ผลิตผลจากป่ าและความมันคงทางอาหาร: กรณีศึกษาในลาวคุณค่ าของผลิตผลจากป่ า (ของป่ า)ผู้คนทีอาศัยอยูใ่ นหมูบ่ ้ านกสิกรรมในลาวล้ วนพึง พาตนเอง ปลูกพืช เก็บเกียวและบริ โภคอาหารทีหาจากป่ าและแม่นํ )า ประชากรประมาณ 70 เปอร์ เซ็นต์ อาศัยอยู่บนภูเขาและทําไร่หมุนเวียนซึง เป็ นรู ปแบบหนึง ในการทําเกษตรกรรม (NAFRI et al.2005) ของป่ ามีนยั ยะสําคัญในการดําเนินวิถีชีวิต1ของป่ าถูกเก็บมาจากป่ าและทีดนิ รกร้ างจากการทําไร่หมุนเวียน (NAFRI et al. 2005) โดยมีการบริ โภคเป็ นอันดับสองเป็ นรองก็แค่เพียงอาหารหลักอย่างข้ าว (Foppes and Ketphanh 2004)ในชุมชนเกษตรกรรมในลาว การทํานาอาศัยสภาพแวดล้ อมตามธรรมชาติ ดังนันจึ) งยากทีจะรักษาระดับการผลิตอาหารให้ คงที บทบาทของป่ าจึงมีความสําคัญมาก นอกจากนี ) 1 ใน 4 ส่วนหรื อน้ อยกว่าของ
รายได้ ครัวเรื อนซึง เป็ นเงินสด มาจากของป่ า 40-50 เปอร์ เซ็นต์ (Foppes and Ketphanh 2004; NAFRI et al.
2005) ครัวเรื อนทีมีรายได้ น้อยกว่า จึงมีแนวโน้ มทีจะพึง พิงของป่ าเป็ นอย่างมาก (Greijmans et al. 2007;
Rosales et al. 2003)

ของป่ าอาจใช้ บริ โภคโดยตรงเป็ นอาหาร และยังสนับสนุนการดํารงชีพโดยการขายในตลาดภายในประเทศหรื อส่งขายต่างประเทศ เมือผู้คนไม่มีข้าวพอกิน การขายของป่ าช่วยให้ มีเงินซื )อข้ าว ดังนัน)ของป่ าจึงสําคัญเป็ นพิเศษสําหรับคนทีอาศัยในถินทีการปลูกข้ าวมีอย่างจํากัด (Foppes and Ketphanh 2004)อาจพูดได้ วา่ การทําเกษตรอย่างยัง ยืนทีเป็ นมาแต่โบราณของชุมขนเกษตรกรรมในลาวมีสว่ นรักษา
สภาพแวดล้ อมตามธรรมชาติ เพราะวีธีดแู ลและเคารพป่ าเพือให้ เกิดของป่ าอย่างไม่มีวนั หมดนัน เองทีปกป้องรักษาป่ าสําหรับประเทศลาวของป่ ามีความสําคัญ สรุ ปได้ ดงั นี ): (1) ความมัน คงทางอาหาร (2) รายได้ ทีเป็ นและไม่เป็ นตัวเงิน (3) ธุรกิจขนาดเล็กในชุมชนเกษตร (4) วัสดุถสุ ําหรับสร้ างบ้ านเรื อน เครื องมือสร้ างบ้ าน(5) ยารักษาโรค และ (6) การรักษาความหลากหลายทางชีวภาพในสัตว์ป่า พืชป่ า และพืชสวน (NAFRI etal. 2005)

