนดิ่ วนบนของท่อเหล็ก
แล้วคอยสังเกตสภาพทีส่่ บน้าพุร ้อนขึนมา
้[งานบ่อน้ าพุร ้อน] งานก่อสร ้างเพือสู
โดยจะขุดลึกประมาณ 500-1,000 เมตร งานบ่อน้าพุ
่ีร ้อนจาเป็ นต ้องมีใบอนุ ญาตหลายใบ เนื่ องจากแก๊สธรรมชาติทออกมาในระหว่
างการขุดอาจทาให ้เกิดอุบตั ภิ ยั ได ้[งานบ่อความรอ้ นใต้พภ
ิ พ] งานขุดเจาะบ่อเพื่อผลิตไฟฟ้ าจากความร ้อนใตพ้ ิภพ บ่อจะลึกประมาณ 2,000่ ้าร ้อน ไอน้า และสารทีเป็่ นอันตรายไหลออกมา จึงจาเป็ นต ้องอาศัยเทคนิ คขันสู้ งกว่า
เมตร และมีความเป็ นไปได ้ทีน่ ๆงานขุดเจาะบ่ออืน

38

3.2.5 งาน Wellpoint่ี การขุดเจาะลึกกว่าผิวน้าบาดาลในงานก่อสร ้างต่าง ๆ เช่น งานฐานรากอาคาร งานฝังท่อใต ้ดินสาหร ับกรณี ทมี้งานฝังถังบาบัดน้าเสีย ฯลฯ จาเป็ นตอ้ งระบายน้าโดยสูบน้าใตด้ นิ ขึนมา
งาน Wellpoint เป็ นหนึ่ งในวิธกี ่อสร ้าง่้าบาดาลขึนมา
้่ ท่อจ่ายน้าทีเรี่ ยกว่า Wellpoint ฝังลงไปในดินหลายท่อ แล้วเพือระบายน
โดยจะนาท่อสูบน้าซึงมี
้๊ ญญากาศ น้าบาดาลทีสู่ บขึนมาจะถู
้สูบน้าบาดาลขึนมาโดยใช
้ปัมสุ
กระบายผ่านท่อรวบรวม ความลึกใต ้ดินสูงสุด่ กกว่านั้น จะใช ้อีกวิธห่ ยกว่า
ที่สามารถใช ้วิธ ี Wellpoint ได ้ คือประมาณ 10 เมตร สาหรบั น้าบาดาลทีลึี นึ่ งทีเรี
Deep well่ มีน้าแล้ว (เรียกว่า “Dry work”) วิธ ี Wellpoint ยังไดผ
นอกจากจะช่วยใหท้ างานก่อสร ้างไดใ้ นสภาพทีไม่้ ลดี้ า้ นความประหยัด ความมั่นคง ความมี
ในการร กั ษาฐานดิน อ่ อนใหม้ ีความมั่นคง วิธ ีการนี ้มีข อ้ ดีห ลายขอ้ ทังดประสิทธิภาพ ฯลฯถังแยก

ถัง notchท่อร่วม

Wellpoint39

3.2.6 งานปู ผวิ ทาง่ นงานสาคัญเพือความปลอดภั
่งานปูยางมะตอยหรือคอนกรีตบนถนนเรียกว่า “งานปูผิวทาง” ซึงเป็
ยของผูค้ น่ ้ถนน นอกจากนี ้ การปูผิวทางยังช่วยปร ับปรุงภูมิทศ
และรถยนต ์ทีใชั น์อกี ด ้วย หลังจากตรวจวัดหน้างานแล้ว จะมีดาเนิ นงานก่อสร ้างดังต่อไปนี ้้ั ับเกรด] ถนนทีปู่ ผิวทางมีชนหลายชั้ั้่้ ว “ชัน
้[งานชนซ
นอยู่ใต ้ยางมะตอยหรือคอนกรีตทีมองเห็นได ้จากบนพืนผิ้ อยู่ ่ล่างทีสุ่ ดและเป็ นส่วนทีรองร่้่ อหนักขุดลึกลงไปประมาณ
ซับเกรด” เป็ นชันที
ับน้าหนักไว ้ทังหมด
โดยจะใช ้เครืองมื
1 เมตร แล้วถมให ้แน่ นด ้วยทราย้ั ับเบส] ชันที
้ ปู
่ ทบ
้ บเกรดเรียกว่า “ชันซั้ บเบส” หินบด ฯลฯ จะถูกปูทบ้ บเกรดเพือ
่[งานชนซั ด ้านบนชันซัั บนชันซั้ โดยจะบดอัดให ้แน่ นโดยใช ้เครืองมื่ อหนักทีเรี่ ยกว่ารถบด
ทาให ้กลายเป็ น 2 ชัน้ั้ บเบสให ้ได ้ระดับเสมอ
[งานชนรองผิ
วทาง] ปูยางมะตอยบนชันซั

รถปูยำงมะตอย่ กรทีเรี่ ยกว่ารถปูยางมะตอย หลังจากปูปรบั ระดับ
กันโดยใช ้เครืองจั
แล้ว จะใช ้รถบดบดอัดให ้แน่ นอีกครง้ั้ั ว ทาง] ขั้นตอนสุ ด ท า้ ยจะปู ย างมะตอยที่ มี ค วาม[งานช นผิ่ทนทาน กันน้า และลืนยากให้ได ้ระดับเสมอกันแล้วบดอัดให ้แน่ น่ เครืองจั
่
3.2.7 งานดินทีใช้
กร่ กรทางานดินทีอธิ่ บายไวใ้ นขอ้ 3.2.1 เรียกว่า “งานดินทีใช่ ้เครืองจั
่ กร” การควบคุมและใช ้การใช ้เครืองจั่ กรจาเป็ นต ้องผ่านการอบรมทักษะและการอบรมความปลอดภัยตามทีก่ าหนดไว ้งานเครืองจั้ น ฯลฯ จะใช ้เครืองเจาะหิ
่[งานขุดเจาะ] ขุดเจาะโดยใช ้รถตักดินไฮดรอลิก หากมีหนิ ขนาดใหญ่ ชันหิน่ ก ร เช่น รถดัน ดิน[งานดัน บรรทุ ก และขนย้า ยดิน ] การดัน และขนย้า ยดิน และทรายโดยใช เ้ ครืองจั
้(Bulldozer) ฯลฯ เรียกว่า “การดันดิน ” การบรรทุกดินขึนรถดั
มพจ์ ะใช ้รถตักดินลอ้ ยาง (Loader) รถตัก
ดินไฮดรอลิก ฯลฯ40กำรบรรทุก

กำรขุดเจำะ้ ราบ่[งานถมและบดอ ัด] สาหรบั พืนที
จะใช ้รถดันดิน (Bulldozer) ในการถมดินแล้วบดอัดให ้แน่ น ส่วนกาแพง้ ้งกีเอี๋ ยงเข ้ากับรถตักดินไฮดรอลิก และยังใช ้เครืองตบดิ
่กันดินถล่มจะปร ับผิวกาแพงกันดินถล่มโดยติดตังบุ
นสาหร ับบดอัดโดยเฉพาะ ฯลฯ อีกด ้วยกำรถมดิน

3.2.8 งานเสาเข็ม
งานก่อสร ้างฐานรากโดยใช ้เสาเข็ มคอนกรีตหรือท่อเหล็กเพื่อรองรบั อาคารหรือโครงสร ้างต่าง ๆ เรียกว่า งานเสาเข็ ม สาหรบั โครงสร ้างขนาดใหญ่ เช่น อาคารสูง สะพาน ฯลฯ จะมีการ
ดาเนิ นงานตอกเสาเข็ มฐานราก งานตอกเสาเข็ มฐานรากเป็ นวิธกี ่อสร ้าง่้้ นทีอ่่ อนเป็ นส่วนใหญ่ การปัก
ฐานรากสาหร ับโครงสร ้างทีจะสร
้างขึนบนพื
นดิ
่ นดิ
้ นแข็งจะทาให ้สามารถสร ้างโครงสร ้างได ้แม้จะอยู่บน
เสาทรงกลมลงไปทีชั้ นอ่อน เนื่ องจากเป็ นการช่วยเพิมความทนทานของโครงสร่พืนดิ้าง จึงมักใช ้้่ น้าหนักมากในประเทศญีปุ่่ นซึงเป็่ นประเทศทีมี่วิธนี ี ในการสร
้างโครงสร ้างทีมี้ นอ่อนเป็ นจานวนมากและมีภยั พิบต
พืนดิ
ั บ
ิ ่อย เช่น แผ่นดินไหว พายุไตฝ้ ุ่ น
ฯลฯวัสดุเสาเข็ม ได ้แก่ เสาเข็มไม้ เสาเข็มเหล็ก และเสาเข็มคอนกรีต
41งำนเสำเข็ม

โดยส่วนใหญ่แล้ว จะมีวธิ กี อ่ สร ้างอยู่ 2 วิธ ี่่ ตไว ้แล้วจากโรงงานไปยังหน้างานแล้วตอกลงไป โดยมีทง้ั
[วิธเี สาเข็มสาเร็จรู ป] วิธกี อ่ สร ้างทีขนย
้ายเสาเข็มทีผลิ่่วิธตี อกเสาเข็ มโดยใช ้เครืองตอกเสาเข็
มและวิธฝี ังเสาเข็ ม วิธใี ช ้เครืองตอกเสาเข็
มจะทาใหเ้ กิดเสียงรบกวนและ
่่ อสร ้างบางแห่งจึงใช ้วิธฝ
ความสันสะเทื
อนมาก สถานทีก่ี ังเสาเข็ม
[วิธ เี จาะเสาเข็ ม แบบหล่ อในที่] วิธ ีสร ้างเสาเข็ มที่หน้างานก่อสร ้าง โดยจะขุดหลุ มที่จะวางเสาเข็ ม ใส่ กรง่ าจากเหล็กเสริมลงไปในหลุม แล้วสร ้างเสาเข็มโดยเทคอนกรีตสดลงไป
ทรงกระบอกทีท

่ ง
3.2.9 งานบนทีสู่ ดเพลิงไหม้ มีชา่ งทีท่ าหน้าที่รือบ้ า้ นเพือป้่ องกันไม่ให ้ไฟลุกลามไป
ในสมัยโบราณของญีปุ่่ น (สมัยเอโดะ) เมือเกิ่ ยวข่่ ง จึงเรียกว่า “อาชีพเหยียว่ (鳶職)” โดยใช ้ตัวยังบ้านขา้ งเคียง เนื่ องจากเป็ นงานทีเกีอ้ งกับการทางานบนทีสู
่ (鳶)” ซึงเป็่ นนก ในการสร ้างอาคาร จาเป็ นตอ้ งมีการทางานบนทีสู่ ง ซึงเป็่ นหน้าทีส่ าหร ับอาชีพ
คันจิว่า “เหยียว่ ง ตัวอย่างเช่น กรณี ทจะท่ี างานทาสี ฯลฯ ถ้าไม่มีน่ ังร ้าน เราก็ไม่สามารถดาเนิ นงานก่อสร ้างได ้ ช่างที่
ช่างบนทีสู่ ง เรียกว่า “ช่างนั่งร ้าน” นอกจากนี ้ อาชีพช่างบนทีสู่ งยังมีงานประเภทต่าง ๆ ดังต่อไปนี ้สร ้างนั่งร ้านบนทีสู[ช่ า งโครงเหล็ ก บนที่สู ง ] ช่า งที่ใช ้วัส ดุโครงเหล็ กในการ
ทางานประกอบโครงของอาคารสูงหรือคอนโดมิเนี ยม โดยใช ้เครนยกวัสดุโครงเหล็กแล้วขันให ้แน่ นด ้วยโบลต ์[ช่ า งสะพานบนที่สู ง ] ช่า งจะท างานประกอบโครงเหล็ ก่ เสาโครงเหล็ก และทางด่วน
สาหร ับสะพาน เขือน่ งช่ำงโครงเหล็กบนทีสู

่[ช่า งเครืองจัก รหนัก บนที่สู ง ] ช่า งจะท างานขนย้า ยและ้่ กรหรืออุปกรณ์ทหนั่ี กหลายร ้อยตัน
ติดตังเครื
องจั่ ง] ช่างจะทางานไฟฟ้ าบนในที่สูง เช่น งานลากสายส่งไฟฟ้ าบนเสาโครงเหล็ ก งาน[ช่างสายส่งไฟฟ้าบนทีสู
ตรวจสอบและบารุงร ักษาสายส่งไฟฟ้ า ฯลฯ[ช่างนั่งรา้ นในเมือง] ช่างที่ทางานประกอบนั่งร ้านสาหรบั อาคารในเขตเมือง เช่น บ้าน คอนโดมิเนี ยม ฯลฯเรียกว่า “ช่างนั่งร ้านในเมือง”42

3.2.10 งานโครงเหล็ก้ นโครงอาคาร
งานโครงเหล็ กเป็ นงานที่ใช ้โครงเหล็กประกอบขึนเป็
เช่น เสา คาน ฯลฯ เราอาจแบ่งโครงเหล็กตามรูปทรงหน้าตัดออกเป็ นประเภทใหญ่ ๆ ได ้ดังต่อไปนี ้งำนโครงเหล็ก

ประเภทโครงเหล็ก

เหล็กเอชบีม

เหล็กไอบีม

เหล็กฉำก

เหล็กรำงน้ำ

เหล็กกล่อง

เหล็กท่อกลม่ ้วัสดุเหล็กทีมี่ ความหนาต่ากว่า 6สาหร ับการแบ่งประเภทตามความหนา จะแบ่งออกเป็ น “โครงเหล็กเบา” ซึงใช่ ้วัสดุเหล็กทีมี่ ความหนาตังแต่้้มม. และ “โครงเหล็กหนัก” ซึงใช
6 มม. ขึนไป่ าจากโครงเหล็ก ได ้แก่ โครงคายั้ น โครง Rahmen และโครงเหล็กถัก โครงคายั้ น คือ โครงสร ้างโครงเหล็กทีท่ เหล็กคายั้ นไวร้ ะหว่างเสาเพือเสริ
่่ อมโครงเหล็
่ทีใส่มความแข็งแรง โครง Rahmen คือ โครงสร ้างทีเชืกด ้วยกันเอง
ตรงบริเวณรอยต่อของเสาและคานโดยใช ้วิธที เรีี่ ยกว่า “รอยต่อแบบ่ ด เด่ น ด า้ นคุ ณสมบัติต า้ นทานแผ่ น ดินไหวที่ดีเยี่ยมยึด แน่ น ” ซึงจุ้ ภายในอาคารได
่และสามารถเปิ ดพืนที้ โครงเหล็กถักเป็ นโครงสร ้างอุปกรณ์นิรภัย
สาหรับ
งานโครงเหล็ก

่่ ้ในงานหลังคา โดม สะพาน ฯลฯทรงสามเหลียมซึ
งใชงานโครงเหล็ ก มี ท ั้งแบบ “วิ ธ ี ส ร า้ งถอยหลัง ” และ “วิ ธ ี ซ อ้ นแนวนอน” วิธ ีสร ้างถอยหลัง เป็ นวิธปี ระกอบโครงเหล็ กจากดา้ นใน้ ก่่ อสร ้างไปยังดา้ นหน้าโดยใช ้เครนชนิ ดเคลือนที่่ ้ วิธกพืนทีไดี ารวาง้้่ นวิธท่ี ้ในการก่อสร ้างอาคารสูงซ ้อนแนวนอนเป็ นวิธปี ระกอบโครงเหล็กขึนไปที
ละชันโดยใช
้ทาวเวอร ์เครน ซึงเป็
ี ใช

43

3.2.11 งานเหล็กเสริม่ กแม้ว่าจะไม่สามารถมองเห็นไดจ้ ากภายนอก แต่โครงสร ้างทีถู

เหล็กเสริม

หุม้ ไวด้ ว้ ยคอนกรีต เช่น อาคาร สะพาน ฯลฯ ก็ใช ้เหล็กเสริมเป็ นโครง การสร า้ งโครงดัง กล่ า วก็ คื อ งานเหล็ ก เสริม การท างาน้ ยกว่า “การทางานกับเหล็กเสริม” หากเปรียบเทียบกับ
ดังกล่าวนี เรีคนเราแล้ว เหล็ กเสริมจะเป็ น “กระดูก ” และคอนกรีตที่หุม้ เหล็ ก้ โดยจะตัดหรือดัดเหล็ กเสริมที่โรงงาน
เสริมไวก้ ็คือ “กล้ามเนื อ”แปรรูป จากนั้นจึงขนยา้ ยไปยังหน้างานก่อสร ้างแล้วประกอบเขา้
้ดว้ ยกัน ในการก่อสร ้างอาคาร จะสร ้างฐานรากคอนกรีตขึนมา
้่ก่อน โดยด ้านในฐานรากนี จะต้องใช ้เหล็กเสริมด ้วยเสมอ เมือฐาน
รากเสร็จสมบูรณ์ จะดาเนิ นการกับงานโครงสร ้าง เช่น เสา ผนัง้ ฯลฯ ซึงก็่ ใช ้เหล็กเสริมอยู่ด ้านในด ้วยเช่นกันคาน พืน
่้เมืองานเหล็
กเสริมเสร็จสินแล้ว
จะดาเนิ นการในส่วน “งานแบบหล่ อ ” เพื่อสร ้างกรอบส าหร บั เทคอนกรีต รอบเหล็ ก เสริม ผู ท้ ่ีท างานนี ้เรีย กว่ า “ช่า งแบบหล่ อ ” จะเห็ นได ว้ ่ า สิ่งสาคัญในงาน

กำรดัดเหล็กเสริม

เหล็ กเสริม คือ การด าเนิ น งานโดยคอยท างานร่ว มกับ แรงงาน
ทักษะในประเภทงานอื่น ๆ เช่น งานแบบหล่ อ งานข อ้ ต่ อเหล็ กเสริม ฯลฯ3.2.12 งานข้อต่อเหล็กเสริม

งำนเหล็กเสริม

ความยาวมาตรฐานของเหล็กเสริมจะยาวไม่เกิน 12 เมตร หาก้ ยกว่าตอ้ งการเหล็ กเสริมที่ยาวกว่า 12 เมตร จะตอ้ งต่อเหล็ กเสริม 2 เส้นใหเ้ ป็ นเหล็ กเสริมยาว 1 เส้น งานนี เรี่“งานขอ้ ต่อเหล็กเสริม” ความแข็งแรงของรอยต่อระหว่างเหล็กเสริมมีความเกียวข
้องกับความแข็งแรงของอาคาร้ ง งานเชือมข
่่ทังหลั
้อต่อจึงต ้องอาศัยทักษะทางเทคนิ คในระดับสูง วิธเี ชือมข
้อต่อมีหลายวิธดี งั ต่อไปนี ้

44

่
่
[ข้อต่อเชือมแก๊
สแบบใช้แรงกด] ขอ้ ต่อเชือมแก๊
สแบบใช ้แรง่่กดเป็ นวิธเี ชือมต่
อโดยใหค้ วามร ้อนตรงส่วนเชือมต่
อระหว่างเหล็ กเสริม แล้วใช ้แรงกดอัดในทิศทางตามแนวแกน การใหค้ วามร ้อนจะใช ้เปลวไฟจากออกซิเจนกับแก๊สอะเซทิลนี หรือออกซิเจนกับแก๊ส

่ข้อต่อเชือมแก๊
สแบบใช ้แรงกด

่่ี ้กันมากทีสุ่ ดธรรมชาติ ข ้อต่อเชือมแก๊
สแบบใช ้แรงกดเป็ นวิธที ใช่่้ วรอยต่อของเหล็กเสริม
[ข้อต่อแบบเชือม]เป็ นวิธเี ชือมต่
อพืนผิ
่่ นวิธท่ เส้น
โดยใช ้ “การเชือมอาร
์ก” ซึงเป็ี ่ใชี ้สาหรบั เหล็ กเสริมทีมี
ผ่านศูนย ์กลางขนาดใหญ่ เสาคอนกรีตสาเร็จรูป เหล็กเสริมหลักที่
่่ สามารถเชือม
่เป็ นคาน และ “เหล็กเสริมทีประกอบไว
้ล่วงหน้า” ซึงไม่

่ข ้อต่อแบบเชือม

่ด ้วยการเชือมแบบใช
้แรงกด ฯลฯ่[ข้อต่อทางกล] ขอ้ ต่อทางกลเป็ นวิธใี นการเชือมต่
อเหล็กเสริมที่มีลกั ษณะเป็ นเกลียวโดยใช ้วัสดุท่เรีี ยกว่าขอ้
ต่อคัปปลิง้่ี ้กับเหล็ กเสริมเส้นบาง ๆ ส่วนทีเหล็่ กเสริมซ ้อนกัน (ส่วนขอ้ ต่อ) จะถูกทาให ้[ข้อต่อแบบซ ้อนกัน] เป็ นวิธที ใช่้ ่ตัดกันจะเป็ นเส้น เดีย วกันดว้ ยวิธกี ารใดวิธกี ารหนึ่ ง เช่น การเชือมอาร์ก ฯลฯ ส่ ว นที่เหล็ กเสริมของแผ่นพืนที
่้ ยวกันด ้วยคอนกรีต
กลายเป็ นข ้อต่อแบบซ ้อนกัน ซึงจะทาให ้เป็ นเนื อเดีข้อต่อแบบซ ้อนกันข ้อต่อทำงกล

45

่
3.2.13 งานเชือม่่้ั้ นไปโดยใช
้การเชือมเป็
นการเชือมต่
อวัสดุตงแต่
2 ชินขึ้ความ่ร อ้ นและแรงดัน แรงงานทัก ษะที่ท างานเชือมเรีย กอี ก อย่ า งว่ า“ช่างเหล็ก”่่งานเชือมเป็
นการเชือมวัส ดุ เ หล็ ก ที่หน้า งานก่ อ สร ้างต่ า ง ๆ่่ตัวอย่างเช่น การเชือมขอ้ ต่อเหล็กเสริม การเชือมกรงเหล็
กเสริม

่งำนเชือมอำร์ก่ส าหร บั เสาเข็ มในงานเสาเข็ ม การเชือมโครงเหล็ก ที่เป็ นโครง
่่อาคาร การเชือมชี
ทไพล ์ (แผ่นเหล็ก) ในงานโครงสร ้างชัวคราวสาหร ับกันดิน ฯลฯ มีจุดเด่นดา้ นความผนึ กแน่ น่ กว่าการเชือมต่
่่อากาศไม่เข ้า (Airtightness) ทีดีอด ้วยสกรูหรือโบลต ์ และน้าหนักเบา วิธเี ชือมมี
หลายวิธ ี แต่อาจ
่่แบ่งกวา้ ง ๆ ไดเ้ ป็ น 3 ประเภท ไดแ้ ก่ การเชือมแบบหลอมละลาย
การเชือมแบบใช
้แรงกด และการต่อดว้ ยการบัดกรี่่่ ้บ่อยทีสุ่ ด มีทงวิ้ั ธเี ชือมโดยหลอมวั
่่ี าการเชือม่ และวิธ ี[การเชือมแบบหลอมละลาย]เป็ นวิธเี ชือมที
ใชสดุทจะท่่่ ส่วนเทคนิ คการเชือม่ ไดแ้ ก่ การเชือมอาร
่่เชือมโดยหลอมลวดเชื
อมและวั
สดุท่จะที าการเชือม์ก การเชือมแก๊
ส
่
่
้ั
้ และ
การเชือมเลเซอร์ การเชือมล
าแสง ฯลฯ เนื่ องจากมีขนตอนน้อย จึงสามารถปฏิบตั งิ านเสร็จได ้ในเวลาอันสัน
่่ี าการเชือมมี
่สามารถเชือมได
้แม้วสั ดุทจะท
ขนาดใหญ่ แต่ข ้อเสีย คือ คุณภาพจะแตกต่างกันไปตามระดับทักษะของช่าง่่่ อมต่
่[การเชือมแบบใช้
แรงกด] เป็ นวิธเี ชือมที
เชือโดยใช ้ความร ้อนและแรงดันตรงบริเวณรอยต่อระหว่างวัสดุท่ี่ หรือเรียกอีกอย่างว่า “การเชือมในสภาวะของแข็
่่่จะทาการเชือม
ง” เนื่ องจากเป็ นการเชือมต่
อทีจะไม่
หลอมวัสดุท่ี
่่่จะทาการเชือมให
้ละลายจนกลายเป็ นของเหลว วิธเี ชือมแบบใช
้แรงกดมีหลายวิธ ี แต่มกั ใช ้การเชือมแก๊
สแบบใช ้แรง่่กดเมือจะเชื
อมต่อเหล็กเสริมเข ้าด ้วยกันในหน้างานก่อสร ้าง่่ อมต่
่่ อุณหภูมห
่ี[การต่อด้วยการบัดกรี] เป็ นวิธเี ชือมที
เชือโดยหลอมตัวทาละลายทีมีิ ลอมละลายต่ากว่าวัสดุทจะ่ แล้วให ้ทาหน้าทีเป็่ นตัวยึดเกาะ
ทาการเชือม

