สภาพแวดล้ อมทางธรรมชาติของแม่ นํา โขงสภาพแวดล้ อมธรรมชาติในลุ่มนํา โขงแม่นํ าโขงป็ นแม่นํ านานาชาติถือกําเนิดจากทีราบสูงทิเบต ไหลผ่านสามเหลียมปากแม่นํ าโขงลง
ทะเลจีนใต้ ในด้ านความหลากหลายพันธุ์ปลาเป็ นรองก็เพียงแต่แม่นํ าอเมซอนเท่านัน (Peterson andMiddleton 2010) มีปลากว่า 850 ชนิด พืช 20,000 ชนิด สัตว์ 430 ชนิด นก 1,200 ชนิด และสัตว์เลื อยคลาน
รวมถึงสัตว์ครึงบกครึงนํ า 800 ชนิด อาศัยอยู่ (Thompson 2008) ทังลุ ม่ นํ าประกอบด้ วยพื นที 795,000 ตาราง
กิโลเมตร และมีความยาว 4,909 กิโลเมตร (MRC 2000:5)

รู ปที 1 แม่ นําโขง

ในญีปนุ่ ระยะห่างระหว่างต้ นนํ าและปากแม่นํ าต่างๆ มีระยะสัน ขณะทีแม่นํ าโขงไหลเป็ นระยะ
ทางไกล หนึง ในลักษณะเฉพาะของแม่นํ าโขงก็คือ ไม่มีความแตกต่างในระดับความสูงระหว่างต้ นนํ าและ
ปากแม่นํ า (ยกเว้ นบริ เวณต้ นนํ า) (สํานักงานบริ หารแม่นํ าโทะเนะ กระทรวงทีดิน หน่วยงานพัฒนาภูมิภาคคันโต การท่องเทียว ขนส่ง และโครงสร้ างพื นฐาน)แม่นํ าโขงไหลผ่าน 6 ประเทศ ได้ แก่ จีน (ชิงไห่ และยูนนาน) พม่า/เมียร์ มาร์ 1 ลาว ไทย กัมพูชาและ
เวียดนาม และไหลลงสูท่ ะเล จีนเป็ นต้ นกําเนิดแม่นํ าใหญ่ 3 สายของโลกคือ แม่นํ าแยงซี แม่นํ าโขง และแม่นํ าสาละวิน บริ เวณทีแม่นํ าทัง 3 สายไหลใกล้ ๆ กันเกิดเป็ นภูมิประเทศทีเรี ยก “แม่นํ าคูข่ นาน 3 สาย”แม่นํ าโขงไหลเข้ าลาว ไหลไปตามพรมแดนพม่าลาว ไทยลาว ไหลเข้ ากัมพูชา เชือมต่อทะเลสาบโตนเล ซึงเป็ นสัญลักษณ์ของกัมพูชา และเมือไหลเข้ าเวียดนาม คนเวียดนามเรี ยกว่า “แม่นํ าเก้ ามังกร” สามเหลียม
ปากแม่นํ าโขงในเวียดนามนับเป็ นหนึง ในพื นทีปลูกข้ าวใหญ่ทีสดุ ในโลก และจากนันแม่ นํ าโขงจึงไหลลงทะเลจีนใต้

บทที 1-11

แม่นํ าโขงเกิดจากหิมะละลายบนเทือกเขาหิมาลัย รับนํ าจากพื นทีตา่ งๆ คือในจีน 16 เปอร์ เซ็นต์
พม่า 2 เปอร์ เซ็นต์ ลาว 35 เปอร์ เซ็นต์ ไทย 18 เปอร์ เซ็นต์ กัมพูชา 18 เปอร์ เซ็นต์ และเวียดนาม 11เปอร์ เซ็นต์ (MRC 2005)จีนพื นทีรับนํ า(ตร.กม.)165,000การรับนํ า (เปอร์ เซ็นต์พื นทีรับนํ าทังหมด)21
ปริ มาตร (เปอร์ เซ็นต์พื นทีนํ าทังหมด)

