កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំព“ី ធមមជតិ នងិ អនគត់របស់េយងើ ៖ងទេន្លេមងគ នងិ ្របេទសជប៉ុន”៥. ភពចំរះុ េផ ងគនវបបធម៌ចំរះុ គនភេផ ងៗេនកនុងតំបន់ទេន្លេមគងគភសរុបទងអស់ំមន៣៩៨ភ្របេទសេមគងគទងំ ៥ (ភមូវៃថកមពុជេវៀត

េសមើនឹង៥.៨% ៃនចំនួនភសរុប៦,៩០៩ែដលបនចុះបពជី យមូនេនេខត្ត ៉ ត់ឆបួរភគខងលីិ ច្របេទសៃថ(ែខកញញឆន២ំ ០១២)

កEthnologue។មយ៉ងេទៀតចំនួនអនកពិភពេនយិ យភកនុង្របេទសទំង៥េនះគម
ឺ ន៣.២%ៃនពភិ ពេ

៣.៤%ៃនភ

និយយបនថមនភ្របេទស)ឬ

ក។ ធ្លក់ចុះទបៃនតំបន់ប៉សុី ហក
្វិ (០.១%ៃនអនកនិយយភ១៨.១%ៃនភ

១៤.៤%ៃនភ) េហើយតំបន់ទីប្វ) ប៉ុែន្តេបើេ្រប បេធៀបជមួយអឺរុប៉ (២៦.១%ៃនសុី ទងំ មូល (៦០.៨%ៃនអនកនយិ យភេផ ងៗចំរុះែបបយ៉ងកនុងចំេ# អនកនយិ យភ#៣៣.៦%ភ)ភមនអនកនយិ យតចិ ជងឧទហរណ៍២៣១២វ

៥,៣៤៩,៨៩៤៨៤៤៧ភូម៤៧,៣១៩,៨០០១១១៣៥ៃថ

៥១,៦៦៨,៩៩៧៧៤២៨បសី ុ ,ឆុង,ផ្លង់ម

៧៥,៦៥០,០៩៩១០៦៤២ែរម,ឆុត,អនសរុប (៥្របេទស)១៩៣,៥០០,៧៦០៣៩៨១៦៤

៥,៩៥៩,៥១១,៧១៧៦,៩០៩៣,៥២៤

៣.២%

៥.៨%

កសរុបភគរយេយង1កនុងទ្វីបច

មចំនួន្របជជនកនុងតំបន់ទេន្លេមគងគ 2 ។១០,០០០នក់ភេមរកខងិ១៣,៥១១,៩៧០ពភិ ពេ2៥.៨%ៃនភ

កមពុជេវៀតកទំងអស់កុ ងពន ភិ ពេេជើងនិងខងតបូង (០.៨%ៃនអនកនិយយភ
អនកនយិ យភម)1។ចំនួនេនះេឈមះភ

ដូេចនះមនន័យថ៣.២%ៃនអនកនយិ យភវិ

្រតូវបននិយយកនុងេ្រព,សំ ែរ,ស្អ៉ ូចហឺ,ែរម,ឆុ៉ តនុ,វឆិន,ហពូនមចំ នួនបនផ្តល់កុនងបញ្វី យេឈមះភ
្រហ្វិក១២.២%ៃនអនកនិ យយភ1កនុងពិ ភពេកEthnologue (Lewis 2009)េ្របើ ្របស់៣០.៥%ៃនភ
កនុងពិភពេក

Mekong Watch (2013)កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំព“ី ធមមជតិ នងិ អនគត់របស់េយងើ ៖ភងទេន្លេមងគ នងិ ្របេទសជប៉ុន”េនកនុង្របេទសទំង៥កនុងតំបន់ទេន្លេមគងគកនុងចំេម៣៩៨ភកររស់ នៃនភ១៦៤ (៤១.២%) មនអនកនិយយតិចជង១០ពន់នក់3 ។ខណៈចំនួនភមនិ ែមន្រតូវបនសំ េរចេយចំនួនអនកនយិ យទំង្រសុងេទ(Nettleនងិ Romaine២០០០)បនទប់ពេី ធ្វកើ រគណនេចញពកី រពនិ តិ យេ្រប បេធៀប(Crystal២០០០) ប៉ន់្របមណថ៥០%ៃនភ
បត់បង់កុ ងេពល១០០ឆននខំ ងមុខនងិ ភគរយៃនភកនុងពភិ ពេបននិយយេកែដលមនអនកនយិ យតចិ ជង១០ពន់)។ដូេចនះ មនជំេរសខពស់ែដលថមន១៦៤ភ
ើនក់គឺមនចំនួនពិត្របកដ៥១.០% (៣,៥២៤ភនងឹ្រតូវយជនជតិេដើមភគតចិ និងជនជតិភគតិចេនកនុងតំបន់ទេន្លេមគងគេហើយនឹងបត់បង់កុ នងកំលុងសតវត រទ៍ ២ី ១។ករគណនករបត់បង់គ១ឺ ឬ២ភទេន្លេមគងគ។ភបនបន្តបត់បង់នងិិ វវឌមរយៈ្របវត្តិ