46

3.2.14 งานแบบหล่อ
้อาคารที่ถูกหุม้ ดว้ ยคอนกรีตนั้นสามารถสร ้างใหเ้ ป็ นรูปร่างขึนมาไดด้ ว้ ยการเทคอนกรีตลงในกรอบ กรอบนี ้เรียกว่า “แบบหล่อ” “งานแบบหล่อ” คือ งานก่อสร ้างใน
้่ าเนิ นการเรียบร ้อยการขึนแบบหล่
อครอบเหล็กเสริมทีด
แล้วในงานเหล็ ก เสริม ผู ท้ ่ีท างานนี ้เรีย กว่ า “ช่า งแบบ่ ้างอาคารโครงสร ้างหล่อ” ในประเทศญีปุ่่ น ช่างฝี มือทีสร้ ้วยการแปรรูปไม้
ไม้เรียกว่า “ช่างไม้” แบบหล่อสร ้างขึนด

งำนแบบหล่อ

เช่นเดียวกับอาคารโครงสร ้างไม้ ดังนั้นจึงใช ้คาว่า “ช่างไม้”้ นจานวนมากจากดา้ นใน หากแบบหล่อทนต่อแรงกด
คอนกรีตจะถูกเทลงในแบบหล่อ จึงมีแรงกดอัดเกิดขึนเป็้ ได ้ ก็จะแตกเสียหายจนคอนกรีตไหลออกมา จึงจาเป็ นต ้องเสริมความแข็งแรงโดยพยุงแบบหล่อไว้ให ้ดีจาก
อัดนี ไม่่ องกันปัญหาดังกล่าว โดยจะใช ้ท่อเหล็กในการเสริมความแข็ งแรง การเสริมความแข็งแรงใหแ้ บบภายนอกเพือป้้ น”หล่อโดยใช ้ท่อเหล็ก เรียกว่า “งานคายั
้่ออาคารเสร็จสมบูรณ์ แต่ก็เป็ นงานสาคัญทีจะท่ าใหอ้ าคารเป็ นรูปเป็ นร่าง การแม้ว่าแบบหล่อจะถูกรือออกเมืสร ้างแบบหล่ อให เ้ ข า้ กับ รู ป ร่า งที่ซับ ซ ้อนของ
อาคารอย่ า งแม่ น ย าจ าเป็ นต อ้ งใช ้เทคนิ ค การ้ ง นอกจากนี ้ ในการสร ้างแบบหล่อ
แปรรูปขันสู
แบบแปลน
แบบหล่อยัง จ าเป็ นต อ้ งมี ค วามสามารถในการอ่ า นแบบ่ ยกว่า “แบบแปลนแบบหล่อ” อีกด ้วยแปลนทีเรี

้่หลังจากเทคอนกรีตแล้ว แบบหล่อจะหมดความจาเป็ น งานรือแบบหล่
อออกหลังจากทีตรวจสอบยื
นยันความ่ าหนดก็เป็ นงานของช่างแบบหล่อเช่นกัน ในการก่อสร ้างตึกและคอนโดมิเนี ยม แบบหล่อที่รือถอน
้แข็งแรงตามทีก้ บชันด้ ้านบน
ออกมาจะถูกนากลับมาใช ้ซากั

47

3.2.15 งานปั๊มส่งคอนกรีต
เมื่ อแบบหล่ อ เสร็ จ สมบู ร ณ์แ ล้ว เราจะเทคอนกรีต ลงไปรถปั๊มคอนกรีต

(เรียกว่า “การเทคอนกรีต ”) ในอดีตจะเป็ น “งานดิน” ที่หน้าที่ส ร า้ ง ค อ น ก รี ต ที่ ห น้ า ง า นโ ด ย ผ ส ม ซี เ ม น ต ก์ ั บ อ ะ ก รี เ กต
(Aggregate) เข า้ ด ว้ ยกัน ขนย า้ ยซีเ มนต ด์ ว้ ยรถเข็ น มื อ ที่่้ ้ไม้คน
เรียกว่า “รถเข็นล้อเดียว”นาเทลงในแบบหล่อ พร ้อมทังใช
เพื่อน าฟองอากาศในคอนกรีตออกไป ปั จ จุบ นั คอนกรีตไดร้ บัการควบคุมคุณภาพที่โรงงาน (เรีย กว่ า “คอนกรีต ผสมเสร็จ ”่รถเข็นล ้อเดียว
(รถเข็นปูน)หรือ “คอนกรีตสด”) จะถูกขนส่งไปยังหน้างานก่อสร ้างโดยใช ้รถโม่ปูน (รถคอนกรีตสด) จากนั้นจึงขนยา้ ยไปยังรถปั๊ม คอนกรีต
สดจะถูกส่งลงในแบบหล่อดว้ ยปั๊มคอนกรีตโดยใช ้แรงดันไฮดรอ่ ยกว่า “การปัมส่๊ งคอนกรีต”ลิกหรือทางกล ซึงเรี
ในระหว่ า งการเทคอนกรีต อากาศจะถู ก กักไว จ้ นเกิด เป็ น่ ่นฟองอากาศภายในคอนกรีต ดัง นั้ นในการป้ องกันไม่ ใหค้ วามแข็ ง แรงของคอนกรีตลดลง จึง มีการใช ้เครืองสั่ งแรงสั่นไปยังคอนกรีตใหท้ ่วทุ่่ จาเป็ นออกไป งานนี ้(Vibrator) เพือส่ั กมุมของแบบหล่อ ซึงจะช่
วยขจัดอากาศทีไม่
่เรียกว่า “การบดอัด” คอนกรีตสดจะแข็งตัวเมือเวลาผ่
านไป ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องทางานอย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น่ าคัญ ซึงในที
่การทางานเป็ นทีมจึงเป็ นสิงส
มจะมี 3 คน ไดแ้ ก่๊่“ผูค้ วบคุม” ปัมคอนกรี
ต “คนงานปลายท่อ” ซึงจะควบคุ
มปลายสายท่อเพื่อปั๊มส่งคอนกรีต และ “คนงานงานดิน” ที่จะทางาน
บดอัดงำนเทคอนกรีต

48

3.2.16 งานทาสี่ น้ ซึง่
งานทาสีเป็ นงานปกป้ องหลังคาและผนังของอาคาร เพิ่มความทนทาน และทาใหร้ ูปลักษณ์สวยงามยิงขึ่ เป็ นอย่างดี เนื่ องจากต ้องการใช ้แยกสีกน้ วทีจะท่ าสีจาเป็ นต ้องมีความรู ้เรืองสีั ไปตามพืนผิ้ วมีวธิ กการทาสีลงบนพืนผิี ารดังต่อไปนี ้่ อทีเรี่ ยกว่า “แปรงทา” เราจะใช ้แยกแปรงทาตาม
[การทาสีดว้ ยแปรงทา] เป็ นวิธที าสีด ้วยการทาโดยใช ้เครืองมื้ ที่ จะทาสี่พืนที้ เป็ นวิธ ีท าสีท่ีใช ้แปรงลู กกลิง้ เหมาะ
[การทาสีด ว้ ยลู กกลิง]กำรทำสีผนังภำยนอกด ้วยลูกกลิง้้ ว ขนาดใหญ่ เช่น ผนั ง ภายนอก ฯลฯสาหร บั การทาสีบ นพืนผิ้ วขนาดใหญ่ได ้อย่างมีประสิทธิภาพ
เนื่ องจากสามารถทาบนพืนผิ
่ส่ ว นเรืองการจบผิวให ส้ วยงามนั้ น การทาสีด ว้ ยแปรงทาจะให ้่ กว่า
ผลงานทีดี
่[การท าสีด ว้ ยเครืองพ่น สีแ รงอ ดั อากาศ] เป็ นวิธ ีท าให ส้ ี้ วทีจะท่ าสี โดยจะผสมอากาศที่
แตกเป็ นละอองแล้วพ่นลงบนพืนผิ่ ดอากาศเขา้ กับของเหลว แล้วฉี ดพ่นดว้ ยปื นถูกอัดดว้ ยเครืองอั
สเปรย ์แรงอัดอากาศ่ นสีกำรทำสีด ้วยเครืองพ่
แรงอัดอำกำศ

3.2.17 งานจัดสวน
ในอดีตประเทศญีปุ่่ นจะเรียกการเพลิดเพลินกับการจาลองทิวทัศน์ธรรมชาติในสวนว่า “การสร ้างสวน” ส่วนการสร ้างภูมิทศั น์โดยใช ้ตน้ ไม้ พืช หิน ฯลฯ หลากหลายแบบจะเรียกว่า “การจัดสวน” นอกจากความรู ้ดา้ นการ่้ งจาเป็ นตอ้ งมีก่อสร ้างแล้ว การจัดสวนยังจาเป็ นตอ้ งมีความรู ้เกียวกั
บคุณลักษณะของตน้ ไม้และพืชดว้ ย อีกทังยั
สัมผัสเชิงสุนทรีย ์ เช่น สมดุลในการจัดวางต ้นไม้และหิน ฯลฯ งานจัดสวนมีงานต่าง ๆ ดังต่อไปนี ้[งานปลูก] งำนปลูกต ้นไม้และพืชภำยในบริเวณรอบอำคำร (เรียกว่ำ “โครงสร ้ำงภำยนอก”)้ สี่ เขียวทีดาดฟ่้ สี่ เขียว
[งานสร ้างพืนที
้ า] งำนปร ับดำดฟ้ ำหรือผิวผนังของอำคำรให ้เป็ นพืนที
[งานสนาม] งำนสร ้ำงสวนสนำมหญ ้ำ สนำมกีฬำ ฯลฯ่[งานอาคารสถานทีในสวนสาธารณะ]นอกจากงานสร ้างแปลงดอกไมใ้ นสวนสาธารณะแลว้ ยังมีงาน
49

ก่อสร ้างจุดพักผ่อน น้าพุ ทางเดินเล่น ฯลฯ้ สี่ เขียว] กำรปร ับปรุงดิน ติดตังเสำรองร
้[งานปร ับปรุงพืนทีับต ้นไม้ และปลูกต ้นไม้ สนำมหญ ้ำ ดอกไม้ ฯลฯ่กำรตัดแต่งกิงสนด
ำกำรปูหญ้ำ

3.2.18 งานฉาบ
งานทาวัสดุจบผิวประเภทต่าง ๆ หลังจากอาคารสร ้างเสร็จ

เกรียงสำหรับมุมภำยใน
และมุมภำยนอก่ อทีเรี่ ยกว่า “เกรียง” เรียกว่า “งานฉาบ” ซึง่แล้วโดยใช ้เครืองมื่ อทีใช่ ้จะแตกต่างกัน นอกจากนี ้คล้ายกับงานทาสี แต่เครืองมื่ การใช ้คาศัพท ์พิเศษเป็ นจานวนมากมา
ยังเป็ นประเภทงานทีมี้ สมัยก่อน
ตังแต่่ี ้ ไดแ้ ก่ ดินเหนี ยวฉาบผนัง มอร ์ตาร ์ ชิกกุย ปูนปลาสเตอร ์ เส้นใย ฯลฯ โดยเฉพาะดินเหนี ยวฉาบผนัง
วัสดุทใช่ี ้ในญีปุ่่ นมาตังแต่้ สมัยโบราณ งานฉาบเป็ นงานทีด่ าเนิ นการกับผนังภายนอกและภายใน
และชิกกุยนั้นเป็ นวัสดุทใช
่้ งเพือให่ ้ได ้งานจบผิวทีเสร็่ จอาคาร ผลงานทีปรากฏให
้เห็นจึงมีความสาคัญเป็ นพิเศษ ดังนั้นจึงตอ้ งใช ้เทคนิ คขันสู
สวยงาม ในช่ ว งไม่ ก่ี ปี ที่ ผ่ า นมา อาชีพ นี ้ ได ร้ บั ความสนใจ
เนื่ องจากเป็ นอาชีพที่มีความเป็ นศิลปะที่มีการใช ้แยกวิธ ีจ บผิว้ ว อีกทังเริ้ มมี่ การนา “งานพ่น” ด ้วยเครืองจั่ กรมา
ต่าง ๆ บนพืนผิ
ดาเนิ นการแทนงานฉาบแบบเดิมด ้วย นอกจากนี ้ ยังมีงานจบผิว่ ยกว่า “ขัดผิว” และ “กรวดล้าง-ทรายล้าง” ซึงจะเผยให่ทีเรีเ้ ห็น้ ววัสดุโครงสร ้างอยู่บนพืนผิ

50ตัวอย่ำงผนังชิกกุย่ ดพืนผิ้ วทีเป็่ นวัสดุหน
[งานขัดผิว] งานจบผิวทีจะขัิ ให ้เรียบเนี ยนเป็ นมันเงา[งานกรวดล้า ง-ทรายล้า ง] วิธ ีจ บผิว ที่เผยให เ้ ห็ น หิน กอ้ นเล็ ก ๆ ที่้ ว โดยจะผสมกรวดเขา้ กับซีเมนต ์ ปูนขาว
เรียกว่า “กรวด” อยู่บนพืนผิ่ ท้ วที่จะทางานฯลฯ แล้วคลุกเคล้าใหข้ น้ จากนั้นจะนาไปเกลียให้ ่วพืั นผิ่ ่บนพืนผิ้ วออก
แล้วใช ้แปรงทาสีหรือแปรงล้างมอร ์ตาร ์ทีอยู

ตัวอย่ำงกรวดล้ำงทรำยล ้ำง

3.2.19 งานช่างไม้อาคาร
้้ สมัยโบราณ เช่น วัด ศาลเจ ้า บ้านเรือน
ในประเทศญีปุ่่ น อาคารโครงสร ้างไม้จานวนมากถูกสร ้างขึนมาตั
งแต่ฯลฯ การสร ้างอาคารโครงสร ้างไม้เหล่านี ้เป็ นงานของ “ช่างไม้อาคาร” การก่อสร ้างบ้านมักรบั เหมาโดยบริษ ัท่ขนาดเล็ ก ที่เรีย กว่ า “บริษ ัท ก่อ สร ้างรายย่ อ ย” ซึงจะวิธกี อ่ สร ้ำงแบบ
โครงคร่ำวแบบเดิม้ การออกแบบไปจนกระทั่งการแปร
ทางานทุกอย่างตังแต่
รูปไม้ การก่อสร ้าง การควบคุมการก่อสร ้าง ฯลฯ ความ่่จ าเป็ นจะแตกต่างกันไปตามประเภทของ
เชียวชาญที
อาคาร งานที่ ใช ค้ าว่ า “ช่า งไม้” มี เ ป็ นจ านวนมาก
ดังต่อไปนี ้่ี่ ด และเรียกอีกอย่างว่า “ช่างไม้สร ้างบ้าน” เวลาพูดว่า “ช่างไม้” ซึง่[ช่างไม้ในเมือง] ประเภทช่างไม้ทพบบ่
อยทีสุ่ี างานสร ้างบ ้านโครงสร ้างไม้ คนญีปุ่่ นส่วนใหญ่จะนึ กถึงช่างไม้ในเมืองเป็ นช่างไม้ทท่ าหน้าทีตกแต่่่้ั อ้ งแบบญีปุ่่ น ฯลฯ หลังจาก
[ช่างไม้ภายใน] ช่างทีท
งภายใน เช่น ประตู บานเลือนโชจิ
ประตูกนห
ก่อสร ้างอาคาร (ทาโครงสร ้างอาคาร) เสร็จแล้ว่ี ้างและซ่อมแซมวัด ศาลเจ ้า ฯลฯ ซึงจ่ าเป็ นตอ้ งมีเทคนิ คขันสู้ ง เช่น ความรู ้เรืองไม้
่[ช่างไม้สร ้างวัด] ช่างไม้ทสร
่่วิธเี ชือมต่
อไม้ ฯลฯ ในการสร ้างอาคารทีทนลมและฝนได
้หลายร ้อยปี
[ช่างแบบหล่อ] → ดู 3.2.14

51

3.2.20 งานหลังคา่ ยกว่า “กระเบืองหลั้้บา้ นญีปุ่่ นมักใช ้วัสดุมุงหลังคาทีเรี
งคา” การทาหลังคาด ้วยกระเบืองหลั
งคาเรียกว่า “การมุง้้้ ปและเผาในเตาเผา วัสดุมุงหลังคา ได ้แก่ แผ่นเมทัล
กระเบืองหลั
งคา” กระเบืองหลั
งคาทาจากดินเหนี ยวโดยจะขึนรู
่ชีท และวัสดุอนื่ ๆ ไม่ว่าจะใช ้วัสดุใดก็ตาม จาเป็ นต ้องอาศัยความรู ้และเทคนิ คการก่อสร ้างเกียวกั
บงานป้ องกันฝน้ ลาดเอี่่ ้ไม่ใหซ้ มึ เขา้ มา (เรียกว่า “การกันฝน”) นอกจากนี ้ ยังเป็ นการทางานบนพืนทียง จึงตอ้ งสร ้างนั่งร ้านทีใช
งานง่ า ย และต อ้ งปฏิบ ตั ิตวั ตามหลักความปลอดภัย เพื่อป้ องกันการร่ว งหล่ น นอกจากการมุ ง หลังคาแล้ว งาน้ ้วยหลังคายังรวมถึงงานต่อไปนี ด่่ อยู่เดิมออก และมุงวัสดุมุงหลังคำใหม่
[งานเปลียนหลั
งคา] งำนนำวัสดุมุงหลังคำและแผ่นกันซึมทีมี่ อยู่เดิมด ้วย[งานมุงซ ้อนหลังคา] งานมุงหลังคาบนหลังคาทีมี
วัสดุมุงหลังคาใหม่่ี ยกว่า “ชิกกุย” เพือปกป้
่[งานซ่อมแซมชิกกุย] ใช ้วัสดุทเรีอง้ส่ ว นที่เปิ ดโล่ ง ของดิน ที่ใช ้มุ ง กระเบืองหลัง คา ฯลฯ เมื่อชิกกุ ย่ั มแตกหักหรือพังเนื่ องจากพายุไตฝ้ ุ่ นหรือฝนตกหนัก ฝนจะรวซึ
และสร ้างความเสีย หายให ก้ บั อาคารได ้ จึง จ าเป็ นต อ้ งท างานซ่อมแซมชิกกุยเป็ นระยะ
่้ าฝน] งำนเปลียนรำงน
่้ำฝนทีช่ ำรุดใหม่
[งานเปลียนรางน
[งานท าสี ห ลัง คา] งานท าสี ห ลัง คา ซึ่งจะด าเนิ นการเมื่ อ่ อยู่เดิมหมดไป
คุณสมบัตใิ นการกันซึมของวัสดุมุงหลังคาทีมี

52งำนซ่อมแซมชิกกุย

รำงน้ำฝนทีจ่ ำเป็ นต ้องซ่อมแซม

3.2.21 งานแผ่นโลหะก่อสร ้าง่งานแปรรูปแผ่นเมทัลชีทเพือสร
้างผลิตภัณฑ ์โลหะทีจ่ าเป็ น้ ้ากับอาคาร เรียกว่า “งานแผ่นโลหะ
สาหรบั อาคารแล้วติดตังเข
ก่อสร ้าง” ส่วนใหญ่แล้ว จะใช ้แผ่นเมทัลชีทเป็ นแผ่นโลหะบาง
กำรดัด่ ้แผ่น
โดยจะแปรรูปต่าง ๆ เช่น ตัด ดัด บิด ประกบ ฯลฯ งานทีใช
โลหะก่อสร ้างมีดงั ต่อไปนี ้[งานหลัง คา] การติ ด ตั้งหลัง คาบนอาคารเรีย กว่ า “มุ ง้หลังคา” วัสดุมุงหลังคามีหลายประเภท เช่น “กระเบืองหลั
งคา”่ ำจำกโลหะ
หลังคำทีทฯลฯ แต่งานมุงหลังคาที่ใช ้แผ่นเมทัลชีทถือเป็ นงานแผ่นโลหะ้ งจาเป็ นตอ้ งระบายน้าฝนอย่างเป็ นระบบ
ก่อสร ้าง นอกจากนี ยั่ องกันอาคารจากน้าฝนทีตกลงมาจากหลั
่่ ยกว่า
เพือป้งคา ซึงเรี
้“การกันฝน” การแปรรูปและติดตังโลหะทีจ่ าเป็ นในการกันฝนก็เป็ นงานแผ่นโลหะก่อสร ้างด ้วย่ ทงท่้ั อดักท ์ระบายควันทีน่ าควัน
[งานท่อดักท ์] ท่อส่งอากาศเรียกว่าท่อดักท ์ ท่อดักท ์เรียกอีกอย่างว่าท่อลม ซึงมี
ออกสู่ภายนอกในกรณี เกิดเพลิงไหม้ ท่อดักท ์ปรบั อากาศที่นา
์อากาศเย็ น อากาศร ้อน และอากาศบริสุ ท ธิภายนอกเขา้ สู่
ภายในอาคาร และท่ อดักท ร์ ะบายอากาศที่น าความร ้อนและ่ เกิ่ ดขึนในห
้่กลินทีอ้ งเครืองกลหอ้ งไฟฟ้ า หอ้ งสุขา ฯลฯ ออกสู่
ภายนอก ในงานท่อดักท ์นั้น เราจะทางานแปรรูปแผ่นเมทัลชีท
้ให ้เหมาะสมกับตาแหน่ งการติดตังแล้วด
าเนิ นการติดตัง้

ท่อดักท ์ระบำยอำกำศ่ ่ นไฟ
สำหรับเครืองปั

[งานผนังภายนอก] จะดำเนิ นกำรก่อสร ้ำงผนังภำยนอกของอำคำรโดยใช ้วัสดุผนังต่ำง ๆ เช่น แผ่นผนัง Sidingแผ่นผนังลูกฟูก ฯลฯ่่ ้ในสถานทีต่่ าง ๆ ก็เป็ นงานแผ่น[ป้ าย/ประกับยึด] การทางานและการก่อสร ้างเกียวกับป้ ายหรือประกับยึดทีใช
่โลหะก่ อ สร ้างด ว้ ย ประกับ ยึด ที่ใช ้ในบริเ วณที่มองเห็ นได ้ นอกจากเรืองความแม่น ย าในการท างานแล้ว ยังจาเป็ นต ้องสวยงามอีกด ้วย53

้
3.2.22 งานปู กระเบือง
้้ ยกว่า “งานปูกระเบือง”้ การจบผิวของอาคารด ้วยกระเบืองจะท
้งานปูกระเบืองบนผนั
งหรือพืนเรีาให ้อาคารแลดู
้้ งมีหน้าทีช่่ วยปกป้ องอาคารและเพิมความทนทานอี
่้ ร่่ วงหล่นลงมาจาก
สวยงาม อีกทังกระเบื
องยักดว้ ย กระเบืองที
อาคารอาจเป็ นอันตรายถึงชีวติ ได ้ ดังนั้นนอกจากการจบผิวให ้ให ้สวยงามแล้ว ยังจาเป็ นต ้องมีความรู ้และเทคนิ คใน่ ให ้กระเบืองร่้ อนร่วงหล่นลงมา
การทางานเพือไม่
้่ กเกียวข
่งานปูกระเบืองเป็
นงานทีมัอ้ งกับประเภทงาน้ ปกรณ์ท่ฝั
อื่นเป็ นส่ ว นใหญ่ ส่ ว นที่มีการติดตังอุี งระบบ้ ออุปกรณ์ไฟฟ้ าจะเกียวข
่น้าดีและน้าทิงหรื
้องกับงานท่อ
และงานไฟฟ้ า ตัว อย่ า งเช่ น งานท่ อ จะไม่ ส ามารถ
้ด าเนิ น การได ้ หากปู กระเบืองโดยไม่ค านึ ง ถึง ทางออก

้งำนกระเบือง

ของท่อ ส่วนบริเวณรอบช่องเปิ ดต่าง ๆ ยังตอ้ งคานึ งถึง่“รอยต่อ” กับวงกบและบานกรอบ ฯลฯ (การจัดการกับส่วนทีโครงสร
้างต่างประเภทมาบรรจบกัน) อีกด ้วย

3.2.23 งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน
งำนตกแต่งภำยในอำคำรเรียกว่ำ “งำนก่อสร ้ำงตกแต่งภำยใน”งำนก่อสร ้ำงตกแต่งภำยในมีหลำยประเภทดังต่อไปนี ้[งานโครงคร่า วเหล็ ก ] งานก่ อ สร ้างที่ใช ้วัส ดุ ท่ีเรีย กว่ า LGS(Light Gauge Steel หรือ Light Gauge Stud) ในการก่อสร ้าง้ ยกอีกอย่างว่า “งานโครงผนังและเพดาน งานสร ้างโครงเหล่านี เรี้ั เรียก LGS ว่า “โครงคร่าวผนังแนวตัง”้เพดานเบา” บางครงก็

