เล่ม ๑๒๘ ตอนพิเศษ ๒๖ งหน้า ๘ราชกิจจานุเบกษา๔ มีนาคม ๒๕๕๔ระเบียบคณะกรรมการอนุรกั ษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการในการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพและการได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากทรัพยากรชีวภาพ พ.ศ. ๒๕๕๔โดยที่เป็นการสมควรกําหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพและการได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากทรัพยากรชีวภาพให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน และสอดคล้องกับอนุสัญญา
ว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ พ.ศ. ๒๕๓๕ เพื่อให้หน่ว ยงานของรัฐที่เกี่ย วข้องยึดถือปฏิบัติหรือออกกฎหมายลําดับรองเพื่ออนุวัติการให้เป็นไปตามระเบียบนี้อาศัย อํานาจตามความในข้อ ๙ (๔) แห่งระเบีย บสํานักนายกรัฐมนตรีว่าด้ว ยการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ พ.ศ. ๒๕๔๓ คณะกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์
ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติ โดยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบคณะกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลาย
ทางชี ว ภาพแห่ ง ชาติ ว่ า ด้ ว ยหลั ก เกณฑ์ แ ละวิ ธี ก ารในการเข้ า ถึ ง ทรั พ ยากรชี ว ภาพและการได้ รั บผลประโยชน์ตอบแทนจากทรัพยากรชีวภาพ พ.ศ. ๒๕๕๔”ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ในระเบียบนี้“การเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ” หมายความว่า การเข้าไปเก็บ หรือรวบรวมทรัพยากรชีวภาพ
เพื่อนําทรัพยากรชีวภาพ รวมถึงองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรชีวภาพนั้นไปใช้ประโยชน์“หน่ว ยงานของรัฐที่มีอํานาจตามกฎหมาย” หมายความว่า หน่ว ยงานของรัฐ ที่มีอํา นาจตามกฎหมายว่าด้วยพันธุ์พืช กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองพันธุ์พืช กฎหมายว่าด้วยป่าไม้ กฎหมาย
ว่าด้วยอุทยานแห่งชาติ กฎหมายว่าด้วยเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ กฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครอง
สัตว์ป่า หรือกฎหมายอื่นตามที่ กอช. กําหนด“หน่วยงานของรัฐที่ครอบครองทรัพยากรชีวภาพ” หมายความว่า หน่วยงานของรัฐที่มีอํานาจ
หน้าที่ศึกษา หรือวิจัย หรือเผยแพร่ หรือครอบครอง หรือจําหน่าย ทรัพยากรชีวภาพตามกฎหมาย“ชุมชนท้องถิ่น ” หมายความว่า ชุมชนที่มีการอบรมสั่งสอนหรือชัก จูง ให้อ นุรัก ษ์ห รือ ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพในท้องถิ่นของตนอย่างยั่งยืน สืบทอดกัน มาอย่างต่อเนื่อง หรือมีการ
ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการใช้ทรัพยากรชีวภาพนั้นสืบต่อกันมา“หนังสืออนุญาต” หมายความว่า เอกสารที่หน่วยงานของรัฐออกให้เพื่อแสดงว่าได้รับอนุญาต
ให้เข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ“ข้อตกลง” หมายความว่า ข้อตกลงการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพและการได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากทรัพยากรชีวภาพเล่ม ๑๒๘ ตอนพิเศษ ๒๖ งหน้า ๙ราชกิจจานุเบกษา๔ มีนาคม ๒๕๕๔ข้อ ๔ หน่วยงานของรัฐที่มีอํานาจตามกฎหมายและหน่วยงานของรัฐที่ครอบครองทรัพยากร
ชีวภาพซึ่งมิได้กําหนดหลักเกณฑ์ในการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพไว้โดยเฉพาะ จะอนุญาตให้มีการเข้าถึง
ทรัพ ยากรชีว ภาพได้ เมื่อได้ รับคํ าขอรั บหนั งสือ อนุญ าตเข้ าถึงทรัพ ยากรชีว ภาพตามแบบที่ กอช.
