កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំពី“ធមមជតិ និងអនគត់របស់េយើង៖១.បរិ
បរិថ នធមមជ េនកនង
ុងទេន្លេមងគ និង្របេទសជប៉ុន”ថ នធមមជ របស់ទេន្លេមគងគងទេន្លេមគងគទេន្លេមគងគគជួ ែដលមន្របភពពីខពង់ បទេី បនិងហូរកត់ឺ ផ្លូវទឹកអន្តរជតិមយទេន្លេមគងគេឆពះបន្តរហូតេទដល់សមុ្រទចនិ ភគខងតបូង។ទេន្លេនះសមបូរេទេែដលជប់ចំត់ថនក់ទពី ីរបនទប់ពីទេន្លមដសី ណ្ដរយជវី ៈច្រមុះ្រគប់េបភទមហ ូ ន(Peterson និង Middleton ២០១០)។េ្រកពី្រតី

ែដលមន៨៥០្របេភទទេន្លេនះក៏មនរុកខជត២ិ ០,០០០្របេភទមនសត្វ៤៣០្របេភទមនដូចជពពួកបក ចំ ួន១,២០០្របេភទនងី និ ពពួកលមូននងិ ពពួកសត្វរស់េនបនទំងកនុងទកឹ នងិ េលើេគកចំនួន៨០០េផ ងេទៀតផងែដរ (Thompson២០០៨)។

ងទេន្លេនះទំងមូលមនៃផទ្រកពីរដងៃនៃផទដី្របេទសជប៉ុនែដលមនទំហ៣ំ ៧៧,៩៤៧គ.ម២និង មនបេ៧៩៥,០០០គ.ម២គេឺ សមើ្ត យ្របែវង៤,៩០៩គ.ម (MRCឆន២ំ ០០០: ៥)។

រូបភពទី១៖ទេន្លេមគងគ

ចមងយរ ង្របភពទេន្លនងី ណ្ដរេនកនុង្របេទសជប៉ុនមនចមងយខ្លេីិ ដសយែឡកទេន្លេមគងគ

ហូរកនុងរយះចមងយមួយដ៏ឆងយ។លកខណៈពិេសសមួយេទៀតរបស់ទេន្លេមគងគគឺេន្រតង់រយៈកមពស់របស់
េធៀបជមួយនវី ូទ៉ កឹ សមុ្រទែដលមនិ មនភពខុសគនេ្រចនើ រ ង្របភពទេន្លនងិ ដីសណ្តរ។1

Mekong Watch (2013)កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំពី“ធមមជតិ និងអនគត់របស់េយើង៖ងទេន្លេមងគ និង្របេទសជប៉ុន”ទេន្លេមគងគហូរកត់្របេទសចំនួន៦រួមមន្របេទសចិន (េខត្តQinghaiនិងេខត្តYunnan) ្របេទសភូម/មយី ៉ ន់ម៉្របេទសវ្របេទសៃថ្របេទសកមពុជនិង្របេទសេវៀតមេហើយបនទប់មកហូរចក់ចូលេទកនុងសមុ្រទ។េនកនុង្របេទសចិនភគខងេលើកបលទេន្លដធ៏ ំរបស់កុ ងពន ិភពេកចំនួនបីែដលរួមមនទេន្លYangtze ទេន្លេមគងគនងិ ទេន្លSalween បនហូរ្របេកៀកគនដូចេនះេហយើ ភូមិេនះ្រតូវបនេគេ