54งำนโครงคร่ำวเหล็ก

[การปิ ดแผ่ น บอร ด์ ] งานปิ ดแผ่ น ยิ ป ซั่มบอร ด์ (บอร ด์ปลาสเตอร ์) บนโครงคร่าวเหล็ก โดยจะโป๊ วรอยต่อของแผ่นยิป้ ่ อไม่ ใ ห ส้ ัง เกตเห็ น รอยต่ อ ของซั่มบอร ์ดให เ้ รีย บด ว้ ยพุ ต ตี เพื่่ ดวอลเปเปอร ์ทับบนแผ่นยิปซัมบอร
่แผ่นยิปซัมบอร
์ดเมือปิ
์ด้ นบอร ์ดกำรติดตังแผ่่ นวัสดุจบผิวลง
[การปิ ดวอลเปเปอร ์] งานปิ ดวอลเปเปอร ์ทีเป็่ นแผ่นยิปซัมบอร
่บนแผ่นโครงทีเป็
์ด[การพ่นสีจบผิว] งำนจบผิวโดยใช ้สีแทนวอลเปเปอร ์้ งำนปูกระเบือง้ พรม เสือทำทำมิ
่้[การจบผิวพืน]ฯลฯ บนพืน้ ง ทางานติดตังผ้้ า ม่า นการแสดง (ผ้าม่าน
[งานผ้าม่าน] งานตัดเย็ บผ้าเพื่อท าผ้าม่ านและติดตัง้ นอกจากนี ยั่ ้บนเวที ฯลฯ อีกด ้วยขนาดใหญ่) ทีใช้ (กระเบืองยาง)]้[การจบผิวพืน
งำนปร ับแต่งวัสดุให ้เข ้ำกับรูปทรงของผนัง

้้กำรจบผิวกระเบืองยำงบนพื
น

3.2.24 งานจบผิวตกแต่ง่ บายไว ใ้ นขอ้ยกเวน้ งานโครงคร่าวเหล็กและการปิ ดแผ่นบอร ์ดแล้ว งานก่อสร ้างตกแต่งภายในของอาคารทีอธิ
่้ มีวธิ จี บ
3.2.23 จะเรียกว่า “งานจบผิวตกแต่ง” โดยส่วนใหญ่จะดาเนิ นงานก่อสร ้างเพือจบผิ
วผนัง เพดาน และพืน่ี ้ผิวหลายวิธขี นอยูึ้่กบั วัสดุทใช
่่[การจบผิวผนัง (วอลเปเปอร ์)] การปิ ดวอลเปเปอร ์บนแผ่นยิปซัมบอร์ด โดยจะอุดรอยต่อของแผ่นยิปซัมบอร
์ด้ ้เรียบเพือไม่่ ทาให ้เกิดผิวขรุขระเวลาปิ ดวอลเปเปอร ์ด ้วยพุตตีให

55

กำรจบผิวด ้วยวอลเปเปอร ์บนผนัง่ ้องแหงนหน้าขึนด้ ้านบน และจาเป็ นต ้องมีเทคนิ คในการคลี่
[การจบผิวเพดาน (วอลเปเปอร ์)] เป็ นงานทีต
วอลเปเปอร ์โดยไม่ทาให้งอ

งำนจบผิวด ้วยวอลเปเปอร ์บนเพดำน

3.2.25 งานประตู -หน้าต่าง
้้ั ้องแบบญีปุ่่ น บานเลือนโชจิ
่อาคารจะมีชอ่ งเปิ ดเป็ นจานวนมาก การติดตังประตู
หน้าต่าง ประตูกนหฯลฯ เข ้าที่้ งกล่าว เรียกว่า “ประตู-หน้าต่าง” ประตู-หน้าต่างมีทงที้ั ผลิ่ ตดว้ ยไม้,ช่องเปิ ดเหล่านี ้ รวมถึงกรอบในการติดตังดั
อะลูมิเนี ยม เช่น วงกบและบานกรอบ, เรซิน, เหล็ ก,้ ่สเตนเลส ฯลฯ “งานประตู-หน้าต่าง” เป็ นงานติดตังที่ ดตังประตู
้่ ตจากโรงงาน
หน้างานเพือติ
-หน้าต่างทีผลิ
้งานประตู-หน้าต่างยังรวมถึงงานติดตังประตูมว้ นและ
้งานติดตังประตู
อตั โนมัตดิ ้วยงำนประตูหน้ำต่ำง

56

3.2.26 งานวงกบและบานกรอบ
้สาหรับงานประตู -หน้าต่างนั้น งานที่ติดตังประตู
-หน้าต่างที่ทาจากเหล็ กจะเรียกว่า “งานวงกบและบาน่ ดกับหน้าต่างแล ้ว ยังรวมถึงงานติดตังประตู้่ ากรอบ" นอกจากวงกบและบานกรอบอะลูมเิ นี ยมทีติ
-หน้าต่างทีท
จากโลหะอีกด ้วย เช่น ประตูหอ้ งน้า ประตูมงุ ้ ลวด ผนังกระจก ฯลฯ่ในงานซ่อมแซมคอนโดมิเนี ยมนั้น จะมีการเปลียนวงกบและบานกรอบอะลู
มิเนี ยมเป็ นจานวนมาก หากจะ
่เปลียนกรอบวงกบและบานกรอบพร
้อมกันไปดว้ ย จะตอ้ งทางานก่อสร ้างต่าง ๆ อีก เช่น ช่างไม ้ ฉาบ ทาสี่้ าใช ้จ่ายและเวลา ซึงมี่ วธิ คฯลฯ ซึงจะเสี
ยทังค่ี วบคุมค่าใช ้จ่ายและเวลาดังกล่าว คือ “วิธปี ิ ดทับ” วิธปี ิ ดทับจะ
้ทาการติดกรอบใหม่ทบั ลงไปแล ้วติดตังวงกบและบานกรอบโดยไม่
รอกรอบเดิ
ื้มออก

3.2.27 งานฉนวนกันความร ้อนยู รเี ทนชนิ ดพ่นโพลียูรเี ทนโฟมชนิ ดแข็ งมีคุณสมบัติเป็ นฉนวนกันความร ้อนจึงถูกใช ้เป็ นฉนวนกันความร ้อนสาหรบั อาคาร่ การพ่น
“งานฉนวนกันความร ้อนยูรเี ทนชนิ ดพ่น” เป็ นงานทีมี
น้ายาสาหรบั งานฉนวนกันความร ้อนยูรเี ทนชนิ ดพ่น ลงบน่โครงสร ้างอาคาร ฯลฯ โดยตรงโดยใช ้เครืองพ่
นเฉพาะทาง
เพื่อสร ้างโพลียูร เี ทนโฟมชนิ ดแข็ ง ที่หน้างาน วิธ ีนี ้สามารถ
้สร ้างชันฉนวนกั
นความร ้อนได ้โดยไม่มชี อ่ งว่าง
“น้ายาสาหรบั งานฉนวนกันความร ้อนยูรเี ทนชนิ ดพ่น” มีงำนฉนวนกันควำมร ้อนยูรเี ทนชนิดพ่นส่ ว นประกอบ 2 อย่ า ง คื อ สารประกอบโพลี อ อลและ
่สารประกอบโพลีไอโซไซยาเนต ซึงสารประกอบโพลี
ออลจะมี่ ม เช่น ตัวเร่งปฏิกิรยิ า สารฟู สารเพิมความ
่ส่วนผสมเพิมเติ
คงตัวของโฟม ฯลฯ้ ่พ่น เป็ นคอนกรีตที่เปื ้ อนฝุ่ นหรือน้ ามัน จะเป็ นหากพืนที้ วทีพ่่ นงำนแล ้วพืนผิสาเหตุใหแ้ รงยึดเกาะจะลดลงและหลุดร่อน จึงจาเป็ นตอ้ งทา้ วทีพ่่ นให ้สะอาดหมดจด
ความสะอาดพืนผิ
ก่อนการพ่ น จะตรวจสอบยืน ยัน ความหนาแน่ น ของโฟมโดยทดสอบฉี ดลงบนกระดานสี่เหลี่ยมจัตุรสั ที่ยาว
57่ ดความหนายูรเี ทนทุก
ประมาณดา้ นละ 450 มม. ในระหว่างการพ่น จะตรวจสอบยืนยันความหนาโดยใช ้เครืองวั
ระยะห่าง 4-5 เมตร3.2.28 งานกันซึม่ าเพือป้่ องกันไม่ใหน
งานทีท้ ้าฝนหรือหิมะเขา้ มาภายในอาคารเรียกว่า “งานกันซึม” งานกันซึมอาจแบ่งกวา้ ง ๆ่ี ้ได ้เป็ น 5 ประเภท
ตามวัสดุทใช่ นของเหลวลงบนพืนผิ้ วการทางาน จึงสามารถกัน
[งานกันซึมยู รเี ทน] วิธกี ารกันซึมด ้วยการทาวัสดุกนั ซึมทีเป็
ซึมในบริเวณที่มีรูป ร่า งซับ ซ ้อนได ้ นอกจากการกัน ซึมที่ระเบีย ง ดาดฟ้ า ฯลฯ แล้ว ยัง เหมาะสาหร บั ซ่อมแซม่ ั มอีกด ้วยบริเวณทีร่ วซึ[งานกันซึมด้วย FRP] วิธกี นั ซึมโดยปูแผ่นพลาสติกเสริมใยแก ้วแล้วทาเรซินโพลีเอสเตอร ์ทับอีกที มีจุดเด่นที่
ความทนทานและแห ้งเร็ว
[งานกันซึมชนิ ดแผ่น] วิธกี นั ซึมโดยติดแผ่นยางสังเคราะห ์หรือแผ่นเรซินสังเคราะห ์ดว้ ยกาว สามารถทางาน้ ขนาดใหญ่
่กับพืนทีได ้เสร็จภายในคราวเดียว
[งานกันซึมชนิ ดแผ่นแอสฟั ลต ์] วิธกี นั ซึมโดยนาแผ่นผ้าใย
้้ หากต อ้ งการเพิ่มสัง เคราะห ์ที่แช่แอสฟั ลต ์มาปูบ นชันรองพืน้้ บแผ่นแอสฟั ลต ์ ให ้คุณสมบัติการยึดเกาะระหว่างชันรองพื
นกั
้
้ อน
ทาน้ายาประสานไพรเมอร ์สาหร ับแอสฟัลต ์ลงบนชันรองพื
นก่กำรกันซึมชนิ ดแผ่นยำงมะตอย

จึงค่อยปูแผ่น
[งานซีลกันซึม] วิธกี นั ซึมตรงช่องว่างระหว่างบริเวณรอยต่อ
ของวัสดุ โดยจะทาน้ายาประสานไพรเมอร ์ตรงบริเวณช่องว่าง
จากนั้นจึงปิ ดให ้เต็มด ้วยซีลแลนต ์งำนซีลกันซึม

58

3.2.29 งานหิน้ า้ กับบริเวณทีจะก่่ อสร ้างเรียกว่า “งานหิน” ผูทงานแปรรูปวัสดุหนิ ที่ไดจ้ ากแหล่งต่าง ๆ ของโลก และติดตังเข้ ่ี่่ท างานเกียวกั
บหิน จะเรียกว่า “ช่า งหิน” แม้ง านหินจะไม่ เกียวขอ้ งกับโครงสร ้างของอาคาร แต่ ก็สามารถสร ้างความรู ้สึกหรูหราแก่อาคารได ้ หากวัสดุหนิ แตกหรือร ้าวในระหว่างการทางาน หินนั้นจะนามาใช ้งานไม่ได ้ ดังนั้นจึง่ ดความผิดพลาดไม่ได ้ อีกทังในงานที
้่ การใช ้หินที่มีเป็ นงานทีเกิมี่ ้รูปร่างแปลก ๆ นั้น จาเป็ นตอ้ งมีประสบการณ์นานหลายปี เพือให
จบผิวได ้สวยงาม
สาหรบั วัสดุหินนั้น นอกจากหินธรรมชาติ เช่น “หินอ่อน”หรือ “หิน แกรนิ ต ” ฯลฯ แล้ว ยัง มีการใช ้งาน “หิน หลอก” ที่ทา
งำนอ่ำงอำบน้ำในโรงออนเซ็น

เลียนแบบหิน และ “คอนกรีตบล็อก” ฯลฯ อีกด ้วยงำนวำงซ ้อนบล็อก

่การทางานกับหินทีมี
รูปร่างแปลก

3.2.30 งานระบบไฟฟ้า
่
่ ยวข
่
งานระบบไฟฟ้ าเป็ นงานสาคัญทีคอยสนั
บสนุ นการดาเนิ นชีวติ ของผูค้ นจานวนมาก งานไฟฟ้ าทีเกีอ้ งกับ่ างานกับไฟฟ้ าแรงสูงเป็ นงานทีอั่ นตรายอย่างยิง่ หากไม่มีความรู ้อย่างถูกต ้องการก่อสร ้างมีหลายประเภท งานทีท
่และเทคนิ คทีสามารถท
างานได ้อย่างเรียบร ้อยและแม่นยาแล้ว อาจทาให ้เกิดอุบตั ภิ ยั ต่าง ๆ ได ้ เช่น เพลิงไหม้ ฯลฯ่ สามารถทาได ้หากไม่มค
ดังนั้นจึงมีงานเป็ นจานวนมากทีไม่ี ุณวุฒเิ ป็ น “ช่างไฟฟ้ า” คุณวุฒิชา่ งไฟฟ้ าแบ่งออกเป็ นประเภท 1 และประเภท 2 ในการดาเนิ นงานไฟฟ้ าอย่างเหมาะสมในอาคารและโรงงานขนาดใหญ่ จาเป็ นตอ้ งมี่ ยกกันทั่วไปว่า “งานไฟฟ้ านอกอาคาร” และคุณวุฒิประเภท 1 งานไฟฟ้ าอาจแบ่งกวา้ ง ๆ ไดเ้ ป็ น 2 ประเภท ซึงเรี
“งานไฟฟ้ าในอาคาร”59่[งานไฟฟ้านอกอาคาร] งานเชือมต่
อสายไฟบนเสาไฟฟ้ าหรือใต ด้ ิ น ฯลฯ เพื่ อจ่ า ยไฟฟ้ าสู่ ภ ายในอาคาร การเดิ นสายไฟฟ้ าเข ้าสู่อาคารโดยใช ้เสาไฟฟ้ าเรียกว่า “การเดินสายไฟ
เหนื อศีรษะ” ส่วนวิธเี ดินสายไฟฟ้ าเขา้ สู่อาคารผ่านสายเคเบิล
งำนสำยไฟเหนื อศีรษะ่ งอยู่ใตด้ นภายในโครงสร ้างทีฝัิ เรียกว่า “การเดินสายไฟฟ้ าใต ้ดิน”่ าเนิ นการเพือใช่ ้ไฟฟ้ าภายในอาคาร งานทั่วไปทีพบเห็
่[งานไฟฟ้าในอาคาร] งานต่าง ๆ ทีดนบ่อย ได ้แก่่ องกันไฟดูดและไฟฟ้ ำรว่ ั・งำนต่อสำยดินเพือป้
・งำนระบบร ับและแปลงไฟฟ้ ำ่ ำงำนด ้วยกำลังไฟฟ้ ำ・งำนระบบทีท
・งำนระบบจัดเก็บพลังงำนไฟฟ้ ำ・งำนระบบผลิตไฟฟ้ ำ้ องเต ้ำรับ
กำรติดตังกล่

้
・งำนติดตังแผงจ่
ำยไฟฟ้ ำ・งำนจ่ำยไฟฟ้ ำไปยังอุปกรณ์ทำควำมร ้อนและควำมเย็น
・งำนระบบแสงสว่ำง้ ตช ์ เต ้ำร ับ ฯลฯ・งำนเดินสำยไฟฟ้ ำและติดตังสวิ

่
3.2.31 งานสายสือสาร่ นงานเกียวข
่่งานไฟฟ้ าทีเป็อ้ งกับระบบสือสารขอ้ มูล เช่น โทรศัพท ์ โทรทัศน์ อินเทอร ์เน็ ต ฯลฯ เรียกว่า “งาน่้ั ธแี บบมีสายทีใช่ ้สายเคเบิล และวิธแี บบไร ้สายที่ใช ้คลืนวิ่ ทยุ สายเคเบิลสามารถ
สายสือสาร”การส่งขอ้ มูลมีทงวิ่ ้ลวดทองแดงและสายใยแก ้วนาแสงทีใช่ ้ใยแก ้วนาแสง
แบ่งออกได ้เป็ นสายเคเบิลโลหะทีใช

60

่
่
้
่ กตอ้ ง อาจทาให ้งานสายสือสารเป็
นงานที่เกียวขอ้ งกับสาธารณู ปโภคพืนฐาน
หากไม่มีความรู ้และเทคนิ คทีถู
เกิด ความเสีย หายร ้ายแรงกับ เครือ ข่ า ยได ้ ดัง นั้ นจึง มีง านบาง
ประเภทที่ไม่ สามารถท าไดห้ ากไม่ มีคุณวุฒิเป็ น “ผู ร้ บั ผิดชอบ
งานก่ อ สร า้ ง” หรือ “หั ว หน้ า วิ ศ วกรโทรคมนาคม ” ระบบ่ ่ใกล้ตัว ได ้แก่โทรคมนาคมทั่วไปทีอยู
[อุปกรณ์แบบมีสาย] เสาไฟฟ้ า, สายเคเบิลเหนื อศีรษะ/ใต ้ดิน,่งำนเชือมต่
อสำยเคเบิลใยแก ้วนำแสง

สายเคเบิลใยแก ้วนาแสง, อุปกรณ์ป้องกัน, โทรศัพท ์, PBX (ชุมสายโทรศัพท ์) ฯลฯ[อุปกรณ์ไร ้สาย] อุปกรณ์วทิ ยุ เสำอำกำศ ฯลฯ่[ระบบด้านวิศวกรรมการสือสาร]ท่อร ้อยสำย อุโมงค ์เดินงำนระบบ บ่อพักขนำดใหญ่ (Manhole) ฯลฯ่ ชุมสำยกลำง อุปกรณ์ส่งสัญญำณ ฯลฯ[ระบบส่งถ่ายและแปลงข้อมูล] ชุมสำยท ้องถิน
่่่[อุปกรณ์ไฟฟ้าสือสาร]อุปกรณ์ไฟฟ้ ำ (เครืองเรี
ยงกระแสไฟฟ้ ำ แบตเตอรีส่ ำรองไฟ เครืองยนต์ ฯลฯ)

3.2.32 งานท่อ่ งน้า น้ามัน แก๊ส ไอน้า ฯลฯ ไปยังสถานทีที่ ต่ ้องการโดยใช ้ท่อโลหะ ฯลฯ ซึงรวมถึ
่งานก่อสร ้างเพือส่
งท่อสาหร ับ่่น้าประปา น้าเสีย ระบบดับเพลิง เครืองท
าความเย็ นในหอ้ ง เครืองปรบั อากาศ ฯลฯ จะเห็ นไดว้ ่างานท่อเป็ นงานส าคัญ ที่ ช่ ว ยสนั บ สนุ นการด าเนิ นชีวิ ต ของชาวเมื อ งให ้ปลอดภัยและสะดวกสบาย
่การตัดวัสดุท่อ (การตัด ) การเชือมต่
อท่อ (การต่อ) และ้่การประกอบท่ อ อย่ า งถู ก ต อ้ งแม่ น ย าเป็ นทัก ษะพื นฐานที
จาเป็ นงำนท่อ

่่
3.2.33 งานเกียวกั
บอุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปร
ับอากาศ
่่ี ้สารทาความเย็น เช่น เครืองปร
่อุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปรบั อากาศ หมายถึง อุปกรณ์ทใชบั อากาศ ตู ้่่้ ปกรณ์ทาความเย็นและ
แช่แข็งต่าง ๆ ฯลฯ งานเกียวกั
บอุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปร
ับอากาศเป็ นงานติดตังอุ

61

่
่
เครืองปรบั อากาศ และตอ้ งใช ้ทักษะการเดินท่อ เช่น การทางานกับท่อทองแดง ฯลฯ ซึงรวมถึ
งการเดินท่อสารทา
ความเย็นด ้วย่่อุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปร
ับอากาศทีพบเห็นได ้ทั่วไปได ้แก่อุปกรณ์ต่อไปนี ้่่่้ ย วและแบบแยกส่ ว นอุ ป กรณ์แ ช่เ ย็ น เครืองปร
บั อากาศ เครืองท
าความเย็ น เครืองปร
บั อากาศแบบชินเดี
่เครืองปรบั อากาศสาหรบั ครวั เรือน ตูเ้ ย็น/ตูแ้ ช่เชิงพาณิ ชย ์ ตูเ้ ย็น/ตูแ้ ช่โชว ์สินคา้ และชุดแช่เย็น/แช่แข็งในการ
่้ วน ประกอบ ติดตัง้ ปร ับแต่งอุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปร
่ขนส่ง ฯลฯ ซึงงานถอดชิ
นส่ับอากาศเหล่านี ้ รวมทัง้
่่งานเดินท่อ คือ งานเกียวกั
บอุปกรณ์ทาความเย็นและเครืองปร
ับอากาศ

3.2.34 งานระบบสุขาภิบาล่ี ้น้าหรือน้าร ้อนเพือร่ ักษาอาคารให ้สะอาดและถูกหลักสุขอนามัย และเพือสนั
่อุปกรณ์ทใช
บสนุ นการดาเนิ นชีวต
ิข องช า ว เมื อ งให ้ป ลอดภั ย และ สะดว กสบา ยเรีย กว่ า “ ร ะบบ่ งานต่าง ๆ ดังต่อไปนี ้สุขาภิบาล” ซึงมี
・งำนระบบกำรจ่ำยน้ำ
・งำนระบบระบำยน้ำและระบำยอำกำศ
・งำนระบบกำรจ่ำยน้ำร ้อนตัวอย่ำงงำนสุขำภิบำล

่
・งำนอุปกรณ์เครืองใช้ด ้ำนสุขอนำมัย
・งำนระบบแก๊ส้ ๊มและถังเก็บน้าเพือจ่่ า ยน้าที่
[งานระบบการจ่ายน้ า] งานติดตังปั
จ่ายออมาจากท่อส่งน้าผ่านท่อจ่ายน้ าไปยังห อ้ งน้า หอ้ งครวั ฯลฯรวมถึงงานท่อ

ถังน้ำร ้อน[งานระบบระบายน้ าและระบายอากาศ] งานระบายน้าโสโครก้ กจากห ้องน้าและห ้องคร ัวลงสู่ท่อน้าทิงหลั
[ระบบการจ่ายน้ าร ้อน] งานใหค้ วามร ้อนแก่น้าแล้วทาการจ่ายน้า
ร ้อน
่
้
[งานอุปกรณ์เครืองใช้ดา้ นสุขอนามัย] งานติดตังโถสุ
ขภัณฑ ์อ่างล้างหน้าในห ้องน้า ฯลฯห้องน้ำ

62

3.2.35 งานหุม้ ฉนวนกันความร ้อนและความเย็น
งำนที่ ป้ องกันไม่ ใ ห ข้ องร อ้ นกลำยเป็ นของเย็ น และไม่ ใ ห ข้ องเย็ นกลายเป็ นของร ้อน การติดวัสดุฉนวนกันความร ้อนและความเย็ น (วัสดุท่ี
นาความร ้อนไม่ด)ี ใหก้ บั ท่อดักท ์และท่อจะสามารถทาให ้การสูญเสียความ
้ร ้อนลดลง และช่ว ยควบคุ ม การใช ้เชือเพลิงได ้ นอกจากนี ้ การติด วัสดุ้ ว วัต ถุ ท่ีร ้อนยัง ถือ เป็ น “มาตรการความ
ฉนวนกัน ความร ้อนให ก้ บั พืนผิ
ปลอดภัย” เพื่อป้ องกันแผลไหม้ อุปกรณ์ท่อยูี ่ขอบเขตของงานหุม้ ฉนวนกันความร ้อนและความเย็น ได ้แก่ ระบบปร ับอากาศ ระบบสุขาภิบาล ฯลฯการหุ ้มฉนวนกันความร ้อน่ อและความเย็นทีท่