16

พม่ า
24,00032

ลาว202,0002535

ไทย184,000
2318

กัมพูชา
155,0002018เวียดนาม
65,000811พืน ที%ทงั  หมด
795,000
100
100

ตาราง: เปรียบเทียบพืนทีรับนําแม่ นําโขงใน 6 ประเทศ (MRC 2005:1)

ลุม่ นํ าโขงมีภมู ิอากาศแบบลมมรสุมร้ อนชื น เริ มจากกลางเดือนพฤษาคมถึงตุลาคม ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ได้ จะนําฝนมา และจากเดือนพฤศจิกายนถึงกลางมีนาคมลมมรสุมตะวันออกเฉี ยงเหนือจะนําฤดูร้ อนมาสูภ่ มู ิภาค (MRC 2010:14) ต่อเนืองถึงไปจนถึงเมษายน และในเดือนพฤษภาคมฝนจะตกอีกครัง ส่งสัญญาณการเริ มต้ นใหม่ของฤดูฝน ยกเว้ นพื นทีในจีนช่วงเวลาทีร้อนทีสดุ ของปี อยู่ราวเดือนเมษายนปริ มาณนํ าฝนต่อปี ในจังหวัดอุบลราชธานี ภาคอีสานประเทศไทย อยูท่ ี 1,500 มม เท่ากับของโตเกียว
โดยประมาณ แต่จากรูปที 2 ปริ มาณนํ าฝนกระจุกตัวอยู่ระหว่างเดือนพฤษภาคมและกันยายน ดังนันแทบไม่มีฝนตกเลยจากเดือนตุลาคมถึงพฤษภาคมปี ถัดมาซึงเริ มฤดูฝนอีกครัง แม่นํ ามูนซึงไหลผ่านอุบลราชธานีก็ได้ รับอิทธิพลจากรู ปแบบปริ มาณฝนตกดังกล่าว เกิดนํ าขึ นเดือนพฤษภาคมและถึงจุดสูงสุดในเดือนตุลาคม และจากเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายนระดับนํ าค่อยๆ ลดลงอีกครังแม่นํ าโขงสายหลักเท่านันที รับนํ าจากการละลายของหิมะจากเทือกเขาหิมาลัย โดยระดับนํ าเริ มสูงขึ นในเดือนเมษายน การเปลียนแปลงอย่างมีนยั ยะสําคัญแบบนี ของสภาพแม่นํ า ก่อให้ เกิดพื นฐานของระบบนิเวศอันหลากหลายและสภาพแวดล้ อมธรรมชาติเฉพาะตัวของลุม่ นํ าโขง
รูปที 2: อุณหภูมิและปริ มาณนําฝนในอุบลราชธานี(หน่ วยงานอุตนิ ยม อุบลราชธานี 2547)

เอกสารอ้ างอิง
Mekong River Commission (MRC). 2005. Overview of the Hydrology of the Mekong Basin.
http://www.mekonginfo.org/assets/midocs/0001968-inland-waters-overview-of-the-hydrology-of-the-mekong-basin.pdf
Mekong River Commission (MRC). 2010. State of the Basin Report 2010.
http://www.mrcmekong.org/assets/Publications/basin-reports/MRC-SOB-report-2010full-report.pdf
Peterson, B., and C. Middleton. 2010. Feeding Southeast Asia: Mekong River Fisheries and Regional Food Security.

บทที 1-12

Berkeley, California: International Rivers (IR). http://www.internationalrivers.org/files/attachedfiles/intrivers_mekongfoodsecurity_jan10.pdf
Thompson, C. 2008. First Contact in the Grater Mekong. World Wildlife Fund (WWF) Greater Mekong Programme.
http://awsassets.panda.org/downloads/first_contact_final_report.pdf
Tone River Management Office of the Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism, Kanto Regional
Development Bureau. What are the Unique Characteristics of Japan’s Rivers? (in Japanese).
http://www.ktr.mlit.go.jp/tonedamu/tonedamu00082.html (accessed on September 30, 2012)ยูกะ คิกูจิ1ตลอดทัง รายงานเอกสาร Briefing Paper (BP) จะใช้คาํ ว่า “พม่า”บทที 1-13