แม่ นํา โขงและวิถีชีวติ ของผู้คนผู้คนและสายนําปั จจุบนั ประชากรในลุม่ นํ าโขงเกิน 60 ล้ านคนเข้ าไปแล้ ว โดยมีในลาว 5.2 ล้ านคน ในไทย 3.1 ล้ านคน ในกัมพูชา 13 ล้ านคน และ 18.7 ล้ านคนในเวียดนาม1 โดยประมาณ 85 เปอร์ เซ็นต์ คือชุมชน
เกษตรกรรม (MRC 2010:31-32) การเกษตร การะประมง และการเลี ยงสัตว์เลี ยงพืชยังเป็ นกิจกรรมหลักทาง
เศรษฐกิจของผู้คนในลุม่ นํ า 62.6 เปอร์ เซ็นต์ของประชากรวัยทํางานในภูมิภาค หาเลี ยงตัวเองจากงานที1เกี1ยวข้ องกับทรัพยากรของแม่นํ าโขงเป็ นหลัก (MRC 2010:48)
นอกจากเป็ นแหล่งนํ ากินนํ าใช้ ของชุมชนเมืองในภูมิภาคแล้ ว แม่นํ าโขงยังเป็ นแหล่งนํ าสําหรับใช้ ในชีวิตประจําวันของชุมชนเกษตรกรรมในหน้ าแล้ งด้ วยในหมูบ่ ้ านริ มฝั1 งนํ า เกือบทุกคนดื1มนํ า ใช้ นํ าในชีวิตประจําวัน และทําเกษตรจากแม่นํ าทังสิ น และแม่นํ ายังเป็ นสนามเด็กเล่นสําหรับเด็กๆด้ วย
เมื1อระดับนํ าลดลงในหน้ าแล้ ง แผ่นดินแห้ งแล้ งริ มฝั1 งแม่นํ ากลายเป็ นพื นที1สําคัญในการเพาะปลูก
นอกจากนี ปลานํ าจืดที1จบั ในลํานํ าโขงสายหลักหรื อลํานํ าสาขา รวมถึงพื นที1นํ าท่วมขัง และคลองเล็กคลองน้ อยที1เชื1อมต่อกัน ยังเป็ นแหล่งโปรตีนสําคัญสําหรับชุมชนเกษตรกรรม ในปั จจุบนั ปลาในแม่นํ าโขงกว่า850 ชนิด สามารถนํามาบริ โภคได้ สัตว์ฯ ต่างๆ เช่น กบ และปลา เป็ นแหล่งโปรตีนหลักและแหล่งรายได้สําคัญของผู้คน ถ้ ารวมแรงงานตามฤดูกาลและธุรกิจข้ างเคียงที1เกี1ยวข้ องแล้ ว จะพบว่าผู้คนราว 40 ล้ านคนในภูมิภาคเกี1ยวข้ องกับอุตสาหกรรมการทําประมงในเครื อข่ายแม่นํ าโขง และประมาณ 40 เปอร์ เซ็นต์ของ
ประชากรในกัมพูชาพึง1 พาทะเลสาบโตนเลและพื นที1นํ าท่วมรอบๆ (MRC 2010:49)
แม่นํ ายังเป็ นเส้ นทางขนส่งสําคัญ ไม่แปลกที1ผ้ คู นจากหมู่บ้านต่างๆ บนสองข้ างฝั1 งจะเป็ นญาติห่างๆ กัน แต่ก่อนที1อบุ ลราชธานี ประเทศไทย ผู้คนที1อาศัยริ มฝั1 งไทยจะทําไร่หมุนเวียนตามภูเขาในฝั1 งลาวสําหรับพวกเขาแล้ วแม่นํ าโขงไม่ได้ เป็ นพรมแดนระหว่างประเทศมากไปกว่าสายนํ าที1ข้ามไปมาหาสูก่ นัความเชือเรื องสิงศักดิ#สิทธิ#และสายนํา
แม่นํ าโขงและแม่นํ าอื1นๆ ในภูมิภาคนี มีความสําคัญทางจิตวิญญาณเป็ นพิเศษต่อผู้คนในไทย ลาวกัมพูชา วัดซึง1 เป็ นศูนย์กลางความเชื1อของผู้คนมักถูกสร้ างริ มฝั1 งนํ า ระหว่างการลงพื นที1เรามีโอกาสได้ ฟังนิทานพื นบ้ านอยูบ่ อ่ ยๆ เช่น ทางตอนใต้ ของลาว มีนิทานเล่าถึงวังพญานาคใต้ แม่นํ าโขง มีสิ1งศักดิส; ิทธิ;สิงสถิตในท้ องนํ าและที1พิเศษอื1นๆ ดังนันจึ งไม่ควรออกจับปลาหรื อเมื1อเดินผ่านบางสถานที1 ควรอธิษฐานขอ