3.2.36 งานก่อสร ้างเตา่ี ค้ วามร ้อนกับสิงของต่
่่อุปกรณ์ทใหาง ๆ เพือเผาหรื
อหลอมใหล้ ะลายเรียกว่า “เตา” “งานก่อสร ้างเตา” คือการ
่สร ้างและบารุงร ักษาเตา งานก่อสร ้างเตาทีพบเห็
นโดยทั่วไปได ้แก่งานดังต่อไปนี ้[เตาเผาขยะ] เตาสาหร ับเผาขยะในคร ัวเรือน ของเสียอุตสาหกรรม ฯลฯ่่[เตาคิวโพลา] เตาสาหร ับหลอมเหล็ก ซึงจะหลอมเหล็
กโดยใช ้ความร ้อนจากการเผาถ่านโค ้ก เหล็กทีหลอมแล้ว
จะถูกนามาใช ้สาหร ับงานหล่อ่ าให ้คุณสมบัตข
[เตาอบ] เตาทีทิ องวัสดุโลหะมีความสม่าเสมอ่ เตาสาหร บ่[เตาก าจัด กลิน]ั กาจัดกลิ่นแก๊สไอเสีย ที่มีกลิ่นเหม็ น ซึงจะขจัด กลิ่นโดยใช ้ปฏิกิ ร ยิ าที่ทาใหเ้ กิด่ออกซิเดชันของส่วนประกอบของกลิน
่่[เตาหลอมอะลู มเิ นี ยม] เตาสาหร ับหลอมเศษหรือแท่งอะลูมเิ นี ยม ฯลฯ เพือสร
้างผลิตภัณฑ ์ อะลูมเิ นี ยมทีหลอม
ละลายเรียกว่าโลหะหลอมเหลว
้้[หม้อไอน้ าชีว มวล] หม้อต ม้ ที่ใช ้เศษไม้ เศษวัสดุ ก่อสร ้าง ฯลฯ ที่เกิด ขึนภายในโรงงานเป็
นเชือเพลิง แทน้้ งใช ้ร่วมกับกลไกที่
เชือเพลิ
งฟอสซิล โดยจะใช ้ความร ้อนจากการเผาไหม้ผลิตน้าอุ่นแล้วนามาใช ้งาน นอกจากนี ยั่ใช ้ไอน้าหมุนกังหันเพือผลิ
ตไฟฟ้ าอีกด ้วย่ ดจากกระแสเกินจากการเหนี่ ยวนา[เตาเผาไฟฟ้า] เตาสาหรบั หลอมโลหะ เช่น เหล็ก ฯลฯ จะใช ้ความร ้อนทีเกิ
แม่เหล็กไฟฟ้ า63

3.2.37 งานระบบดับเพลิง
่งานระบบทีจ่ าเป็ นเพือลดความเสี
ยหายต่ออาคาร ผูค้ น และ่ ดในกรณี เกิดอุบตทร ัพย ์สินให ้เหลือน้อยทีสุั ภิ ยั เช่น ไฟไหม้ ฯลฯงำนระบบดับเพลิง้ ้กฎหมายป้ องกัน อัค คีภ ยทังนีั ได ก้ าหนดให เ้ ป็ นหน้า ที่ที่จะตอ้ ง้ติดตังและบ
ารุงรกั ษาระบบอุปกรณ์ดงั กล่าว งานระบบดับเพลิง
้ไดแ้ ก่ “อุปกรณ์สาหรบั ดับเพลิง” ทังการดั
บเพลิง การเตือนภัย
และการอพยพ, “น้าสาหร ับดับเพลิง”, “อุปกรณ์ทจ่ี าเป็ นสาหร ับงานดับเพลิง” เช่น ท่อระบายควัน เตา้ รบั ฉุ กเฉิ น ฯลฯ อุปกรณ์สาหรบั ดับเพลิงตามที่กฎหมายป้ องกันอัคคีภยั
กาหนดไว ้มีดงั นี ้่ี วยให ้ผูอ้ ยู่อาศัยในอาคารสามารถ
[ระบบดับเพลิง] อุปกรณ์ทช่้ โถงทางเดิ
่ดับเพลิงได ้ (ติดตังทีน ฯลฯ) หรืออุปกรณ์อนื่ ๆ เช่น
สปริงเกอร ์ เป็ นต ้น่[อุปกรณ์แจ้งเตือน] อุปกรณ์แจ ้งเตือนทีจะตรวจจั
บควันหรือ

อุปกรณ์กระจายเสียงฉุ กเฉิ นและอุปกรณ์กล้องวงจรปิ ด่ กเฉิ น เสียง
ความร ้อนโดยอัตโนมัติ และอุปกรณ์สาหรบั กระดิงฉุ
ประกาศฉุ กเฉิ น ฯลฯ้่[อุปกรณ์อพยพ] อุปกรณ์สาหรบั การอพยพในกรณี เกิดเพลิงไหม้ จะมีการติดตังรางเลื
อนหรือบันไดลิงสาหรบั
อพยพ้
3.2.38 งานรือถอน่ อสร ้างทีเก่่ าทรุดโทรม ฯลฯ จาเป็ นตอ้ งรือถอนและสร
้่ อสร ้างอาคารและสิงก่
้างใหม่ งานทาลายอาคารและสิงก่้่้ นแล้ว งานรือถอนยั
้่ ่ใต ้ดินด ้วยเรียกว่า “งานรือถอน”นอกจากส่วนทีมองเห็
นไดเ้ หนื อพืนดิ
งรวมถึงโครงสร ้างทีอยู
้
้ ที
่ มี
่ ผค
้ ที
่ มี
่ คนสัญจรหนาแน่ น เราจาเป็ นต ้องดาเนิ นการโดยคานึ งให ้สาหร ับงานรือถอนในพืนทีู ้ นหนาแน่ นหรือพืนที
่่นสะเทือน เสียงรบกวน ซากรือถอนที้่ นดีถึงเรืองการสัร่่ วงหล่น ฯลฯ เนื่ องจากอาคารอาจมีการใช ้แร่ใยหินซึงเป็

64้อันตรายต่อสุขภาพ จึงตอ้ งรือถอนโดยท
าการสารวจล่วงหน้า และใช ้มาตรการป้ องกันไม่ใหแ้ ร่ใยหินฟุ้ งกระจาย
้หรือถูกสูดดมโดยคนงาน ฯลฯ เศษวัสดุท่ี รือถอนเรี
ยกว่า “เศษวัสดุรอถอน”ื้โดยจะแยกเศษวัสดุรอถอนออกเป็
ื้นคอนกรีต เหล็ก ฯลฯ แล้วกาจัดทิง้ วัสดุอนั ตราย เช่น แร่ใยหิน ฯลฯ จาเป็ นต ้องมีการจัดการเป็ นพิเศษ

้งำนรือถอน

เศษวัสดุรอถอน
ื้

3.3 คุณวุฒทิ จี่ าเป็ นสาหร ับงานก่อสร ้าง่ อ้ งผ่านการอบรมทักษะหรือการอบรมพิเศษก่อนจึงจะ
งานก่อสร ้างมีงานทีจ่ าเป็ นตอ้ งมีใบอนุ ญาต หรืองานทีต
ปฏิบตั งิ านได ้

3.3.1 ประเภทคุณวุฒติ ามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน
่คุณวุฒิตามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงานมี 3 ประเภท คือ “คุณวุฒิจากร ัฐบาลทีมี
การออกใบอนุ ญาตจากร ัฐบาล” “การอบรมทักษะ” และ “การอบรมพิเศษ” การอบรมทักษะเป็ นการอบรมทักษะที่
ดาเนิ นการโดยองค ์กรที่ลงทะเบียนกับสานักงานแรงงานจังหวัดแต่ละแห่ง เมื่อเขา้ รบั การอบรมทักษะและเรียนรู ้ทักษะแล้ว จะได ้ร ับ “ใบร ับรองการผ่านการอบรมทักษะตามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน”่้ ้มี “หัวหน้างาน” ทีจะ่สาหร ับงานทีกฎหมายความปลอดภั
ยและอาชีวอนามัยของแรงงานกาหนดไว ้ จะต ้องแต่งตังให
้่แนะนาใหแ้ รงงานปฏิบตั งิ าน อีกทังกฎหมายความปลอดภั
ยและอาชีวอนามัยของแรงงานยังกาหนดไวอ้ กี ว่า “เมือ่ าหนดอยู่ ใ นค าสั่งกระทรวงผู ป้ ระกอบการใช ง้ านแรงงานให ท้ างานที่ เป็ นอัน ตรายหรือ มี ค วามเป็ นพิ ษ ซึงกสาธารณสุ ข แรงงาน และสวัสดิการ อาศัย ความตามที่กาหนดไวใ้ นค าสั่งกระทรวงสาธารณสุ ข แรงงาน และ่สวัสดิการ ผูป้ ระกอบการตอ้ งจัดการอบรมพิเศษเพื่อความปลอดภัยหรือสุขอนามัยที่เกียวขอ้ งกับงานดังกล่าว้ ยกว่า “การอบรมพิเศษ” ซึงมี่ ทงวิ้ั ธเี ข ้าร ับการอบรมทีอยู่ ่ภายนอกบริษท
(มาตรา 59 วรรค 3)” การอบรมนี เรีั และวิธจี ดั การอบรมภายในบริษท
ั
65

3.3.2 รายการคุณวุฒติ ามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงาน ฯลฯ(1) เครน ฯลฯ่่ ลิฟต ์ก่อสร ้าง และสลิงสาหรบั งานเครนนั้น จาเป็ นตอ้ งมีการทางานกับเครน เดอริกเครน เครนชนิ ดเคลือนที่ ฯลฯ ในแต่ละกรณี
ใบอนุ ญาตหรือคุณวุฒผิ ่านการอบรมทักษะหรือการอบรมพิเศษสาหร ับน้าหนักทียก
หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

ผูค้ วบคุมเครน
หรือเดอริกเครน

หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

ผูค้ วบคุมเครน่่ชนิ ดเคลือนที

ผูค้ วบคุมลิฟต ์ก่อสร ้างผูป้ ฏิบตั งิ านสลิง
สาหรับงาน
เครน่เงือนไขของคุ
ณวุฒิหัวหน้างานและผูป้ ฏิบตั งิ าน

่ควบคุมเครนหรือเดอริกเครนทีมี
่้้น้าหนักทียกตั
งแต่
5 ตันขึนไป

ใบอนุ ญาต (ผูค้ วบคุมเครน
หรือเดอริกเครน กาหนดให้
ใบอนุ ญาตจากัดเฉพาะการ
ควบคุมเครนเท่านั้น)คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย 20(6)(8)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 22,108้ มี่ น้าหนักที่
วิธกี ารควบคุมบนพืนที
้้ยกตังแต่
5 ตันขึนไป
โดยให้ผู ้่่่่ควบคุมเคลือนที
ในขณะที
ของที
ยก
่
่ ้วย
ก็เคลือนที
ดใบอนุ ญาต (ผูค้ วบคุมเครน
หรือเดอริกเครน)หรือผูผ้ ่านการอบรมทักษะ

คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย 20(6)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 22่
1. ควบคุมเครนหรือเดอริกเครนทีมี
่่ากว่า 5 ตันน้าหนักทียกต
2. ควบคุมเทลเฟอร ์เครนคร่อมทาง่ น้าหนักทียกตั
่้รถไฟทีมี
งแต่
5 ตัน
้
ขึนไป

ใบอนุ ญาต (ผูค้ วบคุมเครน
หรือเดอริกเครน)ผูท้ ผ่ี่ านการอบรมทักษะ
ผูท้ ผ่ี่ านการอบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(15)(17)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 21,107รายละเอียดงาน

รายละเอียดงาน

่เงือนไขของคุ
ณวุฒิ(การอบรม)่่ น้าหนัก
ควบคุมเครนชนิ ดเคลือนทีมี่้้ทียกตั
งแต่
5 ตันขึนไป

ใบอนุ ญาต (ผูค้ วบคุมเครน
่ชนิ ดเคลือนที)่่่ น้าหนัก
ควบคุมเครนชนิ ดเคลือนทีมี่้้ทียกตั
งแต่
1 ตันขึนไป
แต่ต่ากว่า 5ตันใบอนุ ญาต (ผูค้ วบคุมเครน
่ชนิ ดเคลือนที
)่หรือผูผ้ ่านการอบรมทักษะ

่่ น้าหนัก
ควบคุมเครนชนิ ดเคลือนที
มี่่ากว่า 1 ตันทียกตใบอนุ ญาต (ผูค้ วบคุมเครน
่ชนิ ดเคลือนที
)่ผูท้ ผ่ี่ านการอบรมทักษะ
ผูท้ ผ่ี่ านการอบรมพิเศษ

ควบคุมลิฟต ์ก่อสร ้ำงผูท้ ผ่ี่ ำนกำรอบรมพิเศษ

สลิงสาหรับงานเครนในกรณี ทเป็ี่ น่้อุปกรณ์ยกขนทีมีนาหนักบรรทุก
้้สูงสุดได ้ตังแต่
1 ตันขึนไป
หรือเครน
่่ หรือเดอริกเครน
เครนชนิ ดเคลือนที่ น้าหนักทียกตั
่
้
้
ทีมี
งแต่
1 ตันขึนไป
สลิงสาหรับงานเครนในกรณี ทเป็ี่ น่้อุปกรณ์ยกขนทีมีนาหนักบรรทุก
สูงสุดได ้ต่ากว่า 1 ตัน หรือเครน
่่ หรือเดอริกเครน
เครนชนิ ดเคลือนที่้่่ทีมีนาหนักทียกตากว่า 1 ตันข ้อบังคับ
คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย 20(7)่ข ้อกำหนดควำมปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 68คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย 20(7)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 68่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(16)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 67่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(18)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 183

ผูท้ ผ่ี่ ำนกำรอบรมทักษะ

คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย 20(16)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 221

ผูท้ ผ่ี่ านการอบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(19)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 222

66

(2) กระเช ้ำไฟฟ้ ำการทางานควบคุมกระเช ้าไฟฟ้ าเพื่อซ่อมแซมผนังภายนอก เช็ดหน้าต่างของอาคารสู ง ฯลฯ จาเป็ นตอ้ งมีคุณวุฒผิ ่านการอบรมพิเศษ
หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

ผูค้ วบคุมกระเช ้าไฟฟ้ า

ควบคุมกระเช ้าไฟฟ้ า่เงือนไขของคุ
ณวุฒิ(การอบรม)ผูท้ ผ่ี่ านการอบรมพิเศษข ้อบังคับ
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและ
อาชีวอนามัย 36(20)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บกระเช ้าไฟฟ้ า 12

่ กรก่อสร ้ำง ฯลฯ(3) เครืองจั่ กรก่อสร ้างในตารางด ้านล่างนี ้ จาเป็ นตอ้ งมีคุณวุฒิผ่านการอบรมพิเศษ
การทางานควบคุมหรือใช ้งานเครืองจั่ กรก่อสร ้างประเภทยานพาหนะ หมายถึง เครืองจั่ กรก่อสร ้างทีสามารถใช่่่่เครืองจั
้กาลังขับเคลือนในการขั
บเคลือนที
่ได ้ ตัว อย่ า งเช่น เครืองมือ หนั ก ต่ า ง ๆ เช่น รถดัน ดิน (Bulldozer) รถขุดไฮดรอลิก รถขุด บุ ง้ กี๋หมุ น รถปั๊ ม่ กรก่อสร ้างประเภทยานพาหนะ
คอนกรีต ฯลฯ ถือเป็ นเครืองจั
หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน่ กรผูค้ วบคุมเครืองจั
ก่อสร ้างประเภท
ยานพาหนะ
(สาหรับงานปรับระดับดิน ขนย้าย บรรทุก
และขุดเจาะ)่ กรผูค้ วบคุมเครืองจั
ก่อสร ้างประเภท
ยานพาหนะ
(สาหรับงานฐานราก)่ กรผูค้ วบคุมเครืองจั
ก่อสร ้างสาหรับงาน
ก่อสร ้างฐานราก
ผูใ้ ช ้งานอุปกรณ์การ่ กรทางานของเครืองจั
ก่อสร ้างประเภท
ยานพาหนะ (สาหรับ
งานฐานราก)่ กรผูค้ วบคุมเครืองจั
ก่อสร ้างประเภท
ยานพาหนะ
(สาหรับงานบดอัด)ผูใ้ ช ้งานอุปกรณ์การ่ กรทางานของเครืองจั
ก่อสร ้างประเภท
ยานพาหนะ (สาหรับ
งานเทคอนกรีต)่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)รายละเอียดงาน
่น้าหนักตัวเครือง
้้ตังแต่
3 ตันขึนไป
่น้าหนักตัวเครือง
ต่ากว่า 3 ตัน่น้าหนักตัวเครือง
้้ตังแต่
3 ตันขึนไป
่น้าหนักตัวเครือง
ต่ากว่า 3 ตัน่ กรทีใช่ ้งานควบคุมเครืองจั
่กาลังขับเคลือนในการขับ่่ งจุดต่าง ๆ ได ้อิสระ
เคลือนที
ไปยั่แต่ไม่รวมการขับขีบนถนน่ กรทีใช่ ้งานควบคุมเครืองจั
่กาลังขับเคลือนในการขับ่่ งจุดต่าง ๆ ได ้อิสระ
เคลือนที
ไปยั่แต่ไม่รวมการขับขีบนถนน

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ
ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ
ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ
ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษข ้อบังคับ
คาสั่งบังคับใช ้กฎหมาย
ความปลอดภัยและอาชีว
อนามัย 20(12)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(9)คาสั่งบังคับใช ้กฎหมาย
ความปลอดภัยและอาชีว
อนามัย 20(12)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(9)่ข ้อกำหนดเกียวกั
บควำมปลอดภัยและอำชีวอนำมัย
36 (9-2)

่ กรอืนที่ ไม่่ ใช่เครืองจั่ กรทีใช่ ้กาลัง
งานควบคุมเครืองจั่่่ งจุดต่าง ๆ ได ้อิสระ
ขับเคลือนในการขั
บเคลือนที
ไปยัผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ่ กรทีใช่ ้กาลังใช ้งานอุปกรณ์การทางานของเครืองจั่่่ งจุดต่าง ๆ ได ้อิสระ
ขับเคลือนในการขั
บเคลือนทีไปยั่ ่ งคนขับบนตัวรถ)(ไม่รวมการใช ้งานบนทีนั

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36 (9-3)่งานควบคุมรถบด (ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(10)

่ ้งานอุปกรณ์การทางานของเครืองจั่ กรสาหรับ
งานทีใช
เทคอนกรีต

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36 (10-2)

67

่ กร
ผูค้ วบคุมเครืองจั
ก่อสร ้างประเภท
ยานพาหนะ (สาหรับงาน
้รือถอน)(หัวกระแทก หัวตัดโครง
เหล็ก หัวบดคอนกรีต
้หัวจับรือถอน)่ผูค้ วบคุมเครืองเจาะ

ผูค้ วบคุมรถกระเช ้า่ งทางานในทีสู

ผูค้ วบคุม
รถขนย้ายตีนตะขาบ

่ผูค้ วบคุมรถขับเคลือน
บนรางหัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

ผูค้ วบคุม
รถโฟร ์กลิฟต ์ผูค้ วบคุม
รถตักล้อยำง

่น้าหนักตัวเครือง
้้ตังแต่
3 ตันขึนไป่ กรทีใช่ ้งานควบคุมเครืองจั
่กาลังขับเคลือนในการขับ่่ งจุดต่าง ๆ ได ้เคลือนที
ไปยั่อิสระ แต่ไม่รวมการขับขีบน
ถนน่น้าหนักตัวเครือง
่ตากว่า 3 ตันผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

คาสั่งบังคับใช ้กฎหมาย
ความปลอดภัยและอาชีว
อนามัย 20(12)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(9)่งานควบคุมเครืองเจาะ

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ้ าหรับทางานทีสู่ งตังแต่
้งานควบคุมพืนส
10 เมตร
้่ขึนไป(ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ้ าหรับทางานทีสู่ งต่ากว่า 10 เมตรงานควบคุมพืนส
่(ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ่ น้าหนักบรรทุกสูงสุดตังแต่
้งานควบคุมทีมี
1 ตัน
้
่
ขึนไป
(ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ่ น้าหนักบรรทุกสูงสุดต่ากว่า 1 ตันงานควบคุมทีมี
่(ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่่งานควบคุมรถขับเคลือนที
ขนย้ายคนหรือสินค ้าโดยใช ้รางผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36 (10-3)
่ งคับใช ้กฎหมำย
คำสังบั
ควำมปลอดภัยและ
อำชีวอนำมัย 20(15)่ข ้อกำหนดเกียวกั
บควำมปลอดภัยและอำชีวอนำมัย
36 (10-5)่ งคับใช ้กฎหมำย
คำสังบั
ควำมปลอดภัยและอำชีว
อนำมัย 20(14)่ข ้อกำหนดเกียวกั
บควำมปลอดภัยและอำชีวอนำมัย
36 (5-3)่ข ้อกำหนดเกียวกั
บควำมปลอดภัยและอำชีวอนำมัย
36 (13)รายละเอียดงาน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)่ น้าหนักบรรทุกสูงสุด
งานควบคุมรถโฟร ์กลิฟต ์ทีมี
้้่ตังแต่
1 ตันขึนไป
(ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ่ น้าหนักบรรทุกสูงสุด
งานควบคุมรถโฟร ์กลิฟต ์ทีมี
่ต่ากว่า 1 ตัน (ไม่รวมการขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

งานควบคุมรถตักล ้อยางหรือรถตักล ้อยางแบบมีงาที่
้้มีน้าหนักบรรทุกสูงสุดตังแต่
1 ตันขึนไป
(ไม่รวม
่การขับขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

คาสั่งบังคับใช ้กฎหมาย
ความปลอดภัยและอาชีว
อนามัย 20(13)งานควบคุมรถตักล ้อยางหรือรถตักล ้อยางแบบมีงาที่
มีน้าหนักบรรทุกสูงสุดต่ากว่า 1 ตัน (ไม่รวมการขับ
่ขีบนถนน)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36 (5-2)

ข ้อบังคับ
คาสั่งบังคับใช ้กฎหมาย
ความปลอดภัยและอาชีว
อนามัย 20(11)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(5)่(4) เครืองรอกหมุนยก่่ กรทีใช่ ้ในการยก หย่อน ขนยา้ ย ดึง หรืออืน่ ๆ กับวัสดุ ฯลฯ เรียกอีกอย่างว่า
เครืองรอกหมุ
นยกเป็ นเครืองจั
่่ บเคลือนด่่กว ้าน การควบคุมเครืองรอกหมุ
นยกทีขั
้วยกาลังขับเคลือนจ
าเป็ นต ้องมีคุณวุฒผิ ่านการอบรมพิเศษ

68หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)ข ้อบังคับ

่ผูค้ วบคุมเครืองรอก
หมุนยก

่่ บเคลือนด
่เครืองรอกหมุ
นยกทีขั
้วยกาลัง่ (ไม่รวมรอกสลิงไฟฟ้ า รอกลม
ขับเคลือน่่ ๆ ทีเกี่ ยวข่และเครืองรอกหมุ
นยกอืน
้องกับกระเช ้าไฟฟ้ า)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและ
อาชีวอนามัย 36(11)(5) หินลับ่ อที่ใช ้ในการเจียรและขัดโลหะ ฯลฯ เป็ นส่วนใหญ่ และใช ้งานโดยติดตังเข้ า้ กับเครืองเจี
่หินลับเป็ นเครืองมืยร่่ นตรายเนื่ องจากล้อเจียรแผ่นกลมทีท่ าหน้าที่
แท่นเจียร ฯลฯ งานเจียรโดยเครืองเจียร แท่นเจียร ฯลฯ เป็ นงานทีอั
่่ งจาเป็ นตอ้ งมีเจียรจะหมุนด ้วยความเร็วสูง ดังนั้นการทางานเปลียนหิ
นลับสาหร ับเจียรหรืองานทดสอบเดินเครืองจึ
คุณวุฒผิ ่านการอบรมพิเศษ

หัวหน้างานและผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)ข ้อบังคับ

่ผูป้ ฏิบตั งิ านเปลียนล
้อเจียรและ
่ทดสอบเดินเครือง

่่เปลียนล
้อเจียรหรือทดสอบเดินเครือง
่ขณะเปลียนล
้อเจียร

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย 36(1)่(6) กำรเชือม่ หมายถึง เทคนิ คการเชือมวั
่่การเชือม
สดุเขา้ ดว้ ยกันโดยหลอมวัสดุดว้ ยความร ้อน การทางานเชือมแก๊
สหรือ่เชือมอาร
์กจาเป็ นต ้องมีคุณวุฒผิ ่านการอบรมพิเศษ เนื่ องจากมีโอกาสเกิดไฟดูด แสงส่งผลต่อดวงตา แผลไหม้ท่ี
่่ผิวหนัง การระเบิดจากการจุดระเบิดของวัสดุไวไฟ ฯลฯ นอกจากนี ้ กรณี เชือมโดยใช
้อุปกรณ์เชือมแก๊
สอะเซทิลน
ี
่
้ ม
่
่
หรือ อุ ป กรณ์เ ชือมรวมแก๊ส จะต อ้ งแต่ ง ตังให้ ี “หัว หน้า งานเชือมแก๊
ส ” ซึงจะคอยแนะน
าวิธ ีด าเนิ น งานให ้้ นหัวหน้างานจาเป็ นต ้องได ้ร ับใบใบอนุ ญาตผูป้ ฏิบตั งิ าน การจะได ้ร ับแต่งตังเป็
่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

