‫ﺩﺑﻴﺮﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻋﺎﻟﻲ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ‬‫ﻣﻌﺎﻭﻧﺖ ﻋﻠﻤﻲ ﻭ ﻓﻨﺎﻭﺭﻱ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮﺭﻱ‬‫ﻭﺯﺍﺭﺕ ﻋﻠﻮﻡ‪ ،‬ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﻭ ﻓﻨﺎﻭﺭﻱ‬‫ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺑﻬﺪﺍﺷﺖ‪ ،‬ﺩﺭﻣﺎﻥ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﭘﺰﺷﻜﻲ‬‫ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﭘﺮﻭﺭﺵ‬‫ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲ‬‫‪22‬‬‫ﻣﺼﻮﺑﻪ »ﺳﻨﺪ ﻧﻘﺸﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ ﻛﺸﻮﺭ« ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﻠﺴﺎﺕ ‪،670 ،668 ،667 ،666 ،664 ،663 ،662‬‬‫‪ 678 ،677 ،676 ،675 ،674 ،673 ،672 ،671‬ﻭ ‪ 679‬ﻣــﻮﺭﺥ ‪،89/3/18 ،89/3/4 ،89/2/21‬‬‫‪،89/8/18 ،89/8/11 ،89/8/4 ،89/7/27 ،89/7/20 ،89/7/6 ،89/5/26 ،89/4/29،89/4/15‬‬‫‪ 89/9/30 ،89/9/16 ،89/9/2‬ﻭ ‪ 89/10/14‬ﺷﻮﺭﺍﻱ ﻋﺎﻟﻲ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪،‬‬‫ﺑﻪﭘﻴﻮﺳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺟﺮﺍء ﺍﺑﻼﻍ ﻣﻲﺷﻮﺩ‪:‬‬‫مقدمه‬‫دس��تيابي به آرمان‌هاي بلند نظام مقدس جمهوري اس�لامي ايران مس��تلزم تالش همه‌جانبه در تمام ابعاد‬‫فرهنگي‪ ،‬علمی‪ ،‬اجتماعي و اقتصادي است‪ .‬از اين رو تدوين و اجراي برنامه‌هاي پيشرفت در بازه‌هاي زماني‬‫معين و اختصاص منابع الزم براي تحقق اهداف اين برنامه‌ها از لوازم ضروري احراز جايگاهي در ش��أن ايران‬‫اس�لامي اس��ت‪ .‬از طرف ديگر مقولة علم و فناوري از مهم‌ترين زيرس��اخت‌هاي پیشرفت كشور و ابزار جدي‬‫رقابت در عرصه‌هاي مختلف است‪ .‬به اين ترتيب تحقق آرمان‌هاي متعالي انقالب اسالمي ايران مانند احياي‬‫تمدن عظيم اس�لامي‪ ،‬حضور س��ازنده‪ ،‬فعال و پيشرو در ميان ملت‌ها و كسب آمادگي براي برقراري‬‫عدالت و معنويت در جهان در گرو پيشرفتي همه‌جانبه در علم است؛ علمي كه داراي سه شاخصة‬‫عدالت‪ ،‬معنويت و عقالنيت اس��ت‪ .‬در پرتو چنين علمي اس��ت كه جامعة بشري آمادگي تحقق‬‫حكومت جهاني انسان كامل را يافته و در ساية چنين حكومتي ظرفيت و استعدادهاي بشر به‬‫شكوفايي و كمال خواهد رسيد‪.‬‬‫تحقق این هدف نیازمند ترس��یم نقشة راهي اس��ت که در آن نحوة طی مسیر‪ ،‬منابع و امکانات‬‫الزم‪ ،‬تقس��یم کار در سطح ملی و الزامات در اين مس��یر به‌طور شفاف و دقیق مشخص شده باشد‪.‬‬‫ازاين‌رو الزم است چشم‌انداز و راهبردهای علم و فناوری در سطوح کالن و عملیاتی‌تر مانند برنامه‌های‬‫پنج‌س��اله توس��عه کشور‪ ،‬تدوین شود‪ .‬در ترس��یم اين نقشه كوشش ش��ده‪ ،‬تا با الهام‌گیری از اسناد‬‫باالدس��تي و بهره‌گیری از ارزش‌های بنیادین آنها و توجه به اهداف راهبردی نظام جمهوری اس�لامی‬‫ایران‪ ،‬چش��م‌انداز علم و فناوری در افق ‪ 1404‬هجری شمس��ی تبیین ش��ود‪ .‬در این چشم‌انداز‪« ،‬جمهوری‬‫اس�لامی ایران با اتكال به قدرت اليزال الهي و با احياي فرهنگ و برپايي تمدن نوين اس�لامي‌ ايراني براي‬‫پيشرفت ملي‪ ،‬گسترش عدالت و الهام‌بخشي در جهان‪ ،‬کشوری برخوردار از انسان‌هاي صالح‪ ،‬فرهيخته‪ ،‬سالم‬‫‪3‬‬‫‪4‬‬‫و تربيت‌يافته در مكتب اسالم و انقالب و با دانشمنداني در تراز برترين‌هاي جهان؛ توانا در توليد و توسعه علم‬‫و فناوري و نوآوري و به‌كارگيري دس��تاوردهاي آن و پيش��تاز در مرزهاي دانش و فناوري با مرجعيت علمي‬‫در جهان» خواهد بود‪.‬‬‫رهبر معظم انقالب اس�لامي با دركي هوش��مندانه از ظرفيت كشور در ايفاي اين نقش خطير و نيز با اشراف‬‫بر امكانات و اس��تعدادهاي عظيم موجود در كش��ور‪ ،‬خواس��تار هدف‌گذاري دقيق در زمينة علم و فناوري و‬‫برنامه‌ريزي‌هاي عملياتي‪ ،‬زمان‌بندي ش��ده و يكپارچه در س��طوح مختلف اين عرصه شده‌اند‪ .‬ايشان بارها بر‬‫لزوم بهره‌برداري بهينه از مجموعة منابع كش��ور براي حركتي منظم و پيوس��ته از وضعيت موجود به جايگاه‬‫علمي آرماني‪ ،‬در قالب نقشة جامع علمي كشور تأكيد داشته‌اند‪ .‬اين تأكيدات در كنار رهنمودهاي سال‌هاي‬‫گذش��تة معظم‌له با مضامين جنبش نرم‌افزاري و نهضت توليد علم و نيز انتظار جدي ايش��ان براي اهتمام و‬‫جديت در مسير پيشرفت علمي كشور موجب شد كه تدوين نقشة جامع علمي كشور به‌طور ويژه در دستور‬‫كار شوراي عالي انقالب فرهنگي قرار گيرد‪.‬‬‫نقش��ة جامع علمي كش��ور بنا به تعريف‪ ،‬مجموعه‌اي است جامع و هماهنگ و پويا و آينده‌نگر‪ ،‬شامل مباني‪،‬‬‫اهداف‪ ،‬سياست‌ها و راهبردها‪ ،‬ساختارها و الزامات تحول راهبردي علم و فناوري مبتني بر ارزشهاي اسالمي‬‫براي دس��تيابي به اهداف چشم‌انداز بيست‌ساله كش��ور بوده و همچنين تالش شده بر مبانی ارزشی و بومی‬‫کش��ور‪ ،‬تجربیات گذش��ته و نظریه‌ها و نمونه‌های علمی و تجارب عملي تكيه شود كه در اين خصوص توجه‬‫به نكات زير ضروري است‪:‬‬‫• نقش��ة جامع علمی کشور در چارچوب رهنمودهاي رهبر کبير انقالب اسالمي(ره)‪ ،‬مقام معظم رهبري و‬‫قانون اساس��ي جمهوري اسالمي ايران است و با پيش‌بيني سازوكارهاي الزم بروز رساني‪ ،‬توانایی تبیین‬‫ساحت علمی الگوي اسالمي‌ ايراني پيشرفت را دارا مي‌باشد‪.‬‬‫• اين نقشه حاصل برنامه‌ريزي‪ ،‬فعاليت و تالش كارگروه‌هاي متعدد کارشناسي در وزارت علوم‪ ،‬تحقيقات‬‫و فناوري؛ معاونت علمي و فناوري رياس��ت جمهوري و وزارت بهداش��ت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکي؛ انجام‬‫پژوهش‌ه��اي گوناگ��ون؛ بهره‌گرفتن از پژوهش‌هاي موجود و مش��ارکت عده زي��ادي از صاحب‌نظران و‬‫انديشمندان عرصه علم و فناوري کشور اعم از دست‌اندرکاران سياستگذاري و مديريت کالن نظام علمي‬‫کشور‪ ،‬مديران‪ ،‬استادان و پژوهشگران دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها‪ ،‬قطب‌ها و انجمن‌هاي علمي‪ ،‬کارشناسان‬‫آم��وزش و پ��رورش‪ ،‬صاحبنظ��ران حوزه علميه قم و مديران و مس��ئوالن علم و فناوري از دس��تگاه‌ها و‬‫بخش‌هاي اجرايي کشور است که از همه آنان قدرداني و تشکر مي‌شود‪.‬‬‫• مجموعه پژوهش‌ها و آرای صاحبنظران‪ ‌-‬که پشتوانة علمي و پژوهشي اين نقشه محسوب مي‌شوند‌‪ -‬در‬‫قالب مجلدات متعدد با عنوان اس��ناد پش��تيبان نقشه جامع علمي كش��ور تنظيم و براي بهره‌برداري‬‫به‌تدريج به‌وسيله دبيرخانه شوراي عالي انقالب فرهنگي در دسترس عموم قرار مي‌گيرد‪.‬‬‫با ابالغ نقشة جامع علمی كشور الزم است تمام دستگاه‌هاي اجرایی و نهادها نهایت تالش خود را برای‬‫اجرای کامل برنامه‌ها و انجام اقدامات الزم به‌کار گیرند‪ .‬اميد اس��ت كه با اجرای این نقش��ه زمينه و بستري‬‫براي تحقق كامل اهداف نظام مقدس جمهوري اسالمي ايران و انتظارات به‌حق مقام معظم رهبري از جامعه‬‫علمي فراهم شود‪ ،‬انشاءاهلل‪.‬‬‫فصل اول‪:‬‬‫ارزش‌های بنیادین‬‫و الگوي نظري نقشة جامع علمی کشور‬‫‪ .1-1‬مباني و ارزش‌های بنیادین نقشة جامع علمی کشور‬‫مبانی ارزش��ی نظام علم و فناوری کش��ور برپایه مبانی نظری‌ که در مجموعه اسناد پشتیبان نقشه جامع‬‫علمی کش��ور ارائه شده‌ استوار اس��ت و به مثابه روح حاکم بر حرکت علمی کشور‪ ،‬مشخص‌کننده‬‫جهت‌گیری‌ه��ای نظ��ام و اولویت‌ها و باید و نبایدها در عرصه‌های آم��وزش‪ ،‬پرورش‪ ،‬پژوهش و‬‫فناوری براي حركت در مس��ير بس��ط انديشه الهي و گس��ترش انديشه حاكميت جهاني و نيل‬‫به جامعه جهاني سرش��ار از عدالت و توحيد تحت مديريت انسان كامل است كه مهمترین این‬‫ارزش‌ها عبارتند از‪:‬‬‫‪ .1‬حاکمیت جهان‌بینی توحیدی اسالم در تمام ابعاد علم و فناوری‪،‬‬‫‪ .2‬علم هدایتگر و هدفمندی آخرت‌گرایانه علم و فناوری‪،‬‬‫‪ .3‬عدالت‌محوری‪ ،‬پرورش اس��تعدادها و دس��تیابی همگان به‌خصوص مس��تضعفان در حوزه علم و‬‫فناوری و تقویت خالقیت‪ ،‬نوآوری و خطر‌پذیری در علم‪،‬‬‫‪ .4‬کرامت انسان با تکیه بر فطرت حقیقت‌جو‪ ،‬عقلگرا‪ ،‬علم‌طلب و آزادگی وی‪،‬‬‫‪ .5‬آزاداندیشی و تبادل آرا و تضارب افکار (جدال احسن)‪،‬‬‫‪ .6‬توجه به اصل عقالنیت‪ ،‬تکریم علم و عالم‪ ،‬ارزش��مندی ذاتی علم و ضرورت احترام حقوقی و اخالقی به‬‫آفرینش‌های فکری‌‪ -‬علمی و دستاوردهای علمی بشری و بهره‌گیری از آنها در چارچوب نظام ارزشی اسالم؛‬‫‪5‬‬‫‪ .7‬عل��م و فناوری کمال‌آفرین‪ ،‬توانمندس��از‪ ،‬ثروت‌آفرین و هماهنگ با محیط زیس��ت‪ ،‬س�لامت معنوی و‬‫جسمی‪ ،‬روانی و اجتماعی آحاد جامعه‪،‬‬‫‪ .8‬ایجاد تحول بنیادین علمی به‌خصوص در بازبینی و طراحی علوم انسانی در چارچوب جهان‌بینی اسالمی‪،‬‬‫‪ .9‬تعامل فعال و الهام‌بخش با محیط جهانی و فرآیندهای توسعه علم و فناوری در جهان‪،‬‬‫‪ .10‬اخالق‌مح��وری‪ ،‬تق��دم مصالح عمومی ب��ر منافع فردی و گروه��ی‪ ،‬تقویت روحیه تعاون و مش��ارکت و‬‫مسئولیت‌پذیری آحاد جامعه علمی و نهادهای مرتبط با آن‪.‬‬‫‪ .2-1‬ویژگی‌های اصلی الگوي نظام علم‪ ،‬فناوري و نوآوری‬‫الگوي مناسب نظام علم‪ ،‬فناوري و نوآوری ويژه جامعه ايراني كه به دنبال احياي فرهنگ و ایجاد تمدن نوین‬‫اسالمي ـ ايراني است‪ ،‬بايد ويژگي‌هاي اصلی زير را داشته باشد‪:‬‬‫‪ .1‬تركي�ب عرضه‌مح�وري و تقاضامحوري‪ :‬با توجه به اهداف و آرمان‌ه��ا و اولويت‌هاي بلندمدت نظام و‬‫کاف��ی نبودن تقاضا‌هاي بخش‌هاي اقتصادي و صنعتي از م��وارد مذکور‪ ،‬برخي حوزه‌های اولويت‌دار بايد‬‫م��ورد حمايت وي��ژه قرار گيرند‪ .‬اين وجه از نظام علم و فناوري معطوف به تولید و عرضه دانش برمبنای‬‫اهداف و آرمان‌های جامعه اس��ت‪ .‬ازطرف دیگر افزايش تقاضاي نظام‌هاي فرهنگی‪ ،‬سیاس��ی‪ ،‬صنعتي و‬‫اقتصادي ملي و فراملي و در نتیجه تجاري‌كردن دانش و فناوري‪ ،‬اهميت ويژه‌اي در پیشرفت همه‌جانبه‬‫و پایدار کشور دارد‪ .‬بنابراين‪ ،‬الگوي مناسب براي نظام علم و فناوري جامعة ايراني در این زمینه تركيبي‬‫از الگوهای عرضه‌محوری و تقاضا‌محوری است‪.‬‬‫‪ .2‬اجتم�اع دو رویک�رد برون‌مداري و درون‌مداري‪ :‬نظام علم و فن��اوري جامعه ايراني از نظر توجه به‬‫نيازها و قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي بومي و مزيت‌هاي نسبي کشور‪ ،‬درون‌مدار است‪ .‬ازطرف دیگر باتوجه به‬‫فرصت‌هاي پيش‌رو در جهان و کشورهای اسالمی‪ ،‬در عرصه علم و فناوري با جهان اسالم و سایر کشورها‬‫مشاركت فعال دارد و بنابراين در این زمینه برون‌مدار است‪.‬‬‫‪ .3‬تلفیق آموزش با تربیت‪ ،‬پژوهش و مهارت‪ :‬از آنجا که علم و عمل توأمان‪ ،‬عامل پیشرفت همه‌جانبه‬‫و پایدار کش��ور اس��ت‪ ،‬بايد الگوي تفكيكي حاكم بر نظام فعلی علم و فناوري به س��رعت به‌سوي الگويي‬‫تلفيق��ي تحول يابد‪ .‬به‌اين منظ��ور این تلفیق بايد از آموزش ابتدايي آغاز و در تمام دوره‌هاي آموزش��ي‬‫ادام��ه یاب��د و در نتيجه الگوي آموزش��ي حافظه‌مدار فعلی ج��اي خود را به الگوي مبتن��ي بر يادگيري‬‫دان��ش به همراه تربیت انس��ان‌ها و پرورش مهارت‌ها و پژوهش بده��د‪ .‬در نظام آموزش عالي نيز رویکرد‬‫پژوهش‌محوری تقويت خواهد شد‪.‬‬‫‪6‬‬‫فصل دوم‪:‬‬‫وضع مطلوب علم و فناوری‬‫وض��ع مطل��وب علم و فناوري برمبناي وضع موجود عل��م و فناوري و تحليل نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و‬‫تهديدها ‪‌-‬كه در مجموعه اسناد پشتیبان نقشه جامع علمی آمده‌ ‪ -‬تدوين گرديده است‪.