แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านของ OECDสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

1แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านของ OECDสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

1เอกสารฉบับนี้และแผนภูมิใดๆ ในคู่มือนี้ จะไม่ส่งผลกระทบต่อสถานะหรืออำ�นาจอธิปไตยเหนือดินแดนใดๆ รวมถึงต่อการกำ�หนดเขตพรมแดน
ระหว่างประเทศและเขตแดน และต่อนามของดินแดน เมือง หรือพื้นที่ใดๆ
โปรดอ้างอิงสิ่งพิมพ์นี้ในนามของ
OECD (2018), แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
ออกแบบโดย Peggy King Cointepas© OECD 2018 ผู้อ่านสามารถคัดลอก ดาวน์โหลด หรือพิมพ์เนื้อหาของ OECD เพื่อนำ�ไปใช้ในงานส่วนตัว และสามารถนำ�ข้อความที่ตัดตอน
มาจากสื่อสิ่งพิมพ์ ฐานข้อมูล และสื่อมัลติมีเดียของ OECD ไปใช้ในเอกสาร การนำ�เสนอผลงาน บล็อก เว็บไซต์ และสื่อการสอน โดยนำ�เสนอ
OECD ในฐานะแหล่งที่มาและเจ้าของลิขสิทธิ์ที่ถูกต้อง คำ�ขอทั้งหลายเพื่อใช้ในกิจการสาธารณะ หรือการใช้งานเชิงพาณิชย์ และสิทธิ์ในการแปล
ควรนำ�เสนอไปที่ rights@oecd.org การขออนุญาตทำ�สำ�เนาส่วนของเนื้อหานี้เพื่อการใช้งานสาธารณะหรือในเชิงพาณิชย์จะต้องส่งตรงไป
ที่ศูนย์คุ้มครองลิขสิทธิ์ (Copyright Clearance Center หรือ CCC) ที่ info@copyright.com หรือศูนย์คุ้มครองลิขสิทธิ์ฝรั่งเศส (Centre
francais d’exploitation du droit de copie หรือ CFC) ที่ contact@cfcopies.com
แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

2คำ�นำ�
วัตถุประสงค์ของแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
(แนวปฏิบัติฯ) คือ การให้การสนับสนุนในเชิงปฏิบัติแก่บริษัทในการดำ�เนินงานตามแนวทางของ OECD สำ�หรับบรรษัท
ข้ามชาติ โดยให้คำ�อธิบายเรื่องข้อเสนอแนะและข้อกำ�หนดที่เกี่ยวข้องสำ�หรับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านด้วยภาษาที่
เรียบง่าย การปฏิบัติตามข้อเสนอแนะเหล่านี้จะช่วยให้บริษัทสามารถหลีกเลี่ยงและรับมือกับผลกระทบที่เกี่ยวข้องกับคนงาน
สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม การติดสินบน ผู้บริโภค และการร่วมกำ�กับดูแลกิจการ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการดำ�เนินงาน
ห่วงโซ่อุปทาน และความสัมพันธ์ทางธุรกิจด้านอื่นๆ โดยภาคผนวกของแนวปฏิบัติฯ นี้ครอบคลุมถึงคำ�อธิบายเพิ่มเติม
เคล็ดลับ และภาพตัวอย่าง ของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ช่วยส่งเสริมความเข้าใจร่วมกันระหว่างรัฐบาลและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
เพื่อการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ ทั้งนี้ หลักการชี้แนะของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน และปฏิญญา
ไตรภาคีขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (International Labour Organization : ILO) ว่าด้วยหลักการเกี่ยวกับ
บรรษัทข้ามชาติและนโยบายทางสังคม ล้วนแล้วแต่บรรจุข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านไว้ ซึ่งแนวปฏิบัติฯ
ฉบับนี้สามารถช่วยให้บริษัทต่างๆ นำ�ไปปฏิบัติตามได้
แนวปฏิบัติฯ นี้จัดทำ�ขึ้นเพื่อตอบสนองต่อปฏิญญาของผู้นำ� G7 ซึ่งได้รับรองร่วมกันเมื่อวันที่ 7-8 มิถุนายน พ.ศ. 2558
ณ เมือง Schloss Elmau โดยปฏิญญาฯ ดังกล่าวตระหนักถึงความสำ�คัญของการสร้างความเข้าใจร่วมกันในเรื่อง
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน โดยเฉพาะสำ�หรับบริษัทขนาดกลางและขนาดย่อม นอกจากนี้ยังส่งเสริมให้บริษัทที่ยัง
ดำ�เนินการหรือมีสำ�นักงานใหญ่อยู่ในประเทศดังกล่าว ดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านในห่วงโซ่อุปทานของตนด้วย
ต่อมา ผู้นำ�กลุ่ม G20 ได้มีมติเห็นชอบในปฏิญญาลงวันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 ที่เมือง Hamburg เพื่อแสดงความมุ่งมั่น
ที่จะสนับสนุนการปฏิบัติตามมาตรฐานแรงงาน สังคม และสิ่งแวดล้อม รวมทั้งสิทธิมนุษยชนตามกรอบที่ยอมรับในระดับสากล
เพือ่ ให้เกิดห่วงโซ่อปุ ทานทีค่ รอบคลุมและยัง่ ยืน ตลอดจนยังได้เน้นถึงความรับผิดชอบของภาคธุรกิจในการดำ�เนินการตรวจสอบ
ธุรกิจอย่างรอบด้านด้วย
การพัฒนาแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ได้รับการควบคุมโดยคณะทำ�งานด้านการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ (WPRBC) ของOECD โดยจัดทำ�ขึ้นด้วยกระบวนการที่มีส่วนร่วมของหลายภาคส่วน ทั้งประเทศสมาชิก OECD และประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก
OECD ตลอดจนผู้แทนจากภาคธุรกิจ สหภาพการค้า และภาคประชาสังคม ทั้งนี้ ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2559 ร่างแนวปฏิบัติฯ ฉบับแรก ได้ถูกเสนอไปยัง WPRBC และสถาบันผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของ OECD เพื่อให้ความเห็น ต่อมาในเดือน
กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 ได้มีการจัดเวทีประชาพิจารณ์ร่างแนวปฏิบัติฯ ที่ได้รับการปรับปรุงเรียบร้อยแล้ว นอกจากนั้น
คณะที่ปรึกษาซึ่งประกอบไปด้วยผู้แทนจากภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้จัดตั้งขึ้นในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2560 เพื่อสนับสนุน
การทำ�งานของ WPRBC ในการบูรณาการความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และปรับปรุงแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ให้สมบูรณ์
ทั้งนี้ หน่วยงานด้านสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการนี้อย่างเต็มที่
แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ได้รับการรับรองโดยคณะทำ�งานด้านการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบของ OECD เมื่อวันที่ 6 มีนาคม
พ.ศ. 2561 และโดยคณะกรรมการการลงทุนของ OECD เมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2561 ต่อมาข้อเสนอแนะของ OECDเกี่ยวกับแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ ได้รับความเห็นชอบจากคณะมนตรีระดับรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
นอกจากนี้ OECD ยังได้พัฒนาแนวปฏิบัติเพื่อช่วยให้บริษัทดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนิน
ธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ ในภาคส่วนและห่วงโซ่อุปทานเฉพาะ ได้แก่ แร่ธาตุ การเกษตร เครื่องนุ่งห่มและรองเท้า ภาคสกัดทรัพยากรต่างๆ รวมถึงการเงินด้วย
แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

3คำ�ย่อต่างๆ
EIA (Environmental impact assessment)			

การประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม

EPZ (Export processing zone)				

เขตอุตสาหกรรมส่งออกESIA (Environmental and social impact assessments)		

การประเมินผลกระทบด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม

HRIA (Human rights impact assessment)			

การประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนKYC (Know your counterparty)				

รู้จักคู่ค้า

MNE (Multinational enterprise) 				บรรษัทข้ามชาติ

NHRI (National human rights institution) 			

สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

NCP (National Contact Point) for the OECD Guidelines 		for Multinational Enterprises				ศูนย์ติดต่อประสานงานแห่งชาติเพื่อแนวทาง OECDสำ�หรับบรรษัทข้ามชาติ

OLGM (Operational-level grievance mechanism) 			

กลไกการรับเรื่องร้องเรียนระดับปฏิบัติการ

RBC (Responsible business conduct)การดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

		

RBC issues 					ประเด็นปัญหาด้านสิทธิมนุษยชน รวมถึงคนงาน และความสัมพันธ์
ด้านอุตสาหกรรม สิ่งแวดล้อม การติดสินบน และการทุจริต
การเปิดเผยข้อมูล และผลประโยชน์ของผู้บริโภค
SME (Small and medium-sized enterprise)			

บริษัทขนาดกลางและขนาดย่อมWPRBC (OECD Working Party on Responsible Business Conduct)คณะทำ�งานด้านการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบของ OECDแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

4สารบัญ
บทนำ�

9

I. ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเพื่อการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

14ผลกระทบเชิงลบและความเสี่ยง

15ทำ�ไมจึงต้องดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

16ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน - สาระสำ�คัญ

16

II. กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน	
1.

20การผสานหลักการดำ�เนินธุรกิจอย่างมีความรับผิดชอบเข้ากับนโยบายและระบบการบริหารจัดการ

22การระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นจากการดำ�เนินงาน
ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท

25

3.

การยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

29

4.

การติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์

32

5.

การสื่อสารถึงวิธีการแก้ ไขผลกระทบ

33

6.

การจัดให้มีหรือการให้ความร่วมมือในด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม

34ภาคผนวก คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

37คำ�ถามที่ 1. ตัวอย่างของผลกระทบเชิงลบที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับบรรษัทข้ามชาติ คืออะไร

38คำ�ถามที่ 2. บริษัทจะสามารถผนวกประเด็นเรื่องเพศเข้าไว้ในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้อย่างไร

41คำ�ถามที่ 3. บริษัทตัดสินใจเรื่องการจัดลำ�ดับความสำ�คัญอย่างไร

42คำ�ถามที่ 4. ในขั้นตอนใดของกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
		ที่มีเรื่องการจัดลำ�ดับความสำ�คัญเข้ามาเกี่ยวข้อง

45คำ�ถามที่ 5. การจัดลำ�ดับความสำ�คัญของความเสี่ยงด้านสิทธิมนุษยชนแตกต่างจากการจัดลำ�ดับความสำ�คัญ
		ผลกระทบเชิงลบอื่นๆ อย่างไร

45คำ�ถามที่ 6. เราสามารถแก้ ไขข้อจำ�กัดด้านทรัพยากรได้อย่างไร

46คำ�ถามที่ 7. การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเหมาะสมกับสภาวการณ์ต่างๆ ของบริษัทอย่างไร

46คำ�ถามที่ 8. ใครคือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของบริษัท

48

คำ�ถามที่ 9. “การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีนัยสำ�คัญ” คืออะไร

49คำ�ถามที่ 10. เมื่อใดที่การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะมีความสำ�คัญต่อบริบทของการตรวจสอบ
		ธุรกิจอย่างรอบด้าน

50คำ�ถามที่ 11. บริษัทจะสามารถมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่อาจเป็นกลุ่มเปราะบางได้อย่างไร

51คำ�ถามที่ 12. บริษัทต่าง ๆ สามารถร่วมมือกันในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้อย่างไร

51คำ�ถามที่ 13. การร่วมมือกันสามารถก่อให้เกิดความเสี่ยงภายใต้กฎหมายการแข่งขันทางการค้าได้หรือไม่

53

2.
		

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

5สารบัญ

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

55

A.1. การผสานหลักการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ (RBC)เข้ากับนโยบายและระบบการบริหารจัดการ
คำ�ถามที่ 14 นโยบาย RBC มีรายละเอียดเป็นอย่างไร

56

คำ�ถามที่ 15 ความชำ�นาญด้านใดบ้างที่สามารถนำ�มาใช้ในการพัฒนานโยบาย RBC ได้56

คำ�ถามที่ 16 บริษัทควรพิจารณาถึงทีมงานหรือหน่วยธุรกิจใดบ้างในการพัฒนา
และการกำ�หนดวัตถุประสงค์ (Alignment) ตามนโยบาย RBC ของบริษัท

57

คำ�ถามที่ 17 ความแตกต่างทางบทบาทระหว่างคณะกรรมการบริหาร (Board) กับผู้บริหาร (Management)
ในการสร้างความเชื่อมั่นว่าจะมีการนำ� RBC มาใช้คืออะไร

59คำ�ถามที่ 18 เราสามารถสร้างความคาดหวังเรื่อง RBC ในความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้อย่างไร

60

A.2. การระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยง
กับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท
คำ�ถามที่ 19 การกำ�หนดขอบเขตหมายถึงอะไร และการกำ�หนดขอบเขตของบริษัทควรครอบคลุมแค่ไหน

61คำ�ถามที่ 20 ความเสี่ยงระดับภาคส่วน ผลิตภัณฑ์ ภูมิศาสตร์ และระดับองค์กร หมายถึงอะไร

62คำ�ถามที่ 21 ตัวอย่างแหล่งข้อมูลสำ�หรับการวิจัยแบบทุติยภูมิ (Desk-based research) คืออะไร

63คำ�ถามที่ 22 การขาดดุลข้อมูล (Information deficits) แก้ ไขได้อย่างไร

65คำ�ถามที่ 23 บริษัทสามารถประเมินความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบในกิจกรรมของตนเองได้อย่างไร

65คำ�ถามที่ 24 บริษัทสามารถจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการดำ�เนินธุรกิจของตน
หรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตนเพื่อนำ�ไปประเมินก่อนได้อย่างไร

66คำ�ถามที่ 25 บริษัทสามารถดำ�เนินการประเมินลำ�ดับความสำ�คัญของความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ในระหว่างการกำ�หนดขอบเขตได้อย่างไร

66คำ�ถามที่ 26 การประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจครอบคลุมในเรื่องใดบ้าง และใครควรดำ�เนินการประเมิน
ความสัมพันธ์เหล่านี้

67คำ�ถามที่ 27 เราควรประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจเมื่อใด

68คำ�ถามที่ 28 บริษัทสามารถประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับผู้ที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางสัญญา
ได้อย่างไร

68คำ�ถามที่ 29 ผลกระทบเชิงลบที่ “เกิด” หรือ “ร่วมก่อให้เกิด” โดยบริษัท หรือ “เกี่ยวข้องโดยตรง”กับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท โดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจ หมายถึงอะไร

70คำ�ถามที่ 30 ทำ�ไมวิธีการที่บริษัทเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบจึงมีความสำ�คัญ

72คำ�ถามที่ 31 บริษัทสามารถจัดลำ�ดับความสำ�คัญในการดำ�เนินการเมื่อพยายามป้องกันและบรรเทา
ผลกระทบเชิงลบผ่านกิจกรรมและความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้อย่างไร

73แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

6สารบัญ

A.3. การยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ
คำ�ถามที่ 32 ความแตกต่างระหว่างการป้องกันผลกระทบเชิงลบและการบรรเทาผลกระทบเชิงลบคืออะไร

74คำ�ถามที่ 33 บริษัทควรป้องกันและบรรเทาผลกระทบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นซึ่งตนอาจก่อ
หรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้นได้อย่างไร

75คำ�ถามที่ 34 บริษัทสามารถแสวงหาวิธีป้องกันและบรรเทาผลกระทบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น
ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการ โดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ได้อย่างไร

77คำ�ถามที่ 35 บริษัทสามารถปรับเปลี่ยนการดำ�เนินงานหรือกิจกรรมของตนเพื่อป้องกันและบรรเทา
ผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตนได้อย่างไร

77คำ�ถามที่ 36 บริษัทสามารถใช้อำ�นาจต่อรองของตนได้อย่างไร

78คำ�ถามที่ 37 เราสามารถจัดการปัญหาการขาดอำ�นาจต่อรองได้อย่างไร

79คำ�ถามที่ 38 บริษัทสามารถสนับสนุนความสัมพันธ์ทางธุรกิจในการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบ
ได้อย่างไร

80คำ�ถามที่ 39 บริษัทสามารถเข้าถึงการเลิกสัญญาได้อย่างไร

80

A.4. การติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์
คำ�ถามที่ 40 บริษัทสามารถหาทางป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบซึ่งเชื่อมโยง
กับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางสัญญาได้อย่างไร

81คำ�ถามที่ 41 มีข้อมูลใดบ้างที่เราติดตามภายใต้การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

82คำ�ถามที่ 42 บริษัทสามารถติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ ได้อย่างไร

82คำ�ถามที่ 43 ใครบ้างที่มีส่วนร่วมในการติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ภายในบริษัท

83คำ�ถามที่ 44 บริษัทสามารถตอบสนองต่อผลลัพธ์ของการติดตามได้อย่างไร

84คำ�ถามที่ 45 เราควรจัดลำ�ดับความสำ�คัญของกิจกรรมการติดตามอย่างไร

84

A.5. การสื่อสารวิธีการแก้ ไขผลกระทบ
คำ�ถามที่ 46 รูปแบบที่เหมาะสมของการสื่อสารต่อสาธารณะและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ที่ได้รับผลกระทบคืออะไร

85คำ�ถามที่ 47 ในกรณีที่ข้อมูลมีความละเอียดอ่อนเชิงพาณิชย์ เราจะยังสามารถสื่อสารข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
ได้อย่างไร

86แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

7สารบัญ

A.6. การจัดให้มีหรือการให้ความร่วมมือในด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม
คำ�ถามที่ 48 ความสัมพันธ์ของการเยียวยาต่อการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านคืออะไร

88คำ�ถามที่ 49 “การฟื้นฟู” และ “การเยียวยา” หมายถึงอะไร?

88คำ�ถามที่ 50 บริษัทสามารถระบุรูปแบบการเยียวยาที่เหมาะสมได้อย่างไร

88คำ�ถามที่ 51 “กลไกการเยียวยาที่ชอบด้วยกฎหมาย” คืออะไร

89คำ�ถามที่ 52 “การร่วมมือกับกลไกการเยียวยาที่ชอบด้วยกฎหมาย” หมายถึงอะไร

90คำ�ถามที่ 53 ในสภาวการณ์ ใดบ้างที่จะทำ�ให้กระบวนการต่าง ๆ ก่อให้เกิดการเยียวยาที่เหมาะสม

90คำ�ถามที่ 54 ความแตกต่างระหว่างระบบเตือนภัยล่วงหน้ากับกระบวนการจัดให้มีการเยียวยาคืออะไร

91ข้อเสนอแนะของคณะมนตรีว่าด้วยแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECDสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

92เอกสารอ้างอิง

95แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

8บทนำ�
หลักเกณฑ์
วัตถุประสงค์ของแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD ฉบับนี้ (แนวปฏิบัติฯ) อยู่บนรากฐานของ
แนวทางสำ�หรับบรรษัทข้ามชาติของ OECD (แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs) ซึ่งเป็นข้อเสนอแนะที่ไม่มีผลผูกพันในเรื่อง
การดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ (RBC) ซึ่งจัดทำ�ขึ้นโดยรัฐบาลเพื่อบรรษัทข้ามชาติทั้งหลาย ในการนี้ รัฐบาลได้ยอมรับ
และสนับสนุนการดำ�เนินการเชิงบวกของภาคธุรกิจที่จะนำ�มาสู่ความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม นอกจากนี้
ยังตระหนักดีว่ากิจกรรมต่างๆ ทางธุรกิจอาจส่งผลกระทบเชิงลบต่อคนงาน สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม การติดสินบน
ผู้บริโภค และบรรษัทภิบาล ด้วยเหตุดังกล่าว แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs จึงแนะนำ�ว่า ธุรกิจควรดำ�เนินการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามความเสีย่ งเพือ่ หลีกเลีย่ งและแก้ไขผลกระทบเชิงลบทีเ่ กีย่ วข้องกับการดำ�เนินงานห่วงโซ่อปุ ทานและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ
วัตถุประสงค์
แนวปฏิบัติฯ นี้ช่วยให้ภาคธุรกิจ (บริษัท) เข้าใจ และดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเพื่อให้เกิดการดำ�เนินธุรกิจที่มี
ความรับผิดชอบ ดังที่สะท้อนอยู่ในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs นอกจากนี้ แนวปฏิบัติฯ ยังส่งเสริมความเข้าใจ
ร่วมกันระหว่างรัฐบาลและผูม้ สี ว่ นได้สว่ นเสียเกีย่ วกับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเพือ่ การดำ�เนินธุรกิจทีม่ คี วามรับผิดชอบ
ด้วยแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs จะช่วยให้บริษัทต่างๆ มีความยืดหยุ่นในการปรับลักษณะ มาตรการเฉพาะต่างๆ
ตลอดจนกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านให้สอดคล้องกับสภาวการณ์ของบริษทั ดังนัน้ บริษทั ควรใช้แนวปฏิบตั ฯิ นี้เป็นกรอบในการพัฒนาและเสริมสร้างความแข็งแกร่งของระบบและกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของตน
และค้นหาแหล่งข้อมูลเพิ่มเติมสำ�หรับการเรียนรู้ในเชิงลึกตามความจำ�เป็นต่อไป
แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs มีกลไกส่งเสริมและรับเรื่องร้องเรียนที่เป็นเอกลักษณ์ ได้แก่ ศูนย์ติดต่อประสานงานแห่งชาติ
(NCPs) ดังนั้น แนวปฏิบัติฯ นี้จึงเป็นแหล่งข้อมูลที่มีประโยชน์สำ�หรับ NCPs ในการทำ�ความเข้าใจและส่งเสริมแนวทางของ
OECD สำ�หรับ MNEs
 ดูกรอบที่ 8 สำ�หรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ NCPs

ขอบเขต
ตาราง 1. ขอบเขตของแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ บรรษัทข้ามชาติทั้งหมด (MNEs) โดยไม่คำ�นึงถึงโครงสร้างความเป็นเจ้าของ ในทุกภาคส่วน
บริษัท
		 และธุรกิจทุกขนาด หรือตั้งอยู่ในประเทศที่ยึดมั่นในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs
		 ซึ่งรวมถึง บรรษัทข้ามชาติ บริษัทขนาดย่อมและขนาดกลาง (SME) หน่วยงานทุกหน่วยภายในกลุ่ม MNEs – บริษัทแม่และหน่วยธุรกิจในระดับท้องถิ่น
		 รวมถึงสาขาย่อยต่างๆ บรรษัทข้ามชาติและบริษัทภายในประเทศต่างอยู่ภายใต้ความคาดหวังเดียวกันเกี่ยวกับการ
		 ดำ�เนินการของตน ไม่ว่าแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs จะเกี่ยวข้องกับองค์กรทั้งสองฝ่าย
		 หรือไม่

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

9บทนำ�

ตาราง 1. ขอบเขตของแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ
หัวข้อที่ครอบคลุม
ในการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน
(ประเด็นการดำ�เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ)*สิทธิมนุษยชน (OECD 2011 บทที่ 4)การจ้างงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์ (OECD 2011 บทที่ 5)สิ่งแวดล้อม (OECD 2011 บทที่ 6)การต่อต้านการติดสินบน การชักชวนและการข่มขู่ให้รับสินบน

(OECD 2011 บทที่ 7)ผลประโยชน์ของผู้บริโภค (OECD 2011 บทที่ 8)การเปิดเผยข้อมูล (OECD 2011 บทที่ 3)ความสัมพันธ์ทางธุรกิจทุกประเภทของบริษัท อันได้แก่ ผู้จัดจำ�หน่าย ผู้รับสัมปทาน
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ที่ครอบคลุมโดยการตรวจสอบ ผู้ที่ได้รับใบอนุญาต
ธุรกิจอย่างรอบด้าน
ผู้ร่วมลงทุน นักลงทุน ผู้ใช้บริการ ผู้รับเหมา ลูกค้า ที่ปรึกษา ที่ปรึกษาด้านการเงิน
กฎหมาย และด้านอื่นๆ ตลอดจนหน่วยงานอื่นใดที่ไม่ใช่หน่วยงานรัฐหรือหน่วยงานรัฐ
ที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินธุรกิจ ผลิตภัณฑ์ หรือบริการ
*3 บทของแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ซึ่งไม่ได้ครอบคลุมโดยแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ ได้แก่ บทวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การแข่งขัน และภาษีอากร

กลุ่มเป้าหมาย
ผู้อ่านที่เป็นเป้าหมายหลักของแนวปฏิบัติฯ นี้ คือ ผู้ปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมายให้ดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
ภายในบริษัท อย่างไรก็ดี ด้วยหัวข้อที่หลากหลายที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs และลักษณะของการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่มักเป็นการดำ�เนินงานแบบบูรณาการข้ามสายงาน (Cross-functioning) ทั่วทั้งบริษัทและ
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจทำ�ให้มแี นวโน้มว่าจะมีหน่วยธุรกิจ (Business Unit) พืน้ ทีป่ ฏิบตั กิ าร (Functional Area) และบุคคลต่าง ๆจำ�นวนมากที่รับผิดชอบในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน นอกจากนี้ แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ยังอาจเป็นประโยชน์
ต่อบุคคลอื่นๆ เช่น โครงการระดับภาคส่วนและความริเริ่มที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายภาคส่วน (Multi-Stakeholder Initiative)ซึง่ มีบทบาทในการช่วยอำ�นวยความสะดวกเรือ่ งความร่วมมือในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน และคนงาน สหภาพการค้า
และตัวแทนภาคแรงงาน1 และองค์กรภาคประชาสังคม
โครงสร้าง
แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้เริ่มต้นด้วยบทสรุปสั้น ๆ ของเนื้อหาในแต่ละบทภายใต้แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs จากนั้นจึงแสดง
ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน รวมทั้งแนวคิดหลักและลักษณะบางประการ ดังนั้น ผู้อ่านจึงสามารถเข้าใจ
วิธีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามที่แนะนำ�ไว้ในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ได้อย่างง่ายดาย
เนื้อหาหลักของแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้อธิบายถึงกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านและมาตรการสนับสนุนทีละขั้นตอน
แม้ว่าในทางปฏิบัติ กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านจะเป็นไปอย่างต่อเนื่องซ้ำ�ๆ และไม่จำ�เป็นต้องเรียงตามลำ�ดับ
เนื่องจากขั้นตอนหลายๆ ขั้นตอนอาจจะดำ�เนินการไปพร้อมกันกับผลลัพธ์ที่ป้อนให้แก่กันและกันก็ได้ ในการนี้ “ข้อปฏิบัติ”ได้ถกู รวมอยูใ่ นแต่ละขัน้ ตอนเพือ่ แสดงให้เห็นภาพแนวทางเพิม่ เติมสำ�หรับการดำ�เนินการ หรือ การปรับเปลีย่ นตามความจำ�เป็น
1. แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ใช้คำ�ว่า ตัวแทนภาคแรงงาน สหภาพการค้า และตัวแทนองค์กรที่เลือกเองตามที่เข้าใจโดยมาตรฐานแรงงานสากล อนุสัญญา ILO
ฉบับที่ 87 (เสรีภาพในการสมาคม) ฉบับที่ 98 (สิทธิในการจัดและร่วมเจรจาต่อรอง) และฉบับที่ 135 (ตัวแทนของภาคแรงงาน)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

10บทนำ�

มาตรการสนับสนุน และกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน อย่างไรก็ดี ข้อปฏิบัติไม่ได้เป็นการนำ�เสนอ Check Listสำ�หรับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน และไม่ใช่วา่ ข้อปฏิบตั ทิ กุ ข้อจะเหมาะสมกับทุกสถานการณ์ บริษทั อาจพบว่าการปฏิบตั ิหรือการดำ�เนินมาตรการอื่นเพิ่มเติมอาจมีประโยชน์ ในบางสถานการณ์
คำ�อธิบายเพิ่มเติม เคล็ดลับ และภาพตัวอย่างของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน มีการอ้างถึงและเชื่อมโยงกันตลอด
แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ โดยข้อมูลเหล่านี้จะปรากฏในรูปแบบของ “คำ�ถามและคำ�ตอบ” ควบคู่กับการแบ่งเนื้อหาเฉพาะส่วนของ
แนวปฏิบัติฯ
การเชื่อมโยงไปยังกระบวนการและเครื่องมืออื่นๆ
แนวปฏิบัติสำ�หรับภาคส่วนเฉพาะของ OECD ในการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
OECD ได้พัฒนาแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับภาคส่วนเฉพาะขึ้นสำ�หรับภาคทรัพยากรแร่
การเกษตร ห่วงโซ่อปุ ทาน ในภาคอุตสาหกรรมเครือ่ งนุง่ ห่มและรองเท้า และเอกสารแนวปฏิบตั ทิ ด่ี สี �ำ หรับภาคการสกัดทรัพยากร
และการเงิน (ดู OECD 2016 เอ, OECD 2016 บี, OECD 2016 ซี, OECD 2017 เอ และ OECD 2017 บี) เอกสารเหล่านี้
พัฒนาขึ้นโดยความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับภาครัฐ ภาคธุรกิจ สหภาพการค้า และภาคประชาสังคม ทั้งนี้ แนวปฏิบัติสำ�หรับ
ภาคส่วนเฉพาะสอดคล้องกับวิธีการของแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้อย่างชัดเจน แต่ให้ข้อเสนอแนะที่มีรายละเอียดมากกว่าเนื่องจาก
ถูกออกแบบมาเพื่อบริบทหรือภาคส่วนนั้นเป็นการเฉพาะ อย่างไรก็ดี แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ไม่ได้จัดทำ�ขึ้นเพื่อแทนที่ หรือแก้ ไขแต่เพื่อเสริมแนวปฏิบัติสำ�หรับภาคส่วนเฉพาะของ OECD หรือแนวปฏิบัติเฉพาะเรื่องของ OECD เพื่อการดำ�เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ ดังนั้น เมื่อมีคำ�ถามเกิดขึ้น บริษัทควรใช้แนวปฏิบัติที่เฉพาะเจาะจงและเกี่ยวข้องกับการดำ�เนินงาน
ห่วงโซ่อุปทาน หรือภาคส่วนนั้นๆ ขององค์กรให้มากที่สุด
เครื่องมืออื่นๆ ของ OECDแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNE ถูกอ้างถึงในเครื่องมือต่างๆ ของ OECD ที่เสริมสร้างการเชื่อมโยงระหว่างการดำ�เนิน
ธุรกิจที่มีความรับผิดชอบเข้ากับประเด็นอื่นๆ เช่น หลักการเรื่องบรรษัทภิบาลของ G20/ OECD แนวทางการกำ�กับดูแล
รัฐวิสาหกิจ วิธีการทั่วไปสำ�หรับการสนับสนุนเครดิตเพื่อการส่งออกอย่างเป็นทางการ และการตรวจสอบธุรกิจด้านสังคม
และสิ่งแวดล้อม กรอบนโยบายเพื่อการลงทุน ข้อเสนอแนะของคณะมนตรีด้านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ และข้อเสนอแนะของ
คณะมนตรีเพื่อต่อต้านการให้สินบนของเจ้าหน้าที่รัฐต่างชาติ ในการทำ�ธุรกรรมระหว่างประเทศ (ดู OECD 2015 เอ, OECD
2015 บี, OECD 2016 ดี, OECD 2015 ซี, OECD 2015 ดี และ OECD 2009)กระบวนการพหุภาคีและเครื่องมืออื่นๆ
ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับประเด็นสิทธิมนุษยชน รวมทั้งสิทธิแรงงานนั้น แนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้พยายามจัดทำ�ให้สอดคล้องกับ
หลักการชีแ้ นะของสหประชาชาติวา่ ด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ปฏิญญา ILO ว่าด้วยหลักการขัน้ พืน้ ฐานและสิทธิในการทำ�งาน
และอนุสัญญา ILO และข้อเสนอแนะที่มีการอ้างถึงในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs และปฏิญญาไตรภาคี ILO
เรื่องหลักการว่าด้วยบรรษัทข้ามชาติ และนโยบายสังคม (ดู UN 2011, ILO 1998 และ ILO 2017)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

11บทนำ�

บทต่างๆ ของแนวทาง OECDDISCLOSURE

HUMAN RIGHTSRIGHTS

1.แนวคิดและหลักการ
บทแรกของแนวทาง OECDจะเริ่มต้นด้วยแนวคิดและ
หลักการของคำ�แนะนำ�ทั้งหมด
ที่จะกล่าวถึงในบทต่อ ๆ ไป แนวคิดและ
หลักการเหล่านี้ (เช่น การเคารพกฎหมาย
ภายในประเทศ เป็นเรื่องจำ�เป็นอันดับแรก
ของบริษัท) ถือเป็นหัวใจของแนวทางฯ และเน้นย้ำ�แนวคิดพื้นฐานของแนวทางฯ เหล่านี้DISCLOSUREDISCLOSURE

CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLES

GENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTDISCLOSUREDISCLOSUREEMPLOYMENTAND INDUSTRIAL
RELATIONSENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTIONDISCLOSURE

6. สิ่งแวดล้อม
ในบทของสิ่งแวดล้อมจะให้
ข้อเสนอแนะสำ�หรับบรรษัท
ข้ามชาติ ในการยกระดับการ
ดำ�เนินงานด้านสิ่งแวดล้อมและพัฒนา
บทบาทของบรรษัทข้ามชาติ ในการคุม้ ครองสิ่งแวดล้อมโดยการปรับปรุงการบริหาร
จัดการภายในองค์กร ตลอดจนให้มีการ
วางแผนที่ดียิ่งขึ้น ทั้งนี้ บทดังกล่าว
เป็นการสะท้อนภาพกว้างของหลักการและ
วัตถุประสงค์ของปฏิญญา Rio ว่าด้วย
สิ่งแวดล้อมและการพัฒนาและวาระการ
ประชุมที่ 21

GENERAL
GENERAL
CONCEPTSDISCLOSUREDISCLOSUREDISCLOSUREDISCLOSUREDISCLOSURE
POLICIES
POLICIESAND PRINCIPLESENVIRONMENTENVIRONMENTENVIRONMENTHUMAN RIGHTSRIGHTSENVIRONMENTENVIRONMENTENVIRONMENTEMPLOYMENTEMPLOYMENTCOMBATINGHUMAN RIGHTSRIGHTSAND INDUSTRIAL
AND INDUSTRIAL
BRIBERY, BRIBE
RELATIONSRELATIONSSOLICITATIONSAND EXTORTIONCONSUMER
INTERESTS

CONSUMERCOMPETITIONTAXATIONCOMPETITIONSCIENCE ANDSCIENCE ANDTAXATIONINTERESTSTECHNOLOGYTECHNOLOGY

1 2 3 4 5 6

PEGGY KING COINTEPAS / DESIGNPEGGY KING COINTEPAS / DESIGNDISCLOSUREDISCLOSURE

ENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTION

1 2 3 4 5 6

TAXATIONTAXATION

6, QUAI DES CÉLESTINS 75004 PARIS / STUDIO@PFFK.NET6, QUAI /DES
+33CÉLESTINS(0) 6 76 4875004
81 36PARIS/ WWW.PFFK.NET/ STUDIO@PFFK.NET / +33 (0) 6 76 48ICONS
81 36 // WWW.PFFK.NET
OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISESICONS / OECD
/ R5 GUIDEINESMARCH 2018
FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018DISCLOSURE

CONSUMER
INTERESTS

SIGN

2. นโยบายทั่วไป
บทนีเ้ ป็นบทแรกทีม่ ขี อ้ เสนอแนะ
เฉพาะด้านแก่บริษัท
ในรูปแบบของนโยบายทั่วไปซึ่ง
กำ�หนดลักษณะและวางกรอบหลักการทัว่ ไปสำ�หรับบทต่อๆ ไป ซึ่งรวมถึงบทบัญญัติ
สำ�คัญ เช่น การดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน การแก้ ไขผลกระทบเชิงลบ
การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
และอื่นๆDISCLOSURE

1 2 3 4 5 6

SCIENCE ANDTECHNOLOGYCOMPETITION

RIS / STUDIO@PFFK.NET / +33 (0) 6 76 48 81 36 / WWW.PFFK.NETS

4. สิทธิมนุษยชน
บริษัทอาจก่อให้เกิดผลกระทบ
ต่อสิทธิมนุษยชนทุกด้านทีไ่ ด้รบั
การยอมรับในระดับสากล
ด้วยเหตุนี้ จึงเป็นเรื่องสำ�คัญที่บริษัทจะต้อง
มีความรับผิดชอบในประเด็นดังกล่าว
แนวปฏิบัติฯ บทนี้ ใกล้เคียง และสอดคล้อง
กับกรอบ “การคุ้มครอง เคารพ และเยียวยา” ของสหประชาชาติ และหลักการ
ชี้แนะของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับ
สิทธิมนุษยชน ที่นำ�กรอบแนวทางฯ
ดังกล่าวไปใช้
CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLESENVIRONMENTDISCLOSUREDISCLOSURE

CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLESEMPLOYMENTAND INDUSTRIAL
RELATIONSGENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTENVIRONMENTTAXATIONTAXATION0) 6 76 48 81 36 / WWW.PFFK.NET

COMPETITIONENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTION

HUMAN RIGHTSRIGHTSTAXATIONTAXATION

3. การเปิดเผยข้อมูล
ข้อมูลของบริษัทที่ชัดเจนและ
ครบถ้วนนั้นสำ�คัญต่อผู้ใช้ใน
หลายๆ หน่วย
บทนี้จึงมุ่งเน้นให้บริษัทมี
ความโปร่งใสในการปฏิบัติงานและ
ตอบสนองต่ออุปสงค์ของสาธารณะ
ที่ซับซ้อนเพิ่มขึ้นในเรื่องของข้อมูล

CONSUMER
INTERESTSICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018
PEGGY KING COINTEPAS / DESIGN

5. การจ้างงาน
และอุตสาหกรรมสัมพันธ์
ILO คือ หน่วยงานที่มีอำ�นาจ
ในการกำ�หนดและจัดการกับ
มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศ
และส่งเสริมสิทธิขั้นพื้นฐาน
ในการทำ�งานตามปฏิญญา ILO 1998ว่าด้วยเรื่องหลักการ และสิทธิพื้นฐาน
ในการทำ�งาน โดยในบทนี้ จะเน้นเรื่อง
บทบาทของแนวทางฯ ทีม่ ตี อ่ การส่งเสริมการ
กำ�กับดูแล ให้บรรษัทข้ามชาติ ปฏิบัติตาม
มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศที่พัฒนา
โดย ILO

CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLES

GENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTDISCLOSUREDISCLOSUREEMPLOYMENTAND INDUSTRIAL
RELATIONSENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTIONSCIENCE ANDTECHNOLOGYCOMPETITIONENVIRONMENTDISCLOSUREDISCLOSURE

ENVIRONMENTENVIRONMENT

1 2 3 4 5 6

6, QUAI DES CÉLESTINS 75004 PARIS / STUDIO@PFFK.NET / +33 (0) 6 76 48 81 36 / WWW.PFFK.NET

GENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTDISCLOSUREICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018DISCLOSUREDISCLOSURE

1 2 3 4 5 6

SCIENCE ANDTECHNOLOGYDISCLOSUREDISCLOSURETAXATIONTAXATIONICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018

ENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTION

1 2 3 4 5 6

COMPETITIONTAXATIONTAXATIONICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

12

DISCLOSUREDISCLOSUREDISCLOSUREDISCLOSUREบทนำ�เพื่อบรรษัทข้ามชาติDISCLOSURE

GENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTENVIRONMENT

1 2 3 4 5 6

COMPETITION

7. การต่อต้านการติดสินบน การชักชวน
และการข่มขู่ให้รับสินบน
การติดสินบนและการทุจริต
กำ�ลังทำ�ลายสถาบัน
ประชาธิปไตย และบรรษัทภิบาล
ในการนี้ บริษัทมีบทบาทสำ�คัญในการร่วม
ต่อต้านการปฏิบัติที่มิชอบเหล่านี้ โดย
OECD พยายามผลักดันในระดับสากล
เพื่อทำ�ให้ธุรกิจต่างๆ มีโอกาสในการแข่งขัน
เท่าเทียมกัน (Level the playing field)ผ่านการต่อสู้เพื่อกำ�จัดการติดสินบน ทั้งนี้
คำ�แนะนำ�ในแนวทางฯ เหล่านี้มาจากการ
ทำ�งานอย่างหนักของ OECD ในประเด็นนี้DISCLOSUREDISCLOSURE

ENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTIONTAXATIONTAXATIONICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018

PEGGY KING COINTEPAS / DESIGNHUMAN RIGHTSRIGHTS

CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLES

GENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTEMPLOYMENTAND INDUSTRIAL
RELATIONSENVIRONMENTENVIRONMENTHUMAN RIGHTSEMPLOYMENTRIGHTSCOMBATINGBRIBERY,ANDBRIBE
INDUSTRIAL
SOLICITATIONSRELATIONSAND EXTORTIONDISCLOSUREDISCLOSURE
CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLESENVIRONMENT

8. ผลประโยชน์ของผู้บริโภค
แนวทางฯ ฉบับนี้มุ่งเน้นให้
บริษัทดำ�เนินธุรกิจ รวมถึง
การดำ�เนินงานด้านการตลาด
และโฆษณาอย่างเป็นธรรม และเพื่อรับรอง
คุณภาพและความน่าเชื่อถือของผลิตภัณฑ์
ของบริษัท ในบทนี้จะชี้ให้เห็นถึงงานของ
คณะกรรมการ OECD ด้านนโยบายผูบ้ ริโภค
และคณะกรรมการด้านตลาดการเงิน
และองค์การระหว่างประเทศอื่นๆ รวมถึง
หอการค้าระหว่างประเทศ องค์การ
ระหว่างประเทศเพื่อการกำ�หนดมาตรฐาน
และสหประชาชาติDISCLOSURE

1 2 3 4 5 6

CONSUMER
INTERESTSSCIENCE ANDTECHNOLOGYCONSUMERCOMPETITION
INTERESTSPEGGY KING COINTEPAS / DESIGNGENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTDISCLOSUREDISCLOSURE

ENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTION

ENVIRONMENT

9. วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
บทนีจ้ ะกล่าวถึงบรรษัทข้ามชาติ
ในฐานะที่เป็นหน่วยสำ�คัญใน
การถ่ายทอดเทคโนโลยี
ข้ามพรมแดน ทั้งนี้ เพื่อมุ่งส่งเสริม
การถ่ายทอดเทคโนโลยีไปยังประเทศเจ้าบ้าน
(Host Country) และสนับสนุน
ความสามารถในการสร้างนวัตกรรมต่างๆDISCLOSURE

1 2 3 4 5 6

SCIENCE AND
TAXATIONTAXATIONTECHNOLOGYCOMPETITIONTAXATIONTAXATION

6, QUAI DES CÉLESTINS 75004 PARISDISCLOSURE/ STUDIO@PFFK.NET/ +33 (0) 6 76 48
81 36/ WWW.PFFK.NET
ICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018
GENERALDISCLOSURE
CONCEPTSDISCLOSUREDISCLOSURE
6, QUAI DES CÉLESTINS 75004 PARIS / STUDIO@PFFK.NET / +33 (0) 6 76 48 81 36 / WWW.PFFK.NET
ICONS / OECD GUIDEINES FOR
MULTINATIONALENTERPRISES / R5
MARCH 2018

AND PRINCIPLESHUMAN RIGHTSRIGHTSEMPLOYMENTAND INDUSTRIAL
RELATIONSCONSUMER
INTERESTSSCIENCE ANDTECHNOLOGYPEGGY KING COINTEPAS / DESIGN
6, QUAI DES CÉLESTINS 75004 PARIS / STUDIO@PFFK.NET / +33 (0) 6 76 48 81 36 / WWW.PFFK.NET

HUMAN RIGHTSRIGHTSDISCLOSUREDISCLOSURE

CONCEPTSDISCLOSURE
AND PRINCIPLES

GENERALDISCLOSURE
POLICIESENVIRONMENTEMPLOYMENTAND INDUSTRIAL
RELATIONSENVIRONMENT

1 2 3 4 5 6

CONSUMER
INTERESTSSCIENCE ANDTECHNOLOGYPEGGY KING COINTEPAS / DESIGN
6, QUAI DES CÉLESTINS 75004 PARIS / STUDIO@PFFK.NET / +33 (0) 6 76 48 81 36 / WWW.PFFK.NET

COMPETITIONPOLICIESENVIRONMENTENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTION

10. การแข่งขัน
บทนี้จะเน้นเรื่องความสำ�คัญ
ของบรรษัทข้ามชาติ ในการ
ดำ�เนินกิจกรรมในลักษณะ
ทีส่ อดคล้องกับกฎหมายและกฎเกณฑ์ตา่ งๆทีว่ า่ ด้วยการแข่งขัน โดยคำ�นึงถึงกฎหมาย
ว่าด้วยการแข่งขันของเขตอำ�นาจรัฐทุกแห่ง
ที่บรรษัทข้ามชาติมีกิจกรรมที่อาจเป็นการ
ต่อต้านการแข่งขัน บริษัทจะต้องงดเว้น
การทำ�ข้อตกลงที่ต่อต้านการแข่งขัน
ซึง่ บ่อนทำ�ลายปฏิบตั กิ ารทีม่ ปี ระสิทธิภาพ
ของทั้งตลาดภายในและระหว่างประเทศ
1 2 3 4 5 6

COMPETITIONTAXATIONTAXATIONICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018DISCLOSUREDISCLOSURE

ENVIRONMENTENVIRONMENTCOMBATING
BRIBERY, BRIBESOLICITATIONSAND EXTORTION

11. ภาษี

แนวทางฯ ฉบับนีเ้ ป็นเครือ่ งมือระหว่างประเทศว่าด้วยความ
รับผิดชอบของภาคธุรกิจ
ฉบับแรก ที่ครอบคลุมถึงเรื่องภาษีอากร
การร่วมสร้าง และการดำ�เนินงานที่สำ�คัญใน
เรื่องภาษีอากร และที่โดดเด่นที่สุดคือ อนุสัญญาต้นแบบด้านภาษีของ OECDและอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการ
เก็บภาษีซ้อนระหว่างประเทศพัฒนาแล้วและ
ประเทศกำ�ลังพัฒนา นอกจากนี้ แนวทาง
สำ�คัญในบทนี้ยังครอบคลุมถึงข้อเสนอแนะ
เรื่องภาษีอากรขั้นพื้นฐานอีกด้วยTAXATIONTAXATIONICONS / OECD GUIDEINES FOR MULTINATIONAL ENTERPRISES / R5 MARCH 2018แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

13

ENVIRONMENTI.
ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

14ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ยอมรับและสนับสนุนการมีส่วนร่วมในเชิงบวกที่ภาคธุรกิจสามารถสร้างความก้าวหน้า
ทางเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคมได้ และยังยอมรับว่ากิจกรรมทางธุรกิจต่างๆ อาจส่งผลกระทบเชิงลบที่เกี่ยวข้องกับ
การกำ�กับดูแลกิจการ แรงงาน สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม การติดสินบน และผู้บริโภคได้เช่นเดียวกัน สำ�หรับการตรวจสอบ
ธุรกิจอย่างรอบด้านนั้นเป็นกระบวนการที่บริษัทควรดำ�เนินการเพื่อระบุ ป้องกัน บรรเทา และกำ�หนดวิธีแก้ ไขปัญหาผลกระทบ
เชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นในการดำ�เนินงาน ในห่วงโซ่อุปทาน และในความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ของตน ตามที่ได้
แนะนำ�ไว้ในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ในการนี้ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่มีประสิทธิภาพควรได้รับการ
สนับสนุนโดยพยายามผสานแนวคิดการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ เข้ากับนโยบายและระบบบริหารจัดการ และมุ่งให้
บริษัทสามารถเยียวยาผลกระทบเชิงลบที่ตนเองก่อหรือที่มีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้น ดูรูปประกอบ 1ผลกระทบเชิงลบและความเสี่ยง
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านจะช่วยแก้ ไขผลกระทบเชิงลบที่เกิดขึ้นจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น (ความเสี่ยง) ซึ่งสัมพันธ์กับ
หัวข้อต่อไปนี้ที่ครอบคลุมตามแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs อันได้แก่ เรื่องสิทธิมนุษยชน รวมถึงแรงงานและ
อุตสาหกรรมสัมพันธ์ สิ่งแวดล้อม การติดสินบนและการทุจริต การเปิดเผยข้อมูล และผลประโยชน์ของผู้บริโภค (ประเด็น
RBC) ในการนี้ บทต่างๆ ของแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับประเภทของการดำ�เนินการที่
แนะนำ�สำ�หรับประเด็นแต่ละประเด็นของ RBC อย่างไรก็ดี ผลกระทบเชิงลบมีโอกาสที่จะเพิ่มสูงขึ้นในสถานการณ์ที่พฤติกรรม
ของบริษัท หรือสภาวการณ์ที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อุปทานหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจนั้น ไม่สอดคล้องกับข้อเสนอแนะ
ภายใต้แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs นอกจากนี้ ความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบอาจเกิดขึ้นได้เมื่อมีความเป็นไปได้ว่า
พฤติกรรมนั้นไม่สอดคล้องกับคำ�แนะนำ�ในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs เนื่องจากพฤติกรรมเหล่านี้เกี่ยวข้องกับ
ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 1กรอบที่ 1. การทำ�ความเข้าใจความเสี่ยงภายใต้แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs
สำ�หรับบริษัทหลายแห่ง คำ�ว่า “ความเสี่ยง” หมายถึง ความเสี่ยงที่สำ�คัญต่อบริษัท อาทิ ความเสี่ยงด้านการเงิน
ความเสี่ยงด้านตลาด ความเสี่ยงในการดำ�เนินงาน ความเสี่ยงด้านชื่อเสียง ฯลฯ บรรดาบริษัทต่างกังวลตำ�แหน่ง
ของตนในตลาดเมื่อเทียบกับคู่แข่ง ภาพลักษณ์ และการมีตัวตนในระยะยาว ดังนั้นเมื่อมองไปที่ความเสี่ยงต่างๆ
โดยทั่วไป องค์กรเหล่านี้ มักมองเป็นความเสี่ยงต่อตัวเอง อย่างไรก็ตาม แนวทางฯ ฉบับนี้อ้างถึงความเป็นไปได้ของ
ผลกระทบเชิงลบต่อผู้คน สิ่งแวดล้อม และสังคม ที่บริษัทก่อ ร่วมก่อ หรือมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง กล่าวอีกนัยหนึ่ง
นี่เป็นความเสี่ยงภายนอก บริษัทสามารถระบุความเสี่ยงในประเด็น RBC โดยหาความต่างระหว่างสิ่งที่เสนอแนะ
ในแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ในด้านหนึ่ง และสถานการณ์ที่สอดคล้องกับการดำ�เนินงานของตน
ห่วงโซ่อุปทาน หรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจในอีกด้านหนึ่ง u ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 1แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

15ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ทำ�ไมจึงต้องตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
การดำ�เนินธุรกิจ ผลิตภัณฑ์ หรือการให้บริการบางอย่างมีความเสี่ยงเนื่องจากกิจกรรมเหล่านี้มักจะก่อ ร่วมก่อให้เกิด หรือมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับผลกระทบเชิงลบในประเด็น RBC อย่างไรก็ดี แม้ในบริบทอื่นๆ การดำ�เนินธุรกิจอาจไม่มีความเสี่ยง
แต่ในบางสภาวการณ์ (เช่น ประเด็นทางกฎหมาย การขาดการบังคับใช้มาตรฐาน พฤติกรรมของความสัมพันธ์ทางธุรกิจ)อาจส่งผลให้เกิดความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบได้ ในการนี้ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านจะช่วยให้บริษัทคาดการณ์
ป้องกัน หรือลดผลกระทบเหล่านี้ได้ ในบางกรณีที่มีทางเลือกจำ�กัด เนื่องจากความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบสูงเกินไป หรือความพยายามบรรเทาผลกระทบนั้นไม่ประสบความสำ�เร็จ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอาจช่วยให้บริษัทตัดสินใจได้ว่า
จะเดินหน้าไปต่อ หรือยุติการดำ�เนินงานหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจในฐานะทางเลือกสุดท้าย
การป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบอย่างมีประสิทธิภาพ อาจช่วยให้บริษัทได้ร่วมสร้างประโยชน์แก่สังคม ช่วยพัฒนา
ความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และช่วยปกป้องชื่อเสียงของบริษัทได้อีกด้วย นอกจากนี้ การตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้าน ยังสามารถช่วยเพิ่มมูลค่าให้แก่บริษัท อาทิ การระบุโอกาสในการลดต้นทุน การพัฒนาความเข้าใจเรื่องตลาด
และแหล่งกลยุทธ์ ในการจัดหา เสริมสร้างสมรรถนะในการจัดการความเสี่ยงในการดำ�เนินงานและธุรกิจเฉพาะของบริษัท
ลดความน่าจะเป็น ของเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs และลดการนำ�ไปสู่
ความเสีย่ งที่เป็นระบบ นอกจากนี้บริษัทยังสามารถดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเพื่อช่วยให้เป็นไปตามข้อกำ�หนด
ทางกฎหมายที่เกี่ยวกับประเด็นเฉพาะของ RBC เช่น แรงงานท้องถิ่น กฎหมายด้านสิ่งแวดล้อม การกำ�กับดูแลกิจการ
กฎหมายอาญา หรือกฎหมายต่อต้านการติดสินบนได้อีกด้วย
ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน - สาระสำ�คัญ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเป็นการป้องกัน
วัตถุประสงค์ที่สำ�คัญที่สุดของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน คือ การหลีกเลี่ยงการก่อ หรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิด
ผลกระทบเชิงลบต่อผู้คน สิ่งแวดล้อม และสังคม และเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบเชิงลบซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับการ
ดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการ ผ่านความสัมพันธ์ทางธุรกิจต่างๆ นอกจากนี้ ในกรณีท่ีไม่สามารถหลีกเลีย่ งการมีสว่ นร่วม
ในผลกระทบเชิงลบได้ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านควรช่วยให้บริษัทสามารถบรรเทา ป้องกันการเกิดซ้ำ� และเยียวยา
ผลกระทบที่เกิดขึ้นได้ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเกี่ยวข้องกับกระบวนการและวัตถุประสงค์อันหลากหลาย
แนวคิดของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านภายใต้แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs เกี่ยวข้องกับกลุ่มกระบวนการต่าง ๆที่เชื่อมโยงกันเพื่อระบุ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ ติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ ตลอดจนสื่อสารเกี่ยวกับ
การแก้ ไขผลกระทบเชิงลบที่เกิดขึ้นโดยคำ�นึงถึงการดำ�เนินงานของบริษัท ห่วงโซ่อุปทานของตน และความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ในรูปแบบอื่นๆ ในการนี้ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านควรเป็นส่วนสำ�คัญในกระบวนการตัดสินใจขององค์กรและ
การจัดการความเสี่ยง ในแง่นี้ เราสามารถสร้างกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน แบบเดิมๆ หรือแบบ “รู้จักคู่ค้า”(KYC) (แม้จะครอบคลุมกว่า) ได้ การผนวก RBC เข้ากับนโยบายและระบบการบริหารจะช่วยให้บริษัทสามารถป้องกัน
ผลกระทบเชิงลบต่อประเด็น RBC และยังรองรับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่มีประสิทธิภาพผ่านการอธิบายกลยุทธ์
ขององค์กร เสริมสร้างศักยภาพของพนักงาน สร้างความมั่นใจว่ามีทรัพยากรที่เพียงพอ และสื่อสารด้วยความชัดเจน
จากฝ่ายบริหารระดับบน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

16ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสอดคล้องกับความเสี่ยง (ขึ้นอยู่กับความเสี่ยง)การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านขึ้นอยู่กับความเสี่ยง ดังนั้น มาตรการที่บริษัทจะดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
จะต้องสอดคล้องกับความรุนแรง และความเป็นไปได้ในการเกิดผลกระทบเชิงลบ เช่นนี้ เมื่อความเป็นไปได้และความรุนแรง
ของผลกระทบเชิงลบมีสูง การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านก็ควรเข้มข้นมากขึ้นเช่นกัน นอกจากนี้ การตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านควรถูกปรับให้เข้ากับลักษณะของผลกระทบเชิงลบเกี่ยวกับประเด็น RBC เช่น ปัญหาสิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม
และการทุจริต ซึ่งในที่นี้รวมถึงการออกแบบวิธีการสำ�หรับความเสี่ยงเฉพาะโดยคำ�นึงถึงผลกระทบของความเสี่ยงเหล่านี้ต่อ
กลุ่มต่างๆ เช่น การประยุกต์ ใช้มุมมองทางเพศในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน เป็นต้น ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 2 การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสามารถเกี่ยวข้องกับการจัดลำ�ดับความสำ�คัญ (ขึ้นอยู่กับความเสี่ยง)เมื่อไม่สามารถแก้ ไขผลกระทบที่ระบุไว้ทั้งหมดได้ในครั้งเดียว บริษัทควรจัดลำ�ดับผลกระทบที่จะดำ�เนินการตามความรุนแรง
และความเป็นไปได้ในการเกิดผลกระทบเชิงลบนั้น ทั้งนี้ เมื่อมีการระบุและจัดการกับผลกระทบที่สำ�คัญที่สุดแล้ว บริษัทควร
หันไปแก้ ไขผลกระทบอื่นๆ ที่สำ�คัญน้อยกว่าต่อไป ในการนี้ เมื่อบริษัทก่อ หรือมีส่วนร่วมในการก่อผลกระทบเชิงลบใน
ประเด็น RBC ขึ้น บริษัทควรจะหยุดกิจกรรมที่ก่อ หรือมีส่วนร่วมก่อให้เกิดผลกระทบนั้นเสีย และจัดให้มีหรือให้ความร่วมมือ
ในกระบวนการเยียวยาผลกระทบ ทั้งนี้ กระบวนการจัดลำ�ดับความสำ�คัญนั้นเป็นกระบวนการต่อเนื่อง แต่ในบางกรณีอาจมี
ผลกระทบเชิงลบใหม่ๆ หรือที่เร่งด่วนเกิดขึ้นและได้ถูกจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้อันดับต้นๆ ซึ่งก็ต้องดำ�เนินการก่อนที่จะหันไป
จัดการกับผลกระทบที่สำ�คัญรองลงมา ส่วนในกรณีการจัดลำ�ดับความสำ�คัญของความเสี่ยงด้านสิทธิมนุษยชนนั้น
ความรุนแรงของผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้นเป็นปัจจัยสำ�คัญสำ�หรับการพิจารณาจัดลำ�ดับความสำ�คัญในการตอบสนอง
เช่น การตอบสนองล่าช้าจะทำ�ให้ผลกระทบนั้นๆ ไร้ทางเยียวยา เป็นต้น ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 3-5 การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ
กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านนัน้ ไม่คงที่ โดยเป็นกระบวนการทีเ่ ป็นไปอย่างต่อเนือ่ ง ตอบสนอง และมีการเปลีย่ นแปลง
อยู่เสมอ โดยกระบวนการดังกล่าวรวมถึงการให้ข้อเสนอแนะ (Feedback) เพื่อให้บริษัทสามารถเรียนรู้จากสิ่งที่ได้ผลและ
สิ่งที่ไม่ได้ผล ในการนี้ บริษัทควรมีเป้าหมายที่จะปรับปรุงระบบและกระบวนการของตนอย่างก้าวหน้าเพื่อหลีกเลี่ยงและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบต่างๆ โดยบริษัทควรจะสามารถตอบสนองได้อย่างเหมาะสมต่อการเปลี่ยนแปลงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
ตามสภาวการณ์ที่เปลี่ยนไปผ่านกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน (เช่น การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างกฎระเบียบ
ของประเทศ ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นใหม่ในภาคส่วน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ ใหม่ หรือความสัมพันธ์ ใหม่ทางธุรกิจ) การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านไม่ ได้เป็นการผลักภาระความรับผิดชอบ
ในความสัมพันธ์ทางธุรกิจนั้น บริษัทแต่ละรายมีความรับผิดชอบของตนเองในการระบุและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบต่างๆ
ข้อเสนอแนะในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการ
ผลักภาระความรับผิดชอบจากภาครัฐไปยังบริษัท หรือจากบริษัทซึ่งก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อผลกระทบเชิงลบไปยังบริษัท
ทีเ่ กีย่ วข้องโดยตรงกับผลกระทบเชิงลบผ่านความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตน แต่จะแนะนำ�ให้บริษทั แต่ละรายแก้ไขความรับผิดชอบ
ของตนโดยคำ�นึงถึงผลกระทบเชิงลบต่างๆ ทั้งนี้ ในกรณีที่ผลกระทบเกี่ยวข้องโดยตรงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท บริษัทควรใช้อำ�นาจต่อรองในการเปลี่ยนแปลงผลกระทบด้วยตนเองหรือด้วยการทำ�งานร่วมกับผู้อื่น
ในขอบเขตที่เป็นไปได้

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

17ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเกี่ยวข้องกับมาตรฐานสากลว่าด้วย RBC
แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs กำ�หนดหลักเกณฑ์และมาตรฐานของ RBC ที่สอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
และมาตรฐานสากล ซึ่งระบุว่าการเคารพกฎหมายในเขตอำ�นาจของรัฐที่บริษัทดำ�เนินการ และ/หรือมีภูมิลำ�เนาอยู่เป็ น ข้อ ควรปฏิ บ ั ต ิ อ ั น ดั บ แรกของบริ ษ ั ท ในการนี ้ การตรวจสอบธุ ร กิ จ อย่า งรอบด้า นสามารถช่ว ยให้บ ริ ษ ั ท ต่า งๆกำ�กับดูแลข้อผูกพันทางกฎหมายของตนในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ได้ และในประเทศ
ที่กฎหมายภายในประเทศและกฎระเบียบต่างๆ ขัดแย้งกับหลักการและมาตรฐานของแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสามารถช่วยให้บริษัทเคารพแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs อย่างเต็มขอบเขตโดย
ไม่ละเมิดกฎหมายภายในประเทศ ทัง้ นี้ ในบางกรณีกฎหมายภายในประเทศอาจต้องการให้บริษทั ดำ�เนินการเป็นการเฉพาะเจาะจง
สำ�หรับประเด็น RBC เฉพาะด้าน (เช่น กฎหมายเกี่ยวกับปัญหาเฉพาะด้านของ RBC เช่น การติดสินบนต่างประเทศ
การค้าทาสยุคใหม่ หรือแร่ธาตุจากพื้นที่ซึ่งได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งและมีความเสี่ยงสูง) การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเหมาะกับสภาวการณ์ต่างๆ ของบริษัท
ลักษณะและขอบเขตของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอาจขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆ อาทิ ขนาดของบริษัท บริบทของการ
ดำ�เนินงาน แบบจำ�ลองทางธุรกิจ (Business Model) ตำ�แหน่งในห่วงโซ่อุปทาน และลักษณะของผลิตภัณฑ์หรือบริการ
ดังนัน้ บริษทั ขนาดใหญ่ซง่ึ มีขอบเขตการดำ�เนินงานทีก่ ว้างขวางและมีผลิตภัณฑ์หรือบริการหลายๆอย่าง อาจต้องมีระบบทีเ่ ป็นแบบแผนและครอบคลุมมากกว่าบริษัทขนาดเล็กที่มีช่วงผลิตภัณฑ์หรือบริการจำ�กัดเพื่อให้สามารถระบุและจัดการกับ
ความเสี่ยงต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 6-7 และตาราง 4 การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสามารถปรับเปลี่ยนเพื่อจัดการกับข้อจำ�กัดในการดำ�เนินงาน

ร่วมกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
บริษัทอาจต้องเผชิญกับข้อจำ�กัดในทางปฏิบัติและทางกฎหมายในการสร้างอิทธิพลหรือผลกระทบต่อความสัมพันธ์ทาง
ธุรกิจ เพื่อหยุด ป้องกัน หรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบด้าน RBC หรือเยียวยาผลกระทบเหล่านี้ บริษัท โดยเฉพาะ SME อาจไม่มีอำ�นาจทางการตลาดที่มีอิทธิพลต่อความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตน อย่างไรก็ดี บริษัทสามารถเอาชนะข้อท้าทายเหล่านี้
เพื่อสร้างอิทธิพลเหนือความสัมพันธ์ทางธุรกิจผ่านการจัดการสัญญา การกำ�หนดคุณสมบัติล่วงหน้า การออกเสียงแบบ
รวมอำ�นาจ (voting trusts) ใบอนุญาต หรือสัญญาสัมปทาน ตลอดจนความพยายามร่วมกันในการรวบรวมอำ�นาจ
ต่อรองในสมาคมอุตสาหกรรมหรือความริเริ่มแบบบูรณาการข้ามภาคส่วน (Cross-sectoral Initiative) การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเป็นกระบวนการที่สร้างขึ้นจากการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย คือ คน หรือกลุ่มคนที่ผลประโยชน์อาจได้รับผลกระทบจากกิจกรรมต่างๆ ของบริษัท2 โดยการมีส่วนร่วม
ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียนั้น มีลักษณะเฉพาะโดยเป็นการสื่อสารสองทาง ซึ่งรวมถึงการแบ่งปันข้อมูลที่เกี่ยวข้องแก่ผู้มีส่วนได้
ส่วนเสียอย่างทันท่วงที เพื่อแจ้งถึงการตัดสินใจของบริษัทในรูปแบบที่พวกเขาสามารถเข้าใจและเข้าถึงได้ ทั้งนี้ การมีส่วนร่วม
อย่างมีคุณค่านั้นจะต้องมีเจตนาที่ดี (Good Faith) ของทุกฝ่าย นอกจากนี้ การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง
มีความสำ�คัญตลอดกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในกรณีทบ่ี ริษทั อาจก่อ หรือมีสว่ นร่วมก่อ
หรือได้ก่อ หรือได้มีส่วนร่วมก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ

2. ตัวอย่างของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้แก่ คนงาน ตัวแทนแรงงาน สหภาพการค้า (รวมถึงสหภาพสากล) สมาชิกชุมชน องค์กรภาคประชาสังคม
นักลงทุน สมาคมอุตสาหกรรมและสมาคมการค้า

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

18

ภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบนั้นถือเป็นเรื่องสำ�คัญ ตัวอย่าง
เช่น การเปิดโอกาสให้กลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้าร่วมและแบ่งปันผลลัพธ์ของการประเมินสถานการณ์ การพัฒนามาตรการ
บรรเทาความเสี่ยง การตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง และการออกแบบกลไกการร้องเรียน3 ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับลักษณะของผลกระทบ
เชิงลบที่จะจัดการแก้ ไข การตรวจสอบธุรกิจเกี่ยวข้องกับการสื่อสารที่เป็นไปอย่างต่อเนื่อง
การสื่อสารข้อมูลในเรื่องกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ผลลัพธ์ และแผนงาน เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ซึ่งจะช่วยให้บริษัทสามารถสร้างความเชื่อมั่นในการดำ�เนินการและการตัดสินใจ ตลอดจน
เป็นการแสดงให้เห็นถึงเจตนาที่ดีขององค์กร ในการนี้ บริษัทควรคำ�นึงถึงวิธีการระบุและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามจริง หรือที่อาจจะเกิดขึ้น และควรสื่อสารข้อมูลดังกล่าวให้สอดคล้องกัน ทั้งนี้ กลุ่มผู้อ่านเป้าหมาย (เช่น ผู้ถือหุ้น นักลงทุน ผู้บริโภคฯลฯ) ควรจะสามารถเข้าถึงข้อมูลเช่นว่านั้นได้โดยง่าย และควรมีข้อมูลเพียงพอที่จะแสดงให้เห็นถึงการตอบสนองของบริษัท
ต่อผลกระทบต่างๆ อย่างเหมาะสม อย่างไรก็ดี การสื่อสารควรคำ�นึงถึงความลับทางการค้าและการแข่งขันอื่นๆ4 ตลอดจน
ความปลอดภัยด้วย ในการนี้ กลยุทธ์ต่างๆ อาจเป็นประโยชน์ต่อการสื่อสารภายในขอบเขตที่เป็นไปได้ ในขณะที่ยังคำ�นึงถึง
การรักษาความลับควบคู่กันไปด้วย ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 47

กรอบที่ 2 ความร่วมมือในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
บริษัทสามารถทำ�งานร่วมกันในระดับอุตสาหกรรมหรือหลากอุตสาหกรรม (Multi-industry level) เช่นเดียวกับที่
ทำ�กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องตลอดกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน แม้ว่าบริษัทเหล่านี้ยังคงต้อง
รับผิดชอบในการสร้างความมั่นใจว่าการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของตนจะดำ�เนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ตัวอย่างเช่น อาจมีความร่วมมืออย่างต่อเนื่องเพื่อรวบรวมความรู้ เพิ่มอำ�นาจต่อรอง และยกระดับมาตรการที่มี
ประสิทธิภาพ นอกจากนี้ การใช้ต้นทุนร่วมกันและการประหยัดต้นทุนก็เป็นประโยชน์ ในการทำ�งานร่วมกันระหว่าง
ภาคส่วน ซึ่งอาจมีประโยชน์โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำ�หรับ SMEs ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 12ในขณะที่ในหลายๆ กรณี บริษัทสามารถร่วมมือกันในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านโดยไม่ละเมิดกฎหมายการ
แข่งขันทางการค้า บริษทั ตลอดจนโครงการความร่วมมือซึง่ บริษทั เหล่านีเ้ ข้าไปมีสว่ นเกีย่ วข้อง ควรได้รบั การส่งเสริม
ให้ด�ำ เนินการเชิงรุกเพือ่ ทำ�ความเข้าใจในประเด็นกฎหมายการแข่งขันทางการค้าในเขตอำ�นาจรัฐของตน และหลีกเลีย่ งกิจกรรมที่อาจเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายการแข่งขันทางการค้า ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 13

3. ภาคผนวก คำ�ถามที่ 8 ให้คำ�อธิบายถึงคำ�ที่เกี่ยวข้องกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรือ
อาจได้รับผลกระทบ ภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-11 ให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
4. ปัญหาด้านการแข่งขันควรตีความในแง่ของกฎหมายการแข่งขันทางการค้าที่ใช้บังคับ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

19

II.
กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

20กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

เมื่อคำ�นึงว่าควรมีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่เหมาะสมกับความเสี่ยง สภาวการณ์ และบริบทเฉพาะของบริษัท
เนื้อหาในส่วนต่อไปนี้จะอธิบายถึงมาตรการต่างๆ ดังนี้
(1) เพื่อผสาน RBC เข้ากับนโยบายขององค์กรและระบบการบริหารจัดการองค์กร เพื่อดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้าน (2) ชี้ให้เห็นผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นในประเด็น RBC (3) ยุติ ป้องกัน หรือบรรเทาผลกระทบ
เหล่านี้ (4) ติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์ (5) สื่อสารถึงวิธีแก้ ไขผลกระทบต่างๆ และ (6) เพื่อให้เกิดการเยียวยาตาม
ความเหมาะสม ดูรูปประกอบ 1ข้อปฏิบัติที่จะกล่าวต่อไปนี้ไม่ได้เป็น “Tick Box” สำ�หรับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน และไม่ใช่ว่าทุกข้อปฏิบัติจะ
เหมาะสมกับทุกสถานการณ์ ในทำ�นองเดียวกัน ข้อปฏิบัติเสริมหรือมาตรการดำ�เนินการที่ไม่ได้อธิบายไว้ในแนวปฏิบัติฯ
นี้ก็อาจจะเป็นประโยชน์ ในบางสถานการณ์
รูปประกอบ 1. กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านและมาตรการสนับสนุน
ระบุ และประเมิน
ผลกระทบเชิงลบต่างๆ
ในการดำ�เนินการทางธุรกิจ ห่วงโซ่อุปทาน
และความสัมพันธ์ทางธุรกิจ

สื่อสาร
วิธีการแก้ ไขผลกระทบ

2

5
1
ิ

การผสานการดำุ ิ ี ี �เนินธุรกิจ
ที่มีความรับผิดชอบ
ั ผ(RBC)ดิ อบกั(บนโยบายั
และระบบการบริหาร

4จัดให้มี หรือให้ความร่วมมือ
ในการเยียวยา
ตามความเหมาะสม
3ติดตาม
การดำ�เนินการ
และผลลัพธ์

ยุติ ป้องกัน หรือบรรเทา
ผลกระทบเชิงลบต่างๆ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

21

1การผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ (RBC)กับนโยบายและระบบการบริหารจัดการ
1.1	การดำ�เนินการจัดทำ� ประกาศใช้ และเผยแพร่การผสานนโยบายด้าน RBC ที่แสดงให้เห็นถึงคำ�มั่นของบริษัท
ต่อหลักการและมาตรฐานที่บรรจุอยู่ในแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs และแผนการดำ�เนินการตรวจสอบ
ธุรกิจอย่างรอบด้านที่เกี่ยวข้องกับการดำ�เนินงาน ห่วงโซ่อุปทาน และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ของบริษัท
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 14-15* ข้อปฏิบัติ

	เอ.ทบทวนและปรับปรุงนโยบายที่มีอยู่ในประเด็น RBC (เช่น แรงงาน สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม การเปิดเผย
ข้อมูล การคุ้มครองผู้บริโภค การกำ�กับดูแล การต่อต้านการติดสินบนและการทุจริต) เพื่อให้สอดคล้องกับ
หลักการและมาตรฐานของแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
	บี. พัฒนานโยบายเฉพาะด้านสำ�หรับความเสี่ยงที่สำ�คัญที่สุดของบริษัท โดยสร้างขึ้นจากผลการประเมิน
ความเสี่ยง เพื่อกำ�หนดแนวปฏิบัติซึ่งเป็นวิธีการเฉพาะของบริษัทในการจัดการกับความเสี่ยงเหล่านั้น โดยพิจารณากำ�หนดให้แผนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัทเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายเหล่านี้
ซี. เปิดเผยนโยบายของบริษัทด้าน RBC ต่อสาธารณะ เช่น บนหน้าเว็บไซต์ของบริษัท คำ�แถลงของบริษัท
นอกจากนี้ก็ควรจัดทำ�ในรูปแบบภาษาท้องถิ่นเมื่อมีประเด็นเกี่ยวข้อง
	ดี. สื่อสารนโยบายดังกล่าวกับพนักงานที่เกี่ยวข้องและคนงานรายอื่นๆ ของบริษัท เช่น ในระหว่างการ
ปฐมนิเทศหรือการฝึกอบรมพนักงานเป็นระยะๆ ตามความจำ�เป็นเพือ่ สร้างความตระหนักรู้ในนโยบายดังกล่าว
	อี. ปรับปรุงนโยบายของบริษัทอย่างสม่ำ�เสมอ เพราะความเสี่ยงในการดำ�เนินงานในห่วงโซ่อุปทาน และความสัมพันธ์ทางธุรกิจของบริษัท อาจเกิดขึ้นและพัฒนาได้

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

22การผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

1.2	พยายามผสานนโยบายด้าน RBC ของบริษัทเข้ากับกลไกกำ�กับดูแลของบริษัท และผนวกนโยบายดังกล่าวไว้ ในระบบการบริหารองค์กรเพื่อให้มีการนำ�นโยบายเหล่านี้ ไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทั่วไปทางธุรกิจ
ทั้งนี้ โดยคำ�นึงถึงความเป็นอิสระ การดำ�เนินงานที่เป็นเอกเทศ และโครงสร้างทางกฎหมายขององคาพยพ
เหล่านี้ตามกรอบของกฎหมายและกฎระเบียบภายในประเทศ

* ข้อปฏิบัติ

เอ. มอบหมายการกำ�กับดูแลและความรับผิดชอบในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านให้แก่ผู้บริหาร
ระดับสูงที่เกี่ยวข้องและมอบหมายความรับผิดชอบด้าน RBC ที่กว้างขึ้นให้แก่ระดับกรรมการบริหาร

ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 16

บี. กำ�หนดความรับผิดชอบในการดำ�เนินการตามนโยบายต่างๆ ทัว่ ทัง้ หน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้อง โดยให้ความสำ�คัญ
เป็นพิเศษแก่เจ้าหน้าที่ที่การตัดสินใจและการดำ�เนินงานของเขานั้นมีความเป็นไปได้สูงที่จะเป็นการเพิ่ม
หรือลดความเสี่ยง ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 16
ซี. พัฒนาหรือปรับเปลี่ยนระบบฐานข้อมูลและระบบเก็บบันทึกที่มีอยู่ เพื่อรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน การตัดสินใจ และการตอบสนองที่เกี่ยวข้อง
	ดี. สร้างช่องทางการสื่อสารหรือใช้ช่องทางการสื่อสารที่มีอยู่ระหว่างผู้บริหารอาวุโสที่เกี่ยวข้องกับฝ่าย
ปฏิบัติการเพื่อแบ่งปัน และจัดเก็บข้อมูลเกี่ยวกับความเสี่ยงและการตัดสินใจ
	อี. สนับสนุนให้จัดตำ�แหน่งทั่วทั้งทีมงานและหน่วยธุรกิจในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับนโยบาย RBC ของบริษัท
ซึ่งอาจทำ�ได้โดย ตัวอย่างเช่น การสร้างกลุ่มหรือคณะกรรมการข้ามสายงานเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและทำ�การ
ตัดสินใจเกีย่ วกับความเสีย่ งรวมถึงหน่วยธุรกิจทีอ่ าจส่งผลกระทบต่อการกำ�กับดูแลนโยบาย RBC ในการตัดสินใจ
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 16	เอฟ. จัดการฝึกอบรมให้แก่พนักงานเพื่อช่วยให้เข้าใจและสามารถดำ�เนินการที่เกี่ยวข้องกับนโยบาย RBC ได้พร้อมทั้งจัดหาทรัพยากรที่เพียงพอกับความจำ�เป็นในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
จี. พัฒนาแรงจูงใจสำ�หรับพนักงานและหน่วยธุรกิจที่สอดคล้องกับนโยบาย RBC ของบริษัท
เอช.พัฒนา นำ�มาใช้ หรือปรับใช้กระบวนการร้องเรียนของพนักงานที่มีอยู่เพื่อให้มีการหยิบยกประเด็นหรือ
ข้อร้องเรียนที่เกี่ยวกับประเด็น RBC (เช่น การปฏิบัติด้านแรงงาน การทุจริต การกำ�กับดูแลบริษัท)ไอ. พั ฒ นากระบวนการต่า งๆ เพื ่ อ ตอบสนองต่อ การเยี ย วยาในสถานการณ์ท ี ่ น โยบาย RBC ไม่ไ ด้ครอบคลุมตามความเหมาะสม (เช่น ผ่านการค้นหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติม การเสริมสร้างศักยภาพ หรือการพิจารณาความผิดทางวินัย/การลงโทษ)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

23การผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

1.3	กำ�หนดความคาดหวังและนโยบายที่เกี่ยวกับ RBC ไว้ ในการมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกับผู้จัดจำ�หน่าย
และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 18* ข้อปฏิบัติ

เอ. สื่อสารประเด็นสำ�คัญของนโยบาย RBC กับผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
บี. รวมเอาเงื่อนไขและความคาดหวังในประเด็น RBC ไว้ในสัญญาผู้จัดจำ�หน่ายหรือสัญญาความสัมพันธ์
ทางธุรกิจหรือข้อตกลงที่เป็นลายลักษณ์อักษรในรูปแบบอื่นๆ
	ซี. พัฒนาและประยุกต์ ใช้กระบวนการกำ�หนดคุณสมบัติล่วงหน้าในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
สำ�หรับผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ทั้งนี้ หากเป็นไปได้ควรปรับเปลี่ยนกระบวนการ
ตามความเสี่ยงและบริบทเฉพาะ เพื่อที่จะให้ความสำ�คัญกับประเด็น RBC ที่ได้รับการระบุว่าเกี่ยวข้องกับ
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ รวมทั้งกิจกรรม หรือขอบเขตการดำ�เนินงานภายใต้ความสัมพันธ์เหล่านั้น
	ดี. จัดหาทรัพยากรและการฝึกอบรมที่เพียงพอแก่ผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ เพื่อสร้าง
ความเข้าใจ และปรับใช้นโยบาย RBC ที่เกี่ยวข้องและดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้
	อี. พยายามทำ�ความเข้าใจและแก้ ไขอุปสรรคที่เกิดจากวิธีการทำ�ธุรกิจของบริษัทที่อาจเป็นอุปสรรคต่อ
ความสามารถของผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ในการประยุกต์ ใช้นโยบาย RBC เช่นแนวปฏิบัติในการจัดซื้อและแรงจูงใจเชิงพาณิชย์ของบริษัท เป็นต้น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

24

2การระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้น
ที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท
2.1	ดำ�เนินการกำ�หนดขอบเขตอย่างกว้าง (broad scoping) เพื่อระบุขอบเขตทั้งหมดของธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการ
ดำ�เนินกิจการและความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ซึ่งรวมถึงห่วงโซ่อุปทานของธุรกิจที่ซึ่งอาจพบความเสี่ยงด้าน RBC
ได้มากที่สุด และถือเป็นความเสี่ยงที่สำ�คัญที่สุด ทั้งนี้ องค์ประกอบต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ข้อมูลเกี่ยวกับ
ภาคส่วน (Sectoral Information) ข้อมูลจำ�แนกตามพื้นที่ (Geographic Information) ผลิตภัณฑ์ และปัจจัยเสี่ยงของบริษัท รวมทั้งการรู้จักความเสี่ยงที่บริษัทได้เผชิญ หรือมีแนวโน้มที่จะเผชิญ ทั้งนี้ การกำ�หนด
ขอบเขตนั้ น ควรจะช่ ว ยให้ บ ริ ษั ท สามารถดำ � เนิ น การจั ด ลำ � ดั บ ความสำ � คั ญ ของความเสี่ ย งที่ สำ � คั ญ ที่ สุ ดเพื่อทำ�การประเมินเพิ่มเติมได้ อย่างไรก็ดี สำ�หรับบริษัทที่มีการดำ�เนินงานไม่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
บริษทั ขนาดเล็ก อาจไม่จ�ำ เป็นต้องทำ�การกำ�หนดขอบเขตก่อนทีจ่ ะเข้าสูข่ น้ั ตอนการระบุและจัดลำ�ดับความสำ�คัญ
ของผลกระทบเฉพาะ ดูภาคผนวกคำ�ถามที่ 19-22* ข้อปฏิบัติ

เอ. สร้างภาพระดับสูงเบื้องต้น (initial, high-level picture) ของขอบเขตการดำ�เนินงานและประเภทของ
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ของบริษัทเพื่อทำ�ความเข้าใจว่าจะต้องรวบรวมข้อมูลใดบ้าง
	บี. รวบรวมข้อมูลเพื่อทำ�ความเข้าใจถึงความเสี่ยงระดับสูงของผลกระทบเชิงลบที่เกี่ยวข้องกับภาคส่วน (เช่นผลิตภัณฑ์และห่วงโซ่อุปทาน บริการ ตลอดจนกิจกรรมอื่นๆ) ข้อมูลเชิงพื้นที่ (เช่น การกำ�กับดูแลและหลัก
นิติธรรม ความขัดแย้งหรือผลกระทบเชิงลบด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม) หรือปัจจัยเสี่ยงเฉพาะของ
บริษัท (เช่น ที่รู้จักกันในชื่อของ การทุจริต การประพฤติมิชอบ การดำ�เนินการตามมาตรฐานสำ�หรับ RBC)ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 20 ในการนี้ แหล่งข้อมูลอาจรวมถึงรายงานจากภาครัฐ องค์กรระหว่างประเทศ
องค์กรภาคประชาสังคม ตัวแทนแรงงานและสหภาพการค้า สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (NHRI) สื่อ หรือผู้เชี่ยวชาญอื่นๆ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 21-22
ซี. เมื่อมีช่องว่างของข้อมูล ควรปรึกษากับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง
ดี. พิจารณาข้อมูลที่ได้รับการหยิบยกผ่านระบบเตือนภัยล่วงหน้า (เช่น สายด่วน) และกลไกการร้องเรียน
	อี. ระบุประเด็นที่มีความเสี่ยงด้าน RBC ที่สำ�คัญที่สุด และให้ใช้ประเด็นเหล่านี้เป็นจุดเริ่มต้นสำ�หรับการประเมิน
ผลกระทบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นเชิงลึกต่อไป
เอฟ. ทบทวนผลของการกำ�หนดขอบเขตความเสี่ยงเป็นประจำ�
จี. อัพเดทการกำ�หนดขอบเขตความเสี่ยงด้วยข้อมูลใหม่ เมื่อใดก็ตามที่บริษัททำ�การเปลี่ยนแปลงที่สำ�คัญ เช่นการดำ�เนินงานในประเทศใหม่หรือการจัดหาวัตถุดิบจากประเทศใหม่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ที่
แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัดจากสิ่งที่เคยมีอยู่ การเปลี่ยนแปลงข้อมูลของสินค้าหรือบริการ การปรับโครงสร้าง
หรือการเข้าร่วมความสัมพันธ์ทางธุรกิจรูปแบบใหม่ (เช่น การควบรวมกิจการ การซื้อกิจการ ลูกค้าใหม่ และตลาดใหม่) เป็นต้น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

25

การระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท

2.2	เริ่มต้นด้วยขอบเขตสำ�คัญของความเสี่ยงที่ระบุข้างต้น จากนั้น ดำ�เนินการประเมินซ้ำ�ในเชิงลึกมากขึ้น ทั้งใน
เรื่องการดำ�เนินงาน ผู้จัดจำ�หน่าย และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ตามที่ถูกจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้ เพื่อระบุ
และประเมินผลกระทบเชิงลบเฉพาะของ RBC ที่เกิดขึ้นตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 23-28* ข้อปฏิบัติ

เอ.จัดทำ�แผนการดำ�เนินงาน ผู้จัดจำ�หน่าย และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ของบริษัท รวมถึงห่วงโซ่อุปทานที่
เกี่ยวข้องโดยโยงเข้ากับความเสี่ยงที่สำ�คัญ
บี. จัดทำ�รายชื่อมาตรฐานและประเด็นเฉพาะของ RBC ที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงที่ได้รับการประเมิน รวมทั้ง
ข้อบทที่เกี่ยวข้องจากแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ตลอดจนกฎหมายภายในประเทศ และกรอบด้าน RBC
ในทางระหว่างประเทศและภาคอุตสาหกรรมเฉพาะ
	ซี. รับข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจนอกเหนือจากความสัมพันธ์ตามสัญญาตามความเหมาะสม
และความเป็นไปได้ (เช่น ผู้จัดจำ�หน่ายรายย่อยนอกจาก “ระดับ 1”) สร้างกระบวนการทำ�งานแบบปัจเจกหรือ
ร่วมกันเพื่อประเมินข้อมูลความเสี่ยงของระดับความสัมพันธ์ที่ไกลออกไป รวมถึงการทบทวนการประเมินที่มีอยู่
และการมีส่วนร่วมกับผู้เล่น (Player) ในช่วงกลางและ “จุดควบคุม” ในห่วงโซ่อุปทาน เพื่อประเมินการปฏิบัติ
ตามแนวทางการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้
	ดี. ประเมินลักษณะและขอบเขตของผลกระทบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นซึ่งเชื่อมโยงกับการดำ�เนินกิจการ ผู้จัดจำ�หน่าย หรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ที่ได้รับการจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้แล้ว (เช่น ประเด็นใดของ RBC
ที่ได้รับผลกระทบและได้รับผลกระทบอย่างไร และมีขอบเขตของผลกระทบเป็นอย่างไร ฯลฯ) ทั้งนี้ หากมีโอกาส
ให้ใช้ข้อมูลจากบริษัทเองหรือบุคคลที่สาม ข้อมูลการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental
Impact Assessments - EIA) การประเมินผลกระทบด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม (Environmental andSocial Impacts Assessments - ESIA) การประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน (Human Rights
Impact Assessments - HRIA) การทบทวนกฎหมาย ระบบการบริหารการปฏิบัติตามข้อกำ�หนดเกี่ยวกับ
การทุจริต การตรวจสอบด้านการเงิน (เพื่อเปิดเผยข้อมูล) การตรวจสอบอาชีพ สุขภาพ และความปลอดภัย
และการประเมินอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ที่ดำ�เนินการโดยบริษัท หรือภาคอุตสาหกรรม และโครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย ซึ่งรวมถึงการตรวจสอบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และแรงงาน การประเมินการ
ทุจริต และกระบวนการ KYC มาใช้ด้วย
	อี. ระบุกิจกรรมที่อาจไม่ได้ดำ�เนินการในกรอบกฎหมายและสถาบันที่เหมาะสมเพียงพอที่จะปกป้องสิทธิของ
ทุกคนและบริษัทที่เกี่ยวข้อง
เอฟ. พิจารณาความเสี่ยงในด้าน RBC ก่อนที่จะเสนอกิจกรรมทางธุรกิจ (เช่น การซื้อกิจการ การปรับโครงสร้าง
การเข้าสูต่ ลาดใหม่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่) โดยแสดงให้เห็นว่ากิจกรรมทีเ่ สนอและความสัมพันธ์
ทางธุรกิจที่เกี่ยวข้อง อาจมีผลกระทบเชิงลบในประเด็นเฉพาะของ RBC ได้อย่างไร
จี. ประเมินผลกระทบใหม่อย่างสม่ำ�เสมอตามความจำ�เป็น เช่น ก่อนตัดสินใจในเรื่องสำ�คัญหรือการเปลี่ยนแปลง
กิจกรรม (เช่น การเข้าสู่ตลาด การเปิดตัวผลิตภัณฑ์ การเปลี่ยนแปลงนโยบาย หรือการเปลี่ยนแปลงธุรกิจ
อย่างกว้าง) เพือ่ ตอบสนองหรือตัง้ รับต่อการเปลีย่ นแปลงสภาพแวดล้อมในการประกอบธุรกิจ (เช่น ความตึงเครียด
ทางสังคมที่เพิ่มสูงขึ้น) และทำ�การประเมินเป็นระยะๆ ตลอดเวลาของกิจกรรมหรือความสัมพันธ์นั้นๆ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

26

การผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

เอช. สำ�หรับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน บริษัทควรปรึกษาและติดต่อกับผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบและอาจ
ได้รับผลกระทบ ซึ่งรวมถึงพนักงาน ตัวแทนพนักงาน และสหภาพการค้า เพื่อรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผลกระทบ
เชิงลบและความเสี่ยง โดยคำ�นึงถึงอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้นกับการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมี
ประสิทธิภาพด้วย ในการนี้ หากไม่สามารถขอคำ�ปรึกษากับผู้ทรงสิทธิได้โดยตรง ให้พิจารณาทางเลือกที่
สมเหตุสมผล เช่น ขอคำ�ปรึกษาจากแหล่งข้อมูลซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญอิสระที่น่าเชื่อถือ รวมถึงนักปกป้อง
สิทธิมนุษยชน สหภาพการค้า และกลุ่มภาคประชาสังคม เป็นต้น ทั้งนี้ ควรปรึกษาผู้ทรงสิทธิที่อาจได้รับ
ผลกระทบทั้งก่อนและระหว่างการดำ�เนินโครงการหรือกิจกรรมที่อาจส่งผลกระทบต่อผู้ทรงสิทธิเหล่านั้น (เช่นผ่านการประเมินในระดับพื้นที่) ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-11 และคำ�ถามที่ 25
ไอ. ในการประเมินผลกระทบที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชน ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษถึงผลกระทบเชิงลบที่อาจ
เกิดขึน้ กับบุคคลจากกลุม่ หรือประชากรทีม่ คี วามเสีย่ งสูงในการตกเป็นกลุม่ เปราะบาง หรือกลุม่ ชายขอบ ตลอดจน
ความเสี่ยงที่แตกต่างกันระหว่างกลุ่มผู้หญิงและผู้ชาย
เจ. สำ�หรับบริษัทที่มีหลายหน่วยงานภายในกลุ่มองค์กร ควรสนับสนุนให้หน่วยงานท้องถิ่นดำ�เนินการประเมิน
ผลกระทบของตนเอง
2.3 	ประเมินการมีส่วนร่วมของบริษัทกับผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น ซึ่งได้รับการระบุไว้เพื่อกำ�หนด
การตอบสนองที่เหมาะสม (ดูข้อ 3.1 และ 3.3) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การประเมินว่าบริษัทก่อให้เกิด(หรือจะก่อให้เกิด) ผลกระทบเชิงลบ หรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิด (หรือจะมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิด) ผลกระทบ
เชิงลบ หรือผลกระทบเชิงลบถูก (หรือจะถูก) เชื่อมโยงโดยตรงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของ
บริษัทผ่านทางความสัมพันธ์ทางธุรกิจหรือไม่ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 29-30* ข้อปฏิบัติ

เอ. ปรึกษากับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ บริษัทอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
บี. ปรึกษากับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบ หรือตัวแทนที่ชอบด้วยกฎหมายของพวกเขา
ซี. แสวงหาผู้เชี่ยวชาญภายในหรือภายนอกที่เกี่ยวข้องตามความจำ�เป็น
	ดี. หากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ทรงสิทธิที่ ได้รับผลกระทบไม่เห็นด้วยกับการประเมินของบริษัทในความ
ข้องเกีย่ วใดๆ กับผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือทีอ่ าจเกิดขึน้ ควรให้ความร่วมมือด้วยเจตนาทีด่ กี บั กลไกทีช่ อบด้วย
กฎหมายที่ถูกออกแบบมาเพื่อช่วยแก้ ไขความขัดแย้งและช่วยเยียวยาผลกระทบ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 51-52

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

27

การระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท

2.4 	จากข้อมูลที่ ได้รับจากผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น เมื่อจำ�เป็น บริษัทควรจัดลำ�ดับความเสี่ยงและ
ผลกระทบด้าน RBC ที่สำ�คัญที่สุด เพื่อดำ�เนินการตอบสนองบนพื้นฐานของความรุนแรงและความเป็นไปได้
ในการเกิดขึ้น ทั้งนี้ การจัดลำ�ดับความสำ�คัญจะเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องเมื่อไม่สามารถแก้ ไขผลกระทบเชิงลบ
ตามจริงหรือผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้นทั้งหมดได้ ในทันที และ เมื่อมีการระบุและรับมือกับผลกระทบที่
สำ�คัญที่สุดเรียบร้อยแล้ว บริษัทควรหันไปแก้ ไขผลกระทบอื่นๆ ที่สำ�คัญรองลงมา ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 3-5และคำ�ถามที่ 31* ข้อปฏิบัติ

	เอ. ระบุว่าผลกระทบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นใดๆ ที่ควรได้รับการแก้ ไขทันที หรืออย่างน้อยก็แก้ ไขในบาง
ระดับ (เช่น ปรับปรุงข้อกำ�หนดในสัญญากับผู้จัดจำ�หน่าย แก้ ไขการตรวจประเมินเพื่อให้ความสำ�คัญกับ
ความเสี่ยงที่อาจมองข้ามไปในระหว่างการตรวจสอบ)บี. จัดลำ�ดับความสำ�คัญของการดำ�เนินการกิจกรรมใดๆ ที่ก่อหรือร่วมก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบต่อ
ประเด็น RBC โดยขึ้นอยู่กับการประเมินของบริษัทในการมีส่วนเกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบตามข้อ 2.3
ซี. สำ�หรับผลกระทบที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ให้ประเมินว่าความสัมพันธ์ทางธุรกิจนั้นมี
นโยบายและกระบวนการที่เหมาะสมในการระบุ ป้องกัน และลดความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับ RBC ของพวกเขา
เพียงใด
	ดี. เมื่อไม่สามารถแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับการดำ�เนินงานของ
บริษัท ผลิตภัณฑ์ หรือบริการจากความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้ทั้งหมด (หรือไม่สามารถแก้ ไขได้ในขอบเขตที่
ต้องการ) ให้ประเมินความเป็นไปได้และความรุนแรงของผลกระทบหรือความเสี่ยงที่ถูกระบุไว้ เพื่อให้เข้าใจว่า
ปัญหาใดควรได้รับการดำ�เนินการเป็นอันดับแรก
	อี. ปรึกษากับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ บริษัทอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับ
ผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบเพื่อตัดสินใจจัดลำ�ดับความสำ�คัญ
เอฟ. แสวงหาผู้เชี่ยวชาญภายในหรือภายนอกที่เกี่ยวข้องตามความจำ�เป็น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

28

3ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ
3.1 	หยุดกิจกรรมที่ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบต่อ RBC บนพื้นฐานจากการประเมินของ
บริษัทในการมีส่วนเกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบตามข้อ 2.3 นอกจากนี้ พัฒนาและใช้แผนงานที่เหมาะสมกับ
วัตถุประสงค์ ในการป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้น (ในอนาคต) ดูภาคผนวก คำ�ถามที่
32-33* ข้อปฏิบัติ

เอ. กำ�หนดความรับผิดชอบแก่พนักงานระดับอาวุโสที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับรองว่ากิจกรรมที่ก่อให้เกิดหรือ
มีสว่ นร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบจะยุตลิ ง และเพือ่ ป้องกันไม่ให้เกิดกิจกรรมทีอ่ าจก่อหรือมีสว่ นร่วม
ในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบในอนาคต
บี. ในกรณีทม่ี กี ารดำ�เนินการทีซ่ บั ซ้อนหรือการดำ�เนินการทีอ่ าจเป็นการยากทีจ่ ะหยุด เนือ่ งด้วยการดำ�เนินงาน
สัญญา หรือกฎหมาย ให้สร้างแผนการดำ�เนินงานเพื่อหยุดกิจกรรมที่ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อ
ให้เกิดผลกระทบเชิงลบ โดยให้ทป่ี รึกษาด้านกฎหมายภายในบริษทั (In-house legal counsel) และผูม้ สี ว่ นได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบเข้ามามีส่วนร่วม
ซี. ปรับปรุงนโยบายของบริษัทเพื่อเป็นแนวทางในการหลีกเลี่ยงและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบในอนาคต และรับรองว่าจะมีการดำ�เนินงานตามนโยบายดังกล่าว
ดี. จัดการฝึกอบรมที่เหมาะสมแก่พนักงานและผู้บริหารที่เกี่ยวข้องของบริษัท
	อี. ใช้ข้อมูลที่ได้รับจากการประเมินความเสี่ยงเพื่อปรับปรุงและเสริมสร้างระบบการจัดการเพื่อให้สามารถ
ติดตามข้อมูลและสถานะความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นก่อนเกิดผลกระทบเชิงลบ ดูหัวข้อ 1.2
เอฟ. ปรึกษาและร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับและอาจได้รับผลกระทบ รวมถึงผู้แทนของ
บุคคลเหล่านีเ้ พือ่ วางแผนปฏิบตั งิ านตามความเหมาะสมและดำ�เนินการตามแผนฯ นัน้ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-1
	จี. ในกรณีของผลกระทบภาพรวมหรือผลกระทบสะสม (เช่น บริษัทเป็นเพียงส่วนหนึ่งในหลายองค์กรที่มี
ส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ) ให้พยายามร่วมมือกับองค์กรอืน่ ๆ ทีเ่ กีย่ วข้องเพือ่ ยุตผิ ลกระทบนัน้
และป้องกันการเกิดซ้ำ� หรือเพื่อป้องกันไม่ให้ความเสี่ยงเกิดขึ้นตามความเหมาะสม เช่น ผ่านทางโครงการ
อุตสาหกรรม และการร่วมมือกับภาครัฐ ดูภาคผนวก กรอบที่ 6
เอช. ในกรณีที่บริษัทเข้าไปมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบหรือความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากองค์กรอื่น
บริษัทควรดำ�เนินการตามความจำ�เป็นเพื่อยุติหรือป้องกันการมีส่วนร่วมฯ ดังกล่าวตามที่อธิบายไว้ข้างต้น
ตลอดจนควรสร้ า งและใช้ อำ � นาจต่ อ รองเพื่ อ ลดผลกระทบที่ ยั ง คงอยู่ ใ ห้ ม ากที่ สุ ด เท่ า ที่ จ ะเป็ น ไปได้ ดูหัวข้อ 3.2 (ซี.) –(อี.) และภาคผนวก คำ�ถามที่ 34แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

29

ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

3.2	ตามที่บริษัทได้ดำ�เนินการจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้ (ดูหัวข้อ 2.4) บริษัทควรพัฒนาและดำ�เนินการตามแผน
เพื่อหาทางป้องกันหรือลดผลกระทบเชิงลบด้าน RBC ตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับการ
ดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจของบริษัท ในการนี้ การตอบสนองที่เหมาะสม
ต่อความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ อาจรวมถึงความต่อเนื่องของความสัมพันธ์ตลอดช่วง
ความพยายามในการบรรเทาความเสี่ยง การระงับความสัมพันธ์ชั่วคราว ในขณะที่ดำ�เนินการบรรเทา
ความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง หรือการยกเลิกความสัมพันธ์ทางธุรกิจไม่ว่าจะเป็นภายหลังจากความล้มเหลวในการ
พยายามบรรเทาผลกระทบ รวมทั้งกรณีที่บริษัทเห็นว่าไม่สามารถช่วยบรรเทาผลกระทบได้ หรือเนื่องจากความ
รุนแรงของผลกระทบเชิงลบนั้น อย่างไรก็ดี การตัดสินใจเพื่อยกเลิกความสัมพันธ์ทางธุรกิจควรคำ�นึงถึง
ผลกระทบเชิงลบทางสังคมและเศรษฐกิจทีอ่ าจเกิดขึน้ ด้วย แผนการเหล่านีค้ วรกำ�หนดรายละเอียดการดำ�เนินการ
ของบริษัท พร้อมทั้งความคาดหวังของบริษัทต่อผู้จัดจำ�หน่าย ผู้ซื้อ และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 34-40* ข้อปฏิบัติ

เอ. มอบหมายความรับผิดชอบในการพัฒนา การดำ�เนินการ และการตรวจสอบแผนการดำ�เนินงานเหล่านี้
	บี. สนับสนุนหรือทำ�งานร่วมกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาแผนงานที่เหมาะสมให้แก่
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเหล่านั้นเพื่อป้องกันหรือลดผลกระทบเชิงลบที่ถูกระบุไว้ภายในระยะเวลาที่เหมาะสม
และชัดเจน โดยใช้ตัวชี้วัดเชิงปริมาณและคุณภาพสำ�หรับการกำ�หนดและวัดความคืบหน้า (บางครั้งเรียกว่า
“แผนปฏิบัติการแก้ ไข”) ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 38
ซี. ใช้อำ�นาจต่อรองในขอบเขตที่เป็นไปได้ เพื่อกระตุ้นความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ป้องกัน หรือบรรเทา
ผลกระทบเชิงลบหรือความเสี่ยงนั้น ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 36 และ 40
ดี. หากบริษทั ไม่มอี �ำ นาจต่อรองทีเ่ พียงพอ ให้พจิ ารณาวิธกี ารสร้างอำ�นาจต่อรองเพิม่ เติม เช่น (Outreach)ผู้บริหารอาวุโส และแรงจูงใจเชิงพาณิชย์ ตลอดจนร่วมมือกับผู้เล่นคนอื่นๆ ในขอบเขตที่เป็นไปได้เพื่อสร้าง
และใช้อ�ำ นาจต่อรองร่วมกัน ตัวอย่างเช่น ผ่านการทำ�งานร่วมกันในสมาคมอุตสาหกรรม หรือผ่านความร่วมมือ
กับภาครัฐ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 37
	อี. เพื่อป้องกันผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้น (ในอนาคต) และแก้ ไขผลกระทบที่เกิดขึ้นตามจริง ให้พยายาม
สร้างอำ�นาจต่อรองในความสัมพันธ์ทางธุรกิจครั้งใหม่และความสัมพันธ์ที่มีอยู่ เช่น ผ่านนโยบายหรือคู่มือ
จริยธรรม (Code of Conduct) สัญญา ข้อตกลงที่เป็นลายลักษณ์อักษร หรือใช้อำ�นาจการตลาด เป็นต้น
ดูหัวข้อ 2, 1.3 และภาคผนวก คำ�ถามที่ 36

เอฟ. สำ�หรับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน ให้ส่งเสริมให้องค์กรต่างๆ ที่ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิด
ผลกระทบเชิงลบปรึกษาหารือและร่วมมือกับผูท้ รงสิทธิท่ไี ด้รบั ผลกระทบหรืออาจได้รบั ผลกระทบ หรือตัวแทน
ของพวกเขาเหล่านั้นในการพัฒนาและดำ�เนินการตามแผนการดำ�เนินการเพื่อแก้ ไขปัญหา
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-11แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

30ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

จี. สนับสนุนผู้จัดจำ�หน่ายที่เกี่ยวข้องและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ในการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบ
เชิงลบหรือความเสี่ยง เช่น ผ่านการฝึกอบรม การพัฒนาสิ่งอำ�นวยความสะดวก หรือการสร้างความ
เข้มแข็งของระบบการจัดการของพวกเขา เพือ่ ให้มคี วามมุง่ มัน่ ในการพัฒนาอย่างต่อเนือ่ งดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 38	เอช. พิจารณายุติความสัมพันธ์กับผู้จัดจำ�หน่ายหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ เป็นทางเลือกสุดท้าย
ภายหลังจากความล้มเหลวในการพยายามป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบที่รุนแรง หรือเมื่อผลกระทบเชิงลบ
นัน้ ไร้ทางเยียวยา ในกรณีท่ไี ม่มโี อกาสทีจ่ ะเปลีย่ นแปลงได้ หรือเมือ่ มีการระบุถงึ ผลกระทบเชิงลบหรือความเสีย่ งที่รุนแรงแล้ว แต่องคาพยพที่ก่อให้เกิดผลกระทบไม่ดำ�เนินการเพื่อป้องกันหรือลดผลกระทบฯ ดังกล่าว
ในทันที ทั้งนี้ แผนการยุติความสัมพันธ์นั้นควรคำ�นึงถึงความสำ�คัญของผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทาง
ธุรกิจนั้นที่มีต่อองค์กร นัยยะทางกฎหมายของการคงไว้หรือการยุติความสัมพันธ์นั้น ผลกระทบของการยุติ
ความสัมพันธ์ตอ่ การเปลีย่ นแปลงของผลกระทบเชิงลบทีเ่ กิดขึน้ ตลอดจนข้อมูลทีน่ า่ เชือ่ ถือเกีย่ วกับผลกระทบ
เชิงลบที่อาจเกิดขึ้นทางสังคมและเศรษฐกิจที่สืบเนื่องจากการตัดสินใจในการยุติความสัมพันธ์ดังกล่าวด้วย
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 39

ไอ. หากบริษัทตัดสินใจที่จะคงไว้ซึ่งความสัมพันธ์ บริษัทควรเตรียมความพร้อมในการพิจารณาความ
พยายามเพือ่ บรรเทาความเสีย่ งอย่างต่อเนือ่ ง และคอยระวังความเสีย่ งต่อชือ่ เสียง การเงิน หรือทางกฎหมาย
ของการคงไว้ซึ่งความสัมพันธ์เช่นว่านั้น
เจ. ส่งเสริมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในประเทศที่ได้รับผลกระทบ เช่น ผ่านการตรวจสอบ การบังคับใช้ และการบังคับใช้กฎหมายและข้อบังคับที่มีอยู่ ดูภาคผนวก กรอบที่ 6แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

31

4ติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์
4.1	ติดตามการดำ�เนินการและประสิทธิภาพของกิจกรรมการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัท เช่นมาตรการในการระบุ ป้องกัน บรรเทา และสนับสนุนการเยียวยาผลกระทบ รวมถึงความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ตามความเหมาะสม ในทางกลับกัน ให้ ใช้บทเรียนที่ได้จากการติดตามเพือ่ ปรับปรุงกระบวนการเหล่านี้ในอนาคต
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 41-45* ข้อปฏิบัติ

เอ. ตรวจสอบและติดตามการดำ�เนินงานและประสิทธิภาพของข้อผูกมัดภายใน กิจกรรม และเป้าหมาย ในการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัท เช่น โดยการดำ�เนินการทบทวนหรือตรวจสอบผลลัพธ์ที่ได้และ
สื่อสารผลลัพธ์ ในระดับที่เกี่ยวข้องภายในองค์กร โดยบุคคลภายในหรือบุคคลที่สามเป็นระยะๆ
	บี. ดำ�เนินการประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจเป็นระยะ เพื่อตรวจสอบว่ามาตรการบรรเทาความเสี่ยงได้รับการ
ติดตามหรือตรวจสอบว่าได้มีการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบจริงหรือไม่
	ซี. สำ�หรับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่บริษัทอาจก่อ หรืออาจมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้น ควรปรึกษาและ
ร่วมกับผูท้ รงสิทธิท่ีได้รบั ผลกระทบหรืออาจได้รบั ผลกระทบ รวมทัง้ พนักงาน ผูแ้ ทนพนักงาน และสหภาพการค้า
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-11

	ดี. พยายามส่งเสริมการทบทวนของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง และโครงการอุตสาหกรรมที่
บริษทั เป็นสมาชิกเป็นระยะๆ รวมถึงส่งเสริมการปรับองค์กรและค่านิยมของบริษทั ให้สอดคล้องกับแนวปฏิบตั ฯิ นี้เพื่อช่วยระบุ ป้องกัน หรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับธุรกิจ โดยคำ�นึงถึงความเป็นอิสระของ
โครงการเหล่านี้ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 12	อี. ระบุถึงผลกระทบหรือความเสี่ยงที่อาจถูกมองข้ามในกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่ผ่านมา
และรวมถึงสิ่งเหล่านี้ในอนาคต
เอฟ. ผนวกข้อเสนอแนะจากบทเรียนทีเ่ คยได้รบั เข้ากับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษทั เพือ่ ปรับปรุง
กระบวนการและผลลัพธ์ ในอนาคต ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 44แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

32

5สื่อสารวิธีการแก้ ไขผลกระทบ
5.1	การสื่อสารข้อมูลที่เกี่ยวข้องเรื่องนโยบายการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน กระบวนการ และกิจกรรมที่
ดำ�เนินการเพื่อระบุและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น รวมทั้งสิ่งที่ค้นพบจากการดำ�เนินการ
และผลลัพธ์ของกิจกรรมเหล่านั้น ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 46-47* ข้อปฏิบัติ

เอ. รายงานข้อมูลทีเ่ กีย่ วข้องกับกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านต่อสาธารณะ โดยคำ�นึงถึงความลับ
ทางการค้า และข้อห่วงกังวลด้านการแข่งขันหรือความปลอดภัยอื่นๆ เช่น ผ่านรายงานประจำ�ปี รายงาน
ด้านความยั่งยืน หรือรายงานความรับผิดชอบของบริษัท หรือผ่านการเปิดเผยข้อมูลในรูปแบบอื่นๆ ที่เหมาะสม
โดยผสานนโยบาย RBC ข้อมูลเกี่ยวกับมาตรการต่างๆ ที่ดำ�เนินการอยู่เพื่อผสาน RBC เข้าสู่นโยบายและ
ระบบการบริหาร ข้อมูลความเสี่ยงสำ�คัญของบริษัทผลกระทบเชิงลบหรือความเสี่ยงที่สำ�คัญที่ถูกระบุไว้ หรือได้รบั การจัดลำ�ดับความสำ�คัญและได้รบั การประเมินไว้ ตลอดจนเกณฑ์การจัดลำ�ดับความสำ�คัญ การดำ�เนินการ
เพื่อป้องกันหรือลดความเสี่ยงเหล่านั้น รวมถึงระยะเวลาและเกณฑ์ที่คาดว่าจะเป็นไปได้สำ�หรับการปรับปรุงและ
ผลลัพธ์ มาตรการในการติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์ และมาตรการขององค์กรในการให้ความร่วมมือ
เพื่อเยียวยาผลกระทบ
	บี. เผยแพร่ข้อมูลดังกล่าวในลักษณะที่สามารถเข้าถึงได้ง่ายและเหมาะสม เช่น ในเว็บไซต์ของบริษัทในสถานที่
ของบริษัท และในภาษาท้องถิ่น
	ซี. สำ�หรับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่บริษัทก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้น ควรเตรียมพร้อมในการ
สื่อสารกับผู้ทรงสิทธิที่ ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบ โดยคำ�นึงถึงความเหมาะสมด้านเวลา
ความละเอียดอ่อนด้านวัฒนธรรม และลักษณะที่เข้าถึงง่าย ข้อมูลที่กล่าวมาข้างต้นนั้นควรเกี่ยวข้องกับ
ผู้ทรงสิทธิโดยเฉพาะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อข้อห่วงกังวลที่เกี่ยวข้องได้รับการหยิบยกขึ้นโดยตัวผู้ทรงสิทธิเอง
หรือในนามของผู้ทรงสิทธินั้น  ดูหัวข้อ 2, 2.4 และหัวข้อ 2, 2.12

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

33

6จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือในด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม
6.1	เมื่อบริษัทระบุว่าก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อผลกระทบขึ้น ให้แก้ ไขผลกระทบดังกล่าวโดยการจัดให้มีหรือให้
ความร่วมมือในกระบวนการเยียวยาผลกระทบ  ดูหัวข้อ 2.3 และภาคผนวก คำ�ถามที่ 48-50* ข้อปฏิบัติ

	เอ. พยายามเยียวยาผู้ที่ ได้รับผลกระทบ หรือผู้ที่อาจตกอยู่ในสถานการณ์ดังกล่าวโดยป้องกันไม่ให้เกิด
ผลกระทบเชิงลบ (หากเป็นไปได้) และดำ�เนินการเยียวยาที่เหมาะสมกับความสำ�คัญและขนาดของผลกระทบ
เชิงลบนั้นๆ
	บี. ปฏิบัติตามกฎหมายและแสวงหาแนวปฏิบัติระหว่างประเทศที่เกี่ยวกับการเยียวยาผลกระทบ หากไม่มี
มาตรฐานหรือแนวปฏิบัติฯ เช่นว่าให้พิจารณาวิธีการเยียวยาที่เคยนำ�มาใช้ในกรณีที่คล้ายคลึงกัน ประเภทของ
การเยียวยาหรือการบูรณาการมาตรการเยียวยาที่เหมาะสมจะขึ้นอยู่กับลักษณะและขอบเขตของผลกระทบ
เชิงลบ ซึ่งอาจรวมถึงการขอโทษ การชดใช้ หรือทำ�ให้กลับคืบสู่สภาพเดิม (เช่น การคืนสิทธิให้แก่พนักงาน
ทีถ่ กู ปลดออก การยอมรับสหภาพการค้าเพือ่ วัตถุประสงค์ ในการเจรจาต่อรองร่วมกัน) การชดใช้ความเสียหาย
ทั้งที่เป็นการเงินและไม่ใช่การเงิน (เช่น การตั้งกองทุนทดแทนผู้ประสบภัย หรือกองทุนเพื่อการพัฒนาและ
การศึกษาในอนาคต) การลงโทษ (เช่น การปลดพนักงานทีม่ สี ว่ นรับผิดชอบในการกระทำ�ผิด) ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 50
	ซี. ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน ให้คำ�ปรึกษาและร่วมกับผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบและ
ตัวแทนของผู้ทรงสิทธินั้นในการกำ�หนดวิธีการเยียวยา ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-11 และ คำ�ถามที่ 50)
	ดี. พยายามประเมิ น ระดั บ ความพึ ง พอใจของผู้ ที่ ร้ อ งเรี ย นถึ ง กระบวนการที่ จั ด ไว้ ใ ห้ แ ละผลลั พ ธ์ ข องกระบวนการนั้น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

34

จัดหาหรือให้ความร่วมมือในด้านการฟื้นฟูตามความเหมาะสม

6.2	จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือกับกลไกการเยียวยาผลกระทบที่ชอบด้วยกฎหมาย ที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและ
ผู้ทรงสิทธิที่ ได้รับผลกระทบสามารถทำ�การร้องเรียน และจัดให้พวกเขาหาทางแก้ ไขร่วมกับบริษัท การส่งต่อ
ผลกระทบไปยังกลไกการเยียวยาที่ชอบด้วยกฎหมายอาจมีประโยชน์อย่างยิ่งในสถานการณ์ที่ ไม่สามารถตกลง
กันได้ว่าบริษัทได้ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบหรือไม่ (หัวข้อ 2, 2.3) หรือประเด็นลักษณะ
และขอบเขตของกระบวนการเยียวยาผลกระทบที่จัดทำ�ขึ้น ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 51-54* ข้อปฏิบัติ

เอ. ร่วมมือด้วยเจตนาที่ดีกับกลไกตุลาการหรือกลไกที่ไม่ใช่ด้านตุลาการ ตัวอย่างเช่น ในกรณีที่มีการยื่นเรื่อง
ต่อ NCP หรือผ่านโครงการที่ให้ทำ�หน้าที่เป็นกลไกการร้องเรียนประเภทอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำ�เนินการของ
บริษัท หากผลกระทบเชิงลบตามจริงนั้นถือเป็นความผิดทางอาญาหรือทางปกครอง บริษัทอาจจะถูกดำ�เนินคดี
ทางอาญาหรือได้รับการลงโทษทางปกครอง
	บี. ก่อตั้งกลไกการรับเรื่องร้องเรียนระดับปฏิบัติการ (OLGM) ตัวอย่างเช่น กลไกการร้องเรียนของพนักงาน
ภายในองค์กร หรือระบบร้องเรียนของบุคคลที่สาม ซึ่งอาจรวมถึงการจัดตั้งกระบวนการร้องเรียนที่รวมถึง
แผนงานสำ�หรับการเยียวยาและแก้ไขปัญหาข้อร้องเรียน ระยะเวลาสำ�หรับการแก้ไขปัญหาข้อร้องเรียน กระบวนการ
ในการตอบสนองต่อข้อร้องเรียน หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงหรือผลกระทบมีความรุนแรงมาก ควรกำ�หนด
ขอบเขตอำ�นาจหน้าที่ของ OLGM ปรึกษากับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกี่ยวกับรูปแบบที่เหมาะสมของ OLGM และวิธี
การแก้ ไขข้อร้องเรียนที่เหมาะสมทางวัฒนธรรมและเข้าถึงได้ จัดหาพนักงานและทรัพยากรให้แก่ OLGMตลอดจนติดตามและตรวจสอบประสิทธิภาพของ OLGM สำ�หรับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนนัน้ ควรประยุกต์ใช้
OLGM ให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์สำ�คัญด้านความชอบธรรมทางกฎหมาย การเข้าถึงได้ การคาดเดาได้
ความเท่าเทียม ความสอดคล้องกับแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ความโปร่งใส และการมีส่วนร่วมในการ
เจรจา	ซี. ร่วมกับตัวแทนพนักงานและสหภาพการค้าในการจัดตั้งกระบวนการที่กลุ่มเหล่านี้สามารถยื่นข้อร้องเรียน
ต่อบริษทั ได้ ตัวอย่างเช่น ผ่านกลไกการร้องเรียนทีก่ �ำ หนดไว้ในข้อตกลงร่วม หรือผ่านกรอบความตกลงระดับโลก

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

35

ภาคผนวก
คำ�ถามที่เกี่ยวข้อง
กับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
ตัวอย่างและคำ�อธิบายในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
ตัวอย่างและคำ�อธิบายเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ภาพประกอบที่คัดสรรแล้วของคำ�แนะนำ�ต่างๆ
ของแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
โดยไม่มีการนำ�คำ�แนะนำ�ใหม่ๆ หรือคำ�แนะนำ�เพิ่มเติมใดๆ มาใช้เกี่ยวกับวิธีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

37คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านช่วยแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามความเป็นจริงหรือผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้น (ความเสี่ยง) โดยสัมพันธ์
กับหัวข้อต่อไปนี้ที่ครอบคลุมโดยแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ว่าด้วยเรื่องสิทธิมนุษยชน รวมถึงแรงงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์
สิ่งแวดล้อม การติดสินบนและการทุจริต การเปิดเผยข้อมูล และผลประโยชน์ของผู้บริโภค ดูหัวข้อ 1, ผลกระทบเชิงลบและความเสี่ยง
คำ�ถามที่1 ตัวอย่างของผลกระทบเชิงลบในเรื่องที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs มีอะไรบ้าง
ตาราง 2 ตัวอย่างของผลกระทบเชิงลบในเรื่องที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
หัวข้อ			ตัวอย่างของผลกระทบเชิงลบ1การเปิดเผยข้อมูล2 ความล้มเหลว ในการเปิดเผยข้อมูลสำ�คัญในเรื่องผลลัพธ์ทางการเงินและ
		 การดำ�เนินงานของบริษัท วัตถุประสงค์ของบริษัท ความเป็นเจ้าของหุ้นใหญ่
		 และสิทธิในการออกเสียง นโยบายค่าตอบแทนสำ�หรับสมาชิกคณะกรรมการ
		 บริหารและผู้บริหารหลัก และข้อมูลเกี่ยวกับสมาชิกคณะกรรมการบริหาร
		 การทำ�ธุรกรรมของภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ปัจจัยเสี่ยงที่คาดการณ์ ไว้ ประเด็น
		 เกี่ยวกับแรงงานและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง โครงสร้างการกำ�กับดูแล
		 และนโยบายต่างๆ ความล้มเหลวในการให้ข้อมูลแก่สาธารณะและพนักงานเกี่ยวกับผลกระทบ
		 ด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยจากกิจกรรมของบริษัทที่
		 เพียงพอ ที่สามารถวัดและตรวจสอบได้ (ตามความเหมาะสม) และที่ถูกเวลา
สิทธิมนุษยชน

แรงงานบังคับ3 การเลือกปฏิบัติด้านค่าจ้างแรงงานสำ�หรับงานที่เท่าเทียมกันหรืองานที่มี
		 มูลค่าเท่ากัน ความรุนแรงทางเพศหรือการล่วงละเมิดซึ่งรวมถึงการล่วงละเมิดทางเพศ ความล้มเหลวในการระบุและมีส่วนร่วมอย่างเหมาะสมกับชนพื้นเมืองดั้งเดิม
		 ที่อาศัยอยู่และอาจได้รับผลกระทบจากกิจกรรมของบริษัท การมีสว่ นร่วมในการมีปฏิสมั พันธ์รว่ มกับภาคประชาสังคมและนักปกป้องสิทธิ		 มนุษยชนที่จัดทำ�เอกสาร พูด หรือหยิบยกผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน
		 ตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับโครงการ การจำ�กัดผู้คนในการเข้าถึงแหล่งน้ำ�สะอาด
แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

38คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ตาราง 2 ตัวอย่างของผลกระทบเชิงลบในเรื่องที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
 ความล้มเหลวในการเคารพสิทธิแรงงานในการก่อตั้งหรือเข้าร่วมสหภาพ
การจ้างงาน
และอุตสาหกรรมสัมพันธ์		 การค้าหรือองค์กรตัวแทนที่ตนเองเลือกและยอมรับสหภาพการค้าและตัวแทน
		 องค์กรที่ตนเองเลือกเพื่อจุดประสงค์ ในการร่วมเจรจาต่อรอง (OECD 2011,		 บทที่ 5, ย่อหน้า 1.บี) ความล้มเหลวในการมีส่วนร่วมไม่ว่าจะดำ�เนินการโดยลำ�พัง หรือผ่านสมาคม
		 นายจ้าง กับตัวแทนแรงงานในการเจรจาอย่างสร้างสรรค์ ด้วยมุมมองที่จะ
		 บรรลุข้อตกลงตามข้อกำ�หนดและเงื่อนไขการจ้างงาน (OECD 2011, บทที่ 5,		 ย่อหน้า 1.บี)การใช้แรงงานเด็กซึ่งรวมถึงการใช้แรงงานเด็กรูปแบบที่เลวร้ายที่สุด (OECD		 2011, บทที่ 5, ย่อหน้า 1.ซี)การเลือกปฏิบัติต่อพนักงานในเรื่องการจ้างงานหรือการประกอบอาชีพด้วย
เหตุแห่งเชื้อชาติ สีผิว เพศ ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมือง รากเหง้า หรือต้นกำ�เนิดทางสังคม หรือสถานะอื่นๆ (OECD 2011, บทที่ 5, ย่อหน้า 1.อี)	ความล้มเหลวในการปรับเปลี่ยนเครื่องจักร อุปกรณ์ เวลาทำ�งาน การจัดระเบียบงาน และกระบวนการทำ�งาน ให้สอดคล้องกับศักยภาพทางกายและ
จิตใจของพนักงาน (OECD 2011, บทที่ 5, 1.อี; ILO 1981, ฉบับที่ 155)
 ความล้มเหลวในการแทนที่สารอันตรายด้วยสารที่ไม่มีอันตรายหรือที่เป็น
		 อันตรายน้อยกว่าเท่าที่เป็นไปได้ (ILO 1988, ฉบับที่ 167) การชำ�ระค่าจ้างที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการขั้นพื้นฐานของพนักงานและ
		 ครอบครัว (OECD 2011, บทที่ 5 ย่อหน้า 4.บี) การขู่ว่าจะโยกย้ายหน่วยปฏิบัติการทั้งหมดหรือบางส่วนเพื่อขัดขวางไม่ให้
		 พนักงานจัดตั้งหรือเข้าร่วมสหภาพแรงงาน (OECD 2011, บทที่ 5, ย่อหน้า 7)	สิ่งแวดล้อม การเสื่อมโทรมของระบบนิเวศจากการเสื่อมสภาพของดิน การขาดแคลน
		 ทรัพยากรน้ำ� และ/หรือการทำ�ลายผืนป่าเก่าแก่และความหลากหลายทาง
		 ชีวภาพ ระดับความไม่ปลอดภัยของอันตรายด้านชีวภาพ เคมี หรือกายภาพใน
		 ผลิตภัณฑ์หรือบริการ มลพิษทางน้ำ� (เช่น ผ่านการปล่อยน้ำ�เสียโดยไม่คำ�นึงถึงระบบบำ�บัดน้ำ�เสียที่
		 เพียงพอ)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

39

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ตาราง 2 ตัวอย่างของผลกระทบเชิงลบในเรื่องที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
 การติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อให้ชนะสัญญาจัดซื้อจัดจ้างสาธารณะ
การติดสินบน
การชักชวนและข่มขู่ การติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อให้ ได้ข้อตกลงทางภาษีที่เอื้อประโยชน์แก่ตน
ให้รับสินบน
		หรือข้อตกลงพิเศษ หรือการเข้าถึงข้อมูลลับเฉพาะ

การติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อให้พ้นพิธีการศุลกากร การติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อให้ ได้มาซึ่งอำ�นาจหรือใบอนุญาตต่างๆ การขายสินค้าให้แก่หน่วยงานรัฐในราคาสูงเพื่อให้เจ้าหน้าที่รัฐมีส่วนแบ่งในผล
		 กำ�ไร การให้สินบนแก่เจ้าหน้าที่รัฐเพื่อละเว้นหรือหลีกเลี่ยงข้อบังคับหรือการควบคุม การให้ของกำ�นัล อาหาร และความบันเทิงแก่ผู้ที่บริษัททำ�ธุรกิจด้วยโดยไม่มี
		 การควบคุมหรือบันทึกอย่างเพียงพอ การรับของกำ�นัลจากหุ้นส่วนธุรกิจหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐโดยไม่มีการควบคุม
		 หรือบันทึกอย่างเพียงพอ
ผลประโยชน์ของผู้บริโภค สินค้าและบริการไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่ตกลงหรือถูกต้องตามกฎหมายว่า
		 ด้วยสุขภาพและความปลอดภัยของผูบ้ ริโภค รวมถึงมาตรฐานเกีย่ วกับคำ�เตือน
		 ด้านสุขภาพและข้อมูลความปลอดภัย
		
(OECD 2011, บทที่ 8, ย่อหน้า 1) ความล้มเหลวในการให้ขอ้ มูลทีถ่ กู ต้อง ตรวจสอบได้ และชัดเจน ทีเ่ พียงพอทีจ่ ะ		 ทำ�ให้ผบู้ ริโภคสามารถทำ�การตัดสินใจได้อย่างชาญฉลาด รวมถึงข้อมูลเกีย่ วกับ		 ราคาและเนื้อหา การใช้อย่างปลอดภัย คุณลักษณะด้านสิ่งแวดล้อม การบำ�รุง
		 การเก็บรักษา และการจำ�หน่ายผลิตภัณฑ์และบริการ		 (OECD 2011, บทที่ 8, ย่อหน้า 2) การแทนที่หรือการละเว้นข้อมูลหรือแนวปฏิบัติอื่นๆ ที่หลอกลวง ทำ�ให้เข้าใจผิด
		 ปลอมแปลง หรือไม่เป็นธรรม
		
(OECD 2011, บทที่ 8, ย่อหน้า 4 )1. รายการนี้เป็นตัวอย่างโดยคร่าว บริษัทอาจก่อหรือมีส่วนร่วมก่อ หรือเชื่อมโยงผลกระทบเชิงลบโดยตรงผ่านความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
2. แนวคิดเรื่องความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบอาจจะท้าทายต่อความเข้าใจโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อนำ�ไปใช้กับบท “การเปิดเผยข้อมูล” ในแนวทางของ
OECD สำ�หรับ MNEs ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับการกำ�กับดูแลกิจการ ตลาดการเงิน นักลงทุน และแรงงาน ด้วยเหตุนี้
แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs จึงกำ�หนดหลักการและมาตรฐานสำ�หรับกิจกรรมที่สามารถวัดมาตรฐานและติดตามได้
3. ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อบทที่ 4 และ 13 กล่าวถึง ปฏิญญา ILO ว่าด้วยหลักการพื้นฐานและสิทธิในที่ทำ�งาน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

40คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านควรถูกปรับให้เข้ากับลักษณะของผลกระทบเชิงลบที่เกี่ยวกับประเด็น RBC เช่น ปัญหา
สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม และการทุจริต ซึ่งรวมถึงวิธีการปรับแต่งให้เหมาะสมสำ�หรับความเสี่ยงเฉพาะด้านและคำ�นึงว่า
ความเสี่ยงเหล่านี้มีผลต่อกลุ่มต่างๆ อย่างไร เช่น การใช้มุมมองทางเพศในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามความ
เหมาะสม ดูหวั ข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจ - การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเปรียบได้กบั ความเสีย่ ง (ขึน้ อยูก่ บั ความเสีย่ ง)คำ�ถามที่ 2 บริษัทจะสามารถผสานมุมมองด้านเพศเข้าไว้ ในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้อย่างไร
การใช้มมุ มองทางเพศในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน หมายถึง การคำ�นึงถึงผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือผลกระทบ
เชิงลบที่อาจเกิดขึ้นที่อาจแตกต่างออกไปสำ�หรับผู้หญิงหรือที่อาจเกิดขึ้นเฉพาะกับผู้หญิง
¦ ตัวอย่างเช่น มันเป็นเรือ่ งสำ�คัญทีจ่ ะตระหนักถึงประเด็นทางเพศและสิทธิสตรีในสถานการณ์ทผ่ี หู้ ญิงอาจได้รบั ผลกระทบ
อย่างมาก เช่นz ในบริบทที่ผู้หญิงต้องเผชิญกับการเลือกปฏิบัติอย่างรุนแรงz ในบริบทที่กิจกรรมของบริษัทส่งผลกระทบอย่างเห็นได้ชัดต่อเศรษฐกิจในระดับท้องถิ่น สภาพแวดล้อม
และการเข้าถึงที่ดิน และวิถีชีวิตz ในพื้นที่ที่มีความขัดแย้งและพื้นที่หลังเกิดความขัดแย้งz ในภาคส่วนและห่วงโซ่อุปทานระดับโลกที่มีการจ้างงานผู้หญิงเป็นจำ�นวนมาก เช่น ในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม
อิเล็กทรอนิกส์ การท่องเทีย่ ว สุขภาพและการดูแลทางสังคม การทำ�งานบ้าน เกษตรกรรม และการเก็บดอกไม้สด
นอกจากนี้ ยังเกี่ยวข้องกับการปรับเปลี่ยนการดำ�เนินการที่บริษัทใช้เพื่อระบุ ป้องกัน บรรเทา และแก้ ไขผลกระทบเหล่านั้น
ตามความเหมาะสม เพื่อให้มั่นใจว่าการปรับเปลี่ยนเหล่านี้มีประสิทธิภาพและเหมาะสม
¦ ตัวอย่างเช่นz การรวบรวมและประเมินข้อมูลโดยแบ่งแยกเพศและทำ�ความเข้าใจว่ากิจกรรมของบริษัทนั้นมีผลกระทบที่แตกต่าง
กันระหว่างผู้ชายและผู้หญิงหรือไม่z การพัฒนา ออกแบบ และประเมินผลแผนและนโยบายที่มีความละเอียดอ่อนและตอบสนองต่อประเด็นทางเพศ
เพื่อบรรเทาและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามความเป็นจริงและที่อาจเกิดขึ้นตามที่ได้ระบุไว้z การระบุความเปราะบางทับซ้อน/สะสม (เช่น คนงานผู้หญิงซึ่งเป็นชนพื้นเมืองที่ไม่สามารถอ่านออกเขียนได้)z การพัฒนาระบบแจ้งเตือนที่คำ�นึงถึงความละเอียดอ่อนทางเพศและการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสz การสนับสนุนการมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมและมีนัยสำ�คัญของผู้หญิงในการปรึกษาหารือและการเจรจาต่อรองz การประเมินว่าผู้หญิงได้รับค่าสินไหมทดแทนหรือการชดใช้ในรูปแบบอื่นๆ อย่างเท่าเทียมหรือไม่

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

41

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบz การปรึกษาหารือกับผู้หญิงโดยปราศจากการแสดงตนของผู้ชาย และการอำ�นวยความสะดวกในการจัดพื้นที่

แยกต่างหากเป็นการเฉพาะสำ�หรับผู้หญิงในการแสดงความคิดเห็นและให้ข้อมูลในการตัดสินใจทางธุรกิจz การระบุแนวโน้มและรูปแบบเฉพาะสำ�หรับประเด็นทางเพศในผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นที่ถูก
มองข้ามในกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านz การประเมินว่ากลไกการร้องเรียนนั้นสอดคล้องกับความละเอียดอ่อนทางเพศหรือไม่ โดยคำ�นึงถึงอุปสรรคที่
อาจขัดขวางไม่ให้ผู้หญิงเข้าถึงกลไกเหล่านี้
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสามารถเกี่ยวข้องกับการจัดลำ�ดับความสำ�คัญ (ขึ้นอยู่กับความเสี่ยง) ในกรณีที่เป็นการ
ไม่เหมาะสมที่จะแก้ ไขผลกระทบที่ระบุทั้งหมดได้ ในคราวเดียว เช่นนี้ บริษัทควรจัดลำ�ดับความสำ�คัญในการลงมือดำ�เนินการ
โดยพิจารณาจากระดับความรุนแรงและความเป็นไปได้ของผลกระทบเชิงลบ ดูหัวข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้าน การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอาจเกี่ยวข้องกับการจัดลำ�ดับความสำ�คัญ (ขึ้นอยู่กับความเสี่ยง)คำ�ถามที่ 3 บริษัทจะสามารถตัดสินใจเรื่องการจัดลำ�ดับความสำ�คัญอย่างไร
ดังที่ระบุไว้ในแนวปฏิบัติฯ บริษัทอาจไม่สามารถระบุและตอบสนองต่อผลกระทบเชิงลบทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรม
และความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้ทันทีเสมอไป ด้วยเหตุนี้ แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ได้ชี้แจงในกรณีที่ “บริษัทมีผู้จัด
จำ�หน่ายเป็นจำ�นวนมาก บริษัทควรระบุสาขา ซึ่งความเสี่ยงต่อผลกระทบเชิงลบมีความโดดเด่นมากที่สุด และจัดลำ�ดับ
ความสำ�คัญของผู้จัดจำ�หน่ายในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามผลของการประเมินความเสี่ยงของบริษัท”5 ทั้งนี้
บริษัทมีส่วนรับผิดชอบในการแก้ ไขผลกระทบเชิงลบใดๆ ที่ตนเองก่อหรือมีส่วนร่วมก่อให้เกิดขึ้น
ความสำ�คัญของผลกระทบเชิงลบนั้นเป็นที่เข้าใจกันว่าเป็นเรื่องของความเป็นไปได้และความรุนแรง ความรุนแรงของ
ผลกระทบจะถูกตัดสินโดยขนาด ขอบเขต และลักษณะที่ไร้ทางเยียวยา
ขนาด หมายถึง ความรุนแรงของผลกระทบเชิงลบ
ขอบเขต เกี่ยวข้องกับขอบเขตของผลกระทบ เช่น จำ�นวนบุคคลที่ได้รับหรืออาจจะได้รับผลกระทบ
หรือขอบเขตความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อม
ลักษณะที่ ไร้ทางเยียวยา หมายถึง ข้อจำ�กัดด้านขีดความสามารถในการฟื้นฟูบุคคลหรือสภาพแวดล้อม
ที่ได้รับผลกระทบให้กลับสู่สถานะที่ใกล้เคียงกับสถานการณ์เดิมก่อนที่จะเกิดผลกระทบเชิงลบขึ้น
ความรุนแรงของผลกระทบนั้นเป็นเรื่องที่มีบริบทเฉพาะ ไม่ใช่แนวคิดที่แน่นอนตายตัว ตัวอย่างเช่น ตัวชี้วัดขนาด ขอบเขต และลักษณะที่ไร้ทางเยียวยาของผลกระทบเชิงลบที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs (ตาราง 3) นั้น แสดงให้เห็น
ภาพประกอบและจะเปลี่ยนไปตามบริบทในการดำ�เนินงานของบริษัท

5. OECD (2011), ความเห็นในนโยบายทั่วไป, ย่อหน้า 16แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

42คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ตาราง 3 ตัวอย่างของตัวบ่งชี้ขนาด ขอบเขต และลักษณะที่ ไร้ทางเยียวยา
ผลกระทบเชิงลบ
ตัวอย่างของขนาด
ตัวอย่างของขอบเขต									สิ่งแวดล้อมz ขอบเขตของผลกระทบต่อz การเข้าถึงทางภูมิศาสตร์

การทุจริต

แรงงาน

สุขภาพมนุษย์z ขอบเขตของการเปลี่ยนแปลง
ในองค์ประกอบสายพันธุ์z ปริมาณการใช้น้ำ� (% การใช้
ต่อทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งหมด)z ระดับของการผลิตของเสีย
และสารเคมี ( % ในการผลิต
เป็นตัน)ของผลกระทบz จำ�นวนของสายพันธุ์ที่
ได้รับผลกระทบzจ ำ�นวนเงินสินบน
การสูญเสียชีวติ หรือความเสีย
หายทางร่างกายอย่างรุนแรง
ทีเ่ กิดจากการติดสินบนz ลักษณะทางอาญาของสินบนz ขอบเขตของผลกระทบต่อ
ตลาด ผู้คน สิ่งแวดล้อม และสังคม เนื่องด้วยการตัดสินใจ
ที่เกิดจากการติดสินบนz ขนาดของผลประโยชน์ที่ได้รับ
จากการติดสินบน

z

z

z

ขอบเขตของผลกระทบต่อ
สุขภาพหรือความปลอดภัย
ของคนงานz การละเมิดนั้นเกี่ยวข้องกับ
สิทธิขั้นพื้นฐานในที่ทำ�งาน
หรือไม่zzตัวอย่างของลักษณะที่ ไร้ทางเยียวยา
ระดับการฟื้นฟูของธรรมชาติ
ที่เป็นไปได้หรือดำ�เนินการได้z ระยะเวลาที่จะใช้ ในการฟื้นฟูzค วามถี่ในการจ่ายสินบน
การแพร่กระจายทาง
ภูมิศาสตร์ของการติดสินบนz จำ�นวนและ/หรือระดับของ
เจ้าหน้าที่ พนักงาน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการ
ติดสินบนz ขอบเขตของกิจกรรมที่
เชื่อมโยงกับการติดสินบนz จำ�นวนกลุ่มที่สามารถระบุ
ตัวตนได้ซึ่งได้รับผลกระทบ
จากการตัดสินใจที่เกิดจาก
การติดสินบนzขอบเขตของความเสียหายต่อ
สังคมเนื่องจากความสูญเสีย
ของกองทุนสาธารณะz ขอบเขตของกิจกรรมที่การ
ดำ�เนินการและที่ได้รบั มอบอำ�นาจ
โดยการติดสินบนจะนำ�ไป
สู่ผลกระทบเชิงลบที่ไร้ทาง
เยียวยา

จำ�นวนพนักงาน/ลูกจ้างที่
ได้รับผลกระทบz ขอบเขตที่ผลกระทบที่เกิดขึ้น
อย่างเป็นระบบ (เช่น ทางภูมิศาสตร์ อุตสาหกรรม
หรือภาคส่วนย่อย)z ขอบเขตทีบ่ างกลุม่ ได้รบั ผลกระทบ
อย่างมาก (เช่น ชนกลุ่มน้อย
ผู้หญิง ฯลฯ )zขอบเขตที่ผลกระทบสามารถแก้ ไขได้ (เช่น ผ่านการชดเชย
การคืนสิทธิ ฯลฯ)z คนงานที่ได้รับผลกระทบ
สามารถได้รบั การฟืน้ ฟูให้กลับไป
มีสิทธิเหมือนเช่นเดิมได้หรือไม่z ขอบเขตของการข่มขู่คนงาน
ในการก่อตั้งหรือเข้าร่วม
สหภาพแรงงานที่จะส่งผลให้
คนงานถูกปฏิเสธสิทธิในการ
มีตัวแทน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

43คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ตาราง 3 ตัวอย่างของตัวบ่งชี้ขนาด ขอบเขต และลักษณะที่ ไร้ทางเยียวยา
ผลกระทบเชิงลบ
ตัวอย่างของขนาด
ตัวอย่างของขอบเขต									สิทธิมนุษยชนz ขอบเขตของการละเมิดการz จำ�นวนผู้ที่ได้รับผลกระทบ
เข้าถึงปัจจัยขั้นพื้นฐานหรือ
เสรีภาพขั้นพื้นฐาน
(เช่น การศึกษา การดำ�รงชีพฯลฯ )การเปิดเผย
ข้อมูล

ผลประโยชน์
ของผู้บริโภคz% ของกลุม่ ผูท้ ่ีได้รบั ผลกระทบ
ที่ระบุตัวตนได้

ตัวอย่างของลักษณะที่ ไร้ทางเยียวยา
ขอบเขตที่ผลกระทบสามารถแก้ ไขได้ (เช่น ผ่านการชดเชย
หรือการซ่อมแซม)z ผู้ที่ได้รับผลกระทบสามารถกลับ
มาใช้สิทธิของตนได้หรือไม่zzขอบเขตที่การเปิดเผยข้อมูล
ที่ไม่เพียงพอหรือทีเ่ ป็นข้อมูล
เท็จนั้นเป็นเรื่องสำ�คัญz ขอบเขตของผลกระทบต่อ
ตลาด ผู้คน สิ่งแวดล้อม และสังคม อันเนื่องมาจากการ
ตัดสินใจที่เกิดจากการเปิดเผย
ข้อมูลที่ไม่เพียงพอหรือเป็น
ข้อมูลเท็จzขอบเขตของการตัดสินใจที่
เกิดจากการเปิดเผยข้อมูลที่
ไม่เพียงพอหรือที่เป็นเท็จz จ�ำ นวนของคน (เช่น ผูถ้ อื หุน้ )ที่ได้รับผลกระทบz จ�ำ นวนของกลุม่ ทีร่ ะบุตวั ตนได้
ซึ่งได้รับผลกระทบจากการ
ตัดสินใจที่เกิดขึ้นบนการ
เปิดเผยข้อมูลเท็จหรือข้อมูล
ที่ไม่เพียงพอนั้นzขอบเขตที่การขาดหรือการเปิด
เผยข้อมูลเท็จจะนำ�ไปสู่ความ
สูญเสียทางการเงินที่ไม่สามารถแก้ ไขได้หรือผลกระทบเชิงลบที่
ไร้ทางเยียวยา

ขอบเขตของผลกระทบต่อ
สุขภาพหรือความปลอดภัย
ของมนุษย์z ขอบเขตของการสูญเสีย
ทางการเงินให้แก่ผู้บริโภคzจำ�นวนผู้บริโภคที่ได้รับผล
กระทบz จำ�นวนกลุ่มของผู้บริโภคที่
ระบุตวั ตนได้ซง่ึ ได้รบั ผลกระทบ
z % ของกลุ่มผู้บริโภคที่ระบุตัว
ตนได้ซึ่งได้รับผลกระทบzขอบเขตที่ผลกระทบสามารถ
แก้ไขได้ (เช่น ผ่านการชดเชย
หรือการชดใช้)zแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs นั้นไม่ได้เป็นการจัดอันดับความรุนแรงของผลกระทบเชิงลบ ผลกระทบไม่จำ�เป็นต้องมีมากกว่าหนึ่ง
ในลักษณะเหล่านี้ (ขนาด ขอบเขต และลักษณะที่ไร้ทางเยียวยา) ถึงจะพิจารณาว่า ‘รุนแรง’ แม้ว่าผลกระทบส่วนใหญ่มักจะอยู่ในกรณี
ที่ว่า ยิ่งขนาดหรือขอบเขตของผลกระทบใหญ่แค่ไหน ก็ยิ่งยากที่จะ ‘เยียวยาได้’ เท่านั้น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

44คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ทั้งนี้ ความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบที่โดดเด่นที่สุดจะเกี่ยวข้องโดยตรงกับบริษัท ภาคส่วนการผลิต และความสัมพันธ์ทาง
ธุรกิจต่างๆ ของบริษัท ในบางกรณี การดำ�เนินการดังกล่าวอาจเป็นการตัดสินใจโดยใช้วิจารณญาณส่วนตัวของบริษัท
ดังนั้น บริษัทอาจต้องปรึกษากับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องในการจัดลำ�ดับความสำ�คัญและสื่อสารถึงเหตุผลขององค์กร
ผ่านนโยบาย RBC ของตน สื่อสารต่อสาธารณชนถึงเหตุผลเบื้องหลังของการตัดสินใจจัดลำ�ดับความสำ�คัญ และทำ�ไม
วิธีดังกล่าวจึงมีประโยชน์สำ�หรับการสร้างความเชื่อมั่นในวิธีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัท ในบางกรณี
การจัดลำ�ดับความสำ�คัญอาจถูกระบุไว้โดยข้อผูกพันตามกฎหมายภายในประเทศ
¦ ตัวอย่างเช่น กฎหมายภายในประเทศกำ�หนดให้บริษัทในเขตอำ�นาจรัฐ
ดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเพื่อหลีกเลี่ยงและแก้ ไขความเสี่ยงเรื่องการค้ามนุษย์ ในห่วงโซ่อุปทานหรือการ
จัดหาแร่ที่เป็นชนวนความขัดแย้งทางการเงิน
แม้ว่าบริษัทควรจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามความสำ�คัญของความเสี่ยง แต่ตัวเลือก
ที่จะใช้เพื่อตอบสนองต่อความเสี่ยงดังกล่าวจะขึ้นอยู่กับข้อจำ�กัดทางกฎหมายและทางปฏิบัติ เช่น ความสามารถในการ
เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของความสัมพันธ์ทางธุรกิจ และความสำ�คัญที่ผู้จัดจำ�หน่ายมีต่อองค์กร ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 7และคำ�ถามที่ 34-40

คำ�ถามที่ 4 ในขั้นตอนใดของกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่จะมีการจัดลำ�ดับความสำ�คัญเข้ามาเกี่ยวข้อง
การจัดลำ�ดับความสำ�คัญจะมีความจำ�เป็นในกรณีที่บริษัทไม่สามารถระบุและตอบสนองต่อผลกระทบเชิงลบทั้งหมด
ที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมและความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้อย่างทันท่วงที นอกจากนี้ การจัดลำ�ดับความสำ�คัญของ
ความเสีย่ งหรือผลกระทบทีส่ �ำ คัญยังเข้ามาเกีย่ วข้อง เมือ่ บริษทั ดำ�เนินการระบุผลกระทบ และเมือ่ พวกเขาพยายามป้องกัน
และบรรเทาผลกระทบ ทั้งนี้ ผลกระทบที่ถูกจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้สำ�หรับการป้องกันและบรรเทาผลกระทบเป็นสิ่งที่ควร
ได้รับการติดตามเพื่อให้แน่ใจว่าได้รับการแก้ ไข ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 24, คำ�ถามที่ 31, คำ�ถามที่ 45 เกี่ยวกับวิธีการจัดลำ�ดับ
ความสำ�คัญที่สามารถนำ�ไปใช้กับขั้นตอนเหล่านี้ได้ในทางปฏิบัติ

คำ�ถามที่ 5 การจัดลำ�ดับความสำ�คัญความเสี่ยงด้านสิทธิมนุษยชนแตกต่างจากการจัดลำ�ดับความสำ�คัญผลกระทบเชิงลบ
อื่นๆ อย่างไร
ภาพรวมของกระบวนการจัดลำ�ดับความสำ�คัญสำ�หรับผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน จะสะท้อนถึงข้อเสนอแนะในหัวข้อ
2, 2.4 ของแนวปฏิบัติฯโดยแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ระบุว่าในกรณีของสิทธิมนุษยชน ความรุนแรงเป็นปัจจัยที่
สำ�คัญกว่าความเป็นไปได้ในการพิจารณาจัดลำ�ดับความสำ�คัญ ดังนั้นในกรณีที่จำ�เป็นต้องจัดลำ�ดับความสำ�คัญ บริษัท
ควรเริ่มต้นด้วยผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่น่าจะรุนแรงที่สุดโดยตระหนักว่าการตอบสนองล่าช้าอาจส่งผลกระทบต่อ
ความสามารถในการเยียวยาผลกระทบ
¦ ตัวอย่างเช่น หากผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นสามารถส่งผลให้เกิดการสูญเสียชีวิต ผลกระทบนี้อาจสำ�คัญกว่า แม้ว่า
จะมีโอกาสเกิดขึ้นน้อยกว่าก็ตาม (เช่น การจัดตั้งมาตรการเพื่อป้องกันความเสียหายและการสูญเสียชีวิตกรณีการเกิด
ภัยธรรมชาติ ณ โรงไฟฟ้า เป็นต้น)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

45

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเหมาะสมกับสภาวการณ์ของบริษัท โดยลักษณะและขอบเขตของการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านอาจได้รับผลกระทบจากปัจจัยต่างๆ เช่น ขนาดขององค์กร บริบทของการดำ�เนินงาน แบบจำ�ลองทางธุรกิจ
ตำ�แหน่งของบริษัทในห่วงโซ่อุปทาน และลักษณะของผลิตภัณฑ์หรือบริการ ดูหัวข้อ 1 ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้าน - การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเหมาะสมกับสภาวการณ์ของบริษัท

คำ�ถามที่ 6 เราสามารถแก้ ไขการมีอยู่อย่างจำ�กัดของทรัพยากรได้อย่างไร
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านมีความเกี่ยวข้องกับทรัพยากรมนุษย์และการเงิน ในขณะที่ข้อจำ�กัดทางทรัพยากร
อาจเป็นเรื่องท้าทายสำ�หรับบริษัททุกแห่ง โดยเฉพาะบริษัทขนาดเล็กที่อาจมีบุคลากรและทรัพยากรทางการเงินน้อยกว่า
ในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ในขณะเดียวกัน บริษัทเหล่านี้มักมีความยืดหยุ่นมากกว่าในการสร้าง
นโยบายและการดำ�เนินงาน และอาจได้รับผลกระทบหรือมีผู้จัดจำ�หน่ายในการจัดการน้อยกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับบริษัท
ขนาดใหญ่ อย่างไรก็ดี ขนาดหรือความสามารถในการรองรับทรัพยากรของบริษัทไม่ได้เปลี่ยนแปลงความรับผิดชอบ
ในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่เทียบเท่ากับความเสี่ยง แต่อาจมีผลต่อวิธีการดำ�เนินการขององค์กร ในการนี้
บริษัทที่มีทรัพยากรจำ�กัดอาจพึ่งพาการผสานความร่วมมือในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านมากขึ้น
และอาจต้องระมัดระวังมากขึ้นในการตัดสินใจในบริบทของการจัดลำ�ดับความสำ�คัญ นอกจากนี้ บริษัทเหล่านี้ยังอาจใช้
ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่ เช่น นโยบายต้นแบบหรือข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทาน และขอ
ความช่วยเหลือทางเทคนิคจากสมาคมอุตสาหกรรมที่ตนเป็นสมาชิก ดูตาราง 4 สำ�หรับข้อมูลเพิ่มเติม
คำ�ถามที่ 7 การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเหมาะสมกับสภาวการณ์ต่างๆ ของบริษัทอย่างไร
วิธีการที่บริษัทดำ�เนินการเพื่อตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอาจได้รับผลกระทบจากปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้ เช่น ขนาดของ
องค์กร บริบทของการดำ�เนินงาน แบบจำ�ลองทางธุรกิจ ตำ�แหน่งของบริษัทในห่วงโซ่อุปทาน และลักษณะของผลิตภัณฑ์
หรือบริการของตน ดูตาราง 4 สำ�หรับตัวอย่าง
ตาราง 4 ตัวอย่างวิธีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัทที่อาจถูกปรับให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ขององค์กร
ปัจจัย		ตัวอย่าง

 SME ที่มีอำ�นาจต่อรองจำ�กัดเหนือผู้จัดจำ�หน่ายและมีทรัพยากรที่จำ�กัดในการจัดสรรเพื่อ
ขนาดของบริษัท
		 สร้างศักยภาพของผู้จัดจำ�หน่ายให้ตรงตามความต้องการของ RBC อาจพิจารณาสร้าง
		 กระบวนการกำ�หนดคุณสมบัติเบื้องต้นที่มีประสิทธิภาพที่จะทำ�ให้มีเพียงผู้จัดจำ�หน่ายที่ตรง
		 ตามเกณฑ์ขั้นสูงด้าน RBC เท่านั้นเข้ามาเกี่ยวข้อง ทั้งนี้ เพื่อดำ�เนินการดังกล่าว SME จะ		 ต้องลดขอบเขตของทรัพยากรที่จำ�เป็นในการระบุ ตรวจสอบ หรือป้องกันผลกระทบเมื่อมี
		 ผู้จัดจำ�หน่ายเข้ามาเกี่ยวข้อง

บรรษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ท่มี ีผ้จู ัดจำ�หน่ายจำ�นวนมากและมีความสัมพันธ์ทางธุรกิจในบริบท
ที่มีความเสี่ยงสูง อาจดึงเอาบุคคลากรที่ได้รับการจัดสรรและฝึกฝนจากสำ�นักงานภายใน
ประเทศมารับผิดชอบดูแลการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านในระดับพื้นที่แนวปฏิบัติในการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

	แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

46คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ตาราง 4 ตัวอย่างวิธีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัทที่อาจถูกปรับให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ขององค์กร
บริบทการดำ�เนินงานของบริษัท	ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย บริษัทซึ่งจัดหา
วัตถุดบิ จากภูมภิ าคที่ได้รบั ผลกระทบจากความขัดแย้งหรือไม่ปลอดภัย อาจประสาน
ความร่วมมือในรูปแบบทวิภาคีกับองค์กรที่ให้ความช่วยเหลือ (เช่น หน่วยงาน
ผู้บริจาค) ที่มีเครื่องมือ การเข้าถึง และความเชี่ยวชาญในพื้นที่นี้ หรือภาค
ประชาสังคมภายในภูมิภาคนั้น ๆ ในขณะที่บริษัทที่ทำ�งานในบริบทที่ปลอดภัยอาจ
มีส่วนร่วมโดยตรงกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรือ
อาจได้รับผลกระทบ
แบบจำ�ลองทางธุรกิจ
ของบริษัท

	องค์กรโครงสร้างพื้นฐานที่มีการลงทุนระยะยาวในการพัฒนาเศรษฐกิจอาจ
พบว่าการร่วมมือกับภาครัฐ และช่วยให้ภาครัฐแก้ ไขปัญหาเชิงระบบในภูมิภาคที่มี
การดำ�เนินงานควบคูไ่ ปกับมาตรการป้องกันและบรรเทาความเสีย่ งนัน้ มีประสิทธิภาพ
ในแง่ของการป้องกันผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงานในระยะยาว
ในทางกลับกัน การให้ความช่วยเหลือด้านการเงินแก่โครงการระยะสั้นอาจไม่
เหมาะกับธนาคาร (เช่น การยกระดับสิ่งอำ�นวยความสะดวก) ในการพัฒนา
เศรษฐกิจเพื่อแก้ ไขปัญหาเชิงระบบภายในภูมิภาค แต่ธนาคารอาจจะมุ่งเน้นไป
ที่ความพยายามในการช่วยดำ�เนินการประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่มี
ประสิทธิภาพผ่านการช่วยเหลือทางการเงินและการออกข้อบังคับทางการเงิน
อย่างเหมาะสม

ตำ�แหน่งของบริษัท		บริษัทปลายน้ำ� (เช่น ผู้ค้าปลีก) อาจดำ�เนินการประเมินผลผู้จัดจำ�หน่ายกลางน้ำ�
ในห่วงโซ่อุปทาน
เพื่อประเมินว่าพวกเขาจะดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านต่อผู้จัดจำ�หน่ายทีอ่ ยูต่ น้ น�ำ้ ในการระบุความเสีย่ งของแรงงานเด็กได้อย่างไร บริษทั กลางน�ำ้
ในห่วงโซ่อุปทานอาจสร้างการสอบกลับย้อนขึ้นไปยังการดำ�เนินความสัมพันธ์
ของธุรกิจทีอ่ ยูต่ น้ น�ำ้ ในพืน้ ทีท่ ม่ี คี วามเสีย่ งสูงในการระบุความเสีย่ งของแรงงานเด็ก
ในทั้งสองกรณี แรงงานเด็กถือเป็นเรื่องสำ�คัญ แต่วิธีการที่แต่ละบริษัทระบุ
ความเสี่ยงจะแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับตำ�แหน่งของบริษัทในห่วงโซ่อุปทาน
ลักษณะของผลิตภัณฑ์
หรือบริการขององค์กร

	บริษัทที่เสนอแพลตฟอร์มออนไลน์สำ�หรับบริการไร้ตัวกลาง (P2P service) (เช่นบริการที่พัก) อาจไม่ดำ�เนินการประเมินผลในสถานที่ของผู้ปฏิบัติงานแต่ละคน
(เช่น ผู้ที่จัดหาที่พัก) แบบที่บริษัทที่ให้บริการแบบดั้งเดิมอาจทำ� อย่างไรก็ตาม
บริษัทอาจสร้างกลไกการร้องเรียนที่มีประสิทธิภาพและเงื่อนไขที่เข้มงวดสำ�หรับ
ผู้ปฏิบัติงานที่ถูกตรวจสอบเพื่อป้องกันการละเมิดจรรยาบรรณและนโยบายการ
ดำ�เนินการ เพื่อที่จะกีดกันและตอบสนองต่อผู้กระทำ�ผิดได้อย่างรวดเร็ว

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

47

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้รับข้อมูลจากการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ทั้งนี้ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียคือ บุคคล
หรือกลุ่มคนที่ผลประโยชน์ของตนอาจได้รับผลกระทบจากกิจกรรมของบริษัท ดูหัวข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านโดยผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

คำ�ถามที่ 8 ใครคือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของบริษัท
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย คือ คนหรือกลุ่มคนที่มีผลประโยชน์ที่ได้รับหรืออาจได้รับผลกระทบจากกิจกรรมต่างๆ ของบริษัท ทั้งนี้
ไม่ใช่บุคคลและกลุ่มคนทั้งหมดที่ได้รับการพิจารณาว่าเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะมีผลประโยชน์ที่อาจได้รับผลกระทบจาก
การดำ�เนินการของบริษัท ดังนั้นจึงเป็นเรื่องสำ�คัญสำ�หรับบริษัทที่จะระบุตัวบุคคลและกลุ่มบุคคลที่มีผลประโยชน์ที่ต้อง
นำ�มาพิจารณา (ผูม้ สี ว่ นได้สว่ นเสียทีเ่ กีย่ วข้อง) ยิง่ ไปกว่านัน้ การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเกีย่ วข้องกับผลประโยชน์
ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ได้รับผลกระทบ (ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ได้รับผลกระทบแล้ว) รวมถึงผู้ที่ผลประโยชน์ยังไม่ได้รับ
ผลกระทบแต่อาจได้รับผลกระทบ (ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่อาจได้รับผลกระทบ) นอกจากนี้ ผลประโยชน์ทั้งหมดไม่ได้มีความ
สำ�คัญเท่ากัน และเราไม่จำ�เป็นต้องปฏิบัติต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกรายในลักษณะเดียวกัน ทั้งนี้ ที่ซึ่งผลประโยชน์นั้นเป็น
สิทธิส่วนบุคคลหรือสิทธิของกลุ่ม (เช่น สิทธิของชนพื้นเมือง) ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียซึ่งสิทธิมนุษยชนของตนได้รับหรืออาจ
ได้รับผลกระทบซึ่งอาจถูกเรียกได้ว่าเป็น “ผู้ทรงสิทธิ” ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับบริษัทและกิจกรรม
ขององค์กร
¦ ตัวอย่างเช่น ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบและอาจได้รับผลกระทบอาจรวมถึงz ชุมชนระดับท้องถิ่น ระดับภูมิภาค หรือระดับชาติz คนงานและพนักงานรวมถึงลูกจ้างภายใต้การจัดการอย่างไม่เป็นทางการภายในห่วงโซ่อุปทาน
และสหภาพการค้าz ผู้บริโภคหรือผู้ ใช้ผลิตภัณฑ์
นอกจากนี้ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องที่อาจสำ�คัญต่อการเข้าไปมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำ�คัญอาจรวมถึงz องค์กรไม่แสวงหาผลกำ�ไร (NGO) องค์กรภาคประชาสังคมท้องถิ่น สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (NHRI)z องค์กรในระดับชุมชนและนักปกป้องสิทธิมนุษยชนในท้องถิ่นz กลุ่มอุตสาหกรรมz รัฐบาลเจ้าบ้าน (ระดับท้องถิ่น ภูมิภาค และระดับชาติ)z หุ้นส่วนธุรกิจz นักลงทุน/ผู้ถือหุ้น
มีแหล่งข้อมูลจำ�นวนมากที่จะช่วยให้บริษัทสามารถระบุผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของตนได้ (เช่น OECD 2015)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

48

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ในสถานการณ์ที่มีผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ทรงสิทธิที่ได้ผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบมีจำ�นวนมาก บริษัทอาจร่วมกับ
ตัวแทนของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่น่าเชื่อถือ โดยเฉพาะในกรณีที่การร่วมมือกันเป็นรายบุคคลนั้นอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิหรือ
ผลประโยชน์ร่วมบางประการ
¦ ตัวอย่างเช่น เมื่อตัดสินใจที่จะปรับโครงสร้างหรือปิดโรงงาน เช่นนี้ อาจเป็นเรื่องสำ�คัญที่บริษัทจะร่วมกับสหภาพแรงงานมากกว่าร่วมมือเป็นรายบุคคล เพื่อบรรเทาผลกระทบต่อการจ้างงานจากการตัดสินใจดังกล่าว เนื่องจากสิทธิ
ของคนงานในการก่อตั้งหรือเข้าร่วมสหภาพแรงงาน และสิทธิในการร่วมต่อรองเป็นสิทธิมนุษยชนที่ได้รับการยอมรับ
ในระดับสากล
องค์กรสามารถจัดลำ�ดับความสำ�คัญของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบที่
รุนแรงมากที่สุดสำ�หรับการเข้าไปมีส่วนร่วมของบริษัทได้ ทั้งนี้ ระดับของผลกระทบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ทรงสิทธิอาจ
บ่งบอกถึงระดับในการเข้าไปมีส่วนร่วมของบริษัทได้
คำ�ถามที่ 9 “การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีนัยสำ�คัญ “Meaningful Stakeholder Engagement” คืออะไรz การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเป็นกระบวนการโต้ตอบ (Interactive Process) กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ที่เกี่ยวข้อง โดยการมีส่วนร่วมนั้นสามารถดำ�เนินการผ่านกระบวนการต่างๆ เช่น การประชุม การรับฟังความ
คิดเห็น หรือการปรึกษาหารือได้ ในการนี้ การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีนัยสำ�คัญจะมีลักษณะ
เป็นการสื่อสารสองทาง (Two-way Communication) และขึ้นอยู่กับความสุจริต (Good Faith)ของผู้เข้าร่วม
ทั้งสองฝ่าย6 อีกทั้ง ยังเป็นกระบวนการตอบสนองและต่อเนื่อง รวมถึงในหลายกรณีz เ ป็ น กระบวนการก่อ นการตั ด สิ น ใจดำ � เนิ น การของภาคธุ ร กิ จ การมี ส ่ว นร่ว มแบบสองทิ ศ ทาง (Two-way
Engagement) หมายถึง บริษัทและผู้ถือหุ้นสามารถแสดงความคิดเห็นได้อย่างอิสระ แบ่งปันมุมมองความเห็น
และรับฟังมุมมองทางเลือกเพื่อความเข้าใจซึ่งกันและกัน อีกทั้ง ยังหมายถึงว่าผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีโอกาสช่วย
ออกแบบและดำ�เนินกิจกรรมการมีส่วนร่วมได้ด้วยตนเองz ทั้งบริษัทและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างถูกตั้งความคาดหวังว่าจะดำ�เนินกิจกรรมที่มีส่วนร่วมด้วยเจตนาที่ดี ซึ่งหมายความว่า บริษัทมีส่วนร่วมด้วยความตั้งใจจริงที่จะทำ�ความเข้าใจว่าผลประโยชน์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ที่เกี่ยวข้องจะได้รับผลกระทบจากกิจกรรมของตนได้อย่างไร และยังหมายความอีกว่าบริษัทพร้อมที่จะแก้ ไขผลกระทบเชิงลบที่ตนก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้น นอกจากนี้ ยังหมายความว่าผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะ
สามารถแสดงให้เห็นผลประโยชน์ ความตั้งใจ และข้อห่วงกังวลของตนได้อย่างตรงไปตรงมาz การมีส่วนร่วมแบบมีการตอบสนอง (Responsive Engagement) หมายความว่า บริษัทพยายามแจ้งการ
ตัดสินใจของตนโดยนำ�เอามุมมองของผู้ที่น่าจะได้รับผลกระทบมาประกอบการตัดสินใจ สิ่งสำ�คัญคือต้องให้
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่อาจได้รับผลกระทบเข้ามามีส่วนร่วมก่อนทำ�การตัดสินใจใดๆ ที่อาจส่ง
ผลกระทบต่อกลุม่ คนเหล่านี7้ ซึง่ รวมถึงการเตรียมข้อมูลทัง้ หมดทีจ่ �ำ เป็นให้ทนั เวลา เพือ่ ให้ผมู้ สี ว่ นได้สว่ นเสียและ
ผู้ทรงสิทธิที่อาจได้รับผลกระทบสามารถตัดสินใจได้อย่างชาญฉลาด เนื่องจากการตัดสินใจของบริษัทอาจ
ส่งผลกระทบต่อผลประโยชน์ของกลุ่มคนเหล่านี้ นอกจากนี้ ยังหมายถึงการติดตามการดำ�เนินงานตามข้อ

6. OECD (2011), ความเห็นในนโยบายทั่วไป, ย่อหน้า 25
7. อาจต้องใช้ในบางกรณี เช่น เมื่อสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลเป็นส่วนหนึ่งของความเข้าใจด้านสิทธิมนุษยชน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

49

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ตกลงที่ได้ตกลงไว้ เพื่อสร้างความมั่นใจว่าผลกระทบเชิงลบที่มีหรืออาจมีผลกระทบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและ
ผูท้ รงสิทธิจะได้รบั การแก้ไข ซึง่ รวมถึงผ่านบทบังคับการเยียวยาเมือ่ บริษทั เป็นผูก้ อ่ หรือมีสว่ นร่วมในการก่อให้เกิด
ผลกระทบนั้นๆz การมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง หมายความว่า กิจกรรมการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จะดำ�เนินต่อไป
ตลอดระยะเวลาของการดำ�เนินงานหรือกิจกรรม โดยไม่เป็นการดำ�เนินการเพียงครั้งเดียว
การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีนัยสำ�คัญเป็นส่วนประกอบสำ�คัญของกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้านอย่างไรก็ตาม แนวปฏิบตั ฯิ นี้ไม่ได้มวี ตั ถุประสงค์เพือ่ ใช้เป็นภาพรวมทีค่ รอบคลุมของปัญหานี้ มีแหล่งข้อมูลจำ�นวนมาก
ที่จะช่วยให้บริษัทดำ�เนินการและจัดการกับข้อท้าทายเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (เช่น OECD 2015 ซี)คำ�ถามที่ 10 เมื่อใดที่การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะมีความสำ�คัญต่อบริบทของการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน
การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีนัยสำ�คัญมีความสำ�คัญตลอดกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
ทั้งนี้ การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบและอาจได้รับผลกระทบอาจมีความเกี่ยวข้อง
เป็นพิเศษ ในกรณีที่บริษัทz ระบุผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นในบริบทของกิจกรรมของตน มีส่วนร่วมในการประเมินความ
สัมพันธ์ทางธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น z วางแผนป้องกันและบรรเทาการตอบสนองต่อความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบที่ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้
เกิดขึ้นโดยบริษัทz ระบุรูปแบบของการเยียวยาสำ�หรับผลกระทบเชิงลบที่ก่อหรือมีส่วนร่วมก่อโดยบริษัท และเมื่อดำ�เนินการ
ออกแบบกระบวนการที่ทำ�ให้เกิดการเยียวยาดังกล่าวz ติดตามและสื่อสารถึงวิธีการแก้ ไขผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นหรืออาจจะเกิดขึ้นในบริบทกิจกรรม
ของตนเอง
นอกจากนี้ ในบางกรณี การมีส่วนร่วมหรือการปรึกษาหารือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียก็เป็นสิทธิในตัวของมันเอง8¦ ตัวอย่างเช่น สิทธิของคนงานในการก่อตั้งหรือเข้าร่วมสหภาพแรงงาน และสิทธิในการเจรจาต่อรองร่วมกัน เป็นสิทธิมนุษยชนที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล ด้วยเหตุนี้จึงเป็นเรื่องสำ�คัญที่จะมีส่วนร่วมกับสหภาพแรงงานหรือ
ผู้แทนของคนงานเมื่อจะดำ�เนินการร่วมกับคนงานในประเด็นเหล่านี้ นอกจากนี้ อุตสาหกรรมสัมพันธ์ก็เป็นรูปแบบหนึ่ง
ของการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

8. ตัวอย่างเช่น ปฏิญญาสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิของชนพื้นเมืองดั้งเดิมช่วยให้รัฐปรึกษาหารือและให้ความร่วมมือกับชนพื้นเมืองดั้งเดิมที่เกี่ยวข้อง
เพื่อที่จะได้รับฉันทามติที่ได้รับการรับรู้ บอกแจ้งล่วงหน้า และเป็นอิสระ (FPIC) ในหลายสถานการณ์ รวมทั้งการอนุมัติโครงการที่กระทบต่อที่ดินและ
อาณาเขต หรือทรัพยากรอื่นๆ (ดูข้อ 19 และ 32) อนุสัญญา ILO ฉบับที่ 169 ซึ่งผูกพันตามกฎหมายสำ�หรับประเทศที่ได้ให้สัตยาบันต่ออนุสัญญา
แล้วโดยกำ�หนดให้รัฐภาคีปรึกษาหารือกับชนพื้นเมืองดั้งเดิมเพื่อตกลงหรือยินยอมในมาตรการที่เสนอ (ดูข้อ 6)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

50

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

สำ�หรับผลกระทบเชิงลบบางประเภทที่ก่อความเสียหายโดยรวม (เช่น การทุจริตซึ่งสร้างความเสียหายโดยรวมต่อประชากร
ภายใต้เขตอำ�นาจรัฐที่มีการทุจริต หรือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกซึ่งทำ�ให้เกิดความเสียหายต่อส่วนรวมหรือข้ามเขตแดน)การมีส่วนร่วมในวงกว้างกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบอาจเป็นไปไม่ได้
ในกรณีเหล่านี้ การมีส่วนร่วมกับผู้แทนของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่น่าเชื่อถือหรือองค์กรตัวแทน (เช่น องค์กรไม่แสวงหาผลกำ�ไร
ตัวแทนหน่วยงานสาธารณะ ฯลฯ ) อาจมีประโยชน์กับบริษัท
นอกเหนือจากการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย บริษัทอาจต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญในปัญหาหรือบริบทเฉพาะด้าน (เช่นนักวิชาการ องค์กรไม่แสวงหาผลกำ�ไร องค์กรท้องถิน่ ) เพือ่ ขอคำ�แนะนำ�เมือ่ มีการพัฒนาและดำ�เนินกิจกรรมตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน
คำ�ถามที่ 11 บริษัทสามารถมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เป็นกลุ่มเปราะบางได้อย่างไร
การระบุและพยายามกำ�จัดอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้นกับการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (เช่น ภาษา วัฒนธรรม เพศและความไม่สมดุลทางอำ�นาจ หน่วยงานภายในชุมชน ฯลฯ) เป็นสิ่งสำ�คัญในการสร้างความมั่นใจว่าการมีส่วนร่วมนั้นมี
ประสิทธิภาพ
¦ ตัวอย่างเช่น การแบ่งปันข้อมูลด้วยวาจาในชุมชนที่มีการอ่านออกเขียนได้น้อย นอกจากนี้ บุคคลหรือกลุ่มบุคคล
บางส่วนอาจเผชิญความเสี่ยงมากขึ้นในการเป็นกลุ่มเปราะบางและคนชายขอบ ตัวอย่างเช่น จากการตีตราทางสังคม ซึ่งโดยส่วนมากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เป็นกลุ่มเปราะบางที่สุดมักจะได้รับผลกระทบมากที่สุดจากกิจกรรมของบริษัท ตัวอย่าง
เช่น ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เป็นผู้หญิง เด็ก และผู้ด้อยโอกาสทางสังคมอาจได้รับผลกระทบมากขึ้นจากกิจกรรมบริษัท หรือในทางอื่นๆอาจต้องการความสนใจเพิ่มเติมในบริบทของกิจกรรมการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ทั้งนี้ มีแหล่งข้อมูลมากมายเกี่ยวกับวิธีจัดการกับอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้นกับการมีส่วนร่วมและการมีส่วนร่วมกับกลุ่มผู้มี
ส่วนได้ส่วนเสียที่เป็นกลุ่มเปราะบาง9บริษัทสามารถทำ�งานร่วมกันในระดับอุตสาหกรรมหรือหลากอุตสาหกรรมเช่นเดียวกับที่ทำ�กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง
ตลอดกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน แม้ว่าบริษัทเหล่านี้ยังคงต้องรับผิดชอบในการสร้างความมั่นใจว่าการ
ตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านขององค์กรตนจะดำ�เนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ดูหัวข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน, กรอบที่ 2คำ�ถามที่ 12 บริษัทต่างๆ สามารถร่วมมือกันในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้อย่างไร
คำ�แนะนำ�หลายข้อในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านภายใต้แนวปฏิบัติฯ นี้อาจสามารถดำ�เนินการร่วมกับผู้อื่นได้ เช่นผู้ปฏิบัติในภาคอุตสาหกรรมอื่นๆ หรือโดยร่วมมือกับสหภาพการค้า หรือผ่านโครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย เป็นต้น
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจเป็นพันธมิตรหรือทำ�ข้อตกลงโดยตรงร่วมกับสหภาพทางการค้าเพื่ออำ�นวยความสะดวก
ให้พนักงานเข้ามามีส่วนร่วมในการออกแบบและดำ�เนินการกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน การดำ�เนินการ
ตามมาตรฐานด้านสิทธิแรงงาน และการยื่นข้อร้องเรียน ทั้งนี้ ความตกลงกับสหภาพทางการค้าสามารถมีได้หลาย
รูปแบบและสามารถเกิดขึน้ ได้ทงั้ ในสถานทีท่ �ำ งาน บริษทั ระดับภาคส่วน หรือระดับนานาชาติ ซึง่ ความตกลงดังกล่าวรวมถึง
ข้อตกลงการเจรจาต่อรองร่วม กรอบความตกลงระดับโลก พิธีสาร และบันทึกความเข้าใจด้วย

9. ดูตัวอย่าง OECD (2016 ซี), ภาคผนวก บี-ดีแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

51คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

ความร่วมมือจะเป็นประโยชน์ ในการรวบรวมความรู้เกี่ยวกับความเสี่ยงและการแก้ปัญหาในระดับภาคส่วน การเพิ่ม
อำ�นาจต่อรองในขอบเขตที่เป็นไปได้กับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีร่วมกัน ตลอดจนการสร้างการตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้านให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นสำ�หรับทุกฝ่าย ตัวอย่างเช่น ผ่านการรับรู้การประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีอยู่
และผ่านกรอบการรายงานทั่วไปของความสัมพันธ์ทางธุรกิจ นอกจากนี้ การแบ่งปันต้นทุนและการประหยัดต้นทุนมักจะ
เป็นประโยชน์ต่อความร่วมมือระดับภาคส่วน ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 18, คำ�ถามที่ 27-28, คำ�ถามที่ 37 และกรอบที่ 5กรอบที่ 3 การกำ�กับดูแลที่ดีสำ�หรับโครงการความร่วมมือในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
รายการต่อไปนี้ประกอบด้วยตัวอย่างของการกำ�กับดูแลที่ดีซึ่งอาจช่วยบริษัทพิจารณาว่าโครงการความร่วมมือ
ที่เข้าร่วมนั้นน่าเชื่อถือหรือไม่
โครงการz ได้ตั้งกลไกรับเรื่องร้องเรียนที่สามารถเข้าถึงได้และมีประสิทธิภาพ ซึ่งช่วยให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียสามารถ
หยิบยกข้อห่วงกังวลที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมของโครงการได้โดยไม่ต้องกลัวเรื่องการถูกลงโทษ*z มีกระบวนการที่เปิดโอกาสให้มีการปรึกษาหารือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับวัตถุประสงค์
และกิจกรรมของโครงการz มีกระบวนการที่มีประสิทธิภาพสำ�หรับการสื่อสารในรายละเอียดของผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจ
เกิดขึ้นกับบริษัทที่เข้าร่วมโครงการฯ ในเวลาที่เหมาะสมเพื่อสนับสนุนบริษัทในการดำ�เนินกิจกรรมการตรวจ
สอบธุรกิจอย่างรอบด้านz มีกระบวนการทบทวนอย่างสม่ำ�เสมอ รวมถึงการตรวจสอบและประเมินว่าโครงการนั้นบรรลุเป้าหมายและ
วัตถุประสงค์ของตนหรือไม่ รวมถึงการปรับปรุงนโยบาย กิจกรรม และแนวปฏิบัติใดๆ ที่มีไว้สำ�หรับบริษัท
ภายใต้โครงการฯ ตามความจำ�เป็นz ได้พิจารณาถึงที่การมีผลประโยชน์ทับซ้อนตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นระหว่างบุคลากรระดับบริหารของ
โครงการและบริษัท และมีการสร้างกระบวนการเพื่อจัดการกับผลประโยชน์ทับซ้อนที่อาจเกิดขึ้นz เปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับโครงสร้างการกำ�กับดูแลภายใน การจัดการด้านบุคลากร ทรัพยากร และกลไกการกำ�กับดูแลz รายงานเกี่ยวกับการประเมินว่าเป็นไปตามเป้าหมายและวัตถุประสงค์ของตนที่เกี่ยวข้องกับวิธีปฏิบัติในการ
จัดหาความรับผิดชอบหรือไม่z อนุญาตให้มีการรับรู้ร่วมกันของโครงการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอื่นๆ ภายใต้การควบคุมคุณภาพ
ที่เหมาะสม
* หมายถึงกลไกการร้องเรียนที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมของโครงการและไม่เกี่ยวข้องกับกลไกการร้องเรียนที่โครงการอาจจัดตั้งขึ้นเพื่ออำ�นวย
ความสะดวกในการให้การเยียวยาระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบและสมาชิกของโครงการ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

52คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

การมีส่วนร่วมในโครงการไม่ได้เป็นการผลักความรับผิดชอบต่อผลกระทบเชิงลบที่ได้ก่อ ร่วมก่อ หรือที่เชื่อมโยงโดยตรงจาก
บริษัทไปสู่โครงการเมื่อบริษัทมีส่วนเกี่ยวข้องในการร่วมดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ควรประเมินคุณภาพของ
โครงการเป็นอันดับแรก ซึ่งอาจรวมถึงz การขอความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องถึงความน่าเชื่อถือของโครงการz การประเมินว่าโครงการและกระบวนการของโครงการมีความน่าเชื่อถือหรือไม่ หรือสอดคล้องกับคำ�แนะนำ�ใน
แนวปฏิบัติฯ นี้หรือไม่z การสร้างความมั่นใจว่าการทำ�งานร่วมกันจะได้รับการประยุกต์ ใช้และปรับให้เหมาะสมกับบริษัทในรูปแบบที่
จำ�เป็นสำ�หรับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่มีประสิทธิภาพz การเป็นสมาชิกที่กระตือรือร้นในการทำ�งานร่วมกันz การใช้การกำ�กับดูแลที่ดีเมื่อมีการร่วมมือกันดำ�เนินการผ่านโครงการอย่างเป็นทางการ  ดูกรอบที่ 3คำ�ถามที่ 13 การร่วมมือกันสามารถก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านกฎหมายการแข่งขันทางการค้าได้หรือไม่
ในขณะที่ในหลายๆ กรณี บริษัทสามารถร่วมมือกันในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านโดยไม่ละเมิดกฎหมายการ
แข่งขันทางการค้า บริษัทและโครงการความร่วมมือซึ่งบริษัทเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องควรดำ�เนินการเชิงรุกเพื่อทำ�ความ
เข้าใจกับกฎหมายการแข่งขันทางการค้าในเขตอำ�นาจรัฐและหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เป็นการฝ่าฝืนกฎหมายดังกล่าว
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทและโครงการความร่วมมือซึ่งบริษัทเข้าไปมีส่วนร่วมอาจจะz ขอคำ�แนะนำ�จากหน่วยงานด้านการแข่งขัน หากมีข้อสงสัยว่าการดำ�เนินการหรือกิจกรรมความร่วมมืออาจขัด
หรือแย้งกับกฎหมายการแข่งขันทางการค้าและเป็นการเพิ่มความเสี่ยงทางกฎหมายz สร้างมาตรฐานความโปร่งใสให้แก่โครงการความร่วมมือเพื่อบรรเทาความกังวลในการแข่งขัน ทั้งนี้ หน่วยงาน
ด้านการแข่งขันอาจตั้งข้อสงสัยในตัวโครงการหรือข้อตกลงระหว่างคู่แข่งมากขึ้น หากการดำ�เนินการเป็นการ
ดำ�เนินการโดยลำ�พังทั้งหมด นอกจากนี้ ความโปร่งใสยังช่วยชี้ให้เห็นถึงประเด็นที่เป็นปัญหาและทำ�ให้แน่ใจว่า
ปัญหาฯ ดังกล่าวจะได้รับการแก้ ไขอย่างรวดเร็วz สร้างแผนการปฏิบัติตามการต่อต้านการผูกขาด ในการนี้ หน่วยงานที่มีอำ�นาจด้านการแข่งขันทางการค้า
มักจะให้คำ�แนะนำ�เรื่องวิธีการออกแบบและบังคับใช้แผนการดำ�เนินงานที่ดีที่สุดในเขตอำ�นาจรัฐดังกล่าว

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

53

คำ�ถามที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

แต่ละเขตอำ�นาจรัฐจะมีกฎระเบียบที่แตกต่างกันเกี่ยวกับปัญหากฎหมายการแข่งขันทางการค้า อย่างไรก็ตาม มีคำ�ถามนำ�
บางคำ�ถามที่บริษัทอาจนำ�มาพิจารณาเวลาประเมินความกังวลภายใต้กฎหมายการแข่งขันทางการค้าที่เกี่ยวข้องกับโครงการ
RBC¦ ตัวอย่างเช่นz ความร่วมมือหรือโครงการฯ นั้น รวมถึงข้อตกลงระหว่างคู่แข่งหรือไม่z ความร่วมมือหรือโครงการนั้นดูเป็นการละเมิดกฎหมายการแข่งขันทางการค้าหรือไม่ (เช่น เกี่ยวข้องกับการ
ตรึงราคา การฮั้วประมูล (การประมูลแบบสมคบคิด) ข้อจำ�กัดทางผลิตภัณฑ์ และการจัดสรร (หรือส่วนแบ่ง
ทางการตลาด)z ความร่วมมือหรือโครงการมีผลกระทบเรื่องการต่อต้านการแข่งขัน (เช่น ผลกระทบต่อตลาดผู้บริโภค อาทิราคาที่สูงขึ้นหรือการจำ�กัดการมีอยู่ของสินค้า/บริการ) โดยไม่คำ�นึงถึงข้อเท็จจริงที่ว่าการร่วมมือหรือ
โครงการเหล่านี้ไม่ได้พยายามจำ�กัดการแข่งขัน หรือไม่z เมื่อพิจารณาโดยรอบด้านแล้ว ผลกระทบในการสนับสนุนการแข่งขันของการร่วมมือหรือโครงการนั้นมี
มากกว่าผลกระทบในการต่อต้านการแข่งขันหรือไม่z ผลประโยชน์สาธารณะที่สร้างขึ้นโดยความร่วมมือหรือโครงการสามารถรวมอยู่ในหรือแทนที่การทดสอบ
ความสมดุลย์โดยการชั่งน้ำ�หนักจากหลายปัจจัย (balancing test) ได้หรือไม่  ดู Capobianco, Gillard
and Bijelic, 2015แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

54

คำ�ถามที่เกี่ยวข้อง
กับกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

55

A.1
ผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร
การดำ�เนินการจัดทำ� ประกาศใช้ และเผยแพร่การผสานนโยบายด้าน RBC ที่แสดงให้เห็นถึงคำ�มั่นของบริษัทต่อหลักเกณฑ์และมาตรฐานที่บรรจุอยู่ในแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs และแผนการดำ�เนินงานตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
ซึ่งเกี่ยวข้องกับการดำ�เนินงาน ห่วงโซ่อุปทาน และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ของบริษัทดูหัวข้อ 2, 1.1คำ�ถามที่ 14 นโยบาย RBC มีรายละเอียดเป็นอย่างไร ดูหัวข้อ 2, 1.1ดังที่ระบุไว้ในแนวปฏิบัติฯ นโยบาย RBC ของบริษัทจะเกี่ยวกับข้อผูกพันที่ครอบคลุมโดยแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
และจะครอบคลุมถึงข้อผูกพันในรายละเอียดที่เกี่ยวกับความเสี่ยงที่สำ�คัญที่สุดขององค์กร
นอกจากนี้ นโยบาย ดังกล่าวยังอาจเป็นประโยชน์ต่อบริษัทในการใช้นโยบาย RBC เพื่ออธิบายวิธีการจัดลำ�ดับความ
สำ�คัญภายใต้บริบทของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ด้าน RBC ขององค์กร (เช่น เหตุใดความเสี่ยงบางประเภท
จึงมีความสำ�คัญกว่าความเสี่ยงอื่นๆ)นโยบาย RBC ยังสามารถชี้ให้เห็นว่าบริษัทจะบูรณาการความรับผิดชอบได้อย่างไร อาทิ วิธีเข้าถึงการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการเยียวยาผลกระทบ ยิ่งไปกว่านั้น นโยบายดังกล่าวยังสามารถ
กำ�หนดความคาดหวังของบริษัทในการประยุกต์ ใช้นโยบาย RBC ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับพนักงาน (รวมถึงลูกจ้าง ลูกจ้าง
ชั่วคราว และบุคลากรอื่นๆ ที่ทำ�งานให้แก่องค์กร) ตลอดจนความสัมพันธ์ทางธุรกิจของบริษัท ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 18นโยบาย RBC ของบริษัทอาจได้รับการออกแบบให้เข้ากับบริบทหรือการดำ�เนินการในระดับท้องถิ่นก็ได้
เช่น บริษัทย่อยของบรรษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ที่ดำ�เนินงานในประเทศที่มีความเสี่ยงด้านแรงงานเป็นการเฉพาะอาจปรับ
นโยบาย RBC ของบริษัทแม่เพื่อแก้ ไขปัญหาบริบทเฉพาะเหล่านี้
คำ�ถามที่ 15 ความชำ�นาญทางด้านใดบ้างที่สามารถนำ�มาใช้เพื่อพัฒนานโยบาย RBC ดูหัวข้อ 2, 1.1เราสามารถพบนโยบายต้นแบบที่มีประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมหรือโครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย (Multi-Stakeholder Initiative) ซึ่งมีอยู่แล้วสำ�หรับหลายภาคส่วนได้ ทั้งนี้ บริษัทอาจพิจารณานโยบายเหล่านี้มาใช้หรือจะสร้างขึ้น
มาใหม่ เพื่อช่วยให้บริษัทสามารถบรรลุคำ�แนะนำ�ภายใต้หัวข้อ 2, 1.1 ของแนวปฏิบัติฯ นี้ และเหมาะสมกับภาคส่วนหรือ
ภูมิศาสตร์ขององค์กร10การปรึกษาหารือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องอาจเป็นประโยชน์ ในการพัฒนานโยบาย RBC โดยเฉพาะในบริบทที่ไม่
เคยมีนโยบายต้นแบบที่มีประสิทธิภาพ ในการนี้ แนวปฏิบัติจากองค์กรนายจ้าง สมาคมอุตสาหกรรม องค์กรไม่แสวงหา
ผลกำ�ไร หรือโครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย สามารถเป็นประโยชน์ ในการพัฒนาแนวทางนโยบายดังกล่าวได้
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 8-11การนำ�เอาหน่วยงานต่างๆ ขององค์กรเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนานโยบายสามารถช่วยให้ระบุวิธีการที่สอดคล้องกับ
ความเป็นจริงและมีประสิทธิภาพในการดำ�เนินการตามนโยบายได้ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 16

10. ตัวอย่างเช่น ดู OECD (2016 เอ) “นโยบายห่วงโซ่อุปทานต้นแบบสำ�หรับห่วงโซ่อุปทานแร่ระดับโลกที่มีความรับผิดชอบ ซึ่งมาจากพื้นที่
ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งและมีความเสี่ยงสูง” ดูเพิ่มเติม OECD (2017 เอ) “ นโยบายบริษัทต้นแบบสำ�หรับห่วงโซ่อุปทาน
การเกษตรที่มีความรับผิดชอบ”แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

56

ผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

พยายามผสานนโยบายด้าน RBC เข้ากับกลไกกำ�กับดูแลของบริษัทและผนวกนโยบายฯ ดังกล่าวไว้ในระบบการบริหาร
องค์กรเพื่อให้นโยบายเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทางธุรกิจทั่วไป ทั้งนี้ โดยคำ�นึงถึงความเป็นอิสระ การดำ�เนินงาน
ที่เป็นเอกเทศ และโครงสร้างทางกฎหมายขององคาพยพเหล่านี้ตามกรอบของกฎหมายและกฎระเบียบภายในประเทศ
ดูหัวข้อ 2, 1.2คำ�ถามที่ 16 ควรพิจารณาถึงกลุ่มหรือหน่วยธุรกิจใดในการพัฒนาและการจัดวางวัตถุประสงค์ ให้เข้ากับนโยบาย RBC ของบริษัท ดูหัวข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน - สาระสำ�คัญ, หัวข้อ 2, 1.2การจัดวางตำ�แหน่งทีมงานและหน่วยธุรกิจจะมีลักษณะเป็นอย่างไรในทางปฏิบัติจะขึ้นอยู่กับลักษณะเฉพาะของบริษัทเป็นหลัก
เช่น ลักษณะของกิจกรรม ขนาด และลักษณะของความเสี่ยงเฉพาะที่บริษัทเผชิญ ในการนี้ บริษัทอาจพิจารณาว่าหน่วยธุรกิจ
ใดของตนที่ส่งผลต่อการปฏิบัติตามนโยบาย RBC ของบริษัทเพื่อระบุสิ่งที่ต้องพิจารณาเพื่อรับรองว่าวัตถุประสงค์ต่างๆ
มีความสอดคล้องกันซึ่งอาจรวมถึงz ผู้ที่มีอำ�นาจในการตัดสินใจระดับสูงเกี่ยวกับบริษัท (เช่น คณะกรรมการบริหารและผู้บริหารระดับสูง)z ผู้รับผิดชอบในการปฏิบัติ (เช่น ฝ่ายกฎหมาย ฝ่ายปฏิบัติการ ฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ ฝ่ายสิ่งแวดล้อม ในการ
จัดการระดับพื้นที่)z ผู้ที่มีอำ�นาจตัดสินใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจใหม่ (เช่น ฝ่ายจัดหา ฝ่ายจัดซื้อ ฝ่ายขาย ผู้จัดการ
กองทุนการลงทุน) ดูตาราง 5z ผู้รับผิดชอบในการพัฒนาหรือกำ�กับดูแลผลิตภัณฑ์และการดำ�เนินงานที่เชื่อมโยงกับความเสี่ยง
(เช่น นักออกแบบผลิตภัณฑ์ หัวหน้าฝ่ายปฏิบัติการและฝ่ายเทคนิค)z ผู้รับผิดชอบการขายและการตลาดของผลิตภัณฑ์หรือบริการ
ทั้งนี้ ผู้รับผิดชอบข้างต้นอาจมีส่วนร่วมในการดำ�เนินการตามขั้นตอนของกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตาม
ความเป็นจริงด้วย (เช่น การพัฒนานโยบาย RBC และการบูรณาการระบบการบริหารจัดการ หรือการระบุ หรือป้องกัน
และบรรเทาผลกระทบ) ทั้งนี้โดยคำ�นึงถึงโครงสร้างขององค์กร มันเป็นเรื่องสำ�คัญเช่นกันที่จะต้องแน่ใจว่าหน่วยงานย่อย
แฟรนไชส์ หรือสำ�นักงานในระดับท้องถิ่นมีการดำ�เนินนโยบายที่สอดคล้องกับข้อผูกพันและกระบวนการของบริษัท ถึงแม้
องคาพยพเหล่านี้สามารถปรับปรุงนโยบาย RBC ให้เข้ากับบริบทท้องถิ่นได้ก็ตาม ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 14แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

57

ผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

ตาราง 5 ตัวอย่างของแผนกและบทบาทที่อาจเกี่ยวข้องในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
แผนก			และ/หรือหน้าที่ 		ประเด็น*ความยั่งยืน, การดำ�เนินธุรกิจ		ประเด็นทั้งหมด/จำ�นวนมาก ภายใต้แนวปฏิบัติ OECD สำ�หรับ MNEs เนื่องจากแผนก/หน้าที่เหล่านี้มักเป็นผู้นำ�/บุคคลสำ�คัญ/ผู้ประสานงานในประเด็น RBC
อย่างมีความรับผิดชอบ
ต่อสังคม (CSR), การจัดหา
ทรัพยากรอย่างมีจริยธรรม สิ่งแวดล้อม
สิ่งแวดล้อมและ/หรือสังคม 					 สุขภาพและความปลอดภัย
			 สิทธิมนุษยชน
			 ประเด็นด้านสังคมอื่นๆ ที่ไม่มีแผนก/หน้าที่อื่นๆ ดำ�เนินการแก้ ไขทรัพยากรมนุษย์ 		  การจ้างงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์
			 อาชีวอนามัยและความปลอดภัย
			 สิทธิมนุษยชน
			 การสรรหาบุคลากร การจ้างงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์
ผู้แทนของพนักงาน ผู้แทน		สหภาพการค้า		 อาชีวอนามัยและความปลอดภัย

			 สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม
การดำ�เนินการ และการผลิต
			 อาชีวอนามัยและความปลอดภัย
			 สิทธิมนุษยชน
			 การคุ้มครองผู้บริโภค การปฏิบัติตามกฎหมาย
กฎหมาย 						 การจ้างงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์
			 การต่อต้านการติดสินบนและการทุจริต
			 สิทธิมนุษยชน
			 การคุ้มครองผู้บริโภค
			 การเปิดเผยข้อมูล
			 การทำ�สัญญากับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ การปฏิบัติตามหลักทั่วไปมากขึ้น
การปฏิบัติตามหลักจริยธรรม/ความซื่อสัตย์ 		 การต่อต้านการติดสินบนและการทุจริต ประเด็นทั้งหมดภายใต้แนวปฏิบัติ OECD สำ�หรับ MNEs ในห่วงโซ่อุปทาน
การจัดซื้อ ห่วงโซ่อุปทาน 		ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
รวมทั้งความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
			 การคัดกรอง การทำ�สัญญา และการตรวจสอบห่วงโซ่อุปทาน/ความสัมพันธ์ทาง
ธุรกิจสำ�หรับประเด็นเหล่านี้
แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

58

ผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

ตาราง 5 ตัวอย่างของแผนกและหน้าที่ที่อาจเกี่ยวข้องในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
การขายและการตลาด		 สิทธิมนุษยชน

			 การคุ้มครองผู้บริโภค
			 การเปิดเผยข้อมูล
การพัฒนาชุมชน 		 การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

			 สิ่งแวดล้อม
			 สุขภาพชุมชนและความปลอดภัย
			 สิทธิมนุษยชน
			 การเปิดเผยข้อมูล
กิจการภายนอก การรายงาน การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

			 การเปิดเผยข้อมูล
การจัดการความเสี่ยง		 อาจเป็นทุกประเด็น

การตรวจสอบบัญชี		 อาจเป็นทุกประเด็น

ผู้บริหารระดับสูง		  อาจเป็นทุกประเด็น
คณะกรรมการบริหาร/เจ้าของ อาจเป็นทุกประเด็น

* รายการประเด็นภายใต้แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ที่อาจเกี่ยวข้องเป็นการเฉพาะกับแผนก/หน้าที่ในการพิจารณา
การดำ�เนินการตามบทบาทในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านหรือสนับสนุนตามความเชี่ยวชาญของตนนั้นไม่ได้จำ�กัดเพียงเท่านี้

คำ�ถามที่ 17 ความแตกต่างด้านบทบาทระหว่างคณะกรรมการบริหารและผู้บริหารในการสร้างความมั่นใจว่ามีการนำ� RBC
มาใช้คืออะไร ดูหัวข้อ 2, 1.2คณะกรรมการบริหารโดยทั่วไปจะมีส่วนร่วมในการอนุมัตินโยบาย RBC ของบริษัท นอกจากนี้ ยังอาจมีส่วนร่วมในการ
ตัดสินใจเกี่ยวกับยุทธศาสตร์ทางธุรกิจที่อาจมีความหมายสำ�หรับ RBC ตลอดจนยังสามารถเข้าไปแทรกแซงในกรณี
ที่ไม่มีการดำ�เนินการตามนโยบาย RBC และมีการเรียกร้องให้ฝ่ายบริหารเข้ามาจัดการ ดังนั้น การแต่งตั้งสมาชิก
คณะกรรมการบริหารที่มีความเชี่ยวชาญ และมีความรับผิดชอบด้าน RBC จะเป็นประโยชน์อย่างมากกับบริษัท ในการนี้
หลักการกำ�กับดูแลกิจการของ G20/OECD จึงตระหนักว่าความรับผิดชอบที่สำ�คัญของคณะกรรมการบริหาร คือการกำ�กับดูแลระบบการจัดการความเสี่ยงและระบบต่างๆที่ถูกออกแบบมาเพื่อให้แน่ใจว่าบริษัทจะปฏิบัติตามกฎหมาย
ที่เกี่ยวข้อง อาทิ กฎหมายภาษี การแข่งขัน แรงงาน สิ่งแวดล้อม โอกาสที่เท่าเทียมกัน การต่อต้านการทุจริต และกฎหมายสุขภาพและความปลอดภัย (OECD 2015เอ, บทที่ ๖) ในทางตรงกันข้าม ฝ่ายบริหารจะเป็นผู้รับผิดชอบในการ
พัฒนายุทธศาสตร์เพื่อให้มั่นใจว่ามีการนำ�นโยบาย RBC ไปปฏิบัติจริง ในขณะที่บทบาทของคณะกรรมการบริหารและ
ฝ่ายบริหารมีความแตกต่างกัน ในทางปฏิบัติผู้บริหารระดับสูงอาจนั่งอยู่ในตำ�แหน่งคณะกรรมการบริหารของบริษัทด้วย
ดังนั้นจึงสามารถมีได้ทั้งสองบทบาท

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

59

ผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบกับนโยบายและระบบการบริหาร

กำ�หนดความคาดหวังและนโยบายทีเ่ กีย่ วกับ RBC ไว้ ในการมีปฏิสมั พันธ์รว่ มกับผูจ้ ดั จำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอืน่ ๆดูหัวข้อ 2, 1.3

คำ�ถามที่ 18 เราสามารถกำ�หนดความคาดหวังเรื่อง RBC ในความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 1.3
นอกเหนือจากความคาดหวังที่ชัดเจนของความสัมพันธ์ทางธุรกิจในนโยบาย RBC ขององค์กรแล้ว เราสามารถนำ�
ขั้นตอนเพิ่มเติมมาใช้เพื่อให้แน่ใจว่าความคาดหวังใน RBC จะเกิดขึ้นในความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
¦ ตัวอย่างเช่น ตามที่ระบุไว้ในแนวปฏิบัติฯ ความคาดหวังต่อความสัมพันธ์ทางธุรกิจใหม่สามารถสื่อสารและตกลง
ผ่านความตกลงอย่างเป็นทางการหรือเอกสาร (เช่น ผ่านประมวลจริยธรรมของผู้จัดจำ�หน่าย สัญญาร่วมทุน จดหมาย
ข้างเคียงถึงผู้ลงทุน ฯลฯ) ความตกลงหรือเอกสารเหล่านี้อาจรวมถึงz ความคาดหวังว่าความสัมพันธ์ทางธุรกิจจะเป็นไปตามแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs และ/หรือแนวปฏิบัติ
หรือมาตรฐานที่สอดคล้องกันz ความคาดหวังเกี่ยวกับความโปร่งใส การตรวจสอบ และการรายงานโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจz รายละเอียดโดยเฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่คาดว่าจะลดทอนความต้องการ
ต่อความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตนผ่านห่วงโซ่อุปทานหรือห่วงโซ่คุณค่าหรือไม่z มูลเหตุของการยกเลิกสัญญาเนื่องจากความล้มเหลวในการตอบสนองต่อความคาดหวังที่เกี่ยวข้องกับ
แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs
หน่วยงานที่รับผิดชอบในการตัดสินใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจครั้งใหม่อาจพิจารณาเกณฑ์ของ RBC ก่อนที่จะ
ตัดสินใจเข้าสู่ความสัมพันธ์ทางธุรกิจครั้งใหม่ โดยอาจจะทำ�ผ่านการประยุกต์ ใช้กระบวนการกำ�หนดคุณสมบัติล่วงหน้า
เกณฑ์การเสนอราคา หรือเกณฑ์การคัดกรอง ที่คำ�นึงถึงประเด็น RBC
ในหลายๆ กรณีที่ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ (เช่น ผู้จัดจำ�หน่าย) มีลูกค้าเป็นจำ�นวนมาก และอาจจัดหาบริการและสินค้าให้แก่
ภาคอุตสาหกรรมมากกว่าหนึ่งภาค ด้วยเหตุนี้ ในบางกรณี จึงอาจเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติหรือเป็นภาระสำ�หรับบริษัทที่จะ
กำ�หนดความคาดหวังของตัวเองต่อผู้จัดจำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจโดยไม่คำ�นึงถึงความคาดหวังที่มีอยู่หรือความ
คาดหวังที่อาจขัดแย้งที่ถูกวางไว้ในความสัมพันธ์ทางธุรกิจโดยลูกค้าหรือความสัมพันธ์อื่นๆ ขององค์กร ในการนี้ บริษัท
สามารถจัดการกับความท้าทายนี้ได้โดยz สร้างความสอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศและมาตรฐานระดับภาคอุตสาหกรรมในภาพกว้างทีเ่ กีย่ วกับ
ความคาดหวังของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของห่วงโซ่อุปทานz ร่วมมือกับผู้ปฏิบัติรายอื่นๆ ในภาคอุตสาหกรรม เกี่ยวกับความคาดหวังร่วมกันในความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
รวมทั้งผ่านทางนโยบายร่วมกันด้าน RBC และกรอบการรายงาน ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 12z การมีส่วนร่วมกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจเกี่ยวกับวิธีการลดและปรับปรุงความต้องการที่ขัดแย้งกันผ่านลูกค้า
และระบุโครงการ นโยบาย หรือแผนการเพิ่มเติม เพื่อทำ�ความเข้าใจร่วมกัน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

60

A.2
ระบุ แ ละประเมิ น ผลกระทบเชิ ง ลบตามจริ ง และที่ อ าจเกิ ด ขึ้ น ที่ เ ชื่ อ มโยงกั บการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท
ดำ�เนินการกำ�หนดขอบเขตอย่างกว้างเพื่อระบุขอบเขตทั้งหมดของธุรกิจ โดยครอบคลุมการดำ�เนินกิจการและความสัมพันธ์
ทางธุรกิจ รวมทั้งห่วงโซ่อุปทานของบริษัทซึ่งอาจพบความเสี่ยงด้าน RBC ได้มากที่สุด และอาจเป็นความเสี่ยงที่สำ�คัญที่สุด
ดูหัวข้อ 2, 2.1

คำ�ถามที่ 19 การกำ�หนดขอบเขตหมายถึงอะไร และการกำ�หนดขอบเขตของบริษัทควรครอบคลุมแค่ ไหน ดูหัวข้อ 2, 2.1
การกำ�หนดขอบเขต หมายถึง กระบวนการเริ่มต้นในการระบุความเสี่ยงที่สำ�คัญตลอดการดำ�เนินงานของบริษัท (เช่นกิจกรรมต่างๆ และสายผลิตภัณฑ์) และความสัมพันธ์ทางธุรกิจขององค์กร (รวมถึงทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทานหรือ
ห่วงโซ่แห่งคุณค่า) การกำ�หนดขอบเขตควรเป็นไปอย่างกว้างขวางเพื่อใช้เป็นการดำ�เนินการเริ่มต้นของการจัดลำ�ดับ
ความสำ�คัญ อย่างไรก็ดี ในอีกนัยหนึ่ง การประเมิน (ภายใต้หัวข้อ 2, 2.2) หมายถึง กระบวนการเชิงลึกที่จะระบุและ
ประเมินลำ�ดับความสำ�คัญของความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจเป็นการเฉพาะเจาะจง ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 23-28

ในทางปฏิบตั ิ วิธกี �ำ หนดขอบเขตจะแตกต่างกันตามลักษณะของบริษทั โดยเฉพาะทีเ่ กีย่ วกับการกำ�หนดขอบเขตความเสีย่ งผ่านความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
¦ ตัวอย่างเช่น สถาบันนักลงทุนอาจพึ่งพาการบริการวิจัยการตลาดและแหล่งข้อมูลภายนอกอื่นๆ (รายงานภาค
ประชาสังคม สื่อต่างๆ ฯลฯ ) เพื่อกำ�หนดขอบเขตความเสี่ยงในพอร์ตการลงทุน ในขณะที่ ผู้ค้าปลีกอาจวาดภาพ
โครงสร้างของห่วงโซ่อุปทานและระบุพื้นที่เสี่ยงทั่วไปตามปัจจัยทางภูมิศาสตร์ ระดับภาคส่วน ด้านผลิตภัณฑ์ หรือด้าน
บริษัท ที่เฉพาะเจาะจง
อย่างไรก็ตาม หากบริษัทได้รับทราบ (เช่น ผ่านรายงาน การมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย กลไกการร้องเรียน) ว่าสาย
การผลิต ผลิตภัณฑ์หรือส่วนประกอบย่อยเกี่ยวข้องกับความเสี่ยง ในกรณีนี้ การพิจารณาข้อมูลควบคู่ไปกับข้อมูลอื่นๆ
ที่รวบรวมได้ระหว่างการกำ�หนดขอบเขตถือเป็นเรื่องสำ�คัญ

กรอบที่ 4 เมื่อใดที่การทำ�แผนภาพห่วงโซ่อุปทานจะเหมาะสมกับกระบวนการกำ�หนดขอบเขตและการประเมิน
ในระหว่างกระบวนการกำ�หนดขอบเขต บริษัทจำ�เป็นต้องจัดทำ�แผนการดำ�เนินงานทั่วไป ตลอดจนโครงสร้าง
ของห่วงโซ่อุปทานเพื่อระบุกิจกรรม แนวภูมิศาสตร์ ผลิตภัณฑ์ หรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูง
ในกรณีที่บริษัทมุ่งดำ�เนินการในพื้นที่ความเสี่ยงสูงเหล่านี้ บริษัทอาจต้องจัดทำ�แผนที่มีรายละเอียดมากขึ้นของ
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเป็นรายกรณีไปตามความเป็นจริงเพื่อระบุความสัมพันธ์เฉพาะทางธุรกิจสำ�หรับการ
ประเมินเพิ่มเติม (ดูหน้าถัดไป)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

61ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

กรอบที่ 4 เมื่อใดที่การทำ�แผนภาพห่วงโซ่อุปทานจะเหมาะสมกับกระบวนการกำ�หนดขอบเขตและการประเมิน
ตัวอย่างเช่น ในระหว่างการกำ�หนดขอบเขต บริษัทยานยนต์อาจพบว่าแบตเตอรี่ของตนมีแนวโน้มที่จะมีความ
เสี่ยงสำ�คัญมากกว่าส่วนประกอบอื่นๆ ในจุดนี้ จึงเป็นไปได้ยากที่บริษัทจะมีรายละเอียดเกี่ยวกับผู้จัดจำ�หน่าย
รายย่อยและประเทศต้นทางประกอบการประเมินรายละเอียดของห่วงโซ่อุปทานแบตเตอรี่ของตน แต่บริษัทอาจ
พยายามรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับแหล่งผลิตแบตเตอรี่เป็นอันดับแรก จัดทำ�ร่างแผนขั้นตอนที่มีความ
เสี่ยงสูงภายในห่วงโซ่อุปทานของผลิตภัณฑ์เหล่านี้ ข้อมูลประเทศที่น่าจะเป็นแหล่งกำ�เนิดของวัสดุในแบตเตอรี่
ตลอดจนคุณภาพและลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่ด�ำ เนินการโดยผู้จัดจำ�หน่ายรายย่อยที่
มีความเสี่ยงสูง หลังจากนั้นบริษัทจึงสามารถเริ่มจัดลำ�ดับความสำ�คัญของความสัมพันธ์ทางธุรกิจเป็นราย ๆสำ�หรับการประเมินเชิงลึกและการดำ�เนินการอื่นๆต่อไป
ตัวอย่างเช่น ภายหลังจากพิจารณาทั่วทั้งสายผลิตภัณฑ์ต่างๆแล้ว บริษัทที่ดำ�เนินงานในอุตสาหกรรมรองเท้า
อาจระบุว่ารองเท้าหนังของตนมีความเสี่ยงสูงด้านแรงงานและสิ่งแวดล้อมที่เชื่อมโยงกับกระบวนการฟอกหนัง
ดังนั้น บริษัทอาจวางแผนภาพความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่เฉพาะเจาะจง (เช่น โรงฟอกหนัง) ที่เชื่อมโยงกับการ
ผลิตผลิตภัณฑ์หนังสัตว์ เพื่อจัดลำ�ดับความสำ�คัญของผู้จัดจำ�หน่าย

คำ�ถามที่ 20 ความเสี่ยงระดับภาคส่วน ผลิตภัณฑ์ ภูมิศาสตร์ และระดับองค์กร หมายถึงอะไร ดูหัวข้อ 2, 1.3
การพิจารณาความเสีย่ งระดับภาคส่วน ความเสีย่ งด้านผลิตภัณฑ์ ปัจจัยเสีย่ งทางภูมศิ าสตร์ และปัจจัยความเสีย่ งระดับ
องค์กรอาจจะมีประโยชน์ ในการกำ�หนดขอบเขตความเสี่ยงในการดำ�เนินงาน ตลอดจนความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตัว
บริษัทเอง ปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ถูกกำ�หนดโดยผลกระทบที่เกิดขึ้นอดีตและปัญหาที่เกิดขึ้นใหม่z ความเสี่ยงระดับภาคส่วน คือ ความเสี่ยงที่แพร่หลายภายในภาคการผลิตทั่วโลก อันเป็นผลมาจากลักษณะ
กิจกรรม ผลิตภัณฑ์ และกระบวนการผลิต ของภาคการผลิตนั้น ตัวอย่างเช่น ภาคการสกัดทรัพยากรมักจะ
เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่สภาพแวดล้อมขนาดใหญ่และผลกระทบต่อชุมชนท้องถิ่น ส่วนใน
ภาคอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มและรองเท้าก็จะเป็นความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสิทธิสหภาพการค้า อาชีวอนามัย

11. ดู OECD (2017 เอ) สำ�หรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับความเสี่ยงในภาคอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มและรองเท้า และ ดู OECD (2016 ซี) สำ�หรับข้อมูล
เพิ่มเติมเกี่ยวกับความเสี่ยงที่เชื่อมโยงกับภาคการสกัดทรัพยากร

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

62ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

และความปลอดภัย และค่าแรงที่ต่ำ� ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่แพร่หลายเมื่อเทียบกับกลุ่มอื่นๆ11z ความเสี่ยงด้านผลิตภัณฑ์เป็นความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการนำ�เข้าหรือกระบวนการผลิตที่ใช้ ในการ
พัฒนาหรือใช้ผลิตภัณฑ์เฉพาะ ตัวอย่างเช่น ผลิตภัณฑ์เครื่องนุ่งห่มที่ประดับด้วยลูกปัดหรืองานเย็บปัก
ถักร้อยมีความเสีย่ งสูงกว่าในการจ้างแรงงานนอกระบบ งานทีอ่ นั ตราย และโทรศัพท์กบั คอมพิวเตอร์ อาจมีสว่ นประกอบที่เสี่ยงต่อการถูกขุดมาจากพื้นที่ที่มีความขัดแย้งz ความเสี่ยงทางภูมิศาสตร์ คือ เงื่อนไขในบางประเทศซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงระดับภาคส่วนมากขึ้น ทั้งนี้
ปัจจัยความเสี่ยงทางภูมิศาสตร์โดยทั่วไปสามารถจำ�แนกได้ว่าเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับกฎระเบียบ (เช่น การวาง
แนวทางให้ส อดคล้อ งกั บ อนุ สั ญ ญาระหว่างประเทศ) การกำ�กับดูแ ล (เช่น ความเข้มแข็งของผู้ต รวจหลักนิติธรรม ระดับของการทุจริต) บริบททางเศรษฐกิจและสังคม (เช่น อัตราความยากจนและการศึกษา
ความเปราะบางและการเลือกปฏิบัติต่อกลุ่มประชากรที่เป็นการเฉพาะ) และบริบททางการเมือง (เช่น การเกิด
ความขัดแย้ง)z ความเสี่ยงระดับองค์กร คือ ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับบริษัทเป็นการเฉพาะเจาะจง เช่น การกำ�กับดูแลที่อ่อนแอ
ประวัติการดำ�เนินการที่ไม่ดีเกี่ยวกับการเคารพสิทธิมนุษยชน สิทธิแรงงาน มาตรฐานการต่อต้านการทุจริต
มาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม หรือการขาดวัฒนธรรมองค์กรเกี่ยวกับ RBC
คำ�ถามที่ 21 ตัวอย่างแหล่งข้อมูลสำ�หรับการวิจัยแบบทุติยภูมิ (Desk-based Research) คืออะไร ดูหัวข้อ 2, 2.1
ความเสี่ยงระดับภาคส่วนและผลิตภัณฑ์ส่วนมาก รวมทั้งสถานการณ์ ในบางประเทศ เป็นที่รู้จักกันดีหรือเข้าใจได้ง่าย
จากข้อมูลที่มีอยู่ ตัวอย่างเช่น ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพที่เป็นอันตรายของกระบวนการทางเทคนิคและ
ผลิตภัณฑ์บางเรื่องเป็นที่เข้าใจโดยทั่วไป ภายในภาคส่วนการผลิตนั้น
รายงานที่จัดทำ�โดยองค์กรระหว่างประเทศ องค์กรภาคประชาสังคม สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ หน่วยงานรัฐบาล
สหภาพการค้า สมาคมนายจ้าง และสมาคมธุรกิจอาจให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ตลอดทั้งกระบวนการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงของการกำ�หนดขอบเขตความเสี่ยง บทความของสื่ออาจสร้างความเข้าใจใน
สถานการณ์ทางสังคมและการเมืองทั้งในระดับท้องถิ่น ภูมิภาค และระดับประเทศ ดูตาราง 5 สำ�หรับรายการเอกสาร
อย่างไรก็ดี มันเป็นเรื่องสำ�คัญสำ�หรับบริษัทในการประเมินความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูลที่ต้องใช้
สำ�หรับข้อมูลความเสี่ยง สิ่งนี้เป็นเรื่องสำ�คัญอย่างมากโดยเฉพาะกับแหล่งข้อมูลที่ส่งต่อกันมา เช่น การประเมินและงาน
วิจัยพื้นฐานที่ทำ�โดยคู่ค้า บริษัทที่ควบรวม หรือบริษัทอื่นๆ ในระดับเดียวกัน ตลอดจนแหล่งข้อมูลทุติยภูมิทั้งหลาย ทั้งนี้
การประเมินความถูกต้องของข้อมูลสามารถทำ�ได้ โดยผ่านกระบวนการวิเคราะห์เทียบเคียงโดยเปรียบเทียบกับแหล่ง
ข้อมูลอื่นๆ การพิจารณาลักษณะ แหล่งที่มา และวันเผยแพร่ของข้อมูล ตลอดจนการปรึกษาหารือกับบุคคลที่สาม เช่นองค์กรภาคประชาสังคม ในจุดที่มีข้อสงสัย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่นำ�เสนอในรายงานภายนอกไม่จำ�เป็นต้องถูก
ตรวจสอบอย่างสมบูรณ์เพื่อให้บริษัทใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการค้นคว้าเพิ่มเติม

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

63ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

ตาราง 5 ตัวอย่างของแผนกและบทบาทที่อาจเกี่ยวข้องในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ		 สัญญา ใบอนุญาต กฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง นโยบายของบริษัทที่อธิบาย

กรอบของกฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับโครงการหรือกิจกรรมนั้นๆ

			 การวิจัยขั้นพื้นฐานและการประเมินผลกระทบที่ได้รับการมอบหมายโดยบุคคลอื่นๆ
หรือระหว่างขั้นตอนแรกๆของการดำ�เนินโครงการ
			 ข้อมูลที่จัดทำ�โดยหน่วยงานของรัฐเกี่ยวกับการจ้างงานระดับความยากจน มาตรฐาน
สุขภาพและการศึกษา ค่าจ้าง เงื่อนไขการทำ�งาน และอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
ฯลฯ			 ข้อมูลสำ�มะโนประชากร ข้อมูลเกี่ยวกับอัตรารายได้ และอัตราความยากจน (ซึ่งข้อมูล
อาจไม่น่าเชื่อถือในบางบริบททางเศรษฐกิจที่กำ�ลังพัฒนา)			 การทำ�แผนที่ที่ดิน และข้อมูลอื่นๆ เกี่ยวกับโครงการหรือกิจกรรม
			 ตัวชี้วัดสำ�คัญที่รวบรวมผ่านระบบข้อมูลทางภูมิศาสตร์ แผนที่ และแหล่งที่มาอื่นๆ
			 เอกสารอื่นๆ ที่มีอยู่หรือข้อมูลที่ส่งต่อกันมา ในกรณีที่ได้มา (ถ้ามี)			 ความทุกข์ยากของชุมชนท้องถิ่นและบันทึกความต้องการ
แหล่งข้อมูลทุติยภูมิ		 การศึกษาและดัชนีซึ่งจัดทำ�โดยนักวิชาการสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ หน่วยงาน

ราชการ และองค์กรภาคอุตสาหกรรม

			 การศึกษาและรายงานซึ่งจัดทำ�โดยองค์กรระหว่างรัฐบาลและสถาบันพัฒนาระดับ
พหุภาคีและทวิภาคี
			 การศึกษาและดัชนีที่พัฒนาโดยองค์กรไม่แสวงหาผลกำ�ไร และองค์กรสหภาพการค้า
ทั้งในระดับภาคส่วน ระดับประเทศ และระดับระหว่างประเทศ
			 ขอ้ มูลเกีย่ วกับแผนการลงทุนหรือการพัฒนาชุมชนทีเ่ กีย่ วข้องกับโครงการอุตสาหกรรม
อื่นๆ ในพื้นที่หรือภูมิภาค
			 การศึกษาทีด่ �ำ เนินการโดยชุมชน เช่น โดยชนพืน้ เมืองหรือองค์กรตัวแทนของชนพืน้ เมือง
เกี่ยวกับประเด็นสำ�คัญที่อาจเกี่ยวข้องกับการพัฒนาโครงการ
			 รายงานที่มีอยู่ซึ่งจัดทำ�โดยบริษัทอื่นที่ดำ�เนินงานอยู่ในพื้นที่ท้องถิ่นหรือภูมิภาค

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

64ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

คำ�ถามที่ 22 การขาดดุลข้อมูล (Information Deficits) สามารถแก้ ไขได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 2.1-2.2กลยุทธ์บางอย่างสามารถเป็นประโยชน์ ในการแก้ปัญหาการขาดดุลข้อมูลความเสี่ยงที่เชื่อมโยงกับกิจกรรมและความ
สัมพันธ์ทางธุรกิจของบริษัท โดยคำ�นึงถึงสภาวการณ์และข้อจำ�กัดที่แท้จริงที่เกี่ยวข้อง
¦ ตัวอย่างเช่นz การก่อตั้งกลไกการร้องเรียนและการตรวจสอบอื่นๆ (เช่น คณะกรรมการตรวจสอบแห่งชาติ) เพื่อแจ้งเตือน
บริษทั ถึงผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือทีอ่ าจเกิดขึน้ ซึง่ บริษทั อาจไม่ได้ระบุได้ดว้ ยตนเอง  ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 54
z ข้อมูลหรือข้อร้องเรียนเกี่ยวกับผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นไม่จำ�เป็นต้องได้รับการตรวจสอบ
อย่างสมบูรณ์เพื่อให้เกิดการประเมินเพิ่มเติมz บริษัทสามารถมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้เชี่ยวชาญเพื่อทำ�ความเข้าใจในความเสี่ยงระดับภาคส่วน
ด้านผลิตภัณฑ์ หรือทางภูมิศาสตร์ ได้ดียิ่งขึ้น เช่น ผ่านการประชุมโต๊ะกลม เป็นต้น
เริ่มต้นด้วยความเสี่ยงสำ�คัญที่ ได้รับการระบุข้างต้น จากนั้นดำ�เนินการประเมินซ้ำ�ในเชิงลึกมากขึ้น ทั้งในเรื่องการดำ�เนินการ
ผู้จัดจำ�หน่าย และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ ที่ถูกจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้แล้ว เพื่อระบุและประเมินผลกระทบเฉพาะของ
RBC ที่เกิดขึ้นตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น (หัวข้อ 2, 2.2)
คำ�ถามที่ 23 บริษัทสามารถประเมินความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบในกิจกรรมของตนเองได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 2.2
ในหลายกรณี บริษัทได้ดำ�เนินการประเมินตนเอง หรือเข้าไปมีส่วนร่วมในการตรวจสอบภายนอก หรือดำ�เนินการตรวจสอบความเสี่ยงสำ�คัญ ในภาคส่วนของตนแล้ว โดยในบางบริบท การประเมินดังกล่าวได้ถูกควบคุมโดยกฎหมายภายใน
ประเทศ ตัวอย่างเช่น การตรวจแรงงาน การตรวจสอบสิ่งแวดล้อมที่จำ�เป็นสำ�หรับการออกใบอนุญาต การประเมิน
ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ระบบการจัดการกำ�กับดูแลการป้องกันการทุจริต กระบวนการรู้จักคู่ค้า การตรวจสอบทาง
บัญชี การประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน และกระบวนการออกใบอนุญาตสินค้า เป็นต้น กระบวนการทั้งหมดนี้
เป็นตัวอย่างของการประเมินความเสี่ยงทั่วไปที่บริษัทอาจจะดำ�เนินการแล้วหรือดำ�เนินงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ทั้งนี้ บริษัทอาจปรับเปลี่ยนหรือเพิ่มเติมการประเมินที่มีอยู่เพื่อให้สะท้อนมาตรฐานสากลต่างๆ และคำ�แนะนำ�ของ RBC
ก็ได้นอกจากการประเมินมาตรฐานที่บริษัทอาจใช้แล้ว การประเมินภายในเพิ่มเติมอาจมีความจำ�เป็นเพื่อให้เข้าใจถึงความ
เสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น หรือผลกระทบเชิงลบตามจริงเกี่ยวกับกิจกรรมของบริษัทเพื่อสร้างความมั่นใจในการจัดการกับความ
คาดหวังด้าน RBC ตามแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจจัดให้มีการทบทวนภายนอกเกี่ยวกับการดำ�เนินการตามนโยบายการเลือกปฏิบัติ
และการล่วงละเมิดทางเพศของบริษัท
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทรายย่อยอาจทำ�การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมขององค์กรและแบ่งปัน
รายงานกับบริษัทแม่

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

65

ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

คำ�ถามที่ 24 บริษัทสามารถจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการดำ�เนินธุรกิจหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตัวเองเพื่อนำ�ไป
ประเมินก่อนได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 2.2
สำ�หรับบริษัทหลายแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริษัทขนาดใหญ่อาจไม่สามารถประเมินผลกระทบเชิงลบที่เกิดขึ้นจริงหรือ
ที่อาจเกิดขึ้นตลอดทั้งการดำ�เนินงานและความสัมพันธ์ทางธุรกิจทั้งหมดได้ บริษัทอาจจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการ
ดำ�เนินงานหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจสำ�หรับการประเมินความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบที่สำ�คัญที่สุด ดูหัวข้อ 2, 2.4
และภาคผนวก คำ�ถามที่ 3 สำ�หรับแนวปฏิบัติเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลกระทบที่สำ�คัญที่สุด

ข้อควรพิจารณาบางประการสำ�หรับการกำ�หนดข้างต้น ได้แก่z การดำ�เนินงานของบริษัทหรือการดำ�เนินกิจการของความสัมพันธ์ทางธุรกิจอยู่ในประเทศที่มีความเสี่ยงสูง
(เช่น การเกิดความขัดแย้ง การมีกลุ่มเปราะบาง หลักนิติธรรมที่อ่อนแอ อัตราการทุจริตที่สูง ฯลฯ)z การดำ�เนินงานของบริษัทหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจเข้าไปเกี่ยวข้องกับกิจกรรมหรือกระบวนการผลิตที่มี
ความเสี่ยงสูง (การจ้างงานนอกระบบสูง การใช้สารเคมีอันตราย การใช้เครื่องจักรหนัก ฯลฯ )z ความเสี่ยงต่างๆ ที่ถูกระบุในการประเมินก่อนหน้านี้
ยิ่งไปกว่านั้น ความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ถูกจัดอยู่ในประเภท “ความเสี่ยงสูง” และถูกจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้สำ�หรับการ
ประเมินเพิ่มเติมจะตั้งอยู่บนหลักเกณฑ์ข้อมูลความเสี่ยงและไม่ใช่บนความเข้มแข็งของความสัมพันธ์กับบริษัท
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอิเล็กทรอนิกส์อาจกำ�หนดให้แหล่งทรัพยากรของตนเองที่ดำ�เนินการสกัดแร่ธาตุในภูมิภาคที่มี
ความขัดแย้งและมีความเสี่ยงสูง เป็น “ความเสี่ยงสูง” ทั้งๆ ที่บริษัทอิเล็กทรอนิกส์ ไม่มีความสัมพันธ์ตามสัญญาโดยตรง
กับความสัมพันธ์ทางธุรกิจเหล่านี้โดยตรง บางครั้งอาจจำ�เป็นต้องจัดลำ�ดับความสำ�คัญเพิ่มเติมระหว่างความสัมพันธ์
ทางธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูง ในกรณีนี้ บริษัทอาจดำ�เนินการจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการประเมินความสัมพันธ์
ทางธุรกิจทีม่ คี วามเสีย่ งสูงทีส่ �ำ คัญทีส่ ดุ ในแง่รอ้ ยละของสินค้าทีบ่ ริษทั จัดหา (หรือระดับประเทศในแง่รอ้ ยละของการจัดหา)คำ�ถามที่ 25 บริษัทสามารถดำ�เนินการประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ ได้รับการจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้ ในระหว่างการ
กำ�หนดขอบเขตได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 2.2
ในระหว่างการกำ�หนดขอบเขตความเสี่ยง บริษัทอาจระบุหมวดหมู่กว้างๆ ของความเสี่ยงที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์
ทางธุรกิจขององค์กร การประเมินจะเป็นการประเมินที่มีความละเอียดมากกว่าในแง่ของความเสี่ยงที่ถูกจัดลำ�ดับความ
สำ�คัญไว้ภายหลังจากการกำ�หนดขอบเขตแล้ว โดยตัวอย่างของรูปแบบการประเมิน ได้แก่ การประเมินตนเองของผู้จัดจำ�หน่าย การตรวจสอบในระดับพื้นที่ การตรวจสอบบัญชีเมื่อเทียบกับรายอื่น เป็นต้น ทั้งนี้ ประเภทของการประเมินที่
บริษัทนำ�มาใช้อาจถูกปรับเพื่อให้เข้ากับลักษณะของความเสี่ยง

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

66ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

¦ ตัวอย่างเช่นz การตรวจสอบ ณ สถานที่จริง อาจจะเหมาะสมสำ�หรับการประเมินความเสี่ยงที่สัมพันธ์กับอาชีวอนามัยและ
ความปลอดภัย ความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ และการดำ�เนินงานด้านสิ่งแวดล้อม (ท่ามกลางความเสี่ยง
อื่น ๆ)z การตรวจสอบเอกสารอาจเหมาะสมเมื่อต้องตรวจสอบการปฏิบัติตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินของ
องค์กรz การสัมภาษณ์พนักงานและการหารือกับกลุ่มเป้าหมายอาจเหมาะสมสำ�หรับใช้ประเมินความเสี่ยงด้านแรงงาน
และสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงที่มีความอ่อนไหวและไม่ได้รับการบันทึก
ไว้เป็นการทั่วไป ทั้งนี้ เมื่อตระหนักได้ว่าพนักงานอาจรู้สึกไม่สบายใจที่จะแบ่งปันข้อมูลที่แท้จริงอย่าง
ตรงไปตรงมากับฝ่ายบริหาร อาจจำ�เป็นต้องมีการสัมภาษณ์และการหารือกับกลุ่มเป้าหมายโดยบุคคลที่สาม
ที่เชื่อถือได้ในบางกรณีz ก ารมี ส่ ว นร่ ว มกั บ ผู้ มี ส่ ว นได้ ส่ ว นเสี ย และการปรึ ก ษาหารื อ กั บ องค์ ก รภาคประชาสั ง คมที่ เ กี่ ย วข้ อ งอาจจะ
เหมาะสมสำ�หรับการประเมินผลกระทบเชิงลบต่อชุมชนท้องถิ่นบริเวณโดยรอบกิจกรรมของบริษัท
คำ�ถามที่ 26 การประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจครอบคลุมในเรื่องใดบ้าง และใครควรดำ�เนินการประเมินความสัมพันธ์
เหล่านี้ ดูหัวข้อ 2, 2.2
สำ�หรับความเสี่ยงส่วนใหญ่ การประเมินจะครอบคลุมเรื่องต่อไปนี้z ผ ลกระทบเชิ ง ลบตามจริ ง หรื อ ความเสี่ ย งของผลกระทบที่ เ กิ ด หรื อ มี ส่ ว นร่ ว มในการก่ อ ให้ เ กิ ด ขึ้ น โดยความ
สัมพันธ์ทางธุรกิจ (เช่น การจัดการสารเคมีที่ไม่ปลอดภัย การจ่ายเงินสินบนให้แก่เจ้าหน้าที่) รวมถึงผู้ที่
เกี่ยวข้องกับโครงการหรือกิจกรรมในอนาคตz ความสามารถและความเต็มใจของความสัมพันธ์ทางธุรกิจในการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านz ความเหมาะสมของการดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน รวมถึงมาตรการที่บริษัทหรือความสัมพันธ์
ทางธุรกิจใช้เ พื ่ อ ป้อ งกั น และบรรเทาผลกระทบเชิ ง ลบ (เช่น นโยบาย การปฏิบัต ิต ามระบบการจัดการ
การประเมินของผู้จัดจำ�หน่ายรายย่อย การปรับปรุงสิ่งอำ�นวยความสะดวก การให้สิทธิ์ในการเข้าถึงกลไกการ
ร้องเรียน) ทั้งนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในกรณีที่ผู้ที่ทำ�การประเมินแสดงให้เห็นถึงความสามารถต่อไปนี้z ความเชี่ยวชาญด้านความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องที่บริษัทจะทำ�การประเมิน (เช่น สิทธิมนุษยชน สุขภาพและความ
ปลอดภัย การทุจริต) รวมทั้งความเข้าใจในวิธีการที่ดีที่สุดสำ�หรับการระบุผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจ
เกิดขึ้นภายในบริบทท้องถิ่นz ความรู้เกี่ยวกับมาตรฐานระดับสากลและระดับชาติที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบz ความสามารถในการดำ�เนินการประเมินภายในบริบทท้องถิ่น (เช่น ทักษะการใช้ภาษา)ไม่ใช่ว่าบุคคลหนึ่งจะมีความสามารถข้างต้นทั้งหมดครอบคลุมทุกประเด็นความเสี่ยงและทุกบริบท เมื่อพิจารณาถึง
ความท้าทายนี้ การประเมินอาจกระทำ�โดยทีมงานที่มีความสามารถทั้งหมดข้างต้น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

67ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

คำ�ถามที่ 27 เราควรประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจเมื่อใด ดูหัวข้อ 2, 2.2
บริษัทควรดำ�เนินการประเมินz ความสัมพันธ์ทางธุรกิจทีม่ คี วามเสีย่ งสูงทีม่ อี ยูซ่ ง่ึ ยังไม่ได้รบั การประเมิน(เช่นความสัมพันธ์ทางธุรกิจทีเ่ กีย่ วข้อง
กับภูมิศาสตร์ ผลิตภัณฑ์ หรือภาคส่วน ที่ถูกระบุว่ามีผลกระทบเชิงลบที่มีความเสี่ยงสูง)z ก่อนที่จะสร้างความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงใหม่ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 18z เมื่อบริบทมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนแปลงท่ามกลางความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูง
ในบางกรณี ความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบเป็นที่แพร่หลายอย่างมากในบางภูมิภาคเป็นการเฉพาะ ซึ่งการประเมิน
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเป็นรายความสัมพันธ์ ไม่สามารถให้ข้อมูลใหม่ได้ ในกรณีนี้ องค์กรอาจเลือกที่จะมุ่งเน้นการ
ป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบในทันที
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจทราบว่าการล่วงละเมิดทางเพศนั้นแพร่หลายในเขตอุตสาหกรรมส่งออก (EPZ) การตระหนักว่าการระบุเหตุการณ์เฉพาะของการล่วงละเมิดทางเพศนั้นเป็นเรื่องยาก เช่นนี้ องค์กรอาจเลือกที่จะไม่
ประเมินผู้จัดจำ�หน่ายก่อน แต่จะสนับสนุนให้ผู้จัดจำ�หน่ายดำ�เนินกิจกรรมเพื่อป้องกันการล่วงละเมิดทางเพศ (เช่นการฝึกอบรมการจัดการ) เป็นต้น
ในบางกรณี การประเมินที่น่าเชื่อถือของความสัมพันธ์ทางธุรกิจอาจมีอยู่ก่อนแล้ว ในกรณีนี้ บริษัทอาจทบทวนผล
การค้นหา แล้วมุ่งเน้นความพยายามไปที่การป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่ได้ถูกระบุ และทำ�การตรวจสอบ
ความคืบหน้า
คำ�ถามที่ 28 บริษัทสามารถประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับผู้ที่ ไม่มีความสัมพันธ์ทางสัญญาได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2.2
มีเครื่องมือและวิธีการมากมายสำ�หรับการประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงกับบริษัทไม่มีความ
สัมพันธ์ทางสัญญาด้วย ซึ่งเครื่องมือและวิธีการดังกล่าวจะช่วยให้สามารถก้าวผ่านข้อท้าทายเพื่อให้มองเห็นภาพรวมของความสัมพันธ์ทางธุรกิจและอำ�นาจต่อรองต่างๆ ได้¦ ตัวอย่างเช่น เพื่อปรับปรุงการมองเห็นภาพรวมความสัมพันธ์ บริษัทอาจจะz เรี ย กร้ อ งให้ ค วามสั ม พั น ธ์ ท างธุ ร กิ จ เปิ ด เผยข้ อ มู ล ที่ จำ � เป็ น เพื่ อ ให้ บ ริ ษั ท ประเมิ น ความเสี่ ย งที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจ เช่น ข้อมูลที่เกี่ยวกับผู้จัดจำ�หน่ายรายย่อยและผู้รับเหมาช่วง หรือประเทศต้นกำ�เนิด ในการนี้ บริษัทอาจจัดทำ�และใช้ต้นแบบการรายงานทั่วไปภายในภาคส่วนเพื่อลดภาระ
ที่มากเกินไปสำ�หรับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 1212
z ใช้การสอบกลับแหล่งที่มาที่มีอยู่หรือห่วงโซ่ผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ ได้ภาพรวมของความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่
ใกล้ชิดกับห่วงโซ่อุปทาน โดยวิธีนี้เกี่ยวข้องมากที่สุดกับบริษัทที่มุ่งเน้นการผลิตที่มีห่วงโซ่อุปทานทางกายภาพ

12. การสอบกลับแหล่งที่มาเป็นกระบวนการที่บริษัทติดตามวัสดุและผลิตภัณฑ์ผ่านห่วงโซ่อุปทาน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

68ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

หากเป็นไปได้ เพื่อประเมินผลกระทบเชิงลบจากความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ใกล้ชิดกับห่วงโซ่อุปทาน องค์กรอาจจะ
ใช้การประเมินที่น่าเชื่อถือที่มีอยู่ของความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ใกล้ชิดกับห่วงโซ่อุปทาน เช่น ใช้การประเมินที่
แบ่งปันผ่านโครงการความร่วมมือหรือส่งต่อกันมาผ่านการเปิดเผยข้อมูลทับซ้อน หรือสัญญาแบบโฟลว์ดาวน์
(flow down provision)13 ในข้อตกลงหรือสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษรz หากไม่มีการประเมินที่น่าเชื่อถือผ่านข้อมูลที่เก็บรวบรวมผ่านการรายงานทับซ้อน ผ่านสัญญาแบบโฟลว์ดาวน์
หรือการสอบกลับแหล่งที่มา เช่นนี้ การใช้ความสัมพันธ์ทางธุรกิจร่วมกับอุตสาหกรรมอื่นๆ สามารถช่วยระบุ
เพื่อทำ�การประเมินความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่เหมือนกันได้z ประเมินกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของการดำ�เนินความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ประกอบกิจกรรม
อยู่ ณ จุดควบคุมในห่วงโซ่อุปทาน ดูกรอบที่ 5zกรอบที่ 5 การมีส่วนร่วมกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ดำ�เนินกิจการ ณ จุดควบคุมในห่วงโซ่อุปทาน
องค์กรสามารถระบุจุดควบคุม (บางครั้งเรียกว่า “จุดอันตราย” (choke points)) โดยคำ�นึงถึง จุดสำ�คัญของการเปลี่ยนแปลงภายในห่วงโซ่อุปทานที่ข้อมูลจากการสอบกลับแหล่งที่มาหรือห่วงโซ่ข้อมูล
อาจถูกรวมไว้หรือสูญหาย จำ�นวนผู้ปฏิบัติ ตัวอย่างเช่น บริษัทไม่กี่แห่งที่ดำ�เนินการหรือจัดการกับปัจจัยการผลิตส่วนใหญ่ที่องค์กรส่ง
ผ่านลงไปในห่วงโซ่อุปทาน จุดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของอำ�นาจต่อรองของบริษัทไปยังจุดสิ้นสุดของห่วงโซ่อุปทาน จุดที่โครงร่างและแผนการตรวจสอบต่างๆ ที่มีอยู่แล้ว เพื่อใช้อำ�นาจต่อรองเหนือระบบเหล่านี้และหลีกเลี่ยง
การทำ�ซ้ำ�
‘บริษัทผู้ควบคุม’ มีแนวโน้มที่จะมีทัศนวิสัยที่ดีกว่าและ/หรืออำ�นาจต่อรองเหนือผู้จัดจำ�หน่ายของตัวเอง ตลอดจน
ความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ใกล้ชิดกับห่วงโซ่อุปทานมากกว่าบริษัทที่ใกล้ชิดผู้บริโภคหรือผู้ ใช้ ดังนั้น การดำ�เนิน
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านในบริษัทผู้ควบคุมเป็นการตรวจสอบว่าบริษัทกำ�ลังดำ�เนินการตรวจสอบ
ธุรกิจอย่างรอบด้านตามแนวทางของแนวปฏิบัติฯ นี้ ได้อำ�นวยความสะดวกที่เสี่ยงต่อผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยง
โดยตรงกับผู้จัดจำ�หน่ายได้รับการระบุ ป้องกัน และบรรเทาหรือไม่ ทั้งนี้ การระบุและการมีส่วนร่วมกับจุดควบคุม
อาจทำ�ได้ผ่านทางการกำ�หนดข้อเรียกร้องในสัญญากับผู้จัดจำ�หน่ายและความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่ระบุถึง
จุดควบคุม (หรือตามหลักเกณฑ์ด้านความลับ) และโดยขอให้ผู้จัดจำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเสาะหาจาก
บริษัทผู้ควบคุมที่ตอบสนองความคาดหวังของแนวปฏิบัติฯ นี้ โดยใช้ระบบการแบ่งปันข้อมูลที่เป็นความลับกับ
ผู้จัดจำ�หน่ายและ/หรือผ่านโครงร่างทั่วทั้งอุตสาหกรรมเพื่อเปิดเผยข้อมูลผู้ปฏิบัติที่ใกล้ชิดกับห่วงโซ่อุปทาน

13. การเปิดเผยข้อมูลทับซ้อน หมายถึง เมื่อบริษัทเปิดเผยข้อมูลแก่ผู้ซื้อปลายน้ำ�ทันที ซึ่งจะส่งต่อข้อมูลไปยังการซื้อของตน สัญญาแบบโฟลวดาวน์คือ ข้อกำ�หนดภายในสัญญาทั่วไปที่รวมอยู่ในข้อตกลงระดับย่อย

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

69

ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

ประเมินการมีส่วนร่วมของบริษัทกับผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นเพื่อกำ�หนดแนวทางตอบสนองที่เหมาะสม
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การประเมินว่า บริษัท (เอ) ก่อ (หรือจะก่อ) ผลกระทบเชิงลบ หรือ (บี) มีส่วนร่วมในการก่อ (หรือจะ
มีส่วนร่วมในการก่อ) ผลกระทบเชิงลบ หรือ (ซี) ผลกระทบเชิงลบถูก (หรือจะถูก) เชื่อมโยงโดยตรงกับการดำ�เนินงาน
ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัทผ่านทางความสัมพันธ์ทางธุรกิจหรือไม่ ดูหัวข้อ 2, 2.3
คำ�ถามที่ 29 ผลกระทบเชิงลบที่ “เกิด” หรือ “ร่วมก่อให้เกิด” โดยบริษัทหรือ “เกี่ยวข้องโดยตรง” กับการดำ�เนินงาน
ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัท โดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจ หมายถึงอะไร ดูหัวข้อ 2, 2.3
การก่อให้เกิด: บริษัท “ก่อ” ผลกระทบเชิงลบเมื่อกิจกรรมของตัวบริษัท14 นั้นเพียงพอที่จะทำ�ให้เกิดผลกระทบเชิงลบ
¦ ตัวอย่างเช่น หากบริษัทเลือกปฏิบัติต่อผู้หญิงหรือชนกลุ่มน้อยทางเชื้อชาติในการจ้างงาน หรือหากบริษัทจ่าย
สินบนให้แก่ข้าราชการต่างประเทศ
การมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิด: บริษัท “มีส่วนร่วมในการก่อให้เกิด” ผลกระทบ เมื่อกิจกรรมของบริษัทร่วมกับ
กิจกรรมขององคาพยพอื่นๆ ก่อให้เกิดผลกระทบ หรือหากกิจกรรมของบริษัทก่อ หรืออำ�นวยความสะดวกหรือจูงใจ
ให้องคาพยพอื่นก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบขึ้น ทั้งนี้ การมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบนั้นต้องเป็นรูปธรรม ซึ่งหมายความว่าไม่นับรวมการมีส่วนร่วมเพียงเล็กน้อยหรือไม่สำ�คัญ
ลักษณะสำ�คัญของการมีสว่ นร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบและการรับรูก้ ารกระทำ�ของบริษทั ทีอ่ าจก่อ อำ�นวยความสะดวก
หรือจูงใจให้องคาพยพอื่นก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ อาจต้องพิจารณาปัจจัยหลายๆ ประการร่วมกัน โดยมีปัจจัยที่
ควรคำ�นึงถึง ดังนี้ ขอบเขตที่บริษัทอาจส่งเสริมหรือกระตุ้นให้เกิดผลกระทบเชิงลบที่ก่อให้เกิดขึ้นโดยองคาพยพอื่น เช่น ระดับที่
กิจกรรมจะเพิ่มความเสี่ยงของผลกระทบที่เกิดขึ้น ขอบเขตที่บริษัทอาจหรือควรได้รู้ถึงผลกระทบเชิงลบหรือผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้น เช่น ระดับความ
สามารถในการคาดการณ์ ระดับที่กิจกรรมของบริษัทรายใดๆ จะบรรเทาผลกระทบเชิงลบได้จริงหรือลดความเสี่ยงของผลกระทบที่เกิดขึ้น
การมีเพียงความสัมพันธ์ทางธุรกิจหรือกิจกรรมที่สร้างเงื่อนไขทั่วไปที่เป็นไปได้สำ�หรับผลกระทบเชิงลบที่จะเกิดขึ้น ไม่ได้
เป็นข้อบ่งชี้ถึงความสัมพันธ์ ในการมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบ กิจกรรมเช่นว่าควรเพิ่มความเสี่ยงของ
ผลกระทบเชิงลบอย่างมีนัยสำ�คัญ
¦ ตัวอย่างเช่น ผู้ค้าปลีกที่กำ�หนดเวลาการจัดส่งผลิตภัณฑ์ที่สั้นมาก แม้จะทราบได้จากผลิตภัณฑ์ที่คล้ายกันในอดีต
ว่าเป็นไปไม่ได้ในเรื่องเวลาการผลิต และมีการจำ�กัดการใช้การรับเหมาช่วงที่ได้รับอนุมัติล่วงหน้าอีกต่างหาก การดำ�เนินการกำ�หนดเวลาตั้งแต่เริ่มจนจบกระบวนการ (lead time) ที่สั้นกว่าที่เป็นไปได้ และการจำ�กัดการใช้
การรับเหมาช่วงเป็นการเพิ่มความเสี่ยงของการทำ�งานล่วงเวลามากเกินไปในระดับของผู้ผลิต

14. OECD (2011), บทที่ 4, ย่อหน้าที่ 42 ระบุว่า “กิจกรรมสามารถรวมทั้งการกระทำ�และการละเว้นการกระทำ�”แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

70

ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท  ระดับของความสามารถในการคาดการณ์ผลกระทบอาจมีสูง เนื่องจากผู้ค้าปลีกรู้ว่าเวลาตั้งแต่เริ่มจนจบ

กระบวนการสำ�หรับผลิตภัณฑ์ที่คล้ายกันในอดีตนั้น ไม่สามารถยืดหยุ่นได้ และเวลาตั้งแต่เริ่มจนจบ
กระบวนการที่สั้นโดยทั่วไปมักส่งผลให้เกิดการทำ�งานล่วงเวลามากเกินไปในภาคส่วนนั้น  หากไม่มีขั้นตอนการบรรเทาเพื่อลดความเสี่ยงของผลกระทบที่เกิดขึ้น ผู้ค้าปลีกอาจมีส่วนร่วมในการทำ�ให้เกิด
การทำ�งานล่วงเวลามากเกินไปในระดับของผู้ผลิต
¦ ตัวอย่างเช่น พิจารณากรณีของนักลงทุนภาคเอกชนที่ลงทุนในโรงงานเหล็ก นักลงทุนจะนั่งอยู่ในตำ�แหน่ง
คณะกรรมการบริหารของโรงงานเหล็ก และมีปฏิสมั พันธ์กบั ผูบ้ ริหารอย่างสม่�ำ เสมอ นักลงทุนออกเสียงคัดค้านการติดตัง้
อุปกรณ์ค่าใช้จ่ายสูงซึ่งจัดการของเสียที่มาจากโรงงาน ผลจากการขาดการดูแลของเสียนี้ ทำ�ให้น้ำ�ดื่มของชุมชนท้องถิ่น
มีการปนเปื้อนจากของเสีย การส่ ง เสริ ม การบริ ห ารโครงการเพื่ อ หลี ก เลี่ ย งการติ ด ตั้ ง เทคโนโลยี ซึ่ ง อาจป้ อ งกั น หรื อ บรรเทาผลกระทบ
สิ่งแวดล้อมต่อแหล่งน้ำ�เป็นการเพิ่มความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบ ระดับความสามารถในการคาดการณ์ล่วงหน้าอาจมีสูงในกรณีที่เป็นที่ทราบกันทั่วไปในหมู่ผู้เชี่ยวชาญด้านการ
จัดการสิ่งแวดล้อมในอุตสาหกรรมเหล็กว่าต้องใช้อุปกรณ์บำ�บัดน้ำ�เพื่อหลีกเลี่ยงมลพิษในน้ำ�ดื่ม หากนักลงทุนยอมรับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านและสนับสนุนแผนทางเลือกสำ�หรับการบำ�บัดของเสีย
ความเสี่ยงเรื่องมลภาวะทางแหล่งน้ำ�และความเป็นไปได้ของผลกระทบนั้นจะลดลง ทำ�ให้นักลงทุนอยู่ห่างจาก
ความสัมพันธ์ ในการมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบ
การเกี่ยวข้องโดยตรง “ความเกี่ยวข้อง” ถูกกำ�หนดโดยความสัมพันธ์ระหว่างผลกระทบเชิงลบและผลิตภัณฑ์ บริการ
หรือการดำ�เนินงานของบริษัทผ่านองคาพยพอื่น (เช่น ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ) “การเกี่ยวข้องโดยตรง” ไม่ได้กำ�หนด
โดยความสัมพันธ์ทางสัญญาโดยตรง เช่น “การจัดหาโดยตรง”¦ ตัวอย่างเช่น ถ้าแหล่งขุดโคบอลท์ของบริษัทใช้แรงงานเด็กแล้วมีการนำ�แร่นั้นมาใช้ในผลิตภัณฑ์ขององค์กร เช่นนี้
บริษัทสามารถเกี่ยวข้องได้โดยตรงกับผลกระทบเชิงลบ (เช่น แรงงานเด็ก) ในกรณีนี้ บริษัทไม่ได้ก่อหรือมีส่วนร่วมในการ
ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบด้วยตัวเอง แต่ยังคงมีการเชื่อมโยงโดยตรงระหว่างผลิตภัณฑ์ขององค์กรและผลกระทบเชิงลบ
ผ่านความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับองคาพยพต่างๆ ที่เกี่ยวข้องในการจัดหาโคบอลท์ (เช่น กับโรงหลอม ผู้ค้าแร่ และบริษัท
เหมืองแร่ที่ใช้แรงงานเด็ก)ความสัมพันธ์ของบริษัทต่อผลกระทบเชิงลบไม่คงที่ และอาจเปลี่ยนแปลงไป เช่น เมื่อสถานการณ์เปลี่ยน ตลอดจนขึ้นอยู่
กับระดับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านและขั้นตอนที่ใช้เพื่อจัดการกับความเสี่ยงและผลกระทบ จะช่วยลดความเสี่ยง
ของผลกระทบที่เกิดขึ้น โดยทั่วไปบริษัทมักจะก่อผลกระทบเชิงลบในบริบทของกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดำ�เนินงานของตน และบริษัทมักจะถูกเชื่อมโยงโดยตรงกับผลกระทบเชิงลบที่ก่อให้เกิดขึ้นโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ส่วนการมีส่วน
ร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบนั้นสามารถเกิดขึ้นได้ในบริบทของกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดำ�เนินงานของบริษัทหรือ
ผ่านทางความสัมพันธ์ทางธุรกิจ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

71ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

ลักษณะข้างต้นไม่ได้มีเจตนาเพื่อลบล้างความรับผิดตามกฎหมายแต่อย่างใด กฎหมายภายในประเทศยังอาจมีแนวทางหรือ
กฎเป็นการเฉพาะเพื่อกำ�หนดความสัมพันธ์ ในการก่อให้เกิดผลกระทบเพื่อกำ�หนดความรับผิดตามกฎหมาย ตัวอย่างเช่น
บริษัทที่มีความผิดทางอาญาในข้อหาการติดสินบนมีการจะถูกพิจารณาว่าได้ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบ
ภายใต้กฎหมายภายในประเทศว่าด้วยการต่อต้านการทุจริต
คำ�ถามที่ 30 ทำ�ไมวิธีการที่บริษัทเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบจึงมีความสำ�คัญ ดูหัวข้อ II, 2.3
ความสัมพันธ์ของบริษัทต่อผลกระทบเชิงลบ (เช่น ผลกระทบที่ก่อหรือร่วมก่อให้เกิดขึ้นโดยบริษัทเองหรือเชื่อมโยง
โดยตรงจากความสัมพันธ์ทางธุรกิจ) เป็นการพิจารณาที่สำ�คัญ เนื่องจากเป็นตัวกำ�หนดว่าบริษัทควรตอบสนองต่อ
ผลกระทบอย่างไรและมีความรับผิดชอบในการจัดให้มีหรือร่วมมือในการแก้ ไขอย่างไร ดูรูปประกอบ 2รูปประกอบ 2 การแก้ ไขผลกระทบเชิงลบ
จากข้อมูลที่ ได้รับจากผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น เมื่อจำ�เป็น ควรจัดลำ�ดับความเสี่ยงด้าน RBC ที่สำ�คัญที่สุด

ผลกระทบเชิงลบ

ที่มีส่วนร่วมก่อ
โดยบริษัท

ที่เกิดขึ้น
โดยบริษัท

เยียวยา
ผลกระทบตามจริง
ยุติ หรือป้องกัน
ผลกระทบที่
อาจเกิดขึ้น

ที่เชื่อมโยงโดยตรง
กับการดำ�เนินงานของบริษัท ผลิตภัณฑ์
หรือบริการโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจใช้ อำ�นาจต่อรอง
เพื่อบรรเทาผลกระทบใดๆ
ที่มีอยู่ให้ ได้มากที่สุด
เท่าที่จะเป็นไปได้

ยุติ หรือป้องกัน
การมีส่วนร่วมใช้ อำ�นาจต่อรอง
สร้างอิทธิพลเหนือองคาพยพ
ที่ก่อผลกระทบเชิงลบ
เพื่อป้องกันหรือบรรเทา
ผลกระทบนั้นๆ

หมายเหตุ: แนวทางเฉพาะเพิ่มเติมเพื่อแก้ไขผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนมีระบุไว้ใน OECD (2011), บทที่ 4แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

72ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ บริการ ของบริษัท

รวมทั้งผลกระทบต่อการดำ�เนินการ ตามความรุนแรงและความเป็นไปได้ การจัดลำ�ดับความสำ�คัญจะเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง
เมื่อไม่สามารถแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นทั้งหมดได้ ในทันที และเมื่อมีการระบุและรับมือกับผลกระทบที่
สำ�คัญที่สุดเรียบร้อยแล้ว บริษัทควรหันไปแก้ ไขผลกระทบอื่นๆ ที่สำ�คัญรองลงมา ดูหัวข้อ 2, 2.4
คำ�ถามที่ 31 บริษัทจะสามารถจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการดำ�เนินการเมื่อป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบผ่านกิจกรรม
และความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้อย่างไร ดูหัวข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน - การตรวจสอบธุรกิจอย่าง
รอบด้านสามารถเกี่ยวข้องกับการจัดลำ�ดับความสำ�คัญ (ตามความเสี่ยง) หัวข้อ 2, 2.4

ในการจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการกระทำ�เพื่อตอบสนองต่อผลกระทบ ความสำ�คัญของความเสียหายตามจริงหรือที่
อาจเกิดขึ้นเป็นปัจจัยที่สำ�คัญที่สุด15 อย่างไรก็ตาม เมื่อนึกถึงความจริงที่ว่าบริษัทอาจเผชิญกับผลกระทบเชิงลบที่สำ�คัญ
เป็นจำ�นวนมาก ความเสียหายที่จวนตัวอาจเป็นปัจจัยที่ควรพิจารณาเป็นอันดับถัดมา
¦ ตัวอย่างเช่น หากพบว่าโรงงานมีความเสี่ยงจวนตัวจากเหตุไฟไหม้เนื่องจากระบบไฟฟ้าที่เป็นอันตราย เราอาจให้
ความสำ�คัญในการสร้างความมั่นใจว่าอาคารสร้างขึ้นอย่างปลอดภัย และแจ้งให้พนักงานทราบถึงวิธีการตอบสนองต่อ
กรณีไฟไหม้ ก่อนที่จะจัดการกับความเสี่ยงเรื่องการปนเปื้อนของน้ำ�ซึ่งอาจรุนแรงพอกัน แต่คาดว่าจะไม่เกิดขึ้นภายใน
5 ปีข้างหน้า

15. ในกรณีที่มีการจัดลำ�ดับความเสี่ยงด้านสิทธิมนุษยชน ความรุนแรงของผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้นควรจะมาก่อนความน่าจะเป็น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

73

A.3
ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ
การยุติกิจกรรมใดๆ ที่ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบด้าน RBC ขึ้นอยู่กับการประเมินของบริษัท ในการ
เข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบนั้น นอกจากนี้ บริษัทควรพัฒนาและใช้แผนงานที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ ในการ
ป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้น (ในอนาคต) ดูหัวข้อ 2, 3.1
คำ�ถามที่ 32 ความแตกต่างระหว่างการป้องกันผลกระทบเชิงลบและการบรรเทาผลกระทบเชิงลบคืออะไร ดูหัวข้อ 2, 3.1
การป้องกัน หมายถึง กิจกรรมที่มีวัตถุประสงค์เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบเชิงลบที่จะเกิดขึ้นแต่แรกเริ่ม (เช่น ลดความเสี่ยง
ของผลกระทบเชิงลบที่จะเกิดขึ้น) ในขณะที่ การบรรเทา หมายถึง กิจกรรมที่ลดผลกระทบเมื่อมีผลกระทบเชิงลบเกิดขึ้น
แล้ว ทั้งนี้ การป้องกันเป็นเป้าหมายหลักของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
¦ ตัวอย่างเช่น เมื่อคำ�นึงถึงอาชีวอนามัยและความปลอดภัย การกำ�จัดสิ่งของอันตรายได้รับการยอมรับว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการ
ป้องกันการบาดเจ็บและความเจ็บป่วยตั้งแต่แรกเริ่ม การติดตั้งกระบวนการบำ�บัดน้ำ�อาจลดผลกระทบมลพิษทางน้ำ�โดยการลดระดับของของเสียในน้ำ�
¦ ตัวอย่างเช่น การมีส่วนร่วมในการดำ�เนินการร่วมกันเพื่ออบรมหน่วยงานท้องถิ่นเกี่ยวกับการต่อต้านการชักชวนให้รับสินบนใน
พื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง และการพัฒนาขีดความสามารถของรัฐบาลท้องถิ่นเพื่อตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายการ
ต่อต้านการติดสินบน สามารถช่วยป้องกันการติดสินบนในอนาคตได้ การให้ความร่วมมือกับกระบวนการยุตธิ รรมทางอาญาในเรือ่ งการติดสินบน รวมทัง้ การรายงานอย่างตรงไปตรงมา
เกี่ยวกับเจ้าหน้าที่ที่เรียกรับสินบน สามารถลดผลกระทบเรื่องการติดสินบนได้

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

74ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

คำ�ถามที่ 33 บริษัทควรป้องกัน และบรรเทาผลกระทบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นซึ่งตนอาจก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้
เกิดขึ้นได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 3.1
ในลำ�ดับแรกและที่สำ�คัญที่สุด บริษัทควรยุติกิจกรรมใดๆ ที่ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบตามจริง
มีมาตรการหลายอย่างที่บริษัทอาจนำ�มาใช้เพื่อป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบในการดำ�เนินงานของตนเอง
¦ ตัวอย่างเช่น มาตรการปรับตัว/เปลี่ยนแปลง: บางครั้งการปรับตัวหรือเปลี่ยนแปลงลักษณะของการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัทอาจจำ�เป็นในการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบ เช่น การเปลี่ยนเส้นทางท่อส่งน้ำ�มันเพื่อหลีกเลี่ยง
ความเสี่ยงด้านสุขภาพของชุมชนท้องถิ่น การเปลี่ยนกระบวนการผลิตเพื่อหลีกเลี่ยงการใช้สารพิษ เป็นต้น การปรับปรุงสิ่งอำ�นวยความสะดวก: ผลกระทบบางอย่างอาจได้รับการป้องกันโดยการลงทุนในสิ่งอำ�นวยความ
สะดวกและการปรับปรุงอุปกรณ์ การลงทุนดังกล่าวอาจรวมถึง แสงไฟ ระบบระบายอากาศ การเข้าถึงทางหนีไฟ
เครื่องจักรใหม่ เทคโนโลยีควบคุมผลกระทบเชิงลบ ฯลฯ นโยบาย: การพัฒนานโยบายบริษัทพร้อมทั้งระเบียบประกอบการดำ�เนินการตามนโยบายฯ ดังกล่าวเป็นวิธีการ
ป้องกันผลกระทบ ตัวอย่างเช่น นโยบายของบริษทั ที่ไม่เลือกปฏิบตั ใิ นกระบวนการจ้างงาน และกระบวนการทีส่ ร้างขึน้
เพื่อตอบสนองต่อนโยบายฯ ดังกล่าวสามารถช่วยป้องกันการเลือกปฏิบัติได้ ดูหัวข้อ 2 1.1-1.2
 การฝึกอบรม: การอบรมพนักงาน ลูกจ้าง และผู้บริหาร ที่มีประสิทธิภาพ สามารถช่วยป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบ
เชิงลบได้ ทั้งนี้ การฝึกอบรมอาจครอบคลุมหลากหลายประเด็น เช่น นโยบายและระเบียบการของบริษัท กฎหมาย
และหน้าที่ การจัดการเครื่องจักรอย่างปลอดภัย เคมีภัณฑ์ ฯลฯ ตลอดจนการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับวิธีการ
ระบุความเสี่ยง ดูหัวข้อ 2, 1.2(เอฟ), 1.3(ดี)
 ระบบสัญญาณเตือนภัย: ระบบฯ ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการกำ�หนดสัญญาณเตือนภัย ตัวชี้วัดความเสี่ยง และการ
พัฒนากระบวนการเพื่อให้บริษัทปฏิบัติตาม เมื่อมีการระบุถึงความเสี่ยงของบริษัทในการก่อหรือเข้าไปมีส่วนร่วมใน
การก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ การแก้ปญั หาเชิงระบบ: แม้ในกรณีทก่ี ารดำ�เนินงานในบริบทซึง่ ปัญหาเชิงระบบนัน้ เป็นไปอย่างแพร่หลาย บริษทั ก็ยงั คงมีความรับผิดชอบในการแก้ ไขผลกระทบเชิงลบที่ตนเองก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้น แม้จะไม่ใช่ความ
รับผิดชอบของบริษัทในการแก้ ไขปัญหาเชิงระบบในระดับสังคม แต่บริษัทอาจพบว่า การจัดการกับข้อท้าทาย
ดังกล่าวอาจมีประสิทธิภาพในการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบ ดูกรอบที่ 6 สำ�หรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ
การจัดการความเสี่ยงของระบบ

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

75

ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

กรอบที่ 6 การแก้ปัญหาเชิงระบบ
ปัญหาเชิงระบบ หมายถึง ปัญหาหรือข้อท้าทายที่แพร่หลายภายในบริบทใดบริบทหนึ่งซึ่งถูกขับเคลื่อนโดยสาเหตุที่อยู่
นอกเหนือการควบคุมอย่างใกล้ชิดของบริษัท แต่กลับเพิ่มความเสี่ยงของผลกระทบเชิงลบในการดำ�เนินงานหรือห่วงโซ่อุปทาน
ของบริษัทเอง ความเสี่ยงเชิงระบบอาจเกิดขึ้นจากความล้มเหลวของการกำ�กับดูแลและความล้มเหลวของรัฐบาลในการปฏิบัติ
หน้าที่ในการบังคับใช้กฎหมายและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ตัวอย่างปัญหาเชิงระบบ ได้แก่ อัตราการเข้าถึงสถานศึกษาที่ต่ำ�และ
อัตราความยากจนที่สูงซึ่งจะเพิ่มความเสี่ยงของแรงงานเด็ก การติดสินบนและการทุจริตอย่างกว้างขวางภายในหน่วยงานรัฐ
การเลือกปฏิบัติต่อชนกลุ่มน้อยอย่างเป็นระบบ รวมถึงการล่วงละเมิดและการทารุณผู้หญิงและเด็กผู้หญิงอย่างแพร่หลายใน
สังคม เช่นนี้ แม้ว่าบริษัทจะไม่มีส่วนรับผิดชอบต่อความล้มเหลวของรัฐบาล แต่การตัดสินใจดำ�เนินกิจกรรมในบริบทที่มีความ
เสี่ยงเชิงระบบจะเพิ่มลักษณะและขอบเขตของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
ในการนี้ บริษัทมีหลายวิธีการที่จะนำ�มาใช้เพื่อจัดการกับความเสี่ยงที่เชื่อมโยงกับปัญหาเชิงระบบได้ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจจะ ทำ�งานร่วมกันแบบข้ามภาคส่วน (Collaborate across sectors) – ความเสี่ยงเชิงระบบมักจะเกี่ยวข้องกับหลาย
ภาคส่วน ดังนั้น บริษัทอาจเลือกที่จะประสานและทำ�งานแบบบูรณาการข้ามภาคส่วนเพื่อยกระดับมาตรการการป้องกัน
และบรรเทาผลกระทบให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ด้วยวิธีนี้ ปัญหาจะไม่ถูกผลักไสจากภาคอุตสาหกรรมหนึ่งไปยังอีกภาค
อุตสาหกรรมหนึ่งได้ง่ายๆ * มีส่วนร่วมกับภาครัฐบาล – ในกรณีที่บริษัททราบถึงข้อจำ�กัดในทางกฎหมายและในทางปฏิบัติภายใต้บริบทที่รัฐบาลไม่
สามารถดำ�เนินการเพื่อคุ้มครองสิทธิมนุษยชนได้ บริษัทอาจใช้อำ�นาจต่อรองของตนกับรัฐบาล (ระดับท้องถิ่นหรือระดับชาติ) เพื่อส่งเสริมให้รัฐบาลสร้างความเปลี่ยนแปลง เช่น การบังคับใช้กฎหมายและข้อบังคับที่ดียิ่งขึ้น หรืออำ�นวยความ
สะดวกในการดำ�เนินการตาม RBC เป็นต้น ทั้งนี้ การมีส่วนร่วมกับภาครัฐมีได้หลายวิธีการ เช่น จดหมายเปิดผนึกถึง
รัฐบาล การมีส่วนร่วมผ่านโครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย การมีส่วนร่วมในการหารือ ฯลฯ นอกจากนี้ บริษัทอาจมี
ส่วนร่วมกับรัฐบาลเจ้าบ้านเพื่อส่งเสริมให้มีการสนับสนุน RBC
 ระบุโครงการที่มีประสิทธิภาพที่มีอยู่แล้ว – สำ�หรับความเสี่ยงระดับภาคส่วนปกติ บริษัทสามารถใช้วิธีการป้องกันและ
บรรเทาผลกระทบที่พัฒนาขึ้นโดยรัฐบาล สมาคมอุตสาหกรรม โครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย หรือบริษัทในภาคส่วน
การผลิตเดียวกัน ซึ่งการระบุโครงการและวัตถุประสงค์ของตัวโครงการจะช่วยให้บริษัททราบว่าจะสามารถใช้กลยุทธ์ที่
มีอยู่เพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงด้านระบบได้อย่างไร ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจพึ่งพากลไกการร้องเรียนที่มีอยู่ภายใน
ชุมชน เป็นต้น
ความพยายามที่จะแก้ ไขปัญหาเชิงระบบอาจใช้เวลาก่อนที่จะเห็นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม อย่างไรก็ตาม เหตุผลดังกล่าวไม่ควร
เป็นอุปสรรคต่อการดำ�เนินการเพื่อตอบสนองต่อปัญหาเชิงระบบ ถึงอย่างนั้น บริษัทที่ดำ�เนินธุรกิจภายใต้บริบทที่มีปัญหาเชิง
ระบบที่ส่งผลกระทบในเชิงลบต่อการดำ�เนินงานของตนเองและห่วงโซ่อุปทานควรเตรียมความพร้อมให้มีการตัดสินใจที่โปร่งใส
ประกอบกับเหตุผลในการตัดสินใจทีจ่ ะยังคงประกอบกิจการภายใต้บริบทดังกล่าว พร้อมทัง้ พิจารณาว่าบริษทั สามารถเดินหน้า
ดำ�เนินงาน หรือการจัดหาวัตถุดิบจากบริบทดังกล่าวในระหว่างที่พยายามแก้ปัญหาข้างต้นได้หรือไม่ ทั้งนี้ ในหลายๆ กรณีความพยายามที่เพิ่มขึ้นเป็นสิ่งจำ�เป็นสำ�หรับการตรวจสอบและป้องกันผลกระทบเชิงลบในการดำ�เนินกิจการของบริษัทหรือ
ในห่วงโซ่อุปทานของตนในขณะที่พยายามแก้ ไขปัญหาเชิงระบบมากขึ้นในเวลาเดียวกัน
* ยกตัวอย่างเช่น ในบริบทที่การใช้แรงงานเด็กเป็นความเสี่ยงเชิงระบบ การกำ�จัดการใช้แรงงานเด็กจากภาคส่วนหนึ่งอาจผลักดันเด็กๆ เข้าสู่การจ้างงาน
ในอีกที่หนึ่งแทน ดังนั้นวิธีการจัดการแบบบูรณาการข้ามภาคส่วนจึงควรได้รับการสนับสนุน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

76ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

ตามที่บริษัทได้ดำ�เนินการจัดลำ�ดับความสำ�คัญไว้ บริษัทควรพัฒนา และดำ�เนินการตามแผนเพื่อหาทางป้องกันหรือบรรเทา
ผลกระทบเชิงลบด้าน RBC ตามความเป็นจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจของบริษัท ดูหัวข้อ 2, 3.2
คำ�ถามที่ 34 บริษัทสามารถแสวงหาวิธีป้องกันและบรรเทาผลกระทบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้นซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับการ
ดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 3.2
ความคาดหวังที่บริษัทพยายามป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงโดยตรงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์
หรือบริการโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตน ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อผลักความรับผิดชอบจากองคาพยพที่ก่อหรือ
มีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบไปให้แก่บริษัทที่ตนมีความสัมพันธ์ทางธุรกิจด้วย16 ความรับผิดชอบสำ�หรับ
ผลกระทบยั ง คงอยู ่ก ั บ องคาพยพนั ้ น หรื อ องคาพยพต่า งๆ ที ่ ก ่อ หรื อ มี ส ่ว นร่ว มในการก่อ ให้เ กิ ด ผลกระทบ 17อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่บริษัทอาจไม่สามารถแก้ ไขผลกระทบได้ด้วยตนเอง บริษัทก็ควรพยายามสร้างอิทธิพล
เหนือความสัมพันธ์ทางธุรกิจเพื่อป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบ ดูหัวข้อ 1, ลักษณะของการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้าน – การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านไม่เป็นการผลักความรับผิดชอบ

ในกรณีนี้ การกระทำ�ที่สามารถนำ�มาใช้เพื่อป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ได้แก่ การปรับเปลี่ยนการดำ�เนินธุรกิจหรือกิจกรรมเพื่อป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์
ทางธุรกิจขององค์กร ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 35 การใช้อำ�นาจต่อรองเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในแนวปฏิบัติขององคาพยพที่ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ ดูภาค
ผนวก คำ�ถามที่ 36-37

การสนับสนุนความสัมพันธ์ทางธุรกิจในการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบต่างๆ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 38การออกจากความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 39 การแก้ ไขปัญหาเชิงระบบ ดูภาคผนวก กรอบที่ 6คำ�ถามที่ 35 บริษัทสามารถปรับเปลี่ยนการดำ�เนินงานหรือกิจกรรมของตนเพื่อป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบ
ที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตนได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 3.2
ระบบการบริหารจัดการหลายๆ ระบบที่บริษัทสร้างขึ้นภายใต้หัวข้อ 2, 1.1 ของแนวปฏิบัติฯ นี้ ดำ�เนินการเพื่อป้องกันและ
บรรเทาผลกระทบในห่วงโซ่อุปทานของตน ไม่ว่าจะเป็นการลดความเป็นไปได้ในการเข้าร่วมกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มี
ความเสีย่ งสูงแต่แรกเริม่ หรือโดยการเพิม่ อำ�นาจต่อรองกับผูจ้ ดั จำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจรายใหม่ๆ ซึง่ อาจรวมถึง
มาตรการเกี่ยวกับการตั้งความคาดหวังในประเด็น RBC ต่อความสัมพันธ์ทางธุรกิจ เช่น การกำ�หนดคุณสมบัติล่วงหน้า
หรือหลักเกณฑ์การประมูลตามมาตรฐานของ RBC
มาตรการเพิ่มเติมที่บริษัทอาจนำ�มาใช้เพื่อป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจนั้น
อาจรวมถึงการปรับตัวหรือการเปลี่ยนแปลงการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์ หรือบริการของบริษัทด้วย

16. OECD (2011), บทที่ 2, ย่อหน้าที่ 12
17. อ้างอิงแล้ว
แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

77ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

ตัวอย่างเช่น การพิจารณาผสานการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเข้าในกระบวนการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยผ่านการ
พิจารณาความเสี่ยงด้าน RBC ที่อาจเกิดขึ้นของผลิตภัณฑ์ควบคู่ไปกับคุณลักษณะอื่นๆ เช่น ความเป็นไปได้ ต้นทุน และอุปสงค์ นอกจากนี้ การกำ�หนดว่าจะใช้ผลิตภัณฑ์จากการออกแบบเพื่อการพัฒนาหรือไม่ ก็สามารถหลีกเลี่ยงความ
เสี่ยงในอนาคตได้
คำ�ถามที่ 36 บริษัทสามารถใช้อำ�นาจต่อรองของตนได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 3.2(ซี)-(อี)บริษัทจะถือว่ามีอำ�นาจต่อรองอยู่ก็ต่อเมื่อ “บริษัทมีความสามารถในการก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในแนวปฏิบัติที่ผิด
ขององคาพยพที่ทำ�ให้เกิดความเสียหายนั้น”18 ทั้งนี้ วิธีการที่เหมาะสมในการใช้อำ�นาจต่อรองจะขึ้นอยู่กับผลกระทบ
ระดับของอำ�นาจต่อรองที่บริษัทมีเหนือความสัมพันธ์ทางธุรกิจ และลักษณะเฉพาะอื่นๆ สำ�หรับภาคส่วนและ/หรือลักษณะของความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ในการนี้ บริษัทอาจดำ�เนินการผสมผสานวิธีการต่าง ๆ ในการใช้อำ�นาจต่อรองก็ได้
¦ ตัวอย่างเช่น การใช้อำ�นาจต่อรอง อาจหมายถึงการดำ�เนินการต่อไปนี้ตามความเหมาะสมแก่ภาคส่วนและ
สถานการณ์เฉพาะ เช่น การมี ส่ ว นร่ ว มกั บ ความสั ม พั น ธ์ ท างธุ ร กิ จ เพื่ อ กระตุ้ น ให้ ค วามสั ม พั น ธ์ ท างธุ ร กิ จ ดำ � เนิ น การป้ อ งกั น และ/หรื อบรรเทาผลกระทบ ผ่านทางจดหมาย อีเมล โทรศัพท์ หรือการประชุมกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจในระดับปฏิบัติการ
ผู้บริหารระดับอาวุโส และ/หรือระดับคณะกรรมการบริหารเพื่อแสดงให้เห็นถึงทัศนคติในประเด็น RBC
 กำ�หนดความคาดหวังเกี่ยวกับ RBC และการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ในสัญญาทางการค้า การเชื่อมโยงแรงจูงใจทางธุรกิจเข้ากับการดำ�เนินงานด้าน RBC เช่น การกำ�หนดไว้ ในข้อผูกมัดในสัญญาระยะยาว
และคำ�สั่งซื้อในอนาคต สำ�หรับนักลงทุน การเข้าร่วมและอภิปรายในการประชุมสามัญประจำ�ปีเพื่อแสดงมุมมองเรื่อง RBC ตลอดจนการ
ใช้สิทธิออกเสียงในการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็น RBC การขอข้อมูลและการมีส่วนร่วมกับบริษัทที่เข้าไป
ลงทุนเพื่อรับข้อมูลที่เกี่ยวข้องและทำ�ให้ความคาดหวังในประเด็นฯ ดังกล่าวชัดเจน การมีส่วนร่วมกับหน่วยงานกำ�กับดูแลและผู้กำ�หนดนโยบายด้าน RBC เพื่อก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในแนวปฏิบัติ
ที่ผิดขององคาพยพที่ทำ�ให้เกิดความเสียหาย การสื่อสารถึงความเป็นไปได้ของการยกเลิกสัญญาในกรณีที่ความคาดหวังเกี่ยวกับ RBC ไม่ได้รับการเคารพ(เช่นผ่านข้อสัญญา นโยบายองค์กร การประชุมกับผู้บริหารเรื่องความสัมพันธ์ทางธุรกิจ)อย่างไรก็ดี ในบางกรณี บริษัทอาจเผชิญกับข้อจำ�กัดในการใช้อำ�นาจต่อรองหรืออาจไม่มีอำ�นาจต่อรองเป็นของตัวเอง
ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 37

18. OECD (2011), ความเห็นในนโยบายทั่วไป, ย่อหน้า 19แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

78ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

คำ�ถามที่ 37 เราสามารถจัดการปัญหาการขาดอำ�นาจต่อรองได้อย่างไร
เมื่อบริษัทขาดอำ�นาจต่อรองกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตน บริษัทอาจพยายามเพิ่มอำ�นาจต่อรองของตนเท่าที่เป็นไปได้¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจจะ นำ� RBC และความคาดหวังเกี่ยวกับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านมาใช้ ในสัญญาทางการค้า สร้างแรงจูงใจทางการค้าที่เชื่อมโยงกับเกณฑ์ RBC
 สร้างความสัมพันธ์ระยะยาวกับผู้จัดจำ�หน่ายหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
บริษัทที่ไม่มีอำ�นาจต่อรองเหนือความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตน อาจเพิ่มอำ�นาจต่อรองเท่าที่สามารถดำ�เนินการได้ผ่าน
การสื่อสารถึงความคาดหวังทั่วไปและดำ�เนินกิจกรรมต่างๆ ภายใต้ความร่วมมือร่วมกับภาคส่วนอื่นๆ
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทที่จัดหาสินค้าจากผู้จัดจำ�หน่ายรายเดียวกันอาจพัฒนาและแบ่งปันข้อกำ�หนดทั่วไปด้าน RBC ของผู้จัด
จำ�หน่าย ในทำ�นองเดียวกัน บริษัทที่จัดหาจากผู้จัดจำ�หน่ายรายเดียวกันอาจใช้อำ�นาจต่อรองแบบผสมผสานเพื่อ
สนับสนุนให้ผู้จัดจำ�หน่ายรายที่ใช้ร่วมกันนั้นดำ�เนินการแก้ ไขผลกระทบที่มีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ โดยพิจารณาถึง
กฎหมายการแข่งขันทางการค้าอย่างเหมาะสม ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 13 บริษัทภายในภาคส่วนหนึ่งอาจดำ�เนินงานทั่วทั้งภาคส่วน (Sector-wide) หรือระดับภูมิภาค (Regional-wide) เพื่อ
ระบุผู้จัดจำ�หน่ายและมีส่วนร่วมกับผู้จัดจำ�หน่ายที่ดำ�เนินการ ณ จุดควบคุมทั่วไปในห่วงโซ่อุปทานของภาคส่วนนั้น บริษัทอาจเข้าร่วมโครงการระดับพื้นที่ (Geographic initiatives) หรือโครงการสำ�หรับประเด็นเฉพาะด้าน
(Issue-specific initiative) ซึ่งมุ่งป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบในพื้นที่ที่ระบุ (เช่น ประเทศ การประชุม
สินค้าโภคภัณฑ์หรือระดับภาคส่วน โครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย และโครงการในระดับพื้นที่) นักลงทุนส่วนน้อยอาจร่วมกันเขียนจดหมายไปยังบริษัทผู้รับการลงทุนโดยให้สัญญาณความคาดหวังเรื่อง RBC
และสนับสนุนให้บริษัทป้องกัน/ลดผลกระทบตามที่เกี่ยวข้อง
แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ยังตระหนักว่า “มีข้อจำ�กัดในเชิงปฏิบัติเรื่องความสามารถของบริษัทที่จะส่งผลให้เกิด
การเปลี่ยนแปลงในพฤติกรรมของผู้จัดจำ�หน่ายของตน”19 นอกจากนี้ กฎหมายด้านบรรษัทภิบาลในบางกรณีอาจจำ�กัด
ความสามารถของบริษัทในการควบคุมหรือมีอิทธิพลเหนือพฤติกรรมของความสัมพันธ์ทางธุรกิจด้วย เช่น ระหว่าง
ผู้ถือหุ้นกับบริษัทผู้ลงทุน คณะกรรมการบริหารกับผู้บริหาร กับบริษัทแม่ และบริษัทย่อย และ/หรือกลุ่มร่วมทุนต่างๆ
ในการนี้ ระดับของอำ�นาจต่อรองของบริษัทที่มีต่อความสัมพันธ์ทางธุรกิจซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบมีประโยชน์ ในการ
พิจารณาถึงสิ่งที่บริษัทสามารถดำ�เนินการได้เพื่อชักชวนให้องคาพยพนั้นๆ ดำ�เนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง อย่างไรก็ตาม
บริษัทยังคงมีหน้าที่ดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านและใช้อำ�นาจต่อรองใดๆ ของตนอย่างมีประสิทธิภาพ

19. OECD (2011), ความเห็นในนโยบายทั่วไป, ย่อหน้า 21แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

79ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

คำ�ถามที่ 38 บริษัทสามารถสนับสนุนความสัมพันธ์ทางธุรกิจในการป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเชิงลบได้อย่างไร
ดูหัวข้อ 2, 3.2(บี) และ 3.2(จี)บริษัทอาจสนับสนุนความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตนให้ดำ�เนินมาตรการตามหัวข้อ 2, 3.2 ของแนวปฏิบัติฯ นี้¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจจะ เป็นหุ้นส่วนกับผู้จัดจำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเพื่อพัฒนาและปฏิบัติตามแผนปฏิบัติการแก้ ไขผลกระทบที่มี
การกำ�หนดเวลาและมุ่งเน้นผลลัพธ์เป็นสำ�คัญ ให้ค ำ � แนะนำ � ทางเทคนิ ค แก่ผ ู ้จ ั ด จำ � หน่า ย/ความสั ม พั น ธ์ท างธุ ร กิ จ ตั ว อย่า งเช่น ในรู ป แบบของการฝึ ก อบรมการปรับปรุงระบบการจัดการ ฯลฯ อำ�นวยความสะดวกในการเข้ามามีส่วนร่วมของผู้จัดจำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจในโครงการที่ครอบคลุมทั้ง
ภาคส่วนหรือโครงการระดับภูมิภาคเพื่อป้องกันผลกระทบต่างๆ อำ�นวยความสะดวกในการเชื่อมโยงผู้จัดจำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจ กับผู้ ให้บริการในระดับท้องถิ่น อำ�นวยความสะดวกในการเข้าถึงเงินทุนสำ�หรับผู้จัดจำ�หน่าย/ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเพื่อช่วยในการปฏิบัติตาม
แผนปฏิบัติการแก้ ไขผลกระทบ เช่น ผ่านการจัดหาเงินทุนโดยตรง เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ� การรับประกันการจัดหาอย่าง
ต่อเนื่อง และความช่วยเหลือในการประกันการจัดหาเงินทุน
คำ�ถามที่ 39 บริษัทสามารถเข้าถึงการบอกเลิกสัญญาได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 3.2(เอช)ตามที่ระบุไว้ในแนวปฏิบัติฯ ฉบับนี้ การยกเลิกสัญญาความสัมพันธ์ทางธุรกิจอาจเป็นทางเลือกสุดท้ายที่เหมาะสม
หลังจากที่ล้มเหลวในการพยายามป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบที่รุนแรง หรือเมื่อผลกระทบเชิงลบไร้ทางเยียวยา หรือในกรณีท่ีไม่มโี อกาสในการเปลีย่ นแปลง ทีส่ มเหตุสมผล หรือเมือ่ ผลกระทบเชิงลบหรือความเสีย่ งทีร่ นุ แรงนัน้ ได้รบั การระบุ
แต่องคาพยพที่ก่อให้เกิดผลกระทบนั้นไม่ได้ดำ�เนินการเพื่อป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเหล่านั้นในทันที โดยการเลิก
สัญญามีความจำ�เป็นในหลายกรณีเพื่อช่วยให้อำ�นาจต่อรองขององค์กรมีประสิทธิภาพ ในสถานการณ์เหล่านี้ บริษัท
ควรพิจารณาและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบที่อาจเกิดขึ้นในการตัดสินใจยกเลิกสัญญาดังกล่าว หากบริษัทพิจารณาว่าการ
ยกเลิกสัญญาเป็นการกระทำ�ที่เหมาะสมที่สุด ก็มีแนวทางดำ�เนินการที่อาจนำ�มาใช้เพื่อให้แน่ใจว่ากระบวนการของตนใน
การบอกเลิกสัญญาเป็นไปอย่างมีความรับผิดชอบ
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัท ควรปฏิบัติตามกฎหมายระดับชาติ มาตรฐานแรงงานสากล และเงื่อนไขของข้อตกลงเจรจาต่อรองร่วมกัน อาจยกระดับมาตรการสำ�หรับการเลิกสัญญาล่วงหน้ากับความสัมพันธ์ทางธุรกิจ อาจให้ข้อมูลรายละเอียดที่สนับสนุนการตัดสินใจที่จะยกเลิกสัญญาแก่ฝ่ายบริหารและสหภาพการค้า ในกรณีที่เป็นไปได้ บริษัทมีความจำ�เป็นที่จะต้องแจ้งให้ทราบถึงการยกเลิกสัญญาอย่างชัดเจนแก่ความสัมพันธ์ทาง
ธุรกิจ20

20. ในกรณีที่มีการระบุผลกระทบเชิงลบขั้นรุนแรง หรือกรณีที่บริษัทไม่คิดว่าการป้องกันหรือลดผลกระทบเชิงลบจะเป็นไปได้ อาจเป็นไปไม่ได้สำ�หรับบริษัท
ที่จะแจ้งความสัมพันธ์ทางธุรกิจของตนให้ทราบอย่างชัดเจน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

80ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

ในบางกรณี บริษัทอาจไม่สามารถดำ�เนินการสิ้นสุดความสัมพันธ์ทางธุรกิจได้ หรือไม่สามารถดำ�เนินการได้ในทางปฏิบัติ
¦ ตัวอย่างเช่น ในกรณีทร่ี ะยะเวลาของความสัมพันธ์ทางธุรกิจถูกกำ�หนดโดยสัญญาหรือการพิจารณาในทางปฏิบต
ั ิ (เช่น การลงทุน
ในพอร์ตรวมซึ่งลูกค้าของผู้บริหารการลงทุนไม่เห็นด้วยว่าการถอนการลงทุนในสัญญาที่มีระยะเวลาตายตัว
เป็นการเหมาะสม)21
 ในกรณีซึ่งผู้จัดจำ�หน่ายเป็นความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่สำ�คัญ (เช่น แร่ธาตุหายากที่สำ�คัญต่อผลิตภัณฑ์หลักซึ่ง
หาได้จากผู้จัดจำ�หน่ายกลุ่มเล็กๆ ที่ดำ�เนินงานในบริบทที่มีความเสี่ยงสูงเท่านั้น)ในกรณีเหล่านี้ บริษัทควรรายงานสถานการณ์เป็นการภายใน พร้อมทั้งดำ�เนินการตรวจสอบความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
ต่อไป เช่น ผ่านการรักษาฐานข้อมูล และกลับไปทบทวนการตัดสินใจในการดำ�รงไว้ซึ่งความสัมพันธ์ทางธุรกิจ หากมีการ
เปลี่ยนแปลงสภาวการณ์ หรือเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ระยะยาวของบริษัทในการตอบสนองต่อผลกระทบเชิงลบ
ทั้งหมดอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ คำ�แนะนำ�ข้างต้นอาจเป็นประโยชน์ต่อบริษัทในการอธิบายการตัดสินใจที่จะคงความสัมพันธ์
ทางธุรกิจไว้ว่าการตัดสินใจนั้นสอดคล้องกับนโยบายและการจัดลำ�ดับความสำ�คัญอย่างไร การดำ�เนินการใดที่ควร
นำ�มาใช้เพื่อบริหารอำ�นาจต่อรองเพื่อบรรเทาผลกระทบ และความสัมพันธ์ทางธุรกิจจะถูกตรวจสอบต่อไปในอนาคตได้
อย่างไร
คำ�ถามที่ 40 บริษัทสามารถหาทางป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับผู้ที่ ไม่มี
ความสัมพันธ์ทางสัญญาได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 3.2
บริษัทมีหลายวิธีการในการพยายามป้องกันและบรรเทาผลกระทบเชิงลบที่เชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่บริษัท
ไม่มีความสัมพันธ์ทางสัญญาด้วย
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจจะ เรียกร้องความสัมพันธ์ทางธุรกิจตามสัญญาให้ควบคุมกิจกรรมของตนผ่านความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่กำ�หนด
คุณสมบัติไว้ล่วงหน้า ควบคุมการจัดซื้อหรือกิจกรรมทางธุรกิจในรูปแบบอื่นผ่านการดำ�เนินความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ณ จุดควบคุมใน
ห่วงโซ่อุปทานที่มีกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่น่าเชื่อถือสำ�หรับผู้จัดจำ�หน่าย (ในบริบทของห่วงโซ่
อุปทาน) ดูภาคผนวก กรอบที่ 5 ระบุและทำ�งานโดยตรงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงซึ่งบริษัทไม่มีความสัมพันธ์ทางสัญญาด้วย
เพื่อป้องกันและลดผลกระทบในรูปแบบที่คล้ายกับกิจกรรมที่อธิบายไว้ภายใต้คำ�ถามที่ 34 ข้างต้น

21. ความสัมพันธ์อาจจะถือว่าเป็นสิ่งสำ�คัญถ้ามีผลิตภัณฑ์หรือบริการที่จำ�เป็นต่อธุรกิจของบริษัท และไม่มีแหล่งทรัพยากรทางเลือกอื่นอยู่

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

81

A.4
ติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์
ติดตามการดำ�เนินการและประสิทธิผลของกิจกรรมการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัท เช่น มาตรการในการระบุ
ป้องกัน บรรเทา และสนับสนุนการเยียวยาผลกระทบเชิงลบ รวมถึงกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจตามความเหมาะสม ในทาง
กลับกัน ให้ ใช้บทเรียนที่ ได้จากการติดตามเพื่อปรับปรุงกระบวนการเหล่านี้ในอนาคต ดูหัวข้อ 2, 4.1
คำ�ถามที่ 41 มีข้อมูลใดบ้างที่เราติดตามภายใต้การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน ดูหัวข้อ 2, 4.1
การติดตามการประเมินว่าผลกระทบเชิงลบที่พบได้รับการตอบรับอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ เป็นสิ่งสำ�คัญประการแรก
และสำ�คัญที่สุด ทั้งนี้ นอกเหนือจากการติดตามการตอบสนองต่อผลกระทบเชิงลบที่ระบุไว้แล้ว บริษัทอาจทบทวน
กระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน หรือโครงการความร่วมมือระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วยเสียหลายฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
และโครงการอุตสาหกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างกว้างขวางเพื่อให้แน่ใจว่ากิจกรรมเหล่านี้มีประสิทธิภาพ ข้อปฏิบัตินี้
สามารถดำ�เนินการได้เป็นระยะๆ หรือเริ่มดำ�เนินการเมื่อการติดตามกิจกรรมต่าง ๆ ชี้ให้เห็นว่าผลกระทบเชิงลบที่สำ�คัญ
ไม่ได้รับการแก้ ไขอย่างมีประสิทธิภาพการสร้างตัวชี้วัดเชิงคุณภาพและปริมาณที่เหมาะสมจะมีประโยชน์ ในการติดตาม
¦ ตัวอย่างเช่น ตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องอาจรวมถึง ร้อยละของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ได้รับผลกระทบ ที่รู้สึกว่าผลกระทบเชิงลบได้รับการแก้ ไขอย่างเหมาะสมแล้ว ร้อยละ/จำ�นวนของการดำ�เนินการที่ตกลงไว้ ได้รับการดำ�เนินการตามระยะเวลาที่วางแผนไว้ ร้ อ ยละของผู้ มี ส่ ว นได้ ส่ ว นเสี ย ที่ ไ ด้ รั บ ผลกระทบที่ รั บ รู้ ถึ ง ช่ อ งทางในการร้ อ งทุ ก ข์ ที่ เ ข้ า ถึ ง ได้ เ ป็ น ธรรมและมี
ประสิทธิภาพ อัตราการเกิดซ้ำ�ของผลกระทบเชิงลบที่ระบุไว้
ตัวชี้วัดอาจเป็นบริบทเฉพาะและแตกต่างกันไปตามวัตถุประสงค์และการดำ�เนินการที่สัมพันธ์กับกระบวนการตรวจสอบ
ธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัท
คำ�ถามที่ 42 บริษัทสามารถติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ ได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 4.1
วิธีการที่บริษัทติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ของตน รวมถึงการติดตามว่าผลกระทบได้รับการแก้ ไขอย่างมี
ประสิทธิภาพหรือไม่ จะแตกต่างกันไปตามบริบทของการดำ�เนินงาน ขนาด และความเสี่ยงที่บริษัทเผชิญ ผ่านกิจกรรม
ของตนเองและในความสัมพันธ์ทางธุรกิจ ทั้งนี้ ในหลายกรณี บริษัทจะต้องมองให้ทั่วทุกช่วงข้อมูล รวมทั้งข้อมูลการ
ประเมิน ข้อมูลจากกลไกการร้องเรียน และข้อคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้เห็นภาพรวมว่ามีการแก้ ไขผลกระทบ
หรือไม่

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

82ติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์

¦ ตัวอย่างเช่น หากบริษัทพยายามที่จะติดตามว่าการแก้ ไขปัญหาแรงงานเด็กที่เชื่อมโยงกับผู้จัดจำ�หน่ายโดยตรง
ของบริษัทในหลายประเทศนั้นเป็นไปได้ดีเพียงใด อาจต้องพิจารณาปัจจัยต่อไปนี้ ในระดับพื้นที่ บริษัทอาจ ติดตามความคืบหน้าของผู้จัดจำ�หน่ายแต่ละรายผ่านแผนปฏิบัติการเพื่อขจัดการใช้แรงงานเด็ก รวบรวมข้อคิดเห็นจากพนักงาน ตัวแทนแรงงาน และสหภาพการค้าเกี่ยวกับ ปัญหาแรงงานเด็กในแต่ละพื้นที่
ว่าได้รับการแก้ ไขอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ ติดตามกรณีของแรงงานเด็กที่ค้นพบและตรวจสอบว่ากรณีเหล่านั้นได้รับการแก้ ไข (เช่น มีการเยียวยา)อย่างไร ในระดับโลก บริษัทอาจทบทวนข้อมูลการประเมินการร้องเรียนที่ได้รับรายงาน และรายงานที่น่าเชื่อถือที่ได้รับมา
จากผู้จัดจำ�หน่ายที่มีความเสี่ยงสูง หรือภูมิภาคที่มีความเสี่ยงสูงเป็นรายปี เพื่อทบทวนแนวโน้มและความคืบหน้า
เพื่อป้องกันและลดปัญหาแรงงานเด็ก
ความถี่ของการติดตามความคืบหน้าขึ้นอยู่กับลักษณะและความรุนแรงของผลกระทบเชิงลบที่เกิดขึ้นหรือที่อาจเกิดขึ้น
ที่บริษัทกำ�ลังติดตามอยู่ เช่น สำ�หรับผลกระทบที่รุนแรงมากก็จะมีความเร่งด่วนมากขึ้นในการตรวจสอบว่าผลกระทบ
เชิงลบนั้นได้รับการแก้ ไขอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่
ในหลายๆ กรณี กิจกรรมการติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์สามารถถูกรวมเข้าไว้ในกระบวนการตรวจสอบภายใน
และกระบวนการรายงานซึ่งบริษัทอาจมีอยู่แล้ว
คำ�ถามที่ 43 ใครบ้างที่มีส่วนร่วมในการติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ภายในบริษัท ดูหัวข้อ 2, 4.1
ความรับผิดชอบสำ�หรับการติดตามการดำ�เนินงานและผลลัพธ์อาจถูกกำ�หนดให้แก่บุคลากรจำ�นวนหนึ่งซึ่งอาจมาจาก
ทั่วทั้งหน่วยธุรกิจหรือแผนกที่เกี่ยวข้องภายในบริษัท
¦ ตัวอย่างเช่น สำ�นักงานจัดหาภายในบริษัทอาจมีความรับผิดชอบหลักในการติดตามการประเมินผู้จัดจำ�หน่าย และดำ�เนินการ
ตามมาตรการแก้ ไข แผนกจัดซื้อของบริษัทอาจมีความรับผิดชอบหลักในการติดตามอัตราคำ�สั่งซื้อที่ล่าช้า ถูกเปลี่ยนแปลง หรือถูก
ยกเลิก ซึ่งการดำ�เนินงานทั้งหมดนี้อาจร่วมก่อให้เกิดความเสี่ยงทางด้านแรงงานกับผู้จัดจำ�หน่ายได้ เจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการอาจขอข้อคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งผู้ทรงสิทธิว่าผลกระทบ
นั้นได้รับการแก้ ไขแล้วหรือไม่ (เช่น ผ่านการปรึกษากับชุมชนท้องถิ่น การรวบรวมข้อคิดเห็นจากผู้ร่วมการประชุม
และการอภิปราย และการจดบันทึกประเด็นได้รับมาจากกระบวนการเยียวยาผลกระทบ เป็นต้น)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

83ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ

การกำ�กับดูแลของผู้บริหารระดับสูงในเรื่องความคืบหน้าขององค์กรเกี่ยวกับการดำ�เนินงานและผลลัพธ์ของการดำ�เนินงาน
สามารถให้ภาพที่สมบูรณ์ของความคืบหน้าโดยรวมของทั้งบริษัท
ตัวอย่างเช่น ระบบที่เก็บรวบรวมข้อมูลในระดับท้องถิ่น (เช่น ข้อมูลการประเมินผู้จัดจำ�หน่าย) แต่ต่อมาได้ถูกรวบรวมไว้ที่
แผนกส่วนกลาง (เช่น สำ�นักงานใหญ่หรือสำ�นักงานระดับภูมิภาค) อาจช่วยระบุแนวโน้มที่กว้างมากขึ้น และสามารถใช้เป็น
พื้นฐานสำ�หรับการแบ่งปันบทเรียนที่ได้รับทั่วทั้งบริษัท
คำ�ถามที่ 44 บริษัทสามารถตอบสนองต่อผลลัพธ์ของการติดตามได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 4.1 (อี)-(เอฟ)การติดตามการดำ�เนินงานทำ�ให้บริษัทเข้าใจว่าระบบที่นำ�มาใช้นั้นมีประสิทธิภาพพอที่จะช่วยให้บริษัทสามารถหลีกเลี่ยง
และจัดการกับผลกระทบเชิงลบในกิจกรรมของตนเองและในห่วงโซ่อุปทานได้หรือไม่ หรือว่าจะสามารถปรับเปลี่ยนระบบ
ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นได้หรือไม่
¦ ตัวอย่างเช่น ถ้าการประเมินผู้จัดจำ�หน่ายของบริษัทไม่ได้ปรากฏความเสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัยใดๆ แต่ผู้จัดจำ�หน่ายกลับประสบ
อัคคีภัย เช่นนี้ บริษัทอาจตอบสนองโดยการทบทวนวิธีการประเมินความปลอดภัยด้านอัคคีภัยของผู้จัดจำ�หน่าย
อีกครั้ง หากบริษัทดำ�เนินการฝึกอบรมภายในและจัดมาตรการควบคุมอื่นๆ เพื่อต่อต้านการจ่ายสินบนเพื่อให้ ได้มาซึ่งใบ
อนุญาตแล้ว แต่ต่อมา บริษัทได้รับรู้ผ่านการรายงานภายนอกว่ายังคงมีการจ่ายสินบนสำ�หรับใบอนุญาตอยู่ เช่นนี้
บริษัทอาจต้องทบทวนการควบคุมภายในเพื่อป้องกันและบรรเทาการละเมิดให้ดีขึ้นในอนาคต
เมื่อกระบวนการหรือวิธีการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของบริษัทไม่มีประสิทธิภาพ การประเมินภายในเพื่อให้เข้าใจสาเหตุ
อาจเป็นประโยชน์สำ�หรับกรณีดังกล่าว เช่นนี้ การปรึกษาพนักงานบริษัทและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอกที่เกี่ยวข้อง ซึ่งได้เข้า
มามีส่วนร่วมในกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอาจเป็นประโยชน์ นอกจากนี้ การพัฒนามาตรการกำ�กับดูแลของ
ผู้บริหารระดับสูงในการติดตามย่อมเป็นประโยชน์ เพื่อรับรองว่าจะมีการคำ�นึงถึงบทเรียนที่เคยได้รับและสามารถพัฒนาระบบ
การตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านได้อย่างต่อเนื่อง
คำ�ถามที่ 45 เราควรจัดลำ�ดับความสำ�คัญของกิจกรรมการติดตามอย่างไร ดูหัวข้อ 2, 4.1
การจัดลำ�ดับความสำ�คัญของการติดตาม ควรสอดคล้องกับการตัดสินใจในการจัดลำ�ดับความสำ�คัญที่ได้ดำ�เนินการ
ไปในบริบทของการป้องกันและบรรเทาผลกระทบ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง บริษัทควรจัดลำ�ดับความสำ�คัญในการติดตาม
ผลกระทบเชิงลบที่ได้รบั การประเมินว่ามีความสำ�คัญทีส่ ดุ และควรได้รบั การดำ�เนินการเพือ่ ป้องกันและบรรเทาความเสียหาย
ก่อน เป็นต้น อย่างไรก็ดี การประเมินกระบวนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านในวงกว้างอาจดำ�เนินการเป็นระยะๆ
หรือจะเริ่มดำ�เนินการเมื่อผลกระทบที่สำ�คัญไม่ได้รับการแก้ ไขอย่างมีประสิทธิภาพ  ดูภาคผนวก คำ�ถามที่ 3 และ คำ�ถาม
ที่ 31แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

84

A.5
สื่อสารวิธีการแก้ ไขผลกระทบ
สื่อสารข้อมูลที่เกี่ยวกับนโยบายการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน กระบวนการ กิจกรรมที่ดำ�เนินการเพื่อระบุและแก้ ไขผลกระทบเชิงลบตามจริงหรือที่อาจเกิดขึ้น รวมทั้งสิ่งที่ค้นพบและผลลัพธ์ของกิจกรรมเหล่านั้น กับภายนอกองค์กร
ดูหัวข้อ 2, 5.1

คำ�ถามที่ 46 รูปแบบที่เหมาะสมของการสื่อสารต่อสาธารณะและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ ได้รับผลกระทบคืออะไร
ดูหัวข้อ 2, 5.1

ตามทีร่ ะบุไว้ในหัวข้อที่ 2 ข้อย่อย 5.1 ของแนวปฏิบตั ฯิ นี้ รูปแบบของการสือ่ สารสาธารณะมีความยืดหยุน่ โดยมีเงือ่ นไขว่าข้อมูลจะต้องเข้าถึงสาธารณะได้ง่าย ทั้งนี้ ในบางเขตอำ�นาจรัฐหรือตลาดหลักทรัพย์บางแห่งอาจมีข้อกำ�หนดการ
รายงานเกี่ยวกับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านไว้เป็นการเฉพาะ
ในกรณีที่บริษัทก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน บริษัทควรสื่อสารข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ
ผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบในลักษณะที่เหมาะสมในแง่เวลา ความละเอียดอ่อนทางวัฒนธรรม
และการเข้าถึงได้ง่าย ในการนี้ การเข้าถึงข้อมูล ไม่ได้หมายความเพียงว่าสามารถเข้าถึงได้ทางกายภาพเท่านั้น แต่ยัง
หมายถึงการเข้าถึงข้อมูลที่เข้าใจได้และเปิดเผยในเวลา รูปแบบ ภาษา และสถานที่ที่กลุ่มผู้รับสารจะสามารถสังเกตเห็น
และสามารถนำ�ไปใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวควร “เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นถึงการตอบสนอง
ของบริษัทที่เพียงพอต่อผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้อง” และ “ในทางกลับกัน ไม่สร้างความเสี่ยงต่อผู้มีส่วนได้
ส่วนเสีย บุคลากร หรือ เพื่อสร้างเงื่อนไขที่ชอบด้วยกฎหมายของการรักษาความลับทางการค้า”22รูปแบบของการสื่อสารควรเข้าถึงได้สำ�หรับกลุ่มเป้าหมายผู้รับสาร
¦ ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจเลือกที่จะสื่อสารผ่าน การประชุม การหารือแบบออนไลน์ การปรึกษาหารือกับผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบ
23 รายงานสาธารณะอย่างเป็นทางการ การแบ่งปันผลการตรวจสอบบัญชีหรือผลการประเมินกับสหภาพการค้า ตัวกลางที่เหมาะสม
คำ�ถามต่อไปนี้อาจเป็นประโยชน์ ในการระบุรูปแบบที่เหมาะสมของการสื่อสารกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผู้รับสารคือใคร ผู้รับสารจะเข้าถึงข้อมูลได้อย่างไร สิ่งใดเป็นอุปสรรคในการเข้าถึงของกลุ่มชายขอบหรือกลุ่มเปราะบาง ความสามารถของผู้รับสาร (ภาษา ความสามารถอ่านออกเขียนได้ สถานที่ เวลา ความพร้อม ความสามารถทาง
เทคนิค) คืออะไร มีปัญหาเรื่องความเป็นส่วนตัวหรือความปลอดภัยหรือไม่
22. UN (2011), หลักการที่ 21 คำ�อธิบาย
23. UN (2011), หลักการที่ 21 คำ�อธิบาย

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

85สื่อสารวิธีการแก้ ไขผลกระทบ สิ่ ง ใดที่ ผู้ มี ส่ ว นได้ ส่ ว นเสี ย และผู้ ท รงสิ ท ธิ ที่ ไ ด้ รั บ ผลกระทบหรื อ อาจได้ รั บ ผลกระทบเห็ น ว่ า มี ค วามสำ � คั ญ และมี

ประโยชน์ ในแง่ของเนื้อหาข้อมูลและวิธีการแบ่งปันข้อมูล
บริษัทอาจยังต้องการสื่อสารกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบในกรณีที่
ผลกระทบเชิงลบที่สำ�คัญก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดขึ้นโดยความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
รูปแบบที่เหมาะสมของการสื่อสารในสถานการณ์เหล่านี้อาจรวมถึง การแบ่งปันการตรวจสอบแรงงาน สิทธิมนุษยชน หรือบัญชี หรือผลการประเมินสิ่งแวดล้อมกับผู้ทรงสิทธิที่ได้รับ
ผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบ โดยคำ�นึงถึงข้อกำ�หนดในการรักษาความลับด้วย การสื่อสารกับผู้ทรงสิทธิที่ ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบในการร่วมมือกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่
เกี่ยวข้อง การสื่อสารกับผู้ทรงสิทธิที่ได้รับผลกระทบหรืออาจได้รับผลกระทบผ่านโครงการที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่ายหรือภาค
อุตสาหกรรมที่อาจมีการติดต่อที่ใกล้ชิดกับผู้ทรงสิทธิมากกว่า
คำ�ถามที่ 47 เมื่อข้อมูลมีความละเอียดอ่อนในเชิงพาณิชย์ เราจะยังสามารถสื่อสารข้อมูลที่เกี่ยวข้องได้อย่างไร
ดูหัวข้อ 2, 5.1

การสื่อสารควรดำ�เนินการโดยคำ�นึงถึงการรักษาความลับทางการค้า การแข่งขันทางการค้า และความปลอดภัยอื่นๆ
¦ ตัวอย่างเช่น บางครั้งกฎหมายภายในประเทศอาจห้ามการเปิดเผยข้อมูลบางอย่าง หรือกำ�หนดขอบเขตของข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่
ได้รับความคุ้มครอง สัญญาระหว่างบริษัทและความสัมพันธ์ทางธุรกิจอาจป้องกันไม่ให้มีการเปิดเผยข้อมูลบางอย่าง (เช่นตัวตนของ
ลูกค้า) การพิจารณาการรักษาความลับทางการค้าอาจป้องกันไม่ให้เปิดเผยข้อมูลบางอย่าง (เช่น ข้อมูลราคา หรือความ
สัมพันธ์กับผู้จัดจำ�หน่าย) การเปิดเผยแบบเต็มรูปแบบอาจไม่ใช่ทางเลือกในกรณีที่จะก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือพนักงาน
(รวมทั้งเกิดจากการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

86สื่อสารวิธีการแก้ ไขผลกระทบ

อย่างไรก็ตาม ในบางสภาวการณ์ การเปิดเผยข้อมูลอาจเป็นพื้นฐานความรับผิดชอบขององค์กรในการเคารพต่อ
สิทธิมนุษยชน
¦ ตัวอย่างเช่น การแจ้งพนักงานเกี่ยวกับโอกาสเสี่ยงภัยต่อสารอันตราย การเปิดเผยผลของการทดสอบผลิตภัณฑ์หรือสิ่งแวดล้อมที่จำ�เป็นสำ�หรับการปกป้องสิทธิในชีวิตหรือสุขภาพ
อย่างมีประสิทธิภาพ การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสารอันตรายที่จำ�เป็นสำ�หรับการจัดเตรียมการรักษาทางการแพทย์อย่างมีประสิทธิภาพ
ภายหลังจากการเกิดภัยพิบัติด้านอุตสาหกรรม
วิธีการบางอย่างอาจจะมีประโยชน์สำ�หรับการสื่อสารข้อมูลโดยในขณะเดียวกันก็ยังเคารพต่อเรื่องการรักษาความลับ
¦ ตัวอย่างเช่น การจำ�กัดการเข้าถึงข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อนให้แก่ผู้ที่ได้รับอนุมัติจากผู้ ให้บริการข้อมูล การปิดบังแหล่งที่มาของข้อมูล การให้คำ�อธิบายที่ถูกต้องหรือมีเหตุผลว่าทำ�ไมจึงไม่มีการแบ่งปันข้อมูล (หากเป็นไปได้) การใช้บุคคลที่สามหรือนวัตกรรมทางเทคโนโลยีที่อนุญาตให้มีการเปิดเผยข้อมูลสำ�คัญ แต่ในขณะเดียวกันก็
ปกป้องข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อนในเชิงพาณิชย์ เพื่อเปิดเผยข้อมูลบางประเภท หรือโดยไม่มีการระบุถึงความ
สัมพันธ์ทางธุรกิจประเภทใดประเภทหนึ่งเป็นการเฉพาะเจาะจง การชะลอเวลาการรายงานจนกว่าบุคคลเหล่านั้นจะไม่มีความเสี่ยงอีกต่อไป ตัวอย่างเช่น หลังจากได้แก้ ไขเรื่อง
ร้องเรียนหรือความเสี่ยงเรียบร้อยแล้ว การให้ความเชื่อมั่นผ่านวิธีการอื่นๆ เช่น การเชิญบุคคลที่สามที่เป็นอิสระมาทบทวนกระบวนการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านขององค์กรและการเปิดเผยผลการสืบค้นของตนต่อสาธารณะหรือโครงการความร่วมมือที่เกี่ยวข้อง

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

87

A.6
จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม
คำ�ถามที่ 48 ความสัมพันธ์ของการเยียวยากับการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านคืออะไร ดูหัวข้อ 2, 6
การจัดให้มีการเยียวยาไม่ใช่ส่วนหนึ่งของการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน แต่เป็นกระบวนการสำ�คัญที่แยกออก
มาต่างหาก ซึ่งการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านจัดให้มีขึ้นหรือให้การสนับสนุนกระบวนการร้องเรียนและการเยียวยา
ผลกระทบมีความสัมพันธ์กัน และอาจสนับสนุนการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านอย่างเต็มที่โดยสร้างช่องทางที่บริษัท
สามารถรับรู้และตอบสนองต่อผลกระทบด้าน RBC ได้ โดยข้อมูลและผลตอบรับจากกระบวนการเยียวยาสามารถ
เสริมสร้างการระบุผลกระทบเชิงลบที่เกิดขึ้นและที่อาจเกิดขึ้นได้โดยเน้นประเด็นที่อาจไม่ได้รับความสนใจเพียงพอ และโดยการจัดหาข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการตอบสนองต่อผลกระทบเชิงลบอย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม ตัวอย่างและ
คำ�อธิบายต่อไปนี้ไม่ได้มุ่งหมายให้ใช้เป็นภาพรวมที่ครบถ้วนของการเยียวยาผลกระทบ
เมื่อบริษัทพบว่าได้ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบขึ้น ให้แก้ ไขผลกระทบดังกล่าวโดยการจัดให้มีหรือให้ร่วมมือ
ในการเยียวยาผลกระทบ ดูหัวข้อ 2, 6.1
คำ�ถามที่ 49 “การฟื้นฟู” และ “การเยียวยา” หมายถึงอะไร ดูหัวข้อ 2, 6.1 และ 6.2“การฟื้นฟู” และ “การเยียวยา” อ้างอิงถึงทั้งกระบวนการของการให้การเยียวยาผลกระทบเชิงลบและผลลัพธ์สำ�คัญ
(เช่น การเยียวยา) ที่สามารถแก้ ไขหรือ “ปรับแก้” ในเรื่องผลกระทบเชิงลบได้
คำ�ถามที่ 50 บริษัทสามารถระบุรูปแบบการเยียวยาที่เหมาะสมได้อย่างไร ดูหัวข้อ 2, 6.1
ประเภทของการเยียวยาหรือการผสมผสานของวิธีการเยียวยาที่เหมาะสมจะขึ้นอยู่กับลักษณะและขอบเขตของผลกระทบ
เชิงลบ ดูหัวข้อ 2, 6.1(บี)รูปแบบทีเ่ หมาะสมของกระบวนการเยียวยาจะชีแ้ จงไว้ภายใต้หวั ข้อ 2 6.1(บี) ของแนวปฏิบตั ฯิ นี้ อย่างไรก็ตาม สิง่ ต่อไปนีอ้ าจเป็นประโยชน์ ในการกำ�หนดรูปแบบการเยียวยาที่เหมาะสม มาตรฐานที่มีอยู่ – ในบางกรณี มีมาตรฐานหรือกฎหมายภายในประเทศและระหว่างประเทศอยู่ ซึ่งได้กำ�หนด
รูปแบบของการเยียวยาที่เหมาะสมไว้แล้ว แบบอย่าง – ที่ซึ่งไม่มีมาตรฐานในประเทศและระหว่างประเทศอยู่ บริษัทอาจพยายามทำ�ให้สอดคล้องกับแบบอย่างที่มีอยู่ก่อนแล้วสำ�หรับกรณีคล้ายๆ กัน ความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย – มุมมองของผู้ที่ได้รับผลกระทบเกี่ยวกับวิธีการเยียวยาที่เหมาะสมและ
มีความสำ�คัญต่อผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

88จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม

จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือกับกลไกการเยียวยาผลกระทบที่ชอบด้วยกฎหมายที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและผู้ทรงสิทธิที่ ได้รับ
ผลกระทบสามารถทำ�การร้องเรียนและหาทางแก้ ไขร่วมกับบริษัทได้ตามความเหมาะสม ดูหัวข้อ 2, 6.2
คำ�ถามที่ 51 “กลไกการเยียวยาที่ชอบด้วยกฎหมาย” คืออะไร ดูหัวข้อ 2, 6.2
กลไกการเยียวยาที่ชอบด้วยกฎหมาย อาจรวมถึงกระบวนการที่เป็นของรัฐหรือกระบวนการที่ไม่ใช่ของรัฐซึ่งสามารถ
หยิบยกข้อร้องเรียนที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบเชิงลบที่องค์กรเข้ามาเกี่ยวข้องและสามารถแสวงหาวิธีการเยียวยาได้24¦ ตัวอย่างเช่น กระบวนการทางกฎหมาย เช่น การฟ้องร้องทางอาญา การดำ�เนินคดีทางแพ่ง และอนุญาโตตุลาการ เป็นตัวอย่าง
ทั่วไปของกระบวนการของรัฐที่นำ�ไปสู่การเยียวยา กลไกของรัฐที่ไม่ใช่กระบวนการยุติธรรมต่างๆ เช่น องค์กรผู้เชี่ยวชาญภาครัฐ หน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภค องค์กร
กำ�กับดูแลกฎระเบียบ หน่วยงานปกป้องสิ่งแวดล้อม ศูนย์ติดต่อประสานงานแห่งชาติตามแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs นั้นเป็นกลไกของรัฐที่ ไม่ใช่กระบวนการ
ยุติธรรมซึ่งสามารถหยิบยกปัญหาเกี่ยวกับการดำ�เนินการตามแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ในกรณีต่างๆ ที่ระบุไว้ ได้ ดูกรอบที่ 8 กลไกการร้องเรียนระดับปฏิบัติการซึ่งตอบสนองหลักเกณฑ์สำ�คัญของความชอบด้วยกฎหมาย การเข้าถึงได้
การคาดการณ์ ได้ ความเท่าเทียม ความสอดคล้องกับแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs ความโปร่งใส และเป็น
กลไกที่เกิดขึ้นบนพื้นฐานของการหารือ กรอบข้อตกลงระดับโลกระหว่างบริษัทและสหภาพการค้าโลก กลไกการร้องเรียนที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย กลไกการร้องเรียนของชุมชน ข้อตกลงการเจรจาต่อรองร่วม และกลไกการร้องเรียนของห่วงโซ่อุปทานของบริษัท
ต่างเป็นตัวอย่างของกระบวนการที่ไม่ใช่ของรัฐที่สามารถนำ�ไปสู่การเยียวยาได้

กรอบที่ 7 บทบาทของรัฐในการประกันการเข้าถึงการเยียวยาที่มีประสิทธิภาพ
ในฐานะที่รัฐมีหน้าที่ในการป้องกันการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้องกับบริษัท รัฐจะต้องดำ�เนินการตามความ
เหมาะสมเมื่อมีการละเมิดดังกล่าวภายในเขตแดนและเขตอำ�นาจรัฐ เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้ที่ได้รับผลกระทบ
สามารถเข้าถึงการเยียวยาที่มีประสิทธิภาพได้ ไม่ว่าจะผ่านวิธีการบริหารตุลาการ วิธีการทางกฎหมาย หรือผ่าน
วิธีการอื่นใดตามสมควร แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ไม่ได้สร้างแนวคิดทางกฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดใน
หมู่บริษัท ศาลในประเทศจะใช้แนวคิดและกระบวนการตรวจสอบของตนในการพิจารณาความรับผิดชอบต่อความ
เสียหายตลอดจนวิธีการเยียวยาที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม หากบริษัทเลือกที่จะดำ�เนินการในประเทศที่ภาครัฐไม่
สามารถทำ�หน้าที่ในการคุ้มครองได้ เช่นนี้ ไม่ได้หมายความว่าบริษัทจะหลุดพ้นจากความรับผิดชอบในการจัดให้มี
การเยียวยาเมื่อบริษัทได้ก่อหรือร่วมก่อให้เกิดผลกระทบในเชิงลบขึ้น

24. OECD (2011), บทที่ 4, ย่อหน้าที่ 46แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

89จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม

กรอบที่ 8 ศูนย์ติดต่อประสานงานแห่งชาติตามแนวทางของ OECD สำ�หรับ MNEs
แนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs ได้กำ�หนดให้มีกลไกการร้องเรียนที่ไม่ใช่กระบวนการยุติธรรมขึ้น ผ่านศูนย์ติดต่อ
ประสานงานแห่งชาติ (NCP) ที่จัดตั้งขึ้นโดยกลุ่มแนวร่วมภายใต้ปฏิญญาการลงทุนของ OECD โดย NCP มีอำ�นาจหน้าที่ในการส่งเสริมประสิทธิผลของแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs โดยดำ�เนินกิจกรรมส่งเสริมแนวทางฯ
การดำ�เนินการกับข้อซักถาม และมีส่วนร่วมในการแก้ ไขปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการดำ�เนินการตามแนวทาง OECDสำ�หรับ MNEs ในกรณีเฉพาะ* โดยบุคคลหรือองค์กรใดๆ สามารถหยิบยกตัวอย่างเฉพาะเพื่อโต้แย้งบริษัทต่อ
NCP ที่บริษัทดำ�เนินงานหรือมีสำ�นักงานตั้งอยู่ตามการดำ�เนินงานของบริษัท ณ ที่ใดก็ ได้ในโลก โดย NCP จะอำ�นวยความสะดวกในการเข้าถึงกระบวนการที่ได้รับความยินยอมและไม่เป็นปฏิปักษ์ เช่น การประนีประนอม หรือไกล่เกลี่ยเพื่อช่วยให้คู่กรณีสามารถจัดการกับปัญหาต่างๆ ได้ ทั้งนี้ NCP จะต้องออกแถลงการณ์ฉบับสุดท้ายเมื่อ
เสร็จสิ้นกระบวนการ นอกจากนี้แล้ว NCP ยังสามารถให้คำ�แนะนำ�ตามรูปการณ์แก่สถานการณ์ ได้อีกด้วย
* กรณีเฉพาะ เป็นคำ�ที่ใช้ในแนวทางเพื่ออธิบายปัญหาในทางปฏิบัติซึ่งอาจเกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานตามแนวทางนี้

คำ�ถามที่ 52 “การร่วมมือกับกลไกการเยียวยาที่ชอบด้วยกฎหมาย” หมายถึงอะไร ดูหัวข้อ 6.2
หากบริษัทก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ บริษัทอาจมีส่วนร่วมกับระบบต่างๆ ภายใต้หัวข้อ 2, 6.2(เอ) - (ซี) ของแนวปฏิบัติฯ นี้เพื่อพิจารณาว่าได้ก่อหรือมีส่วนร่วมก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบหรือไม่ และเพื่อจัดหาการ
เยียวยาสำ�หรับกรณีดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม หากบริษัทไม่ได้ก่อหรือมีส่วนร่วมในการก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบ แต่มีการเชื่อมโยงโดยตรงกับ
ผลกระทบ เช่นนี้ บริษัทอาจยังคงมีบทบาทในกระบวนการเยียวยา แม้ว่าจะไม่ได้เยียวยาด้วยตนเอง ตัวอย่างเช่น บริษัท
อาจใช้อำ�นาจต่อรองกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจภายในขอบเขตที่เป็นไปได้ เพื่อบังคับให้ความสัมพันธ์ทางธุรกิจเข้าร่วม
ในกระบวนการเพื่อจัดให้มีการเยียวยาผลกระทบ และหากเป็นไปได้ บริษัทอาจให้ข้อมูลที่สามารถอำ�นวยความสะดวกใน
การตรวจสอบหรือการเจรจา
คำ�ถามที่ 53 ในสภาวการณ์ ใดบ้างที่จะทำ�ให้กระบวนการต่างๆ ก่อให้เกิดการเยียวยาที่เหมาะสม ดูหัวข้อ 2, 6.2
กระบวนการที่เหมาะสมในการจัดให้มีการเยียวยาจะขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ รวมถึงข้อผูกพันทางกฎหมาย
ความพึงพอใจ ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ความพร้อมของกลไกต่างๆ ที่มีอยู่ ลักษณะของผลกระทบเชิงลบ และตำ�แหน่ง
ที่เกิดผลกระทบเชิงลบขึ้น (เช่น ภายในการดำ�เนินงานหรือห่วงโซ่อุปทานของบริษัท)แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

90จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือด้านการเยียวยาตามความเหมาะสม

¦ ตัวอย่างเช่น ในบางกรณี บริษัทอาจมีข้อผูกมัดในการเข้าร่วมกลไกการร้องเรียนตามกระบวนการยุติธรรมของรัฐ หรืออาจถูก
ฟ้องร้องดำ�เนินคดีทางอาญา กลไกการรับเรื่องร้องเรียนระดับปฏิบัติการอาจเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการจัดให้มีกระบวนการเยียวยาภายใน
การดำ�เนินงานของบริษัท เมื่อมีคุณสมบัติตรงตามหลักเกณฑ์สำ�คัญของความชอบด้วยกฎหมาย การเข้าถึงได้
การคาดการณ์ ได้ ความเท่าเทียม ความสอดคล้องกับแนวทาง OECD สำ�หรับ MNEs และความโปร่งใส ซึ่งล้วน
ขึ้นอยู่กับการหารือและการมีส่วนร่วมบนมุมมอง ที่จะหาแนวทางแก้ ไขที่ตกลงกันได้25 ตัวเลือกที่มีอยู่เกี่ยวกับข้อร้องเรียนซึ่งอาจถูกหยิบยกขึ้นมาในห่วงโซ่อุปทานของบริษัท (กล่าวคือ มากกว่าการ
ดำ�เนินงานของตนเอง) อาจมีอยู่อย่างจำ�กัด เช่นนี้ บริษัทอาจสร้างหรือเข้าร่วมในกระบวนการเกี่ยวกับการจัดตั้ง
กลไกการร้องเรียนห่วงโซ่อุปทานของตัวเอง มีส่วนร่วมในกลไกการร้องเรียนที่มีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย หรือเข้าร่วม
กรอบข้อตกลงระดับโลกเท่าที่เป็นไปได้และเหมาะสมกับสภาวการณ์ของตน
คำ�ถามที่ 54 ความแตกต่างระหว่างระบบเตือนภัยล่วงหน้า กับกระบวนการที่ก่อให้เกิดการเยียวยาคืออะไร ดูหัวข้อ 2, 6.2
วัตถุประสงค์ของระบบเตือนภัยล่วงหน้า คือ การระบุความเสี่ยง (หรือผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง) ที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรม
ขององค์กรหรือความสัมพันธ์ทางธุรกิจ
¦ ตัวอย่างเช่น องค์กรอาจตั้งสายด่วนสำ�หรับพนักงานเพื่อให้พนักงานหยิบยกความกังวลเกี่ยวกับปัญหาที่มี
ผลกระทบต่อสิทธิของตนขึ้นมา เช่น เงื่อนไขด้านสุขภาพและความปลอดภัย
วัตถุประสงค์ของกระบวนการเพื่อจัดให้มีการเยียวยา คือ การจัดให้มีการเยียวยาแก่ผู้ที่ได้รับความเสียหาย
¦ ตัวอย่างเช่น พนักงานอาจหยิบยกคำ�ร้องเรียนต่อฝ่ายบริหารเรื่องการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม โดยพนักงานและ
บริษัทอาจร่วมกันกำ�หนดวิธีการเยียวยาที่เหมาะสม (เช่น การให้กลับเข้ารับตำ�แหน่ง การชดเชย ฯลฯ) ระบบเดี่ยว เช่นกลไกการร้องเรียน สามารถดำ�เนินการเป็นได้ทั้งระบบเตือนภัยล่วงหน้าและการจัดให้มีการเยียวยา

25. OECD (2011), บทที่ 4, ย่อหน้าที่ 46แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

91ภาคผนวก
ข้อเสนอแนะของคณะมนตรีว่าด้วยแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECDสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
ได้รับการรับรองเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
คณะมนตรี
เกี่ยวกับ ข้อ 5 บี) แห่งอนุสัญญาว่าด้วยองค์การเพื่อการพัฒนาและความร่วมมือทางเศรษฐกิจ เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม
พ.ศ. 2503
เกี่ยวกับ ปฏิญญาว่าด้วยการลงทุนระหว่างประเทศและบรรษัทข้ามชาติ [C(76)99/FINAL] คำ�วินิจฉัยของคณะมนตรีว่าด้วยแนวทาง OECD สำ�หรับบรรษัทข้ามชาติ [C(2000)96/FINAL] (ต่อไปนี้เรียก "คำ�วินิจฉัยเรื่องแนวทาง”)อนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐต่างประเทศในการทำ�ธุรกรรมทางธุรกิจระหว่างประเทศ ข้อเสนอแนะ
ของคณะมนตรีว่าด้วยแนวปฏิบัติการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านสำ�หรับห่วงโซ่อุปทานที่มีความรับผิดชอบของแร่ธาตุ
จากพื้นที่ซึ่งได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งและมีความเสี่ยงสูง [C/MIN(2011)12/FINAL] ข้อเสนอแนะของคณะมนตรี
ว่าด้วยกรอบนโยบายการลงทุ น [C(2015)56/REV1] ข้อ เสนอแนะของคณะมนตรีว่า ด้วยแนวปฏิบัต ิ OECD-FAO(องค์การอาหารและการเกษตร) สำ�หรับห่วงโซ่อุปทานการเกษตรที่มีความรับผิดชอบ [C(2016)83] ข้อเสนอแนะของ
คณะมนตรีว่าด้วยแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเพื่อการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างมีนัยสำ�คัญ
ในภาคการสกัดทรัพยากร [C(2016)100] และข้อเสนอแนะของคณะมนตรีว่าด้วยแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจ
อย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับห่วงโซ่อุปทานที่มีความรับผิดชอบในภาคเครื่องนุ่งห่มและรองเท้า [C(2017)63]โดยพิจารณา ว่ารัฐมนตรี OECD สนับสนุนให้ OECD พัฒนาชุดแนวทางการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านเป็นการ
ทั่วไปที่สามารถนำ�ไปใช้กับภาคส่วนใดๆ ก็ได้ [C/MIN(2017)9/FINAL]
โดยระลึก ว่าจุดมุ่งหมายร่วมของรัฐบาลที่แนะนำ�การปฏิบัติตามแนวทางสำ�หรับบรรษัทข้ามชาติ (ต่อไปนี้เรียก
“แนวทางฯ”) คือ การส่งเสริมการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
และระลึกต่อไป ว่าคำ�วินจิ ฉัยเกีย่ วกับแนวทางฯ กำ�หนดว่าคณะกรรมการการลงทุนจะร่วมมือกับศูนย์ตดิ ต่อประสานงานแห่งชาติและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อดำ�เนินงานเชิงรุกในการส่งเสริมการปฏิบัติตามหลักการและมาตรฐานที่มีอยู่ใน แนวทางฯ
อย่างมีประสิทธิภาพ โดยคำ�นึงถึงผลิตภัณฑ์ ภูมิภาค ภาคส่วน หรือภาคอุตสาหกรรมเฉพาะ
โดยพิจารณา ความพยายามของประชาคมระหว่างประเทศในการส่งเสริมการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบทั่วโลก
เพื่อเสริมสร้างและประสานการปฏิบัติตามมาตรฐานด้านสิทธิมนุษยชน แรงงาน สิ่งแวดล้อม และการต่อต้านการทุจริต และสนับสนุนการยกระดับการดำ�เนินการของธุรกิจโดยคำ�นึงถึงผลกระทบที่มีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

92ภาคผนวก

โดยตระหนัก ว่าการดำ�เนินธุรกิจทีม่ คี วามรับผิดชอบในทุกภาคส่วนของเศรษฐกิจนัน้ มีความสำ�คัญต่อการพัฒนาทีย่ ง่ั ยืนโดยรับทราบ ว่าแนวทางฯ แนะนำ�ให้บริษัทดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านตามความเสี่ยงเพื่อระบุ ป้องกัน
และบรรเทาผลกระทบเชิงลบตามจริงและทีอ่ าจเกิดขึน้ เกีย่ วกับการเปิดเผยข้อมูล สิทธิมนุษยชน การจ้างงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์ สิ่งแวดล้อม การติดสินบนและการทุจริต และผลประโยชน์ของผู้บริโภคในการดำ�เนินงานของตน ห่วงโซ่อุปทาน และความสัมพันธ์ทางธุรกิจอื่นๆ
โดยตระหนัก ว่ารัฐบาล บริษัท สหภาพการค้า องค์กรประชาสังคม และองค์การระหว่างประเทศ สามารถใช้ความ
สามารถและบทบาทที่เกี่ยวข้องเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบซึ่งรวมถึงในห่วงโซ่อุปทานด้วย
เกี่ยวกับ แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
[C(2018)42/ADD1] (ต่อไปนี้เรียก “แนวปฏิบัติฯ”) ที่อาจมีการปรับเปลี่ยนตามความเหมาะสมโดยคณะกรรมการการลงทุน
โดยเฉพาะแนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่เกิดขึ้นใหม่และมีประสิทธิภาพมากขึ้นในการหลีกเลี่ยงและ
จัดการกับผลกระทบเชิงลบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
เกี่ยวกับ หลักการชี้แนะของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน และปฏิญญาไตรภาคีขององค์การแรงงาน
ระหว่างประเทศว่าด้วยหลักการเกีย่ วกับสถานประกอบการข้ามชาติและนโยบายสังคม ซึง่ มีขอ้ เสนอแนะเกีย่ วกับการตรวจสอบ
ธุรกิจอย่างรอบด้านซึ่งแนวปฏิบัติฯ นี้พยายามดำ�เนินการให้สอดคล้องกัน
โดยตระหนักถึง ความร่วมมือที่มีค่าระหว่าง OECD และองค์กรระหว่างรัฐบาลที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาและการดำ�เนินการตามแนวปฏิบัติฯ ในอนาคต
โดยรับทราบ ว่าการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านกำ�ลังดำ�เนินอยู่และมีการตอบสนองที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการและ
วัตถุประสงค์หลายประการ ควรมีจุดมุ่งหมายเพื่อป้องกันผลกระทบเชิงลบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมในกรณีแรก และควรเป็น
ไปตามความเสี่ยง เหมาะสมต่อสภาวการณ์ขององค์กร ปรับเปลี่ยนเพื่อรับมือกับข้อจำ�กัดด้านการทำ�งานกับความสัมพันธ์
ทางธุรกิจ และรับทราบโดยการมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำ�คัญกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ตามข้อเสนอของคณะกรรมการการลงทุน;I. โดยแนะนำ� ว่าสมาชิกและผู้ที่ไม่ใช่สมาชิกควรปฏิบัติตามข้อเสนอแนะนี้ (ต่อไปนี้เรียก “แนวร่วม”) และศูนย์ติดต่อ

ประสานงานระดับชาติ (ต่อไปนี้เรียก "NCP") ให้การสนับสนุนการใช้แนวปฏิบัติฯ โดยบริษัทที่ดำ�เนินงานใน หรือจากเขตแดนของตน ด้วยความมุ่งประสงค์ที่จะสร้างความมั่นใจว่าได้ปฏิบัติตามมาตรฐานด้านธุรกิจที่มีความ
รับผิดชอบที่ยอมรับกันในระดับสากลเพื่อป้องกันผลกระทบเชิงลบจากกิจกรรมของตน และช่วยนำ�ไปสู่การพัฒนาที่
ยั่งยืน

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

93ภาคผนวก

II. โดยแนะนำ� โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ให้แนวร่วมฯดำ�เนินมาตรการเพื่อสนับสนุนและติดตามการใช้กรอบการดำ�เนินงาน

ด้านการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านที่กำ�หนดไว้ในแนวปฏิบัติฯ ตามที่บริษัทซึ่งดำ�เนินงานภายในหรือจาก
เขตแดนของตน ควรจะ

1. ผสานการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบเข้ากับนโยบายและระบบการจัดการ
2. ระบุและประเมินผลกระทบเชิงลบตามจริงและที่อาจเกิดขึ้นที่เชื่อมโยงกับการดำ�เนินงาน ผลิตภัณฑ์
หรือบริการ ของบริษัท
3. ยุติ ป้องกัน และบรรเทาผลกระทบเชิงลบ
4. ติดตามการดำ�เนินการและผลลัพธ์
5. สื่อสารวิธีการแก้ ไขผลกระทบ และ
6. จัดให้มีหรือให้ความร่วมมือในการเยียวยาตามความเหมาะสม
III. โดยแนะนำ� ว่าแนวร่วมฯ และ NCPs ของตน ด้วยการสนับสนุนของสำ�นักเลขาธิการ OECD ควรรับรองว่าจะ

มีการเผยแพร่แนวปฏิบัติฯ และการใช้งานอย่างกว้างขวางโดยบริษัทต่างๆ เช่นเดียวกัน ควรส่งเสริมการใช้แนว
ปฏิบัติฯ ให้เป็นแหล่งข้อมูลสำ�หรับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เช่น สมาคมอุตสาหกรรม สหภาพการค้า องค์กรภาค
ประชาสังคม โครงการของผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย และโครงการของภาคส่วนต่างๆ และรายงานให้คณะกรรมการ
การลงทุนทราบถึงการตรวจสอบ การเผยแพร่ และการดำ�เนินการกิจกรรมต่างๆ อย่างสม่ำ�เสมอ

IV. โดยเชิญชวน แนวร่วมฯ และเลขาธิการเพื่อเผยแพร่ข้อเสนอแนะนี้
V. โดยเชิญชวน ผู้ที่ไม่ใช่แนวร่วมฯ เพื่อรับทราบและปฏิบัติตามข้อเสนอแนะปัจจุบัน
VI. โดยแนะนำ� คณะกรรมการการลงทุนให้ตรวจสอบการดำ�เนินการตามข้อเสนอแนะและรายงานต่อคณะมนตรี

ภายในไม่เกินห้าปีหลังจากมีการรับรองข้อเสนอแนะ และดำ�เนินการตรวจสอบตามความเหมาะสมหลังจากนั้น

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

94เอกสารอ้างอิง
Capobianco, Gillard and Bijelic (2015), “Competition law and responsible business conduct”, Background
Note for the 2015 Global Forum on Responsible Business Conduct, OECD, Paris, https://mneguidelines.
oecd.org/global-forum/2015GFRBC-Competition-background-note.pdf.
ILO (2017), ILO Tripartite Declaration of Principles concerning Multinational Enterprises and Social
Policy, 5th Edition, www.ilo.org/empent/areas/mne-declaration/lang--en/index.htm.
ILO (1998), ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work,
www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm.
ILO (1981), Occupational Safety and Health Convention, www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NOR
MLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C155.
OECD (2017a), OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains in the Garment andFootwear Sector, https://mneguidelines.oecd.org/responsible-supply-chains-textile-garment- sector.htm.
OECD (2017b), Responsible business conduct for institutional investors: Key considerations for due
diligence under the OECD Guidelines for Multinational Enterprises, http://mneguidelines.oecd.org/rbcfinancial-sector.htm.
OECD (2016a), OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains of Minerals from ConflictAffected and High-Risk Areas, https://mneguidelines.oecd.org/mining.htm.
OECD (2016b), OECD-FAO Guidance for Responsible Agricultural Supply Chains, https://mneguidelines.
oecd.org/rbc-agriculture-supply-chains.htm.
OECD (2016c), OECD Due Diligence Guidance for Meaningful Stakeholder Engagement in the Extractive
Sector, http://mneguidelines.oecd.org/stakeholder-engagement-extractive- industries.htm.
OECD (2016d), Recommendation of the Council on Common Approaches for Officially Supported Export
Credits and Environmental and Social Due Diligence, www.oecd.org/tad/xcred/environmental-social-duediligence.htm.
OECD (2015a), G20/OECD Principles of Corporate Governance, OECD Publishing, Paris,
www.oecd.org/corporate/principles-corporate-governance.htm.
OECD (2015b), OECD Guidelines on Corporate Governance of State-Owned Enterprises, 2015 Edition,
OECD Publishing, Paris. www.oecd.org/corporate/guidelines-corporate- governance-soes.htm.
OECD (2015c), Policy Framework for Investment 2015 Edition, OECD Publishing, Paris.
www.oecd.org/investment/pfi.htm.

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

95เอกสารอ้างอิง

OECD (2015d), OECD Recommendation of the Council on Public Procurement,
www.oecd.org/gov/public-procurement/recommendation/.
OECD (2011), OECD Guidelines for Multinational Enterprises,
https://mneguidelines.oecd.org/guidelines/.
OECD (2009), OECD Recommendation of the Council for Further Combating Bribery of Foreign Public
Officials in International Business Transactions (2009),
www.oecd.org/daf/anti-bribery/oecdantibriberyrecommendation2009.htm.
UN (2011), UN Guiding Principles on Business and Human Rights,
https://business-humanrights.org/en/un-guiding-principles.

แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

96แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECD สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ

97แนวปฏิบัติในการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้านของ OECDสำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
แนวทางของ OECD สำ�หรับ MNE ยอมรับและสนับสนุนการมีส่วนร่วมในเชิงบวก
ซึ่งภาคธุรกิจสามารถสร้างความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคมได้
และยังยอมรับว่ากิจกรรมทางธุรกิจต่างๆ สามารถส่งผลกระทบเชิงลบที่เกี่ยวข้องกับคนงาน
สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม การติดสินบน ผู้บริโภค และการกำ�กับดูแลกิจการ
แนวปฏิบัตินี้ช่วยให้ภาคธุรกิจเข้าใจ และดำ�เนินการตรวจสอบธุรกิจอย่างรอบด้าน
สำ�หรับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
นอกจากนี้ยังพยายามส่งเสริมความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับการดำ�เนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบ
ระหว่างรัฐบาลและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอีกด้วย

https://mneguidelines.oecd.org/