មបេ្ត យៃនកររលត់

បជេរៀង ល់ឆនកំ ុ ង្របេទសទំន
ង៥្រស្តមនុស ជតិបុែ៉ ន្ត អ្រសូ នយបនេកនំ កនុងរយៈេពលជង៥០០ឆនកំ ន្លងេហយើ េឡងើ យ៉ងខ្លងើ េនះជករគួរបរមភ (Nettleនងិ Romaine២០០០)។

េ អ្វីជករគំ មកំែហងដល់ភភគតិចដ៏ធំបំផុតកនុងតំបន់ទេន្លេមក ្ត គំ មកំែហងដល់ភ

គងគគេឺ កនើ េឡងើ យ៉ងឆប់រហ័សៃនភភ

ផ្លូវករនន។ពិេសសករអប់រ ំែតត្រមូវេ្របើ្របស់និងទទួលយកភជតភិ គតចិ ្រតូវករេរៀនភភគ ច?

ធំៗដូចជភជតនិ ងិធរណៈេលើកទឹកចិតឬ្ត សួ មប ីធំៗ។ខណៈកុមរៃន្រកុមជនជតនិ ងិ ភផ្លូវករេហយើ ពួកេគមនសិទធិេធ្វើដូេចនះ ជបញ្ហែដល្រគូបេ្រង ននិងឪពុកម្តយ្រតូវេបើកចំហរឬេបកើ ចំហរេយពយយម ងំ ខទបឲ់ យេ្រប្រើ បស់ភភគតចិ ទំងេនះ។េនះនំឲយកុមរមនសំ ណួរអំពតី ៃម្លៃនេដើមកំេណើតនងិ ករអបរ់ ំរបស់ពួកេគ។ជលទធផលភកនុងភគតចិ មនិ ្រតូវបនយកមកេ្របេើ នេរៀនេហើយសូ មបែី តេន

Nettle (1999)

3យករណ៍ថ ភគរយៃនភមផទះដូេចនះភមនិ ្រតូវបនេនភគខងតបូង្របេទស

វទំងអស់ មនអនកនិយយតិ ចជង១០,០០០នក់ ្រតូវជ៩២.៨% កនុងតំ បន់ អូ្រ៧៦.៥%កនុង េមរ ិកខងតបូង ៧៧.៨%កនុង េមរ ិកខងេជើង ៣៦.៤%កនុង
កលជមធយមគឺ ៥៩.៤% និ ងជមធយមកនុង សុីគឺ៥២.៨% ។2្រស្តីជនជតខ
នកប៉ក់េបង, េខត្តឧត្តមៃសិ មូកុ ង្រសុេមរ ិកក្ត ល ៣២.៦%កនុង្ត លី /អូ េសនី្រហ្វិក និង ៣០.២%កនុងអឺរបុ ៉ ។ ទូ ទំង

Mekong Watch (2013)កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំព“ី ធមមជតិ នងិ អនគត់របស់េយងើ ៖ំ ន់េ្រកយ។េលើសពេី នះេទៀតភែចកចយដល់មនុស ជនងទេន្លេមងគ នងិ ្របេទសជប៉ុន”ធំៗបនព្រងកី នងិ មនឥទធពិ លមរយៈទូរទស ន៍វទយិ ុកែសតនិង្របព័នធផ ព្វផ យធំេផ ងៗក៏ដូចជវបបធ៌ម្របជ្របិយកនុងែខ ភពយន្តនិងចំេរៀង។បែនថមជងេនះេទៀតភអង់េគ្លសេដើរតួរជភ«អន្តរជត»ិ សំ ប់ករទំនក់ទំនងកនុងតំបន់ទេន្លេមគងគជ៊ នែដលនងន ន២ំ ០១៥ជករជំរុញឱកសបត់បង់ករឲយតៃម្លភឹ មកដល់កុ ងឆមួយករបញចូ ល្របេទសភគតចិ ែថមេទៀត។