‬‬‫‪ .1-2‬چشم‌انداز علم و فناوري جمهوري اسالمي ايران در افق ‪1404‬هجري شمسي‬‫جمهوري اس�لامي ايران در افق ‪ 1404‬هجري شمس��ي در علم و فناوري‪ ،‬با اتکال به قدرت اليزال‬‫الهي و با احياي فرهنگ و برپايي تمدن نوين اسالمي‌ ايراني براي پيشرفت ملي‪ ،‬گسترش عدالت‬‫و الهام بخشي در جهان‪ ،‬کشوري خواهد بود‪:‬‬‫• برخوردار از انس��ان‌های صالح‪ ،‬فرهیخته‪ ،‬سالم و تربیت شده در مکتب اسالم و انقالب و با‬‫دانشمنداني در طراز برترین‌هاي جهان‪،‬‬‫• توانا در تولید‪ ،‬توسعه علم‪ ،‬فناوري و نوآوري و به‌کارگیری دستاوردهای آن‪،‬‬‫• پيشتاز در مرزهاي دانش و فناوري با مرجعیت علمی در جهان‪.‬‬‫‪ .2-2‬اهداف کالن نظام علم و فناوري کشور‬‫‪ .1‬دستیابی به جایگاه اول علم و فناوري در جهان اسالم و احراز جایگاه برجسته علمي و الهام‌بخشي در جهان‪،‬‬‫‪ .2‬اس��تقرار جامعه دانش‌بنیان‪ ،‬عدالت‌محور و برخوردار از انس��ان‌های شایسته‪ ،‬فرهیخته و نخبه برای احراز‬‫مرجعیت علمی در جهان‪،‬‬‫‪ .3‬تعمیق و گسترش آموزش‌های عمومی و تخصصی همراه با تقویت اخالق و آزاداندیشی و روحیه خالقیت‬‫‪7‬‬‫در آحاد جامعه‪ ،‬به‌ویژه نسل جوان‪،‬‬‫‪ .4‬دستیابی به توسعه علوم و فناوری‌های نوین و نافع‪ ،‬متناسب با اولویت‌ها و نیازها و مزیت‌های نسبی کشور؛‬‫انتشار و به‌کارگیری آنها در نهادهای مختلف آموزشی و صنعتی و خدماتی‪،‬‬‫‪ .5‬افزای��ش س��هم تولید محصوالت و خدمات مبتنی بر دانش و فناوری داخل��ي به بیش از ‪ 50‬درصد تولید‬‫ناخالص داخلی کشور‪،‬‬‫‪ .6‬ارتقاي جایگاه زبان فارسی در بين زبان‌های بین‌المللی علمي‪،‬‬‫‪ .7‬کم��ک به ارتقای علم و فناوری در جهان اس�لام و احیای موقعی��ت محوری و تاریخی ایران در فرهنگ و‬‫تمدن اسالمی‪،‬‬‫‪ . 8‬گسترش همکاری در حوزه‌هاي علوم و فناوری با مراکز علمي معتبر بين‌المللي‪.‬‬‫‪8‬‬‫‪ .3-2‬اهداف بخشي نظام علم‪ ،‬فناوري و نوآوری کشور‬‫‪ .1‬دستیابی آحاد جامعه به سطح مناسب دانش عمومي و از بين رفتن بي‌سوادي‪،‬‬‫‪ .2‬پوشش کامل دوره آموزش عمومی‪،‬‬‫‪ .3‬ايجاد نظام آموزشی مناسب براي هدايت دانش‌آموزان درجهت‪:‬‬‫‪ .1-3‬کسب فضايل‪ ،‬شناخت مسئوليت‌ها و وظايف در برابر خدا‪ ،‬خود‪ ،‬جامعه و خلقت‪،‬‬‫‪ .2-3‬تقویت قدرت تفکر و خردورزی‪،‬‬‫‪ .3-3‬کسب آمادگي براي ورود به زندگي مستقل و تشکيل خانواده‪،‬‬‫‪ .4-3‬حضور مسئوالنه و مؤثر در نظام اجتماعي‪،‬‬‫‪ .5-‌3‬پرورش استعدادهای شغلي و پديد آوردن آينده شغلي براي برآوردن نيازهاي جامعه‪،‬‬‫‪ .6-‌3‬پرورش استعدادهاي علمي براي ورود به دورة تخصصي‪،‬‬‫‪ .4‬دس��تیابی به س��طح دانش و مهارت نيروي کار کشور متناس��ب با معيار جهاني و در جهت پاسخگويي به‬‫نيازهاي جامعه و بازار کار داخلي و بين‌المللي‪،‬‬‫‪ .5‬کسب رتبة نخست در رتبه‌بندي دانشگاه‌هاي جهان اسالم و احراز جايگاه شاخص در بين دانشگاه‌هاي دنيا‪،‬‬‫‪ .6‬دستیابی به نسبت مطلوب تعداد دانشجويان تحصيالت تکميلي به کل دانشجويان متناسب با سطح‌بندي‬‫دانشگاه‌ها و نيازهاي کشور‪،‬‬‫‪ .7‬ارتقاء سطح مطلوب توليد علم در علوم انساني براساس مبانی اسالمي و نيازهاي بومي‪،‬‬‫‪ .8‬تثبیت جايگاه کشور در‪:‬‬‫• علوم و فناوري‌های حوزه نفت و گاز به منظور دستيابي به نقش محوري در منطقه‪،‬‬‫•فناوری اطالعات به منظور كسب جايگاه اول در حوزه علم و فناوري در جهان اسالم‪،‬‬‫• فناوری زیستی به منظور كسب ‪ 3‬درصد از بازار جهاني مربوطه‪،‬‬‫• فناوری‌های نانو و میکرو به‌منظور كسب ‪ 2‬درصد از بازار جهاني مربوطه‪.‬‬‫‪ .9‬كس��ب دانش طراحي و س��اخت نيروگاه‌هاي هس��ته‌اي‪ ،‬دس��تیابی به دانش انرژی گداخت و دستيابي به‬‫فن��اوري اعزام انس��ان به فضا و كس��ب دانش طراحي و س��اخت و پرتاب ماهواره به م��دار زمين آهنگ‬‫(‪ ،)GEO‬با مشارکت جهان اسالم و همکاري‌هاي بين‌المللي‪.‬‬‫‪ .4-‌2‬کمیت‌های مطلوب اهم‪ 1‬شاخص‌های کالن علم و فناوری کشور‬‫‪2‬‬‫مطلوب در سال ‪1404‬‬‫شاخص‬‫درصد پوش��ش تحصيلي ميزان واقع��ي دوره آموزش عمومي(ابتدايي نزديک به ‪ 100‬درصد‬‫كشور‬‫و راهنمايي)‬‫ميزان واقعي دورة متوسطه‬‫‪ 95‬درصد‬‫مق��دار ناخال��ص ثبت نام در آم��وزش عالي (از جمعيت ‪ 18‬تا ‪ 24‬س��ال ‪ 60‬درصد‬‫کشور)‬‫‪1‬‬‫سرماية‬‫انساني‬‫‪3‬‬‫سهم دانشجويان تحصيالت تکميلي از كل دانشجويان‬‫‪ 30‬درصد‬‫دانشجويان دكتري از كل دانشجويان‬
‫سهم‬
‫ِ‬

‫‪ 3/5‬در صد‬‫تعداد فارغ‌التحصيالن دانشگاهي (ساليانه)‬‫‪1.200.000‬نفر‬‫تعداد پژوهشگر تمام‌وقت‬‫ـ‬‫درصد پژوهش��گران تمام دولت‬‫‪ 10‬درصد‬‫وقت‬‫مؤسس��ات آم��وزش عال��ي و پژوهش��ی و ‪ 50‬درصد‬‫حوزه‌هاي علميه‬‫ي تج��اري‌ صنعت��ی و ‪ 40‬درصد‬‫بنگاهه��اي اقتص��اد ‌‬‫نهادهاي عمومي و غيرانتفاعي‬‫تعداد اعضاي هيئت علمي تمام وقت در يك ميليون نفر جمعيت‬‫‪ 2.000‬نفر‬‫نسبت متخصصان ایرانی مقیم خارج به کل متخصصان کشور‬

‫‌‬

‫‪9‬‬

‫‪ . 1‬شاخص‌های تفصیلی علم و فناوری در مجموعه اسناد پشتیبان نقشة جامع علمی کشور موجود است‪.‬‬‫‪ .2‬در ارتباط با شاخص‌های کیفی و یا شاخص‌هایی که کمیت مطلوب آنها در افق ‪ 1404‬مشخص نشده است‪ ،‬به فصل ‪ 5‬بخش ‪ 2‌5‬بند ‪ 3‬مراجعه شود‪.‬‬‫‪ . 3‬توزیع کمیت‌های مرتبط با سرمایه انسانی در حوزه‌های مختلف باتوجه به نیاز واقعی کشور توسط ستاد راهبری اجرای نقشة جامع‬‫تصویب خواهد شد‪ .‬البته در حوزه علوم انساني کمیت‌های مطلوب توسط شورای تخصصی تحول علوم انسانی پیشنهاد خواهد شد‪.‬‬‫‪2‬‬‫ميزان نفوذ فرهنگ و ارزش‌هاي اسالمي در محيط‌هاي علمي‬‫ـ‬‫میزان پایبندی به اعتقادات و باورهای اسالمی‬‫‌‬‫میزان التزام افراد به احکام اسالمی در محیط‌های علمی‬‫‌‬‫اخالق‬‫ميزان رعايت اخالق حرفه‌اي‬‫ـ‬‫وايمان‬‫ميزان اعتماد به توان خودي در توسعه كشور‬‫ـ‬‫ميزان پايبندي به قانون‬‫ـ‬‫می��زان پایبندی ب��ه انقالب اس�لامی و نظام جمهوری اس�لامی و قانون‬‫اساسی‬‫تعداد مقاالت در هر ميليون نفر از جمعيت (‪)PPP‬‬‫‪800‬‬‫ميزان استنادات در واحد انتشارات (‪)CPP‬‬‫‪15‬‬‫نسبت فارغ‌التحصيالن دانش��گاهي و حوزوی به مقاالت نمايه‌سازي شده ‪10‬‬‫در نمايه‌هاي بين‌المللي‬‫نس��بت مقاالت نمايه‌سازي ش��ده در س��طح بين‌المللي به تعداد اعضاي ‪0/40‬‬‫‪3‬‬‫انتشارات‬‫علمي‬‫هيئت علمي‬‫تعداد مقاالت منتشرش��ده در مجموع��ه مقاالت كامل همايش‌هاي معتبر ‌‬‫علمي داخلي و خارجي به تفكيك‬‫تع��داد مقاالت منتش��ر ش��ده به زبان فارس��ي در مجالت نمايه‌ش��ده در ‌‬‫پايگاه‌هاي بين‌المللي معتبر‬‫تعداد كتب علمي تخصصي تأليف‌ش��ده و انتشاريافته به‌وسيله دانشگاه‌ها‪‌ ،‬‬‫مراكز تحقيقاتي و ناشران معتبر علمي‬‫شمار نشريات با نماية بين‌المللي معتبر‬‫‪ 160‬نش��ريه ب��ا فاکت��ور‬‫تأثير باالتر از ‪3‬‬‫‪10‬‬

‫‪1‬‬‫تع��داد اختراعات و اكتش��افات به‌ثبت‌رس��يده به معتبر ملي‬‫‪1‬‬‫تفكيك ملي و بين المللي‬‫‪50.000‬‬‫معتب��ر بين ‪10.000‬‬‫المللي‬‫ِ‬‫نس��بت فارغ‌التحصيالن دانش��گاهي به اختراعات ثبت ش��ده در ‪1500‬‬‫پايگاه‌هاي معتبر بين‌المللي‬‫‪4‬‬‫فناوري و نوآوري‬‫‪5‬‬‫کار گروهي‬‫ِ‬‫نس��بت اختراعات ثبت ش��ده در پايگاه‌هاي معتبر بين‌المللي به ‪0/15‬‬‫تعداد اعضاي هيئت علمي‬‫شاخص نوآوري‬‫‌‬‫شاخص دستيابي فناوري‬‫‌‬‫تعداد فناوري‌هاي پيش��رفته کش��ور ب��ا رتبة جهان��ي باال(‪20‬و ‌‬‫باالتر)‬‫تعداد شرکت‌هاي دانش‌بنيان‬‫‌‬‫تعداد مقاالت علمي معتبر با بيش از يك نويسنده‬‫‌‬‫تعداد ثبت اختراعات با بيش از يك نام‬‫‌‬‫تعداد طرح‌هاي تحقيقاتي با بيش از يك مجري‬‫‌‬‫س��هم هزينه‌هاي آم��وزش و تحقيق��ات از توليد آموزش‬‫‪ 7‬درصد‬‫تحقيقات‬‫‪ 4‬درصد‬‫ناخالص داخلي‬‫سهم بخش غيردولتي در تأمين هزينه‌هاي تحقيقات‬‫‪ 50‬درصد‬‫نس��بت هزينه‌ک��رد اعتب��ارات تحقيقات��ي در اولويت‌هاي علم و ‌‬‫‪6‬‬‫سرمایه‌گذاری و‬‫تأمین مالی‬‫فناوري به کل اعتبارات تحقيقاتي کشور‬‫حجم قراردادهای مش��اوره و پژوهشی صنعت با مراکز تحقیقاتی ‌‬‫و دانشگاهی‬‫س��هم هزینه‌ک��رد تحقی��ق و توس��عة از کل هزینه‌ه��ای بخش ‌‬‫صنعت‬‫س��هم هزینه‌کرد تحقیق و توس��عه صنعت در مؤسسات آموزش ‌‬‫عالی و پژوهشی از کل هزینه‌های بخش صنعت‬‫‪ .1‬ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور براساس بند « ب» بخش (‪ )1‌5‬نهاد متولي اعتبارسنجي اختراعات و اكتشافات را معرفي‬‫خواهد نمود‪.‬‬‫‪11‬‬

‫تعداد مقاالت مش��ترك با كش��ورهاي ديگر به‌ويژه كش��ورهاي ‌‬‫اسالمي‬‫تعداد پژوهش‌هاي بين‌المللي مشارکتي‬‫‌‬‫تعداد حوزه‌هاي علمي جديدالتأس��يس کشور براي نخستين بار ‌‬‫در دنيا‬‫‪7‬‬‫مشارکت‬‫بین‌المللی‬‫تعداد دانشمندان برجسته و مؤثر در مديريت مجامع بين‌المللي ‌‬‫تعداد س��خنرانان مدع��و و اعضاي کميته‌ه��اي علمي و راهبري ‌‬‫همايش‌هاي معتبر بين‌المللي‬‫تعداد مقاالت بسيار پر استناد‬‫‪2250‬‬‫تعداد دانش��گاه‌ها و مراکز پژوهشي که در رتبه‌بندي جهاني جزء حداقل ‪5‬‬‫‪ 10‬درصد بهترين مراکز هستند‬‫دانشگاه‬‫ميزان جذب دانشجويان و متخصصان ديگر کشورها‬‫‪8‬‬‫آمایش آموزشی‬‫‪9‬‬‫اثربخشي‬‫توزيع رشته‌ها و تناسب آن با نيازهاي مناطق مختلف کشور‬‫‌‬‫امكان ورود استعدادهاي مناطق مختلف به دانشگاه‌ها‬‫‌‬‫امکان دسترسي به تحصيالت تکميلي براي استعداد‌هاي مناطق ‌‬‫مختلف‬‫درصد رشد ساليانة س��رانة توليد ناخالص داخلي ناشي از علم و ‪4‬درصد‬‫فناوري‬‫درصد کاهش ميزان بيکاري به دليل توسعه علم وفناوري‬‫‌‬‫ميزان رشد شاخص توسعه انساني‬‫‌‬‫س��هم تولي��د محصوالت و خدم��ات مبتني بر دان��ش و فناوري بيش از ‪50‬‬‫داخلی از توليد ناخالص داخلي كشور‬‫درصد‬‫سهم صادراتِ‌‪ ‬مبتني بر فناوری‌های باال از کل صادرات غيرنفتي ـ‬‫کشور به درصد‬‫‪12‬‬‫صدور خدمات فني و مهندسي‬‫‌‬‫سهم ارزش افزودة توليدي صنايع با فناوري باال و متوسط از كل ‪ 50‬درصد‬‫ارزش افزوده تولیدی کشور‬‫میزان مش��ارکت دانش��مندان و محققان کشور در تصمیم‌گیری‬‫امور مربوط به علم و فناوری‬‫\‬‫فصل سوم‪:‬‬‫‌اولويت‌هاي علم و فناوري كشور‬‫‪ .1-‌3‬اهداف اولويت‌بندي و رويکرد پشتيباني از اولويت‌ها‬‫اس��تخراج اولويت‌هاي علم و فناوري كشور در سند حاضر حاصل تركيب رويكردهاي مزيت‌محور‪ ،‬نيازمحور‪،‬‬‫مرزش��كن و آينده‌نگر اس��ت‪ .‬بر اين اس��اس و به‌منظور تحقق اولويت‌ها‪ ،‬نوع پشتيباني از آن‌ها بسته به وضع‬‫موجود علوم و فناوري‌هاي مرتبط و نوع توسعه كمي‪ ،‬تحول و ارتقاي كيفي مورد نظر در طيف وسيعي از‬‫پش��تيباني‌هاي فكري‪ ،‬مالي‪ ،‬قانوني‪ ،‬منابع انساني و مديريتي متغير خواهد بود‪ .‬برخي رويكردهاي‬‫پشتيباني از اولويت‌هاي علم و فناوري عبارتند از‪:‬‬‫هدايت سرمايه‌گذاري‌ها از طريق برنامه‌هاي پنج‌ساله و بودجه‌هاي ساليانه‪ ،‬رديف‌ها و تسهيالت‬‫مالي متمرکز‪،‬‬‫هداي��ت نظ��ام آموزش براي تأمين و جذب نيروهاي نخبه و متخص��ص مورد نياز در حوزه‌هاي‬‫اولويت‌دار‪،‬‬‫اصالح و ایجاد ساختارها و فرايندها‪ ،‬تنظيم‪ ،‬تدوين و تصويب سياست‌ها و ضوابط تشويقي خاص براي‬‫‪13‬‬‫(ميانبر) در حوزه‌هاي اولويت‌دار‪.‬‬‫رشد سريع‬‫ُ‬‫‪ .2‌-3‬اولويت‌هاي علم و فناوري کشور‬‫از آنجا كه حصول اطمينان از رش��د و ش��کوفايي در برخي از اولويت‌ها نيازمند توجه‪ ،‬هدايت و پشتيباني در‬‫س��طوح کالن مديريتي کشور اس��ت و در برخي ديگر رشد و توس��عه با پش��تیبانی مديريت‌هاي مياني و‬‫تخصيص غيرمتمرکز منابع حاصل خواهد ش��د‪ ،‬اولويت‌ها به‌ترتيب در س��ه س��طح الف و ب و ج تنظيم‬‫ش��ده‌اند‪ .