្របេទសភូម–ថទេន្ល្រសបប។ី បនទប់មកទេន្លេមគងគហូរចូលកនុង្របេទសវេហើយេ្រកយមកបនទប់ពីហូរមបេ្របេទសកមពុជែដលជកែន្លងតភជប់ជមួយនឹងបងឹ ទេន្លចុងេ្រកយទេន្លេនះហូរចូលកនុង្របេទសេវៀតទេន្លេមគងគេនកនុង្របេទសេវៀត្ត យ្រពំែដនៃថ–វមបេបែដលជនិមតិ រ្ត ូបរបស់្របេទសកមពុជ។េនមែដលេគគ ល់ថជទេន្លនគ្របំបនួ ។តំបន់ដសី ណ្តរកេហើយចប់ពីទីេនះមកទេន្លេមគងគហូរចក់ចូលេទកនុងសមុ្រទចនិ ខងតបូង។ពៃី ផទ្ត យ្រពំែដនវទេន្លេនះបនហូរចូលកនុងមគឺជតំបន់ផលិត្រសូវដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ពិភពេទេន្លេមគងគមន្របភពមកពីកររ្រស្តតំបន់យដុំទឹកកកេនភនHំ imalayas(ភនេំ ហមពន្ត)ប៉ុែន្តទកឹ ែដលហូរងេផ ងៗេនកនុង្របេទសចនិ បនចូលរួមចំែនកដល់លំហូរទកឹ ទេន្លេនះចំនួន១៦% ្របេទសភូមចំនួន២%្របេទស

វចំនួន៣៥% ្របេទសៃថចំនួន១៨%្របេទសកមពុជចំនួន១៨% នងិ ្របេទសេវៀត

មចំនួន១១% (MRC ២០០៥) ។្របេទសចនិៃផទងទក
ឹ (គ.ម២)ៃផទងទឹក (គិតជ%ៃនៃផទរងទកឹ េភ្ល ងទំងមូល)្របេទសភូម្របេទសវ្របេទសៃថ្របេទស្របេទសកមពជុេវៀតមៃផទ ងទកឹទំងមូល១៦៥,០០០

២៤,០០០

២០២,០០០

១៨៤,០០០

១៥៥,០០០

៦៥,០០០

៧៩៥,០០០

២១៣២៥២៣២០៨១០០១៦២៣៥១៨១៨១១១០០ក្រមតិ ទកឹ (គតិ ជ%ៃនៃផទរងទកឹ េភ្ល ងទំងមូល)ង១៖ករេបៀបេធៀបៃផទ ងទឹកទេន្លេមគងគ រ ង្របេទសទំង៦ (MRC ឆន២ំ ០០៥)ងទេន្លេមគងគទទួលរងឥទធពលភដល់ែខតុ2កសធតុពីខយល់មូសុង្រតូពិច។ចប់ពីពក់កខយល់មូសុងនរិ តនំ កនូវរដូវវស ។ចប់ពែី ខវចឆិ កី មិ ដល់ពក់ក្ត លែខឧស្ត លែខមនី តំបន់េនះ
Mekong Watch (2013)កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំពី“ធមមជតិ និងអនគត់របស់េយើង៖្រតូវរងឥទធពលខយល់មូសុងឦ
រហូតដល់ែខេម(MRC២០១០៖១៤)។រដូវ្របំងេនះបន្ត

នែដលនំមកនូវរដូវ្របំងេហយើ បនទប់មកេនែខឧសភេភ្ល ងចប់េផ្តើមធ្លក់ែដលបង្ហញពកី រចប់េផ្តើមៃនរដូវវែដលេក្ដបំផុតគឺេនជុំវញែខេមិស ។េ្រកពីតំបន់េនកនុង្របេទសចិនេពលេវអ៊បុ នុ៊ ៉ តឆថនី 2004500ងទេន្លេមងគ និង្របេទសជប៉ុន”ក្រមតិ ទកឹ េភ្ល ងធ្លក់្របចំឆនេំ នកនុងេខត្ត℃
35
30
25
20
15
10
50