กําหนด และได้ดําเนินการตามขั้นตอนที่กําหนดไว้ในระเบียบนี้
คําขอตามวรรคหนึ่ง ให้ยื่นพร้อมเอกสารหลักฐานตามที่ กอช. กําหนดข้อ ๕ ให้ ห น่ ว ยงานของรั ฐ ที่ ไ ด้ รั บ คํ า ขอตามข้ อ ๔ ตรวจสอบความถู ก ต้ อ งครบถ้ ว นของเอกสารหรือหลักฐานและรายละเอียดต่าง ๆ ให้แล้วเสร็จภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับคําขอ
ในกรณีที่เอกสารหรือหลักฐานและรายละเอียดต่าง ๆ ไม่ถูกต้องครบถ้วน ให้แจ้งให้ผู้ยื่นคําขอทราบ
เพื่อดําเนินการภายในเวลาที่กําหนดข้อ ๖ ในกรณีที่ก ารเข้าถึง ทรัพ ยากรชีว ภาพใดมีแ หล่งอยู่ในพื้น ที่รั บผิดชอบขององค์ก รปกครองส่ ว นท้ องถิ่ น ใด ให้ ห น่ว ยงานของรั ฐ ที่ไ ด้รั บ คํา ขอสอบถามความเห็ น จากองค์ ก รปกครอง
ส่วนท้องถิ่น นั้น และให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นมีหน้าที่ให้ความเห็น ทั้งนี้ เพื่อประกอบการพิจารณาคําขอรับหนังสืออนุญาตข้อ ๗ ให้หน่วยงานของรัฐที่ได้รับคําขอรับหนังสืออนุญาตพิจารณาคําขอรับหนังสืออนุญาต
ให้แล้วเสร็จภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่ได้รับคําขอรับหนังสืออนุญ าต หรือนับแต่วัน ที่ได้รับเอกสาร
หรือหลักฐานและรายละเอียดต่าง ๆ ถูกต้องครบถ้วน แล้วแต่กรณีข้อ ๘ กรณีที่หน่ว ยงานของรัฐเห็ น ควรอนุญ าต ให้แ จ้งให้ ผู้ยื่น คําขอรับ หนังสืออนุญ าตส่งแผนงานโครงการ ฯ ฉบับสมบูร ณ์ให้หน่ว ยงานของรัฐนั้นภายในสามสิบวัน นับแต่วัน ที่ได้รับแจ้ง
แล้ว ให้ หน่ ว ยงานของรั ฐนั้ น จัด ทํา ข้อ ตกลงการเข้ าถึ งทรัพ ยากรชี ว ภาพและการได้รับ ผลประโยชน์ตอบแทนจากทรัพยากรชีวภาพระหว่างหน่วยงานของรัฐกับผู้ได้รับอนุญาตนั้นและออกหนังสืออนุญาต
ตามแบบที่ กอช. กําหนด และให้หน่วยงานของรัฐส่งสําเนาข้อตกลงและหนังสืออนุญาตให้ กอช. ด้วยข้อ ๙ ในกรณีที่การเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพเป็นไปเพื่อการศึกษาวิจัย ค้นคว้า หรือทดลอง
ทางวิชาการตามหลักสูตรของสถาบันการศึกษาในประเทศไทย และไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อการพาณิชย์
จะต้อ งยื่น หนังสือ รับรองจากสถาบั น การศึกษาว่าเป็ น การเข้าถึ ง ทรัพ ยากรชีว ภาพเพื่อ การดั งกล่า วพร้อมกับการยื่นคําขอรับหนังสืออนุญาตด้วย และเมื่อได้รับหนังสืออนุญาตแล้ว ถ้าหน่วยงานของรัฐ
ที่ได้ออกหนังสืออนุญาตเห็นสมควรจะไม่ทําข้อตกลงตามข้อ ๘ ก็ได้ข้อ ๑๐ หนังสืออนุญาตและข้อตกลงตามข้อ ๘ ให้มีระยะเวลาไม่เกินหนึ่งปี การขอขยาย
ระยะเวลาการอนุญาตให้กระทําได้เมื่อได้รับอนุญาตจากหน่ว ยงานของรัฐ และให้ข ยายระยะเวลา
การอนุญ าตออกไปได้อี กครั้ งละไม่เ กิ น หนึ่ง ปี โดยให้ หน่ ว ยงานของรั ฐ ออกหนั งสื ออนุญ าตให้ใ หม่ตามระยะเวลาที่ได้รับอนุญาต

เล่ม ๑๒๘ ตอนพิเศษ ๒๖ งหน้า ๑๐ราชกิจจานุเบกษา๔ มีนาคม ๒๕๕๔หนังสืออนุญาตสิ้นผลก่อนครบกําหนดเวลาตามวรรคหนึ่งเมื่อหน่วยงานของรัฐที่ได้ออกหนังสือ
อนุญาตเพิกถอนหนังสืออนุญาตเพราะเหตุที่ผู้ได้รับหนังสืออนุญาตไม่ปฏิบัติตามข้อตกลง หรือมีกรณีอื่น
ที่หน่วยงานของรัฐที่ได้ออกหนังสืออนุญาตกับผู้ได้รับหนังสืออนุญาตตกลงกันข้อ ๑๑ ข้อตกลงตามข้อ ๘ ต้องระบุถึงความตกลงระหว่างหน่วยงานของรัฐที่ได้ออกหนังสือ