‬اين دس��ته‌بندي ناظر بر نحوه و ميزان تخصيص منابع‪ ،‬اعم از مالي و انس��اني و توجه مديران و‬‫مسئوالن است‪.‬‬‫اولويت‌هاي الف‬‫در فناوری‪ :1‬فناوری هوافضا‌‌ ‪ -‬فناوری اطالعات و ارتباطات‌ ‪ -‬فناوری هس��ته‌ای ‌ ‪ -‬فناوری‌های نانو و ميكرو‌‬‫‌ فناوری‌های نفت و گاز‌ ‪ -‬فناوری زیستی‌ ‪ -‬فناوری‌های زیست محیطی‪ - ‌‌3‬فناوری‌های نرم و فرهنگی‪.‬‬‫ي ‪ -‬گياهان دارويي‌‌ ‪ -‬بازيافت‬‫در علوم پايه و كاربردي‪ :‬مادة چگال‌ ‪ -‬سلول‌هاي بنيادي و پزشكي مولكول ‌‬‫و تبديل انرژي‌ ‪ -‬انرژي‌هاي نو و تجديدپذير‌ ‪ -‬رمزنگاري و كدگذاري‌‌ ‪ -‬علوم شناختي و رفتاري‪.‬‬‫در علوم انس�اني و معارف اسلامي‪ :‬مطالعات قرآن و حديث‌ ‪ -‬کالم اس�لامی‌ ‪ -‬فقه تخصصي‌ ‪ -‬اقتصاد‪،‬‬‫جامعه‌شناسی‪ ،‬علوم‌سیاسی‪ ،‬حقوق‪ ،‬روان‌شناسی‪ ،‬علوم تربيتي و مدیریت مبتنی بر مبانی اسالمی‌ فلسفه‌هاي‬‫مضاف متكي بر حكمت اسالمي‌ ‪ -‬فلسفه والیت و امامت‌ ‪ -‬اخالق کاربردی و حرفه‌ای اسالمی‌ ‪ -‬سیاستگذاری‬‫و مدیریت علم‪ ،‬فناوری و فرهنگ‌ ‪ -‬زبان فارسی در مقام زبان علم‪.‬‬‫در سلامت‪ :‬سیاس��تگذاری و اقتصاد سالمت‌ ‪ -‬دانش پیشگیری و ارتقای س�لامت با تأکید بر بیماری‌های‬‫ی ‪ -‬اس��تفاده از‬‫دارای بار باال و معضالت بومی‌ ‪ -‬الگوهای ش��یوة زندگی س��الم منطبق با آموزه‌های اس�لام ‌‬‫الگوهای تغذیه بومی‪،‬‬‫در هنر‪ :‬حكمت و فلس��فه هنر‌ ‪ -‬هنرهاي اس�لامي ايراني‌ ‪ -‬هنرهاي مرتبط با انقالب اسالمي و دفاع مقدس‌‬‫ اقتصاد هنر‌ ‪ -‬فیلم و س��ینما‌ ‪ -‬رس��انه‌های مجازی با تأکید بر پويانمايي و بازی­های رايانه‌اي‌ ‪ -‬معماري و‬‫ن ‪ -‬ادبیات‪ ،‬شعر و داستان‌نویسی‌‪ -‬طراحي هنری‬‫شهرس��ازی اسالمي‌ ايراني‌ ‪ -‬موسیقی س��نتی و بومی ایرا ‌‬‫ايراني اسالمي و لباس و فرش ايراني‪.‬‬‫‪2‬‬‫‪14‬‬‫اولويت‌هاي ب‬‫در فناوری‪ :‬لیزر‌ فوتونیک‌ زیس��ت‌ حسگرها‌ حس��گرهای شیمیایی‌ مکاترونیک‌ خودكارسازي و روباتیک‌‬‫نیم‌رس��اناها‌ کشتی‌سازی‌ مواد نوترکیب‌ بس��پارها(پليمرها)‌ حفظ و احیای ذخایر ژني‌ اکتشاف و استخراج‬‫مواد معدنی‌ پیش‌بینی و مقابله با زلزله و سیل‌ پدافند غیرعامل‪.‬‬‫در علوم پايه و كاربردي‪ :‬ژئوفيزيك‌‌ ‪ -‬ايمني زيستي‌‌ ‪ -‬بيو انفورماتيك‌‌ ‪ -‬اپتيك‌‌ ‪ -‬فيزيك انرژي‌هاي باال و‬‫ذرات بنيادي‌‌ ‪ -‬محاسبات و پردازش اطالعات كوانتومي‌ ‪ -‬نجوم و كيهان‌شناسي‌ ‪ ‌-‬فيزيك اتمي و شتابگرها‌‬‫ علوم ژني‌‌ ‪ -‬محاسبات نرم و سيستم‌هاي فازي‌‌ ‪ -‬توپولوژي‪.‬‬‫ن ‪ -‬الهیات‌ عرفان‬‫در علوم انس�اني و معارف اسلامی‪ :‬اخالق اسالمی و مطالعات بین‌رش��ته‌ای آ ‌‬‫ی ‪ -‬فلسفه‌ ‪ -‬غرب‌شناسی انتقادی‌ ‪ -‬کارآفرینی و مهارت‌افزايی‌ ‪ -‬تاریخ اسالم و ایران و انقالب‬‫اسالم ‌‬‫ی ‪ -‬تاریخ علم (با رویکرد تاریخ اس�لام و‬‫اس�لامی‌‌ ‪ -‬مطالعات زنان و خانواده مبتنی بر مبانی اس�لام ‌‬‫ایران)‌ ‪ -‬جغرافياي سياسي‪.‬‬‫در سلامت‪ :‬داروهای جدید و نوترکیب‌ ‪ ‌-‬مديريت اطالعات و دانش س�لامت‌ ‪ -‬طب س��نتی‌ ‪ -‬تجهیزات‬‫‪ .1‬علوم مورد نیاز هر دسته از فناوری‌ها در همان سطح از اولویت‌ها قرار می‌گیرند‪.‬‬‫‪ .2‬از جمله شکافت و گداخت‪.‬‬‫‪ .3‬از جمله مدیریت و فناوری آب‪ ،‬خاک و هوا‌ کاهش آلودگی آب‪ ،‬خاک و هوا‌ مدیریت پسماند‌ بیابان زدایی‌ مبارزه با خشکسالی و شوری‪.‬‬‫پزشکی‌ ‪ -‬سلولی و مولکولی‌ ‪ -‬ژن درمانی‌ ‪ -‬فراورده‌های زيستي‌ ‪ -‬فناوری تغذیه‌‪.‬‬‫ن ‪ -‬مطالعات تطبيقي حوزه‌هاي هنر‌‌ ‪ -‬هنرهای س��نتی و صنایع دستی‬‫در هنر‪ :‬مطالعات انتقادي هنر مدر ‌‬‫ خوشنویسی‌ ‪ -‬هنرهای نمایشی‌ ‪ -‬مباحث میان رشته‌ای هنر و شاخه‌های علوم با تأکید بر نگاه اسالمی‪.‬‬‫اولويت‌هاي ج‬‫در فن�اوری‪ :‬اپتوالکترونیک‌ ‪ -‬کاتالیس��ت‌ها‌ ‪ -‬مهندس��ی پزش��کی‌ ‪ -‬آلیاژهای فلزی‌ ‪ -‬مواد مغناطیس��ی‌ ‪-‬‬
‫سازه‌های دریایی‌ ‪ -‬حمل و نقل ریلی‌ ‪ -‬ایمنی حمل و نقل‌ ‪ -‬ترافیک و شهرسازی‌ ‪ -‬مصالح ساختمانی سبک‬‫و مقاوم‌ ‪ -‬احیاي مراتع و جنگل‌ها و بهره‌برداري از آن‌ها‌ ‪ -‬فناوری‌های بومی‪.‬‬‫ي ‪ -‬رياضيات گسس��ته و تركيبات��ي‌ ‪ -‬آناليز تابعي و‬‫در عل�وم پاي�ه و كارب�ردي‪ :‬جبر و رياضيات غيرخط ‌‬‫همس��از‌ ‪ -‬سيس��تم‌هاي ديناميكي و احتمال‌ ‪ -‬كنترل و بهينه‌س��ازي‌ ‪ -‬زيست رياضي‌ ‪ -‬پالسما‌ ‪ -‬بيوفيزيك‌‬‫ فيزيك سيس��تم‌هاي پيچيده‌ ‪ -‬بيوش��يمي‌ ‪ -‬شيمي س��بز‌ ‪ -‬مواد س��يليكوني‌ ‪ -‬تكتونيك و زمين‌شناسي‬‫مهندس��ي‌‌ ‪ -‬فراوري و اس��تحصال و تلخيص مواد آلي و معدني مخاطرات زيست محيطي‌ ‪ -‬تغييرات اقليمي‌‬‫‌ اقيانوس‌شناس��ي و علوم دريايي‌ ‪ -‬تنش‌هاي زيس��تي و غيرزيس��تي‌ ‪ -‬توليد ارقام و گونه‌هاي مناس��ب با‬‫بهره‌برداري از تنوع زيستي‌ ‪ -‬بهينه‌سازي الگوي كشت منطقه‌اي‌ ‪ -‬جامعه‌شناسي زيستي‪.‬‬‫در سلامت‪ :‬علوم میان‌‌رش��ته‌ای‌ ‪ -‬بين عل��وم پايه با علوم باليني‌ ‪ -‬مقابله با ان��واع اعتیاد‌ ‪ -‬ایمنی غذایی‌ ‪-‬‬
‫امنیت غذایی‪.‬‬‫‪15‬‬

‫فصل چهارم‪:‬‬‫راهبردها و اقدامات ملی براي‬‫توسعه علم و فناوری در کشور‬‫‪ .1‌-4‬راهبردهای کالن توسعه علم و فناوری در کشور‬‫راهبرد كالن ‪ :1‬اصالح س��اختارها و نهادهاي علم و فناوري و انس��جام بخشيدن به آنها و هماهنگ‌سازي‬‫نظام تعليم و تربيت‪ ،‬در مراحل سياستگذاري و برنامه‌ريزي کالن‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :2‬توجه به علم و تبديل آن به يكي از گفتمان‌هاي اصلي جامعه و ايجاد فضاي‬‫مس��اعد‪ ،‬براي ش��كوفايي و توليد علم و فناوري برمبناي آموزه‌هاي اس�لامي از طريق توسعه و‬‫تعميق و به‌كارگيري مؤلفه‌هاي فرهنگي‪ ،‬اجتماعي و سياسي‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :3‬جهت دادن چرخه علم و فناوري و نوآوري به ايفاي نقشي مؤثرتر در اقتصاد‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :4‬نهادينه كردن مديريت دانش و ابتناي مديريت جامعه بر اخالق و دانش براساس‬‫الگوهاي ايراني‌ اس�لامي در نهادهاي علمي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬سياس��ي‪ ،‬اجتماعي‪ ،‬فرهنگي و دفاعي‌ امنيتي‪.‬‬‫‪17‬‬‫راهبرد كالن‪ :5‬نهادينه كردن نگرش اسالمي به علم و تسريع در فرايندهاي اسالمي شدن نهادهاي‬‫آموزشي و پژوهشي‪.‬‬‫راهبرد كالن‪ :6‬تحول و نوس��ازی نظام تعليم و تربيت اعم از آموزش و پرورش و آموزش عالی به‌منظور‬‫انطباق با مباني تعليم و تربيت اسالمي و تحقق اهداف كالن نقشه‪.‬‬‫راهبرد كالن‪ :7‬جهت‌دهي آموزش‪ ،‬پژوهش‪ ،‬فناوري‏ و نوآوري به سمت حل مشكالت و رفع نيازهاي واقعي‬‫و اقتضائات كشور با توجه به آمایش سرزمین و نوآوري در مرزهاي دانش براي تحقق مرجعيت علمي‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :8‬تربيت و توانمندس��ازي سرمايه انس��اني با تأكيد بر پرورش انسان‌های متقي و کارآفرین‬‫و خودباور و خالق‪ ،‬نوآور و توانا در توليد علم و فناوري و نوآوري متناس��ب با ارزش‌هاي اس�لامي و نيازهاي‬‫جامعه‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :9‬تعامل فعال و اثرگذار در حوزه علم و فناوري با کشورهاي ديگر به‌ويژه كشورهاي منطقه‬‫و جهان اسالم‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :10‬متحول‌سازي و ارتقاي کمی و کیفی علوم انسانی و هنر مبتني بر معارف اسالمي‪.‬‬‫راهب�رد كالن ‪ :11‬جهت‌ده��ي به چرخه علم‪ ،‬فن��اوري و نوآوري براي ايفاي نق��ش مؤثرتر در حوزة علوم‬‫پزشكي و سالمت‪.‬‬‫راهب�رد كالن ‪ :12‬جهت‌ده��ي ب��ه چرخه علم و فناوري و ن��وآوري براي ايفاي نق��ش مؤثرتر حوزه فني و‬‫مهندسي‪.‬‬‫راهبرد كالن ‪ :13‬توسعه‪ ،‬تعميق و تقويت آموزش و پژوهش در حوزه علوم پايه‪.‬‬‫‪ .2‌-4‬راهبردها و اقدامات ملی متناسب با راهبرد‌هاي كالن توسع ‌ه علم و فناوري در كشور‪:‬‬‫راهبرد كالن ‪:1‬‬‫اصالح س�اختارها و نهادهاي علم و فناوري و انسجام بخش�يدن به آن‌ها‪ ،‬هماهنگ‌سازي نظام‬‫تعليم و تربيت‪ ،‬در مراحل سياستگذاري و برنامه‌ريزي کالن‪.‬‬‫‪18‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬سیاستگذاری و ارتقا‌ي هماهنگی و هم‌افزايي در بخش‌هاي مختلف کشور براي اجرایی کردن نقشه جامع‬‫علم و فناوري‪،‬‬‫‪ .2‬همس��وكردن سياس��ت‌هاي توس��عه صنعتي و اقتصادي كش��ور‪ ،‬به‌ويژه برنامه‌هاي پنج‌س��اله توسعه‪ ،‬با‬‫سياست‌هاي كالن توسعه علم و فناوري در كشور‪،‬‬‫‪ .3‬تعيين حدود مديريت و مالكيت نهادهاي مرتبط با حوزه علم و فناوري‪،‬‬‫‪ .4‬ساماندهی نظام مالکیت فکری در حوزه‌های علم و فناوری‪،‬‬‫‪ .5‬بازنگري‪ ،‬اصالح‪ ،‬يکپارچه‌سازي‪ ،‬ساده‌سازي و روزآمد كردن قوانين و مقررات نظام علم و فناوري کشور‪،‬‬‫‪ .6‬اصالح فرآیندها و ساختارهای نظارت و ارزيابي علم‪ ،‬فناوري و نوآوري ملي و تعيين استاندارد‌هاي بومي‬‫در حوزه علم و فناوری در چارچوب نيازهاي اقتصادي و اجتماعي كشور‪،‬‬‫‪ .7‬ساماندهی نظام تأمین مالی توسعه علم و فناوری‪،‬‬‫‪ .8‬س��ازماندهي نظام‌ه��اي حرفه‌اي مبتني بر دان��ش علمي و فني ب��راي اداره واحدهاي اقتصادي ـ‬‫اجتماع��ي و نهادينه كردن فرهنگ مهارت‌گرايي و پژوهش‌محوري و كارآفريني در نظام علم و فناوري و‬‫نوآوري‪،‬‬‫‪ .9‬ايجاد هماهنگی در سياس��تگذاري و برنامه‌ريزي در بين دوره آموزش رس��می عمومي‪ ،‬آموزش مهارتی و‬‫حرفه‌ای و آموزش عالي به‌منظور تداوم فرايند فعاليت‌هاي تعليم و تربيت‪،‬‬‫‪ .10‬سیاستگذاری و برنامه‌ریزی مشترک شورای‌عالی حوزه‌های علمیه و شورای‌عالی انقالب فرهنگی به‌منظور‬‫ساماندهی و ارتقای تعامل حوزه و دانشگاه در تولید و توسعه علم در پرتو آموزه‌های اسالمی‪،‬‬‫‪ .11‬ايجاد هماهنگي ميان نظام تعليم و تربيت رس��مي و غيررس��مي در کشور و كاهش فاصله مرزهاي ميان‬‫آن‌ها‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬طراحی س��ازوکار الزم برای سیاس��تگذاری اجرایی‪ ،‬اجرایی کردن نقش��ه جامع علم��ی‪ ،‬تصویب و ابالغ‬‫‪1‬‬‫برنامه‌های ملی و نظارت و ارزیابی‌های مربوطه؛(‪)1‬‬‫‪ .2‬ايجاد هماهنگی و انسجام بین نهادهای ذیربط در علم و فناوری و تکمیل نهادهای مرتبط با چرخه علم‬‫و فناوری‪)1(،‬‬‫‪ .3‬توانمندسازي بخش غيردولتي در نظام علم و فناوري و کاهش تصدي‌گري دولت همزمان با تقويت ابعاد‬‫نظارتي آن‪)3(،‬‬‫‪ .4‬افزایش سهم وقف و خیریه در توسعه و پشتیبانی از مؤسسات و نهادهای علم و فناوری‪)3(،‬‬‫‪ .5‬ثبت و اعتبارسنجی مالکیت فکری در حوزه علم و فناوری در قوه مجریه‪)4(،‬‬‫‪ .6‬ایجاد نهاد دادرسی تخصصی علم و فناوری برای رسیدگی به شکایات و دادخواهی‌ها در قوه قضائیه‪3(،‬و‪)4‬‬‫‪ .7‬ایجاد نظام ثبت اختراع امتحانی (اثباتی) در حوزه‌های اولویت‌دار‪)4(،‬‬‫‪ .8‬اصالح و ترمیم و تکمیل نظام پشتیبان ثبت اختراع و اکتشاف از جمله دفاتر خصوصی تنظیم و پیگیری‬‫حقوقی ثبت اختراع و اکتشاف‪ ،‬دفاتر خصوصی تحلیل اختراع و اکتشاف و مراکز اطالع‌رسانی فناوری‪)4(،‬‬‫‪ .9‬تقویت و ساماندهی قوانین و مقررات مالکیت فکری در عرصه مقاالت علمی و کتب علمی و پایان‌نامه‌ها‬‫و ثبت اختراعات و نرم‌افزارهای فنی و تخصصی‪)4(،‬‬‫‪ .10‬ساماندهی نظام استاندارد علم و فناوری با حفظ وظایف برنامه‌ریزی و نظارت برای دولت و ارائه خدمات‬‫آزمایشگاهی با مش��ارکت بخش غیر‌دولتی و بومی‌کردن اس��تانداردها و تدوین استانداردهای‬‫جدید با مشارکت نهادهای علمی‪ ،‬مدنی و دانش بنیان‪)6(،‬‬‫‪ .11‬طراحي نظام کارآمد برای نظارت‪ ،‬ارزیابی و اس��تقرار نظام‌های جامع رتبه‌بندي و تضمين‬‫کيفيت نهادهای علمی‪ ،‬فناوری و نوآوری با تأكيد بر حفظ حقوق متقاضیان و شفاف‌سازي‬‫و رونق بازار عرضه و تقاضا‪)6(،‬‬‫‪ .12‬ساماندهی و پوياسازي و تسهیل نظام تأمين مالي مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي با حفظ‬‫ارزش‌ها و رعایت استانداردهای مربوطه‪)7( ،‬‬‫‪19‬‬‫‪ .13‬افزایش نقش و سهم دولت در حمایت از پژوهش‌هاي راهبردي و بنيادين با تأکید بر بهره‌برداری‬‫از نتایج آن‌ها‪)7(،‬‬‫‪ .14‬هدفمند كردن اعتبارات پژوهشی و تسهيل‌سازوکارهاي مالي به‌منظورتوسعه پژوهش‌های تقاضامحور‪)7(،‬‬‫‪ .15‬استفاده از سازوكارها و مشوق‌هاي مالي متنوع از جمله معافيت مالياتي‪ ،‬کمک‪ ،‬وام‪ ،‬معافيت‌هاي گمرکي‬‫و تعرفه‌اي براي تقويت نقش بخش خصوصي و بنگاه‌هاي نوآور در حوزه علم و فناوری‪)7(،‬‬‫‪ .1‬شماره انتهاي هر اقدام ملي مشخص كننده شماره راهبرد ملي مربوطه است‪.