่หัวหน้างานเชือมแก๊
ส่ ตัด และให้ความร ้อนโลหะโดยใช ้งานเชือม
่่อุปกรณ์เชือมแก๊
สอะเซทิลนี หรืออุปกรณ์เชือม
รวมแก๊ส

ใบอนุ ญาต่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
314,316่ผูป้ ฏิบตั งิ านเชือมแก๊
ส่ ตัด หรือให้ความร ้อนโลหะโดยใช ้แก๊ส
งานเชือม
่ทีติดไฟได ้และออกซิเจน

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย
20(10)

่ผูป้ ฏิบตั งิ านเชือมอาร ์ก

่งานต่าง ๆ เช่น เชือมหรื
อตัดโลหะ ฯลฯ โดยใช ้่่เครืองเชือมอาร ์กผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย 36(3)69ข ้อบังคับ

(7) ไฟฟ้ ำ่่ อยและมีการจ่ายไฟอยู่ ซึงอาจท
่“สายส่งไฟฟ้ าทีไฟผ่
าน” ในตารางด ้านล่าง หมายถึง สายส่งไฟฟ้ าทีเปลืาให ้เกิด
่ไฟดูดไดห้ ากสัมผัส การทางานที่เกียวขอ้ งกับ สายส่ งไฟฟ้ าที่ไฟผ่านจาเป็ นตอ้ งมีคุณวุฒิผ่านการอบรมพิ เศษ่ จะเกิ
่เนื่ องจากมีความเสียงที
ดไฟดูด

หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)ข ้อบังคับ

ผูป้ ฏิบตั งิ านกับไฟฟ้ า(แรงดันสูงหรือแรงดันต่า)การวาง ตรวจสอบ ซ่อมแซม และใช ้งาน่สายส่งไฟฟ้ าทีไฟผ่
านหรือวัตถุรองรับ่ ส่วนทีไฟผ่
่การใช ้งานสวิตช ์เปิ ดปิ ดซึงมี
าน่ทีเปลือยอยู่

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย 36(4)(8) กำรระเบิด / เหมืองหิน่ าให ้เกิดการระเบิดเรียกว่า “การระเบิด” การทางานระเบิดทีหน้่ าการเจาะรูในหินและวางดินปื นลงไปในนั้นเพือท
งานเหมืองหิน หน้างานก่อสร ้าง ฯลฯ จาเป็ นต ้องมีใบอนุ ญาตนักวางระเบิด นอกจากนี ้ การทางานขุดเจาะสถานที่่ ความสูงตังแต่้้่ าเหมืองหิน จาเป็ นตอ้ งมีคุณวุฒผ
ทีมี
2 เมตรขึนไปเพื
อทิ ่านการอบรมทักษะอีกด ้วย่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)ข ้อบังคับ

นักวางระเบิด

งานระเบิด (การเจาะ บรรทุก เดินสาย จุด้ระเบิด รวมทังการตรวจสอบและการก
าจัดประจุทไม่ี่ ระเบิดหรือประจุตกค ้าง)ใบอนุ ญาต(นักวางระเบิด)คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย 20(1)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 318

่ าหัวหน้างานขุดเจาะเพือท
เหมืองหิน่ าเหมืองหินตามทีก่ าหนด
งานขุดเจาะเพือท
่ในมาตรา 2 ของกฎหมายเหมืองหิน ซึงมี
้้ความสูงของผิวขุดเจาะตังแต่ 2 เมตรขึนไป

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 403, 404

หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน้ อั่ บอำกำศ
(9) งำนในพืนที
ภายในบ่ อ พั ก ขนาดใหญ่ ( Manhole) ทางเดิ นใต ด้ ิ น ท่ อ น้าทิ ง้ อุโ มงค ์ ฯลฯ จะมี ค วามเสี่ ยงที่ จะป ร ะ สบ ภ า ว ะ ข า ดออกซิเ จ นห รือไ ฮโด รเจ นซัลไ ฟด เ์ ป็ นพิ ษ กา ร ทา ง า นในสถา นที่ ที่ มี ค ว า มเสี่ ย งต่ อภ า ว ะ ขาดออกซิเ จน จา เป็ นต อ้ งมี คุ ณ วุ ฒิ ผ่ า นการอบรมทั ก ษะ และ กา ร ทางา นในสถานที่ ที่ มี ค วามเสี่ ยงต่ อไฮโดรเจนซัลไฟด เ์ ป็ นพิ ษ ต อ้ งผ่ า นการอบรมพิ เ ศษ70หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

หัวหน้างานอันตรายจาก
การขาดออกซิเจน่ นตรายจากการ
ทางานในสถานทีอั
ขาดออกซิเจนประเภท 1 และประเภท 2่เงือนไขของคุ
ณวุฒิ(การอบรม)ผูท้ ผ่ี่ านการอบรม
ทักษะ (ประเภท 1/ประเภท 2)ผูป้ ฏิบตั งิ านอันตรายจาก
การขาดออกซิเจน่ ยวข่งานทีเกี
้องกับงานอันตรายจาก
การขาดออกซิเจน

ผูท้ ผ่ี่ านการอบรม
พิเศษข ้อบังคับข ้อกาหนดป้ องกันภาวะขาด
ออกซิเจน ฯลฯ 11่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(26)ข ้อกาหนดป้ องกันภาวะขาด
ออกซิเจน ฯลฯ 12(10) ฝุ่ น่ ดขึนเมื้ อวั่ ตถุถูกบด กองรวมกัน ฯลฯ และฟุ้ งกระจายไปในอากาศเรียกว่า “ฝุ่ น” การทางานในสถานทีที่ ่สารทีเกิ
มีฝุ่นฟุ้ งในอากาศต่อเนื่ องเป็ นเวลานานอาจก่อใหเ้ กิดอันตรายต่อร่างกายมนุ ษย ์จากการสูดดมฝุ่ นเขา้ ไปอย่าง่ งกล่าวอย่างเป็ นประจาจาเป็ นต ้องมีคุณวุฒผ
ต่อเนื่ อง การทางานในสถานทีดัิ ่านการอบรมพิเศษ
่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน่ ฝุ่นทีระบุ
่ผูป้ ฏิบตั งิ านทีมี
ไว ้

่ ยวข
่
่ ฝุ่นทีระบุ
่งานทีเกี
้องกับการทางานทีมีไว ้อย่างเป็ นประจา

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษข ้อบังคับ
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(29)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกัน
อันตรายจากฝุ่ น 22

่ นอันตรำย
(11) สำรทีเป็่ กำรจัดกำรสำรทีเป็่ นอันตรำย จำเป็ นต ้องมีคุณวุฒผ
กำรทำงำนทีมีิ ่ำนกำรอบรมพิเศษ
หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)ข ้อบังคับ

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกัน
อันตรายจากสารเคมีทระบุ
ี่
27,28
่
ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกันตะกัว่
เตรตตระอัลคิลเลดเป็ นพิษ 14,15

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกันตะกัว่เป็ นพิษ 33,34

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกันแร่ใย
หินเป็ นพิษ 19่ แร่หัวหน้างานในงานทีมี
ใยหิน่ ตหรือจัดการกับสารเคมีทระบุ
งานทีผลิ
ี่่(หัวหน้างานเชือมอาร
์ก)
่ ยวข
่
่
งานทีเกี
้องกับตะกัวเตรตตระอั
ลคิลเลด ฯลฯ่ ยวข่่ ตะกัว่
การทางานทีเกี
้องกับงานทีมี
่(ไม่รวมการทางานในห้องแยกทีควบคุ
มระยะไกล)่ ตหรือจัดการกับแร่ใยหินทีระบุ
่งานทีผลิ
ฯลฯผูป้ ฏิบตั งิ าน
การจัดการแร่ใยหิน

้งานรือถอนฯลฯ อาคารหรือโครงสร ้างที่ใช ้แร่ใยหิน ฯลฯผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกันแร่ใย
หินเป็ นพิษ 27่ ตะกัว่
ผูป้ ฏิบตั งิ านทีมี
เตรตตระอัลคิลเลด่ การจัดการตะกัวเตรตตระอั
่งานทีมี
ลคิลเลด ฯลฯ

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(25)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกันตะกัว่
เตรตตระอัลคิลเลดเป็ นพิษ 21หัวหน้างานในการทางาน่ สารเคมีทระบุ
ทีมีี่ และ
่ตะกัวเตรตตระอั
ลคิลเลด
ฯลฯ่หัวหน้างานในงานทีมี
่
ตะกัว

71

หัวหน้างานในการทางาน่ ตวั ทาละลายอินทรีย ์ทีมีผูป้ ฏิบตั งิ านในโรงบาบัด
ของเสีย่ การจัดการตัวทาละลายอินทรีย ์งานทีมี่ ตวั ทาละลายอินทรีย ์มากกว่า
และสารทีมี่ างานภายในอาคาร ถัง
5% ในสถานทีท
ฯลฯ่ ดการกับเขม่า ฝุ่ น เถ ้าจากการ
งานทีจั่ ๆ ในโรงบาบัด
เผาไหม้ และเถ ้าถ่านอืน
ของเสีย่ ๆงานบารุงรักษา ตรวจสอบ และงานอืน่ ยวข่่ กฝุ่ นทีเกี้องกับเตาเผาขยะ เครืองดั่ ดตังในโรงบ
้ฯลฯ ทีติ
าบัดของเสีย
้่ กฝุ่ น ฯลฯงานรือถอนเตาเผาขยะ เครืองดั่้่ ๆทีติดตังในโรงบาบัดของเสีย และงานอืน
รวมถึงการจัดการเขม่า ฝุ่ น เถ ้าจากการ่ ๆเผาไหม้ และเถ ้าถ่านอืน

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บการป้ องกันตัว
ทาละลายอินทรีย ์เป็ นพิษ 19,19-2

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(34)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(35)ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(36)(12) งำนจัดกำรและขนถ่ำยสินค ้ำ่ ยงซ ้อนกันเรียกว่า “กอง” การวางเรียงสินคา้ ใหส้ ูงขึนไปเรี
้สินคา้ ทีเรี
ยกว่า “กองเรียง” และการนาสินคา้ ลงมาเรียกว่า “นาลงจากกอง” หากเทคนิ คการกองเรียงไม่ดอี าจทาใหส้ นิ คา้ ถล่มลงมาจนเกิดอุบตั เิ หตุร ้ายแรงได ้ การทางานในตารางด ้านล่างนี จ้ าเป็ นต ้องมีคุณวุฒผิ ่านการอบรมพิเศษ

หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน
หัวหน้างานกอง
สินค ้า
หัวหน้างานขน
ถ่ายสินค ้าบนเรือผูป้ ฏิบตั งิ านสลิง
สาหรับงานเครน

รายละเอียดงาน่ ความสูงตังแต่
้งานกองเรียงหรือนาลงจากกองทีมี
2้่ าเนิ นการโดยเพียงผู ้เมตรขึนไป
(ไม่รวมงานทีด่ กรขนถ่ายสินค ้าเท่านั้น)ควบคุมเครืองจั้ อ ขนสินค ้าลงจากเรือ
งานเรียงซ ้อนสินค ้าขึนเรื่ าเนิ นการหรือขนย้ายสินค ้าบนเรือ (ไม่รวมงานทีด่ น้าหนักรวม
โดยไม่ได ้ใช ้อุปกรณ์ยกขนบนเรือทีมี
ต่ากว่า 500 ตัน)่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)ข ้อบังคับ

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 428,429

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 450,451สลิงสาหรับงานเครนในกรณี ทเป็ี่ นอุปกรณ์ยกขนที่
้้มีน้าหนักบรรทุกสูงสุดได ้ตังแต่
1 ตันขึนไป
หรือ
่
่
่
เครน เครนชนิ ดเคลือนที หรือเดอริกเครนทีมี
่้้น้าหนักทียกตั
งแต่
1 ตันขึนไป

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

สลิงสาหรับงานเครนในกรณี ทเป็ี่ นอุปกรณ์ยกขนที่
มีน้าหนักบรรทุกสูงสุดได ้ต่ากว่า 1 ตัน หรือเครน
่่ หรือเดอริกเครนทีมี่ น้าหนักที่
เครนชนิ ดเคลือนที
่ยกตากว่า 1 ตันผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

คาสั่งบังคับใช ้กฎหมายความ
ปลอดภัยและอาชีวอนามัย
20(16)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 221่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย 36(19)่ข ้อกาหนดความปลอดภัยเกียวกั
บเครน ฯลฯ 222่ มี่ แรงดันสูง
(13) งำนในสถำนทีที
กำรท ำงำนในสถำนที่ที่มี แ รงดัน อำกำศสู ง จ ำเป็ นต อ้ งมี คุ ณ วุ ฒิ ผ่ ำ นกำรอบรมพิ เ ศษ โดยเฉพำะอย่ ำ งยิ่ง
หัวหน้ำงำนภำยในห ้องแรงดันสูงและนักประดำน้ำจะต ้องได ้ร ับใบอนุ ญำตหัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)รายละเอียดงาน

72

ข ้อบังคับ

หัวหน้างานภายใน
ห้องแรงดันสูง่ าภายในห้อง
งานภายในห้องแรงดันสูง (งานทีท่ ่ภายใต ้แรงดันอากาศสูงเกิน
ทางานหรือปล่องทีอยู
ความดันบรรยากาศโดยใช ้วิธหี ล่อผนังในที่่ ๆ)(Pneumatic caisson) หรือวิธอี ดั อากาศอืน

ใบอนุ ญาต่เจ ้าหน้าทีควบคุ
ม่เครืองบีบอัด่ บอัดอากาศเพือส่่ งอากาศไป
งานควบคุมเครืองบี
ยังห้องทางานและห้องรับแรงดันเข ้าออก

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่เจ ้าหน้าทีควบคุ
มการส่งอากาศ

่การควบคุมวาล ์วหรือก๊อกเพือควบคุ
มการส่ง
อากาศไปยังห้องทางานหรือผูป้ ฏิบตั งิ านประดาน้า

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษเจ ้าหน้าปรับแรงดัน

่การควบคุมวาล ์วหรือก๊อกเพือควบคุ
มการส่ง
อากาศเข ้าหรือระบายอากาศออกจากห้องรับ
แรงดันเข ้าออก

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่เจ ้าหน้าทีควบคุ
มห้องปรับความดัน
บรรยากาศ

งานควบคุมห้องปรับความดันบรรยากาศ

หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)รายละเอียดงาน

ผูป้ ฏิบตั งิ านภายใน
ห้องแรงดันสูง่ ยวข่งานทีเกี
้องกับงานภายในห้องแรงดันสูง

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

นักประดาน้า่ าใต ้น้าโดยใช ้อุปกรณ์ดาน้า และรับ
งานทีท่ งจากเครืองบี่ บอัดอากาศหรือปั๊มมือ
อากาศทีส่
หรืออากาศทีจ่่ ายจากถังอากาศ

ใบอนุ ญาต(นักประดาน้า)ข ้อกาหนดความปลอดภัยและ
่อาชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 10สภาพแวดล ้อมทีมี
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย 36(20-2)
ข ้อกาหนดความปลอดภัยและ
่อาชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 11สภาพแวดล ้อมทีมี
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(21,23)ข ้อกาหนดความปลอดภัยและ
่อาชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 11สภาพแวดล ้อมทีมี
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(22)
ข ้อกาหนดความปลอดภัยและ
่อาชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 11สภาพแวดล ้อมทีมี
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(24)
ข ้อกาหนดความปลอดภัยและ
่อาชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 11สภาพแวดล ้อมทีมีข ้อบังคับ
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย 36(24-2)
ข ้อกาหนดความปลอดภัยและอา
่ชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 11สภาพแวดล ้อมทีมี
่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
20(9)ข ้อกาหนดความปลอดภัยและอา
่ชีวอนามัยเกียวกั
บงานใน่ แรงดันสูง 12สภาพแวดล ้อมทีมี่ ๆ(14) งำนก่อสร ้ำงอืน
่การทางานที่เกียวขอ้ งกับงานก่อสร ้างในตารางดา้ นล่า งนี จ้ าเป็ นต อ้ งมีคุณวุฒิผ่านการอบรมทักษะหรือ การอบรมพิเศษ
หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)รายละเอียดงาน

73

ข ้อบังคับ

หัวหน้างาน
่เครืองบดคอนกรี
ต่งานบดโดยใช ้เครืองบดคอนกรี
ตผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

หัวหน้างานขุดเจาะฐาน
ดินธรรมชาติและงานคา้
ยันพยุงดิน

งานขุดเจาะฐานดินธรรมชาติทมีี่ ความสูงของ้ วขุดเจาะตังแต่
้
้
พืนผิ
2 เมตรขึนไป
และงาน้้้ นรอบหรือเหล็ก
ติดตังและรื
อถอนเหล็
กคายั้ นสาหรับงานคายั้ นพยุงดินคายั่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
321-3,-4ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
359,360, 374,375

หัวหน้างานขุดเจาะ
อุโมงค ์ ฯลฯงานขุดเจาะ ขนย้ายเศษการขุดเจาะ ประกอบ้ นอุโมงค ์ ติดตังโบลต
้งานคายั
์ล็อกหรือพ่น่ ๆ ในงานอุโมงค ์ ฯลฯคอนกรีต และงานอืน

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
383-2,-3หัวหน้างานกลบดินใน
งานอุโมงค ์ ฯลฯ่้งานประกอบ เคลือนย้าย และรือถอนงานค
า้ยันแบบหล่ออุโมงค ์ งานเทคอนกรีต ฯลฯรวมถึงงานกลบดินในอุโมงค ์ ฯลฯผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

ผูป้ ฏิบตั งิ านภายใน
อุโมงค ์่ ๆ ในงาน
งานขุดเจาะ กลบดิน และงานอืน
อุโมงค ์ ฯลฯผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

หัวหน้างานประกอบงาน้ นแบบหล่อ ฯลฯคายั้้ นแบบหล่อ
งานประกอบหรือรือถอนงานค
ายัผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

หัวหน้างานประกอบ
นั่งร ้าน ฯลฯ้่่ งร ้านแบบ
งานประกอบ รือถอน
หรือเปลียนนั่ หรือนั่งร ้านทีมี
่แขวน นั่งร ้านแบบยืน
้้โครงสร ้างสูงตังแต่
5 เมตรขึนไป

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ่ ยวข่งานทีเกี
้องกับการ
ประกอบนั่งร ้าน ฯลฯ

่ ยวข
่
้
งานทีเกี
้องกับการประกอบ รือถอนหรือ่่ งร ้าน
เปลียนนั

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

หัวหน้างานและ
ผูป้ ฏิบตั งิ าน

รายละเอียดงาน

หัวหน้างานประกอบโครง
เหล็กอาคาร ฯลฯ้่งานประกอบ รือถอน
หรือเปลียนโครงอาคาร
หรือหอสูงประกอบจากวัสดุทที่ าจากโลหะ่ ความสูงตังแต่
้้(เฉพาะทีมี
5 เมตรขึนไป)หัวหน้างานก่อสร ้างสะพานเหล็ก ฯลฯหัวหน้างานประกอบ
อาคารโครงสร ้างไม้ ฯลฯ้หัวหน้างานรือถอน
โครงสร ้างคอนกรีต ฯลฯหัวหน้างานก่อสร ้างสะพานคอนกรีต ฯลฯ่ งด ้วย
การทางานบนทีสู
เชือก่เงือนไขของ
คุณวุฒิ
(การอบรม)้่งานก่อสร ้าง รือถอน
หรือเปลียนโครงสร
้างส่วนบนของสะพาน และเป็ นโครงสร ้างที่
่ประกอบจากวัสดุทที่ าจากโลหะ (เฉพาะทีมี
้้ความสูงตังแต่
5 เมตรขึนไป
หรือโครงสร ้าง้ ระยะรองรับของสะพานกว ้างส่วนบนนันมี
้้ตังแต่
30 เมตรขึนไป)งานประกอบวัสดุโครงสร ้าง และงานติดตัง้
แผ่นโครงหลังคาหรือแผ่นโครงผนังภายนอก
สาหรับอาคารโครงสร ้างไม้ทมีี่ ความสูงชายคา
้้ตังแต่
5 เมตรขึนไป
้่งานรือถอนหรื
อทาลายโครงสร ้างคอนกรีตทีมี
ความสูง 5 เมตร้่งานก่อสร ้างหรือรือเปลี
ยนโครงสร
้างส่วนบน่ าจากคอนกรีต (เฉพาะทีมี
่ของสะพานทีท
้้ความสูงตังแต่ 5 เมตรขึนไป หรือโครงสร ้าง้ ระยะรองรับของสะพานกว ้างส่วนบนนันมี
้้ตังแต่
30 เมตรขึนไป)
่ ยวข
่
่
งานทีเกี
้องกับการทางานทีแรงงานใช้่้่อุปกรณ์เลือนขึ
นลงเพื
อพยุงร่างกายด ้วย่้้นในสถานทีที่ มี่ ความสูง
อุปกรณ์เลือนขึ
นลงนั
้
้
่ ยากใน
่ตังแต่
2 เมตรขึนไป
และเป็ นสถานทีที้ ่ งร ้านสาหรับทางานบนทีสู่ งการติดตังนั

74่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
383-4,-5่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(30)่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
246,247่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
565,566่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(39)
ข ้อบังคับ

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
517-4,-5ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
517-8,-9ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
517-12,-13ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
517-17,-18

ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมทักษะ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
517-22,-23ผูท้ ผ่ี่ านการ
อบรมพิเศษ

่ข ้อกาหนดเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
36(40)่ าบทที่ 4 การกล่าวทักทาย คาศัพท ์ และข้อควรระวังในการอยู ่รว่ มกันทีหน้
งานก่อสร ้าง่ างานก่อสร ้างจะมีการใช ้คาพูดหรือคาศัพท ์เฉพาะทีไม่่ ค่อยไดใ้ ช ้ในชีวต
ทีหน้ิ ประจาวัน การทาความเขา้ ใจคา้ นสิงส่ าคัญเพือการสื่่่่ และเพือการท
่ต่าง ๆ เหล่านี เป็อสารที
ราบรืนางานอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

4.1 การกล่าวทักทาย การเรียกเวลาฉุ กเฉิ น ฯลฯ่ ้สึกประทับใจกับอีกฝ่ ายทีกล่่ าวทักทาย อีกทังค้ าพูดทีเราพู
่คนเรามีแนวโน้มทีจะรู
ดกับอีกฝ่ ายยังช่วยให ้อีกฝ่ ายมี้ความรู ้สึกเป็ นบวกได ้อีกด ้วย จึงขอให ้กล่าวทักทายอย่างยิมแย
้มแจ่มใส แม้ว่าเราจะไม่รู ้จักอีกฝ่ ายก็ตาม

4.1.1 “Ohayou gozaimasu (สวัสดีตอนเช้า)”้ นฐานในตอนเช
้
“Ohayou gozaimasu (สวัสดีตอนเช ้า)” เป็ นการกล่าวทักทายขันพื้า ขอให ้กล่าวทักทายคน่ ณพบเจอเป็ นครงแรกในตอนเช
้ัทีคุ้าว่า “Ohayou gozaimasu (สวัสดีตอนเช ้า)”4.1.2 “Goanzen ni (ขอให้ปลอดภัย)”่หน้างานก่อสร ้างมีอนั ตรายต่าง ๆ มากมาย คาว่า “Goanzen ni (ขอให ้ปลอดภัย)” เป็ นคาทีแสดงความรู
้สึกที่
ปรารถนาอยากให ้อีกฝ่ ายทางานได ้ปลอดภัยตลอดวันโดยไม่เกิดอุบตั เิ หตุหรือได ้ร ับบาดเจ็บใด ๆ ไม่ได ้ห่วงแต่ความ้ นคาแสดงความรู ้สึกห่วงใยอีกฝ่ าย อีกฝ่ ายทีได่ ้ยินจึงสามารถปฏิบต
ปลอดภัยของตัวเองเท่านั้น คานีเป็ั งิ านได ้ด ้วย่ นบวก
ความรู ้สึกทีเป็
่้ ขอให ้ตัวอย่างเช่น เมือจบการประชุมเช ้าแล้ว ทุกคนพูดว่า “Kyo mo ichinichi Goanzen ni! (วันนี ก็่่่ าลังจะเริม่
ปลอดภัยอีกวัน!)” เพือขอให
้ต่างคนต่างปลอดภัย จากนั้นจึงค่อยเริมงาน
และเวลาเดินสวนกับอีกฝ่ ายทีก่ นตราย ก็ขอให ้ทักทายโดยพูดว่า “Goanzen ni (ขอให ้ปลอดภัย) !” อีกฝ่ ายทีได่ ้ยินก็จะสามารถไปหน้า
ทางานทีอั
่งานการทางานด ้วยความรู ้สึกทีคอยระมั
ดระวังความปลอดภัย