อนุญาตกับผู้ได้รับหนังสืออนุญาตเกี่ยวกับค่าใช้จ่าย สิทธิและประโยชน์ตอบแทนในการเข้าถึงทรัพยากรชีว ภาพไม่ว่าจะคํานวณเป็น เงิน ได้ห รือไม่ ที่หน่ว ยงานของรัฐ ผู้ได้รั บอนุญ าต และชุมชนท้องถิ่ นพึงจะได้รับ ค่าภาษีอากร และค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ตามกฎหมายข้อ ๑๒ ข้อตกลงตามข้ อ ๘ ที่ ไม่มี วัต ถุป ระสงค์ เพื่อ การพาณิช ย์อ ย่างน้อ ยต้ องมี เนื้ อหาดังต่อไปนี้(๑) รายละเอียดของผู้ได้รับหนังสืออนุญาตและผู้ที่จะทําการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพทั้งที่เป็น
บุคคลธรรมดาและนิติบุคคล เช่น ชื่อ ที่อยู่ อาชีพ อายุ ภูมิลําเนา เป็นต้น(๒) รายชื่อชนิด พัน ธุ์ (species) สายพัน ธุ์ (cultivars/varieties) หรือ สกุล (genus)หรือวงศ์/ครอบครัว (family) ของทรัพ ยากรชีว ภาพที่สามารถระบุได้ หรือรายละเอีย ด ลักษณะและจํานวนตัวอย่างทรัพยากรชีวภาพที่ต้องการเข้าถึง หรือคาดหมายได้ว่าจะเข้าถึง ทั้งนี้ หากต้องการเก็บรวบรวมตัว อย่าง ตัวอย่างที่เก็บรวบรวมไปนั้นต้องไม่เกินไปกว่าที่จําเป็น และต้องไม่เกินจํานวน
ที่กฎหมายหรือระเบียบกําหนดไว้โดยเฉพาะ(๓) ระยะเวลาและแหล่งหรือพื้นที่ที่ต้องการเข้าถึงทรัพยากรชีว ภาพ รวมทั้งการดําเนินการ
เมื่อหนังสืออนุญาตสิ้นผล(๔) สิทธิของหน่วยงานของรัฐที่ออกหนังสืออนุญ าตในการตรวจสอบและในการเข้าถึงข้อมูลที่ได้รับจากการเข้าถึงทรัพยากรชีว ภาพ และหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐที่ออกหนังสืออนุญาตในการ
ปฏิบัติตามข้อตกลง และในการอํานวยความสะดวกในการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ(๕) หน้าที่ของผู้ได้รับหนังสืออนุญาตและผู้ที่จะทําการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพที่จะต้องปฏิบัติ
ตามกฎหมายและกฎระเบีย บของทางราชการ ต้องใช้วิธีการเข้าถึง ทรัพ ยากรชีว ภาพที่ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบกับสิ่งแวดล้อม ต้องป้องกันไม่ให้บุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ ต้องขออนุญาตหากประสงค์จะเปิดเผยข้อมูลในระหว่างการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ ต้องแจ้งข้อมูลและแหล่งที่มาของทรัพ ยากรชีว ภาพให้ห น่ว ยงานของรั ฐที่ ออกหนัง สือ อนุ ญ าตทราบ และต้อ งรายงานผลการเข้ าถึ งทรัพยากรชีวภาพทั้งในระหว่างการเข้าถึงและหลังการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ(๖) ผู้ได้รับหนังสืออนุญาตและผู้ที่จะทําการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพจะไม่นําทรัพยากรชีวภาพสารชีวภาพ หรือข้อมูลที่ได้รับจากการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพไปใช้ประโยชน์ในทางอื่นนอกเหนือจาก
ที่กําหนดไว้ในข้อตกลง(๗) ผู้ได้รับหนังสืออนุญาตและผู้ที่จะทําการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพต้องไม่ให้บุคคลอื่นเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพที่ตนได้รับอนุญาตเล่ม ๑๒๘ ตอนพิเศษ ๒๖ งหน้า ๑๑ราชกิจจานุเบกษา๔ มีนาคม ๒๕๕๔(๘) เงื่อนไขที่กําหนดให้มีนักวิจัยหรือนักวิทยาศาสตร์สัญชาติไทยเข้าร่วมเป็นผู้ที่จะทําการ