‬‬‫‪ .16‬س��اماندهی بودجة دس��تگاه‌ها و ش��رکت‌های دولتی و الزام آن‌ها به تأمین منابع م��ورد نیاز پژوهش‌ها‬‫درجهت تحقق اهداف و شاخص‌های نقشه جامع‪)7(،‬‬‫‪ .17‬حمای��ت از ایجاد و توس��عه و تأمین بهنگام منابع نهاده��ای مالی نظام علم و فناوری و نوآوری‪ ،‬از جمله‬‫صندوق‌های س��رمایه‌گذاری خطر‌پذیر‪ ،‬صندوق‌های توسعه فناوری‪ ،‬ش��رکت‌های تأمین سرمایه و بانک‌های‬‫توسعه فناوری و نوآوری‪)7( ،‬‬‫‪ .18‬ایجاد بازار فرابورس مؤسسات و شرکت‌های دانش‌بنیان و حمایت از ورود آن‌ها به بازار بورس‪)7(،‬‬‫‪ .19‬ایجاد شبکه‌ هماهنگی و همکاری فعالیت‌های مالی بین نهادهای تأمین مالی علم و فناوری‪)7(،‬‬‫‪ .20‬ايجاد تس��هيالت قانوني براي افزايش سرمايه‌گذاري بخش غيردولتي در تحقيق و توسعه و ارتقاي سهم‬‫اعتبارات پژوهشي بخش غيردولتي از توليد ناخالص داخلي‪)7(،‬‬‫‪ .21‬سياس��ت‌گذاري و برنامه‌ریزی مش��ترك و متمركز تربيتي براي رسانه‌ها و نهادها و مراكز مؤثر بر تربيت‬‫به‌منظور همسويي با نظام رسمي آموزش و پرورش‪)11(.‬‬‫راهبرد كالن ‪2‬‬‫توجه به علم و تبديل آن به يكي از گفتمان‌هاي اصلي جامعه و ايجاد فضاي مس�اعد‪ ،‬ش�كوفا و‬‫مولد علم و فناوري برمبناي آموزه‌هاي اسالمي از طريق توسعه و تعميق و به‌كارگيري مؤلفه‌هاي‬‫فرهنگي‪ ،‬اجتماعي و سياسي‪.‬‬‫‪20‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تقويت نگاه ديني به مقوله علم و علم‌آموزي و فريضه قلمدادكردن آن‪ ،‬گسترش و ترويج آموزه‌هاي قرآن‬‫كريم و معصومين(عليهم‌السالم) در تربيت علمي و آداب تعليم و تعلم‪،‬‬‫‪ .2‬توسعه فرهنگ مطالعه و تتبع و تحقيق؛ تقويت روحيه پرسشگری و حقیقت‌جويی و يادگيري مادام‌العمر‬‫در سطح عموم و استفاده از يافته‌هاي تحقيقاتي و علمي در زندگي روزمره به صورت عاملي براي توسعه‬‫اجتماعي و بهبود زندگي‪،‬‬‫‪ .3‬فرهنگ‌س��ازي عمومی براي تقويت جنبش نرم‌افزاري و توليد بومي علم در جامعه و ارتقاي آگاهي‌هاي‬‫علمي عمومي در ابعاد مختلف فرهنگي و سياسی و اقتصادي‪،‬‬‫‪ .4‬ارتقاي منزلت و صالحيت حرفه‌اي و مرجعيت علمي و اجتماعي معلمان‪ ،‬استادان‪ ،‬پژوهشگران و فناوران‪،‬‬‫‪ .5‬گس��ترش فضاي توليد علم و فكر با حمایت از كرس��ي‌هاي آزادانديشي و نظريه‌پردازي و کانون‌های تفکر‬‫و مناظرات علمي مبتنی بر جدال احسن و نقدپذيري عالمانه‪،‬‬‫‪ .6‬ارتقای س��طح مشارکت دانش��مندان و نقش‌آفرینان در عرصه علم و فناوری در ایفای رسالت‌های‬‫اجتماعی‪ ،‬تعمیق‪ ،‬ترویج و احترام به ارزش‌های اصیل اسالمی و ایرانی و اخالق حرفه‌ای و بهره‌برداری‬‫از ذخایر غنی فرهنگی‪،‬‬‫‪ .7‬استفاده از ظرفیت رسانه‌ها برای پیشبرد اهداف نظام علم و فناوری در کشور‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬ایفای نقش فعال‌تر مس��اجد به عنوان پایگاه‌های علمی و فرهنگی در ترویج و انتشار علم در سطح عموم‬‫مردم‪)1(،‬‬‫‪ .2‬ساده‌س��ازی زب��ان علم برای عموم مردم و تولید واژگان مناس��ب الزم به‌منظ��ور نهادينه كردن فرهنگ‬‫استفاده از علم و دستاوردهاي علمي در زندگي‪)2(،‬‬‫‪ .3‬افزایش دسترس��ی به منابع علمی از طریق گسترش کتابخانه‌های عمومی و مجازی در مناطق مختلف و‬‫حمایت از تولید و انتشار این منابع همسو با نظام علم‪ ،‬فناوری و نوآوری کشور‪)2(،‬‬‫‪ .4‬به‌کارگیری فنون علمی و خالقانه در روش‌های تعلیم‪ ،‬تربیت و تدوین متون درسی به‌خصوص در آموزش‬‫و پرورش به‌منظور ترویج تفکر خالق علمی از پایین‌ترین سنین‪)2(،‬‬‫‪ .5‬تقوی��ت انگیزه‌های معنوی و تش��ويق اعتب��اري و مادی براي جلب نخبگان جامعه به س��مت حرفه‌هاي‬‫معلمي‪ ،‬استادي‪ ،‬پژوهشی و فناوری‪)4(،‬‬‫‪ .6‬ح��ل مش��کالت اجتماعی و معیش��تی معلمان و پژوهش��گران به‌منظ��ور فراهم آوردن بس��تر الزم برای‬‫فعالیت‌های علمی‪)4(،‬‬‫‪ .7‬طراحی س��ازوکار اجرایی و تعیین متولی تدوین‪ ،‬تروی��ج و نظارت بر اخالق حرفه‌ای و معیارها و ضوابط‬‫رفتاری در محیط‌های علمی و پژوهشی‪)6(،‬‬‫‪ .8‬نهادينه‌س��ازي تعهد و انضب��اط اجتماعي و قانون‌مداري و روحیه تالش براي گس��ترش عدالت و رفاه و‬‫سالمت جامعه در دانش‌آموختگان با مشارکت معلمان و استادان‪)6(،‬‬‫‪ .9‬اختص��اص بخ��ش مهمی از برنامه‌های رس��انه ملی به موضوع��ات علمی و فناوری با زبان س��اده و عامه‬‫‌فهم‪)7(،‬‬‫‪ .10‬طراحی و اجرای مناظرات علمی در رس��انه‌های عمومی با موضوعات تخصصی در حوزه علم و فناوری و‬‫حمایت از کرسی‌های آزاد‌اندیشی و نظریه‌پردازی و نقد و مناظره‪)7(،‬‬‫‪ .11‬انتخ��اب برترین رس��انه‌های عمومی برمبنای میزان توجه به عل��م‪ ،‬فناوری و تخصیص جوایز‬‫جشنواره‌ها و حمایت دولتی بر مبنای آن‪)7(،‬‬‫راهبرد كالن ‪3‬‬‫جهت دادن چرخه علم و فناوري و نوآوري به ايفاي نقش مؤثرتر در اقتصاد‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تروي��ج فرهنگ كس��ب‌وكار دانش‌بنيان و فرهنگ کارآفرینی و ارتق��اي توانايي علمي‪ ،‬فناوري و‬‫مهارتي افراد با تأکید بر نيازهاي جامعه و ايجاد آمادگي براي پذيرش مسئوليت‌هاي شغلي‪،‬‬‫‪ .2‬افزاي��ش نقش عل��م و فناوري در توانمندس��ازي و ارتقای بهره‌وري در بخش‌ه��ای صنعتي‪ ،‬تولیدی و‬‫خدمات تخصصي و عمومي‪،‬‬‫‪ .3‬تس��هيل‌ و کارآمدس��ازی فرايند عرضه و تقاضا و انتقال‪ ،‬انتش��ار علم و فناوري و توس��عه زيرساخت‌هاي‬‫رقابت‌پذيري در توليدات فناوری و خدمات و محصوالت مربوطه‪.‬‬‫‪21‬‬

‫‪22‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تبیین و ترویج آموزه‌های دینی درخصوص قداست و فریضه بودن کسب‌وکار متقن و دانش‌بنیان‪)1(،‬‬‫‪ .2‬ساماندهی و رتبه‌بندی مؤثرتر انجمن‌های علمی و شركت‌های دانش‌بنیان و مؤسسات پژوهشي غیردولتی‬‫و حمایت از ارجاع كار به آن‌ها‪)1(،‬‬‫‪ .3‬حمایت از توسعه آموزش مهارت‌های پيشرفته با مشارکت بخش خصوصی‪ ،‬به‌منظور افزايش سهم کشور‬‫از بازارهاي بين‌المللی‪)1(،‬‬‫‪ .4‬حمایت از سرمایه‌گذاری بنگاه‌هاي اقتصادي در توليد و تجاري‌سازي علم و فناوري‪)2(،‬‬‫‪ .5‬الزام دس��تگاه‌ها و سازمان‌های اجرایی براي شناسایی و سامان‌دهی و بهره‌گیری مناسب از دستاوردهای‬‫علمی و فناوری کشور‪)2(،‬‬‫‪ .6‬حمایت از بازارسازي براي محصوالت نوآورانه به‌ویژه از طريق اولویت‌دهی به محصوالت و خدمات داخلی‬‫در خريدهاي دولتي‪ ،‬اطالع‌رس��انی در مورد نیازهای آینده آن‌ها و حمایت از اس��تقرار شرکت‌های علمی‬‫نوآور داخلی در مناطق آزاد به‌منظور توسعه صادرات‪)2(،‬‬‫‪ .7‬تس��هیل مراح��ل راه‌اندازی و فعالیت ش��رکت‌های دانش‌بنیان اعم از اخذ پروان��ه و مجوز‪ ،‬امور واردات و‬‫صادرات‪ ،‬بیمه و رفع موانع استقرار آن‌ها در شهرها‪)3(،‬‬‫‪ .8‬ساماندهی فن‌بازارهای عمومی و ایجاد فن‌بازارهای تخصصی در حوزه‌های اولویت‌دار کشور‪)3(،‬‬‫‪ .9‬حمایت از ایجاد مراکز ارائه خدمات پشتیبان «ایده تا بازار» و نهادهای واسط حقوقی‪ ،‬مالی‪ ،‬فنی و اداری‬‫در موضوع‌هاي اولویت‌دار علم و فناوری‪)3(،‬‬‫‪ .10‬کمک به بازاریابی‪ ،‬صادرات و خدمات پس از فروش محصوالت فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان از طریق‬‫ساماندهی و هدایت جوایز و مشوق‌های صادراتی و حمایت از ایجاد سازوکارهاي تبليغاتي براي بازاریابی‬‫و توسعه شرکت‌های واسط بازرگانی و پشتیبانی‪)3(،‬‬‫‪ .11‬تدوین س��ازوکار‌های حقوقی و تشویقی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها برای فروش دستاوردها و ایجاد انتفاع‬‫برای دانشگاه‌ها‪ ،‬پژوهشگاه‌ها و محققان مانند حمایت از ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان با مشارکت سهامی‬‫مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی‪)3(،‬‬‫‪ .12‬حمایت از توسعه مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری با تأکید بر مشارکت بخش خصوصی‪)3(،‬‬‫‪ .13‬پشتیبانی از تعامل بخش‌هاي تحقيقاتي و صنعتي از طریق حمایت از شکل‌گیری نهاد تحقیق و فناوری‬‫ملی‪ ،‬ایجاد و گس��ترش مراكز انتقال و تجاري‌سازي فناوری‪ ،‬دریافت خدمات و محصوالت فناوری تحت‬‫مجوز (لیسانس) مؤسسات معتبر داخل‪)3(،‬‬‫‪ .14‬اختصاص بخش��ی از اعتبارات طرح‌های توس��عه‌ای بزرگ کش��ور به انتقال و يادگيري فناوری و‬‫الزام مدیریت این طرح‌ها به تدوین پیوس��ت فناوری و مستندس��ازی فناوری‌های انتقالی با محوریت‬‫واحدهای تحقیق و توسعه و ایجاد بانک اطالعات این فناوری‌ها‪)3(.‬‬‫راهبرد كالن ‪4‬‬‫نهادين�ه كردن مديري�ت دانش و ابتناي مديري�ت جامعه بر اخالق و دانش براس�اس الگوهاي‬‫ي اسالمي در نهادهاي علمي‪ ،‬اقتصادي‪ ،‬سياسي‪ ،‬اجتماعي‪ ،‬فرهنگي و دفاعي‌ امنيتي‪.