75

4.1.3 “Otsukare-sama desu (เหนื่ อยหน่ อยนะ)”่ ความหมายเพือแสดงความขอบคุ
่“Otsukare-sama desu (เหนื่อยหน่ อยนะ)” เป็ นคาทีมี
ณต่อการทางานและ
ความยากลาบากของอีกฝ่ าย “Otsukare-sama desu (เหนื่ อยหน่ อยนะ)” ต่างจากคาว่า “Goanzen ni (ขอให ้้ ได ้เป็ นคากล่าวทักทายทีใช่ ้เฉพาะหน้างานก่อสร ้างเท่านั้น แต่ยงั สามารถใช ้ได ้ในทุก
ปลอดภัย)” เนื่ องจากคานี ไม่่ คนทางานอยู่ อีกทังยั้ งสามารถใช ้เวลาทีเดิ่ นผ่านกันในสานักงาน มุมพักผ่อน โถงทางเดิน ฯลฯ ได ้อีกด ้วยแห่งทีมี่ จงานและกาลังจะกลับบ ้านว่า “Otsukare-sama desu (เหนื่ อยหน่ อยนะ) !” ด ้วยความ
จึงขอให ้ทักทายคนทีเสร็
้ยิมแย้มแจ่มใส่ ่มเททางานหนัก)”4.1.4 “Gokurou-sama (ขอบคุณทีทุ่ ่มเททางานหนัก)” เป็ นคาทีมี่ ความหมายเพือแสดงความขอบคุ
่
่ อี
่ ก
“Gokurou-sama (ขอบคุณทีทุ
ณต่อสิงที
้่ี สถานะสูงกว่าได ้ด ้วย เช่น ผูควบคุฝ่ ายช่วยทาให ้เรา คานี สามารถใช
้กับผูท้ มี้มดูแลหน้างาน หัวหน้าผูดู้ แลคนงาน้ บผูท้ มี่ี สถานะสูงกว่าเป็ นการเสียมารยาท ดังนั้นจึงไม่ควร
รุน่ พี่ ฯลฯ แต่คนญีปุ่่ นจานวนมากมักคิดว่าการใช ้คานี กั่ ่มเททางานหนัก)” กับผูท้ มี่ี สถานะสูงกว่าใช ้คาว่า “Gokurou-sama (ขอบคุณทีทุ่ สถานะสูงกว่าพูดกับคุณว่า “Gokurou-sama (ขอบคุณทีทุ่ ่มเททางานหนัก)” แสดงว่า
ในทางกลับกัน ถ้าผูที้ มี้บุคคลนั้นกาลังแสดงความรู ้สึกขอบคุณคุณอยู่ ขอให ้ตอบกลับอย่างยิมแย
้มแจ่มใสว่า “Arigatou gozaimasu(ขอบคุณ) !”่ ยมารยาท)”4.1.5 “Shitsurei-shimasu (ขอโทษทีเสี่ ยมารยาท)” เป็ นคาทีใช่ ้บ่อยและใช ้กับใครก็ได ้ ไม่ได ้จาเป็ นว่าต ้องเป็ นหน้า
“Shitsurei-shimasu (ขอโทษทีเสี
งานก่อสร ้างเท่านั้น “Rei” หมายถึง Reigi (มารยาท) และ “Shitsu” แปลว่า (สูญ) เสีย ความหมายแต่เดิม คือ การ่ าให ้อีกฝ่ ายรู ้สึกแย่แต่อย่างใด
เสียมารยาท แต่ไม่ได ้เป็ นคาพูดทีท่ ยมารยาท) (ระหว่างทีทุ่ กคนกาลัง
ตัวอย่างเช่น เวลาเข ้าไปในห ้อง จะพูดว่า “Shitsurei-shimasu (ขอโทษทีเสี่ นการแสดงออกถึงความรู ้สึกว่าเราอาจจะไปรบกวนคนทีท่ างานอยู่ในห ้องก็ได ้พูดคุยกันอยู)่ ” ซึงเป็่ าเป็ นต ้องบอกทันทีในระหว่างทีบุ่ คคลทีเราอยากจะบอกก
่่เวลามีเรืองจ
าลังพูดคุยอยู่กบั คนอืน่ ยมารยาท)”“Shitsurei-shimasu (ขอโทษทีเสี
76เราจะพูดว่า่ ก่ าลังทางานอยู่ ก็มส่ ดว่า “Osakini Shitsurei-shimasu (ขอโทษที่
เวลาต ้องกลับบ ้านก่อนคนอืนทีี านวนทีพู่ ้ยินขอให ้ตอบกลับว่า “Otsukare-sama deshita (เหนื่ อยหน่ อยนะ)”เสียมารยาทต ้องกลับก่อน)” ผูที้ ได

4.1.6 “Abunai (อนั ตราย)”่ าลังจดจ่อกับการทางาน เราอาจไม่ทน่ าลังเข ้ามาหาตัวเอง เวลาคนรอบข้างสังเกตเห็น
เมือกั สังเกตอันตรายทีก่ ดออกมา คือ “Abunai (อันตราย) !” หากอันตรายนันเป็้ นสิงของที
่ว่าคนนั้นกาลังมีอนั ตราย คาพูดแรกทีจะพูร่่ วง
่่ ่งชนจากทางด ้านข ้าง จะพูดว่า “Abunai! Yokero! (อันตราย! หลบเร็ว!)”ตกลงมาจากด ้านบนหรือเป็ นสิงของที
พุหากได ้ยินเสียงตะโกนว่า “Abunai (อันตราย) !” ขอใหร้ บี ตอบสนองทันที่ ทหน้
4.2 คาศัพท ์ทีใช้ี่ างานก่อสร ้าง่่หัวข้อ 4.2 จะอธิบายคาศัพท ์ทีควรทราบในการปฏิ
บตั งิ านโดยร ับคาสังจากหั
วหน้าผูดู้ แลคนงานหรือรุน
่ พี่

่
4.2.1 คาศัพท ์เกียวกั
บการตีเส้นปั กเต้า่ าเป็ นสาหรับงานก่อสร ้างบนพืนดิ้ น ฯลฯ โดยจะใช ้ปักเต ้าทีมี่ มา[การตีเส้นปักเต้า] การตีเส ้นอ ้างอิงต่าง ๆ ทีจ้ สมัยก่อนหรือเครืองตี่ เส ้นด ้วยเลเซอร ์ตังแต่้ ่ทาหน้าที่เป็ นเส้นอ้างอิง เวลาสร ้างอาคาร โดยจะตีเส้น
[เส้นปั กเต้าอ้างอิง ] เส้นตรงแนวระนาบหรือแนวตังที
่กึงกลางของเสาหรื
อผนัง (เส้นแนวเสาหรือผนัง) ออกมาจากเส้นปักเต ้าอ้างอิง่ ผ่านกึงกลาง
่้ั เรียกว่า “เส้นกึงกลางผนั
่่[เส้นแนวเสาหรือผนัง] เส้นทีตี
บางครงก็
ง” หรือ “เส้นกึงกลางเสา”่ ดขวาง ฯลฯ หรือเรียก อีกอย่างว่า
[เส้นปั กเต้าหลบแนว] เส้นที่ตีในกรณี ท่ไม่ี สามารถตีเส้นไดเ้ นื่ องจากสิงกี
่่ ้อ้างอิงเท่ากับระยะห่างระยะหนึ่ งโดยอาจตีเป็ นเส้นขนานหรือ
“เส้นแทน” ซึงจะตี
เส้นปักเต ้าห่างจากเส้นปักเต ้าทีใช่ อตามแนวออกไป ทังนี้ จะขี้ ดระยะห่าง (หลบแนว) เตรียมไว ้เพือให่ ้ทราบว่าได ้ตีเส้นห่างจากเส้นปักเตา้ ที่เป็ นเส้นทีต่ใช ้อ้างอิงเป็ นระยะเท่าไร่ นความสูงมาตรฐานซึงจะตี
่[เส้นปั กเต้าแนวนอน] เส้นปักเตา้ ทีเป็
เส้นเป็ นแนวระนาบ หรือเรียกอีกอย่างหนึ่ งว่า“Rikuzumi” เรียกอีกอย่างว่า เส้นปักเต ้าระดับเอว เส้นปักเต ้าระดับน้า หรือเส้นปักเต ้าแนวระนาบ

77้ เส้นแนวตังที้ แสดงบนพื
่้ วผนัง เสา ฯลฯ[เส้นปักเต้าแนวตัง]นผิ้ เส้นปักเต ้าทีตี่ ลงบนพืนผิ้ วแนวระนาบโดยตรง เช่น พืน้ ฯลฯ[เส้นปักเต้าบนพืน]่[เส้นปักเต้าจบงาน] เส้นปักเต ้าทีแสดงระยะการจบงานจากเส้นแนวเสาหรื
อผนังหรือผิวของโครงสร ้าง่ตัวอย่างเส ้นปักเต ้าทีแสดงบนโครงสร
้างเส้นปั กเต้าแนวตัง้
(เส้นปั กเต้าจบงาน)เส้นปั กเต้าแนว
่กึงกลางหน้
าต่าง(เส้นปั กเต้าจบงาน)เส้นปั กเต้า
แนวนอน
(เส้นปั กเต้าจบงาน)เส้นแนวเสา
หรือผนัง
(เส้นปักเต้า
้บนพืน)

เส้นปั กเต้า
แนวทางเข้าออก
้(เส้นปั กเต้าบนพืน)เส้นปั กเต้าหลบ
แนวเสาหรือผนัง
้(เส้นปั กเต้าบนพืน)

ผนัง

่
่
่
[เส้นกึงกลางผนั
ง] เส้นทีลากผ่
านกึงกลางผนั
ง่เส้นกึงกลางผนัง่่่[เส้นกึงกลางเสา]เส้นทีลากผ่
านกึงกลางเสา

่เส้นกึงกลางเสา
เสา่ ้อ้างอิงสาหรบั งานตีเส้นปักเต ้า[เส้นปั กเต้าหลัก] เส้นทีใช
้อ้างอิงในขันตอนถัดไป เช่น เส้นแนวเสาหรือผนัง เส้นปักเต ้าแนวนอน ฯลฯ จะเรียกว่า “เส้นปักเต ้าหลัก”ผนัง่เส้นกึงกลางเสา

่เส้นกึงกลางผนั
ง่ นเส้นตังฉาก
้[การตีฉาก] งานตีเส้นปักเต ้าทีเป็
่่[การตีเส้น (ทาเครืองหมาย)]การทาเครืองหมายสาหร ับการตัดแต่งลงบนวัสดุโครงสร ้างไม้

่่ั
4.2.2 คาศัพท ์เกียวกั
บโครงสร ้างชวคราวสาหร ับกาหนดเส้นอ้างอิง่ั้ั่่ ้างขึนเพื้ อให่ ้ทราบถึงเส้นอ้างอิงในการ
[โครงสร ้างชวคราวสาหร ับกาหนดเส้นอ้างอิง] “รวล้อมชั
วคราว”ทีสรสร ้างอาคาร (เส้น กึ่งกลางหรือเส้น แนวระดับ ของเสาหรือผนั ง ), ต าแหน่ ง ของอาคาร, มุ มฉาก และแนวระดับ
่(มาตรฐานความสูง ) ซึงจะสร
้างโดยใช ้เสาไม้และแผ่นไม้ท่เรีี ยกว่า “ไม้แนวระดับ” งานก่อสร ้างดา้ นโยธาใช ้คาว่า
“Chobari”
78่[ไม้แนวระดับ] วัสดุแผ่นสาหร ับตอกในแนวระนาบกับเสาในการสร ้างโครงสร ้างชัวคราวสาหร ับกาหนดเส้นอ้างอิง่ ้เป็ นมาตรฐานความสูงของอาคาร โดยใช ้เครืองมื่ อทีเรี่ ยกว่า
[การระบุแนวระดับน้ า] การกาหนดแนวระดับทีใช
ถังระบุแนวระดับน้า จึงเรียกว่า การระบุแนวระดับน้า
้ ]่ การทาเครืองหมายบนพื
่้ นเพือก่ าหนดตาแหน่ งของอาคาร โดยใช ้เชือกหรือผ้าเทป
[การขึงเชือกล้อมพืนทีนดิ่่ งระหว่างไม้แนวระดับเข ้าด ้วยกันเวลาสร ้างโครงสร ้างชัวคราว
่[ด้าย (เอ็น) วัดระดับ] เส้นด ้ายทีแสดงแนวระดั
บทีขึ่สาหร ับกาหนดเส้นอ้างอิง ซึงจะใช
้เป็ นเส้นอ้างอิงสาหร ับเส้นแนวเสาหรือผนัง้ หรื่ อความสูงของอาคาร โดยจะไม่ รอื ้[จุดเปรียบเทียบ (Benchmark)/BM] จุดอ้างอิงความสูงภายในพืนที่ งกว่านี จะแสดงด
้่ เครืองหมาย
่ถอนออกจนกว่าอาคารจะแล้วเสร็จ เราจะใช ้ BM เป็ นจุดอ้างอิง ระดับทีสู
้วยตัวเลขทีมี่ ่ากว่านี จะแสดงด
้่ เครืองหมาย่“+” และตาแหน่ งทีต้วยตัวเลขทีมี
“-” เช่น GL = BM+200้ วทีดิ่ นทีสร่ ้างอาคาร
[GL] ย่อมาจาก Ground level หรือ Ground line เป็ นความสูงของพืนผิ่ นทีวางแผนไว
่
[FH] ย่อมาจาก Formation Height เป็ นความสูงของทีดิ
้้ ชันที
้ ่ 1 จะเขียนเป็ น[FL] ย่อมาจาก Floor Level หรือ Floor Line เป็ นความสูงของระนาบการจบผิวของพืน
้ ่ 2 จะเขียนเป็ น”2FL”“1FL” และชันที
้[SL] ย่อมาจาก Slab Level หรือ Slab Line เป็ นความสูงของการจบผิวของแผ่นพืน
[CH] ย่อมาจาก Ceiling Height เป็ นความสูงจาก FL ถึงระนาบการจบผิวของฝ้ าเพดาน

่
4.2.3 คาศัพท ์เกียวกั
บงานดิน
่้[งานดิน] งานก่อสร ้างเพือสร
้างฐานและฐานรากของอาคาร รวมทังโครงสร
้างใต ้ดิน้่ นทีไม่่ เรียบ หรือทีดิ่ นต่าเพือท่ าให ้หน้าดินเรียบ
[การถมดิน] การกองดินและทรายลงบนพืนลาด
ทีดิ้ นได] การเซาะฐานดินให ้มีลก้ นไดเพือป้่ องกันไม่ให ้ดินทีถมลื
่่[การตัดแบบขันบัั ษณะเป็ นขันบั
นไถลลงมาในกรณี่้่ นมาก
ทีถมดิ
นบนพืนลาดที
ชั่ มความหนาแน่
่[การบดอด
ั ] การใส่แรงกดอัดลงบนดินและทราย หรือยางมะตอยเพือเพิ
นโดยลดช่องว่างระหว่าง้ บเบสใหแ้ ข็ งแรงเวลาทางานปูผิวทางอนุ ภาคลง (เรียกว่า “Mitsujistu”) ตัวอย่างเช่น การบดอัดเพื่อสร ้างชันซั
ฯลฯ่ กรขนาด
[การรีดอด
ั ] การบดอัดดินโดยใช ้รถบดถนนล้อยาง ฯลฯ การบดอัดเศษหิน กรวด ฯลฯ โดยใช ้เครืองจั
79่เล็ก เช่น เครืองกระทุ
้ง (Rammer) ก็เรียกว่าการรีดอัด
้้้[การถมกลับ] การถมดินจนถึงดา้ นล่างแผ่นพืนวางบนดิ
นทังภายในและภายนอกอาคาร
หลังจากเสร็จสินงาน
ก่อสร ้างใต ้ดิน เช่น คานคอดิน ฯลฯ่่[การกระทุ ง้ อดั ] การเพิ่มความหนาแน่ น ของดิน ที่ถมกลับโดยใช ้เครืองกระทุ
ง้ (Rammer) เครืองตบดิ
นเล็ ก
(Plate compactor) ฯลฯ้ั ับเบส] ชันที้ สร่ ้างอยู่บนชันซั้ บเกรดในการปูผิวทางยางมะตอย มีหน้าทีในการกระจายแรงที
่่ งมาจากชัน
้
[ชนซ
ส่
้ บเกรด
ผิวทางยางมะตอยไปยังชันซั้ั ับเกรด] ฐานทีรองร่่ ่ลก้ ผวิ ทางประมาณ 1 เมตร[ชนซับการปูผวิ ทาง ซึงอยูึ ลงไปจากด ้านล่างของชันปู้ั วทาง] ชันที้ อยู่ ่บนสุดของการปูผวิ ทางยางมะตอย
[ชนผิ้ ]่ การทาเครืองหมายเพื
่่[การขึงเชือกล้อมพืนที
อแสดงขอบเขตของฐานรากโดยใช
้เชือก เชือกฟาง ฯลฯ ล้อม่ ้ในการก่อสร ้างด ้านรอบนอกของฐานราก เป็ นคาศัพท ์ทีใช่ อ[การขุดเปิ ดหน้าดิน] การขุดหลุม (เรียกว่า “การขุดเจาะ”) ลงไปจนถึงส่วนล่างของฐานรากโดยใช ้เครืองมื
หนัก ฯลฯ้ องทีขุ่ ดจนถึงปลายเสาเข็มหรือฐานราก
[ความยาวรวมโคนเสาในดิน] ความยาวหรือความลึกจากพืนร่่ี นดิ้ นอยู่ในสภาพดีและไม่เสียงต่่ อการพังทลาย และไม่ได ้ทา[การขุดเจาะโดยไม่ก ันดิน] การขุดเจาะในกรณี ทพื่ องกันดินถล่ม
“การกันดิน” เพือป้่ ให ้พืนลาด
้่ ดเจาะ ฯลฯ ถล่มลงมา
[การกันดิน] การกันดินเพือไม่
การถมดิน ร่องทีขุ่ ลก[กาแพงกันดิน] โครงสร ้างทีมีั ษณะเป็ นกาแพงสาหร ับ “การกันดิน” มีคาเรียกเฉพาะว่า “กาแพงกันดิน”่[การหล่ อในที่] งานคอนกรีตซึงเทคอนกรี
ตโดยตรงที่หน้า งาน โดยไม่ตอ้ งใช ้ผลิตภัณฑ ์คอนกรีตที่ผลิตจาก่ างาน” ตัวอย่างเช่น งานเสาเข็มซึงมี่ ทง้ั “วิธเี สาเข็มสาเร็จรูป (ตอก)”โรงงาน หรือเรียกอีกอย่างว่า “การหล่อทีหน้
และ “วิธเี สาเข็มคอนกรีตแบบหล่อในที่ (เจาะ)”้้ ยกการเทคอนกรีตว่า “เท”[เท] คานี ในภาษาญี
ปุ่่ นจะหมายถึง “ตี” แต่สาหร ับคาศัพท ์ในการก่อสร ้าง จะใช ้คานี เรีหรือ “เทคอนกรีต”่ การขุดเปิ ดหน้าดินทีขุ่ ดมากกว่าขนาดพืนที้ การท
่[การขุดเผือ]
างาน
่ นสู
้ ง ๆ ต่า ๆ ในบริเวณพืนที้ หรื่ อพืนร่้ องทีขุ่ ดให ้เรียบเท่ากับความสูงทีก่ าหนด
[การปาดหน้าดิน] การเกลียพื
80่ น] การจบงานโดยเกลียพื่ นร่้ องทีขุ่ ดให ้เรียบและมีความลึกตามแผนงานหลังจากทีขุ่ ดเกือบถึงความ
[การเกลียดิ
ลึกตามแผนงาน่ นระหว่างเสาเข็ม] การขุดเกลียดิ่ นระหว่างเสาเข็มหรือดินซึงกองอยู
่่ี นรอบ
้่ ดขึนท้ างาน
[การเกลียดิ
่ทพืๆ ซึงเกิ่ นเกลียดิ
้ ๆ] การปล่อยฐานดินธรรมชาติใหอ้ ยู่ในลักษณะขันบั้ นได และโกยดินทีขุ่ ดเจาะส่งขึนไป
้[การโกยส่งดินเป็ นขัน้ ๆ เพือน่ าดินทีขุ่ ดออกไปด ้านนอก (เรียกว่า “เคลียร ์ดิน”) ในกรณี ทขุ่ี ดเปิ ดหน้าดินลึก ๆทีละขัน
่้ นในสภาพธรรมชาติ
[ฐานดินธรรมชาติ] คาศัพท ์ทีหมายถึ
งพืนดิ้้่ ความลาด
[พืนลาด]พืนลาดเอียง หรือเรียกอีกอย่างว่า “Nori” ในหน้างานก่อสร ้าง จะหมายถึง ผิวขุดเจาะทีมี
เอียง
่
้
่ ดเจาะ ซึงมั่ กนาไปสู่อุบต่ างาน
[เนิ นถล่ม] การถล่มของโครงสร ้างชัวคราวสาหร ับกันดินหรือพืนลาดทีขุั ภิ ยั ทีหน้
่ั่ องกันพืนดิ้ นถล่มโดยใช ้ชีทไพล ์ ฯลฯ หากเป็ นบริเวณทีมี
่[โครงสร ้างชวคราวสาหร ับกันดิน] การพยุงดินเพือป้้ เพี่ ยงพอ จะใช ้ “วิธก้ นเป็ นแนวเอียง หากเป็ นบริเวณทีมี่ พนที่พืนทีี ารเปิ ดหน้าดิน (Open-cut)” โดยขุดพืนดิื ้ ไม่่่้ าแพงหรืองานคายั้ นเพียงพอ จะใช ้ “วิธเี ปิ ดหน้าดินโดยใช ้กาแพงโครงสร ้างชัวคราวสาหร ับกันดิน” ซึงจะติ
ดตังก[ชีทไพล ์] แผ่นโลหะสาหร ับกันดิน่ าจากเหล็กและทีปลายมี
่่ ้สามารถต่อเข ้าด ้วยกันได ้[ชีทไพล ์เหล็ก] ชีทไพล ์ทีทลกั ษณะเป็ นร่องเพือให
่้ า] การระบายน้าทีสะสมอยู
่่ ดโดยใช ้บ่อพักน้าหรือปัม
๊[การเปลียนน่พนร่ื ้ องทีขุ้ มสู๊ บน้าสาหร ับการเปลียนน
่้า[บ่อพักน้ า] รูสาหร ับติดตังปั่ ้จากบนบก มีจด่ ้จากแม่น้า
[ทรายบก] ทรายทีไดุ เด่นคือมีคุณสมบัตกิ ารอุ ้มน้าได ้สูงกว่าทรายทีได
่่ ้ถมกลับได ้แน่ นยิงขึ่ น้ ตัวอย่างเช่น
[การอ ัดดินโดยเติมน้าไปด้วย] การอัดดินทีถมกลั
บโดยเติมน้าไปด ้วย เพือให่ งชีทไพล ์เหล็กทีเป็่ นโครงสร ้างชัวคราวส
่เมือดึาหร ับกันดินออก ดินและทรายรอบ ๆ จะติดหลุดออกมาด ้วย หากถม้ ยั่ งมีชอ่ งว่างอยู่ ไม่นานดินจะยุบ เราจึงทาการอัดดินโดยเติมน้าไปด ้วยเพือลดปั
่กลับลงไปทังที
ญหาดังกล่าว่ ้ามาทีหน้่ างาน รวมถึงจานวนท่อนไม้และเสาไม้ด ้วย[ไม้นบั มันโบ] การนับจานวนรถบรรทุกหรือจานวนคนทีเข่้ น/งานฐานราก
4.2.4 คาศัพท ์เกียวกั
บงานเตรียมพืนดิ
้ น] ส่วนทีอยู่ ่ใต ้แผ่นพืนฐานราก้้้น เราจะใส่
[งานเตรียมพืนดิ
หรืองานดังกล่าว ในการรองร ับแผ่นพืนฐานรากนั
81้ นมีหลากหลายขึนอยู
้ทราย กรวด เศษหิน ลีนคอนกรีต เสาเข็ม ฯลฯ งานเตรียมพืนดิ
่กบั ประเภทของวัสดุ่ งผ่านน้าหนักของสิงก่่ อสร ้าง (เรียกว่า “โหลดของสิงก่่ อสร ้าง”) ไปยังฐานดินโดยตรง ซึงมี่ ทง้ั
[ฐานราก] ส่วนทีส่
่ฐานรากแผ่เดียวและฐานรากเสาเข็
ม่้[ฐานรากแผ่ เ ดียว]ฐานรากที่ส่ ง ผ่ า นโหลดของสิ่งก่อสร ้างไปยัง ฐานดินโดยตรง ฐานรากที่สร ้างรองร บั พืน้่ รูปร่างเหมือนตัว “T” กลับหัวซึง่ด ้านล่างทังหมดของอาคาร
เรียกว่า “ฐานรากแพ (ฐานรากทึบ)” ส่วนฐานรากทีมี่้่ มี่ ฐานดินแข็งแรงและ
จะสร ้างเฉพาะส่วนทีรองรบั น้าหนัก เรียกว่า “ตอม่อ” ฐานรากทังสองแบบจะใช
้กับสถานทีที
มั่นคง่ ้างขึนบนสถานที
้่ ฐานดิ
่่ อสร ้างด ้วยการตอก
[ฐานรากเสาเข็ม] ฐานรากทีสร
ทีนอ่อน โดยจะรองร ับโหลดของสิงก่่ ยกว่า “เสาเข็ม” ลงไปให ้ถึงฐานดินแข็ง
เสาทรงกระบอกทีเรี้ เดิมทีคานี หมายถึ้่่ ยบ เช่น
[แผ่นพืน]งแผ่นเรียบหรือแผ่นหิน แต่สาหร ับเรืองอาคาร
จะหมายถึงโครงสร ้างส่วนทีเรี้ ฐานราก ฯลฯ คานี จะใช้้ รองร่้้พืน้ร่วมกับคาต่าง ๆ เช่น แผ่นพืนทีบั อาคารเรียกว่า “แผ่นพืนโครงสร
้าง” แผ่นพืน
่่ นฐานรากเรียกว่า “แผ่นพืนฐานราก”้้ ไม่่ มีคานเรียกว่า “แผ่นพืนไร้ ้โครงสร ้างซึงหมายถึ
งส่วนทีเป็
และแผ่นพืนที
คาน”้ นสาหร ับเสาเข็ม] งานเตรียมพืนดิ้ นสาหรบั ฐานรากเสาเข็ม มีทงงานเตรี
้ั้ นสาหรบั
[งานเตรียมพืนดิ
ยมพืนดิ
เสาเข็มคอนกรีตสาเร็จรูป งานเสาเข็มเหล็ก และเสาเข็มคอนกรีตหล่อในที่
่้่ส่งไปยังอาคารดว้ ยการดูดซับแรงในแนว
[การลดทอนแรงสันสะเทื
อนของฐานราก] กลไกการยับยังแรงที้ วิ ธ ี ก่ อ สร า้ งนี ้ จ าเป็ นส าหร บระนาบที่ กระท ากับ อาคารเมื่ อมี แ ผ่ น ดิ นไหวเกิ ด ขึ นั การก่ อ สร า้ งอาคารหรือ่ ดแผ่นดินไหวบ่อยครง้ั โดยจะมีการติดตังกลไกตรงระหว่
้้ นกับฐานราก
คอนโดมิเนี ยมในประเทศญีปุ่่ นซึงเกิ
างพืนดิ