400
300
200
100
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12ែខកមពស់ទឹកេភ្ល ង
Rainfallឆថនី (នយក ្ឋ នឧត្តុនិយមេខត្តអ៊ុប៊ុន ៉ តឆថនី ្របេទសៃថ២០០៤)ក្រមតិិ ទឹកចប់េផ្តើម្រសកចុះបន្តចិ ម្តងៗវញ។
Himalayas(ភនេំ ហមពន្ត)អ៊ុបុន៊ ៉ តឆថនី(UbonRatchathani)ភគឥ
នៃន្របេទសៃថមនកមពស់១,៥០០ម.ម។

ចំនួនេនះ្របងទេន្លេមគងគទងំ មូលប៉ុក់្របែហលគននឹងទី្រកុងតូកយូែដរបុែ៉ ន្តកុ ងករណនី មួយដូចមនបង្ហញកនុងដយ្រកមទី២មនេភ្ល ងធ្លក់ខ្លងំ េនចេន្លះែខឧសភនិងែខកញញ។ចប់ពែី ខតុរហូតដល់េដមើ រដូវវស កនុងែខឧសភពឆនបំ នទប់មនេភ្ល ងធ្លក់តចិ តួចបំផុ

ត។ទេន្លមូន (Mun River)ែដលហូរកត់

មេខត្តអ៊ូបុន៊ ៉ តឆថន្រី តូវទទួលរងឥទធពំ កិ លពលី ំ នទឹសីតុណ្ហភពTemperatureដយ្រកមទី ២៖ សីតុណ្ហភព និ ងកមពស់ទឹកេភ្ល ងកនុង េខត្តអ៊ុប៊ុន ៉ តមនែតទេន្លេមៃន

។េភ្ល ងេនះដូេចនះក្រមតិ ទឹកចប់េផ្តើមេកើនេឡើងេនកនុងែខឧសភនងិ បន្តេឡងើ ដល់ក្រមតិ ខពស់បំផុតេនកនុងែខតុ

។បនទប់មកចប់ពីែខវចឆិ ិកដល់ែខេម្ណ ះែដលទទួលបនទកឹ ពកី ររយទកឹ កកេនភនំដូចេនះក្រមតើ េកនិ ទកឹ របស់ទេន្លេមេនះចប់េផ្តមើ េឡងើ េនកនុងែខេម។ករ

ែ្រប្របួលលកខណ័ ទំងអស់េនះបេងកើតបនជមូល ្ឋ នៃនបរ ិ ថ នធមមជតិដវ៏ េសសនធ ីវៈច្រមុះដ៏ិ
ិង្របព័នជក្រមជេ្រចនើ ្របេភទេផ ងៗគនេនកនុងឯក

ងទេន្លេមគងគ។

រេយងMekong River Commission (MRC). 2005. Overview of the Hydrology of the Mekong Basin.
http://www.mekonginfo.org/assets/midocs/0001968-inland-waters-overview-of-the-hydrology-of-the-mekong-basin.pdf
Mekong River Commission (MRC). 2010. State of the Basin Report 2010.
http://www.mrcmekong.org/assets/Publications/basin-reports/MRC-SOB-report-2010full-report.pdf
Peterson, B., and C. Middleton. 2010. Feeding Southeast Asia: Mekong River Fisheries and Regional Food Security.
Berkeley, California: International Rivers (IR).
http://www.internationalrivers.org/files/attached-files/intrivers_mekongfoodsecurity_jan10.pdf

3

Mekong Watch (2013)កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំពី“ធមមជតិ និងអនគត់របស់េយើង៖ងទេន្លេមងគ និង្របេទសជប៉ុន”Thompson, C. 2008. First Contact in the Grater Mekong.World Wildlife Fund (WWF) Greater Mekong Programme.
http://awsassets.panda.org/downloads/first_contact_final_report.pdf
Tone River Management Office of the Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism, Kanto Regional Development
Bureau.
What are the Unique Characteristics of Japan’s Rivers? (in Japanese).
http://www.ktr.mlit.go.jp/tonedamu/tonedamu00082.html (Last accessed on September 30, 2012)ឃគិ ូ ឈយិ ូក4

Mekong Watch (2013)