อนุญาตก่อน2 ตามฝั1 งลําโดมน้ อยในไทยซึง1 เป็ นลํานํ าสาขาของแม่นํ ามูลซึง1 เป็ นลํานํ าสาขาของแม่นํ าโขงอีก
บทที 1-51

ที ผู้คนยังคงขออนุญาตสิ1งศักดิส; ิทธิ;ก่อนจับปลา นอกจากนี ในไทยและลาวยังเชื1อว่าแม่นํ าคือร่องรอยการต่อสู้ของพญานาค
ในปลาก็มีสิ1งศักดิส; ิทธิ;สิงสถิตอยู่ แม้ มีขนาดใหญ่โตแต่เราก็ร้ ูน้อยมากเกี1ยวกับชีวิตของปลาบึก
ปลานํ าจืดที1ใหญ่ที1สดุ ในโลกมีนํ าหนักกว่า 300 กิโลกรัม ชาวประมงในไทยเชื1อว่าปลาบึกเป็ นปลาศักดิส; ิทธิ;ถือศีลห้ าเพราะกินแต่สาหร่ายและผัก ในจังหวัดอุบลราชธานี ภาคอีสานของไทย ใครก็ตามทอดแหจับปลาบึกได้ จะพบโชคร้ าย แม้ ปลาชนิดนี ขายได้ เงินมากแต่เพราะความกลัวตายจากการทําบาปฆ่าปลาศักดิส; ิทธิ;อย่างปลาบึก ชาวประมงจึงต้ องมีประเพณีการทําบุญหลังจากขายปลายักษ์ แล้ วแม่นํ ายังเป็ นสถานที1จดั งานเทศกาลทุกปี มีการแข่งเรื อในแม่นํ าโขงและลํานํ าสาขาเมื1อหมดฤดูฝน และในเดือนเมษายนมี
ประเพณีขึ นปี ใหม่ของคนไทยและลาว ผู้คนเฉลิมฉลองริ มฝั1 งนํ าโดยการสร้ างเจดีย์ทรายมีพิธีประเพณีเฉลิมฉลองในหลวงพระบาง
เมืองมรดกโลกซึง1 เป็ นที1ร้ ูจกั ทัว1 โลก และพิธีคล้ ายๆ กันแต่คนน้ อยกว่าแถบแม่นํ ามูลในอีสานประเทศไทย และแม่นํ าเซโขงในกัมพูชา
ก็เช่นกัน
ประโยชน์ ใหม่ จากสายนํา
ในที1ราบบอละเวนประเทศลาวมีการใช้ เครื1 องปั1 นไฟฟ้าพลังนํ าขนาดเล็กทําในจีน ซื อหาได้ ตามตลาดในท้ องถิ1น ชาวบ้ านหลายครอบครัวลงขันคนละ 200-300 ดอลลาร์ สหรัฐ ก็สามารถติดตังเครื
 1 องปั1 นไฟไว้ ใช้ ได้ แล้ ว โดยระดับนํ าที1ตา่ งกัน 2 เมตรก็สามารถปั1 นกระแสไฟฟ้าได้ ดังนันแม้ ปราศจากความช่วยเหลือชาวบ้ านสามารถใช้ ทรัพยากรของตัวเองในการผลิตไฟฟ้า ในบางหมู่บ้านที1ไฟฟ้าเข้ าไม่ถึงชาวบ้ านก็มีธุรกิจ
เล็กๆ เช่น รับจ้ างชาร์ จแบตเตอร์ รี1เอกสารอ้ างอิง
Mekong River Commission (MRC). 2010. State of the Basin Report 2010.
http://www.mrcmekong.org/assets/Publications/basin-reports/MRC-SOB-report-2010full-report.pdf

ยูกะ คิกูจิ12ไม่ทราบจํานวนประชากรจีนในลุ่มนําตัวอย่างเช่น ปากแม่นําปากกะดิง ในจังหวัดคําม่วน ลาวบทที 1-52