่่
4.2.5 คาศัพท ์เกียวกั
บงานนั่งร ้านและงานโครงสร ้างชัวคราว่ งวัตถุประสงค ์การใช ้งานและโครงสร ้าง สาหร ับในหน้างานก่อสร ้าง หมายถึง
[นั่งร ้าน] นั่งร ้านมีหลายประเภทซึงแบ่้่่้พืนหรื
อทางเดินชัวคราวที
ประกอบขึ
นโดยใช
้ท่อนั่งร ้านและวัสดุเฉพาะทาง โดยมากมักใช ้นั่งร ้านแบบเฟรม นั่งร ้านประกอบท่อ นั่งร ้านแบบริงล็อก ฯลฯ้ าหร ับทางาน] พืนของนั
้่ งร ้านที่ทาขึนโดยน้้ ่ งร ้าน (เรียกว่า “แผ่นพืนนั้ ่ งร ้านแบบขอเกียว”)่[พืนสาแผ่นพืนนั่ ้คนสามารถขึนไปปฏิ
้ฯลฯ มาขึงพาดเพือให
บตั งิ านบนนั้นได ้82

้ั วคราว]่ั้ั วคราวซึ
่
่ นพื
้ นที
้ ระหว่
่่ นขา้ ง ๆ ถนน ฯลฯ และควบคุมไม่ใหบ้ ุคคล
[รวช
รวชั
งกั
างหน้างานก่อสร ้างกับทีดิ่ งไม่่ ใช่ผูท่ี ยวข่้ ่ เพื่อป้ องกันอันตรายและเป็ นมาตรการป้ องกันการ
อืนซึ
้ เกี
อ้ งกับงานก่อสร ้างเขา้ ออกภายในพืนที
โจรกรรม

่
4.2.6 คาศัพท ์เกียวกั
บงานเหล็กเสริม/งานแบบหล่อ/งานเทคอนกรีต
[การวางเหล็กเสริม] การจัดเรียงและประกอบเหล็กเสริม วิธวี างเหล็กเสริมมีหลายวิธ ี เช่น การวางเหล็กเสริม้ แบบชันเดี้ ยว แบบสลับฟันปลา ฯลฯสองชัน่ อ้ งการจากแบบ
[การรวบรวม] การคานวณหาวัสดุ ปริมาณ และแรงงาน (จานวนแรงงานคนในการทางาน) ทีตแปลนหรือรายละเอียดข ้อกาหนด (Specifications)[อาโซบิ] การมีเหลือพอ หลวม ๆ สบาย ๆ[ระยะอากิ] ระยะห่างระหว่างเหล็กเสริมกับเหล็กเสริม
่[ระยะห่าง] ระยะห่างระหว่างกึงกลางของเหล็
กเสริมด ้วยกันเอง้ คอนกรีตที่เทเรียบหนา 5-10 เซนติเมตรเพื่อทาการตีเส้นปักเต า้ หรือ[ลีนคอนกรีต (คอนกรีตไม่ รอทิื ้ ง)]้่่ การตี
ประกอบติดตังแบบหล่
อเป็ นหลัก เรียกย่อ ๆ ว่า “ลีน” การเทลีนทาเพือสร
้างระนาบสาหร ับอ้างอิงความสูงทีมี่ นโครงรองพืนส้ าหร ับวางแบบหล่อหรือเหล็กเสริมให ้ได ้อย่างแม่นยาอีกด ้วยเส้นปักเต ้า และเพือเป็่ กเสริมกับเหล็กเสริมตัด
[การผู ก] การผูก ในงานเหล็กเสริม จะมีการผูกลวดผูกเหล็กเสริมเฉพาะ ตรงจุดทีเหล็่ อทีเรี่ ยกว่า “ตะขอผูกเหล็ก” วิธผกันโดยใช ้เครืองมืี ูกมีหลายวิธ ี เรียกว่า “ผูกทแยง” และ “ผูกทแยงข้างเดียว”้ วคอนกรีตทีหุ่ ้มเหล็กเสริมไว ้[ความหนาระยะหุม
้ (Covering)] ระยะห่างระหว่างเหล็กเสริมกับพืนผิ้ งานประกอบแบบหล่อตามการตีเส้นปักเต ้า[การประกอบติดตัง][ซีเมนต ์เพสต ์ (คราบซีเมนต ์)] ซีเมนต ์ที่ผสมน้าเรียกว่า “ซีเมนต ์เพสต ”์ ในงานแบบหล่อ คอนกรีตอาจรว่ ัออกมาจากรอยต่อระหว่างแบบหล่อ และจะเรียกว่าคราบซีเมนต ์เช่นกัน
่่ าส่วนร่องหรือรอย
[ไม้สร ้างร่อง (องั โกะ)] วัสดุทป้่ี องกันไม่ใหค้ อนกรีตซึงเทลงส่
วนร่องหรือรอยบาก เวลาทีจะท่ บซ ้อนบนคอนกรีต โดยจะถอดออกหลังจากคอนกรีตแข็งตัวแล้ว
บากทีซั่ างานอืนด่ ้วย โดยจะย ้ายแบบหล่อทีใช่ ้แล้วขึนไปชั
้้่[การนาไปใช้ต่อ] การใช ้วัสดุแบบหล่อเดียวกันทีหน้
นบนเพือ้ ก ในกรณี ทโครงสร่ี้ใช ้ซาอี
้างงานก่อสร ้างอาคาร ฯลฯ แต่ละชันเหมื
อนกัน
83

่
[การระเบิดออก] การทีคอนกรี
ตไหลออกมาเนื่ องจากแบบหล่อพังในระหว่างการเทคอนกรีตหรือระหว่างคอนกรีต้ อ
่ “งานคายั
้ น” ไม่เพียงพอ
แข็งตัว (การแข็งตัว) การระเบิดออกจะเกิดขึนเมื่ าวัสดุแบบหล่อกลับมาใช ้ใหม่ ด ้วยเหตุนีจึ้ งมีการใช ้คานี ใน้[การถอนตะปู ] การถอนตะปูออกจากแบบหล่อเพือน
ความหมายว่าการจัดการเก็บแบบหล่อ
[การเทคอนกรีต] การเทคอนกรีตลงในแบบหล่อโดยเทให ้เต็มไม่มชี อ่ งว่างเหลืออยู่่ งไม่แข็งตัว หากไม่เทต่อเนื่ องก่อนทีคอนกรี
่่[การเทต่อเนื่อง] การเทคอนกรีตลงบนคอนกรีตทียั
ตซึงเทไปก่อนจะ้้ หากอุณหภูมิภายนอกต่ากว่า 25°C ควรเทต่อเนื่ องแข็ งตัว จะเกิดการแบ่งชันของคอนกรี
ต (Cold joint) ขึน้้ภายใน 150 นาที และหากอุณหภูมภิ ายนอกตังแต่
25°C ขึนไป
ควรเททับภายใน 120 นาที้ั่ ดขึนในกรณี
้่ี งหวะการเทต่อเนื่ องไม่เหมาะสม
[การแบ่งชนของคอนกรี
ต (Cold joint)] รอยต่อทีเกิ
ทจั่ งตัวแล้ว จะทาการ “เททับ” ในจุดที่พิจารณาเห็นแล้วว่าไม่มี
[การเททับ] การเทคอนกรีตลงบนคอนกรีตทีแข็
ปัญหาด ้านโครงสร ้างหรือการกันซึม
[การจี,้ เขย่า] ในงานดินจะเรียกว่าบดอัด แต่ในการเทคอนกรีต จะเป็ นการกาจัดช่องว่างของคอนกรีตและทาให ้
้
่
่
่ น
่ (Vibrator) หรือเคาะแบบหล่อด ้วยค ้อนยางแน่ นขึนโดยการทาให ้คอนกรีตทีเทไปแล้วสั
นสะเทือนด ้วยเครืองสั้ วของแบบหล่อแผ่นพืนเพื้ อให่ ้คอนกรีตทีเทแผ่
่้[การกระทุง้ ] การเคาะพืนผิ
นพืนแน่น้ สม่ ่าเสมอกัน
[การผสม] การผสมซีเมนต ์และอะกรีเกต (Aggregate) ให ้เป็ นเนื อที่ ้ทาคอนกรีต
[ส่วนผสม] อัตราส่วนของวัสดุต่าง ๆ ทีใช

่
4.2.7 คาศัพท ์ทีแสดงสภาพ/ลักษณะการจบงาน
่[การจบงาน] คาทีแสดงถึ
งความสมดุลของการจัดวางวัตถุ โดยจะใช ้คาพูดว่า “การจบงานดี” หรือ “การจบงาน
ไม่ด”ี
่ึ้้[รอยต่อ] ส่วนทีวั่ สดุซงแตกต่
างกันตังแต่
2 ชนิ ดขึนไปมาบรรจบกัน หรือการจัดการส่วนตรงนั้น หากเกิดการชน่ สดุไม่ควรชนกัน จะเรียกว่า “รอยต่อไม่ด”ี “การจบงานไม่ด”ี ก็เป็ นคาพูดทีใช่ ้ในความหมายเดียวกันกัน ณ จุดทีวั
่เมือเราพู
ดว่า “รอยต่อฝ้ าเพดานกับผนัง” จะหมายถึงบริเวณรอยต่อระหว่างเพดานกับผนัง่ นจากแนวตรง] “ระนาบ” ของวัสดุทมองเห็
่ี่[ด้านทีเห็
นจากด ้านหน้าเมือจบงานแล้ว่ นจากแนวอืน]่ คาศัพท ์ทีหมายถึ่่่ นจากแนว
[ด้านทีเห็
งส่วนทีมองเห็นได ้ของวัสดุกอ่ สร ้างเช่นเดียวกับ “ด ้านทีเห็
84่ นจากแนวตรง” จะมองเห็นทังระนาบ
้่ นจากแนวอืน”่ จะหมายถึงสภาพทีมองเห็
่ตรง” “ด ้านทีเห็
แต่ “ด ้านทีเห็
นลอดผ่านช่องว่างหรือมองเห็นจากแนวเฉี ยง่ กบัง] หมายถึงการมองเห็นได ้น้อย เป็ นคาศัพท ์ทีตรงข
่่ นจากแนวอืน่ ซึงมี่ ความหมายว่า
[ด้านทีถู
้ามกับด ้านทีเห็
่ี่ การเคลือนย่่่่ง“เห็นบ้างไม่เห็นบ ้าง” และหมายถึง วัสดุทจะเห็นได ้เมือมี
้ายหรือพลิกสิงใดสิ
งหนึ้ จะเรีย กว่ า “แนวไม่ ดี” งานตรวจสอบยืน ยัน ว่าเป็ น[แนว] สภาพที่เป็ นเส้นตรง หากมีการโคง้ งอหรือบิดเบียว
เส้นตรงหรือไม่น้นเรีั ยกว่า “เล็งแนว”่้ ว เรียกอีกอย่างว่า “Men”[ระนาบ] คาศัพท ์ทีหมายถึ
งพืนผิ่่ นผิ้ วของวัสดุ 2 ชินเรี้ ยงราบเรียบเสมอกัน โดยจะใช ้พูดว่า “ทา[ระนาบเดียวกัน] คาศัพท ์ทีหมายถึ
งสภาพทีพืให ้อยู่ระนาบเดียวกัน”่้ วโค ้งทีมี่ สภาพเว ้า[เว้า] คาศัพท ์ทีหมายถึ
งเส้นหรือพืนผิ
่้ วโค ้งทีมี่ สภาพนู น[นู น] คาศัพท ์ทีหมายถึ
งเส้นหรือพืนผิ
[ราบ] การได ้แนวระนาบ หรือเรียกอีกอย่างว่า “Riku” เช่น หลังคาตามแนวระนาบ เรียกว่า หลังคาแนวราบ้ ว ฯลฯ เรีย กอีก อย่ า งว่ า[ไม่ ร าบ (ความไม่ ส ม่ าเสมอ)] ค าศัพ ท ท์ ่ีหมายถึง สภาพที่สู ง ๆ ต่ า ๆ ของพื นผิ“Furiku”่ ตรงกัน] คาศัพท ์ทีหมายความว่
่
้
้ ฯลฯ
[ระนาบผิวทีไม่
ามีการเบียวของรอยต่
อเวลาต่อแผ่นวัสดุ บอร ์ด กระเบือง่ อไม่เป็ นอยู่ในระนาบเดียวกัน
แล้วผิวทีต่่่่้[เอน] คาศัพท ์ทีหมายถึ
งสภาพทีอาคารฯลฯ ทีควรจะตั
งตรงเกิ
ดเอียง
[ฉาก] มุมฉาก
่่ เดิมควรจะตังตรงเกิ
้่ นคาศัพท ์ทีใช่ ้เมือจะท
่[เอียง] สภาพทีเสาหรื
อผนังทีแต่
ดเอียง ซึงเป็
าเสาในแนวเอียงด ้วย่ การเผือขนาด
่่ เพือรองร
่่[การเผือ]ระยะ หรือการจบงานไว้ล่วงหน้า เป็ น “การเผือ”ับความคลาดเคลือนจากการ่้ หน้่ างาน ฯลฯตัดแต่งวัสดุหรือความคลาดเคลือนในการติ
ดตังที
้[การเก็บขอบ] การจัดการให ้รอยต่อระหว่างงาน 2 งานมีความเรียบร ้อยสวยงาม วัสดุสาหร ับขันตอนการท
างาน้ ยกว่า “วัสดุเก็บขอบ” เช่น ใช ้วัสดุเก็บขอบปิ ดส่วนทีเป็่ นรอยต่อระหว่างพืนกั้ บผนัง และในการทาสีผนัง เรานี เรี
สามารถจบผิวโดยไม่ให ้เกิดช่องว่างได ้โดยใช ้เทปผ้าปิ ดรอยต่อไว้
้ั้[การต่ อ เข้า กัน ] ค าศัพ ท ท์ ่ีหมายถึง บริเวณรอยต่ อมีการต่ อเข า้ กัน พอดีเ มื่อน าวัสดุ ต งแต่2 ชนิ ด ขึนไปมา
85ประกอบกัน ถ้าสภาพการต่อเขา้ กันดีจะเรียกว่า “ต่อเขา้ กันพอดี” แต่ถา้ สภาพการต่อเขา้ กันไม่ดจี ะเรียกว่า “ต่อเข ้ากันไม่พอดี”้ คาศัพท ์ทีใช่ ้กับวัสดุทน่ี ามาใช ้เพือท่ าให ้การจบงานในงานก่อสร ้างดีขนโดยที
[วัสดุไม่ รอทิื ้ ง]ึ้วั่ สดุน้นไม่ั ได ้มีความ
่เกียวข
้องกับโครงสร ้างหรือการจบงานนั้น เช่น “คอนกรีตไม่ รอทิื ้ ง้ (ลีนคอนกรีต)”่ กระจายไปทั่วพืนผิ้ วโดยไม่มีชอ่ งว่าง “ฐานรากแพ (ฐานรากทึบ )” หมายถึง
[ทึบ] คาศัพท ์ที่หมายถึงสภาพทีแผ่่ การเทคอนกรีตลงไปทั่วทังด้ ้านล่างของอาคาร “การทาสีทบ
้ นผิ
้ ว
ฐานรากทีมี
ึ ” หมายถึง การทาสีท่วทั
ั งพื
่
่ี
้ วทีจบงานขึ
่้[ส่วนเสริม] ส่วนการจบงานทีใหญ่
กว่าในตอนออกแบบ และยังใช ้ในกรณี ทหมายถึ
งการนาพืนผินมา่ “ส่วนเสริม” เรียกว่า “เพิมส่่ วนเสริม”เป็ นด ้านหน้า การเพิม้ การทาขันตอนการท
้่ จแล้วซาใหม่
้้[การทางานซา]างานทีเสร็
โดยจะพูดในลักษณะทีว่่ า “เกิดการทางานซา”้้่ องกันไม่ใหเ้ กิดการทางาน
[ลาดับขันตอน]การวางแผนขันตอนโดยพิ
จารณาถึงวิธกี ารทางานไวล้ ่วงหน้าเพือป้
ซา้่ นงานทีท่ าเสร็จไปแล้ว เราจะแก ้งานในกรณี ทมี่ี ส่วนใดส่วนหนึ่ งแตกต่าง
[การแก้งาน] การแก ้ไขงานบางส่วนซึงเป็
ไปจากแบบดีไซน์ (Design drawings) หรือมีข ้อบกพร่องในการก่อสร ้างติดตัง้่ ้เมือมี่ งานก่อสร ้างอาคารใกล้จะเสร็จสมบูรณ์แล้ว แต่ยงั มีบางส่วนทีตกหล่
่[ไม่ผ่าน] คาทีใช
นหรือตกค ้างอยู่ การ่ งไม่ผ่าน”จบงานในส่วนดังกล่าวเรียกว่า “การแก ้งานส่วนทียั
[ส่วนสู ง] ความสูง
่[ผิวด้านบน] คาศัพท ์ทีหมายถึงด ้านบนสุดของวัตถุหรือวัสดุ
่[ผิวด้านล่าง] คาศัพท ์ทีหมายถึงด ้านล่างสุดของวัตถุหรือวัสดุ่้ /ความกว้
่
4.2.8 คาศัพท ์เกียวกั
บความยาว/ความกว้างของพืนที
าง[ระยะพิทช ์] ระยะห่างในการแบ่งระยะ
[การหาระยะ] การหาระยะจากตาแหน่ งอ้างอิง
[ขนาด, ระยะ] ความยาว่ ้มาตังแต่้ สมัยโบราณในญีปุ่่ น เท่ากับประมาณ 1.8 เมตร ความยาวทีโดยละเอี
่[1 เค็น] หน่ วยความยาวทีใชยด คือ
1818 มิลลิเมตร
86่ ้มาตังแต่้ สมัยโบราณในญีปุ่่ น เท่ากับประมาณ 30.3 เซนติเมตร
[1 ชากุ] หน่ วยความยาวทีใช
[1 ซุน] หนึ่งในสิบของ 1 ชากุ เท่ากับประมาณ 3.03 เซนติเมตร
้ ที
่ ใช
่ ้มาตังแต่้ สมัยโบราณในญีปุ่่ น 1 สึโบะ = 1 เค็น x 1 เค็น[1 สึโบะ] หน่ วยพืนที

่
4.2.9 คาศัพท ์ทีแสดงประเภทโครงสร
้างอาคาร
้[โครงสรา้ ง RC] RC ย่อมาจาก Reinforced Concrete โครงสร ้างอาคารที่ก่อขึนโดยเทคอนกรี
ตลงในแบบ่ เหล็กเสริม เรียกอีกอย่างว่า “โครงสร ้างคอนกรีตเสริมเหล็ก”หล่อทีใส่
[โครงสรา้ ง S] S ย่อมาจาก Steel หมายถึงโครงสร ้างอาคารที่ใช ้โครงเหล็ กทาเสาและคาน เรียกอีกอย่างว่า
“โครงสร ้างเหล็ก”[โครงสรา้ ง SRC] โครงสร ้างอาคารที่เป็ นการผสมผสานระหว่างโครงสร ้าง S และ RC โดยวางเหล็ กเสริมรอบ
โครงเหล็กแล้วเทคอนกรีต เรียกอีกอย่างว่า “โครงสร ้างผสมเหล็กและคอนกรีตเสริมเหล็ก”่ ้ไม้ทาเสาและคาน
[โครงสร ้างไม้] โครงสร ้างอาคารทีใช่ าคอนกรีตบล็อกมาก่อซ ้อนกัน
[โครงสร ้างคอนกรีตบล็อก] โครงสร ้างอาคารทีน

่่
4.2.10 คาศัพท ์เกียวกั
บงานไฟฟ้า/งานสายสือสาร่่้้ นไปมาต่
้่[การเชือมต่
อ] โดยทั่วไปแล้ว การนาสิงของตั
งแต่
2 ชินขึ
อกันจะเรียกว่า “การเชือมต่
อ” ในกรณี การ่่่ต่อสายสือสารกั
บสายสือสารด
้วยกันเอง จะเรียกว่า “การเชือมต่
อสาย” ด ้วย[การเดินสายไฟฟ้า] การลากและเดินสายเคเบิลโลหะ สายเคเบิลใยแก ้วนาแสง ฯลฯ[การแยก (ระยะห่าง)] การแยกสายไฟฟ้ าหรือท่อออกจากกัน ระยะห่างในการแยกเรียกว่า “ระยะห่างในการแยก”[ฉนวน] การป้ องกันไม่ให ้กระแสไฟฟ้ าไหลจากส่วนหนึ่ งไปยังอีกส่วนหนึ่ ง้ เพดาน ฯลฯ ทะลุไปยังฝั่งตรงข ้าม[การเจาะทะลุ] การเจาะรูผนัง พืน[ท่อร ้อยสาย] ท่อสาหร ับร ้อยสายไฟฟ้ า วิธฝี ังสายไฟฟ้ าใต ้ดินโดยใช ้ท่อเรียกว่า “วิธที ่อร ้อยสาย”[การฝั ง] การฝังสายไฟ ฯลฯ ใต ้ดิน วิธกี ารฝังส่วนใหญ่มี 3 วิธ ี・วิธที ่อร ้อยสาย : วิธฝี ังท่อพลาสติกแข็งหรือท่อโลหะแล้วร ้อยสายผ่านท่อดังกล่าว