กินอยู่กับป่ าเป็ นทีร้ ูกนั ว่ามีการบริ โภคของป่ า 700 ชนิดในหมูบ่ ้ านเกษตรกรรมในลาว (ดูตาราง) มีของป่ าหลาย
ชนิดซึง มาจากความหลากหลายทางชีวภาพ สําหรับคนทีอาศัยในหมู่บ้านชุมขนเกษตรกรรม สัตว์นํ )า (ปลากบ กุ้ง หอยทาก หอย และอืนๆ) และสัตว์บก (นก หนู) เป็ นแหล่งโปรตีนสําคัญในอาหารประจําวัน (Foppesand Ketphanh 2004)ของป่ ามากกว่า 25 ชนิดสามารถซื )อขายได้ และบางชนิดยังเป็ นแหล่งรายได้ ทีสําคัญของชุมชน ของป่ าทีกินได้ มีการซื )อขายในตลาดภายในท้ องถิน พืชสมุนไพรและเครื องเทศถูกส่งออกไปยังประเทศเพือนบ้ าน เช่น ไทย จีน และเวียดนาม อยู่บอ่ ยๆ กํายานซึง ใช้ ทํานํ )าหอมถูกส่งออกไปฝรังเศส และไม้ หอมส่งออกไปญีปนและประเทศอาหรั
ุ่บ (NAFRI et al. 2005)
บทที 1-21ประเภทจํานวน ตัวอย่ างผลไม้ เมล็ดลูกตาล มะไฟ ถัว กระบก87ใบจิก ผักหนาม สะเดา ใบบัวบก
86
หน่อ(ยอด ต้ น)หน่อไม้ หวาย ยอดมะพร้ าว23หัว รากหัวมันเทศ ข่า22เห็ดเห็ดหูหนู เห็ดชิตาเกะ เห็ดปลวก16ดอกไม้โสน กวาวเครื อ
4รวมพืชทัง, หมด238
ปลาปลาตะเพียน ปลาสวาย ปลาเนื )ออ่อน ปลากราย300นก
นกเขา นกกระทา ไก่ฟ้า นกปรอด นกกระจอก63สัตว์เลี )ยงลูกด้ วยนมกระรอก งูหลาม ชะมด หนู กวางหนู54สัตว์เลื )อยคลานและสัตว์ครึงบกครึงนํ )า
กบ เหี )ย งู เต่า41สัตว์นํ )ามีเปลือก
กุ้งนํ )าจืด, ปู, หอยทาก, หอย7แมลงไข่มดแดง, ด้ วงไม้ ไผ่, ด้ วงมูลสัตว์
5รวมสัตว์ ทัง, หมด470ยอดรวม
708
ตาราง: ของป่ าใช้ บริโภคในลาว (based on Foppes and Ketphanh 2004)2

แม้ รัฐบาลลาวจะเข้ าใจความสําคัญของป่ า แต่อย่างไรก็ตามเพราะนโยบายเพิมพื )นทีป่าถึง 70เปอร์ เซ็นต์ภายในปี 2563 (2020) (Lao PDR 2005) ทําให้ ข้าราชการท้ องถินมักใช้ ตวั เลขนี )เป็ นเป้าหมายในการทํางาน โครงการปลูกสวนป่ าได้ รับการส่งเสริ มเพือเพิมพื )นทีป่า แต่ขณะเดียวกันโครงการเหล่านี )มีขึ )น
หลังจากการตัดไม้ ธรรมชาติไปแล้ ว ดังนันการเพิ)มพื )นทีป่าอาจไม่ได้ หมายถึงการอนุรักษ์ ความหลากหลายทางชีวภาพหรื อการใช้ ของป่ าอย่างยัง ยืนของชาวบ้ านเอกสารอ้ างอิงFoppes, J., and S. Ketphanh. 2004. NTFP Use and Household Food Security in Lao PDR. Forest Research Centre (FRC) andSNV Netherlands Development Organization.
http://www.mekonginfo.org/mrc_en/doclib.nsf/0/BC0D1629438B4CAB472571420024AC37/$FILE/FULLTEXT.pdf
Greijmans, M., P. Phonnachith, P. Thongda, S. Ponpakdy, and N. Chantavong. 2007. Selected NTFPs for Development inPhoukoun, Xieng Nguen, Ngoi, and Phakxeng Districts, Luang Prabang. Luang Prabang, Lao PDR: World Vision.
Lao People’s Democratic Republic (PDR). 2005. Forestry Strategy to Year 2020 of Lao PDR.
National Agriculture and Forestry Research Institute (NAFRI), National Agriculture and Forestry Extension Service(NAFES), and National University of Lao PDR (NUOL). 2005. Improving Livelihoods in the Uplands of the Lao PDR,
Volume 2: Options and Opportunities. Vientiane, Lao PDR: NAFRI.
http://www.nafri.org.la/03_information/sourcebook/Volume2.htm
Nonaka, Kenichi et.al. 2008. Rice Paddies that Nurture Living Creatures and their Use. In Kenichi Nakano (ed.) Vientiane
Plains Life: Diverse Uses of Environment in Rice Farming Villages. Tokyo, Japan: Mekong.
Rosales, R. M. P., M. F. Kallesoe, P. Gerrard, P. Muangchanh, S. Phomtavong, and S. Khamsomphou. 2003. The EconomicReturns from Conserving Natural Forests in Sekong, Lao PDR. Vientiane, Lao PDR: International Union of Conservationof Nature (IUCN) and World Wildlife Fund (WWF).

บทที 1-22

คูมิโกะ โทะซึ และ ยูกะ คิกูจิ12คําว่า “ของปา่ (NTFP)” มีหลายนิยาม แต่ ณ ทีน ี หมายถึงผลิตผลจากปา่ ทีไ ม่ใช่เนือไม้ตามการสํารวจของญีป นุ่ มีแมลง 17 ชนิด รวมถึงแมลงตด ด้วงกว่าง จักจั น และแมงอีนูน (Nonaka et. al, 2008)บทที 1-23