‬‬‫ايران ‌‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬پياده‌سازي فرايند مديريت دانش و اطالعات در نهادها و دستگاه‌های مختلف‪،‬‬‫‪ .2‬ارتباط مس��تمر و هم‌افزا در ميان س��ه جريان توليد‪ ،‬انتش��ار و كاربرد و همچنين توسعه دانش و تقويت‬‫فرايند تبديل ایده به محصول‪،‬‬‫‪ .3‬س��اماندهی و تسهیل مش��اركت دانشمندان در نظام تصميم‌گيري كالن كش��ور و نهادينه‌سازی فرهنگ‬‫پژوهش و ارزيابي و نظارت در سطوح مختلف تصميم‌گيري‪،‬‬‫‪ .4‬س��اماندهی و تقوی��ت انجمن‌ه��ا و جمعیت‌های علمی به‌منظ��ور ایفای نقش مرجعی��ت علمی و ارتقاي‬‫مشارکت در تصمیم‌سازی‌ها و توسعه‪ ،‬ترویج و انتشار علم و فناوری‪،‬‬‫‪ .5‬ارتقای کیفی و کمی همایش‌های علمی و نشست­ها و مجامع علمی معتبر داخلی با رویکرد دست‌یابی به‬‫تحقق مرجعیت علمی‪،‬‬‫‪ .6‬رصد‪ ،‬پایش و آینده‌نگاری علم‪ ،‬فناوری‪ ،‬نوآوری و نیازهای بازار‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬اس��تقرار نظام مديري��ت دانش و تقویت س��ازوکارهای تبديل دانش ضمني به دانش صريح و انتش��ار و‬‫استفاده از آنها به‌ویژه با تقويت زيرساخت‌هاي فناوري اطالعات و ارتباطات‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬حمایت از ایجاد و توس��عه ش��بکه‌های تحقیقاتی و فناوری به‌منظور افزایش تعامالت و تس��هیل انتقال و‬‫انتشار دانش‪)2(،‬‬‫‪ .3‬تقویت و انسجام‌بخش��ی به نظام اطالعات علمی و فناوری کش��ور با مأموریت استانداردسازی‬‫و اص�لاح فرآیندهای تولید‪ ،‬ثبت‪ ،‬داوری و س��نجش و ایجاد بانک‌ه��ای اطالعاتی یکپارچه‬‫برای رس��اله‌ها‪ ،‬پایان‌نامه‌ها‪ ،‬طرح‌های پژوهشی و فناوری‪ ،‬مقاالت‪ ،‬مجالت و کتب علمی و‬‫اختراعات و اکتشافات پژوهشگران‪)2( ،‬‬‫‪ .4‬رتبه‌بندی و ساماندهی انتشارات علمی و تقویت پایگاه استنادی علوم جهان اسالم(‪)2(، )ISC‬‬‫‪ .5‬طراحی ساز‌وکار الزم براي بهره‌مند ساختن سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ريزي‌ها و تصميم‌گيري‌های‬‫کالن کشور از پژوهش‌هاي تأييد‌شده در مراجع معتبر علمی از جمله فرهنگستان‌ها و مؤسسات و‬‫‪23‬‬‫کانون‌های تفکر و انجمن‌های علمي مرتبط‪)3( ،‬‬‫‪ .6‬اصالح مقررات واگذاری طرح‌های مطالعاتی‪ ،‬تحقیقاتی و فناوری ملی در راستای اولویت دادن به‬‫مؤسسات پژوهشی و فناوری داخلی‪)3(،‬‬‫‪ .7‬اولویت‌دهی به میزان مش��ارکت در برنامه‌ریزی‌های ملی‪ ،‬میزان اثربخش��ی در توس��عه علم و فناوری‪ ،‬و‬‫افزايش کمیت و کیفیت برنامه‌های ترویجی در حوزه علم و فناوری در شاخص‌های ارزیابی و رتبه‌بندی‬‫انجمن‌ها و جمعیت‌های مردمي‪)4(،‬‬‫‪ .8‬حمایت از برگزاری‌همایش‌های تخصصی به‌وس��يله انجمن‌ها و جمعیت‌های علمی به‌ویژه در حوزه‌های‬‫اولویت‌دار و تسهیل واگذاری نشریات علمی و تخصصی به آن‌ها‪)4(،‬‬‫‪ .9‬تسهیل و تشویق حضور و مشارکت دانشمندان در همایش‌های داخلی و بین‌المللی در حوزه‌های اولویت­دار‪)5(،‬‬‫‪ .10‬ایج��اد نهاده��ای رصد علم و فن��اوری در حوزه‌های اولویت‌دار با مش��ارکت انجمن‌ه��ای علمی و مراکز‬‫دانشگاهی و مؤسسات غیردولتی‪)6(.‬‬‫راهبرد كالن‪5‬‬‫نهادينه كردن نگرش اسلامي به علم و تس�ريع در فرايندهاي اسالمي شدن نهادهاي آموزشي‬‫و پژوهشي‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬نهادینه‌سازی نگرش اسالمی در برنامه‌ها و متون آموزشی‪،‬‬‫‪ .2‬توسعه فضای تعامل فکری دانشمندان علوم دینی و سایر علوم‪،‬‬‫‪ .3‬تعام��ل مؤثر و س��ازنده نهادهاي علمي حوزوي و دانش��گاهي به‌منظور تقویت نگرش اس�لامی به علم و‬‫بازسازی تمدن نوین اسالمي‪،‬‬‫‪ .4‬ارتقای سطح آگاهی و اعتقاد و رفتار اسالمی در فعاالن و نهادهای عرصة علم و فناوری و اسالمی شدن‬‫نمادها در مؤسسات آموزشی و پژوهشی‪،‬‬‫‪24‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬بازنگری برنامه‌ها و محتواهای آموزشي براساس مباني نظری‪ ،‬ارزشی و نگرش اسالمی‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬حمایت از پژوهش و تولید محتوا و تدوین برنامه‌های آموزش��ی برای تبيين ارتباط علوم طبیعی و علوم‬‫جديد با آموزه‌هاي ديني و نگرش توحیدی‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬حمایت از پژوهش‌ها و مطالعات برای شناسایی نگرش‌های غیراسالمی از قبیل اومانيستي و سكوالريستي‬‫در متون آموزشی و اصالح آنها براساس آموزه‌های اسالمی‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬تدوين تاريخ علوم طبيعي و رياضي در دورة تمدن اس�لامي و معرفي دانش��مندان مسلمان و آثار آنان در‬‫رشته‌هاي مربوطه‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬ارتقای همکاری نظام‌مند حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها و آموزش و پرورش در فرایند برنامه‌ریزی آموزشی‬‫و تألیف کتب درسی به‌منظور تعميق تعاليم ديني و تقويت ابعاد تربيتي‪)1( ،‬‬‫‪ .6‬حمایت از برگزاری نشست‌ها و هم‌اندیشی‌های مشترک ميان دانشمندان علوم انسانی و علوم پایه‬‫و طبيعي با دانشمندان علوم دینی براي بررسي چالش‌هاي حوزه علم و دين‪)2( ،‬‬‫‪ .7‬حمايت از شبكه‌س��ازي دانشمندان و مؤسس��ات تحقیقاتی ديني در حوزه‌هاي مختلف دانش به‌خصوص‬‫علوم انساني‪)2( ،‬‬‫‪ .8‬حمایت از تأس��يس پژوهش��کده‌هاي بین‌رشته‌ای مأموریت‌گرا در حوزه‌های دین و علم با حضور محققان‬‫حوزه و دانشگاه‪)3( ،‬‬‫‪ .9‬حمایت از حضور مؤثر و نظام‌مند مدرس��ین حوزه در دانش��گاه و بالعکس‪ ،‬به‌منظور اس��تفاده از تجربیات‬‫یکدیگر و تقویت تعامالت فكري‪)3( ،‬‬‫‪ .10‬طراحی برنامه‌های ترویجی هدفمند به‌منظور ارتقاي س��طح دانش و معرفت ديني‪ ،‬سياس��ي و اجتماعي‬‫و فرهنگ عفاف در فعاالن عرصه علم و فناوری مطابق با ارز‌ش‌های انقالب اس�لامی و متناس��ب با رشته‬‫تخصصي و عاليق و تجارب آنان‪)4( ،‬‬‫‪ .11‬ایجاد سازوکار براي توأم ساختن فعاليت‌هاي آموزشي و پژوهشي اعضاي هيأت علمي با نقش تربيتي و‬‫اخالقي آنان در مراكز آموزش عالی و پژوهشی‪)4( ،‬‬‫‪ .12‬نظام‌مندكردن و تدوین ضوابط مناسب برای فعاليت‌هاي سياسي و فرهنگي دانشجويان و اعضای هیأت‬‫علمی به‌منظور ارتقاي‌معرفت و انديشة ديني‪)4( ،‬‬‫‪ .13‬رعایت ویژگی‌های معماری اس�لامی و ملی در طراحی فضاهای کالبدی نهادها و مؤسس��ات آموزشی و‬‫پژوهشی‪)4( .‬‬‫راهبرد كالن‪6‬‬‫تحول و نوس�ازی نظام تعليم و تربيت اعم از آموزش و پرورش و آموزش عالی به‌منظور انطباق‬‫با مباني تعليم و تربيت اسالمي و تحقق اهداف كالن نقشه‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬هدفمند‌س��ازی حمایت مالی و س��رمایه‌گذاری و هزینه‌کرد دولت در آموزش عالی در راس��تای افزایش‬‫کارآمدی و پاسخگویی با رعایت اصل سی‌ام قانون اساسی‪،‬‬‫‪ .2‬انسجام‌بخشی و تقویت یکپارچگی در سیاستگذاری‪ ،‬نظارت و اعتبارسنجی در نظام آموزش عالي کشور‪،‬‬‫‪ .3‬طراحی الگوی گس��ترش آموزش عالي کش��ور متناس��ب ب��ا حوزه‌های اولویت‌دار عل��م و فناوری‪ ،‬نوع‬‫مؤسس��ات‪ ،‬اوضاع اقليمي و نيازهاي جامعه و اش��تغال فارغ‌التحصيالن مبتنی بر نقش��ه جامع‬‫علمی کشور‪،‬‬‫‪ .4‬ارتقاي بهره‌وري مؤسسات آموزش عالی و پژوهشي در چارچوب نظام تعلیم و تربیت اسالمی‪،‬‬‫‪ .5‬افزایش دسترسی همگاني به آموزش‪،‬‬‫‪ .6‬ارتقای بهره‌وری و تقویت بنیه مالی نظام آموزش و پرورش‪،‬‬‫‪ .7‬تح��ول در نگرش‌ها و روش‌ها و محتواهاي آموزش��ي براس��اس جهان‌بین��ی و تعلیم و تربیت‬‫اسالمی به‌منظور ارتقای توانایی‌ها و تقويت تفكر منطقي و خالق و جستجوگر در دانش‌آموزان و‬‫‪25‬‬‫دانشجویان منطبق با آموزه‌های اسالمی در زمینه‌های فردي و خانوادگي و اجتماعي‪،‬‬‫‪ .8‬ب��اال بردن توان مديريت منابع انس��اني و ارتقاي صالحی��ت علمی و حرفه‌ای و منزلت اجتماعی و‬‫سطح معیشتی معلمان‪،‬‬‫‪ .9‬اصالح و تقویت سازوکار مدیریت مدارس به‌منظور ارتقای کارآمدی آنها‪،‬‬‫‪ .10‬ارتقاي نقش و جايگاه خانواده در تعليم و تربيت‪.‬‬‫‪26‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تدوی��ن ط��رح جامع س��اماندهی هدفمند س��رمایه‌گذاری دولت در آموزش عالی به‌منظور شفاف‌س��ازی‬‫هزینه‌های تمام شده تحصیلی در مؤسسات آموزش عالی و ارتقاي کارآمدی آنها‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬افزایش اس��تقالل مؤسس��ات آموزش عالی و پژوهش��ی در مدیریت امور اداری‪ ،‬مناب��ع مالی‪ ،‬در‌آمدها و‬‫هزینه‌ها از طریق افزایش اختیارات و مسئولیت‌پذیری هیأت‌های امنای آنان‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬تقويت نظام راتبه (بورس) تحصیلی دانشجویان مستعد به‌منظور ارتقای نظام آموزش عالی کشور‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬هدايت منابع و بودجه‌هاي آموزشي و پژوهشي به سوي نيازها و مأموریت‌های ملي‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬اصالح و تدوين نظام برنامه‌ريزي آموزش��ي و پژوهشي براساس مباني اسالمي با توجه به نيازهاي واقعی‬‫جامعه و نهادهای متقاضی در کشور‪)2( ،‬‬‫‪ .6‬اس��تقرار نظام سنجش و پذیرش دانش��جو در آموزش عالي كشور به‌منظور هماهنگی و انسجام‌بخشی در‬‫سطوح سیاستگذاری و نظارت و اجرا‪)2( ،‬‬‫‪ .7‬حمایت از مش��ارکت مردم و نهادهاي عمومي و غيردولتي و همچنین گس��ترش فرهنگ وقف در حوزة‬‫آموزش عالي با حفظ کارکردهاي سياستگذاري و نظارتي دولت‪)2( ،‬‬‫‪ .8‬توسعة فرهنگ پژوهش و كار‌آفريني در آموزش عالی و برقراري تعامل فعال با نهادها و بنگاه‌هاي اقتصادي‬‫و اجتماعي در برنامه‌ریزی‌های آموزشی‪)2( ،‬‬‫‪ .9‬ایج��اد نهاد ملی مدیریت ارزش��یابی و اعتبارس��نجی و تضمين کيفيت در نظ��ام آموزش عالی تحت نظر‬‫شورای عالی انقالب فرهنگی‪)2(،‬‬‫‪ .10‬تقويت نظارت و اعمال سياس��ت‌هاي آموزشي و پژوهشي كش��ور در دانشگاه‌ها‪ ،‬به‌خصوص دانشگاه‌هاي‬‫غيردولتي‪)2(،‬‬‫‪ .11‬س��اماندهی و توس��عه قطب‌هاي علمي از جمله قطب‌های مشترک بین حوزه و دانشگاه‪ ،‬به‌منظور انجام‬‫فعاليت‌هاي علمی ويژه و مأموریت‌گرا در حوزه‌هاي اولويت‌دار‪)2( ،‬‬‫‪ .12‬اعطاي مأموريت ويژه به برخي از مراكز دانش��گاهي و تحقيقاتي ممتاز و تقویت دوره‌های پس��ادکتری‬‫به‌منظور گسترش مرزهاي دانش و احراز رتبه‌های ممتاز در رتبه‌بندي جهاني‪)2( ،‬‬‫‪ .13‬جهت‌دهي دانشگاه‌هاي برتر کشور به اهتمام بيشتر در دوره‌های تحصيالت تکميلي‪)3( ،‬‬‫‪ .14‬رصد دائمی ظرفیت‌های محیطی و اقتضائات اجتماعی و تنظیم ظرفیت دانشگاه‌‌ها در مقاطع و حوزه‌های‬‫مختلف علمی متناس��ب ب��ا رتبه علمی آنها و نیازهای حال و آینده براس��اس اصول و مالحظات آمایش‬‫سرزمین‪)3( ،‬‬‫‪ .15‬ارتقای نقش مناس��ب زن و مرد در خانواده و جامعة اس�لامی با اصالح س��ازوکار جذب و هدایت‬‫تحصیلی دانشجویان‪)3( ،‬‬‫‪ .16‬تخصیص منابع به مؤسسات آموزشی و پژوهشی با لحاظ نمودن اصول تمرکز‌زدایی و مأموریت‌گرایی‬‫در موضوعات مورد نیاز هر منطقه کشور‪)3(،‬‬‫‪ .17‬حمايت از ش��كل‌گيري و توسعه مؤسسات آموزشی غيردولتي مبتني بر اهداف و ارزش‌هاي نقشه جامع‬‫علمی کشور‪)3( ،‬‬‫‪ .18‬ایجاد سازوکارهای انگیزشی برای توسعه رقابت سالم در فعالیت‌های مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی‪)4( ،‬‬‫‪ .19‬رویج پژوهش‌محور کردن آموزش و مسئله‌محور کردن پژوهش‪)4( ،‬‬‫‪ .20‬حمایت از به‌کار‌گیری فناوری‌ها و روش‌های جدید آموزشی در آموزش عالی‪)4( ،‬‬‫‪ .21‬بازتعريف نظام ارتقاي اعضای هیأت علمی و پژوهش��گران براس��اس ضوابط كيفي و اهداف و ارزش‌های‬‫نقشه جامع علمی کشور‪)4( ،‬‬‫‪ .22‬طراحی و استفاده از سازوکارهای انگیزشی مناسب برای جذب اعضای هیأت علمی متعهد و نخبه‪)4( ،‬‬‫‪ .23‬تس��هیل اخذ مجوز و فعالیت مؤسس��ات پژوهش��ی غیردولتی و ایجاد نظام رتبه‌بن��دی و ارتقای علمی‬‫پژوهشگران آنها‪)4( ،‬‬‫‪ .24‬ایجاد سازوکار مناسب برای حضور تمام‌وقت اعضای هیأت علمی در دانشگاه‌ها و افزایش تعامالت علمي‬‫استاد و دانشجو در خارج از كالس با تأکید بر شاگرد‌پروری‪)4( ،‬‬‫‪ .25‬توس��عه نظام آموزش الکترونیک و زیرساخت‌های فناوري اطالعات و ارتباطات در حوزه آموزش عالی و‬‫آموزش و پرورش‪)5( ،‬‬‫‪ .26‬افزايش سهم آموزش دورة عمومي از بودجة دولت و عملیاتی كردن آن‪)6( ،‬‬‫‪ .27‬تقويت مشاركت عمومي در آموزش و پرورش با حفظ کارکردهای سیاستگذاری و نظارتی نظام از طریق‬‫تس��هیل تأسیس مدارس غیردولتی‪ ،‬حمایت از فعالیت‌های آموزشی‪ ،‬تشویق واقفین و خیرین و حمایت‬‫از گسترش مدارس موفق‪)6( ،‬‬‫‪ .28‬حمایت از نهادهای غیردولتی برای تولید و پشتیبانی از محتوا و تجهیزات آموزشي و کمک آموزشي‪)6( ،‬‬‫‪ .29‬ایج��اد نظام