87

・วิธฝี ังโดยตรง : วิธเี ดินสายไฟฟ้ าโดยใช ้สายเคเบิลสาหร ับฝังโดยตรงโดยเฉพาะ
・อุโมงค ์เดินงานระบบ : วิธสี ร ้างอุโมงค ์เฉพาะหรือช่องรางเดินสายร่วมแล้วร ้อยสายไฟฟ้ าผ่าน
[สายไฟเหนื อศีรษะ] วิธเี ดินสายเคเบิลไปยังภายในอาคารโดยใช ้เสาไฟฟ้ า้ อสาหร ับร ้อยสายเคเบิล
[วางท่อ] การติดตังท่
[การร ้อยสาย] การร ้อยสายเคเบิลผ่านท่อ้ การวางท่อใต ้พืนหรื
้[การเดินท่อฝั งใต้แผ่นพืน]อบนเพดานของอาคารโดยใช ้วิธฝี ัง่่[MDF] ย่อมาจาก Main Distribution Frame ซึงหมายถึงตูพ้ กั สายสาหรบั จัดการและเชือมต่
อวงจรสื่อสาร
จากภายในอาคารสู่ภายนอก่่่ งเพือไม่่ เห็นสะดุดตา ตัวอย่างเช่น การเดินท่อเครืองปร
่[การซ่อน] การปกปิ ดสิงใดสิ
งหนึับอากาศผ่านด ้านในผนัง่ ให ้สะดุดตาจะเรียกว่า “การเดินซ่อนท่อ”เพือไม่
่[ลอย, เปลือย] การนามาไว ้ให ้เห็นด ้านหน้าโดยไม่ซอ่ น คาทีตรงขา้ มกับคาว่า “การเดินซ่อนท่อ” คือ “การเดิน
ท่อลอย”้ นบนโดยใช
้[การเดินรอไว้] การสร ้างทางออกของท่อจากแผ่นพืนชั
้วัสดุปิดปลายท่อ
่[ไฟดู ด] การทีกระแสไฟฟ้
าไหลผ่านร่างกายมนุ ษย ์่ ั การทีกระแสไฟฟ้
่่[ไฟฟ้ารว]าไหลไปยังส่วนทีไฟฟ้
าไม่ควรไหลผ่าน
่้ นเขา้ ดว้ ยกัน ซึงเป็่ นการดาเนิ นการ[การต่อสายดิน/สายดิน] การเชือมต่
ออุปกรณ์หรือวงจรไฟฟ้ ากับพืนดิ่ องกันไฟดูดเมือเกิ่ นไฟฟ้ ารว่ ั และป้ องกันไม่ให ้อุปกรณ์สอสารเกิ
เพือป้
ื่ดความเสียหาย
[สายล่อฟ้า] อุปกรณ์ท่ใชี ้ป้ องกันอาคารและคนจากฟ้ าผ่า เมื่อโดนฟ้ าผ่า อุปกรณ์จะปล่อยกระแสไฟฟ้ าจากฟ้ าผ่าออกสู่อากาศในทันที
[กับดักฟ้าผ่า] อุปกรณ์ป้องกันอุปกรณ์สอสาร
ื่อุปกรณ์ปลายทาง ฯลฯ จากฟ้ าผ่า่่ ความตา้ นทานต่า เรียกอีกอย่างว่า
[ไฟฟ้าลัดวงจร] การเชือมต่
อระหว่างจุดสองจุดในวงจรไฟฟ้ าดว้ ยตัวนาทีมี
“ไฟช็อต”่ เกิน 750 โวลต ์สาหร ับกระแสตรง และไม่เกิน 600 โวลต ์สาหร ับกระแสสลับ ซึงเป็่ น[แรงดันต่า] แรงดันไฟฟ้ าทีไม่
การกาหนดตามมาตรฐานทางเทคนิ คสาหร ับระบบไฟฟ้ า พร ้อมกับคาว่า “แรงดันสูง” และ “แรงดันสูงพิเศษ”[แรงดันสู ง] แรงดันไฟฟ้ าในช่วง 750-7,000 โวลต ์สาหร ับกระแสตรง และ 600-7,000 โวลต ์สาหร ับกระแสสลับ
88่ น 7,000 โวลต ์ทังในกระแสตรงและกระแสสลั
้[แรงดันสู งพิเศษ] แรงดันไฟฟ้ าทีเกิ
บ้ การเชือมให
่่ อเฉพาะสาหร ับยาแกนสายไฟกั
้[การยา]ต้ ดิ กันโดยใช ้แรงกดอัด ในงานไฟฟ้ ามีเครืองมื
บหางปลายา้
สายไฟ (เช่น คีมยา้ ฯลฯ)[กระแสตรง] กระแสไฟฟ้ าที่ขนาดและทิศ ทางไม่ เ ปลี่ยนแปลงตามระยะเวลา เรีย กอีก อย่ า งว่ า DC (Direct
Current)่ ขนาดและทิศทางเปลียนแปลงตามคาบเวลา
่[กระแสสลับ] กระแสไฟฟ้ าทีมี
เรียกอีกอย่างว่า AC (Altermating
Current)[กะพริบ] การติดและดับสลับกัน่ นพลาสติกหรือฉนวนทีหุ่ ้มแกนสายไฟฟ้ าอยู่
[ปลอกหุม
้ ] ส่วนทีเป็
[ด้า นปฐมภู ม ิ/ ด้า นทุ ต ิย ภู ม ิ] ด า้ นที่ กระแสไฟฟ้ าไหลเข า้ สู่ ร ะบบไฟฟ้ าเรีย กว่ า ด า้ นปฐมภู มิ และด า้ นที่กระแสไฟฟ้ าออกเรียกว่าด ้านทุตยิ ภูมิ้ การขันให ้แน่ นอีกครงเพื้ั อตรวจสอบยื
่[การขันยา]นยันว่าไม่มสี กรูหลวม
่้ อเวลาผ่
่่[การทาเครืองหมาย]สกรูอาจคลายตัวหลังจากการขันยาเมื
านไปเนื่ องจากการสันสะเทือน ฯลฯ
่่ ้ทราบว่าสกรูตวั นี คลายตั
้่การทาเครืองหมายเพื
อใหวหรือไม่ เรียกว่า “การทาเครืองหมาย”่[การจ่ายไฟ] การทีกระแสไฟฟ้
ากาลังไหลผ่านอยู่
[การตรวจจับ ] การตรวจสอบสิ่งใดสิ่งหนึ่ งเรีย กว่ า “การตรวจจับ ” ในงานไฟฟ้ าจะใช ้ค านี ้เวลาตรวจสอบ่ ดแรงดันไฟฟ้ า หรือเวลาตรวจสอบแรงดันไฟฟ้ าหรือกระแสไฟฟ้ าโดยใช ้เครืองมื่ อสถานะการจ่ายไฟโดยใช ้เครืองวั
วัด้ เวณรอยต่อสายไฟฟ้ าให ้แน่ นโดยบีบหางปลายาสายไฟแบบริ
้[การบีบ] การยาบริ
งสลีฟ ฯลฯ โดยใช ้คีมยา้ ฯลฯ[การเตรียม] การเตรียมพร ้อมในการทางานไว้ล่วงหน้า่่่่ ดขวาง
[การเบียง]การเปลียนเส้นทางการเดิ
นท่อหรือสายไฟฟ้ าเพือหลบสิ
งกี้ าจะชน] การทีวั่ ตถุกาลังจะชนกันเอง
[การตังท่
่[ทริป, ตัด] การทีวงจรถู
กตัดเนื่ องจากเบรกเกอร ์ทางาน่ กต ้องคือ “ฟาย” แต่ในวงการก่อสร ้างจะเรียกว่า “พาย”[Φ] เส้นผ่านศูนย ์กลาง คาอ่านทีถู

89่ ในงานสาธารณู ปโภคพืนฐาน/งานระบบ
้
4.2.11 คาศ ัพท ์ทีใช้
[การปร ับอากาศ] การปร ับอุณหภูมิ ความชืน้ ฯลฯ ของห ้อง และเป็ นคาย่อของ “ระบบปร ับอากาศ”่[อุณหภู ม]ิ คาศัพท ์ทีหมายถึ
งระดับความความร ้อนหรือความเย็น ในประเทศญีปุ่่ นจะใช ้หน่ วยเป็ น “℃” (องศาเซลเซียส)้ สัดส่วนของน้าทีประกอบอยู่้้ งทาใหเ้ หนี ยวตัว”[ความชืน]่ในอากาศ เราจะบอกความชืนโดยพู
ดว่า “ความชืนสู้ ่าทาใหส้ บายตัว” เมื่อน้าในอากาศน้อย โดยจะมีหน่ วยเป็ นเมื่อส่วนน้าในอากาศมาก และจะพูดว่า “ความชืนต
“%”
่
่
่
[การถ่ายเทอากาศ] การหมุนเวียนแทนทีอากาศที
สกปรกในห
้องด ้วยอากาศทีสะอาด่ ดเพลิงไหม้ ฯลฯ จากภายในห ้องสู่ภายนอก
[การระบายควัน] การระบายควันเมือเกิ่ ดว่า “ระบบสุขาภิบาล” จะหมายถึงระบบที่
[สุขอนามัย] การปกป้ องสุขภาพของผูค้ นและร ักษาสุขลักษณะ เมือพู
่เกียวข
้องกับน้า (เช่น ห ้องน้า ห ้องอาบน้า ฯลฯ) ยกเว ้นห ้องคร ัว่ ้เรียกน้าทีอยู่ ่น่ิ งในถังเก็บน้าหรือท่อและไม่ไหลเป็ นเวลานาน[น้ านิ่ง] คาศัพท ์ทีใช่ นออกมาจากขอบของผลิ
่้ ปโลหะหรือพลาสติก
[เศษครีบ] ส่วนเกินทียื
ตภัณฑ ์ ฯลฯ ในระหว่างกระบวนการขึนรู
การกาจัดเศษครีบออกให ้เรียบร ้อยเรียกว่า “การลบเศษครีบ”่ กต ้อง
[การไหลย้อน] การไหลของของเหลวหรือก๊าซในทิศทางตรงกันข ้ามกับทิศทางการไหลทีถู
[การแยก] การแยกท่อ 1 ท่อออกเป็ น 2 ท่อ[การยืดหด] การยืดและหด่ ดและหดได ้[ท่ออ่อน (ท่อเฟล็กซ ์)] วัตถุทรงกระบอกทียื้ วของท่อหรือท่อดักท ์ด ้วยฟิ ล ์มบาง ๆ หรือเรียกอีกอย่างว่า “การเคลือบ” ความหนาในการ
[การบุ] การหุม้ พืนผิ
่่หุม้ จะมีความแตกต่างกัน การหุม้ ทีหนาจะเรี
ยกว่าการบุ ส่วนการหุ ้มทีบางจะเรี
ยกว่าการเคลือบ แต่ส่วนใหญ่มกั จะถูกใช ้ในความหมายเดียวกัน่ ั การทดสอบเพือตรวจดู่่ั้า (เรียกว่าน้ารว)่ ั หลังจากทีเดิ่ นท่อเสร็จ
[การทดสอบการรว]ว่าไม่มีการรวไหลของน
แล้ว วิธกี ารทดสอบ ได ้แก่ การทดสอบด ้วยแรงดันน้า การทดสอบโดยเติมน้าให ้เต็ม ฯลฯ[การทดสอบด้วยแรงดันน้ า] การทดสอบโดยใส่น้าลงในท่อ เช่น ท่อจ่ายน้า ท่อน้าร ้อน ฯลฯ แล้วใส่แรงดันลงไป
่เพือตรวจสอบยื
นยันว่าไม่มกี ารรว่ ั90่[การทดสอบโดยเติมน้ าให้เต็ม] การทดสอบโดยเติมน้าลงในท่อระบายน้าใหเ้ ต็มเพือตรวจสอบยื
นยันว่าไม่มี
การรว่ ั่ าขึนเพื้ อให่ ้นาไหล
้[ความลาดเอียง] การลาดเอียงเล็กน้อยทีท[น้ าโสโครก] หมายถึง น้าเสียจากโถอุจจาระหรือโถปัสสาวะ
่[น้ าเสียทัวไป]น้าเสียจากอ่างอาบน้า อ่างล้างหน้า และห ้องคร ัว่[แกน] เส้นกึงกลางของท่
อหรือท่อดักท ์[ปลาย] ส่วนปลายของท่อ้ วของหน้าแปลน
[หน้า] พืนผิ

4.3 ข้อควรระวังในการอยู ่รว่ มกัน4.3.1 กิจกรรม 5ส (5S)ในประเทศญี่ปุ่ นมีการดาเนิ นกิจกรรมที่เรียกว่า 5ส (5S) เพื่อสร ้างสภาพแวดล้อมที่สามารถทางานไดอ้ ย่าง่ นต้ ้นด ้วยตัวอักษร S ได ้แก่ สะสาง (Seiri),ปลอดภัย สะดวกสบาย และง่ายต่อการทางาน 5S หมายถึง คา 5 คาทีขึ
้ัสะดวก (Seiton), สะอาด (Seisou), สุ ข ลัก ษณะ (Seiketsu) และสร ้างนิ ส ย
ั (Shitsuke) บางคร งอาจมีก ารด าเนิ นกิ จ กรรม 3ส (3S) คื อ สะสาง (Seiri), สะดวก (Seiton) และสะอาด (Seisou) หรือ เพิ่ มสร า้ งนิ ส ัย
(Shitsuke) กลายเป็ นกิจกรรม 4ส (4S)
① สะสาง (Seiri)่่จาเป็ นและสิงของที
่่ไม่จาเป็ น กาจัดสิงของที
่่ไม่จาเป็ นออกไป แล้วสะสาง (Seiri) หมายถึง การแยกสิงของที
่่่จัดเก็บสิงของที
จะใช้ภายหลังไว ้ การสะสาง (Seiri) จะทาให ้สามารถหยิบสิงของทีจ่ าเป็ นสาหร ับการทางานออกมา่่่ างาน เช่น วัสดุ ฯลฯ และพยายามได ้ทันที ขอให ้สะสาง (Seiri) โดยนาเฉพาะสิงของที
จะใช้ในขณะนั้นเข ้ามาทีหน้
่่ไม่นาสิงของที
จะไม่ได ้ใช ้อีกนานเข ้ามา91

② สะดวก (Seiton)่่ าหนดไว ้ สาหร ับวัสดุ ฯลฯ ทีน่ าเข ้ามาทีหน้่ างาน
สะดวก (Seiton) หมายถึง การจัดวางสิงของทีจ่ าเป็ นในจุดทีก
้่ ห้ ยิบออกมาได ้ง่าย โดยเฉพาะ
ขอใหจ้ ดั วางให ้สะดวก (Seiton) ใช ้งานโดยใส่ใจวางใหข้ นานหรือตังฉากกั
นเพือให
่อย่ า งยิ่งเครืองมื
อที่ใช ้ ฯลฯ ขอให น้ าไปเก็ บ คืนในจุดที่กาหนดไว เ้ พื่อใหค้ นต่อไปใช ้งานง่ า ย และขอให ร้ ายงาน่ สงของเสี
ผูร้ ับผิดชอบให ้ร ับทราบเมือมี
ิ่ยหายหรือมีสภาพไม่ดี
③ สะอาด (Seisou)่ ้สามารถทางานได ้อย่างปลอดโปร่งใจในวันรุง่ ขึน้ขอให ้ทาความสะอาดหลังทางานเสร็จเรียบร ้อยแล้วเพือให
④ สุขลักษณะ (Seiketsu)สุ ข ลักษณะ (Seiketsu) หมายถึง การลงมือท าสะสาง (Seiri) สะดวก (Seiton) และสะอาด (Seisou) แล้ว่่้นไว ้ โดยทั่วไปแล้ว จะมีการกาหนดมาตรฐานไว ้ว่าจะตอ้ งทาอะไรรกั ษาสภาพความสะอาดทีปราศจากสิ
งสกปรกนั่ และอย่างไร เพือให่ ้สามารถร ักษาสภาพทีสุ่ ขลักษณะ (Seiketsu) ได ้ไม่ว่าใครจะเป็ นผูป้ ฏิบตเมือไรั งิ านก็ตาม
⑤ สร ้างนิสย
ั (Shitsuke)่สร ้างนิ สยั (Shitsuke) หมายถึง การกาหนดกฎระเบียบและใหก้ ารอบรมหรือคาแนะนาในเรืองกฎระเบี
ยบนั้น
เพื่อให ส้ ามารถด าเนิ น การได จ้ ริง ทั้งการสะสาง (Seiri), สะดวก (Seiton), สะอาด (Seisou) และสุ ข ลัก ษณะ่ าคัญคือทุกคนต ้องปฏิบต่ าหนดไว ้(Seiketsu) สิงสั ติ ามกฎระเบียบทีก่ กคนงาน
4.3.2 ทีพั้ส านั ก งานประจ าหน้า งานและที่พัก คนงานจะถู ก สร ้างขึนเป็
นอาคารชั่วคราวในบริเ วณหน้า งานก่ อ สร า้ ง่ าหร ับทางานธุรการ ประชุม ฯลฯ ทีพั่ กคนงานเป็ นสถานทีที่ คนงานเปลี
่่สานักงานประจาหน้างานเป็ นสถานทีสยน้ า รบั ประทานอาหาร และพักผ่อน สาหรบั ที่พักคนงานนั้น ขอใหป้ ฏิบตเสือผ้ั ิตามกฎระเบียบที่กาหนดไวเ้ พื่อให ้คนงานทุกคนใช ้งานได ้อย่างสบายใจ

92่่ าหนดไว้เท่านัน
้① สู บบุหรีในบริ
เวณทีก่ หน้่ างานก่อสร ้างและทีพั่ กคนงาน ขอใหส้ ูบบุหรีในบริ
่่ าหนดไว ้เท่านั้น หา้ มซ่อนตัวและสูบหา้ มสูบบุหรีที
เวณทีก
่่ บตาคน
บุหรีในทีลั่
② ไม่ทงขยะเรีิ้ยราด่ าหนดไว ้ ในประเทศญีปุ่่ นเรียกว่า “การทิงขยะเรี้่้่การไม่ทงขยะตามบริ
ิ้เวณทีก
ยราด''
หา้ มทิงขยะเรี
ยราดขอให ้้่่ าหนดไวใ้ ห ้ถูกต ้อง หากพบขยะตกอยู่ ขอให ้ทิงขยะโดยตระหนั
กในเรืองการรี
ไซเคิล และคัดแยกขยะในบริเวณทีก
้่ าหนด และหา้ มเคียวหมากฝร
้่ัใส่ใจในการเก็บและนาไปทิงในบริ
เวณทีก
งในขณะท
างาน เนื่ องจากจะทาใหเ้ กิดการ้่่่ ของร่วงหล่นลงมา
ทิงขยะเรี
ยราดยิงไปกว่
านั้นยังนาไปสู่อุบตั เิ หตุเผลอกัดลิน้ ฯลฯ เมือมี
้่ าหนดไว้
③ วางหมวกนิ รภัยและเข็มขัดเซฟตีในจุ
ดทีก้ ้ตามสะดวกหลังการใช ้งาน ขอให ้นาไปวางไว ้ในจุดทีก่ าหนดแล้วจึงค่อยห ้ามวางหมวกนิ รภัยและเข็มขัดเซฟตีไวพัก่
④ เก็บสิงของส่
วนตัวไว้ในตู ล้ ็อกเกอร ์่ สงของส่
่เมือมี
ิ่วนตัวสูญหาย จะกลายเป็ นสาเหตุทาให ้เกิดปัญหาได ้ จึงขอให ้เก็บสิงของส่
วนตัวไว ้ในตู ้ล็อกเกอร ์⑤ ล้างมือ ฆ่าเชือ้ และบ้วนปาก
่่ กคนงาน ขอให ้ใส่ใจเรืองสุ่ ขอนามัยด ้วยการล้างมือ ฆ่าเชือ้ และบ ้วนปาก ฯลฯเมือจะเข
้าออกจากทีพั
⑥ ตรวจสอบดู กระดานข่าว
นอกจากขอ้ มูลที่อยากใหท้ ุกคนทราบแล้ว กระดานข่าวยังอาจแสดงขอ้ มูลที่เป็ นประโยชน์ต่อตัวบุคคล เช่น่ข ้อมูลเรืองประกัน ฯลฯ ขอใหฝ้ ึ กนิ สยั ในการตรวจดูกระดานข่าว

่่
4.3.3 ข้อควรระวังเกียวกั
บเครืองแต่
งกาย่ งตัวไม่เรียบร ้อยประเทศญีปุ่่ นมีคากล่าวว่า “หากการแต่งกายรุงรงั จิตใจก็ย่อมรุงรงั ” หมายความว่า “คนทีแต่
่่ภายในของคนคนนั้นก็ไม่เรียบร ้อยตามไปด ้วย” แต่สาหร ับหน้างานก่อสร ้างนั้น จะมีความหมายทีรวมถึ
งเรืองความ
ปลอดภัยด ้วย ห ้ามแต่งกายดังต่อไปนี ้

93

้
้
้
① สวมเสือแขนสั
นหรือกางเกงขาสันเข้
าหน้างาน
หน้างานก่อสร ้างมีอนั ตรายต่าง ๆ มากมาย เราจะเปิ ดร่างกายเฉพาะมือและใบหน้าเท่านั้นในขณะทางาน ขอให ้้้้ า้ หน้างาน และสวมชุดปฏิบตั ิงานที่เหมาะสมกับงานในหน้างานนั้น ๆ หา้ มสวมเสือแขนสั
นหรือกางเกงขาสันเข่ ขลักษณะ และซักชุดปฏิบต
ขอให ้ใส่ใจเรืองสุั งิ านให ้เรียบร ้อย้
② เปิ ดด้านหน้าของเสือแจ็
กเก็ต้ กเก็ตแล้วเปิ ดเสือด้ ้านหน้า หน้างานมีส่วนต่าง ๆ ทียื่ นออกมาเป็
่่อย่าปลดกระดุมเสือแจ็
นจานวนมาก หากเกียวโดน อาจนาไปสู่การบาดเจ็บหรืออุบตั เิ หตุได ้้ น้
③ พับแขนเสือขึ
้้ ดลงไปถึงข ้อมือเพือป้่ องกันการบาดเจ็บ
ขอให ้สวมเสือโดยให
้แขนเสือปิ
④ เดินเอามือล้วงกระเป๋ าหา้ มเดินโดยเอามือล้วงกระเป๋ า เนื่ องจากจะทาใหไ้ ม่สามารถตอบสนองต่อการล้มอย่างกะทันหันจนอาจทาให ้เกิดการบาดเจ็บหรืออุบตั เิ หตุได ้่
4.3.4 คาพู ด/การสือสาร
่่ าคัญสาหร ับการดาเนิ นงานทีหน้่ างานก่อสร ้างใหร้ าบรืน่ ดังนั้นจึงมีคาว่า “โฮ-เรน-โซ” ซึง่การสือสารเป็นสิงส่้ ซึงเป็่ นคาพูดตามผักชนิ ดหนึ่ งทีเรี่ ยกว่า “ผักโฮเร็นโซ (ปวยเล้ง)” “โฮแสดงถึงประเด็นสาคัญต่าง ๆ ของเรืองนี
้เรน-โซ” เป็ นคาประกอบขึนมาจากค
าว่าโฮโกกุ (รายงาน), เรนรากุ (ติดต่อ) และโซดัน (ปรึกษา) ขอใหพ้ ูดบอก
้่ ้องการพูดคุย และพูดให ้เข ้าใจง่ายข ้อสรุปก่อนโดยพูดอย่างยิมแย
้มแจ่มใส เน้นประเด็นทีต่ อหัวหน้าผูด้ ูแลคนงาน
โฮโกกุ (รายงาน) : การรายงานความคืบหน้าและผลการทางาน ฯลฯ กับรุน่ พีหรื
่เรนรากุ (ติดต่อ) : การติดต่อแจง้ ขอ้ มูลที่เกียวขอ้ งกับงาน ตารางเวลาของตัวเอง ฯลฯ กับรุน่ พี่หรือหัวหน้า
ผูด้ ูแลคนงาน่ อหัวหน้าผูด้ ูแลคนงาน กรณี การเกิดปัญหาหรือเรืองที่ ไม่่ ทราบหรือไม่เข ้าใจโซดัน (ปรึกษา) : การบอกรุน่ พีหรื

94

4.3.5 การเก็บกวาดหลังเสร็จงาน
้่้เราตอ้ งเก็บกวาดหลังเสร็จงานทุกครง้ั ขอใหเ้ ก็บกวาดหลังเสร็จงานดว้ ยความตังใจที
จะวางแผนล
าดับขันตอน
หรือเตรียมการทางานในวันถัดไป หากมีการใช ้ไฟ ขอให ้ตรวจสอบยืนยันว่าได ้ดับไฟเรียบร ้อยแล้ว

95