ជេម្លះនិងស្រងគមសុី វលេ្រគះធមម
ជតេិ គ តតបតនិង (ករបងខំ)ផ្លស់បូ រទ្ត លិី ំ េនេ

អភវិ ឌ ធំៗដូចជករនិយយភនងិ ស៊ូងសង់ទំនប់គជឺ ករគំ មកំែហងដល់ភពរស់ នរបស់ភរគំេ ងភគតចិ ផងែដរ។អនកមងជជនជតិេដើមភគតិចរស់េនកនុងភគខងតបង្របេទសភូ
មនិងៃថបនរងេ្រគះរញជួ យែផនដីួមយំ កនុងែខធនូឆន២ំ ០០៤។ពមិ ៉ ងខ្លងី ុនេនះពួកេគមនេហយើ ប៉ុែន្តអនកនយិ យភមងជពេិ សសអនករស់េនថ នភពេសដ្ឋកចិ ចនងិ សងគមអន់ថយរួចេទមេឆនរសមុ្រទពួកេគបនបត់បង់ទូកនងិ ផទះេទមែិ ដលគជ
ិ ិ (Skehan២០១២) ។ភូមែិ ដលមនអនកនយឺ ករ្របឈមជមួយវបត្តិ យភមនេដើមកំេណើតពភ
ីលំ េនយនេដមើ បីកនុងករែថរក ភសុី ណូ-ទេី បរស់េនកនុងតំបន់ខងលិច្របេទសៃថ្រតូវបនមស៊ូ

អ៊ូគុងជភជញធរ អគគសិ នៃី ថបងខំឲយេរ ើងសង់ទំនប់។ជលទធផលកររួបរួមេនកនុងសហគមន៍មនភពទន់េខ យបេងកនើ ជឧបសគគ
និងអត្តសញញណែថមេទៀត (Bradley១៩៨៩)។
ភរបស់ ជនជតិេដើមភគតិចនិងជនជតិភគតិចបនបំេពញគតបឹ ្របមូលផ្តុំិ ណ្ឌិតនងិ ចំេណះដងមរយៈរេបៀបរស់េនជ្របៃពណី

និងកររស់េនែបបធមមជតិ។មនអនក្រ
មនុស េកតើ មកជមួយភ

វ្រជវខ្លះបននិយយថ

នងិ វបបធ៌ម( McCarty, Skutnabb-KangasនិងMagga២០០៧) ។្រស្តីជនជតយិ ៉ េហឿនភគខងតបូង្របេទស

ឯកមតំបន់តេន្លេសកុងវ

រេយង:Bradley, David. 1989. The Disappearance of the Ugong in Thailand. In Nancy Dorian (ed.)
Investigating Obsolescence: Studies in Language Contraction and Death.
Cambridge, UK: Cambridge University Press 33-40.
Crystal, David. 2000. Language Death. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Lewis, M. Paul (ed.) 2009. Ethnologue: Languages of the World, 16th Edition. Dallas, Texas: SIL International.

3Mekong Watch (2013)កញច ប់ពត័ ម៌ ន ស្តីអំព“ី ធមមជតិ នងិ អនគត់របស់េយងើ ៖ងទេន្លេមងគ នងិ ្របេទសជប៉ុន”http://www.ethnologue.com/McCarty, Teresa L., Tove Skutnabb-Kangas, and Ole Henrik Magga. 2007. Education for Speakers of Endangered Languages.
In Handbook of Educational Linguistics.Oxford, UK: Oxford University Press 297-311.
Nettle, Daniel. 1999. Linguistic Diversity. Oxford, UK: Oxford University Press.
Nettle, Daniel, and Suzanne Romaine. 2000.
Vanishing Voices: The Extinction of the World’s Languages. Oxford: UK, Oxford University Press.
Skehan, Craig. 2012. Time Running out for Moken Way of Life. Bangkok Post May 13, 2012.
http://www.bangkokpost.com/news/investigation/293059/time-running-out-for-moken-way-of-lifeឌយទុហ យិ ូគិ4

Mekong Watch (2013)