رتبه‌بندی مدارس و مؤسس��ات آموزش و پرورش به‌منظور شفاف‌س��ازی عملکرد و ارتقای‬‫کیفیت و تقویت انگیزه‌های رقابت‪)6( ،‬‬‫‪ .30‬ایجاد نظام سنجش و ارزشیابی و تضمین کیفیت در تعلیم و تربیت رسمی و عمومی کشور‪)6(،‬‬‫‪ .31‬ایجاد سازوکارهای سنجش توانمندی‌های دانش‌آموزان و معلمان و عملکرد مدارس‪ ،‬مستقل از مؤسسات‬‫مجری آموزش‪)6( ،‬‬‫‪ .32‬رصد دائمي شرایط محيطي به‌منظور پاسخگويي پيوسته و پويای آموزش و پرورش به نیازهای‬‫حال و آیندة جامعه‪)7( ،‬‬‫‪ .33‬تربیت و توانمندسازي دانش‌آموزان در شئون دینی‪ ،‬خانوادگی‪ ،‬اجتماعی‪ ،‬زیستی و بدنی‪،‬‬‫هنری‪ ،‬حرفه‌ای‪ ،‬علمی و فناوری براي ورود به عرصه‌هاي مختلف زندگي و جامعه و پرهيز‬‫از جهت‌گيري محض دورة آموزش عمومي به سمت آموزش عالي‪)7( ،‬‬‫‪ .34‬بازنگری و بازتولید محتوا و روش‌های آموزش��ی و پرورشی به‌منظور تعمیق تربیت اسالمی و‬‫حیات دینی و اعتقاد و التزام به ارزش‌های انقالب اسالمی در دانش‌آموزان و دانشجویان و آشنایی‬‫‪27‬‬‫آنان با فرهنگ و تمدن اسالمی‪)7( ،‬‬‫‪ .35‬بازنگ��ری در محتوا و روش‌های آموزش��ی با تمرکز بر اصالح بینش‌ه��ا و مهارت‌ها در کنار ارائه‬‫اطالعات و دانش به‌منظور انتقال مفاهیم پایة علمی‪ ،‬عالقمندسازی دانش‌آموزان به علم‪ ،‬ایجاد روحیه‬‫خودباوری و توانمندسازی ایشان‪)7( ،‬‬‫‪ .36‬ارتقای جایگاه مهد‌کودک‌ها و آموزش پيش‌دبستاني در نظام تعلیم و تربیت به‌منظور رشد خالقیت‌ها و‬‫مهارت‌های الزم و روحیه جستجوگری‪)7( ،‬‬‫‪ .37‬ایجاد سازوکارهای الزم براي رشد خالقيت‌هاي علمي و هنري و مهارتي و تربيت تفکر منطقي و عقالني‬‫و روحیه جستجو‌گری در دانش‌آموزان‪)7( ،‬‬‫‪ .38‬تقوی��ت و حمای��ت از آموزش‌ه��ای مهارتی از طریق تمرکز در سیاس��تگذاری و نظارت به همراه تقویت‬‫مشارکت بخش‌های غیردولتی‪)7( ،‬‬‫‪ .39‬جهت‌دهی كتاب‌ها‪ ،‬نشريات‪ ،‬وبگاه‌ها (سايت‌ها) و وب‌نوشت‌هاي (وبالگ‌هاي) آموزشي و كمك آموزشي‬‫در راستای تعلیم و تربیت اسالمی و اهداف تعيين‌شده در نظام آموزش و پرورش‪)7( ،‬‬‫‪ .40‬تقويت جايگاه رشته‌هاي علوم انساني و معارف اسالمی در نظام آموزش و پرورش و جهت‌دهي نخبگان‬‫به سمت تحصيل در اين حوزه‌ها از طریق ارتقای کیفی محتوا و شیوه‌های آموزشی‪)7( ،‬‬‫‪ .41‬ارتقا و افزایش جذابیت آموزش‌های قرآنی و اصالح روش‌های آموزشی دینی و عربی‪)7( ،‬‬‫‪ .42‬تقويت نظام اس��تعداديابي‪ ،‬مش��اوره و هدايت تحصيلي در آموزش عمومي و بازنگری و بازتولید محتوا و‬‫روش‌های آموزشی و پژوهشی به‌منظور تحقق نقش شایسته زن و مرد در جامعه اسالمی‪)7( ،‬‬‫‪ .43‬تقویت تعامل مسجد و مدرسه به‌منظور ارتقای نقش آنها درتربیت دینی محله‪)7( ،‬‬‫‪ .44‬استقرار نظام صالحیت حرفه‌ای معلمان به‌منظور طبقه‌بندی مشاغل و حرفه‌ها‪)8( ،‬‬‫‪ .45‬استقرار نظام شايسته‌ساالري و طراحی سازوکارهایي براي مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی در مديريت‌های‬‫آموزش و پرورش‪)8( ،‬‬‫‪ .46‬برنامه‌ريزي براي گزينش و جذب نيروي انساني متعهد و متخصص براي حرفه معلمي و ارتقای مستمر‬‫سطح بینش و مهارت و دانش آنها‪)8( ،‬‬‫‪ .47‬طراحی و استقرار نظام جامع تربيت معلم‪)8( ،‬‬‫‪ .48‬ارتقای سطح معیشتی و شأن اجتماعی و توانایی‌های علمی و عملی معلمان و طراحی سازوکار الزم براي‬‫تمركز بر تدريس و اختصاص بخشي از ساعات موظف معلمان به پژوهش و مطالعه‪)8( ،‬‬‫‪ .49‬افزايش اختيارات و مس��ئولیت‌های مدیریت مدرس��ه در چارچوب برنامه‌ها و ارزشیابی مستمر آموزش و‬‫پرورش‪)9( ،‬‬‫‪ .50‬افزایش همکاري اولياي دانش‌آموزان با مدرسه و آموزش خانواده‌ها‪)9( ،‬‬‫‪ .51‬تدوين برنامه جامع مشارکت ميان خانواده و نهادهاي تربيتي و آموزشي‪)10( .‬‬‫‪28‬‬‫راهبرد كالن‪7‬‬‫جهت‌دهي آموزش‪ ،‬پژوهش‪ ،‬فناوري‏ و نوآوري به سمت حل مشكالت و رفع نيازهاي واقعي و اقتضائات‬‫كشور با توجه به آمایش سرزمین و نوآوري در مرزهاي دانش براي تحقق مرجعيت علمي‪.‬‬‫راهبردهای ملي‪:‬‬‫‪ .1‬ساماندهی نظام مدیریت پژوهش در کشور‪،‬‬‫‪ .2‬سياستگذاري و برنامه‌ریزی مستمر و پويا در حوزه علم و فناوري برپايه تأمين نيازهاي جامعه و تحوالت‬‫جهاني و دستیابی به مرجعيت علمي كشور‪،‬‬‫‪ .3‬سياس��تگذاري و برنامه‌ریزی در حوزه علوم و فناوری‌های دفاعی و امنیتی با رعایت سیاس��ت‌های مصوب‬‫شورای‌عالی امنیت ملی‪،‬‬‫‪ .4‬توسعه و متوازن‌سازي زيرساخت‌‪ ،‬امكانات و تجهيزات‪ ،‬متناسب با سياست‌ها و راهبردهاي پیشرفت علم‪،‬‬‫فناوري و نوآوري‪،‬‬‫‪ .5‬ارتقاي سطح شاخص‌هاي بهره‌وري در نظام علم‪ ،‬فناوري و نوآوري كشور‪،‬‬‫‪ .6‬ساماندهی داوری علمی به‌منظور ارتقای کیفیت مجالت و انتشارات علمی‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬ارزیابی و دس��ته‌بندی مؤسس��ات پژوهش��ی و تعیین جایگاه تش��کیالتی مناس��ب آنها بین وزارتخانه‌ها‪،‬‬‫دستگاه‌های علمی‪ ،‬صنعتی و اجرایی‪ ،‬شفاف‌سازی مأموریت آنها‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬ارتقاي کارآمدی مراکز پژوهش��ی وابس��ته به دس��تگاه‌های اجرایی با رویکرد تمرکز بر حل مسائل و رفع‬‫نیازهای دس��تگاه‌های مربوطه و تقليل انجام فعالیت‌های پژوهش��ی قابل اجرا در سایر مراکز پژوهشی و‬‫دانشگاهی‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬طراحی س��ازوکارهای خاص ارتقای محققان مراکز پژوهش��ی وابسته به دستگاه‌های اجرايی برای تشویق‬‫تحقیقات توسعه‌ای و کاربردی‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬الزام دستگاه‌های اجرایی به تهیه اسناد تحول راهبردی علم و فناوری در حوزة مربوطه‪)2( ،‬‬‫‪ .5‬تقوي��ت آموزش و پژوه��ش و فناوري در حوزه‌های اولویت‌دار علم و فن��اوری و هدایت منابع و اعتبارات‬‫دولتی و عمومی آنها‪)2( ،‬‬‫‪ .6‬حمایت از توسعه علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای‪)2( ،‬‬‫‪ .7‬لحاظ‌نمودن میزان رفع نیازهای جامعه در ش��اخص‌های رتبه‌بندی مراکز تحقیقاتی و دانش��گاهی و نظام‬‫انگیزشی پژوهشگران و فناوران‪)2( ،‬‬‫‪ .8‬حمایت­ از حوزه‌های علم و فناوری که برای حفظ اس��تقالل کش��ور و رفع نیازهای اولیه جامعه شامل‬‫فرهنگ‪ ،‬سالمت‪ ،‬غذا‪ ،‬مسكن‪ ،‬اشتغال و ازدواج ضروری‌­اند‪)2(‌،‬‬‫‪ .9‬حمایت ويژه از مراكز دانشگاهي و تحقيقاتي ممتاز در راستای تحقق مرجعیت علمی‪)2( ،‬‬‫‪ .10‬توس��عه و تقویت سازوکارهای بهره‌گیری جامعه از توانایی و قابلیت‌های صاحبان مهارت و‬‫خبرگان بدون مدرک‪)2( ،‬‬‫‪ .11‬بازتعريف جايگاه و رسالت فرهنگستان‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی در تحلیل جریان‬‫علمی کشور و ارائه پیشنهادها در توسعه مرزهای دانش و نظریه‌پردازی‪)2( ،‬‬‫‪ .12‬ایجاد نهاد هماهنگی برای برنامه‌ریزی اجرایی و اولویت‌بندی‌ در حوزه علوم و فناوری‌های دفاعی‬‫‪29‬‬‫و امنیتی با حضور نمايندگان دس��تگاه‌های ذیربط (و رعایت سیاس��ت‌های مصوب شورای عالی‬‫امنیت ملی)‪)3( ،‬‬‫‪ .13‬دوین اسناد و الگوهای پیشرفت علم و فناوری در حوزه دفاعی و امنیتی‪)3( ،‬‬‫‪ .14‬حمایت از ایجاد و توس��عه آزمایش��گاه‌­های ملی و مراکز خدمات تخصصی در حوزه‌­های اولویت‌­دار‪)4( ،‬‬‫‪ .15‬حمایت از ایجاد و توسعه شبکه­‌های آزمایشگاهی تخصصی در حوزه‌‌های اولویت‌­دار و طراحی سازوکارهای‬‫انگیزشی مناسب برای مشارکت داوطلبانه در شبکه‪)4( ،‬‬‫‪ .16‬تدوین شاخص­‌های سنجش بهره­‌وری نظام علم و فناوری و پایش آنها‪)5( ،‬‬‫‪ .17‬حمایت از جوایز ملی تعالی و ارتقای عملکرد در نهادهای علم‪ ،‬فناوری و نوآوری‪)5( ،‬‬‫‪ .18‬تقویت سازوکارهای انگیزشی‪ ،‬معنوی‪ ،‬اعتباری و مادی به‌منظور ارتقای کیفیت داوری علمی‪)6(،‬‬‫‪ .19‬ایجاد سازوکارهای رتبه‌بندی داوران و استانداردسازی و آموزش شیوه‌های داوری علمی‪)6( .‬‬‫راهبرد كالن ‪8‬‬‫تربيت و توانمندسازي سرمايه انساني با تأكيد بر پرورش انسان‌های متقي و کارآفرین و خودباور‬‫و خالق و نوآور و توانا در توليد علم‪ ،‬فناوري و نوآوري متناسب با ارزش‌هاي اسالمي و نيازهاي‬‫جامعه‪.‬‬‫راهبردهای ملي‪:‬‬‫‪ .1‬ارتقای نظام مشاور و استعداديابي و هدايت تحصيلي کشور‪،‬‬‫‪ .2‬بهبود هرم تركيب نيروي انساني نظام به‌‌منظور تحقق برنامه‌های رشد و توسعه نهادهای آموزشی و پژوهشی‪،‬‬‫‪ .3‬ارتقای شایسته‌ساالری براي انتصاب افراد در جایگاه‌های مدیریتی علم و فناوری‪،‬‬‫‪ .4‬ارتقای همکاری‌های علمي و تحقيقاتي ميان پژوهش��گران‪ ،‬اعضاي هيئت علمي‪ ،‬دانشجويان و طالب در‬‫عرصه‌هاي مختلف علم و فناوري‪،‬‬‫‪ .5‬ارتقای بهره‌وري منابع انس��اني مؤسس��ات علمي و پژوهش��ي اعم از اعضاي هيئت علمي و دانش��جویان‬‫تحصیالت تکمیلی و تقويت روحيه تالش جهادي و گسترش تعامالت معلم و متعلم‪،‬‬‫‪ .6‬اس��تفاده از حداکثر ظرفیت و تجارب نخبگان‪ ،‬دانش��مندان‪ ،‬اعضاي هيئت علمي‪ ،‬مديران و متخصصان‬‫شاغل و بازنشسته دولتي و غيردولتي و خصوصي در آموزش‌ ‌و پژوهش‪.‬‬‫‪30‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬طراحی و استقرار نظام جامع مشاوره‪ ،‬استعداديابي و هدايت به‌منظور هدايت دانش‌آموزان و دانشجويان‬‫به سوي رشته‌هاي علمي متناسب با اولویت‌های کشور براساس استعداد و عالقه‌مندي و توانايي‌هاي آنها‬‫و اولويت‌هاي كشور؛ (‪)1‬‬‫‌کارگيري منابع انساني متخصص کشور در مراکز علمي دولتي و غیردولتی‪)2( ،‬‬‫‪ .2‬توسعه ظرفیت جذب و به‬‫ِ‬‫‪ .3‬بازتعريف نظام انتصاب و ارتقاي مديران نهادهاي آموزشي و پژوهشي‪ ،‬استادان و پژوهشگران براساس‬‫مالك‌هاي كيفي و تقويت نظام شايسته‌س��االري در نهادهاي آموزش��ي و تحقیقاتی‪)2,3(،‬‬‫‪ .4‬حمای��ت از فعالیت تم��ام وقت اعضاي هيئت علمي با تأمین هزینه‌های رفاهی ایش��ان و فعالیت‬‫تمام وقت دانشجويان دورة دكترا با تأمين هزينه‌هاي تحصيلي و معيشتي ایشان با نظارت استادان‬‫راهنما‪)5( ،‬‬‫‪ .5‬اختصاص پژوهانه براي دانشجويان تحصيالت تكميلي براي حمايت از پايان‌نامه‌ها و فعاليت‌هاي پژوهشي‬‫ايشان با نظارت استادان راهنما‪)5( ،‬‬‫‪ .6‬توسعه مهارت‌های تحقیقاتی اعضاي هيئت علمي و محققان و پژوهشگران و دسترسی به منابع اطالعاتی‪)5( ،‬‬‫‪ .7‬تدارك برنامه‌هاي تربيتي و فرهنگي در س��طوح مختلف در راس��تای تحقق آرمان‌های انقالب شکوهمند‬‫اسالمی‪)5( ،‬‬‫‪ .8‬طراحی سازوکار همکاری پاره‌وقت نخبگان‪ ،‬دانشمندان‪ ،‬اعضاي هيئت علمي‪ ،‬مديران و متخصصان شاغل‬‫و بازنشسته دولتي و غيردولتي در مؤسسات آموزشی‌و‌ پژوهشی‪)6( .‬‬‫راهبرد كالن ‪9‬‬‫تعامل فعال و اثرگذار در حوزه علم و فناوري با کشورهاي ديگر به‌ويژه كشورهاي منطقه و جهان اسالم ‪.‬‬
‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬توسعه زبان فارسي به عنوان يکي از زبان‌هاي علمي در سطح جهان‪،‬‬‫‪ .2‬توس��عه و تقويت ش��بكه‌هاي مناسبات ملي و فراملي دانشمندان‪ ،‬پژوهش��گران و همکاری بین‌المللی با‬‫اولویت کشورهای اسالمی و کشورهای فارسی‌زبان‪،‬‬‫‪ .3‬اص�لاح س��ازوکارها و قوانین اس��تخدام‪ ،‬ارتقای محققان و تخصیص مش��وق‌ها‪ ،‬راتبه‌ه��اي (بورس‌هاي)‬‫تحصيلي‪ ،‬فرصت‌های مطالعاتی و پژوهانه‌ها براي افزايش همكاري‌هاي بين‌المللي محققان‪،‬‬‫‪ .4‬همكاري فعال با جهان اس�لام و ايفاي نقش پيش��گامي براي توليد معرفت علمي مورد نیاز تمدن نوین‬‫اسالمي‪،‬‬‫‪ .5‬برنامه‌ریزی به‌منظور كسب رتبه اول علم و فناوری در منطقه و جهان اسالم‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬افزايش پذيرش دانش��جويان خارجي به‌منظور گسترش زبان فارسي و بسترسازي مرجعيت علمي كشور‬‫با اولويت‌ کشورهای اسالمی و همسایه‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬تقوي��ت جريان معادل‌س��ازي ب��راي واژه‌هاي علمي بيگانه در تمام رش��ته‌ها و تأكيد بر نگارش‬‫مقاالت علمي‌ تخصصي به زبان روان فارسي‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬توسعه و ابداع روش‌های سهل و سریع فارسی‌آموزی‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬حمايت از تأسيس رشتة زبان فارسي در دانشگاه‌هاي مختلف جهان‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬اصالح و تحول در روش‌های آموزش زبان به‌ویژه زبان عربی و انگلیسی در مقاطع آموزش عمومی‪)2( ،‬‬‫‪ .6‬ايجاد و توس��عه نمايندگي‌های علمي و فناوري در س��فارتخانه‌های جمهوری اس�لامی ایران‬‫در حوزه‌هاي اولويت‌دار به‌منظور انتقال دس��تاوردها و تجارب جهانی در فناوری‌های پیش��رفته و‬‫‪31‬‬‫صادرات دستاوردهاي جمهوری اسالمی ایران در عرصه فناوري به سایر کشورها‪)2( ،‬‬‫‪ .7‬همکاری بین‌المللی با اولویت کش��ورهای جهان اس�لام با توجه به مزیت‌های نس��بی و منابع هر‬‫کشور‪)2(،‬‬‫‪ .8‬ايجاد ش��بكه‌هاي پژوهش��ي در داخل و خارج از كشور براي انتش��ار و تبادل دانش و فناوری متناسب با‬‫اولويت‌هاي ملي و بهره‌گيري از فرصت‌هاي جهاني‪)2( ،‬‬‫‪ .9‬ایجاد پژوهش��گاه‌های بین‌المللی فراملی به‌منظور توس��عه همکاری‌های بین‌المللی به‌ویژه با کش��ورهای‬‫‪32‬‬‫جهان اسالم‪)2( ،‬‬‫‪ .10‬تأکيد بر برگزاري سمينارهاي منطقه‌اي و بين‌المللي و ترجمة آثار ايراني‪ ‌-‬اسالمي به زبان‌هاي مختلف‬‫منطقه و جهان‪)2( ،‬‬‫‪ .11‬تقویت جریان اطالعات مفيد در حوزه علم و فناوري و توسعه فعالیت‌های انجمن‌های علمی و نهادهاي‬‫پژوهشي کشور در سطح بین‌المللی با اولویت کشورهاي جهان اسالم‪)2( ،‬‬‫‪ .12‬س��اماندهي تعامل و ارتباطات بین‌المللی در حوزة علم و فناوری ميان س��ازمان‌ها‪ ،‬مجامع‪ ،‬دانشمندان و‬‫متخصصان و افزایش برگزاری نشست‌های علمی مشترک‪)2( ،‬‬‫‪ .13‬حمايت از طرح‌های پژوهش��ی و فناوری بین‌المللی با س��رمایه‌گذاری مش��ترک و تسهیل همکاری‌ها با‬‫مؤسسات فناوری خارجی و گسترش تعامالت فناورانه با کشورهای دارای فناوری پیشرفته با روش‌هایی‬‫مانند مشارکت در کنسرسیوم‌ها با رعایت سیاست‌های نظام‪)2( ،‬‬‫‪.14‬فراهمآوردنبسترمشاركتدانشمندانايرانيدرمجامعومراكزبرترجهانوبهره‌گيريازدانشمندانشناخته‌شده‬‫جهاني در ايران براي تبادل آرا و نظريات و معرفي پديده‌هاي نو علمي با اولويت‌ کشورهاي جهان اسالم‪)2( ،‬‬‫‪ .15‬تبديل پديده خروج نخبگان به فرصتي براي گسترش نگرش و منطق انقالب اسالمي به سراسر جهان‪)2(،‬‬‫‪ .16‬ايجاد س��ازوكار‌هاي حمايتي‪ ،‬اعطای بورس‌های تحصیلی‪ ،‬فرصت‌های مطالعاتی و پژوهانه براي افزايش‬‫همكاري‌هاي بين‌المللي دانشگاه‌ها و حضور آنها در مجامع و شبكه‌هاي علمي‌‪ -‬بین‌المللی‪)3( ،‬‬‫‪ .17‬تقويت و توس��عه نظام‌مند همکاري دانشگاه‌هاي كشور با دانش��گاه‌هاي بزرگ و معتبر جهاني‪ ،‬به‌ويژه با‬‫دانشگاه‌هاي جهان اسالم با اولویت دوره‌هاي تحصيالت تکميلي و با انجام پژوهش‌هاي مشترک‪)3( ،‬‬‫‪ .18‬اصالح قوانين و مقررات مربوط به انتقال فناوري به کشور و ایجاد و توسعه نهادهاي انتقال و بومی‌سازی‬‫فناوري از خارج به داخل و بالعکس‪)3( ،‬‬‫‪ .19‬حمایت از مطالعات الزم برای شناسایی‪ ،‬نحوة توانمندسازی و نیازهای علمی و پژوهشی جهان اسالم و‬‫کشورهای منطقه‪)4( ،‬‬‫‪ .20‬ترجمه منابع علمی ایرانی‪ ‌-‬اسالمی و ارسال کتب فارسی مرجع شامل تولیدات و نظرات علمی دانشمندان‬‫کشور به مراکز و کتابخانه‌های معتبر جهان‪)4( ،‬‬‫‪ .21‬بهره‌گيري از فرصت‌هاي جهاني و توانمندي‌هاي ملي براي توسعه و تعالي حوزه علوم انساني و اجتماعي‬‫براساس مباني بينشي و ارزشي اسالم‪)4( ،‬‬‫‪ .22‬مشارکت فعال در تنظيم معيارها و اهداف نظام اعتبارسنجي و رتبه‌بندي مراکز آموزش عالي در منطقه‬‫و جهان اسالم‪)4( ،‬‬‫‪ .23‬تقويت و توسعه همکاري الهام‌بخش و اثرگذار با دانشگاه‌هاي کشورهاي جهان اسالم و بهره‌برداری‬‫از ظرفیت دانش��گاه‌های کش��ورهای پیشرو در علم و فناوری از طريق تبادل استاد و دانشجو و اجراي‬‫دوره‌هاي آموزشي مشترک در رشته‌هاي اولويت‌دار‪)4( ،‬‬‫‪ .24‬جلب مشارکت مؤثر متخصصان و پژوهشگران ايراني و غيرايراني مقيم خارج از کشور‪)5( ،‬‬‫‪ .25‬حمايت از ارائه مقاالت معتبر علمي در عرصه بين‌المللي و ثبت اختراعات و اكتشافات‪)5( .‬‬‫راهبرد كالن ‪10‬‬‫متحول‌سازي و ارتقاي کمی و کیفی در علوم انسانی و هنر مبتني بر معارف اسالمي‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬توس��عه هدفمند علوم انس��اني برپايه فطرت الهی انس��ان‌ها و معارف اسالمي و س��اماندهی آموزش‌ها و‬‫پژوهش‌های آن‪،‬‬‫‪ .2‬تقويت تعامل مؤثر حوزه و دانشگاه به‌منظور تولید علوم انسانی و هنر‪،‬‬‫‪ .3‬ترویج و تعمیق نقد و مناظره و گس��ترش کرس��ی‌های نظریه‌پردازی در حوزه علوم انسانی‪ ،‬هنر و معارف‬‫اسالمی‪،‬‬‫‪ .4‬گس��ترش گرايش‌هاي ميان‌رش��ته‌اي در درون علوم انساني و بين رش��ته‌هاي علوم انسانی با سایر علوم‪،‬‬‫براساس نگرش اسالمي با رويكرد رفع نيازهاي علمي و اجتماعي‪،‬‬‫‪ .5‬ايجاد ساختارهاي خاص حمايت از توسعه كيفي علوم انساني و معارف اسالمي‪،‬‬‫‪ .6‬توسعه و بومی‌سازی هنر و علوم انسانی کاربردی و متناسب‌سازی رشته‌های آنها با نیازهای واقعی کشور‪،‬‬‫‪ .7‬ساماندهي و تقويت هدفمند آموزش زبان‌های خارجی به منظور تحول کیفی در آن‪،‬‬‫‪ .8‬بسترسازي و تقويت ساختارهاي حمايتی براي رشد هنر متعهد‪،‬‬‫‪ .9‬حمايت از توسعه آموزش و پژوهش‌هاي بنيادي و کاربردي در حوزه هنر متعهد‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬حمايت از توليد و کاربردی کردن علوم انسانی با جهت‌گيري اسالمي‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬ایجاد سازوکار روزآمدسازي محتوای آموزشی در رشته‌هاي علوم انساني و هنر مبتنی بر مبانی اسالمی‬‫و نظارت بر ارتقای کیفی آن‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬اصالح آموزش‌هاي علوم انس��اني به‌منظور توجه بیشتر به مطالعات بنيادي و تأکيد بر آموختن‬‫اصول و مباني و قواعد اساسي علوم مربوطه مبتنی بر مبانی اسالمی‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬توس��عه پژوهش‌هاي بنيادي معرفتي در حوزه علوم انس��اني مبتني بر مباني اسالمي و ارائه‬‫توليدات علمي آنها به جهان‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬حمایت از تأسيس انجمن‌ها و پژوهشگاه‌ها و قطب‌هاي علمي مشترک بين حوزه و دانشگاه‬‫به‌منظور شکل‌گيري و تکوين ديدگاه‌ها و نظريات اسالمي در حوزه علوم انساني‪)2( ،‬‬‫‪ .6‬طراحی و توس��عه برنامه‌های پژوهش��ی‪ ،‬فرصت‌هاي مطالعاتی و آموزش��ی مشترک میان حوزه و‬‫‪33‬‬‫دانشگاه و ایجاد مراكز پژوهشي و آموزشي مشترك‪)2( ،‬‬‫‪ .7‬طراحی سازوکارهای الزم برای تربیت و جذب معلمان و مربیان و مدرسان دروس معارف اسالمی‬‫و علوم انسانی در مدارس و دانشگاه‌ها با استفاده از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های حوزه‌های علمیه‪)2( ،‬‬‫‪ .8‬تدوی��ن قوانین و مقررات مورد نیاز و تقویت کرس��ی‌های نظریه‌پ��ردازی و نقد و مناظره براي تولید علوم‬‫انسانی و تحقق مرجعیت علمی‪)3( ،‬‬‫‪ .9‬ایجاد سازوکارهای تشویق نظریه‌پردازان در حوزه‌های علوم انسانی و معارف اسالمی و انتشار دستاوردهای آنان‪)3( ،‬‬‫‪34‬‬‫‪ .10‬ارتقای جایگاه کرسی‌های نظریه‌پردازی برای فعالیت در سطح بین‌المللی با تأکید بر جهان اسالم‪)3(،‬‬‫‪ .11‬ایجاد سازوکارهای الزم برای تقویت مواجهه انتقادی و تطبیقی با متون ترجمه‌ای در علوم انسانی‪)3(،‬‬‫‪ .12‬ايجاد گرایش‌های ميان‌رشته‌اي بين شاخه‌هاي علوم اسالمي و علوم انساني و سایر علوم‪)4( ،‬‬‫‪ .13‬حمایت از مطالعات و ایجاد فلسفه‌هاي رشته‌هاي مختلف علوم برپايه فلسفه و حکمت اسالمي‪)4(،‬‬‫‪ .14‬اصالح جريان اس��تعداديابي و هدايت تحصيلي برای جذب اس��تعدادهای برتر در علوم انس��اني و معارف‬‫اسالمي‪)5( ،‬‬‫‪ .15‬حمایت از تأسیس و فعالیت مراکز نخبه‌پرور در حوزه علوم انساني مبتني بر مباني اسالمي‪)5( ،‬‬‫‪ .16‬ايج��اد نظ��ام حمايت معنوی‪ ،‬اعتباری و مالي از پژوهش‌های علوم انس��اني مبتني بر مباني اس�لامي و‬‫حمايت از تأليفات‪ ،‬رساله‌ها‪ ،‬پژوهش‌ها و سمينارهاي علمي ‪ ‌-‬تخصصي در اين زمينه‪)5( ،‬‬‫‪ .17‬حمايت از پايان‌نامه‌ها و رساله‌هاي تحصيلي در رشته‌هاي علوم انساني و هنر براي رفع نيازهاي كشور‪)6(،‬‬‫‪ .18‬حمايت از توس��عه پارك‌هاي علم و فناوري ويژه علوم انس��اني و هنر براس��اس نيازها و اس��تعدادهاي‬‫منطقه‌اي و استاني‪)6( ،‬‬‫ي حرفه‌اي در حوزه پژوهش‌هاي علوم انس��اني‬‫‪ .19‬تقويت س��ازمان‌هاي مردم‌نهاد (س��من) و اجتماعات علم ‌‬‫مبتني بر مباني اسالمي‪)6( ،‬‬‫‪ .20‬بازنگري در توسعه کمی و کيفی رشته‌هاي علوم انساني و ميزان پذيرش دانشجو براساس نيازهاي جامعه‬‫و وجود فرصت‌های شغلی‪)6( ،‬‬‫‪ .21‬توس��عه رش��ته‌های علوم‌انسانی و هنر منوط به وجود منابع علمي متناسب با نگرش‌اسالمي و مدرسان‬‫دارای صالحیت و مسلط بر مباني اسالمي‪)6( ،‬‬‫‪ .22‬ساماندهي مؤسسات آموزش زبان‌هاي خارجي و متنوع سازی آموزش آنها از طریق شفاف‌سازی نیازهای‬‫کشور برای تعامالت بین‌المللی علم و فناوری‪)7( ،‬‬‫‪ .23‬بومی‌س��ازی و تدوین برنامه‌های درس��ی و محتوای آموزشی در زمینه آموزش زبان‌های خارجی با توجه‬‫به فرهنگ اسالمی‪)7( ،‬‬‫‪ .24‬تقويت استفاده از زبان فارسي در حوز ه‌هاي تخصصي علوم با تأکيد بر معاد ل‌سازي مفهومی براي‬‫اصطالحات تخصصي و ترویج آنها در مجامع علمی و تالش برای تبدیل زبان فارسی به زبان علم‪)7( ،‬‬‫‪ .25‬حمايت از توليدات هنري با رویکرد معرفی ارزش‌هاي انقالب اسالمي و دفاع مقدس‪)8( ،‬‬‫‪ .26‬حمای��ت از تولی��دات هنری به‌منظ��ور تقويت جلوه‌هاي عملي و ملموس هنر متعهد در ش��ئون مختلف‬‫زندگي و احیای هنرهای سنتی فراموش شده‪)8( ،‬‬‫‪ .27‬تدوين نظام ثبت حقوقي آثار هنري‪)8( ،‬‬‫‪ .28‬تقويت و راه‌اندازي حوزه‌هاي میان‌رش��ته‌اي بين هنر و ديگر رش��ته‌هاي علوم براساس آموزه‌های‬‫اسالمي به‌ویژه فلسفه و فقه و هنر‪)9( ،‬‬‫‪ .29‬تدوين و گسترش و تعميق دروس مربوط به مباني نظري هنر متعهد و توسعه رشته‌های هنرهای محلی‬‫و منطقه‌ای در چارچوب فرهنگ اسالمی‪)9( ،‬‬‫‪ .30‬هدای��ت آم��وزش و پژوهش‌های هنری برای نیل به هنر متعهد و نقد و ارزیابی جلوه‌های هنری حاکم بر‬‫زندگی امروز‪)9( ،‬‬‫‪ .31‬زمینه‌سازی و تقویت مطالعات برای معرفي هنرمندانة معارف اسالمي به‌منظور افزایش اثرگذاري معارف‬‫ديني در جامعه‪)9( ،‬‬‫‪ .32‬حمایت از تأسیس و گسترش فعالیت مراکز آموزشی و پژوهشی هنر اسالمی با مشارکت حوزه‌هاي علميه‪)9( .‬‬‫راهبرد كالن ‪11‬‬‫جهت‌دهي به چرخه علم و فناوري و نوآوري براي ايفاي نقش مؤثرتر در حوزه علوم پزش�كي و‬‫سالمت‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬توسعه و بومی‌سازی علوم و فناوري‌هاي سالمت در کشور‪،‬‬‫‪ .2‬توس��عه آموزش و پژوهش در زمينه ترويج ش��يوه‌هاي زندگي سالم و اسالمي و نيز عوامل اجتماعي مؤثر‬‫بر سالمت و بهداشت‪.‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬توسعه آموزش‌ها و پژوهش‌هاي حوزه تغذيه و پيشگيري‪ ،‬به‌منظور بهره‌مندي از مواد غذايي سالم و حفظ‬‫سالمت جامعه‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬توليد دانش با تأكيد بر بيماري‌ها و معضالت بومي‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬تقويت ارتباط علوم س�لامت و باليني و طب س��نتی اس�لامی‌‪ -‬ایرانی با علوم پایه و علوم اسالمي و علوم‬‫‌انساني و علوم اجتماعي‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬س��اماندهی بازار محصوالت و تجهیزات س�لامت در کش��ور به‌منظور حمایت از تولید علم و فناوری‌های‬‫بومی‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬توس��عه فناوری اطالعات و ارتباطات در عرصة سالمت به‌منظور ایجاد نظام سالمت الکترونیک‬‫با رعایت اخالق اسالمی و امنیت اجتماعی و حریم خصوصی‪)1( ،‬‬‫‪ .6‬تقويت نظام آموزش��ي با رویکرد تربيت سرماية انسانيِ متخلق به اخالق حرفه‌اي مبتني بر‬‫تعاليم اسالمي‪)2( ،‬‬‫راهبرد كالن ‪12‬‬‫جهت‌دهي به چرخه علم و فناوري و نوآوري براي ايفاي نقش‌آفريني مؤثرتر در حوزه فني‬‫و مهندسي‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬توجه ويژه به توسعه نيازمحور علوم و فناوری‌های مهندسی براي توليد و جذب فناوري با توان رقا‌بتي و‬‫ثروت‌‌آفريني همراه با حفظ محيط زيست و الگوي صحیح مصرف و رعایت اخالق حرفه‌ای‪،‬‬‫‪ .2‬تقويت ساختارهاي حمايت از توسعه تقاضامحور فعالیت‌های فنی و مهندسی‪.‬‬‫‪35‬‬

‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تقویت شرکت‌های فنی و مهندسی به‌منظور کسب توان طراحی مفهومی و پایه‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬حمایت از شرکت‌های طراحی مهندسی برای مشارکت در طرح‌های بین‌المللی‪)1( ،‬‬‫‪ .3‬ایجاد سازوکارهای الزم به‌منظور تسهیل و تشویق صادرات و خدمات فنی‪ ،‬مهندسی‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬واگ��ذاري طرح‌ه��ای کالن ملي پژوهش و فناوري ب��ه متخصصان داخلي به‌منظ��ور ارتقاي خودباوري و‬‫توانمندي ملي و درجهت تأمين نيازهاي آتي کشور و جهان‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬تدوین معیارهای اخالق حرفه‌ای مهندسی و ترویج و نظارت بر رعایت آنها‪)1( ،‬‬‫‪ .6‬تش��ويق دانش‌آموختگان فنی و مهندسی به س��مت ايجاد شرکت‌هاي دانش‌بنيان خصوصي و تعاوني در‬‫پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوري از طريق ارائه تسهيالت خاص به آنها‪)2( ،‬‬‫‪ .7‬توسعه‌ و ساماندهی نظام‌هاي مهندسي به‌منظور افزایش کارآمدی و پاسخگویی آنها‪)2( ،‬‬‫‪ .8‬حمایت از شرکت‌های طراحی و مهندسی به‌منظور کاربردی کردن دانش فنی تولید شده در پژوهشگاه‌ها‬‫و دانشگاه‌ها‪)2( .‬‬‫راهبرد كالن ‪13‬‬‫توسعه و تعميق و تقويت آموزش و پژوهش در حوزه علوم پايه‪.‬‬‫راهبردهاي ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تش��ویق و هدایت مؤسس��ات علمی و آموزش��ی در توس��عه علوم پایه به‌منظور گس��ترش مرزهاي علم و‬‫پاسخگویی به نیازهای جامعه‪،‬‬‫‪ .2‬افزایش بهره‌وری نهادها و زيرساخت‌ها در حوزه علوم پايه‪.‬‬‫‪36‬‬‫اقدامات ملي‪:‬‬‫‪ .1‬تعریف طرح‌هاي کالن ملي و حمایت از آنها در حوزه‌های اولویت‌دار و افزایش س��رمایه‌گذاری بخش‌های‬‫صنعت و بازار در آنها‪)1( ،‬‬‫‪ .2‬الزام و تشویق طرح‌های مطالعاتی و تحقیقات کاربردی و توسعه‌ای به هزینه‌کرد بخشی از اعتبارات خود‬‫در پژوهش‌های علوم پایة مرتبط‪)1(،‬‬‫‪ .3‬تشویق نظریه‌پردازی در علوم پایه برای کشف مسيرهاي جديد و ميانبر علمي‪)1( ،‬‬‫‪ .4‬بازنگری و ارتقای روش‌ها‌ و محتوای آموزش علوم پایه در تمام سطوح تحصیلی‪)1( ،‬‬‫‪ .5‬تقویت تعامل میان علوم پایه با سایر علوم‪)1( ،‬‬‫‪ .6‬شبکه‌س��ازی مؤسسات آموزش��ی و پژوهشی در حوزة علوم پایه به‌منظور افزایش هماهنگی و همکاری و‬‫تقویت تحقيقات بين‌رش��ته‌اي از طریق اش��تراک امکانات و تجهیزات‪ ،‬تقسیم کارهای پژوهشی و جذب‬‫نخبگان علمی‪)2( .‬‬‫فصل پنجم‪:‬‬‫چارچوب نهادی علم‪ ،‬فناوری و نوآوری‬‫‪ .1-‌5‬تقسیم کار ملی در نظام علم و فناوری‬‫الف) سیاستگذاری کالن و نظارت و ارزیابی‬‫سیاستگذاری و تصمیم‌گیری کالن و راهبردی نظام علم و فناوری‪ ،‬روزآمدسازی و اجرایی كردن نقشه جامع‬‫علمی کش��ور و ارزیابی و نظارت بر حس��ن اجرای آن‪ ،‬سیاس��تگذاری کالن براي همکاری‌های بین‌المللی‬‫در عرصه علم و فناوری و تصویب اس��ناد ملی فناوری‌های اولویت‌دار بر عهده ش��ورای عالی انقالب‬‫فرهنگی است که با سازوکار مورد نظر شورا انجام می‌گیرد‪.‬‬‫ب) سیاستگذاری اجرایی و هماهنگی و انسجام‌بخشی اجرای نقشه جامع علمی کشور‬‫به‌منظور تهیه‪ ،‬تصویب و ابالغ سیاس��ت‌های اجرایی‪ ،‬طراحی س��ازوکار تحقق اهداف نقش��ه و‬‫اصالح س��اختارها و فرآیندهای مربوطه‪ ،‬هماهنگی و انسجام بخشی در اجرای نقشة جامع علمی‬‫و نظارت بر حسن اجرای آن‪« ،‬ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور» به‌وسيله شورای عالی‬‫انقالب فرهنگی با ترکیب زیر ایجاد می‌گردد‪:‬‬‫‪ .1‬دبیر شورای عالی انقالب فرهنگی (رئیس)‪،‬‬‫‪ .2‬چهار نفر از اعضای حقیقی به انتخاب شورا‪،‬‬‫‪ .3‬رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها با اجازه معظم‌له‪،‬‬‫‪ .4‬وزیر علوم‪ ،‬تحقیقات و فناوری‪،‬‬‫‪ .5‬معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری‪،‬‬‫‪37‬‬

‫‪ .6‬وزیر بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکی‪،‬‬‫‪ .7‬وزیر آموزش و پرورش‪،‬‬‫‪ .8‬رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسالمی‪،‬‬‫‪ .9‬رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسالمی‪،‬‬‫‪ .10‬یک نفر از مدرسین حوزوی به انتخاب شورای عالی حوزه‌های علمیه‪.‬‬‫تبصره‪ :‬با توجه به تنوع ارتباط نظام علم و فناوری با عرصه‌های مختلف فرهنگی‪ ،‬صنعتی‪ ،‬تولیدی و خدماتی‪،‬‬‫در موارد الزم از وزرا و رؤسای نهادهای ذیربط براي شرکت در جلسات ستاد و کمیسیون‌های مربوط دعوت‬‫به عمل خواهد آمد‪.‬‬‫ج) برنامه‌ريزي‪ ،‬اجرا و فرهنگ‌سازی‬‫وزارت عل��وم‪ ،‬تحقیق��ات و فن��اوری‪ ،‬معاونت علم��ی و فناوری رئیس‌جمه��ور و بنیاد ملی نخب��گان‪ ،‬وزارت‬‫بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکی‪ ،‬وزارت آموزش و پرورش‪ ،‬فرهنگستان‌های کشور‪ ،‬جهاد دانشگاهی‪ ،‬مرکز‬‫همکاری‌های فناوری و نوآوری ریاس��ت جمهوری‪ ،‬س��ایر وزارتخانه‌ها و نهادها و مؤسس��ات علمی و فناوری‪،‬‬‫صدا و سیما‪ ،‬وزارت فرهنگ و ارشاد اسالمی و سایر نهادها و دستگاه‌های تبلیغی و فرهنگی کشور‪ ،‬در فرآیند‬‫اجرایی‌ كردن و فرهنگ‌س��ازی نقشه در چارچوب سیاست‌های مصوب شورای عالی انقالب فرهنگی با ستاد‬‫راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور همکاری می‌نمایند‪.‬‬‫‪38‬‬‫‪ .2-‌5‬نظام اجرا‪ ،‬نظارت‪ ،‬ارزيابي و به روز رساني نقشه جامع علمي کشور‬‫اتخ��اذ تدابير الزم در اليه‌هاي مختلف نظام علم و فناوري و ترس��يم صحيح و ش��فاف گ��ردش فعاليت‌ها و‬‫تعامالت در ميان اجزاي نظام‪ ،‬ضامن اجراي نقش��ه و ارتقاي بهره‌وري کش��ور در اين زمينه اس��ت‪ .‬همچنين‬‫حفظ و اس��تمرار کارکرد نقشه جامع علمي مس��تلزم پايش و مراقبت از پيشرفت اجراي نقشه در افق زماني‬‫پيش‌بيني‌ش��ده براي آن و مراقبت از صحت و اعتبار اجزاي مختلف نقش��ه اس��ت‪ .‬اين پايش و مراقبت بايد‬‫به‌گونه‌اي باش��د که جهت‌گيري نظام اجرايي نقش��ه براي دستيابي به اهداف آن حفظ شود و در صورت بروز‬‫هرگونه تغييرات اثرگذار در مفروضات و اوضاع محيطي‪ ،‬اين تغييرات در کوتاه‌ترين زمان شناسايي و آثار آن‬‫تحليل شود و مراجع مربوط اقدامات اصالحي مورد نياز را به تصويب برسانند‪ .‬به اين منظور‪:‬‬‫‪ .1‬س��تاد راهبری اجرای نقش��ة جامع علمی کشور با ايجاد سازوکارهای الزم و استفاده از نهادهاي مختلف‪،‬‬‫ضم��ن انج��ام تصميم‌گيري‌هاي الزم و ابالغ مصوب��ات‪ ،‬وظيفه نظارت بر تحقق اهداف نقش��ه و ارزيابي‬‫پيشرفت كار را بر عهده دارد‪.‬‬‫‪ .2‬س��تاد راهبری اجرای نقش��ه جامع علمی کشور موظف اس��ت پس از تصويب و ابالغ نقشه جامع‬‫علمي در فواصل زماني خاص به تكميل و به‌روزرس��اني اولويت‌هاي علم و فناوري كش��ور‪ ،‬ارائه اسناد‬‫ملی مربوطه و تعيين نوع پشتيباني در هر زمينه اقدام كند‪.‬‬‫‪ .3‬س��تاد راهبری اجرای نقش��ه جامع علمی کش��ور با همکاری دس��تگاه‌ها و نهادهای مسئول و مؤسسات‬‫ي ‪ -‬مطالعاتي ش��اخص‌هاي علم و فناوري مورد نیاز و كميت‌هاي مطلوب مربوطه را تكميل و بروز‬‫پژوهش�� ‌‬‫مي‌رساند‪.‬‬‫‪ .4‬س��تاد راهبری اجرای نقش��ه جامع علمی کشور موظف است با همکاری دستگاه‌های ذیربط گزارش وضع‬‫موجود علم و فناوري كش��ور را براساس شاخص‌هاي نقش��ه جامع علمي كشور طي يكسال تدوين كند‪.‬‬‫عالوه بر آن اين س��تاد گزارش ارزيابي وضع موجود علم و فناوري كش��ور را هر س��اله براس��اس آخرين‬‫شاخص‌ها تدوين مي‌كند و به شوراي عالي انقالب فرهنگي تسليم مي‌نمايد‪.‬‬‫‪ .5‬س��تاد راهبری اجرای نقش��ه جامع علمي كشور موظف است با رصد وضعیت پذیرش دانشجو در رشته‌ها‬‫و مقاطع تحصیلی در دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی سالیانه گزارش میزان نیاز کشور به این رشته‌ها و‬‫مقاطع را با توجه به اولویت‌های ملی‪ ،‬تهدیدها‪ ،‬فرصت‌ها و امکانات کش��ور تهیه كند و به همراه گزارش‬‫اقدامات خود برای اصالح وضع موجود‪ ،‬به شورای عالی انقالب فرهنگی ارائه نماید‪.‬‬‫‪ .6‬تمام دس��تگاه‌های اجرایی موظف‌اند در چارچوب سیاس��ت‌های اجرایی ستاد راهبری اجرای نقشة جامع‬‫علمی‪ ،‬طرح‌ها و برنامه‌های خود را برای اجرای این نقشه تدوین و برای بررسی و تصویب به ستاد تسلیم‬‫نمایند‪ .‬ستاد موظف است ميزان پيشرفت و عملکرد طرح‌ها و برنامه‌هاي ارائه‌شده دستگاه‌هاي اجرايي را‬‫در فواصل يکساله به شوراي عالي انقالب فرهنگي گزارش نماید‪.‬‬‫‪ .7‬شوراي عالي انقالب فرهنگي در صورت نیاز براي اصالح و تصويب قوانين با مجلس شوراي اسالمي تعامل خواهد داشت‪.‬‬‫‪ .8‬س��تاد راهبری اجرای نقش��ه جامع علمی کشور موظف اس��ت ضمن رصد و پايش اوضاع محيطي‪ ،‬رقبا و‬‫جهاني علم و فناوري با رويکرد آينده‌پژوهي‪ ،‬نقش��ة جامع علمي کش��ور را به صورت دوره‌اي‪،‬‬‫تح��والت‬‫ِ‬‫روزآمد مي‌‌نمايد و برای تصویب به شورای عالی انقالب فرهنگی ارائه دهد‪.‬‬‫نقش��ة جامع علمی کش��ور در پنج فصل‪ ،‬در جلسات ‪،672 ،671 ،670 ،668 ،667 ،666 ،664 ،663 ،662‬‬‫‪ 678 ،677 ،676 ،675 ،674 ،673‬و ‪ 679‬م��ورخ ‪،89/4/29 ،89/4/15 ،89/3/18 ،89/3/4 ،89/2/21‬‬‫‪ 89/9/30 ،89/9/16 ،89/9/2 ،89/8/18 ،89/8/11 ،89/8/4 ،89/7/27 ،89/7/20 ،89/7/6 ،89/5/26‬و‬‫‪ 89/10/14‬ش��وراي عالي انقالب فرهنگي به تصویب نهايي رس��ید و از تاریخ تصویب الزم‌االجراس��ت و تمام‬‫مصوبات و سیاست‌های قبلی مغایر‪ ،‬لغو و بال‌اثر خواهد بود‪.‬ص‪679.6/‬‬‫‪39‬‬