เข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ(๙) การจัดการทรัพยากรชีวภาพหรือสารชีวภาพที่พบใหม่(๑๐) การนําทรัพยากรชีวภาพไปใช้ประโยชน์และเงื่อนไขที่ผู้ได้รับหนังสืออนุญาตจะไม่โอนสิทธิตามข้อตกลงให้บุคคลอื่น เว้นแต่จะได้รบั ความยินยอมเป็นหนังสือจากหน่วยงานที่ได้ออกหนังสืออนุญาต(๑๑) เงื่อนไขในการดําเนินการถ้าผู้ได้รับหนังสืออนุญาตไม่ปฏิบัติตามข้อตกลง(๑๒) ข้อกําหนดที่จะให้อยู่ภายใต้การบังคับและการตีความตามกฎหมายไทย(๑๓) เงื่ อ นไขว่ า จะไม่ ทํ า การเข้ า ถึ ง ทรั พ ยากรชี ว ภาพเพื่ อ การพาณิ ช ย์ หากภายหลั งจะเปลี่ยนแปลงเป็นการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพเพื่อการพาณิชย์ ต้องมาทําข้อตกลงว่าด้วยการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการพาณิชย์ต่อหน่วยงานของรัฐตามระเบียบนี้ข้อ ๑๓ ข้อตกลงที่มี วัต ถุประสงค์เพื่อการพาณิชย์ นอกจากจะต้อ งมีเนื้อหาตามข้อ ๑๒ยกเว้นข้อ ๑๒ (๑๓) แล้ว จะต้องมีเนื้อหาดังต่อไปนี้ด้วย(๑) การจัดการสิทธิหรือสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาอันเกิดจากการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ(๒) การแบ่ง ปันผลประโยชน์ต อบแทนที่ผู้ไ ด้รับหนัง สืออนุญ าตได้รั บจากการใช้ป ระโยชน์ในผลิตผล หรือผลิตภัณฑ์ หรือกระบวนการผลิต หรือข้อมูลที่เป็นผลจากการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพตามข้อตกลง ก่อนหักรายจ่าย นับแต่วันที่ผู้ได้รับหนังสืออนุญาตได้รับประโยชน์ตอบแทนจากการเข้าถึง
ทรัพยากรชีวภาพดังกล่าว ทั้งนี้ ตราบเท่าที่ผู้ได้รับหนังสืออนุญาตยังได้รับประโยชน์ตอบแทนจากการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพนั้นข้อ ๑๔ เพื่ อ ประโยชน์ ใ นการตรวจสอบ ติ ด ตาม กํ า กั บ ดู แ ล และการรายงานผลให้หน่วยงานของรัฐที่ออกหนังสืออนุญาตทําความตกลงกับผู้ได้รับหนังสืออนุญาตเกี่ย วกับการรายงาน
ความก้าวหน้าในการเข้าถึงและการใช้ประโยชน์ท รัพ ยากรชีว ภาพตามข้อตกลงตามระยะเวลาที่จ ะตกลงกัน แต่ต้องไม่น้อยกว่าสามเดือนต่อหนึ่งครั้ง และการรายงานผลการเข้าถึงและการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพเมื่อหนังสืออนุญาตสิ้นผลข้อ ๑๕ ให้หน่วยงานของรัฐที่ออกหนังสืออนุญาตมีหน้าที่ตรวจสอบ ติดตาม และกํากับดูแล
ให้ผู้ได้รับหนังสืออนุญ าตปฏิบัติต ามข้อตกลงโดยเคร่งครัด และรายงานความก้าวหน้าในการเข้าถึง
และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพตามข้อตกลงให้ กอช. ทราบตามระยะเวลาที่ กอช. กําหนดซึ่งต้องไม่เกินหกเดือนต่อหนึ่งครั้ง รวมทั้งรายงานผลการเข้าถึงและการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพให้กอช. ทราบ เมื่อหนังสืออนุญาตสิ้นผลข้อ ๑๖ ให้ประธานกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติรักษาการตามระเบียบนี้
ประกาศ ณ วันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔สุวิทย์ คุณกิตติรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมประธานกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติ