EASO
Ιράκ: Μεταχείριση τωνΙρακινών πουθεωρούνται
συνεργάτες του ΙΚΙΛΈκθεση πληροφοριών για τις χώρες
καταγωγής
Οκτώβριος 2020

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατίθενται στο διαδίκτυο
(http://europa.eu)
ISBN 978-92-9485-835-1

doi: 10.2847/014023

BZ-02-20-559-EL-N© European Asylum Support Office, 2020Φωτογραφία εξωφύλλου: © Ennolenze, Κατεστραμμένα σπίτια και καταστήματα στη Μοσούλη,Ιανουάριος 2020 (CC BY-SA 4.0)Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής. Για κάθε χρήση ή αναπαραγωγή
φωτογραφιών ή άλλου υλικού που δεν υπόκειται στους κανόνες της EASO για τα δικαιώματα
πνευματικής ιδιοκτησίας, πρέπει να ζητείται απευθείας άδεια από τους κατόχους τωνδικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛΕυχαριστίες
Για τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης η EASO ευχαριστεί το τμήμα πληροφόρησης, τεκμηρίωσης καιέρευνας (DIDR) της γαλλικής Υπηρεσίας Προστασίας Προσφύγων και Αστέγων (OFPRA).
Επιπλέον, για την επιμέλεια της παρούσας έκθεσης η EASO συνεργάστηκε με την ακόλουθη εθνική
υπηρεσία ασύλου και μετανάστευσης:Δανία, Δανική Υπηρεσία Μετανάστευσης

Την έκθεση επιμελήθηκε επίσης ο ακόλουθος εξωτερικός οργανισμός:ACCORD, Αυστριακό Κέντρο Έρευνας και Τεκμηρίωσης για τις χώρες καταγωγής και το άσυλο

Επισημαίνεται ότι η επιμέλεια που διενεργήθηκε από τα τμήματα, τους εμπειρογνώμονες ή τουςοργανισμούς που αναφέρονται ανωτέρω συμβάλλει στη συνολική ποιότητα της έκθεσης, αλλά δεν
συνεπάγεται κατ’ ανάγκη την επίσημη έγκριση της τελικής έκθεσης από τους ως άνω φορείς, για τηνοποία η EASO έχει ακέραια την ευθύνη.

3Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΠεριεχόμενα
Ευχαριστίες ............................................................................................................................................. 3Περιεχόμενα ........................................................................................................................................... 4Αποποίηση ευθύνης ............................................................................................................................... 6
Γλωσσάριο και Συντομογραφίες............................................................................................................. 7Εισαγωγή................................................................................................................................................. 8Μεθοδολογία ..................................................................................................................................... 8Προσδιορισμός των όρων αναφοράς ............................................................................................ 8Συλλογή πληροφοριών .................................................................................................................. 8Ποιοτικός έλεγχος .......................................................................................................................... 8Πηγές .................................................................................................................................................. 9Δομή και χρήση της έκθεσης .............................................................................................................. 9Χάρτης ................................................................................................................................................... 10
1. Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται υποστηρικτές του ΙΚΙΛ από κρατικούς παράγοντες . 11
1.1 Συλλήψεις, απαγωγές, διώξεις, μεταχείριση κρατουμένων ...................................................... 12
1.1.1 Συλλήψεις και απαγωγές .................................................................................................... 12
1.1.2 Διώξεις και δίκαιη δίκη ....................................................................................................... 14
1.1.3 Μεταχείριση κρατουμένων................................................................................................. 17
1.1.4 Μετά την κράτηση .............................................................................................................. 18
2. Μεταχείριση των οικογενειών των θεωρούμενων ως μελών ή υποστηρικτών του ΙΚΙΛ ................ 20
2.1 Σεξουαλική κακοποίηση και βία ................................................................................................ 22
2.2 Αναγκαστικός επαναπατρισμός και παράγοντες που δεν επιτρέπουν τον επαναπατρισμό .... 24
2.2.1 Πολίτες που κρίθηκαν ύποπτοι για συνεργασία με το ΙΚΙΛ και οι οικογένειές τουςμεταφέρονται στο Ιράκ από τον καταυλισμό Al-Hol που βρίσκεται στα βορειοανατολικά τηςΣυρίας ........................................................................................................................................... 29
2.3 Πρόσβαση σε έγγραφα δημοτολογίου και διαπίστευση ασφάλειας ........................................ 29
2.3.1 Παιδιά χωρίς έγγραφα ταυτοποίησης που γεννήθηκαν υπό το καθεστώς του ΙΚΙΛ και/ηπου έχουν πατέρα στρατολογημένο στο ΙΚΙΛ.............................................................................. 32
2.3.2 Πρόσβαση των γυναικών που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης σε πιστοποιητικά
γέννησης και σε δομές υγειονομικής περίθαλψης ..................................................................... 33
3. Επανόρθωση και κρατική προστασία ............................................................................................... 35
3.1 Πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέτρα επανόρθωσης................................................................ 35
3.1.1 Σχετικά με τις απαγωγές και τις εξωδικαστικές εκτελέσεις ............................................... 35
3.1.2 Σχετικά με τους ισχυρισμούς για βασανιστήρια σε καταστήματα κράτησης και προσωρινής
κράτησης ...................................................................................................................................... 354Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛ

3.1.3 Πρόσβαση σε δικαστική συνδρομή και στις διαπιστεύσεις ασφάλειας ............................ 36
3.1.4 Πρόσβαση σε μέτρα επανόρθωσης για σεξουαλική βία και βιαιοπραγίες ....................... 36
3.1.5 Πρόσβαση αμάχων σε αποτελεσματικά μέσα καταγγελίας περιστατικών........................ 37
3.2 Πρόσβαση σε αμνηστία.............................................................................................................. 37
3.3 Δυνατότητες μετεγκατάστασης.................................................................................................. 38Παράρτημα 1: Βιβλιογραφία ................................................................................................................ 40Παράρτημα 2: Όροι αναφοράς ............................................................................................................. 475

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΑποποίηση ευθύνης
Η παρούσα έκθεση εκπονήθηκε σύμφωνα με τη μεθοδολογία των εκθέσεων ΠΧΚ της EASO (2019)1.
Η έκθεση βασίστηκε σε προσεκτικά επιλεγμένες πηγές πληροφοριών. Τα στοιχεία όλων των πηγώνπου χρησιμοποιήθηκαν παρατίθενται στην έκθεση.
Οι πληροφορίες που περιέχονται στην παρούσα έκθεση έχουν ερευνηθεί, αξιολογηθεί και αναλυθεί
με μεγάλη προσοχή. Ωστόσο, το παρόν έγγραφο δεν πρέπει να θεωρείται εξαντλητικό. Αν κάποιο
συγκεκριμένο γεγονός, πρόσωπο ή οργάνωση δεν αναφέρεται στην έκθεση, αυτό δεν σημαίνει ότιτο γεγονός δεν έλαβε χώρα ή ότι το πρόσωπο ή η οργάνωση δεν υπάρχουν.
Επίσης, η παρούσα έκθεση δεν έχει καθοριστικό χαρακτήρα όσον αφορά την εξέταση ή τηβασιμότητα οποιασδήποτε συγκεκριμένης αίτησης για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
Η ορολογία που χρησιμοποιείται δεν πρέπει να θεωρείται ενδεικτική συγκεκριμένης νομικής θέσης.
Όροι όπως «πρόσφυγας», «κίνδυνος» και συναφείς όροι χρησιμοποιούνται με τη γενική τους έννοιακαι όχι με τη νομική σημασία όπως αυτή ορίζεται στο κεκτημένο της ΕΕ για το άσυλο, στη Σύμβασητου 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων και στο Πρωτόκολλο του 1967 για το Καθεστώς τωνΠροσφύγων.
Η EASO και τα πρόσωπα που ενεργούν για λογαριασμό της δεν φέρουν ευθύνη για τη χρήση τωνπληροφοριών που περιέχονται στην παρούσα έκθεση.
Η σύνταξη της παρούσας έκθεσης ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2020 και η περίοδος πουερευνάται εκτείνεται μέχρι τις 31 Ιουλίου 2020. Τα γεγονότα που σημειώθηκαν μετά από αυτήν τηνημερομηνία δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τηνπερίοδο που ερευνάται στην παρούσα έκθεση παρέχονται στην ενότητα «Μεθοδολογία», στηνΕισαγωγή.

1 EASO, EASO Country of Origin Information (COI) Report Methodology, June 2019, url

6Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛΓλωσσάριο και Συντομογραφίες
AsayishΥπηρεσίες πληροφοριών της Κουρδικής Περιφέρειας του ΙράκΕΕΧΕκτοπισμένος στο εσωτερικό της χώραςΙΔΑΙρακινές δυνάμεις ασφαλείαςΙΚΙΛ

Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε, Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) ή ISISΛΜΚΛαϊκές Μονάδες Κινητοποίησης ή Λαϊκές Δυνάμεις Κινητοποίησης ή Alhashd al ShaabiΠΚΚΠεριφερειακή κυβέρνηση του ΚουρδιστάνΚΠΙΚουρδική Περιφέρεια του Ιράκ - αφορά τις επαρχίες Dohuk, Erbil,
Sulaymaniyah

mukhtarΕπικεφαλής τοπικής κοινότητας

peshmergaΈνοπλες Δυνάμεις της Κουρδικής Περιφέρειας του ΙράκtabriyaΜηνυτήρια αναφορά κατά μέλους της οικογένειας που κατηγορείται ότι έχειδιασυνδέσεις με το ΙΚΙΛ7Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΕισαγωγήΟ σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι να παρουσιαστούν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τημεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται υποστηρικτές της οργάνωσης ΙΚΙΛ, να προσδιοριστεί τοκαθεστώς διεθνούς προστασίας, μεταξύ άλλων το καθεστώς του πρόσφυγα και η επικουρική
προστασία, και κυρίως να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες αυτές για να εκπονηθούν οιεπικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές της EASO για το Ιράκ, ως συνέχεια των κατευθυντήριων
γραμμών του 2019 για το Ιράκ, οι οποίες έχουν ήδη δημοσιευθεί.
Η παρούσα έκθεση εκπονείται σύμφωνα με τη μεθοδολογία της EASO για τις εκθέσεις ΠΧΚ (2019)2και το εγχειρίδιο σύνταξης και παραπομπών της EASO για τις εκθέσεις ΠΧΚ (2019)3. Η παρούσα
έκθεση πρέπει να μελετηθεί σε συνδυασμό με τις άλλες εκθέσεις ΠΧΚ της EASO που δημοσιεύθηκανγια το Ιράκ το 2019 και το 2020. Οι εκθέσεις αυτές παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για θέματα
όπως οι βασικοί ένοπλοι συντελεστές, η στοχευμένη βία και η εξέλιξη των ένοπλων συγκρούσεωνστο Ιράκ.4Μεθοδολογία
Προσδιορισμός των όρων αναφοράς
Στην παρούσα έκθεση εξετάζεται η μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνταν συνεργάτες του ΙΚΙΛ,καθώς και των οικογενειών τους, από την 1η Ιανουαρίου 2019 έως τις 31 Ιουλίου 2020.
Οι όροι αναφοράς της παρούσας έκθεσης προσδιορίστηκαν από την EASO μετά από συζητήσεις πουδιεξήχθησαν και στοιχεία που διαβιβάστηκαν τόσο από ΠΧΚ εμπειρογνώμονες του δικτύου
εξειδικευμένων συνεργατών της EASO σε θέματα ΠΧΚ για το Ιράκ, όσο και από εμπειρογνώμονες τωνχωρών ΕΕ+ σε θέματα πολιτικών, στο πλαίσιο της επικαιροποίησης των κατευθυντήριων γραμμών
για το Ιράκ. Η έκθεση ΠΧΚ εκπονήθηκε προκειμένου να διερευνηθούν συγκεκριμένα προφίλ πολιτών
για τη συνεργασία τους με το ΙΚΙΛ.
Οι όροι αναφοράς επισυνάπτονται στο παράρτημα 2.

Συλλογή πληροφοριών
Οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν αποτελούν καρπό δευτερογενούς έρευνας στο πλαίσιο της οποίας
χρησιμοποιήθηκαν, από τον Ιούνιο έως τις 31 Ιουλίου του 2020, δημόσιες, εξειδικευμένες έντυπες
και ηλεκτρονικές πηγές για την περίοδο που ερευνάται στην παρούσα έκθεση. Τον Οκτώβριο του2020, κατά την οριστικοποίηση της παρούσας έκθεσης, προστέθηκαν ορισμένες συμπληρωματικές
πληροφορίες με βάση τις παρατηρήσεις που διαβιβάστηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας
ποιοτικού ελέγχου.

Ποιοτικός έλεγχος
Η παρούσα έκθεση εκπονήθηκε σύμφωνα με τη μεθοδολογία των εκθέσεων ΠΧΚ της EASO (2019), ηοποία περιλαμβάνει υποχρεωτικές διαδικασίες ποιοτικής επιμέλειας. Την έκθεση επιμελήθηκαν
εμπειρογνώμονες της EASO και των φορέων που αναφέρονται στην ενότητα των ευχαριστιών.

2 EASO, EASO Country of Origin Information (COI) Report Methodology, June 2019, url
3 EASO, EASO Writing and Referencing Guide, June 2019, url
4 Οι εκθέσεις ΠΧΚ της EASO διατίθενται στην δικτυακή πύλη της EASO για τις ΠΧΚ: url

8Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του
ΙΚΙΛ

Πηγές
Στην έκθεση χρησιμοποιούνται πηγές που έχουν ήδη δημοσιευθεί και βρίσκονται στη διάθεση τουκοινού, μεταξύ άλλων έγγραφα από οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κυβερνητικούς και μηκυβερνητικούς οργανισμούς, διεθνείς οργανισμούς και οργανισμούς όπως τα Ηνωμένα Έθνη, μέσαενημέρωσης και ομάδες προβληματισμού.

Δομή και χρήση της έκθεσηςΗ έκθεση χωρίζεται σε τρία κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο εστιάζει στη μεταχείριση των Ιρακινών,συμπεριλαμβανομένων και παιδιών, που θεωρούνται από κρατικούς παράγοντες, όπως π.χ. από τιςδυνάμεις ασφαλείας και από το δικαστικό σύστημα, υποστηρικτές του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκκαι του Λεβάντε (ΙΚΙΛ). Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται η μεταχείριση των οικογενειών τωνθεωρούμενων ως μελών του ΙΚΙΛ. Στο τελευταίο κεφάλαιο εξετάζεται η πρόσβαση των Ιρακινών πουθεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ σε αποτελεσματικά μέτρα αποκατάστασης και στην κρατική
προστασία.

9Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΧάρτης

Χάρτης 1: ΟΗΕ, Ιούλιος 2014, Ιράκ5

5

UN, Map No. 3835 Rev. 6, July 2014, url

10Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛ

1. Μεταχείριση των Ιρακινών πουθεωρούνται υποστηρικτές του ΙΚΙΛ απόκρατικούς παράγοντες
Την περίοδο 2014-2018, κατά τη διάρκεια του αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και τουΛεβάντε (ΙΚΙΛ), υπήρξαν πολλές αναφορές για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτωναπό στρατιωτικές ή συνεργαζόμενες με τον στρατό δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων εγκλήματωνπολέμου, παράνομων εκτελέσεων, απαγωγών και αντιποίνων εναντίον κυρίως αμάχων σουνιτώνπου θεωρήθηκαν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ, και ιδίως εναντίον ανδρών ή αγοριών που βρίσκονταν σεμάχιμη ηλικία. Χιλιάδες Ιρακινοί που θεωρήθηκαν μαχητές η υποστηρικτές του ΙΚΙΛ, μεταξύ αυτών
και παιδιά, συνελήφθησαν και αντιμετώπισαν διώξεις σε ιρακινά αντιτρομοκρατικά δικαστήρια, καιεκατοντάδες καταδικάστηκαν σε θάνατο.6 Σύμφωνα με καταγγελίες, οι δίκες τους δεν ήταν δίκαιες
καθώς οι ομολογίες των κατηγορουμένων αποσπάστηκαν με τη χρήση βασανιστηρίων και με άλλες
μορφές κακομεταχείρισης.7 Επίσης, οι οικογένειες που θεωρείται ότι συνδέονταν με το ΙΚΙΛ,«συνήθως λόγω του οικογενειακού τους ονόματος, της σχέσης τους με συγκεκριμένη φυλή ή τηςπεριοχής καταγωγής τους»,8 ή επειδή δεν διέθεταν έγγραφα δημοτολογίου9 ενοχοποιούνταν
συλλήβδην και στιγματίζονταν από κυβερνητικές δυνάμεις, άλλες ένοπλες δυνάμεις και τηνκοινότητα.10Χιλιάδες άτομα χαρακτηρίστηκαν «υποστηρικτές του ΙΚΙΛ» και συνελήφθησαν,11 υπέστησαν διώξεις,τέθηκαν υπό κράτηση και βασανίστηκαν από τις ιρακινές δυνάμεις και τις δυνάμεις της ΠΚΚ, μεταξύ
αυτών και παιδιά.12 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων απαρίθμησε «ευρύ φάσμα
φορέων που ελέγχουν και θέτουν υπό κράτηση πολίτες που κρίνονται ύποπτοι για διασυνδέσεις μετον ISIS», στους οποίους περιλαμβάνονται:
•
•
•
•
•
•
•
•

ο στρατός και οι στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών·η αντιτρομοκρατική υπηρεσία·η εθνική υπηρεσία ασφάλειας·η μονάδα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών·η Ομοσπονδιακή Αστυνομία·η υπηρεσία πληροφοριών του Υπουργείου Εσωτερικών·οι Λαϊκές Δυνάμεις Κινητοποίησης·το Σώμα Asayish (δυνάμεις ασφαλείας της ΠΚΚ) και το Σώμα Peshmerga (στρατιωτικές
δυνάμεις της ΠΚΚ).13

6 EASO, Iraq: Targeting of Individuals, March 2019, url, see sections: 1.2 Sunni perceived to be ISIL collaborators or

sympathisers (1.2.1 Prosecution of ISIL suspects; 1.2.2 Retaliatory violence; 1.2.3 Targeting by KRG Forces); 1.5 Members oftribes with (perceived) affiliation with ISIL
7 EASO, Iraq: Targeting of Individuals, March 2019, url, see sections: 1.2.1 Prosecution of ISIL suspects; HRW, World Reportfor 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
8 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
9 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 14
10 EASO, Iraq: Targeting of Individuals, March 2019, url, sections: 1.4 family members of actual or perceived ISIL
members;1.5 Members of tribes with (perceived) affiliation with ISIL; 3.5.6 Sexual violence
11 AP, Iraq holding more than 19,000 because of IS, militant ties, 22 March 2018, url
12 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, pp. 4, 14
13 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 13, fn 24

11Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΟι ιρακινές δυνάμεις και οι δυνάμεις της ΠΚΚ έχουν ήδη ελέγξει χιλιάδες πολίτες που εγκατέλειψαντις περιοχές που είχαν καταληφθεί από το ΙΚΙΛ ως υπόπτους για διασυνδέσεις με το ΙΚΙΛ, με κριτήρια
όπως τη μάχιμη ηλικία των ανδρών και των αγοριών,14 τις οικογενειακές σχέσεις τους με υποτιθέμενα
μέλη του ΙΚΙΛ,15 αλλά και την ομοιότητα των ονομάτων τους με τα ονόματα των υπόπτων γιασυμμετοχή στο ΙΚΙΛ που συμπεριλαμβάνονται σε καταλόγους «καταζητούμενων προσώπων».16 Άλλακριτήρια ήταν οι υποτιθέμενοι δεσμοί με φυλές που θεωρείται ότι παρείχαν στήριξη στο ΙΚΙΛ,17 και ηδιαμονή και/ή η αποχώρηση από περιοχές που είχαν καταληφθεί στο παρελθόν από το ΙΚΙΛ.18 Γίνεται
μάλιστα λόγος για «εκτεταμένο στιγματισμό ολόκληρων φυλών ή κοινοτήτων επειδή επέζησαν απότο καθεστώς του ISIS».19 Ομοίως, σε μια μελέτη του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών και τουΙνστιτούτου Ολοκληρωμένων Πολιτικών Μετάβασης με θέμα τις εμπειρίες των Ιρακινών που έζησανυπό το καθεστώς του ΙΚΙΛ, που δημοσιεύθηκε το 2018, επισημαίνεται ότι η πολιτική της ιρακινής
κυβέρνησης έναντι των συνεργατών του ΙΚΙΛ «θεωρείται από τους περισσότερους σουνίτες ότιενοχοποιεί συλλήβδην τους αμάχους σουνίτες» επειδή έζησαν σε πρώην εδάφη του ΙΚΙΛ.20
Στο παρόν κεφάλαιο εξετάζεται η μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρήθηκαν υποστηρικτές του ΙΚΙΛαπό κρατικούς παράγοντες, όπως π.χ. από τα σώματα ασφαλείας και τα δικαστικά ιδρύματα.
Για εκτενή ανάλυση σχετικά με τα εν λόγω θέματα της περιόδου 2014 – 2018, βλέπε την έκθεση ΠΧΚτης EASO Ιράκ: Στοχοποίηση ατόμων, η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2019.21

1.1 Συλλήψεις, απαγωγές, διώξεις, μεταχείριση κρατουμένων
1.1.1 Συλλήψεις και απαγωγές
Στην ετήσια έκθεσή του για το Ιράκ του 2019, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε
ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, οι ιρακινές δυνάμεις συνέχιζαν να θέτουν υπό κράτηση «αυθαίρετα»και «τακτικά» υπόπτους για συμμετοχή στον ISIS «πολλούς από αυτούς για μήνες, χωρίς να έχειεκδοθεί δικαστική απόφαση ή ένταλμα σύλληψης, και συχνά χωρίς να είναι γνωστοί οι λόγοι τηςσύλληψης».22 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέγραψε επίσης συστηματικές
παραβιάσεις των δικονομικών δικαιωμάτων των υπόπτων για διασυνδέσεις με το ΙΚΙΛ –ενηλίκων καιπαιδιών–.23 μεταξύ άλλων, προσαγωγής στο δικαστήριο εντός 24 ωρών,πρόσβασης σε δικηγόρο
κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων,24 ενημέρωση των οικογένειών τους για τη σύλληψή τους25 καιδικαίωματος να επικοινωνήσουν με τους οικείους τους.26 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων σημείωσε ότι «σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του, από το 2016
και μετά οι αρχές της ΠΚΚ ουδέποτε ήρθαν σε άμεση επικοινωνία με κάποιο από τα μέλη των

14 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019 url, p.7
15 HRW, Iraq: Military Enter Camp, Occupy School for ‘Screening’, July 18, 2019, url
16 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, , November 2019 url, p. 7
17 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 17; IOM, WEST MOSUL PERCEPTIONS ON

RETURN AND REINTEGRATION AMONG STAYEES, IDPS AND RETURNEES, June 2019, url, p. 34
18 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE –A LONG WAY TO GO, November 2019, url, p. 8
19 InterAction, Moving Forward Together, Leaving No One Behind: From Stigmatization to Social Cohesion in Post-ConflictIraq, October 2018, url, p. 3
20 Revkin, M. R., The Limits of Punishment: Transitional Justice and Violent Extremism – Iraq Case Study, May 2018, url, p.
27
21 EASO, Iraq: Targeting of Individuals, March 2019, url, sections: 1.2 Sunni perceived to be ISIL collaborators or
sympathisers (1.2.1 Prosecution of ISIL suspects; 1.2.2 Retaliatory violence; 1.2.3 Targeting by KRG Forces) 1.4 family
members of actual or perceived ISIL members; 1.5 Members of tribes with (perceived) affiliation with ISIL; 3.5.6 Sexual
violence
22 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
23 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 17
24 UN OHCHR, Iraq: UN expert says prosecution of ISIL leadership must be fair and thorough, 4 April 2019, url
25 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 33
26 HRW, World Report for 2019 : Iraq, 14 January 2020, url

12Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛοικογενειών των υπόπτων για να ενημερώσουν ότι οι ύποπτοι για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ έχουν τεθείυπό κράτηση».27 Στην Έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ του 2019 για τηνΕμπορίαΑνθρώπων αναφέρεται ότι τόσο το Ιράκ όσο και η ΚΠΙ «συνέχισαν τις αυθαίρετες κρατήσεις
και διώξεις χωρίς νομική εκπροσώπηση παιδιών που θεωρούνταν υποστηρικτές του ISIS—ενώορισμένα μάλιστα είχαν πέσει θύματα βίαιης στρατολόγησης και κακοποίησης—καιχρησιμοποιούσαν βίαιες τεχνικές ανάκρισης και βασανιστήρια για να αποσπάσουν την ομολογία τωνπαιδιών».28Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παραπέμποντας σε άρθρο του περιοδικού New
Yorker, ανέφερε σε σχέση με τους υπόπτους για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ ότι «σύμφωνα με τουςανώτατους αξιωματούχους της ιρακινής υπηρεσίας πληροφοριών, οι κατάλογοι των υπόπτων
φαίνεται ότι εμπλουτίστηκαν με την προσθήκη 100 000 περίπου ονομάτων».29 Το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημείωσε επιπλέον ότι τα ονόματα αυτά αφορούσαν πολίτες που είχαν
κριθεί ύποπτοι για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ υπό οποιαδήποτε ιδιότητα, μεταξύ άλλων ως προσφέροντες
υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως π.χ. οδηγοί ή μάγειρες, 30 ή πολίτες που δεν εμπλέκονταν οι ίδιοιστο ΙΚΙΛ αλλά εμπλέκονταν άλλα μέλη της οικογένειάς τους, ή πολίτες που είχαν καταδοθεί από μέλητης κοινότητάς τους, συχνά λόγω «προσωπικών παραπόνων ή τοπικών διεκδικήσεων», ή «είχαν
αναγκαστεί να ομολογήσουν μετά από βασανιστήρια.»31 Ανώτατος αξιωματούχος της ιρακινής
υπηρεσίας πληροφοριών ανέφερε στο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι «χιλιάδες
ύποπτοι για συμμετοχή στον ISIS που κρατούνται επί του παρόντος από τις αρχές συνελήφθησαν μεβάση ανακριβή στοιχεία ή επειδή τα ονόματά τους είχαν δηλωθεί ψευδώς».32 Το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέγραψε επίσης περιπτώσεις πολιτών οι οποίοι συνελήφθησαν επειδή
τα ονόματά τους έμοιαζαν ή ήταν ίδια με αυτά πολιτών που είχαν κριθεί ύποπτοι για συμμετοχή στοΙΚΙΛ.33 Η ίδια πηγή ανέφερε ότι «οι αρχές […] έθεσαν υπό κράτηση ενήλικες και παιδιά που είχαν
ελάχιστες ή και καθόλου επαφές με τον ISIS».34 Σε έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 5 Μαρτίου του2020, η οργάνωση OXFAM διαπίστωσε ότι στις 5 από τις 10 περιοχές της επαρχίας Diyala στις οποίες
διενεργήθηκε έρευνα,35 «οι εντός καταυλισμών και εκτός καταυλισμών ΕΕΧ ανέφεραν ότι οι κρατικές
ένοπλες ομάδες προβαίνουν σε συλλήψεις με βάση τους καταλόγους τους με τα καταζητούμενα
πρόσωπα, με αποτέλεσμα να ταυτοποιούνται και να τίθενται υπό κράτηση παρανόμως αγόρια καιάνδρες που δεν συνδέονται με τον ISIS». Ορισμένοι κατήγγειλαν επίσης ότι ένοπλες ομάδες ζητούσαν
λύτρα από τις οικογένειες των κρατουμένων.36
Επιπλέον, η Διεθνής Αμνηστία σημείωσε ότι τα ίχνη χιλιάδων ανδρών και αγοριών, που λέγεται ότιαπήχθησαν κατά την περίοδο 2014-2018 από τις ΙΔΑ, με την υποστήριξη των Λαϊκών Μονάδων
Κινητοποίησης (ΛΜΚ), ή από τις δυνάμεις της ΠΚΚ,37 ενώ εγκατέλειπαν τις περιοχές που είχε27 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 33
28 USDOS, 2019 Trafficking in Persons Report - Iraq, June 2019, url
29 HRW quoted as a reference an article from the New Yorker, however, the exact source of the figure 100 000 within thearticle is not clear. HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url,
p. 13; see also: New Yorker (The), Iraq’s Post-ISIS Campaign of Revenge, 23 December 2018, url
30 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 3
31 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, pp. 3, 14.
32 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 14; see also Al
Jazeera, Iraq government employees face prosecution for working under ISIL, 9 July 2019, url
33 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 14
34 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 14
35 Η μελέτη της OXFAM διεξήχθη σε 23 περιοχές των επαρχιών Diyala και Kirkuk και επικεντρώθηκε στους ΕΕΧ/στους
επαναπατριζομένους/στις κοινότητες υποδοχής προκειμένου να εξεταστούν οι «απειλές για την προστασία των πολιτών»σε αυτές τις περιοχές. OXFAM, Protection Landscapes in Diyala and Kirkuk, Iraq, 5 Μαρτίου 2020, url, p. 11
36 OXFAM, Protection Landscapes in Diyala and Kirkuk, Iraq, 5 March 2020, url, pp. 11, 17
37 HRW, Kurdistan Region of Iraq: 350 Prisoners ‘Disappeared’, 21 December 2017, url; UN Human Rights Council, Report of
the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions on her mission to Iraq [A/HRC/38/44/Add.1], 20
June 2018, url, p. 913Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛκαταλάβει το ΙΚΙΛ, εξακολουθούσαν να αγνοούνται τον Φεβρουάριο του 2020.38 Άλλοι «ενδέχεται ναέπεσαν θύματα εξωδικαστικών εκτελέσεων [ή] να εισήλθαν στο αχανές δίκτυο των επίσημων καιανεπίσημων κέντρων κράτησης, στα οποία οι κρατούμενοι υφίστανται συνεχώς βασανιστήρια καιάλλου είδους κακοποιήσεις»39 ώστε να αναγκαστούν να ομολογήσουν τις σχέσεις τους με το ΙΚΙΛ.40
Στην ετήσια έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας του 2019 για το Ιράκ αναφέρεται ότι οι εκτοπισμένοι
Ιρακινοί που θεωρούνταν συνεργάτες του ΙΚΙΛ «έπεφταν θύματα απαγωγών μετά τη σύλληψη» απότις ιρακινές αρχές στα σημεία ελέγχων, στους καταυλισμούς και στις περιοχές καταγωγής στις οποίες
επέστρεφαν, πολλές από τις οποίες βρίσκονταν σε πρώην οχυρά του ΙΚΙΛ.41 Στις αυθαίρετες
κρατήσεις και διώξεις των υπόπτων για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ αναφέρθηκε επίσης το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην έκθεσή του για την κατάσταση στον κόσμο το 2019.42

1.1.2 Διώξεις και δίκαιη δίκηΣύμφωνα με ανάλυση της αποστολής των Ηνωμένων Εθνών για βοήθεια στο Ιράκ (UNAMI), από τονΙανουάριο του 2018 έως τον Οκτώβριο του 2019 τα ιρακινά δικαστήρια εκδίκασαν πάνω από 20 000υποθέσεις τρομοκρατίας, ενώ τον Ιανουάριο του 2020 εκκρεμούσαν ακόμα χιλιάδες υποθέσεις. Στηνέκθεση της αποστολής UNAMI αναφέρεται ότι «[α]ν ληφθεί υπόψη ο φόρτος εργασίας τωνδικαστηρίων λόγω των διώξεων που αφορούσαν το ΙΚΙΛ, η συνεχής και άρτια διεξαγωγή δικών ήτανπράγματι αξιοσημείωτη».43 Ωστόσο, υπάρχουν και παρατηρητές που θεωρούν ότι στο Ιράκ οι δίκες
των υπόπτων για συνεργασία με το ΙΚΙΛ –στους οποίους μάλιστα συγκαταλέγονταν και παιδιά44– δενπληρούν τις προδιαγραφές μιας δίκαιης δίκης.45 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
θεωρεί ότι οι δίκες των ιρακινών υπόπτων για συνεργασία με το ΙΚΙΛ είναι «εξαρχής άδικες καιβρίθουν από παραβιάσεις της αρχής της ευθιδικίας», «αδικαιολόγητες» και δεν εκπληρώνουν «ούτετις στοιχειώδεις προδιαγραφές της δίκαιης δίκης».46 Ομοίως, τον Οκτώβριο του 2019 η ΜΚΟ PAXανέφερε σε ενημερωτικό της σημείωμα για τις δίκες του ΙΚΙΛ ότι με βάση την αντιτρομοκρατική
νομοθεσία, χιλιάδες υποτιθέμενα μέλη του ΙΚΙΛ έχουν καταδικαστεί είτε σε θανατική ποινή είτε σεποινές πολυετούς κάθειρξης. Επισημαίνεται ότι οι ποινές αυτές «συχνά δεν ανταποκρίνονται σταστοιχειώδη πρότυπα δικαιοσύνης».47Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκανε λόγο για συνοπτικές δίκες των υπόπτων γιασυμμετοχή στο ΙΚΙΛ, οι οποίες δεν διαρκούσαν περισσότερο από πέντε λεπτά.48 Τα μέλη τηςαποστολής UNAMI εξέφρασαν «σοβαρές ανησυχίες επειδή κατά την εκδίκαση των τρομοκρατικών
υποθέσεων δεν τηρήθηκαν οι στοιχειώδεις προδιαγραφές της δίκαιης δίκης».49 Όπως ανέφεραν οιπαρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το γεγονός ότι στις διώξεις των ιρακινών υπόπτων για
38 AI, Iraq 2019, 18 February 2020, url
39 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, p. 7
40 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, p. 7
41 AI, Iraq 2019, 18 February 2020, url
42 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
43 Τα συμπεράσματα της αποστολής UNAMI βασίζονται στην παρακολούθηση 794 ποινικών υποθέσεων στις επαρχίες

Anbar, Βαγδάτη, Basra, Dhi Qar, Dohuk, Erbil, Kirkuk, Ninewa και Wassit, στις οποίες εμπλέκονταν άνδρες, γυναίκες καιπαιδιά που διώκονται βάσει των ιρακινών αντιτρομοκρατικών νόμων· UNAMI/OHCHR, Human Rights in the
Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws and implications for justice, accountability and social
cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, p. iv
44 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 4
45 UNAMI/OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, p. 13; AI, Iraq 2019,18 February 2020, url; HRW, ISIS Suspect Transfers to Iraq Replete with Risks, 1 November 2019, url
46 HRW, ISIS Suspect Transfers to Iraq Replete with Risks, 1 November 2019, url
47 PAX, ISIS-only tribunal: selective, politicised justice will do more harm than good, 31 October 2019, url, p. 2
48 HRW, Transfer of ISIS Suspects, Including Foreigners, to Iraq Raises Torture Concerns, 4 March 2019, url
49 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, p. 13

14Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛσυμμετοχή στο ΙΚΙΛ χρησιμοποιούνται σε πολύ μεγάλο βαθμό ανώνυμοι πληροφοριοδότες και οιεκθέσεις των υπηρεσιών πληροφοριών ή ασφάλειας προκαλεί έντονο προβληματισμό.50 Φαίνεται
άλλωστε ότι σε πολύ μεγάλο βαθμό χρησιμοποιούνται και οι ομολογίες των κατηγορουμένων που –όπως συχνά καταγγέλλεται– αποσπώνται με τη χρήση βασανιστηρίων ή άλλων μορφών
κακομεταχείρισης, γεγονός που δεν φάνηκε να απασχολεί αρκετά τα δικαστήρια.51 Σύμφωνα μεπληροφορίες, προβληματισμό προκαλεί επίσης το ότι οι διώξεις κατά των «υπόπτων του ΙΚΙΛ» γιασυμμετοχή ή ένταξη σε τρομοκρατική οργάνωση,52 όπως προβλέπεται στον ομοσπονδιακό
αντιτρομοκρατικό νόμο,53 βασίζονται σε προδήλως αόριστες κατηγορίες.54 Για παράδειγμα, «σε μιαυπόθεση που εκδικάστηκε στις αρχές Ιανουαρίου στο αντιτρομοκρατικό δικαστήριο της επαρχίας
Nineveh, νοσηλευτής αντιμετώπιζε διώξεις βάσει της νομοθεσίας επειδή προσέφερε ιατρική
περίθαλψη στα μέλη του ISIS μετά την κατάληψη της περιοχής του από τον ISIS».55 Τα μέλη τηςαποστολής UNAMI αναφέρθηκαν σε δύο ακροαματικές διαδικασίες στις οποίες «ένας εναγόμενος
καταδικάστηκε σε ποινή κάθειρξης οκτώ ετών, επειδή παρείχε υπηρεσίες φυσιοθεραπείας σετραυματίες του ΙΚΙΛ στο Erbil και ένας άλλος εναγόμενος καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη στηΜοσούλη επειδή παρείχε ως φαρμακοποιός ιατρικές υπηρεσίες σε τραυματίες του ΙΚΙΛ.»56 Έναακόμα ζήτημα που έθιξαν τα μέλη της αποστολής UNAMI/της Ύπατης Αρμοστεία των Ηνωμένων
Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) ήταν η αναποτελεσματική νομική εκπροσώπηση,καθώς, για παράδειγμα, οι δικηγόροι που ορίζονταν από το δικαστήριο είχαν στη διάθεσή τουςπεριορισμένο χρόνο και ανεπαρκείς υποδομές για να προετοιμάσουν την υπεράσπιση.57 Στην ΠΚΚ,παιδιά που κρίθηκαν ύποπτα για διασυνδέσεις με το ΙΚΙΛ σε συνέντευξη τους στο Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφεραν επίσης ότι οι ακροαματικές τους διαδικασίες διεξήχθησαν στακουρδικά, γλώσσα την οποία δεν μιλούσαν.58 Ωστόσο, σε έκθεση του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων που δημοσιεύθηκε στις 13 Μαρτίου 2019 αναφέρεται ότι ο τρόπος με τον οποίο
διεξάγονται οι δίκες στο αντιτρομοκρατικό δικαστήριο Tal Keyf της επαρχίας Ninewa έχει βελτιωθεί,καθώς παρατηρείται «σημαντική στροφή στον τρόπο οργάνωσης των δικαστικών διαδικασιών».
Μεταξύ άλλων «τα δικαστήρια ζητούν πλέον περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία για να θέσουν υπόκράτηση υπόπτους και για να τους ασκήσουν διώξεις, ενώ δίνουν λιγότερη βάση σεομολογίες,ανακριβείς καταλόγους καταζητούμενων προσώπων και ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς». Σύμφωνα με
τον επικεφαλής του ανακριτικού δικαστηρίου που αναφέρεται στην έκθεση, το δικαστήριο εξέτασε
9 000 υποθέσεις το 2018, «από αυτές, οι 2 036 υποθέσεις κατέπεσαν· οι 3 162 τελούν υπόδιερεύνηση· οι 2 827 παραπέμφθηκαν σε δίκη, από τις οποίες μάλιστα οι 561 αφορούσαν παιδιά·και οι 975 παραπέμφθηκαν σε άλλα δικαστήρια επειδή δεν συνδέονταν με κατηγορίες για50 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. 6-8. See also, AI,
Iraq 2019, 18 February 2020, url; HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6
March 2019, url, pp. 19, 27
51 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. 8-9. See also, AI,
Iraq 2019, 18 February 2020, url; HRW, World Report for 2019: Iraq , 14 January 2020, url
52 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, p. 11
53 Iraqi Parliament, Iraq Anti-Terrorism Law (Law No. 13 of 2005), 7 November 2005, url; On KRG’s legislation, see
Kurdistan Parliament, Law No. 3 (2006) An act for anti-terrorism in the Kurdistan Region – Iraq, url
54 HRW, World Report for 2019: Iraq, 14 January 2020, url; UNAMI/OHCHR, Human Rights in the Administration of Justicein Iraq: Trials under the anti-terrorism laws and implications for justice, accountability and social cohesion in the aftermathof ISIL, January 2020, url, pp. 9-11; HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6
March 2019, url, pp. 46, 47.
55 HRW, Iraq: Key Courts Improve ISIS Trial Procedures, But Changes Needed in Laws, Response to Torture, Other Courts,
13 March 2019, url
56 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, p. 11
57 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. iv, 6-7
58 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 515Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛτρομοκρατικές δραστηριότητες». Επιπλέον, στην έκθεση αναφέρεται ότι στις 4 Φεβρουαρίου του2019 το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων παραβρέθηκε σε δίκη και «είδε τους δικαστές ναεφαρμόζουν τους νέους κανόνες» προσθέτοντας ότι «υπάρχουν ενδείξεις, η υποχρέωση
προσκόμισης περισσότερων αποδεικτικών στοιχείων εφαρμόζεται και σε άλλες περιοχές».59Ενδεικτικά, στις 31 Μαρτίου 2020 το πρακτορείο Shafaq News ανέφερε ότι το αντιτρομοκρατικό
δικαστήριο της επαρχίας Ninewa αθώωσε 50 κρατούμενους λόγω ελλιπών αποδεικτικών στοιχείων.60
Σύμφωνα με τα μέλη της αποστολής UNAMI/της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για ταΑνθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) «η αντιτρομοκρατική νομοθεσία της ΚΠΙ προβλέπει διαδοχικές
ποινές για διαφορετικές τρομοκρατικές πράξεις, οι οποίες εκτείνονται από τη θανατική ποινή έωςτην ισόβια κάθειρξη και την κάθειρξη κάτω των 15 ετών. Αντίθετα, η ομοσπονδιακή
αντιτρομοκρατική νομοθεσία προβλέπει την υποχρεωτική εφαρμογή της θανατικής ποινής γιαόποιον διαπράττει οποιαδήποτε από τις τρομοκρατικές πράξεις που προσδιορίζονται στη νομοθεσία.
Όποιοι υποκινούν, σχεδιάζουν, χρηματοδοτούν ή υποβοηθούν τρομοκρατικές ενέργειες τιμωρούνται
με την ίδια ποινή με αυτήν που επιβάλλεται στους κύριους δράστες των τρομοκρατικών επιθέσεων
που προσδιορίζονται στη νομοθεσία».61 Σύμφωνα με αναφορές, η θανατική ποινή62 επιβλήθηκε μετάαπό άδικες δίκες κατηγορουμένων για τρομοκρατία στα ομοσπονδιακά δικαστήρια.63 Σύμφωνα μετην αποστολή UNAMI, τα δικαστήρια στο Κουρδιστάν επέβαλλαν τη θανατική ποινή σεκατηγορούμενους του ΙΚΙΛ λιγότερο συχνά από ό,τι τα ομοσπονδιακά δικαστήρια στο κεντρικό Ιράκ.
Από τις 186 ακροαματικές διαδικασίες που παρακολούθησαν τα μέλη της αποστολής UNAMI στηνΚΠΙ, μόνο σε μία επιβλήθηκε η θανατική ποινή. Από τις 317 ακροαματικές διαδικασίες γιατρομοκρατικές υποθέσεις που παρακολούθησαν τα μέλη της αποστολής UNAMI σε ομοσπονδιακά
δικαστήρια, οι δικαστές επέβαλαν τη θανατική ποινή στις 100 από αυτές και σε 105κατηγορούμενους, αριθμός που αντιστοιχεί σε ποσοστό 31,5 %.64 Τον Ιούνιο του 2020 ανώνυμη πηγήτων ιρακινών υπηρεσιών ασφάλειας, την οποία επικαλέστηκε το τηλεοπτικό κανάλι RT Arabic,ανέφερε ότι περισσότεροι από 3 000 πολίτες που εικάζεται ότι είναι μέλη του ΙΚΙΛ καικαταδικάστηκαν σε θάνατο πριν από αρκετούς μήνες παραμένουν στη φυλακή, καθώς οικαταδικαστικές τους αποφάσεις δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί. Η πηγή προσέθεσε ότι ορισμένα απόαυτά τα 3 000 μέλη του ΙΚΙΛ παραδόθηκαν στις ιρακινές αρχές από τις Συριακές Δημοκρατικές
Δυνάμεις της Συρίας.65 Επιπλέον, τα ιρακινά δικαστήρια επιβάλλουν στα παιδιά που κρίνονται
ύποπτα για διασυνδέσεις με το ΙΚΙΛ μεγαλύτερες ποινές κάθειρξης –από 5 έως 15 έτη σύμφωνα μεεκτιμήσεις– από ό,τι τα δικαστήρια της ΚΠΙ.66 Τα παιδιά που έδωσαν συνέντευξη στο Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και είχαν καταδικαστεί από τα δικαστήρια της ΚΠΙ, έιχαν καταδικστεί σεποινές φυλάκισης από έξι έως εννέα μήνες.67 Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η ΚΠΙ αναφέρει ότι οι ποινές

59 HRW, Iraq: Key Courts Improve ISIS Trial Procedures, 13 March 2019, url
60 Shafaq News, ‫ ارهاب لـ"عدم كفاية االدلة‬4/1‫ موقوفا وفق المادة م‬50 ‫[ "العراق يخل سبيل‬Iraq Releases 50 Persons Detained on the‫ي‬Basis of Art. 1/4 Terrorism “for Insufficient Evidence”], 31 March 2020, url
61 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. v, 4, 10.; Iraqi
Parliament, Iraq Anti-Terrorism Law (Law No. 13 of 2005), 7 November 2005, url
62 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. v, 4, 10.; Iraqi
Parliament, Iraq Anti-Terrorism Law (Law No. 13 of 2005), 7 November 2005, url
63 AI, Iraq 2019, 18 February 2020, url; UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials
under the anti-terrorism laws and implications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL,
January 2020, url, p. 12; HRW, World Report for 2019: Iraq, 14 January 2020, url
64 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, p. 12‫[ ر‬Iraqi Source to RT: More than 3 000
65 RT, ‫مصدر عراق لـ‬RT: ‫ آالف عنرص من "داعش" حكموا باإلعدام ولم تنفذ بهم العقوبة‬3 ‫أكث من‬‫ي‬‘Da’esh’ Members Were Sentenced to Death but the Sentence Was not Carried out], 1 June 2020, url
66 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 19
67 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 29

16Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛκυμαίνονται από έναν μήνα έως πέντε έτη.68 Τα μέλη της αποστολής UNAMI ανέφεραν επίσης ότι τοσκεπτικό βάσει των οποίων εκδίδονταν οι καταδικαστικές αποφάσεις ήταν σπάνια ενιαίο ή σαφές,καθώς στις υποθέσεις με παρόμοια πραγματικά γεγονότα τα δικαστήρια επέβαλλαν διαφορετικές
ποινές, από τη θανατική ποινή και ποινές ισόβιας κάθειρξης έως ελαφρύτερες ποινές φυλάκισης,ενώ υπήρχαν και περιπτώσεις στις οποίες εκδίδονταν αθωωτικές αποφάσεις.69
Ο επικεφαλής ανακριτής της επαρχίας Nineveh, Raed al-Maslah επισήμανε ότι στο αντιτρομοκρατικό
δικαστήριο της επαρχίας η κατάσταση βελτιώθηκε όσον αφορά την τήρηση των προδιαγραφών τηςδίκαιης δίκης καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, το δικαστήριο ζητούσε πλέον περισσότερα
αποδεικτικά στοιχεία για να θέσει υπό κράτηση τους ύποπτους και για να τους ασκήσει διώξεις. Άλληπηγή υποστήριξε ότι, σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, η κατάσταση βελτιώθηκε και σε άλλαδικαστήρια του Ιράκ, μεταξύ των οποίωντο δικαστήριο Karkh της Βαγδάτης και στη Diyala. ΤοΠαρατηρητήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημείωσε ότι «σύμφωνα με τις νέες διαδικασίες,όποιος συλλαμβάνεται οδηγείται στον ανακριτή εντός 48 ωρών. Αν οι συλληφθέντες δηλώσουν
αθώοι, οι υπάλληλοι των υπηρεσιών ασφαλείας συμβουλεύονται τον επικεφαλής της τοπικής
κοινότητας του κατηγορουμένου και δύο γείτονες για να επαληθεύσουν την αξιοπιστία τωνισχυρισμών των συλληφθέντων. Αν ο κατηγορούμενος αθωωθεί χάρη κυρίως στις καταθέσεις τωνμαρτύρων, το δικαστήριο εκδίδει ανακοίνωση ώστε να απαλειφθεί το όνομα του κατηγορουμένουαπό τους καταλόγους των καταζητούμενων προσώπων όλης της χώρας και να περιοριστεί έτσι τοενδεχόμενο της επανασύλληψής του στο μέλλον.» Ωστόσο, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων ανέφερε ότι οι εν λόγω πρακτικές δεν εφαρμόζονταν πάντα στις δίκες που διεξάγονταν
εντός του Ιράκ, καθώς υπάρχουν συνεχώς αναφορές για βασανιστήρια, για απόσπαση ομολογιώνυπό συνθήκες εξαναγκασμού και για θανάτους ατόμων που βρίσκονταν υπό κράτηση.70

1.1.3 Μεταχείριση κρατουμένων
Σε όλη τη διάρκεια του 2019 οι παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνέχισαν να καταγγέλλουντη χρήση βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης από τις ιρακινές αρχές και τις αρχέςτης ΠΚΚ σε βάρος κυρίως των κρατουμένων για τους οποίους υπήρχαν υποψίες ότι υποστήριζαν τοΙΚΙΛ.71 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και η Διεθνής Αμνηστία ισχυρίστηκαν ότι κατάτη διάρκεια του 2019 τα βασανιστήρια σε πολίτες που κρίνονταν ύποπτοι για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ,μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν και παιδιά, αποτελούσε «διαδεδομένη πρακτική» στο Ιράκ.72
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, τα παιδιά για τα οποία υπήρχαν υποψίες ότι είχαν σχέσεις με το ΙΚΙΛ«κινδύνευαν σε μεγάλο βαθμό να πέσουν θύματα βίας, μεταξύ άλλων σεξουαλικής βίας,κακομεταχείρισης, εκμετάλλευσης και αμέλειας κατά τη διάρκεια της κράτησής τους.73 Γιαπαράδειγμα, στο αναμορφωτήριο γυναικών και παιδιών που βρίσκεται στην πόλη Erbil της ΚΠΙ,παρόλο που σύμφωνα με πληροφορίες οι συνθήκες κράτησης ήταν καλύτερες από άλλακαταστήματα κράτησης, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέφρασε «σοβαρές
ανησυχίες» λόγω κυρίως των «ξυλοδαρμών και των προπηλακισμών» και «των απειλών για τη ζωήτους» που δέχονταν τα παιδιά από ορισμένους φρουρούς.74 Σύμφωνα με τις πηγές πληροφοριών ταβασανιστήρια συνεχίστηκαν και το 2020: Όπως αναφέρει η αραβόφωνη εφημερίδα Elaph, το κόμμα
68 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 29
69 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. 10-11
70 HRW, Iraq: Key Courts Improve ISIS Trial Procedures, But Changes Needed in Laws, Response to Torture, Other Courts,
13 March 2019, url
71 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. 8-9; HRW, World
Report for 2019: Iraq, 14 January 2020, url; AI, Iraq 2019, 18 February 2020, url
72 HRW, World Report for 2019: Iraq, 14 January 2020, url; AI, Iraq 2019, 18 February 2020, url
73 UN Security Council, Children and armed conflict in Iraq, 23 December 2019, url, para. 42
74 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, pp. 5,2917Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΙρακινό Μέτωπο Ανάπτυξης και Σωτηρίας επέρριψε ευθύνες στην κυβέρνηση επειδή στη φυλακή AlHout που βρίσκεται στην πόλη Al-Nasiriyya της επαρχίας Thi Qar υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια
περίπου 15 000 φυλακισμένοι –μεταξύ αυτών και μέλη του ΙΚΙΛ– και υποστήριξε ότι από την αρχήτου 2020 έχουν πεθάνει δεκάδες κρατούμενοι· κάλεσε μάλιστα την κυβέρνηση να διερευνήσει τιςπαραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.75 Η Agnès Callamard, ειδική εισηγήτρια των Ηνωμένων
Εθνών για τις εξωδικαστικές, συνοπτικές ή αυθαίρετες εκτελέσεις, σε συνέντευξη που παραχώρησε
το 2020 στην οργάνωση Prison Insider, η οποία έχει ως αποστολή να ενημερώνει το κοινό για τιςσυνθήκες στις φυλακές, δήλωσε ότι «οι τρόφιμοι πέφτουν σχεδόν πάντα θύματα βασανιστηρίων ήκακομεταχείρισης από τις αρχές» κατά τη διάρκεια της κράτησής τους προκειμένου να αναγκαστούν
να ομολογήσουν.76
Στο τέλος του 2018 ιρακινές δυνάμεις και δυνάμεις της ΠΚΚ έθεσαν υπό κράτηση περίπου 1 500παιδιά λόγω τωνσχέσεων που υποτίθεται ότι είχαν με το ΙΚΙΛ· μεταξύ αυτών υπήρχαν και 150 παιδιάαπό το εξωτερικό.77 Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, από τον Ιούνιο του 2019«τουλάχιστον 778 παιδιά (743 αγόρια και 35 κορίτσια), τα περισσότερα από αυτά ηλικίας από 15 έως
18 ετών, αλλά ορισμένα ακόμα και 10 ετών, τελούσαν υπό προδικαστική ή μεταδικαστική κράτηση
επειδή αντιμετώπιζαν κατηγορίες που συνδέονταν με την εθνική ασφάλεια.»78Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε ότι στην επαρχία Ninewa οι κρατούμενοι,μεταξύ των οποίων υπήρχαν γυναίκες και παιδιά, κρατούνταν σε «ασφυκτικά γεμάτες
εγκαταστάσεις» «για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε τόσο άθλιες συνθήκες, οι οποίες άγγιζαν ταόρια της κακομεταχείρισης».79 Το 2019 η Belkis Wille του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων κατέγραψε στην επαρχία Ninewa και, μεταξύ άλλων, στα καταστήματα προδικαστικής
κράτησης Tal Kayf, Faisaliya και Tasfirat τις «φρικτές συνθήκες φυλάκισης» των πολιτών πουκρίνονται ύποπτοι για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ.80 Από τους 4 500 κρατουμένους, οι 1 300 έχουν ήδηδικαστεί αλλά δεν μετήχθησαν σε φυλακές, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις κρατουμένων πουπαραμένουν «στα ασφυκτικά γεμάτα καταστήματα κράτησης έως και έξι μήνες μετά την έκδοση τηςκαταδικαστικής απόφασης σε βάρος τους». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, βουλευτές και ο αναπληρωτής κυβερνήτης της Μοσούλης παρομοιάζουν
τις φυλακές που βρίσκονται κοντά στη Μοσούλη με «ανθρωπιστική καταστροφή».81 Επιπλέον, τοΠαρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε ότι στο ομοσπονδιακό Ιράκ, τα παιδιά πουθεωρούνται ύποπτα για υποστήριξη του ΙΚΙΛ κρατούνται συχνά μαζί με ενήλικες, δεν διαθέτουν
πρόσβαση σε δομές εκπαίδευσης και δεν έχουν το δικαίωμα να έρθουν σε επαφή με τις οικογένειές
τους.82 Περισσότερες πληροφορίες για την πρόσβαση σε δομές εκπαίδευσης διατίθενται στηνενότητα 2.3.

1.1.4 Μετά την κράτησηΤο Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για το Συντονισμό των Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (UN OCHA)
σημείωσε ότι πολλοί ΕΕΧ δεν είχαν την πρόθεση να επιστρέψουν στις περιοχές καταγωγής τους για‫معتقلي حت القتل دعت المنظمات الحقوقية إىل التحقيق بوفاة ر‬‫ن‬
75 Elaph, ‫العشات‬‫[ اتهام السلطات العراقية بتعذيب‬Human Rights Organisations
Called to Investigate Dozens of Deaths: Iraqi Authorities Accused of Killing Detainees under Torture], 17 April 2020, url
76 Prison Insider, “Parodies of justice” in Iraq, 21 January 2020, url
77 Επιπλέον, «το 2017, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το 80 τοις εκατό [των παιδιών]κρατούνταν από τις ιρακινές ομοσπονδιακές αρχές και τα υπόλοιπα παιδιά κρατούνταν από την ΠΚΚ.» HRW, Iraq: ISISChild Suspects Arbitrarily Arrested, Tortured Children Should Be Rehabilitated, Reintegrated, 6 March 2019, url
78 UN Security Council, Children and armed conflict in Iraq, 23 December 2019, url, pp. 8,979 HRW, Iraq: Thousands Detained, Including Children, in Degrading Conditions, Three Nineveh Jails Way Over Capacity, 4
July 2019, url
80 HRW, Iraq: Thousands Detained, Including Children, in Degrading Conditions, 4 July 2019, url
81 HRW, Iraq Authorities Acknowledge Horrific Prison Overcrowding, 5 August 2019, url
82 HRW, Iraq: ISIS Child Suspects Arbitrarily Arrested, Tortured Children Should Be Rehabilitated, Reintegrated, 6 March
2019, url18

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛδιάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων λόγω της καταστροφής των μέσων βιοπορισμού τους, τηςέλλειψης βασικών υπηρεσιών και ασφάλειας, καθώς και του φόβου ότι θα συλληφθούν πάλι· ειδικά
οι πολίτες που θεωρούνταν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ φαίνεται ότι δυσκολεύονταν να λάβουν
διαπιστεύσεις ασφάλειας.83 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημείωσε ότι τα παιδιάπου εξέτισαν ποινές στην ΚΠΙ φοβούνται ότι θα συλληφθούν και πάλι στο μέλλον αν επιστρέψουν
στις περιοχές που ελέγχονται από τη Βαγδάτη λόγω της έλλειψης συντονισμού μεταξύ τωνδικαστικών συστημάτων.84 Λόγω κυρίως του φόβου τους ότι θα συλληφθούν πάλι, του μακροχρόνιου
στιγματισμού τους και του φόβου ότι θα υποστούν αντίποινα, τα παιδιά που μίλησαν στοΠαρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ισχυρίστηκαν ότι «μετά την αποφυλάκισή τους, οιμοναδικές τους επιλογές ήταν να ζήσουν σε καταυλισμό ή να εγκαταλείψουν το Ιράκ».85 Η ίδια πηγήσημείωσε ότι οι πολιτικές κράτησης και διώξεων που εφαρμόζει το Ιράκ και η ΠΚΚ για τουςσυνεργάτες του ΙΚΙΛ έχουν «βαθιές αρνητικές συνέπειες» για τα παιδιά, προκαλώντας, μεταξύ
άλλων, τον «χωρισμό της οικογένειας, εκτοπισμούς και σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια στηνκοινωνική τους επανένταξη».86 Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις οικογένειες πουθεωρείται ότι διατηρούν σχέσεις με το ΙΚΙΛ, βλ. κεφάλαιο 2.

83 UNOCHA, Humanitarian Response Plan - Iraq, January 2020, url, p. 99
84 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, pp. 2, 38
85 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 40
86 HRW, Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL Affiliation, 6 March 2019, url, p. 38

19Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ

2. Μεταχείριση των οικογενειών τωνθεωρούμενων ως μελών ή υποστηρικτών τουΙΚΙΛΤον Ιούνιο του 2020, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του συστήματος παρακολούθησης εκτοπισμών τουΔιεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ), 1 381 332 πολίτες παρέμειναν εκτοπισμένοι εντός τουΙράκ ενώ πάνω από 4,7 εκατομμύρια Ιρακινοί είχαν επιστρέψει στην περιοχή καταγωγής τους.87Σύμφωνα με το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες (OHCHR),από το σύνολο των εκτοπισμένων, το 70 % παραμένουν εκτοπισμένοι για χρονικό διάστημα
μεγαλύτερο των 3 ετών,.88 Οι οικογένειες των ΕΕΧ χαρακτηρίζονται από το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ως «ιδιαίτερα ευάλωτες σε κινδύνους» καθώς κινδυνεύουν απόεπισφαλείς συνθήκες επαναπατρισμού, τις νάρκες ξηράς ή από επιθέσεις αντιποίνων.89
Συγκεκριμένα, οι πολίτες που «θεωρούνται υποστηρικτές εξτρεμιστικών ομάδων» και
συγκαταλέγονται «μεταξύ των περισσότερο ευάλωτων πολιτών» υφίστανται στιγματισμό καιδιακρίσεις, έχουν μεγάλη ανάγκη από προστασία»90 και «αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο ναστερηθούν στοιχειώδη δικαιώματά τους».91 Οι οικογένειες που θεωρείται ότι υποστηρίζουν το ΙΚΙΛ«υφίστανται πρακτικές συλλογικών αντιποίνων», όπως λεηλασίες, καταστροφή των ιδιωτικών τουςπεριουσιών και εκτοπισμούς, προκαλώντας την ανησυχία των ΜΚΟ και των μελών της αποστολής
UNAMI για την «περιθωριοποίηση και την ενοχοποίηση» αυτών των οικογενειών, και κυρίως τωννοικοκυριών με επικεφαλής γυναίκες, τα οποία διαθέτουν ελάχιστα μέσα στήριξης και, όπως έχειαναφερθεί επανειλημμένως, παρενοχλούνται από το προσωπικό ασφαλείας επειδή «θεωρούνται
ευάλωτα».92Οι ΕΕΧ και οι επαναπατριζόμενοι για τους οποίους υπάρχουν υποψίες ότι διατηρούν σχέσεις με τοΙΚΙΛ κινδυνεύουν επίσης να δεχθούν αντίποινα και να ενοχοποιηθούν με ψευδείς κατηγορίες απόφυλές καθώς «με βάση το νόμο των φυλών περί συλλογικής ευθύνης , οι συγγενείς των μελών τουΙΚΙΛ θα μπορούσαν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για εγκλήματα που δεν διέπραξαν οι ίδιοι».93 Στηνέκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ αναφέρθηκε επίσης ότι «στις συμφωνίες πουσυνάφθηκαν μεταξύ των φυλών ζητήθηκε να τιμωρούνται οι ψευδείς κατηγορίες για υποστήριξη τουISIS».94 Σε μελέτη της ιρακινής αναλύτριας Haley Bobseine για τη δικαιοσύνη των φυλών (2019)περιγράφεται ο ρόλος των φυλών σε σχέση με τις τις μετά την αποχώρηση του ΙΚΙΛ συνθήκες καισημειώνεται ότι οι φυλές αναλαμβάνουν σημαντικό διαμεσολαβιτικό ρόλο σε διενέξεις,«απονέμοντας τη δικαιοσύνη των φυλών για τα μέλη των οικογενειών και τους υποστηρικτές τουΙσλαμικού Κράτους—και διευθετώντας συχνά θέματα τα οποία το κράτος δεν έχει τα αναγκαία μέσαή δεν είναι πρόθυμο να αντιμετωπίσει». Τα ανεπίσημα συστήματα δικαιοσύνης των φυλών μπορούν
να μεσολαβούν για την επίτευξη συμφωνιών που θα αποτρέπουν τα αντίποινα και θα περιορίζουν

87 IOM, Iraq Displacement Tracking Matrix, n.d., url
88 UN OHCHR, End of Mission Statement by the United Nations Special Rapporteur on the human rights of internallydisplaced persons, Ms. Cecilia Jimenez-Damary, upon conclusion of her official visit to Iraq – 15 to 23 February 2020, 27
February 2020, url
89 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
90 UNOCHA, Humanitarian Needs Overview - Iraq 2020, 17 December, url, p. 5; See also: Oxfam, Protection Landscape inDiyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 16
91 USDOS, 2019 Country Reports on Human Rights Practices: Iraq, url, p. 33
92 CIVIC, ‘WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US’ Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, pp. 23,
24
93 IOM, WEST MOSUL PERCEPTIONS ON RETURN AND REINTEGRATION AMONG STAYEES, IDPS AND RETURNEES, June
2019, url, p. 41
94 USDOS, Country Reports on Human Rights Practices for 2019 – Iraq, March 2020, url, p. 33

20

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛτις εντάσεις εντός των κοινοτήτων· ωστόσο, η αναλύτρια αναφέρει ότι οι «φυλές αποτελούν
πρωταρχικό παράγοντα στήριξης —και ενίοτε αποτροπής— του επαναπατρισμού των τουλάχιστον
1,5 εκατομμυρίων ΕΕΧ».95 Τον Μάρτιο του 2020 ο ΔΟΜ παρατήρησε ότι οι κοινότητες αντέγραψανμηχανισμούς από το σύστημα δικαιοσύνης των φυλών, προκειμένου να διαχειριστούν το πρόβληματων επαναπατριζομένων που θεωρούνταν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ, εφαρμόζοντας πρακτικές όπως τηναποκήρυξη (η συνηθέστερη πρακτική κατά την οποία οι ΕΕΧ καταγγέλλουν και αρνούνται την πίστη
τους στο ΙΚΙΛ), την καταγγελία (κατά την οποία πολίτες κατηγορούν επίσημα κάποιο μέλος τηςοικογένειάς τους για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ), και την επιστροφή σε γειτονικές περιοχές «ως προσωρινά
μέτρα έως ότου ολοκληρωθεί η διαμεσολάβηση που είχαν αναλάβει οι φυλές μεταξύ τωνοικογενειών των θυμάτων και των οικογενειών των εικαζόμενων δραστών». Η πηγή προσέθεσε ότισε ορισμένες περιπτώσεις οι συγγενείς των θυμάτων από την τοπική κοινότητα υποβάλλουνκαταγγελίες στις δυνάμεις ασφαλείας για να ανασταλεί ο επαναπατρισμός των ΕΕΧ, και στη συνέχειαοι δυνάμεις ασφαλείας ενημερώνουν τους επικεφαλής των κοινοτήτων ότι αδυνατούν να εγγυηθούν
την ασφάλεια των εν λόγω επαναπατριζομένων. Αν η οικογένεια του επαναπατριζομένου εκτοπιστεί
για δεύτερη φορά, ξεκινά η διαμεσολάβηση της φυλής και «μόλις διευθετηθεί το ζήτημα (συνήθως
αποζημιώνεται η οικογένεια του θύματος) και καταβληθούν τα απαιτούμενα ποσά, οι(κατηγορούμενοι) ΕΕΧ μπορούν να επιστρέψουν στην κοινότητα και τα θύματα δεν έχουν τοδικαίωμα να υποκινήσουν ή να διαπράξουν βία εναντίον τους».96 Ο ΔΟΜ παρατήρησε επίσης ότι«όταν ο επαναπατρισμός των ΕΕΧ που θεωρούνται υποστηρικτές του ΙΚΙΛ υποστηρίζεται από τηνκοινότητα, και κυρίως από τους επικεφαλής της κοινότητας...ο επαναπατρισμός είναι περισσότερο
βιώσιμος σε βάθος χρόνου και οι επαναπατριζόμενοι κινδυνεύουν σε μικρότερο βαθμό ναεκτοπιστούν για δεύτερη φορά από ό,τι αν ζούσαν σε μεγαλύτερες κοινότητες όπου οι δεσμοί μεταξύ
των μελών είναι λιγότερο ισχυροί».97Τον Φεβρουάριο του 2020 η ειδική εισηγήτρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα των εκτοπισμένων
εντός της χώρας χαρακτήρισε τα ζητήματα αυτά «πολύ ανησυχητικά», επισημαίνοντας τις«εκτεταμένες διακρίσεις» που υφίστανται οι οικογένειες αυτές. Η εισηγήτρια ανέφερε ότι οιοικογένειες αυτές «οι οποίες είναι ανεπιθύμητες τόσο στις επαρχίες στις οποίες φιλοξενούνται όσοκαι στις περιοχές καταγωγής τους, παραμένουν εγκλωβισμένες σε στρατόπεδα για πολλά χρόνια
χωρίς να διαφαίνεται λύση στον ορίζοντα».98Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, τα μέλη των οικογενειών των πολιτών που είναι ή θεωρείται ότιείναι μέλη του ISIL παρέμεναν «εκτοπισμένα σε καταυλισμούς εντός του Ιράκ – αντιμετωπίζοντας τηναπομόνωση, τον εγκλωβισμό και την εκμετάλλευση».99 Επίσης, σύμφωνα με αναφορές, οιοικογένειες αυτές «έχουν στιγματιστεί και ενοχοποιηθεί για λόγους για τους οποίους δεν ευθύνονταιοι ίδιες, μεταξύ άλλων επειδή είχαν σχέση, έστω και μακρινή, με άνδρες που συμμετείχαν μεοποιαδήποτε ιδιότητα στο ΙΚ ή επειδή αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν περιοχές που θεωρούνται
οχυρά του ΙΚ». Οι οικογένειες αυτές υφίστανται «σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και συλλογικά αντίποινα», για παράδειγμα αυθαίρετες συλλήψεις, παρενοχλήσεις,
σεξουαλική βία και αναγκαστικούς εκτοπισμούς από τις ένοπλες δυνάμεις και τις πολιτοφυλακές.100
Μόλις χαρακτηριστούν ως «οικογένειες ISIL» («Awa’il Dawaish» στα αραβικά) «δεν έχουν πλέον τηστήριξη της ευρύτερης οικογένειας, του χωριού ή της φυλής τους».101 Αρκετές οικογένειες έχουν

95 Bobseine, H., Tribal Justice in a Fragile Iraq, url, 7 November 2019, p. 2
96 IOM Iraq, Managing Return in Anbar: Community Responses to the Return of IDPs with Perceived Affiliation, 26 March

2020, url, p. 5, 14, 15
97 IOM Iraq, Managing Return in Anbar: Community Responses to the Return of IDPs with Perceived Affiliation, 26 March
2020, url, p. 9
98 UN OHCHR, End of Mission Statement by the United Nations Special Rapporteur on the human rights of internallydisplaced persons, Ms. Cecilia Jimenez-Damary, upon conclusion of her official visit to Iraq – 15 to 23 February 2020, 27
February 2020, url
99 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, pp. 7,8
100 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, pp. 4,7,8,10
101 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 26

21

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛπεριορισμένη πρόσβαση σε πόρους ή, σύμφωνα με μία πηγή, στερούνται βασικές υπηρεσίες όπως,μεταξύ άλλων, την πρόσβαση σε τρόφιμα και άλλα προϊόντα,102 σε ιατρική103 ή ψυχολογική
περίθαλψη,104 σε έγγραφα δημοτολογίου105 και σε διαπιστεύσεις ασφάλειας, με αποτέλεσμα ναπεριορίζεται σοβαρά η ελευθερία μετακίνησής τους.106 Έχει επίσης αναφερθεί ότι οι ΛΜΚ λεηλατούντις περιουσίες που ανήκουν στις θεωρούμενες ως «οικογένειες του ΙΚΙΛ».107 Τα παιδιά αυτών τωνοικογενειών έχουν υποστεί «ακραίες πράξεις βίας».108 Αρκετά από αυτά «κινδυνεύουν να γίνουν
ανιθαγενείς»109 επειδή δεν διαθέτουν έγγραφα δημοτολογίου και στερούνται τη δυνατότητα
πρόσβασης σε δομές εκπαίδευσης και άλλα δικαιώματα.110Ορισμένες από τις θεωρούμενες ως «οικογένειες του ΙΚΙΛ» αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στιςεστίες τους «διατρέχοντας τον κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους από νάρκες ξηράς, να υποστούν
αντίποινα από τους γείτονές τους ή να στρατολογηθούν χωρίς τη θέλησή τους στις τοπικές ένοπλες
ομάδες»111 ενώ άλλες οικογένειες δεν έχουν το δικαίωμα να επιστρέψουν στις περιοχές καταγωγής
τους, με αποτέλεσμα να παραμένουν «ουσιαστικά εγκλωβισμένες σε καταυλισμούς».112 Σύμφωνα μετην Belkis Wille, εξειδικευμένη ερευνήτρια για το Ιράκ και μέλος του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων, οι λεγόμενες «οικογένειες του ΙΚΙΛ» αντιμετωπίζονται ως «παρίες» στο Ιράκ.113

2.1 Σεξουαλική κακοποίηση και βίαΤα μέλη της αποστολής UNOCHA σημείωσαν στην επισκόπηση ανθρωπιστικών αναγκών για το 2020ότι η έμφυλη βία συνιστά «διαδεδομένη πρακτική στο Ιράκ, τόσο εντός όσο και εκτός καταυλισμών»και ότι όσοι θεωρείται ότι διατηρούν δεσμούς με το ΙΚΙΛ υφίστανται διακρίσεις, περιορισμούς,παρενοχλήσεις, σεξουαλική βία και εκμετάλλευση.114 Τον Φεβρουάριο του 2020 η ειδική εισηγήτρια
των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα των εκτοπισμένων εντός της χώρας σημείωσεότι οι εκτοπισμένες γυναίκες των θεωρούμενων ως «οικογενειών του ΙΚΙΛ», στις οποίες
περιλαμβάνονται και χήρες, φαίνεται ότι αποτελούν τστόχο αντιποίνων και υφίστανται σεξουαλική

102 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 26;

UN Security Council, Children and armed conflict in Iraq, 23 December 2019, url, p. 15
103 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE –A LONG WAY TO GO, November 2019, url, pp. 7,8; UN Security Council, Children andarmed conflict in Iraq, 23 December 2019, url, p. 15
104 UN Security Council, Children and armed conflict in Iraq, 23 December 2019, url, p. 15
105 AI, IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE –A LONG WAY TO GO, November 2019, url , pp. 7,8
106 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, pp. 17-20. For more information, see part 2.3 of this report‘Restricted access to civil documentation and security clearance.’
107 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 14
108 UN Security Council, Children and armed conflict in Iraq, 23 December 2019, url, p. 15
109 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
110 UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, pp. 11-13; HRW, Human Rights Watch
Submission to the Committee on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) of Iraq’s periodic
report for the 74th CEDAW Session, September 2019, url, p. 4; HRW, Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects
Thousands Who Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, url; HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url; NRC,
Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 5; For more information, see part 2.3.1 Undocumented children bornunder ISIL and/or of ISIL fathers
111 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
112 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
113 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
114 UNOCHA, Humanitarian Needs Overview - Iraq 2020, November 2019 url, p. 21; Examples of sexual violence in Ninewa,
Kirkuk and Erbil governorates can be found in IOM, WEST MOSUL PERCEPTIONS ON RETURN AND REINTEGRATION AMONGSTAYEES, IDPS AND RETURNEES, June 2019, url, pp. 40, 33; and CIVIC, WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US’ Civilian
Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, pp. 26,27.; see also a report published in March 2020 by Oxfam’Respondents indicated that sexual exploitation in the camp takes place systematically, at night, with IDP women and girls
forced to have sex with men who come from outside the camp.’ Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5March 2020, url, pp. 25, 26

22Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛβία και παρενοχλήσεις.115 Το γεγονός αυτό επιβεβαιώθηκε από τη Διεθνή Αμνηστία116 και από τηνOxfam.117 Η Oxfam, η οποία επικεντρώθηκε στην επαρχία Diyala, μιλώντας γενικά για την προστασία
των εκτοπισμένων γυναικών και τους κινδύνους που τις απειλούν, δήλωσε ότι τα νοικοκυριά με
επικεφαλής γυναίκες και οι διαζευγμένες γυναίκες «θεωρείται ότι διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο ναπέσουν θύματα εκμετάλλευσης, κακοποίησης και πορνείας», πολύ δε περισσότερο αν πρόκειται γιαγυναίκες ΕΕΧ.118 Επιπλέον, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το ειδησεογραφικό
δίκτυο VOA χαρακτήρισε τους καταυλισμούς των ΕΕΧ στη Μοσούλη εστίες σεξουαλικής
κακοποίησης.119Αρκετοί οργανισμοί επιβεβαίωσαν ότι ανάμεσα στους υπεύθυνους για τη σεξουαλική παρενόχληση,τους βιασμούς και τη σεξουαλική εκμετάλλευση των γυναικών που θεωρούνταν σύμμαχοι του ΙΚΙΛήταν ένοπλοι παράγοντες, μεταξύ αυτών οι ΙΔΑ και οι ΜΛΚ στους καταυλισμούς των ΕΕΧ, οι αρχές
των καταυλισμών, καθώς και άλλοι παράγοντες που ασκούν εξουσία.120 Τον Ιούλιο του 2019 τοΠαρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναφέρθηκε σε μαρτυρίες διαμενόντων σε καταυλισμούς
κοντά στη Μοσούλη, οι οποίοι έκαναν λόγο για σεξουαλική εκμετάλλευση και για σεξουαλικό
εξαναγκασμό από τις δυνάμεις ασφαλείας. Η ΜΚΟ ανέφερε επίσης ότι οι γυναίκες δηλώνουν ότιφοβούνται πως θα πέσουν θύματα σεξουαλικής βίας κατά τη διάρκεια ελέγχου από τις αρχές.121 Σερεπορτάζ της εφημερίδας Washington Post σε εκτοπισμένους που εικάζεται ότι διατηρούσαν
δεσμούς με το ΙΚΙΛ και διέμεναν στο στρατόπεδο Khazir κοντά στο Erbil το 2019, αναφέρθηκε ότι οιγυναίκες που είχαν χάσει τους συζύγους τους «αποτελούν στόχο σεξουαλικής βίας από τους άνδρεςτης πολιτοφυλακής και τους φρουρούς των στρατοπέδων ή στόχους αναγκαστικών γάμων».122Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2019 από το δίκτυο FP, ο Omar Mohammed, ιδρυτής
του ιστολογίου Mosul Eye και ακτιβιστής, ισχυρίστηκε ότι «άνδρες έχουν δημιουργήσει κυκλώματα
πορνείας σε ορισμένους καταυλισμούς, εξωθώντας τις γυναίκες σε σεξουαλική εργασία. Τα θύματα
προβαίνουν συνήθως σε έκτρωση ώστε να αποφύγουν ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες». Ο ακτιβιστής
επισήμανε επίσης ότι υπάρχει οργανωμένο δίκτυο που διακινεί γυναίκες τόσο από τουςκαταυλισμούς προς άλλες περιοχές όσο και μεταξύ των καταυλισμών.123 Στις αρχές του 2019, σεδημοσιογραφική έρευνα,124 που δέχθηκε έντονη κριτική από την ιρακινή Ύπατη Αρμοστεία για ταανθρώπινα δικαιώματα125 και η οποία διενεργήθηκε από την Ερευνητική Ομάδα της Μοσούλης καιτο Δίκτυο Ιρακινών Δημοσιογράφων για την ερευνητική δημοσιογραφία, διαπιστώθηκε ότι «δεκάδες
γυναίκες συγγενείς των μαχητών του ΙΚ», μεταξύ αυτών και πολλές ανήλικες, οι οποίες ζουν εντός
των καταυλισμών ΕΕΧ και εκτός των καταυλισμών κοντά στη Μοσούλη έχουν πέσει θύματα
115 UN OHCHR, End of Mission Statement by the United Nations Special Rapporteur on the human rights of internallydisplaced persons, Ms. Cecilia Jimenez-Damary, upon conclusion of her official visit to Iraq – 15 to 23 February 2020, 27
February 2020, url
116 AI, Iraq: The Condemned: Woman and Children Isolated, Trapped and Exploited in Iraq, 17 April 2018, url
117 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 23
118 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 23
119 VoA, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17 February 2019, url; HRW, Iraq: Military Enter
Camp, Occupy School for ‘Screening’, July 18, 2019,url
120 VoA, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17 February 2019, url; AI, IRAQ: THE ROAD TOJUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, p. 8; HRW, Iraq: Military Enter Camp, Occupy School for ‘Screening’,
July 18, 2019, url; Washington Post (The), Iraq pressing to build isolation camp for Islamic State refugees, 2 May 2019, url
121 HRW, Iraq: Military Enter Camp, Occupy School for ‘Screening’, July 18, 2019, url
122 Washington Post (The), Iraq pressing to build isolation camp for Islamic State refugees, 2 May 2019, url
123 FP, Among Displaced Iraqis, One Group Is Worse Off Than the Rest, 29 April 2019, url‫النساء نق ‘عوائل داعش’ يدفعن ن‬
124 Iraqi Network for Investigative Journalism, ‫ وجيل يهدد بتطرف جديد‬..‫ اغتصاب ودعارة‬:‫الرصيبة‬‫ي‬[Women in ISIL Families pay the price: rape and prostitution… And a generation is again threatened by radicalization],
March 2019, url
125 VoA, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17 February 2019, url

23Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛπαρενόχλησης και σεξουαλικής κακοποίησης από τις δυνάμεις ασφαλείας. Όπως αναφέρεται στονιστότοπο Voice of America, δημοσιογράφος από τη Μοσούλη υποστήριξε ότι τα περιστατικά αυτά«είναι λίγα μόνο από τα εκατοντάδες που σημειώνονται στη Μοσούλη και εντός των στρατοπέδων».
Στην έρευνα παρατίθενται επίσης περιστατικά αυτοκτονίας λόγω του «ψυχολογικού τραύματος πουπροκαλεί η κακοποίηση». Ο δημοσιογράφος και ερευνητής Dlovan Barwari διευκρίνισε ότι«ορισμένα σπίτια και σκηνές στους προσφυγικούς καταυλισμούς μετατρέπονται σε οίκους ανοχής
στους οποίους οι γυναίκες αναγκάζονται να υποστούν σεξουαλική εκμετάλλευση για 3 δολάρια ή γιαλίγα τρόφιμα», χωρίς να έχουν «τη δυνατότητα επιλογής».126 Μετά τη δημοσίευση της έρευνας, ηιρακινή Ύπατη Αρμοστεία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα υποστήριξε ότι τα ευρήματα της έρευνας
είναι «ανυπόστατα και δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στους
καταυλισμούς». Το μέλος της ιρακινής Ύπατης Αρμοστείας Fadel al-Gharawi ισχυρίστηκε σε δήλωσή
του προς τα μέσα ενημέρωσης ότι οι προσφυγικοί καταυλισμοί που φιλοξενούν οικογένειες του ΙΚεποπτεύονται από το ιρακινό Υπουργείο Εκτοπίσεων και Μετανάστευσης και προστατεύονται απότις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης, η οργάνωση δήλωσε ότι «τογραφείο της Ύπατης Αρμοστείας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα διαθέτει επιτροπές που ερευνούν,εποπτεύουν και παρακολουθούν την κατάσταση, διενεργώντας τακτικά επιτόπιες επισκέψεις σεαυτούς τους καταυλισμούς. Οι εν λόγω επιτροπές δεν έχουν καταγράψει περιστατικά βίας ούτεκαταγγελίες των γυναικών κατά των δυνάμεων που έχουν την ευθύνη για την ασφάλεια τωνκαταυλισμών».127Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι γυναίκες που θεωρείται ότι διατηρούν δεσμούς με το ΙΚΙΛ εφαρμόζουν
επιβλαβείς για τις ίδιες στρατηγικές αντιμετώπισης και καταφεύγουν, μεταξύ άλλων, στην πορνεία
και στους πρόωρους γάμους.128 Επιπλέον, σύμφωνα με μαρτυρίες, οι γυναίκες που διαμένουν στους
καταυλισμούς των ΕΕΧ στο Kirkuk, φοβούμενες τη σεξουαλική κακομεταχείριση και παρενόχληση,απομακρύνουν τα κορίτσια από το σχολείo και περιορίζουν τις μετακινήσεις τους ώστε να μηναναπτύσσουν επαφές με την κοινότητα υποδοχής.129

2.2 Αναγκαστικός επαναπατρισμός και παράγοντες που δενεπιτρέπουν τον επαναπατρισμόΑπό τις αρχές του 2018 και σε όλη τη διάρκεια του 2019 η ιρακινή κυβέρνηση προέτρεπε τους ΕΕΧνα επιστρέψουν στις περιοχές καταγωγής τους και άρχισε να κλείνει τους καταυλισμούς των ΕΕΧ. 130
Σύμφωνα με πληροφορίες, μόνο την περίοδο από το τέλος Αυγούστου έως το τέλος Σεπτεμβρίου του2019 οι τοπικές αρχές της επαρχίας Ninewa απομάκρυναν περίπου 2 000 ΕΕΧ από τουςκαταυλισμούς.131 Οι οικογένειες, και ιδίως αυτές που θεωρήθηκε ότι είχαν σχέσεις με το ΙΚΙΛ,επέστρεψαν αναγκαστικά στις περιοχές καταγωγής τους παρόλο που ανησυχούσαν για την ασφάλειά
τους. Ωστόσο, υπήρχαν και οικογένειες που δεν κατέστη δυνατό να επιστρέψουν στις πατρογονικές
τους εστίες για διάφορους λόγους,132 κυρίως λόγω των ανησυχιών που εκφράζονταν για αυθαίρετες
συλλήψεις, αλλά και από τον φόβο των αντιποίνων.133 Είναι π.χ. ενδεικτικό ότι το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέγραψε σε αρκετές περιοχές επιθέσεις με χειροβομβίδες εναντίον
126 VoA, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17 February 2019, url
127 VoA, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17 February 2019, url
128 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 26; UN OHCHR, End of Mission Statementby the United Nations Special Rapporteur on the human rights of internally displaced persons, Ms. Cecilia Jimenez-Damary,
upon conclusion of her official visit to Iraq – 15 to 23 February 2020, 27 February 2020, url
129 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, pp. 23- 25
130 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url; HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
131 HRW, Iraq: Camps Expel Over 2,000 People Seen As ISIS-Linked, September 4, 2019, url
132 See for instance: HRW, Iraq: Camps Expel Over 2,000 People Seen As ISIS-Linked, September 4, 2019, url
133 FP, Among Displaced Iraqis, One Group Is Worse Off Than the Rest, 29 April 2019, url

24Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛοικογενειών ΕΕΧ που θεωρείται ότι είχαν δεσμούς με το ΙΚΙΛ, καθώς και διαμαρτυρίες απόδιαμένοντες καταυλισμών που δεν επιθυμούσαν να εγκατασταθούν στον καταυλισμό τουςοικογένειες που θεωρείται ότι υποστήριζαν το ΙΚΙΛ.134 Οι οικογένειες που θεωρείται ότι διατηρούν
δεσμούς με το ΙΚΙΛ φοβούνται επίσης ότι στις περιοχές καταγωγής τους υπάρχουν πυρομαχικά καιαυτοσχέδιοι εκρηκτικοί μηχανισμοί που δεν έχουν εκραγεί.135 Οι οικογένειες αυτές διστάζουν ναεπιστρέψουν στις εστίες τους και για άλλους λόγους. Για παράδειγμα, δυσκολεύονται να αποκτήσουν
διαπίστευση ασφάλειας,136 τα σπίτια τους τους έχουν υποστεί ζημίες και έχουν καταστραφεί,έλλειψη ευκαιριών εργασίας, δεν έχουν πρόσβαση σε στοιχειώδεις υποδομές και σε δημόσιες
υπηρεσίες,137 δεν διαθέτουν οικονομικούς πόρους για να αποζημιώσουν τις οικογένειες τωνθυμάτων138 και οι ιδιοκτησίες τους έχουν κατασχεθεί από τις τοπικές δυνάμεις ή τις πολιτοφυλακές.
Οι οικογένειες αυτές φοβούνται έτσι ότι θα πέσουν θύματα κακοποίησης, συλλήψεων και επιθέσεων
και δεν έχουν την πρόθεση να επιστρέψουν.139 Ως εκ τούτου, απροσδιόριστος αριθμός οικογενειών
εκτοπίστηκε σε άλλα στρατόπεδα.140 Σύμφωνα με άρθρο της Alexandra Saieh, ανώτατης συμβούλου
του Νορβηγικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (NRC) στο Ιράκ που ασχολείται με τουςεκτοπισμένους μετά την αποχώρηση των δυνάμεων του ΙΚΙΛ, «τα μεγαλύτερα εμπόδια για τονεπαναπατρισμό είναι η έλλειψη υποστήριξης για την ανοικοδόμηση των οικιών και για τη δημιουργία
θέσεων εργασίας» για τους περισσότερους ΕΕΧ στο Ιράκ. Ωστόσο, η πηγή σημείωσε ότι οι ΕΕΧ πουκατηγορούνται για τις σχέσεις τους με το ΙΚΙΛ «τιμωρούνται για εγκλήματα που εικάζεται ότιτελέστηκαν από τους συγγενείς τους και αδυνατούν να επιστρέψουν στις εστίες τους, επειδή οιπρώην γείτονές τους, οι επικεφαλής των κοινοτήτων τους, οι υποστηριζόμενες από το κράτος
πολιτοφυλακές ή και οι ίδιες οι κρατικές αρχές δεν τους το επιτρέπουν».141 Ωστόσο, τον Ιούνιο του2020, οι συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία REACH σημείωσαν ότι οι βασικοί λόγοι για τους οποίουςοι ΕΕΧ δεν επέστρεφαν στην περιοχή καταγωγής τους στο διαμέρισμα Markaz Al-Baaj της επαρχίας
Ninewa συνδέονταν με την καταστροφή/τις ζημιές που είχαν υποστεί οι κατοικίες τους, την έλλειψηθέσεων εργασίας και υπηρεσιών, τη διαφωνία των κοινοτήτων και/ή των τοπικών παραγόντων, τηνύπαρξη θέσεων εργασίας στις περιοχές εκτοπισμού και την ελλιπή ασφάλεια. Επιπλέον, το 94 % τωνερωτηθέντων «ανέφεραν ότι τα μέλη της κοινότητας εμπιστεύοντσι το ένα το άλλο» και όλοι οιερωτηθέντες «ανέφεραν ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες που να μην είναι
ευπρόσδεκτες από τα περισσότερα μέλη της κοινότητας στην περιοχή». Δεν αναφέρθηκαν πράξεις
αντιποίνων στην περιοχή επαναπατρισμού.142 Τέλος, τα μέλη της πρωτοβουλίας REACH εκτίμησαντον Ιούνιο του 2020 ότι όσον αφορά στο διαμέρισμα Al-Rummaneh της επαρχίας Anbar, το οποίο
καταλήφθηκε από το ΙΚΙΛ το 2014 με αποτέλεσμα να το εγκαταλείψουν πάνω από 2 500 οικογένειες,οι περισσότερες οικογένειες είχαν επιστρέψει. Οι λόγοι για τους οποίους δεν επέστρεψαν περίπου
700 οικογένειες συνδέονται κυρίως με την καταστροφή/τις ζημιές που είχαν υποστεί οι κατοικίες τωνοικογενειών, την έλλειψη θέσεων εργασίας και υπηρεσιών, τη διαφωνία των κοινοτήτων και/ή τωντοπικών παραγόντων, την έλλειψη υπηρεσιών και την ελλιπή ασφάλεια. Σύμφωνα με την έκθεση της

134 HRW, Iraq: Camps Expel Over 2,000 People Seen As ISIS-Linked, September 4, 2019, url
135 AI, IRAQ ; THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, p. 7
136 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
137 AI, IRAQ : THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, November 2019, url, p. 7
138 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url; IOM, WEST MOSUL PERCEPTIONS ON RETURN AND REINTEGRATIONAMONG STAYEES, IDPS AND RETURNEES, June 2019, url, p. 30
139 NRC, Broken Home, Women’s housing, land and property rights in post-conflict Iraq, May 2020, url, p. 11; See also:
Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 13
140 Al, Iraq: Stop forced returns of hundreds of internally displaced people, 28 August 2019, url; HRW, Iraq: Not a
Homecoming, 14 June 2019, url
141 Saieh, A, Ignoring Iraq’s Most Vulnerable Displaced Families Undermines US Stabilization Agenda in Iraq, 18 August
2020, url
142 REACH, RAPID ASSESSMENT ON RETURNS AND DURABLE SOLUTIONS Markaz Al Baaj Sub-district - Al Baaj District Ninewa Governorate, Iraq, 1 August 2020, url, pp. 2, 525Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛπρωτοβουλίας REACH, όλοι οι ερωτηθέντες «ανέφεραν ότι δεν υπάρχουν πληθυσμιακές ομάδες πουνα μην είναι ευπρόσδεκτες από τα περισσότερα μέλη της κοινότητας στην περιοχή».143Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 26 Μαρτίου 2020, ο ΔΟΜ ανέφερε ότι τον Δεκέμβριο του 2019 1,4εκατομμύρια ΕΕΧ επέστρεψαν στην επαρχία Anbar «στην οποία επικρατεί ένταση μεταξύ εκείνωνπου εκτοπίστηκαν μόλις ξεκίνησε η επέλαση του ΙΚΙΛ και εκείνων που παρέμειναν αρχικά στηνπεριοχή και εκτοπίστηκαν σε μεταγενέστερο στάδιο». Ο ΔΟΜ σημείωσε ότι «[μ]ολονότι ορισμένες
κοινότητες άρχισαν σταδιακά να αντιλαμβάνονται ότι η συνύπαρξη με το ΙΚΙΛ δεν σημαίνει
υποχρεωτικά και υποστήριξη του ΙΚΙΛ, τα μέλη των κοινοτήτων που ανήκαν στην ίδια οικογένεια ήστην ίδια φυλή με αυτούς που κατηγορούνταν για υποστήριξη του ΙΚΙΛ θεωρούνται ακόμα καισήμερα σύμμαχοι του ΙΚΙΛ» και σε ορισμένες περιπτώσεις αναγκάστηκαν να εκτοπιστούν γιαδεύτερη φορά, επειδή δεν ήταν επιθυμητά μέλη στις κοινότητες καταγωγής.144
H Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες (UNHCR) σημείωσε ότι σε αρκετούς
δήμους των επαρχιών Anbar, Ninewa, Kirkuk και Salah Al-Din πολλές φορές οι φυλές, οι τοπικές
δυνάμεις ή οι κοινότητες έθεταν υπό κράτηση, προέβαιναν σε επιθέσεις, εκφόβιζαν και απαγόρευαν
στους αναγκαστικά επαναπατριζομένους να εισέλθουν στην περιοχή καταγωγής τους, επειδή τουςθεωρούσαν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ. Πέραν των προαναφερθέντων κινδύνων που αντιμετωπίζουν οιπολίτες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν145 τους καταυλισμούς των ΕΕΧ εντός του Ιράκ,υπάρχουν αναφορές για ΕΕΧ που δεν μπορούν να επιστρέψουν στις εστίες τους επειδή δεν τους τοεπιτρέπουν.146 Υπάλληλος δήλωσε στο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τον Ιούνιο του2019 ότι περίπου 250 000 οικογένειες που θεωρείται ότι διατηρούν δεσμούς με το ΙΚΙΛ«αδυνατούσαν να επιστρέψουν στις εστίες τους λόγω των αντιρρήσεων που εξέφραζαν οιομοσπονδιακές ή οι τοπικές αρχές ή κοινότητες».147 Επιπλέον, την άνοιξη του 2019, εντοπίστηκανστο Ιράκ 242 διαφορετικές περιοχές στις οποίες δεν πραγματοποιήθηκε κανένας επαναπατρισμός,μολονότι οι συγκρούσεις είχαν ήδη τερματιστεί.148 Η ίδια πηγή δήλωσε ότι σε 94 από αυτές τιςπεριοχές «η πρακτική της απαγόρευσης των επαναπατρισμών αποτελεί μορφή αντιποίνων εναντίον
εκείνων που θεωρείται από τις δυνάμεις ασφαλείας ότι υποστήριζαν τον ISIS ή ότι έχουν συγγενή
φιλικά προσκείμενο στον ISIS.149 Το τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο TRT δήλωσε ότι περισσότεροι από 1εκατομμύρια Ιρακινοί παραμένουν εκτοπισμένοι και ότι από αυτούς, οι 14 000 βρίσκονταιεγκλωβισμένοι σε καταυλισμούς ΕΕΧ. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι ΕΕΧ πασχίζουν εδώ και καιρό ναεπιστρέψουν στις περιοχές καταγωγής τους που καταστράφηκαν από τον πόλεμο, αλλά οι κάτοικοι
αυτών των περιοχών δεν επιθυμούν τον επαναπατρισμό των ΕΕΧ επειδή τους θεωρούν υποστηρικτές
του ΙΚΙΛ.150 Τον Σεπτέμβριο του 2019 οι αρχές της ΠΚΚ «δεν επέτρεψαν σε περίπου 4 200 σουνίτες
Άραβες [εκτοπισμένους σε καταυλισμούς] να επιστρέψουν στις εστίες τους, και συγκεκριμένα σε 12χωριά ανατολικά της Μοσούλης», επιτρέποντας μόνο «τον επαναπατρισμό των μόνιμων κατοίκων
κουρδικής καταγωγής και των Αράβων που είχαν δεσμούς με την ΠΚΚ».151 Το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων χαρακτήρισε την πρακτική αυτή «αντίποινα» σε βάρος των οικογενειών
αυτών, παρά το γεγονός ότι οι υπάλληλοι της ΠΚΚ ισχυρίστηκαν ότι η πρακτική αυτή είχε σκοπό να

143 REACH, RAPID ASSESSMENT ON RETURNS AND DURABLE SOLUTIONS Al Rummaneh Sub-district - Al Kaim District - Al

Anbar Governorate, Iraq, 31 July 2020, url, pp. 2, 5
144 IOM Iraq, Managing Return in Anbar: Community Responses to the Return of IDPs with Perceived Affiliation, 26 March
2020, url, p. 4
145 UNHCR, UNHCR Iraq Protection Update - August 2019, 14 October 2019, url, p. 3
146 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url; HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
147 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
148 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
149 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
150 TRT Arabic, ‫النازحي إىل مناطقهم‬‫ن‬‫ فصائل مسلحة تمنع عودة‬:‫[ إقليم شمال العراق‬Northern Iraq Region: Armed Groups Prevent the
Return of IDPs to Their Areas], 12 July 2020, url
151 HRW, Kurdistan Region of Iraq: Arabs Not Allowed Home Lift Unlawful Restrictions Blocking Thousands, 6 September
2019, url26Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛπροστατεύσει τους αμάχους και να αποθαρρύνει τον επαναπατρισμό τους σε μη ασφαλείς
περιοχές.152
Στις 20 Ιουλίου 2020 στον ειδησεογραφικό ιστότοπο των Ηνωμένων Εθνών αναφέρθηκε ότι η ιρακινή
κυβέρνηση και ο ΔΟΜ δρομολόγησαν το πρώτο στάδιο κοινού προγράμματος, που είχε σκοπό ναυποστηρίξει την επιστροφή των ΕΕΧ στις περιοχές καταγωγής τους. Σύμφωνα με την πηγή,περισσότερες από 50 ΕΕΧ οικογένειες «που βρίσκονταν σε κατάσταση παρατεταμένου
εκτοπισμού»,153 επέστρεψαν από τον καταυλισμό Amriyat Al-Falluja στις περιοχές καταγωγής τουςπου βρίσκονταν στην επαρχία Anbar, χάρη στη στήριξη που έλαβαν από το πρόγραμμα.154 Σύμφωναμε δήλωση του Γενικού Διευθυντή του ιρακινού Υπουργείου Μετανάστευσης, η οποία παρατίθεταιστον ιστότοπο New Arab, το 2019 περισσότερες από 240 000 ΕΕΧ οικογένειες επέστρεψαν στιςπεριοχές καταγωγής τους. Ο μεγαλύτερος αριθμός των επαναπατριζομένων αναλογεί στην επαρχία
Anbar (89 000 οικογένειες ΕΕΧ), και ακολουθούν οι επαρχίες Salah Al-Din (61 000), Ninewa (44 000),
Kirkuk (19 000) και Diyala (14 000).155 Όσον αφορά «στις τρέχουσες δυσκολίες που συνδέονται με τονεπαναπατρισμό των πολιτών που υποστηρίζουν ή που θεωρείται ότι υποστηρίζουν το ΙΚΙΛ», τα μέλητης αποστολής UNOCHA αναφέρθηκαν σε δήλωση του κυβερνήτη της επαρχίας Anbar, σύμφωνα μετην οποία «η κυβέρνηση του Anbar συμμετέχει εδώ και καιρό σε διαπραγματεύσεις με τουςεπικεφαλής των φυλών και των κοινοτήτων, οι οποίες έχουν ήδη δώσει τη δυνατότητα σε πολλές
οικογένειες να επιστρέψουν στις περιοχές καταγωγής τους». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «τα προγράμματασυμφιλίωσης των κοινοτήτων διαδραματίζουν καίριο ρόλο και ότι η συλλήβδην ενοχοποίηση και οιδυσμενείς διακρίσεις σε βάρος των συγγενών των μελών του ΙΚΙΛ δεν είναι αποδεκτές» και ότι «τατραύματα των κοινοτήτων» ενδέχεται να αποτρέψουν τον επαναπατρισμό ορισμένων πολιτών καινα τους αναγκάσει να εγκατασταθούν σε νέες περιοχές.156
Σε άρθρο του Ιουλίου του 2020 για τις οικογένειες του ΙΚΙΛ, ο εκλιπών ιρακινός πολιτικός αναλυτής
Husham Al-Hashimi διαχώρισε σε τρεις κατηγορίες τις «οικογένειες του ΙΚΙΛ» που επέστρεψαν στιςπεριοχές καταγωγής τους, στο νότιο τμήμα της επαρχίας Ninewa και στην πεδιάδα της Ninewa:
1. «οι οικογένειες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους και των οποίων οιοικίες λεηλατήθηκαν, μολονότι ένα μόνο από τα μέλη τους υποστήριξαν την οργάνωση ISIS.
Οι οικογένειες αυτές είναι ευπρόσδεκτες να επιστρέψουν στις κοινότητές τους. Τέτοιες
περιπτώσεις εντοπίστηκαν στην πόλη Muhallabiyah, στα δυτικά της Μοσούλης και στιςπόλεις Shora και Hammam Al Alil, στα νότια της Μοσούλης·
2. οι οικογένειες των μελών ή των υποστηρικτών της οργάνωσης ISIS που ενημέρωσαν τιςδυνάμεις ασφαλείας για συγγενείς που προσχώρησαν στην οργάνωση ISIS μετά την
απελευθέρωση της πόλης. Οι οικογένειες αυτές είναι υπεράνω πάσης υποψίας. Τέτοιες
περιπτώσεις εντοπίστηκαν στις πόλεις Shora και Hammam Al Alil· ή
3. οι οικογένειες με μέλη που είχαν δηλώσει πίστη στην οργάνωση ISIS, βρίσκονται εν ζωή καιβιώνουν συνεχώς παρενοχλήσεις και εκτοπισμούς».
Ο Al-Hashimi δήλωσε ότι, σύμφωνα με τις ιρακινές αρχές, οι καταυλισμοί που βρίσκονταν διάσπαρτοι
σε 10 επαρχίες φιλοξενούσαν πάνω από 300 000 πρόσφυγες με οικογένειες που είχαν σχέσεις με τοΙΚΙΛ, προσθέτοντας ότι «[μ]ολονότι πολλές από τις οικογένειες που είχαν εκτοπιστεί επέστρεψαν στιςπεριοχές καταγωγής τους, πολλές από αυτές δεν μπόρεσαν τελικά να επιστρέψουν στις πατρογονικές
152 HRW, Kurdistan Region of Iraq: Arabs Not Allowed Home Lift Unlawful Restrictions Blocking Thousands, 6 September

2019, url
153 IOM, FAMILIES DISPLACED BY ISIL CONFLICT SAFELY RETURN HOME THROUGH GOVERNMENT OF IRAQ, IOM PROJECT,
19 July 2020, url‫ إطالق ر‬:‫[ العراق‬Iraq: Launching of a Project to154 UN News, ‫النازحي داخليا عل العودة الطوعية من المخيمات إىل ديارهم األصلية‬‫ن‬‫مشوع يشجع‬Encourage the Voluntary Return of IDPs from Camps to Areas of Origin], 20 July 2020, url‫[ عودة ر‬The Return of More than 1 Million Iraqi IDPs in 2019], 5 January
155 New Arab (The), 2019 ‫أكث من مليون نازح عراق خالل‬‫ي‬2020, url
156 UNOCHA, Humanitarian Bulletin, 23 July 2020, url, p. 3

27Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛτους εστίες και εξακολουθούν να διαμένουν σε γειτονικά καταφύγια». Επιπλέον, οι αρχές
απαγόρευσαν στους σουνιτικούς πληθυσμούς που φιλοξενούνται σε περισσότερα από 400 χωριά
κοντά στα σύνορα Συρίας-Ιράκ να επιστρέψουν στις περιοχές καταγωγής τους στο βόρειο και στοδυτικό Ιράκ, μεταξύ άλλων λόγω των εντάσεων που εκδηλώνονταν μεταξύ των διαφόρων φατριών
και εθνοτήτων.157
Τέλος, όσον αφορά στον επαναπατρισμό των μελών των οικογενειών που χαρακτηρίζονταν ωςφιλικές προς το ΙΚΙΛ, ο Al-Hashimi συνομίλησε με πολλούς κυβερνήτες και υπαλλήλους, κάθε έναςαπό τους οποίους υποστήριξε διαφορετικές απόψεις σχετικά με την κατάσταση. Ο διοικητής τηςεπαρχίας Ninewa υποστήριξε τον επαναπατρισμό των συγγενών των μελών του ΙΚΙΛ και επισήμανεότι ο επαναπατρισμός τους «εξαρτάται από την παροχή κατάλληλης στέγης και κατάλληλωνυπηρεσιών, οι οποίες και θα επισπεύσουν την ενσωμάτωσή τους στην τοπική κοινότητα». Επίσης,πρόσθεσε ότι οι οικογένειες μπορούν να επιστρέψουν στην επαρχία «όχι όμως στα χωριά πουβρίσκονται στα περίχωρα της Μοσούλης, στο νότιο και δυτικό τμήμα της επαρχίας Ninewa –πρωτίστως για οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους και για λόγους που συνδέονται με τις φυλές τηςεπαρχίας, και δευτερευόντως για νομικούς λόγους ή για λόγους που συνδέονται με την ασφάλεια»,επισημαίνοντας μάλιστα ότι οι διαπιστεύσεις ασφάλειας αποτελούν προαπαιτούμενο για τονεπαναπατρισμό των οικογενειών αυτών. Όσον αφορά την πόλη Tal Afar, ο Al-Hashimi δήλωσε ότι «οιΛαϊκές Δυνάμεις Κινητοποίησης επέτρεψαν τον επαναπατρισμό των εν λόγω «οικογενειών του ISIS»υπό τον όρο ότι η κυβέρνηση θα βοηθούσε τις οικογένειες των θυμάτων». Ο κυβερνήτης τηςεπαρχίας Kirkuk υποστήριξε τον άμεσο επαναπατρισμό αυτών των οικογενειών και δήλωσε ότι «τηνπολιτική αυτή υποστηρίζουν επίσης οι φυλές των σουνιτών Αράβων, οι σουνίτες Τουρκμένοι και οιΚούρδοι» και ότι «η αντίθεση των σιιτών Τουρκμένων και των Λαϊκών Δυνάμεων Κινητοποίησης»ήταν το βασικό εμπόδιο . Σύμφωνα με τον κυβερνήτη, δεν υπήρχαν εμπόδια νομικής,οικονομικής ήφυλετικής φύσεως. Ο κυβερνήτης της επαρχίας Anbar υποστήριξε τον επαναπατρισμό αυτών τωνοικογενειών και το κλείσιμο των καταυλισμών των ΕΕΧ έως το φθινόπωρο του 2020. Δήλωσε ότι ταμοναδικά εμπόδια που δυσχέραιναν τον επαναπατρισμό συνδέονταν με την κοινωνική κατάστασηκαι τις φυλές, τα οποία ωστόσο «μπορούν να υπερκεραστούν αν επιβληθεί η νομοθεσία και οιαρχηγοί των φυλών δεσμευτούν ότι θα σταματήσουν να παρενοχλούν τις οικογένειες πουεπιστρέφουν». Τον επαναπατρισμό των οικογενειών υποστήριξε άλλωστε και ο κυβερνήτης τηςεπαρχίας Salah Al-Din, ο οποίος δήλωσε ότι αυτό έχει ήδη επιτευχθεί «σε συνεργασία με τις ιρακινές
δυνάμεις ασφαλείας και με τους αρχηγούς των φυλών σε όλες τις πόλεις της επαρχίας, εκτός από το
Shirqat, στα βόρεια του Baiji, το Senniyah και μικρό τμήμα των πόλεων Yathrib και Auoja». Οκυβερνήτης επιβεβαίωσε και αυτός με τη σειρά του ότι τα εμπόδια που δεν επέτρεπαν τονεπαναπατρισμό των οικογενειών αφορούσαν περισσότερο στις οικονομικές συνθήκες, τηνασφάλεια, τις φυλές και τις κοινωνικές συνθήκες και λιγότερο στο νομικό καθεστώς, επισημαίνοντας
μάλιστα ότι οι διαπιστεύσεις ασφάλειας δεν αποτελούσαν προαπαιτούμενο για την επιστροφή στο
Kirkuk, «επειδή το συμβούλιο της φυλής, οι υπηρεσίες πληροφοριών και η Συμβουλευτική Επιτροπή
για την Εθνική Ασφάλεια διένειμαν σχετικό έντυπο σε όλες τις οικογένειες που φιλοξενούνταν στους
καταυλισμούς των ΕΕΑ, και όλα τα έντυπα ελέγχθηκαν και εγκρίθηκαν». Ωστόσο, ο επικεφαλής τηςεπιτροπής για την ασφάλεια του επαρχιακού συμβουλίου της Salah Al-Din επισήμανε ότι οι τοπικές
κοινότητες ήταν αντίθετες με τον επαναπατρισμό και την ενσωμάτωση των οικογενειών ΙΚΙΛ καιπροειδοποίησε ότι ακόμα και αν οι οικογένειες αυτές λάβουν διαπιστεύσεις ασφάλειας καιδικαστικές διαπιστεύσεις, θα «εκτεθούν σε μεγάλο κίνδυνο» αν επιστρέψουν. Τέλος, ο κυβερνήτης
της επαρχίας Diyala δήλωσε ότι οι διαδικασίες επαναπατρισμού για τις οικογένειες ΙΚΙΛ ανεστάλησανγια δύο έτη, «επικαλούμενος νομικά και οικονομικά εμπόδια, εμπόδια που έθεταν οι φυλές,κοινωνικά εμπόδια και εμπόδια που συνδέονταν με την ασφάλεια». Ο κυβερνήτης προσέθεσε ότι οι

157 Al-Hashimi, H., ISIS in Iraq: The Challenge of Reintegrating ‘ISIS Families’, 7 July 2020, url

28Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛοικογένειες χρειάζονταν διαπιστεύσεις ασφάλειας και επισήμανε ότι «δεν είναι ασφαλές για τιςοικογένειες να επιστρέψουν στη Diyala … και ειδικά την τελευταία περίοδο,που οι επιθέσεις τηςοργάνωσης ISIS έχουν αναζωπυρωθεί».158

2.2.1 Μεταφορά πολιτών που κρίθηκαν ύποπτοι για συνεργασία με το ΙΚΙΛκαι των οικογένειών τους από τον καταυλισμό Al-Hol στα βορειοανατολικάτης Συρίας στο ΙράκΤο δίκτυο Rudaw αναφέρει ότι στις αρχές του 2019, οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις κρατούσανστο στρατόπεδο Al-Hol, το οποίο βρίσκεται στη βορειοανατολική Συρία,περισσότερους από 30 000Ιρακινούς, κυρίως γυναίκες και παιδιά, που θεωρούνται στην πλειονότητά τους «οικογένειες τουΙΚΙΛ» .159 Το 2019, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε ότι είχαν μεταφερθεί στοΙράκ «τουλάχιστον 900 ιρακινοί κρατούμενοι που εικάζεται ότι διατηρούσαν σχέσεις με τηνοργάνωση ISIS».160Τον Φεβρουάριο του 2019, οι ιρακινές αρχές ανέφεραν το χτίσιμο έχτισαν στην επαρχία Ninewa ενόςνέου καταυλισμό για εκτοπισμένους, ο οποίος εικάζεται ότι βρίσκεται στην περιοχή Al-Amla στοδιαμέρισμα Al-Zummar.161 Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων,σκοπός ήταννα φιλοξενηθούν οι οικογένειες των θεωρούμενων ως μελών του ΙΚΙΛ που επέστρεφαν από τονκαταυλισμό Al-Hol σε ένα άτυπο κέντρο κράτησης,.162 Η ανέγερση του νέου καταυλισμού συνάντησετην αντίδραση των ιρακινών φυλών, οι οποίες απείλησαν ότι θα καταφύγουν στη βία για νααποτρέψουν τη μεταφορά των «οικογενειών του ΙΚΙΛ» από τη Συρία στο Ιράκ.163

2.3 Πρόσβαση σε έγγραφα δημοτολογίου και διαπίστευση
ασφάλειαςΣύμφωνα με το Νορβηγικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, το 2019 η πρόσβαση σε διαπιστεύσεις
ασφάλειας, οι οποίες είναι αναγκαίες για την έκδοση εγγράφων δημοτολογίου και για την άσκησητου δικαιώματος της μετακίνησης, συμπεριλαμβανομένηςτης διέλευσης από σημεία ελέγχων,υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς για τις οικογένειες που δεν διαθέτουν έγγραφαταυτοποίησης.164 Πολλές οικογένειες, οι οποίες έζησαν σε περιοχές που είχαν καταληφθεί από τοΙΚΙΛ την περίοδο 2014-2017, δεν έχουν ένα ή και περισσότερα έγγραφα δημοτολογίου, καθώς,σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, τα έγγραφα αυτά κατασχέθηκαν από το ΙΚΙΛ ή χάθηκαν,
καταστράφηκαν ή κατασχέθηκαν από τις ιρακινές αρχές σε πτήσεις ή κατά τη μετακίνηση τωνοικογενειών.165 Ως εκ τούτου, οι γυναίκες, τα παιδιά ή οι άνδρες που δεν διαθέτουν έγγραφαταυτοποίησης «θεωρούνται τις περισσότερες φορές ύποπτοι για συμμετοχή στο ΙΚ από τις δυνάμεις
ασφαλείας και από τους συμπολίτες τους στην κοινότητα».166 Στις αρχές του 2019 ανθρωπιστικές

158 Al-Hashimi, H., ISIS in Iraq: The Challenge of Reintegrating ‘ISIS Families’, 7 July 2020, url
159 Rudaw, ‘Families of Iraqi ISIS fighters to be moved to Nineveh from Syria’s Al-Hol: official’, 15 February 2020, url
160 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
161 Kurdistan 24, Iraq quietly building camp to hold families of ISIS fighters held in Syria: MP, 9 February 2020, url; Iraqi24,‫[ نائب يتحدث عن إنشاء مخيم جديد ن يق الموصل لنقل عوائل "داعش" من سوريا‬Parliamentarian Reveals the Establishment of a New Campin Mosul to Transfer ISIL Families from Syria], 9 February 2020, url
162 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, urlُ
163 RT Arabic, ‫المتحدث باسم العشائر العربية لـ‬RT: ‫[ سنقمع عوائل "داعش" إذا نقلت من سوريا إىل العراق‬The Spokesperson of the Arab Tribes
to RT: We Will Suppress ISIL Families If They Are Transferred from Syria to Iraq], 8 March 2020, url
164 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, pp. 17-20
165 UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 11; HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June
2019, url; NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 5
166 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 14

29Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛοργανώσεις ανέφεραν στο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι «τουλάχιστον 156 000εκτοπισμένοι δεν διαθέτουν αρκετά σημαντικά έγγραφα δημοτολογίου».167Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υποστήριξε ότι η απόρριψη των αιτημάτων για τηχορήγηση της διαπίστευσης ασφάλειας από τις ιρακινές αρχές, έγγραφο που θεωρείται
προαπαιτούμενο για την απόκτηση των υπόλοιπων εγγράφων δημοτολογίου, αποτελεί πρακτική
συλλογικών αντιποίνων σε βάρος των οικογενειών που θεωρείται ότι διατηρούν δεσμούς με τοΙΚΙΛ.168 Το Κέντρο της Γενεύης για την Πολιτική Ασφάλειας (DCAF) δήλωσε ότι «οι ιρακινές οικογένειεςπου θεωρείται ότι υποστηρίζουν το ΙΚΙΛ λόγω του οικογενειακού τους ονόματος, της φυλής στηνοποία ανήκουν ή της περιοχής καταγωγής τους δεν είχαν τη δυνατότητα να λάβουν διαπιστεύσεις
ασφάλειας, έγγραφο που θεωρείται προαπαιτούμενο για την έκδοση εγγράφων ταυτότητας ή άλλων
εγγράφων δημοτολογίου.» Η πηγή προσέθεσε ότι το γεγονός αυτό είχε αντίκτυπο στην «ελευθερία
της μετακίνησης, στο δικαίωμα της εκπαίδευσης, στο δικαίωμα της εργασίας και στο δικαίωμα
πρόσβασης σε παροχές κοινωνικής πρόνοιας και στην απόκτηση πιστοποιητικών γεννήσεων καιθανάτου.169
Οι ΕΕΧ και οι επαναπατριζόμενοι που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ φοβούνται ότι θασυλληφθούν και θα τεθούν υπό κράτηση από τις δυνάμεις ασφαλείας όταν θα υποβάλουν το αίτημα
για τη διαπίστευση ασφάλειας.170 Τον Φεβρουάριο του 2020, τα μέλη της αποστολής UNAMIανέφεραν ότι αξιωματικοί «αρνούνταν πεισματικά να χορηγήσουν διαπιστεύσεις ασφάλειας καιέσκιζαν τις αιτήσεις, κατέστρεφαν ληγμένα έγγραφα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνελάμβανανόσους επιθυμούσαν να λάβουν νέα έγγραφα, αν διαπίστωναν ότι οι αιτούντες είχαν συγγένεια μευπόπτους για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ που περιλαμβάνονταν στον κατάλογο των αρχών.171 ΤοΠαρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέγραψε επίσης περιπτώσεις κατάσχεσης
διαπιστευτηρίων ασφάλειας από τις ΛΜΚ.172 Επιπλέον, σύμφωνα με αναφορές, οι τοπικοί mukhtars,οι δικηγόροι και οι εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις διέτρεχαν τον κίνδυνο ναχαρακτηριστούν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ από τις δυνάμεις ασφαλείας και να ξυλοκοπηθούν, ναεκφοβιστούν και να συλληφθούν, αν επιχειρούσαν να βοηθήσουν τις εκτοπισμένες οικογένειες πουθεωρούνταν «οικογένειες του ΙΚΙΛ».173Από το 2016 και μετά, ορισμένες οικογένειες που δεν διέθεταν έγγραφα ταυτοποίησης, για ναμπορέσουν να λάβουν τη διαπίστευση ασφάλειας, κατέθεταν μήνυση (tabriya) κατά των μελών τωνοικογενειών που κατηγορούνταν για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ.174 Ένας mukhtar που μίλησε στοΠαρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τον Αύγουστο του 2019 ισχυρίστηκε ότι αυτός και άλλοι
mukhtar είχαν «λάβει τη διαταγή» να μην «σφραγίζουν έγγραφα των γυναικών που είχαν συζύγους
ενταγμένους στο ΙΚΙΛ, αν οι γυναίκες αυτές δεν κατέθεταν μήνυση (tabriya).175 Το 2019 τοΠαρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημείωσε ότι «οι περισσότερες από τις οικογένειες πουμίλησαν στο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 2019 και που είχαν συγγενείς οι οποίοι
θεωρούνταν ύποπτοι για συμμετοχή στην οργάνωση ISIS κατάφεραν να αποκτήσουν τη διαπίστευση
ασφάλειας χάρη στην tabriya».176 Ωστόσο, σύμφωνα με την εν λόγω ΜΚΟ, «ορισμένες κοινότητες καιτοπικές ένοπλες ομάδες απορρίπτουν την tabriya και επιβάλλουν καθολική απαγόρευση εισόδου
στις οικογένειες που διατηρούν δεσμούς με την οργάνωση ISI και θέλουν να επιστρέψουν».177 Σε
167 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
168 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
169 DCAF, Critical Security Issues in Iraq, 6 March 2020, url, p. 7
170 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 21; HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
171 UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 12
172 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
173 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url; NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq

sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 23
174 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
175 HRW, Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects Thousands Who Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, url
176 HRW, World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, url
177 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url

30Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛέκθεση του Νορβηγικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (NRC) του 2020 επισημαίνονται οιδυνητικές αρνητικές επιπτώσεις για τις Ιρακινές που καταθέτουν tabriya και αναφέρεται ότι «ηδιαδικασία αυτή αφήνει τις γυναίκες εκτεθειμένες στον κίνδυνο της κοινωνικής απόρριψης, τηςαποπομπής τους από τις οικογένειές τους και από τις οικογένειες των συζύγων τους, ακόμα και στηνάσκηση βίας από τους συγγενείς των κατηγορουμένων και από τρίτους.»178
Αντί για τις διαπιστεύσεις ασφάλειας που αναφέρθηκαν το 2019 από το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων, στην πόλη Karma της επαρχίας Anbar εκδίδονταν «ειδικά δελτία ταυτότητας ροζχρώματος» για 200 οικογένειες των θεωρούμενων ως μελών του ΙΚ, τα οποία διασφάλιζαν τοδικαίωμα του επαναπατρισμού και της μετακίνησης, αλλά «στιγμάτιζαν για πάντα τις οικογένειες
αυτές».179Σύμφωνα με πληροφορίες, οι οικογένειες που έχαναν τα έγγραφα ταυτοποίησης
περιθωριοποιούνταν και δεν είχαν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, μεταξύ άλλων σε δομές
εκπαίδευσης,180 σε υγειονομική περίθαλψη,181 στο «κρατικό δικαστικό σύστημα, σε παροχές
κοινωνικής πρόνοιας και σε επίσημες θέσεις απασχόλησης», καθώς και σε «κυβερνητικούς
μηχανισμούς αποζημίωσης για τις οικίες τους που είχαν υποστεί ζημίες, και σε δυνατότητες αγοράςή μίσθωσης ακινήτων».182 Σύμφωνα με τα μέλη του NRC, τα οποία μίλησαν σε μόνιμους κατοίκους
και υπαλλήλους των επαρχιών Ninewa, Anbar και Salah Al-Din, τα δελτία ταυτότητας δεν ήταναπαραίτητα για τις τυπικές ιατρικές επισκέψεις, αλλά οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε οπωσδήποτε ναδιαθέτουν δελτίο ταυτότητας για τα χειρουργεία ή τις σοβαρές επεμβάσεις.183 Σε έκθεση του NRC γιατους Ιρακινούς που δεν διέθεταν έγγραφα ταυτοποίησης επισημαίνεται ότι για τη διέλευση από τασημεία ελέγχων οι πολίτες έπρεπε υποχρεωτικά να επιδεικνύουν το δελτίο ταυτότητας μαζί με τηδιαπίστευση ασφάλειας. Έτσι, οι πολίτες που δεν διέθεταν αυτά τα έγγραφα είχαν τον φόβο ότι θασυλληφθούν.184
Επιπλέον, το NRC σημείωσε ότι μεγάλος αριθμός πολιτών, οι οποίοι ζούσαν σε περιοχές που είχεκαταληφθεί στο παρελθόν από το ΙΚΙΛ, εξακολουθούσαν να μην διαθέτουν πιστοποιητικά θανάτουή πιστοποιητικά αγνοουμένων, έγγραφο που αποτελεί προαπαιτούμενο για την έκδοση άλλων
σημαντικών εγγράφων δημοτολογίου, όπως τα πιστοποιητικά γέννησης ή τα νέα δελτία ταυτότητας
για παιδιά των οποίων ο πατέρας αγνοείται ή έχει αποβιώσει, ή τα οποία πρέπει να διαθέτουν οιγυναίκες, μεταξύ άλλων, για να αιτηθούν μη καταβληθέντες μισθούς των συζύγων τους,185, νασυνάψουν νέο γάμο ή να κληρονομήσουν περιουσία.186 Τον Απρίλιο του 2019, στο πλαίσιο ερευνώνπου διεξάγονται σε συγκεκριμένες περιοχές, τα μέλη της πρωτοβουλίας REACH διεξήγαγαν έρευναστον δήμο Al-Salam της Μοσούλης187 και διαπίστωσαν ότι λιγότερο από το 1 % των συμμετεχόντων
στην έρευνα είχαν απολέσειδημοτολογίου και ότι κατά την αντικατάσταση των εγγράφων
δημοτολογίου, ορισμένοι μόνιμοι κάτοικοι αντιμετώπιζαν κολύμματα, «πρωτίστως μεγάλο χρόνο
178 NRC, Broken Home, Women’s housing, land and property rights in post-conflict Iraq, May 2020, url, p. 11
179 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
180 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url; UNHCR/UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February

2020, url; NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url
181 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 13.
182 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url. pp.5, 6; See also, UN OHCHR, End of Mission Statement by theUnited Nations Special Rapporteur on the human rights of internally displaced persons, Ms. Cecilia Jimenez-Damary, uponconclusion of her official visit to Iraq – 15 to 23 February 2020, 27 February 2020, url
183 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 13
184 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 17
185 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 21
186 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
187 Η έρευνα των μελών της πρωτοβουλίας REACH, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο των ερευνών που διεξάγουν τα μέλητης πρωτοβουλίας σε κάθε περιοχή, βασίστηκε στη συλλογή ποιοτικών δεδομένων μέσω των συνεντεύξεων πουπραγματοποιήθηκαν με επικεφαλής των κοινοτήτων, ειδικούς εμπειρογνώμονες και ομάδες συζήτησης των κοινοτήτων.
Το ποσοτικό σκέλος της έρευνας, στην οποία συμμετείχαν 400 νοικοκυριά ή 1 805 άτομα, αφορούσε την εκτίμηση τωναναγκών των νοικοκυριών σε όλες τις γειτονιές του δήμου al-Salam της Μοσούλης. REACH, MOSUL AL AREA BASEDASSESSMENT MOSUL AL-SALAM AREA-BASED ASSESSMENT: March-April 2019, 9 April 2019, url, p. 831Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛαναμονής, πρακτικές δωροδοκίας των υπαλλήλων και αδυναμία εξυπηρέτησης, όταν τα ονόματά
τους έμοιαζαν με τα ονόματα πολιτών που θεωρούνταν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ». Σύμφωνα μεπληροφορίες, τα νοικοκυριά που αδυνατούσαν να εγγραφούν στα δημοτολόγια δεν είχαν δικαίωμα
να εγγράψουν τα παιδιά τους στο σχολείο, δεν μετακινούνταν ελεύθερα, δεν είχαν το δικαίωμα ναυποβάλουν αίτηση για οικονομική ενίσχυση και δυσκολεύονταν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας.
Οι πολίτες μπορούσαν να αντικαταστήσουν όλα τα έγγραφα στη Μοσούλη, με εξαίρεση το εθνικό
δελτίο ταυτότητας, για το οποίο έπρεπε να μεταβούν στη Βαγδάτη.188

2.3.1 Παιδιά χωρίς έγγραφα ταυτοποίησης που γεννήθηκαν υπό το καθεστώς
του ΙΚΙΛ και/η που έχουν πατέρα στρατολογημένο στο ΙΚΙΛΧιλιάδες παιδιά που γεννήθηκαν σε περιοχές οι οποίες ελέγχονταν από το ΙΚΙΛ την περίοδο 20142017 και/ή που έχουν γονείς ύποπτους για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ δεν διαθέτουν πιστοποιητικά
γέννησης και έγγραφα δημοτολογίου.189 Σύμφωνα με εκτιμήσεις του NRC, το 2019 ο αριθμός τωνπαιδιών που εξακολουθούσαν να παραμένουν εκτοπισμένα ανέρχονταν σε 870 000.190 Από αυτά,τουλάχιστον τα 45 000 ή το ένα στα πέντε παιδιά191 των καταυλισμών δεν διέθεταν πιστοποιητικά
γέννησης.192 Επίσης, οι οικογένειες που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης δεν έχουν τοδικαίωμα να αποκτήσουν πιστοποιητικά γέννησης για τα νεογέννητα παιδιά τους.193 Σύμφωνα με τιςδιαθέσιμες πληροφορίες, τα παιδιά που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης κινδυνεύουν ναμείνουν ανιθαγενή και δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, όπωςμεταξύ άλλων, σε δομές εκπαίδευσης και υγειονομικής περίθαλψης.194 Ως αποτέλεσμα, το NRC
ισχυρίστηκε ότι τα παιδιά που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης «διατρέχουν μεγάλο κίνδυνονα ζήσουν καταδικασμένα στο περιθώριο της ιρακινής κοινωνίας – δημιουργώντας μιαπαραμελημένη γενιά».195Πρόσβαση των παιδιών που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης σε δομές εκπαίδευσης
Σύμφωνα με το NRC, το 2019, «περίπου ένα στα πέντε ιρακινά νοικοκυριά που ανεφεαν ότι είχαν
παιδιά χωρίς έγγραφα δήλωσαν ότι τα παιδιά τους δεν είχαν το δικαίωμα πρόσβασης σε δομές
εκπαίδευσης». Το πρόβλημα αυτό εντοπίζεται κυρίως στην επαρχία Anbar, «όπου σχεδόν το ένατρίτο των ερωτηθέντων, των οποίων τα παιδιά δεν διέθέταν έγγραφα ταυτοποίησης, αδυνατούσαν
να εγγράψουν τα παιδιά τους στο σχολείο, σε σύγκριση με το 20 % των ερωτηθέντων στην επαρχία
Salah Al-Din και το 14 % των ερωτηθέντων στην επαρχία Ninewa».196 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτω ανέφερε για παράδειγμα ότισε δημοτικό σχολείο που βρισκόταν δίπλα σε καταυλισμό
ΕΕΧ κοντά στη Μοσούλη, «τουλάχιστον 1 080 παιδιά ζούσαν δίπλα στο σχολείο […], αλλά μόνο τα 50
188 REACH, MOSUL AL AREA BASED ASSESSMENT MOSUL AL-SALAM AREA-BASED ASSESSMENT: March-April 2019, 9 April

2019, url, p. 22
189 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 4;
HRW, Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects Thousands Who Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, url
190 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 3
191 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, pp. 3,
4
192 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 5
193 HRW, Human Rights Watch Submission to the Committee on the Elimination of All Forms of Discrimination Against
Women (CEDAW) of Iraq’s periodic report for the 74th CEDAW Session, September 2019, url, p. 4; NRC, Paperless Peopleof Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 13
194 UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, pp. 11-13; HRW, Human Rights Watch
Submission to the Committee on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) of Iraq’s periodic
report for the 74th CEDAW Session, September 2019, url, p. 4; HRW, Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects
Thousands Who Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, url; HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url; NRC,
Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 5
195 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 3
196 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 1232Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛαπό αυτά τα παιδιά διέθεταν έγκυρα έγγραφα ταυτοποίησης και μπόρεσαν να εγγραφούν στοσχολείο».197 Το NRC σημείωσε ότι τα παιδιά που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης και φοιτούν
σε σχολείο «διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εγκαταλείψουν πρόωρα το σχολείο ή να μηνμπορέσουν να αποφοιτήσουν αργότερα».198Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημείωσε ότι παρά την οδηγία που εκδόθηκε το 2018από το Υπουργείο Εκπαίδευσης με την οποία δινόταν η δυνατότητα στα «παιδιά που δεν διαθέτουν
έγγραφα δημοτολογίου να εγγραφούν σε σχολείο[…], οι υπάλληλοι ζητούν από τους διευθυντές τωνσχολείων και τις εθελοντικές ομάδες, που παρέχουν υπηρεσίες στήριξης σε εκπαιδευτικές δομές, ναμην επιτρέπουν στα παιδιά που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης να εγγράφονται στα δημόσια
σχολεία».199 Τον Φεβρουάριο του 2020 τα μέλη της αποστολής UNAMI σημείωσαν ότι η οδηγία
«φαίνεται ότι δεν κοινοποιήθηκε ή δεν εξηγήθηκε επαρκώς στις οικογένειες200 και στους
δασκάλους.201 Οι οδηγίες του Υπουργείου χαρακτηρίστηκαν «ασαφείς»,202 «ενίοτε αντιφατικές»203και περίπλοκες,204 λόγω κυρίως των μακρόσυρτων διοικητικών διαδικασιών,205 και μη χρήσιμεςγιατις οικογένειες που δεν μπορούσαν να αποκτήσουν έγγραφα δημοτολογίου «επειδή δεν τουςεπέτρεπαν να αποκτήσουν τη διαπίστευση ασφάλειας ή επειδή απουσίαζε ο ένας από τουςγονείς».206 Οι δάσκαλοι της Μοσούλης που μίλησαν στα μέλη της αποστολής UNAMI δήλωσαν ότιφοβούνται να επιτρέψουν την πρόσβαση των παιδιών χωρίς έγγραφα στο σχολείο λόγω τουστιγματισμού που υφίστανται τα παιδιά που δεν διαθέτουν έγγραφα δημοτολογίου, καθώς
θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ. Οι οικογένειες εξέφραζαν συχνά «απροθυμία» και τον φόβο ότι ταπαιδιά τους θα χαρακτηριστούν «υποστηρικτές του ΙΚΙΛ» και ότι θα είναι «ευάλωτα σε αντίποινα».207
Επιπλέον, τον Φεβρουάριο του 2020 τα μέλη της αποστολής UNAMI επισήμαναν ότι «τα παιδιά καιοι ενήλικες νεαρής ηλικίας» που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης και που βίωσαν το καθεστώς
του ΙΚΙΛ προσπαθούν να καλύψουν «συσσωρευμένο έλλειμμα γνώσεων». Αρκετά από αυτάενηλικιώνονται χωρίς να έχουν φοιτήσει σε σχολείο μεταπρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και «νιώθουν
ολοένα και περισσότερο εγκαταλελειμμένα και απελπισμένα».208

2.3.2 Πρόσβαση σε πιστοποιητικά γέννησης και σε δομές υγειονομικής
περίθαλψης των γυναικών που δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης
Το 2019 το NRC έδειξε ότι αρκετές από τις γυναίκες που δεν διέθεταν έγγραφα δημοτολογίου
πάσχιζαν να αποκτήσουν πιστοποιητικά γέννησης209 ή άδεια για να γεννήσουν σε νοσοκομείο, καθώς
«τόσο ο πατέρας όσο και η μητέρα του νεογέννητου πρέπει να διαθέτουν δελτίο ταυτότητας» και, σεορισμένες περιπτώσεις, «πιστοποιητικό γάμου που να έχει εκδοθεί από το κράτος». Ένας από τουςερωτηθέντες στη μελέτη του NRC υποστήριξε ότι, ειδικά στη Μοσούλη, οι πολίτες που επισκέπτονταιτο νοσοκομείο χωρίς να διαθέτουν έγγραφα ταυτοποίησης θεωρούνται συχνά ύποπτοι για197 HRW, Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects Thousands Who Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, url
198 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 13
199 HRW, Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects Thousands Who Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, url
200 UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 12; Σύμφωνα με το NRC «Παραδόξως μόνο το

1 % των ερωτηθέντων [γονείς που μίλησαν στη ΜΚΟ] θεωρούσαν ότι τα παιδιά μπορούν να φοιτήσουν στο σχολείο χωρίς
έγγραφα ταυτοποίησης» NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 12
201 UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 12
202 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 22
203 NRC, BARRIERS FROM BIRTH Undocumented children in Iraq sentenced to a life on the margins, 30 April 2019, url, p. 22
204 According to NRC, ‘types of civil documents education officials reported being required to formally attend school also
varied.’ NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, pp. 11,12
205 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, pp. 12, 13
206 UNHCR/UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 12
207 UNHCR/UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 12
208 UNHCR/UNAMI/UN OHCHR, The Right to Education in Iraq, February 2020, url, p. 13
209 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 14

33

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛσυμμετοχή στο ΙΚΙΛ από τους επαγγελματίες της υγείας.210 Ενδεικτικά, το NRC ανέφερε τηνπερίπτωση μιας εγκύου ΕΕΧ από τη Μοσούλη, η οποία δεν διέθετε «έγκυρο δελτίο ταυτότητας ήπιστοποιητικό γάμου» με αποτέλεσμα να να της αρνηθεί η πρόσβαση στο νοσοκομείο. Το NRC
επισήμανε ότι οι υπάλληλοι του νοσοκομείου απείλησαν την έγκυο ότι «θα κρατούσαν το νεογέννητοστο νοσοκομείο έως ότου εμφανιστεί ο πατέρας του παιδιού», καθώς θεωρούσαν πολύ πιθανό οσύζυγός της να είναι μέλος του ΙΚΙΛ. Ως αποτέλεσμα, η γυναίκα «αναγκάστηκε να γεννήσει στο σπίτι
χωρίς τη βοήθεια γιατρού ή μαίας». Αργότερα, το NRC σημείωσε ότι η γυναίκα αδυνατούσε νααποκτήσει έγγραφα δημοτολογίου για το παιδί της, να λάβει ιατρική βοήθεια για το άρρωστο παιδί
της.211 Τον Απρίλιο του 2019 το NRC σημείωσε ότι στην πόλη Hawija της επαρχίας Kirkuk, «τα παιδιά
χωρίς πιστοποιητικά γέννησης δεν εμβολιάζονταν», με αποτέλεσμα οι οικογένειες να βασίζονται στις«ατομικές προσπάθειες ορισμένων τοπικών κλινικών και ΜΚΟ». Όπως δήλωσε στο NRC ιρακινός
επαγγελματίας υγείας «η έλλειψη εμβολίων οδήγησε στην εμφάνιση νέων τύπων ασθενειών όπωςπ.χ. η ιλαρά», οι οποίες δεν είχαν εκδηλωθεί πριν από την εμφάνιση του ΙΚΙΛ.212

210 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 13
211 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, p. 13
212 NRC, No documents, no future, 30 April 2019, url

34Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛ

3. Επανόρθωση και κρατική προστασία
3.1 Πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέτρα επανόρθωσης
3.1.1 Σχετικά με τις απαγωγές και τις εξωδικαστικές εκτελέσεις
Σύμφωνα με τις εκθέσεις του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, από το 2016 και μετά «οιαρχές στη Βαγδάτη και στην Κουρδική Περιφέρεια επέδειξαν ελάχιστη προθυμία να τιμωρήσουν τουςαξιωματικούς που εμπλέκονταν σε απαγωγές».213 Επιπλέον, «η κυβέρνηση, παρά τα αιτήματα πουέλαβε, δεν κατονόμασε τις δυνάμεις ασφάλειας και τις στρατιωτικές δυνάμεις που έχουν εντολή απότον νόμο να θέτουν υπό κράτηση πολίτες, ούτε τις εγκαταστάσεις στις οποίες επιτρέπεται η κράτηση
των πολιτών». 214
Όσον αφορά τις εξωδικαστικές εκτελέσεις και τα βασανιστήρια, η ίδια πηγή σημείωσε ότι, παρά τις
δεσμεύσεις από την ιρακινή κυβέρνηση το 2017, «είναι εμφανές ότι οι αρχές δεν προέβησαν σεκαμία ενέργεια το 2019 για να διερευνήσουν αυτές τις βιαιοπραγίες».215

3.1.2 Σχετικά με τους ισχυρισμούς για βασανιστήρια σε καταστήματα
κράτησης και προσωρινής κράτησης
Όσον αφορά το νομικό πλαίσιο του Ιράκ, τα μέλη της αποστολής UNAMI και του OHCHR δήλωσαν ότι«μολονότι ο ομοσπονδιακός αντιτρομοκρατικός νόμος δεν θίγει ρητά τα δικαιώματα της δίκαιης
δίκης και τις διαδικαστικές εγγυήσεις, το άρθρο 13 του αντιτρομοκρατικού νόμου της ΚΠΙ ορίζει ότιη μεταχείριση των κατηγορουμένων θα πρέπει να είναι δίκαιη και σύμφωνη με το νόμο κατά τηδιάρκεια της ανάκρισης, στην οποία μάλιστα θα πρέπει οπωσδήποτε να παρίσταται δικηγόρος». Ηίδια πηγή σημείωσε επίσης ότι «απαγορεύονται ρητά τα βασανιστήρια και η απάνθρωπη
μεταχείριση». Ωστόσο, σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο, το άρθρο 13 του αντιτρομοκρατικού νόμουτης ΚΠΙ επιτρέπει να χρησιμοποιούνται στο δικαστήριο ομολογίες που αποσπάστηκαν υπό συνθήκες
εξαναγκασμού, αν οι εν λόγω ομολογίες συνοδεύονται από άλλα αποδεικτικά στοιχεία».216Τον Μάιο του 2020 η ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Alkarama,217 που εδρεύει στη Γενεύη,επισήμανε στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ότι «οι ισχυρισμοί για βασανιστήρια
λαμβάνονται υπόψη και διερευνώνται σπάνια στο δικαστήριο, η ιατρική πραγματογνωμοσύνη είναι
σχεδόν ανύπαρκτη και οι δράστες μένουν συνήθως ατιμώρητοι». Η ίδια πηγή σημείωσε ότι τονομοθετικό πλαίσιο του Ιράκ «συμβάλλει στην ατιμωρησία», καθώς το αντιτρομοκρατικό νομοσχέδιο
δεν ορίζει ελάχιστη ποινή φυλάκισης, εκτός αν τα βασανιστήρια επιφέρουν τον θάνατο. Ο ποινικός
κώδικας ορίζει στο άρθρο 332 ότι οι δημόσιοι λειτουργοί που μεταχειρίζονται βάναυσα πολίτες
τιμωρούνται είτε σωρευτικά με ποινή κράτησης όχι ανώτερη του 1 έτους και με πρόστιμο αξίας όχιμεγαλύτερης των 100 δηναρίων, είτε με μία μόνο από τις ανωτέρω ποινές».218

213 HRW, Iraq: Human Rights Watch Submission to the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances, 17 May

2020,url
214 HRW, World Report for 2019 : Iraq, 14 January 2020, url
215 HRW, World Report for 2019 : Iraq, 14 January 2020, url
216 UNAMI/UN OHCHR, Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under the anti-terrorism laws andimplications for justice, accountability and social cohesion in the aftermath of ISIL, January 2020, url, pp. 5-6
217 Η ΜΚΟ Akarama έχει την έδρα της στη Γενεύη και ιδρύθηκε για να συνδράμει τα θύματα των εξωδικαστικών
απαγωγών, των βασανιστηρίων και των αυθαίρετων κρατήσεων στον αραβικό κόσμο. Alkarama, Our Work, n.d., url
218 Alkarama, Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ: Iraq - Submission to the List of Issues to be taken up inconnection with the consideration of Iraq’s sixth periodic report by the Human Rights Committee, 26 Μαΐου 2020,url, p. 735Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΤο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε τον Απρίλιο του 2019 ότι έως το τέλος του2018 το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο του Ιράκ διερεύνησε 275 καταγγελίες κατά ανακριτών γιαχρήση βασανιστηρίων στο πλαίσιο τρομοκρατικών και μη τρομοκρατικών υποθέσεων και περάτωσε
τις 176 από αυτές τις υποθέσεις, μολονότι τα αποτελέσματα αυτών των ανακρίσεων
εξακολουθούσαν να είναι ασαφή.219

3.1.3 Πρόσβαση σε δικαστική συνδρομή και στις διαπιστεύσεις ασφάλειας
Σε έκθεση του Μαΐου του 2020, το NRC σημείωσε ότι οι γυναίκες που θεωρείται ότι υποστηρίζουν τοΙΚΙΛ φοβούνται ότι μπορεί να δεχθούν αντίποινα από τις ιρακινές αρχές και δεν βλέπουν τις αρχέςως μέσο στο οποίο μπορούν να προσφύγουν για να διεκδικήσουν ταδικαίωμάτα τους σε στέγαση, γηκαι ιδιοκτησία ή για να επιλύσουν τις διαφορές τους.220 Επιπλέον, οι γυναίκες που μίλησαν στα μέλητου NRC δήλωναν συνεχώς ότι φοβούνταν να «επισκεφτούν τις αρμόδιες αρχές για να αποκτήσουν
τα έγγραφα δημοτολογίου, τα οποία τούς ήταν αναγκαία για να διεκδικήσουν περιουσιακά στοιχεία»και χαρακτήριζαν τη διαδικασία «εξοντωτική».221 Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων, χωρίς διαπίστευση ασφάλειας, την οποία οι ιρακινές αρχές αρνούνται συχνά ναχορηγήσουν, οι Ιρακινοί δεν έχουν το δικαίωμα να «εισέρχονται σε δημόσια κτήρια, μεταξύ άλλων
σε δικαστήρια» και δεν έχουν το δικαίωμα να «ασκήσουν ένδικα μέσα».222 Το Παρατηρητήριο
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανέφερε επίσης ότι «πολλοί δικηγόροι που ήθελαν να τις βοηθήσουν [τιςοικογένειες που θεωρούνταν ύποπτες για συνεργασία με το ΙΚΙΛ] για να αποκτήσουν τη διαπίστευση
ασφάλειας είχαν υποστεί εκφοβισμούς, ξυλοδαρμούς και συλλήψεις». Ως εκ τούτου, οι δικηγόροι
δίσταζαν να συνδράμουν τις οικογένειες μόλις μάθαιναν ότι κάποιος συγγενής τους θεωρείται
ύποπτος για υποστήριξη του ΙΚΙΛ.223 Η Oxfam σημείωσε επίσης τον Φεβρουάριο του 2020 ότι «οιθεωρούμενοι ως υποστηρικτές του IKIΛ έχουν ελάχιστη ή μηδενική πρόσβαση σε […] ένδικα μέσα».224

3.1.4 Πρόσβαση σε μέτρα επανόρθωσης για σεξουαλική βία και βιαιοπραγίες
Όσον αφορά γενικά στην έμφυλη βία στο Ιράκ, σύμφωνα με την επισκόπηση των ανθρωπιστικών
αναγκών του ΟΗΕ για το 2020, οι γυναίκες και τα κορίτσια «εξακολουθούν να υφίστανται πρακτικές
όπως ενδοοικογενειακή βία, σεξουαλική βία, αναγκαστικούς γάμους και στέρηση πόρων, με πολλές
να στερούνται βασικά δικαιώματα». Η ίδια πηγή ανέφερε επίσης ότι «οι ευκαιρίες βιοπορισμού καιοι υπηρεσίες στέγασης για τους επιζώντες από περιστατικά έμφυλης βίας είναι περιορισμένες».
Πολλοί επιζώντες από περιστατικά έμφυλης βίας αρνούνται να στραφούν σε εξειδικευμένες
υπηρεσίες, επειδή φοβούνται ότι θα στιγματιστούν, δεν εμπιστεύονται τις διαθέσιμες υπηρεσίες καιτα ένδικα μέσα επανόρθωσης, και θεωρούν πιθανό ότι η βία θα συνεχιστεί. Οι περιορισμένες
δυνατότητες και οι περιορισμένοι πόροι των εθνικών συστημάτων προστασίας, όπως και η μείωση
του αριθμού των κέντρων εξυπηρέτησης των γυναικών, επηρέασαν άλλωστε αρνητικά την πρόσβασητων επιζώντων στις υπηρεσίες αυτές».225
Τον Δεκέμβριο του 2019 το κέντρο για την προστασία των αμάχων στις ένοπλες συρράξεις (CIVIC)αναφέρθηκε σε διάφορους «μηχανισμούς μέσω των οποίων οι ΕΕΧ μπορούν να αναφέρουν και νακαταγγείλουν βιαιοπραγίες» εντός των καταυλισμών. Ωστόσο, πολλά θύματα δεν αναφέρουν ταπεριστατικά σεξουαλικής κακοποίησης και για τον λόγο αυτό τα εικαζόμενα περιστατικά «δεν219 HRW, Iraq: Appeals Courts Ignoring Torture Claims Overturning Acquittals in Terrorism Cases, 25 September 2019, url
220 NRC, Broken Home, Women’s housing, land and property rights in post-conflict Iraq, May 2020, url, p. 11
221 NRC, Broken Home, Women’s housing, land and property rights in post-conflict Iraq, May 2020, url, p. 11
222 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url
223 HRW, Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, url; for more information, see 2.3 – Restricted access to civil

documentation and security clearance
224 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, , url, p. 36
225 UNOCHA, Humanitarian Needs Overview - Iraq 2020, November 2019, url, p. 52

36Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛδιερευνώνται» .226 Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2020, η Oxfam ανέφερε τον ρόλοτης ιρακινής ειδικής ομάδας για την πρόληψη της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης,καθώς και διάφορους μηχανισμούς που έχουν σκοπό την καταγραφή ισχυρισμών και τη διερεύνηση
εικαζόμενων πράξεων σεξουαλικής βίας στο Ιράκ, χωρίς να αναφερθεί διεξοδικά στη δυνατότητα
πρόσβασης των θυμάτων σε αποτελεσματικά μέτρα επανόρθωσης.227 Σύμφωνα με τον ιρακινό
δημοσιογράφο Dlovan Barwari οι ΜΚΟ διστάζουν να «βοηθούν τα θύματα, επειδή φοβούνται ότι θακατηγορηθούν για υποστήριξη των μελών του ΙΚ».228

3.1.5 Πρόσβαση αμάχων σε αποτελεσματικά μέσα καταγγελίας περιστατικών
Τον Δεκέμβριο του 2019, στην έκθεσή του για την επαρχία Kirkuk, το κέντρο CIVIC έγραψε ότι, όσοναφορά στους μηχανισμούς καταγγελιών για τους αμάχους, παρατηρείται «έλλειψη μέσων στα οποίαοι άμαχοι μπορούν να καταγγέλλουν βιαιοπραγίες κατά αμάχων.» Άμαχοι που μίλησαν στη ΜΚΟεπιβεβαίωσαν ότι «οι προσπάθειές τους δεν επέφεραν αλλαγές πολιτικής ή πειθαρχικά μέτρα κατάτων υπαλλήλων που προέβαιναν σε βιαιοπραγίες». 229 Στο Kirkuk, λόγω του μεγάλου αριθμού
εμπλεκομένων στο έργο της ασφάλειας, οι άμαχοι φαίνεται ότι ήταν «μπερδεμένοι» και ότι δενήξεραν «σε ποιον έπρεπε να αναφέρουν τις ανησυχίες τους».230 Σύμφωνα με το Κέντρο CIVIC «οιάμαχοι χρησιμοποιούν σπάνια αυτούς τους μηχανισμούς, επειδή δεν είναι εξοικειωμένοι, επειδή
θεωρούν ότι οι μηχανισμοί δεν είναι αποτελεσματικοί ή επειδή φοβούνται ότι θα υποστούν
αντίποινα αν καταγγείλουν μέλη των δυνάμεων ασφαλείας».231

3.2 Πρόσβαση σε αμνηστία
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, «ο νόμος για τη γενική αμνηστία [αριθ.°27/2016] τωνκαταδικασθέντων σε ποινές φυλάκισης και στη θανατική ποινή εξαιρεί 13 είδη εγκλημάτων, μεταξύ
αυτών και τα τρομοκρατικά εγκλήματα […], εξαιρώντας έτσι την πλειονότητα των κατηγορουμένωνπου έχουν καταδικαστεί βάσει του αντιτρομοκρατικού νόμου του 2005». Η ίδια πηγή αναφέρει:«Ο νόμος για τη γενική αμνηστία ορίζει επίσης ότι για να αποδοθεί αμνηστία θα πρέπει οιενάγοντες ή οι συγγενείς των θυμάτων να αποσύρουν τις καταγγελίες τους. Όσον αφορά τα
13 εγκλήματα που εξαιρούνται, ο νόμος για τη γενική αμνηστία παρέχει το δικαίωμα
αναψηλάφησης της δίκης εφόσον οι κατηγορούμενοι έχουν καταδικαστεί με βάση«ομολογίες» που αποσπάστηκαν υπό συνθήκες εξαναγκασμού και εφόσον οι δικαστικές
διαδικασίες κινήθηκαν με βάση αποδεικτικά στοιχεία που είχαν προσκομιστεί απόανώνυμους πληροφοριοδότες ή με βάση «ομολογίες» άλλων υπόπτων. Στην πράξη, ο νόμος
αυτός μεταθέτει το βάρος της απόδειξης των γεγονότων στον εναγόμενο και για ναεφαρμοστεί, θα πρέπει να έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες κατά τη διάρκειατης δίκης, π.χ. θα πρέπει να έχουν καταχωριστεί στα δικόγραφα και στις δικαστικές
αποφάσεις οι καταγγελίες των κρατουμένων για βασανιστήρια. Ωστόσο, σύμφωνα με τιςπληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Διεθνής Αμνηστία, οι αρχές της δίκαιης δίκης
σπάνια τηρούνται. 232

226 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 27
227 Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020, url, p. 26
228 VoA, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17 February 2019, url; Iraqi Network for‫[ النساء نق ‘عوائل داعش’ يدفعن ن‬Women in ISIL Families pay
Investigative Journalism, ‫ وجيل يهدد بتطرف جديد‬..‫ اغتصاب ودعارة‬:‫الرصيبة‬‫ي‬the price: rape and prostitution… And a generation is again threatened by radicalization], March 2019, url
229 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 21
230 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 21
231 CIVIC, “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, url, p. 21
232 AI, Iraq: The Road to Justice –A Long Way to Go, March 2019, url, p. 5; Original Arabic Text of the General Amnesty
Law available at: Iraq, Official Journal of the Iraqi Republic, n°4417, 2016, url37Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΤον Ιούλιο του 2019 το δίκτυο Al-Jazeera ανέφερε ότι ορισμένοι ύποπτοι για συμμετοχή στο ΙΚΙΛ πουκαταδικάστηκαν στα ιρακινά δικαστήρια «έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν αίτημα αποφυλάκισης
με βάση τον νόμο για τη γενική αμνηστία». Για να τους αναγνωριστεί το δικαίωμα αυτό «οικαταδικασθέντες θα πρέπει να προσκομίσουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι προσχώρησαν στο ΙΚΙΛπαρά τη θέλησή τους και ότι δεν διέπραξαν σοβαρά αδικήματα». Ωστόσο, η κορυφαία ερευνήτρια
για το Ιράκ Belkis Wille μίλησε στο Al-Jazeera και διευκρίνισε ότι στην πράξη, είναι πολύ πολύπλοκονα αποδείξουν οι άνθρωποι αυτοί ότι αναγκάστηκαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους [στο ΙΚΙΛ],επειδή ο πήχης έχει ήδη τεθεί πολύ ψηλά», και ότι ο νόμος αυτός σπάνια εφαρμόζεται από τουςδικαστές.233 Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναφέρθηκε σε ανώτατο δικαστή τουαντιτρομοκρατικού δικαστηρίου στο Nineveh, ο οποίος αρνήθηκε να εφαρμόσει τον νόμο, «επειδή
θεωρούσε ότι όποιος παρέχει οποιουδήποτε είδους στήριξη στο ΙΚΙΛ δεν αξίζει να αμνηστευθεί».234

3.3 Δυνατότητες μετεγκατάστασης
Το NRC σημειώνει ότι «οι μη έχοντες έγγραφα ταυτοποίησης στερούνται βασικά ανθρώπινα
δικαιώματα, όπως π.χ. την ελευθερία της μετακίνησης, και διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να τεθούν
αυθαίρετα υπό κράτηση και να συλληφθούν» όταν π.χ. διέρχονται από τα σημεία ελέγχων στιςπεριοχές που κατελήφθησαν στο παρελθόν από το ΙΚΙΛ, φόβος που αναφέρθηκε από τουςσυμμετέχοντες στη μελέτη του NRC.235 Ομοίως, στην έκθεση της Bobseine του 2019 αναφέρεται ότιοι διαδικασίες επαναπατρισμού των ΕΕΧ είναι αδιαφανείς και εξαρτώνται από την απόκτηση τωνδιαπιστεύσεων ασφλείας, οι οποίες χορηγούνται μόνο μετά την υποβολή αίτησης στις δυνάμεις
ασφαλείας της οικείας περιοχής. Χωρίς τις εν λόγω διαπιστεύσεις ασφάλειας και χωρίς έγγραφα «οιΙρακινοί δεν έχουν το δικαίωμα να μετακινούνται ελεύθερα στην ίδια τους τη χώρα και τιςπερισσότερες φορές δεν μπορούν να εργαστούν ή να αποκτήσουν πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες,όπως π.χ. σε υγειονομική περίθαλψη»· η διαπίστευση ασφάλειας είναι επίσης προαπαιτούμενο γιατη χορήγηση πιστοποιητικών γέννησης/θανάτου. Η Bobseine γράφει επίσης ότι οι αρχηγοί τωντοπικών φυλών (σεΐχηδες) έχουν το δικαίωμα να αποτρέπουν ή να διευκολύνουν τον επαναπατρισμό
των προσφύγων, τη στιγμή που «η μετεγκατάσταση σε άλλες κωμοπόλεις ή πόλεις είναι δύσκοληλόγω των πρόσθετων μέτρων ασφάλειας και των διαδικασιών ελέγχων που επιβάλλουν ενίοτε οιτοπικές αρχές ή παράγοντες των φυλών.»236
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, οι αρχές περιόρισαν τη μετακίνηση τωνεκτοπισμένων και δεν επέτρεψαν σε ορισμένους διαμένοντες να αποχωρήσουν από τουςκαταυλισμούς ΕΕΧ, στερώντας τους με τον τρόπο αυτό μέσα βιοπορισμού, το δικαίωμα στηνεκπαίδευση και άλλες υπηρεσίες. Επιπλέον, «σε πολλά τμήματα της χώρας που απαλλάχθηκαν απότον έλεγχο του ΙΚΙΛ επιβλήθηκαν περιορισμοί στη μετακίνηση» κυρίως στα σημεία ελέγχων πουεφάρμοζαν οι κυβερνητικές δυνάμεις, ενώ οι τοπικές δυνάμεις δεν τηρούσαν πάντα τους όρους τωναδειών επιστροφής στις περιοχές καταγωγής. Οι πρόσφυγες που τελικά επέστρεψαν αντιμετώπισανκαταστροφή των περιουσιών τους , έλλειψη υπηρεσιών,, μέσων βιοπορισμού και ανησυχούσαν γιατην ασφάλειά τους. Έτσι, αναγκάζονταν συχνά να εκτοπιστούν για δεύτερη φορά ή να επιστρέψουν
στους καταυλισμούς. Οι ΕΕΧ, και ιδίως εκείνοι που θεωρούνταν υποστηρικτές του ΙΚΙΛ, «ήρθαν
αντιμέτωποι με την εχθρότητα των υπαλλήλων της τοπικής κυβέρνησης και των συμπολιτών τους καιεκδιώχθηκαν από τον τόπο τους», ενώ αρκετοί ήταν αυτοί που στερήθηκαν το δικαίωμα τουεπαναπατρισμού.237

233 Al Jazeera, Iraq government employees face prosecution for working under ISIL, 9 July 2019, url
234 Al Jazeera, Iraq government employees face prosecution for working under ISIL, 9 July 2019, url
235 NRC, Paperless People of Post-Conflict Iraq, 2019, url, pp. 6, 17
236 Bobseine, H., Tribal Justice in a Fragile Iraq, url, 7 November 2019, p. 16
237 USDOS, Country Reports on Human Rights Practices for 2019 – Iraq, March 2020, url, σ. 32-33

38Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του
ΙΚΙΛ

39

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛΠαράρτημα 1: Βιβλιογραφία
Public sources
AI (Amnesty International), Iraq 2019, 18 February 2020,
https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/iraq/report-iraq/, accessed 2
July 2020
AI (Amnesty International), Iraq: Stop forced returns of hundreds of internally displaced people, 28
August 2019, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/08/iraq-stop-forced-returns-ofhundreds-of-internally-displaced-people/, accessed 2 July 2020
AI (Amnesty International), IRAQ: THE ROAD TO JUSTICE – A LONG WAY TO GO, AMNESTY
INTERNATIONAL SUBMISSION FOR THE UN UNIVERSAL PERIODIC REVIEW, 34TH SESSION OF THE UPRWORKING GROUP, November 2019,https://www.amnesty.org/download/Documents/MDE1403162019ENGLISH.pdf, accessed 2 July
2020
Al-Hashimi, H. ISIS in Iraq: The Challenge of Reintegrating ‘ISIS Families’, Center for Global Policy, 7
July 2020, https://cgpolicy.org/articles/isis-in-iraq-the-challenge-of-reintegrating-isis-families/,
accessed 7 October 2020
Al Jazeera, Iraq government employees face prosecution for working under ISIL, 9 July 2019,https://www.aljazeera.com/news/2019/07/iraq-government-employees-face-prosecution-workingisil-190708105114170.html, accessed 2 July 2020
Alkarama, UN Human Rights Committee: Iraq; Submission to the List of Issues to be taken up inconnection with the consideration of Iraq’s sixth periodic report by the Human Rights Committee, 26
May 2020
https://tbinternet.ohchr.org/Treaties/CCPR/Shared
Documents/IRQ/INT_CCPR_ICO_IRQ_42206_E.docx, accessed 28 August 2020
AP (Associated Press), Iraq holding more than 19,000 because of IS, militant ties, 22 March 2018,https://apnews.com/aeece6571de54f5dba3543d91deed381, accessed 7 September 2020
Bobseine, H., Tribal Justice in a Fragile Iraq, The Century Foundation, https://productiontcf.imgix.net/app/uploads/2019/11/08121945/tribal-justice_bobseinePDF.pdf, accessed 6
September 2020
CIVIC (Center for Civilians in Conflict), “WE JUST WANT SOMEONE TO PROTECT US” - Civilian
Protection Challenges in Kirkuk, December 2019, https://civiliansinconflict.org/wpcontent/uploads/2020/01/Kirkuk_We-Just-Want-Someone-to-Protect-Us.pdf, accessed 2 July 2020‫معتقلي حت القتل دعت المنظمات الحقوقية إىل التحقيق بوفاة ر‬‫ن‬Elaph, ‫العشات‬‫[ اتهام السلطات العراقية بتعذيب‬Human
Rights Organisations Called for Investigating Dozens of Deaths: Iraqi Authorities Accused of Killing
Detainees under Torture], 17 April 2020, https://elaph.com/Web/News/2020/04/1289216.html,
accessed 13 October 2020
FP (Foreign Policy), Among Displaced Iraqis, One Group Is Worse Off Than the Rest, 29 April 2019,https://foreignpolicy.com/2019/04/29/among-displaced-iraqis-one-group-is-worse-off-than-therest/, accessed 2 July 202040Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛHRW (Human Rights Watch), Everyone Must Confess - Abuses against Children Suspected of ISIL
Affiliation, 6 March 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/sites/default/files/report_pdf/iraq0319_web_1.pdf, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Human Rights Watch Submission to the Committee on the Eliminationof All Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) of Iraq’s periodic report for the 74th CEDAW
Session, September 2019, https://tbinternet.ohchr.org/Treaties/CEDAW/Shared
Documents/IRQ/INT_CEDAW_CSS_IRQ_37338_E.docx, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq Authorities Acknowledge Horrific Prison Overcrowding, 5 August
2019, https://www.Human Rights Watch.org/news/2019/08/05/iraq-authorities-acknowledgehorrific-prison-overcrowding, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: Appeals Courts Ignoring Torture Claims Overturning Acquittals in
Terrorism Cases, 25 September 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/news/2019/09/25/iraq-appeals-courts-ignoring-torture-claims, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: Camps Expel Over 2,000 People Seen As ISIS-Linked, 4 September
2019, https://www.Human Rights Watch.org/news/2019/09/04/iraq-camps-expel-over-2000people-seen-isis-linked, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: ISIS Child Suspects Arbitrarily Arrested, Tortured Children Should
Be Rehabilitated, Reintegrated, 6 March 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/news/2019/03/06/iraq-isis-child-suspects-arbitrarily-arrested-tortured, accessed 2 July
2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: Key Courts Improve ISIS Trial Procedures, But Changes Needed inLaws, Response to Torture, Other Courts, 13 March 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/news/2019/03/13/iraq-key-courts-improve-isis-trial-procedures, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: Military Enter Camp, Occupy School for ‘Screening’, 18 July 2019,https://www.Human Rights Watch.org/news/2019/07/18/iraq-military-enter-camp-occupy-schoolscreening, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: Not a Homecoming, 14 June 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/news/2019/06/14/iraq-not-homecoming, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: School Doors Barred to Many Children Affects Thousands Who
Lived Under ISIS Rule, 28 August 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/news/2019/08/28/iraq-school-doors-barred-many-children, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Iraq: Thousands Detained, Including Children, in Degrading Conditions,
4 July 2019, https://www.hrw.org/news/2019/07/04/iraq-thousands-detained-including-childrendegrading-conditions, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), ISIS Suspect Transfers to Iraq Replete with Risks, 1 November 2019,https://www.Human Rights Watch.org/news/2019/11/01/isis-suspect-transfers-iraq-replete-risks,
accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Kurdistan Region of Iraq: 350 Prisoners ‘Disappeared’, 21 December
2017, https://www.hrw.org/news/2017/12/21/kurdistan-region-iraq-350-prisoners-disappeared,
accessed 27 August 202041Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ

HRW (Human Rights Watch), Kurdistan Region of Iraq: Arabs Not Allowed Home Lift Unlawful
Restrictions Blocking Thousands, 6 September 2019, https://www.Human Rights
Watch.org/news/2019/09/06/kurdistan-region-iraq-arabs-not-allowed-home, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), Transfer of ISIS Suspects, Including Foreigners, to Iraq Raises Torture
Concerns, 4 March 2019, https://www.Human Rights Watch.org/news/2019/03/04/transfer-isissuspects-including-foreigners-iraq-raises-torture-concerns, accessed 2 July 2020
HRW (Human Rights Watch), World Report for 2019 : Iraq , 14 January 2020, https://www.Human
Rights Watch.org/world-report/2020/country-chapters/iraq, accessed 2 July 2020
HRW, Iraq: Human Rights Watch Submission to the Working Group on Enforced or Involuntary
Disappearances, 17 May 2020, https://www.hrw.org/news/2020/05/17/iraq-human-rights-watchsubmission-working-group-enforced-or-involuntary, accessed 6 August 2020
InterAction, Moving Forward Together, Leaving No One Behind: From Stigmatization to Social
Cohesion in Post-Conflict Iraq, October 2018, https://www.interaction.org/wpcontent/uploads/2018/10/interaction_moving_forward_together_leaving_no_one_behind_iraq_mission_report.pdf, accessed 6 September 2020

IOM (International Organization for Migration), Iraq Displacement Tracking Matrix, n.d.,
http://iraqdtm.iom.int/, accessed 2 July 2020

IOM Iraq, Managing Return in Anbar: Community Responses to the Return of IDPs with Perceived
Affiliation, 26 March 2020, https://iraq.iom.int/file/78376/download?token=jlUkjEDT, accessed 8
October 2020

IOM (International Organization for Migration), WEST MOSUL PERCEPTIONS ON RETURN AND
REINTEGRATION AMONG STAYEES, IDPS AND RETURNEES, June 2019, available at:https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Perceptions%20on%20return%20and%20rei
ntegration%20%28June%202019%29.pdf, accessed 2 July 2020
IOM, FAMILIES DISPLACED BY ISIL CONFLICT SAFELY RETURN HOME THROUGH GOVERNMENT OF
IRAQ, IOM PROJECT, 19 July 2020, https://iraq.iom.int/news/families-displaced-isil-conflict-safelyreturn-home-through-government-iraq-iom-project, accessed 9 October 2020
Iraq, Anti-Terrorism Law (Law No. 13 of 2005), 7 November 2005, available at:https://www.refworld.org/docid/5bd093414.html, accessed 24 August 2020‫النساء نق ‘عوائل داعش’ يدفعن ن‬
Iraqi Network for Investigative Journalism, ‫ وجيل يهدد‬..‫ اغتصاب ودعارة‬:‫الرصيبة‬‫ي‬‫[ بتطرف جديد‬Women in ISIL Families pay the price: rape and prostitution… And a generation is again
threatened by radicalization], March 2019, http://www.nirij.org/?p=1628, accessed 15 June 2020
‫ن‬Iraqi24, ‫[ نائب يتحدث عن إنشاء مخيم جديد يق الموصل لنقل عوائل "داعش" من سوريا‬Parliamentarian Reveals theEstablishment of a New Camp in Mosul to Transfer ISIL Families from Syria], 9 February 2020,
https://iraqi24.com/news/%D9%86%D8%A7%D8%A6%D8%A8%D9%8A%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D8%AB-%D8%B9%D9%86%D8%A5%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AE%D9%8A%D9%8542

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛ

%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D9%81%D9%8A%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B5%D9%84-%D9%84%D9%86%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4-%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7, accessed 8 October 2020
Kurdistan 24, Iraq quietly building camp to hold families of ISIS fighters held in Syria: MP, 9 February
2020, https://www.kurdistan24.net/en/news/3998fecd-22fc-4cda-ac1d-918e7f4c50f1, accessed 2
July 2020
Kurdistan 24, Local leaders in Nineveh reject Iraq's decision to move ISIS-affiliates from Syria to Amlacamp, 22 February 2020, https://www.kurdistan24.net/en/news/00d7f322-66e5-4b95-8a8ef4ec680e3d74, accessed 2 July 2020
Kurdistan Region of Iraq, Law No. 3 (2006) An Act for Anti-terrorism in the Kurdistan Region – Iraq,
2006, https://www.parliament.krd/media/2439/%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-3-%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C2006%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%88%D9%87%DB%8C-%D8%AA%DB%86%D9%82%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B1-%D9%84%D9%87-%D9%87%D9%87%D8%B1%DB%8E%D9%85%DB%8C%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B9%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%A7.pdf, accessed 24 August 2020
‫ر‬New Arab (The), 2019 ‫اق خالل‬‫[ عودة أكث من مليون نازح عر ي‬The Return of More than 1 Million Iraqi IDPs in2019], 5 January 2020, https://www.alaraby.co.uk/%D8%B9%D9%88%D8%AF%D8%A9%D8%A3%D9%83%D8%AB%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%AD-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%84-2019, accessed 8 October 2020
New Yorker (The), Iraq’s Post-ISIS Campaign of Revenge, 23 December 2018,https://www.newyorker.com/magazine/2018/12/24/iraqs-post-isis-campaign-of-revenge, accessed
2 July 2020
NRC (Norwegian Refugee Council), BARRIERS FROM BIRTH: Undocumented children in Iraq
sentenced to a life on the margins, 30 April 2019,https://www.nrc.no/globalassets/pdf/reports/iraq/barriers-from-birth/barriers-from-birth-medpages.pdf, accessed 2 July 2020
NRC (Norwegian Refugee Council), Broken Home, Women’s housing land and property rights inpost-conflict Iraq, May 2020, https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/hlp-report1.8.pdf, accessed 2 July 2020
NRC (Norwegian Refugee Council), No documents, no future, 30 April 2019,https://www.nrc.no/perspectives/2019/iraq-no-documents-no-future/, accessed 2 July 2020
NRC (Norwegian Refugee Council), Paperless People of Post-Conflict Iraq,2019,https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/paperless_people_medium_single_pages.pd
f, accessed 2 July 202043Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ

Oxfam, Protection Landscape in Diyala and Kirkuk Iraq, 5 March 2020,
https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/rr-protection-landscapes-diyala-kirkuk-iraq050320-en.pdf, accessed 2 July 2020
PAX, ISIS-only tribunal: selective, politicised justice will do more harm than good, 31 October 2019,https://www.paxforpeace.nl/media/files/policybrief-iraq-isis-tribunal-2019-eng.pdf, accessed 7
October 2020
Prison Insider, “Parodies of justice” in Iraq, 21 January 2020, https://www.prisoninsider.com/en/articles/en-irak-des-parodies-de-justice, accessed 7 October 2020
REACH, MOSUL AL AREA BASED ASSESSMENT MOSUL AL-SALAM AREA-BASED ASSESSMENT: MarchApril 2019, 9 April 2019, https://www.impactrepository.org/document/reach/fe6e6d9d/reach_irq_aba_mosul_al-salam_report_april2019.pdf,
accessed 13 October 2020
REACH, RAPID ASSESSMENT ON RETURNS AND DURABLE SOLUTIONS Markaz Al Baaj Sub-district - Al
Baaj District - Ninewa Governorate, Iraq, 1 August 2020, https://www.impactrepository.org/document/reach/0c587abd/IRQ_ReDS_RA_Factsheet_Markaz_Al_Baaj_Final_310720
20.pdf, accessed 12 October 2020
REACH, RAPID ASSESSMENT ON RETURNS AND DURABLE SOLUTIONS Al Rummaneh Sub-district - AlKaim District - Al Anbar Governorate, Iraq, 31 July 2020, https://www.impactrepository.org/document/reach/6cb06cfa/IRQ_ReDS_RA_Factsheet_Al_Rummanah_Final_3107202
0.pdf, accessed 12 October 2020
Revkin, M. R., The Limits of Punishment: Transitional Justice and Violent Extremism – Iraq Case
Study, May 2018, https://i.unu.edu/media/cpr.unu.edu/attachment/3127/2-LoP-Iraq-final.pdf,
accessed 6 September 2020‫ر‬RT, ‫اق لـ‬‫مصدر عر ي‬RT: ‫ آالف عنرص من "داعش" حكموا باإلعدام ولم تنفذ بهم العقوبة‬3 ‫[ أكث من‬Iraqi Source to RT:
More than 3 000 ‘Da’esh’ Members Were Sentenced to Death but the Sentence Was not Carriedout], 1 June 2020, https://arabic.rt.com/middle_east/1120122-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4-%D8%AD%D9%83%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%88%D9%84%D9%85%D8%AA%D9%86%D9%81%D8%B0-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8%D8%A9/,
accessed 12 October 2020
ُRT Arabic, ‫المتحدث باسم العشائر العربية لـ‬RT: ‫[ سنقمع عوائل "داعش" إذا نقلت من سوريا إىل العراق‬The
Spokesperson of the Arab Tribes to RT: We Will Suppress ISIL Families If They Are Transferred from
Syria to Iraq], 8 March 2020, https://arabic.rt.com/middle_east/1092018%D8%B3%D9%86%D9%82%D9%85%D8%B9-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%A6%D9%84%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/, accessed 13
October 2020
Saieh, A., Ignoring Iraq’s Most Vulnerable Displaced Families Undermines US Stabilization Agenda in
Iraq, Just Security, 18 August 2020, https://www.justsecurity.org/72004/ignoring-iraqs-mostvulnerable-displaced-families-undermines-us-stabilization-agenda-in-iraq/, accessed 9 October 202044Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του
ΙΚΙΛ

‫ن‬
TRT Arabic, ‫النازحي إىل مناطقهم‬‫ فصائل مسلحة تمنع عودة‬:‫[ إقليم شمال العراق‬Northern Iraq Region: Armed
Groups Prevent the Return of IDPs to Their Areas], 12 July 2020,
https://www.trtarabi.com/now/%D8%A5%D9%82%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%81%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD%D8%A9%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%B9%D9%88%D8%AF%D8%A9%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%AD%D9%8A%D9%86-%D8%A5%D9%84%D9%89%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82%D9%87%D9%85-27238, accessed 8 October 2020
Rudaw, Families of Iraqi ISIS fighters to be moved to Nineveh from Syria’s Al-Hol: official, 15
February 2020,
https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/150220202?fbclid=IwAR1g3TX3e5c9yz2FJy9Wn9JR
j-OJp8YvEBNMssk_mTIQz_idyr15xd98psA, accessed 2 July 2020
Shafaq News, ‫ ارهاب لـ"عدم كفاية االدلة‬4/1‫ موقوفا وفق المادة م‬50 ‫يخل سبيل‬‫[ "العراق‬Iraq Releases 50 Persons‫ي‬
Detained on the Basis of Art. 1/4 Terrorism “for Insufficient Evidence”], 31 March 2020,
https://shafaq.com/ar/%D8%A3%D9%85%D9%80%D9%86/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AE%D9%84%D9%8A-%D8%B3%D8%A8%D9%8A%D9%84-50%D9%85%D9%88%D9%82%D9%88%D9%81%D8%A7-%D9%88%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D9%851-4%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D9%84%D9%80-%D8%B9%D8%AF%D9%85%D9%83%D9%81%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A9,accessed 9 October 2020
UN Human Rights Council, Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary
executions on her mission to Iraq [A/HRC/38/44/Add.1], 20 June 2018,https://www.ohchr.org/EN/HRBodies/HRC/RegularSessions/Session38/Documents/A_HRC_38_44_A
dd.1.docx, accessed 27 August 2020‫ إطالق ر‬:‫[ العراق‬Iraq:‫ن‬UN News, ‫النازحي داخليا عل العودة الطوعية من المخيمات إىل ديارهم األصلية‬‫مشوع يشجع‬Launching of a Project to Encourage the Voluntary Return of IDPs from Camps to Areas of Origin], 20
July 2020, https://news.un.org/ar/story/2020/07/1058561, accessed 9 October 2020
UN OHCHR (Office of the High Commissioner for Human Rights), Iraq: UN expert says prosecution of
ISIL leadership must be fair and thorough, 4 April 2019,https://www.ecoi.net/en/document/2006868.html, accessed on 24 August 2020
UN OHCHR (Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights), End of Mission
Statement by the United Nations Special Rapporteur on the human rights of internally displaced
persons, Ms. Cecilia Jimenez-Damary, 27 February 2020,
https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=25608&LangID=E
UN Security Council, Children and armed conflict in Iraq, 23 December 2019,https://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3CF6E4FF96FF9%7D/s_2019_984.pdf, accessed 2 July 2020
UNAMI/OHCHR (United Nations Assistance Mission for Iraq/Office of the United Nations HighCommissioner for Human Rights), Human Rights in the Administration of Justice in Iraq: Trials under
the anti-terrorism laws and implications for justice, accountability and social cohesion in theaftermath of ISIL, January 2020,45Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛhttps://www.ohchr.org/Documents/Countries/IQ/UNAMI_Report_HRAdministrationJustice_Iraq_28
January2020.pdf, accessed 2 July 2020
UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees), Iraq: Country of Origin Information on
Access and Residency Requirements in Iraq (Update I), November 2019,https://www.ecoi.net/en/file/local/2019573/5dc04ef74.pdf, accessed 2 July 2020
UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees), Iraq: Country of Origin Information on
Access and Residency Requirements in Iraq Ability of Persons Originating from Formerly ISIS-Held or
Conflict-Affected Areas to Legally Access and Remain in Proposed Areas of Relocation, 25 April 2019,https://www.ecoi.net/en/file/local/2007518/unhcr-2019-04-25-iraq-access-residency.pdf, accessed
2 July 2020
UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees), UNHCR Iraq Protection Update - August
2019, 14 October 2019, available at: https://reliefweb.int/report/iraq/unhcr-iraq-protection-updateaugust-2019, accessed 2 July 2020
UNHCR/UNAMI/OHCHR (United Nations High Commissioner for Refugees/United Nations Assistance
Mission for Iraq/Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights), The Right to
Education in Iraq, February 2020, https://www.ecoi.net/en/file/local/2024768/202002IraqRightEducationreport-2.pdf, accessed 2 July 2020
UNOCHA, Humanitarian Bulletin, 23 July 2020, https://reliefweb.int/report/iraq/iraq-humanitarianbulletin-june-2020, accessed 6 October 2020
UNOCHA (Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), Humanitarian Needs Overview - Iraq
2020, 17 December 2019, available at:https://www.humanitarianresponse.info/sites/www.humanitarianresponse.info/files/documents/fil
es/iraq_hno_2020-fullen.pdf, accessed 3 August 2020
UNOCHA (Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), Humanitarian Response Plan, January
2020, available at:https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/iraq_humanitarianresponseplan_2020.pdf,
accessed 3 August 2020
USDOS (US Department of State), Country Report on Human Rights Practices 2019 - Iraq, 11 March
2020, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2020/03/IRAQ-2019-HUMAN-RIGHTS-REPORT1.pdf, accessed 2 July 2020
USDOS (US Department of State), 2019 Trafficking in Persons Report - Iraq, June 2019,https://www.state.gov/reports/2019-trafficking-in-persons-report-2/iraq/(VoA) Voice of America, Report: Iraqi Forces Sexually Abuse IS Female Relatives in Mosul, 17
February 2019, https://www.voanews.com/extremism-watch/report-iraqi-forces-sexually-abusefemale-relatives-mosul, accessed 2 July 2020
Washington Post, Iraq pressing to build isolation camp for Islamic State refugees, 2 May 2019,https://www.washingtonpost.com/world/iraq-is-pushing-to-build-an-isolation-camp-for-30000iraqis-who-lived-under-isis-in-syria/2019/05/02/f714763a-561b-11e9-aa83504f086bf5d6_story.html, accessed 2 July 202046Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες τουΙΚΙΛΠαράρτημα 2: Όροι αναφοράς
❑ Μεταχείριση
-Μεταχείριση των θεωρούμενων ως υποστηρικτών του ΙΚΙΛ από διάφορους παράγοντες
(ιρακινή κυβέρνηση, φιλοκυβερνητικές πολιτοφυλακές, ΠΚΚ, αρχηγοί φυλών και ηκοινότητα)-Νομικές διώξεις: εφαρμογή της νομοθεσίας, «κατάλογοι καταζητούμενων προσώπων»και έκταση συλλήψεων, τήρηση των αρχών της ευθιδικίας και της δίκαιης
δίκης, εκπροσώπηση από δικηγόρους (μεταχείριση δικηγόρων και έλλειψη αξιόπιστης
εκπροσώπησης)· προσωρινή κράτηση (διάρκεια, υποδομές), κακομεταχείριση,βασανιστήρια, επιβολή ποινών, ιδίως θανατικής ποινής, χορήγηση αμνηστίας, ανπροβλέπεται.

-Αναφέρονται οι ακόλουθοι όροι για τη μεταχείριση: απαγωγές, δολοφονίες, συλλήψεις,βιαιοπραγίες, στέρηση του δικαιώματος επιστροφής στις περιοχές καταγωγής, καταστροφή
περιουσιών/υποδομών, κατάσχεση εγγράφων, περιορισμοί κοινωνικών
υπηρεσιών, δυσμενείς διακρίσεις, δεύτερος εκτοπισμός λόγω εκδίωξης από τον τόποκαταγωγής, άλλο.

-Μεταχείριση των οικογενειών των θεωρούμενων ως υποστηρικτών του ΙΚΙΛ:περιλαμβάνονται οι προαναφερθέντες όροι μεταχείρισης, η ελευθερία της μετακίνησηςκλπ.

-

Μεταχείριση παιδιών χωρίς έγγραφα ταυτοποίησης (που γεννήθηκαν στο καθεστώς τουΙΚΙΛ και/η που έχουν πατέρα στρατολογημένο στο ΙΚΙΛ): δυνατότητα απόκτησης
εγγράφων, ανιθαγένεια ή κίνδυνος ανιθαγένειας, εγγραφή σε σχολείο, πρόσβαση σε άλλες
υπηρεσίες κλπ.

❑ Επανόρθωση
-

-

47

Πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέτρα επανόρθωσης, μεταξύ άλλων η δυνατότητα τωνθεωρούμενων ως συνεργατών του ΙΚΙΛ, και ιδίως των σουνιτών Αράβων, να υποβάλλουνμηνύσεις στην αστυνομία ή στα δικαστήρια· αποτελεσματικότητα της κατάθεσης μήνυσης
Επίσης, η δυνατότητα των θεωρούμενων ως συνεργατών του ΙΚΙΛ, και ιδίως των σουνιτών
Αράβων, να μετεγκατασταθούν σε άλλη περιοχή ώστε να αποφύγουν/διαφύγουν τηστοχοποίηση.

Έκθεση πληροφοριών για τις χώρες καταγωγής | Ιράκ: Μεταχείριση των Ιρακινών που θεωρούνται συνεργάτες του ΙΚΙΛ

doi: 10.2847/014023

48