GFT Éireann
Tuarascáil Bhliantúil& Cuntais
2020

www.idaireland.com

Clár na nÁbhar
Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF

01

Staitisticí

10

Comhshaol, Cúrsaí Sóisialta agus Rialachas

15

Ráitis Airgeadais

18

Líonra Domhanda Oifigí

46

Forbhreathnú
an Chathaoirligh
agus an POF

01

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF
Bliain thar a bheith dúshlánach don tír agus do mhuintir na tíre a bhí sa bhliain
seo caite, mar fuair daoine bás agus baineadh slí bheatha de dhaoine de bharr
phaindéim Covid-19. Déanaimid comhbhrón leis na daoine ar fad atá buailte ag
an bpaindéim. Tugaimid aitheantas do na daoine a bhí ag obair ar líne thosaighna freagartha sláinte poiblí agus dóibh a chuir seirbhísí riachtanacha ar fáilchun go mbeadh an tír ag obair tráth ar cuireadh isteach go mór uirthi agus
a raibh a lán deacrachtaí roimpi ar bhealach nach bhfacthas riamh cheana.
Bhí géarchéim shláinte agus géarchéim eacnamaíochta ag bagairt ar an tír ag anam céanna agus d'iarr GFT Éireann tacú lenár dtír agus lenár gcliantchuideachtaílena linn. D'oibrigh an Ghníomhaireacht le cliantchuideachtaí chun fostaíocht
laistigh dár mbonn reatha a chosaint, fad a rinneamar iarracht deiseanna nua
infheistíochta a aithint agus a bhuachan. Creid é nó ná creid, tháinig fás arfhostaíocht i gcliantchuideachtaí GFT Éireann in 2020 in ainneoin an chúlaithe
dhomhanda ba mheasa le glúin anuas. Tharla sé sin a bhuí le láidreacht na
n-earnálacha ríthábhachtacha a ndírímid orthu agus leis an tacaíocht gan fasacha chuir an Rialtas ar fáil do chuideachtaí a raibh tionchar ag an ngéarchéim orthu.
D'oibrigh GFT ar bhealach dearfach agus rathúil i rith na bliana leis an Roinn
Fiontar, Trádála agus Fostaíochta (RFTF) agus ar fud an Rialtais ar an bhfreagairtnáisiúnta do Covid-19, lena n-áirítear iarrachtaí chun soláthairtí ríthábhachtachaa fháil d'Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) ag tús na géarchéime in2020. Le déanaí, thacaigh GFT le Tascfhórsa Ardleibhéil an Rialtais um
Vacsaíniú Covid-19.
Fad a bhfuil súil againn ar na laethanta níos fearr atá le teacht, a bhuí leisan dlús atá faoin gclár vacsaínithe agus le maolú céim ar chéim na srianta,
tá GFT fós meáite ar chomhpháirtíochtaí a bhunú le cuideachtaí ilnáisiúnta
chun téarnamh geilleagrach agus fás inbhuanaithe a spreagadh sna blianta
atá le teacht. Leagtar sprioc amach inár straitéis nua, Téarnamh agus
Fás Inbhuanaithe a Spreagadh, go mbuafaidh an Ghníomhaireacht
800 infheistíocht ar an iomlán, go soláthrófar leath de na hinfheistíochtaí sin
sna réigiúin agus go dtacófar le 50,000 post a chruthú sa chéad cheithre
bliana eile. Chomh maith leis sin, táimid ag leagadh béim nua ar infheistíocht
in oiliúint agus uasoiliúint agus inbhuanaitheacht chomhshaoil chun tacú leisan mbonn infheistíochta dírí eachtraí, agus an geilleagar i gcoitinne, fad

02a chuirtear dlús faoin gclaochlú teicneolaíochta agus faoin gclaochlú glas.
Tá straitéis 2021-24 GFT á cur i bhfeidhm anois, ar stratéis í a thacóidh leis
na cuspóirí ríthábhachtacha a bhí sa Phlean Téarmaimh Gheilleagraigha foilsíodh le déanaí.
Cé nach bhfuiltear cinnte faoi cad atá romhainn, is údar misnigh againn anfheidhmíocht láidir infheistíochta sa chéad leath den bhliain. Is léiriú é sin ar
láidreacht na gcuideachtaí sna príomhearnálacha a ndíríonn GFT orthu agus arobair sheasta fhoirne na Gníomhaireachta in Éirinn agus thar lear, in ainneoin
na ndúshlán pearsanta agus proifisiúnta a bhaineann leis an bpaindéim.
Mar gheall ar thacaíocht leanúnach ár máthair-Roinne, an Rialtais, nabpríomhpháirtithe leasmhara agus cliantchuideachtaí GFT, agus in ainneoin
na ndúshlán agus na neamhchinnteachta atá romhainn, tá infheistíocht
dhíreach eachtrach in áit mhaith go fóill chun méid tábhachtach a dhéanamh
ar mhaithe le rath na hÉireann amach anseo.

Freagairt GFT do Covid-19
Agus freagairt thapa á déanamh do Covid-19 go luath in 2020, ba iad na
tosaíochtaí a bhí ag GFT leanúnachas seirbhíse a chur ar fáil dochliantchuideachtaí agus sábháilteacht agus folláine fhoireann GFT in
Éirinn agus thar lear a áirithiú. D'éirigh leis an nGníomhaireacht aistriú chuig
timpeallacht oibre fíorúla i Márta 2020 agus, in ainneoin na ndroch-chúinsí,léiríomar go bhfuilimid láidreach agus solúbtha mar leanamar ar aghaidh
ár misean a bhaint amach, is é sin IDE a bhuachan agus a fhorbairt.
D'fhorbraíomar cur chuige 'fíorúil ar dtús' chun teagmháil a dhéanamh le cliaint.
Thug GFT faoi phróiseas struchtúrtha chun dul i dteagmháil le cliaintagus tuiscint a fháil ar conas a bhí cuideachtaí reatha ag éirí leo ag tús na
géarchéime agus chun fadhbanna a bhí ag teacht chun cinn a dtabharfaidhár bhfoireann polasaí aghaidh orthu a aithint. D'éirigh le formhór na
gcuideachtaí i bpunann GFT pleananna leanúnachais gnó a chur i bhfeidhm agus
chuaigh siad i dtaithí go maith ar chúrsaí. Ghlac cliantchuideachtaí le cianobairde réir mar ab fhéidir, fad a chuir siad a bhí ag tabhairt faoi ghníomhaíochtaíriachtanacha ar an láthair bearta éagsúla sláinte agus sábháilteachta i bhfeidhm.

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)
Nuair a tugadh faoin Suirbhé Bliantúil Fostaíochta (SBC) ag
deireadh an tríú ráithe in 2020, bhí 52% de na fostaithei gcliantchuideachtaí GFT ag obair ó chian.
Bhain cliantchuideachtaí GFT a raibh tionchar diúltach ag
an ngéarchéim orthu leas as na tacaíochtaí gan fasacha thug an Rialtas isteach, go háirithe an Scéim
Fóirdheontais Pá agus an Scéim Fóirdheontais Pá
Fostaíochta, a tháinig ina dhiaidh sin. Chomh maith leis sin,chuir GFT an Scéim Táirgí Covid-19 chun cinn i measc
cliantchuideachtaí le linn na bliana. Deareadh an scéim, atáar fáil do chuideachtaí ilnáisiúnta agus fiontair bheaga agus
mheánmhéide, chun tacú le borradh a chur faoi Thaighde,
Forbairt agus Nuálaíocht (TF&N), infreastruchtúr agus
acmhainn táirgthe le haghaidh táirgí a bhaineann leCovid-19, agus chun na rudaí sin a mhéadú. D'oibrigh GFT
i gcomhar leis an RFTF agus Fiontraíocht Éireann chun an
scéim a fhorbairt agus faomhadh a fháil faoi Chreat
Sealadach an Choimisiúin Eorpaigh maidir le Státchabhair.
Ba théama coitianta le linn na bliana é comhoibriú denchineál sin idir GFT agus comhpháirtithe agus páirtithe
leasmhara éagsúla agus ba ghné lárnach dár bhfreagairt é.
D'fhonn comhráite éifeachtacha le cliantchuideachtaí maidir
lena gcláir oibre fáis a chumasú, bhain GFT leas as roinnt
teicneolaíochtaí digiteacha, ar cuireadh go leor díobh ar bun
sular bhogamar chuig ár gceanncheathrú dhomhanda nua
ag Three Park Place i Meán Fómhair 2019. Rinneadhéascaíocht ar chuairteanna ó chian ar láithreáin chun tacúleis an bpíblíne infheistíochta agus lenár gclár oibre
forbartha réigiúnaí. Fuarthas tacaíocht bhreise do thógáil
na píblíne tionscadal atá ag GFT don 2021 ó fheachtas
margaíochta den chéad scoth a dhírigh ar phríomhoifigigh.
Bhí an Ghníomhaireacht áblalta an feachtas sin a fhorbairt
mar gheall ar an maoiniú breise bolscoireachta agus

Frank Ryan
CathaoirleachMartin ShanahanPríomhoifigeach Feidhmiúcháin03

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)margaíochta a chuir an Rialtas ar fáil mar chuid de Spreagadh mhí Iúil agus
Buiséad 2021. Chomh maith leis sin, reáchtáil GFT roinnt imeachtaí ardphróifíle
do chliaint a raibh ionadaithe sinsearacha an Rialtais páirteach iontu, anTaoiseach, an Tánaiste agus an tAire Airgeadais san áireamh. Dhírigh siad arfhreagairt na hÉireann don ghéarchéim agus ar phleananna téarnaimh.
Taobh amuigh dár bpríomhshainchúram, rinne GFT iarracht tacú le freagairtna tíre don phaindéim cibé bealach is féidir. Chuir GFT tacaíocht shuntasachar fáil do FSS le haghaidh na chéad freagartha don ghéarchéim sláinte poiblíó Mhárta 2020 ar aghaidh. Bhaineamar úsáid as ár líonra idirnáisiúnta chuntacú le FSS trealamh cosantach pearsanta (PPE) agus táirgí cúraim chriticiúil
eile a aimsiú i margadh dúshlánach domhanda ina raibh an t-éileamh ar natáirgí riachtanacha i bhfad níos airde ná riamh. Chur an Ghníomhaireacht árrogha ionad réadmhaoine ar fáil do FSS ar eagla go mbeidís ag teastáil agus
dúirt roinnt cliantchuideachtaí GFT leis an nGníomhaireacht go bhféadfaidís
tacú leis an bhfreagairt náisiúnta do Covid-19.

Feidhmíocht láidir IDE 2020
Tráth a raibh dúshlán suntasach roimh na codanna sin den mhargadha dhíríonn ar an tír seo, bhí na gnéithe sin de IDE in Éirinn a phléann go
príomha le heaspórtáil iontach láidir le linn 2020. Tháinig méadú 3.6% arfhostaíocht dhíreach iomlán i gcliantchuideachtaí GFT agus tá 257,394 duine
ag obair iontu anois, ar leibhéal níos airde ná riamh é1. Tháinig méadú arfhostaíocht i mbeagnach gach earnáil agus ba iad na cuideachtaí Eolaíochtaí
Beatha agus Teicneolaíochta a spreag sin, mar bhí an t-éileamh ar tháirgí
cúraim sláinte fós ard agus tháinig méadú ar an éileamh ar theicneolaíochtaíagus seirbhísí a chumasaíonn cianobair agus an geilleagar digiteach.
Bhí líon na bpost (20,123) a cruthaíodh píosa beag níos ísle ná an líon leblianta beaga anuas agus bhí líon na bpost a cailleadh (11,179) beagáinín
níos airde. Dá bharr sin, b'ionann an glanathrú ar fhostaíocht in 2020 agus
8,944 – i gcomparáid le 14,847 in 2019. Tháinig athrú suntasach ar ár
gcuideachtaí san earnáil Ábhair, Tomhaltóirí agus Seirbhísí Gnó le linn na
1

04

RFTF, Suirbhé Bliantúil Fostaíochta 2020

bliana. D'fhás roinnt díobh go gníomhach, cosúil le miondíol ar líne, ach ba
bhliain i bhfad níos dúshlánaí í do na hearnálacha sin a raibh tionchar
orthu cosúil le turasóireacht agus taisteal. Tháinig laghdú ar fhostaíocht
i ndéantúsaíocht eile, ar léiriú é sin ar dheacrachtaí in earnálacha cosúil lefosholáthar uathghluaisneach a bhaineann le Covid-19 agus ar threochtaí atá
ag éirí níos tapúla cosúil le huathoibriú.
Bhuaigh GFT 246 infheistíocht ar an iomlán in 2020, ar laghdú beag é ar anlíon sa bhliain roimhe sin, ach bhí sé níos airde ná a rabhamar ag súil leis
i bhfianaise an laghdaithe ghéir ar IDE domhanda de bharr na paindéime.
I measc na 246 infheistíocht a buadh, bhí 73 infheistíocht leathnaithe a rinne
cliaint reatha, 95 infheistíocht ag cliaint nua, 46 infheistíocht TF&N, 28
infheistíocht oiliúna agus 4 infheistíocht in inbhuanaitheacht chomhshaoil.
Bhí 128 infheistíocht – 52% den iomlán – in áiteanna taobh amuigh de BhaileÁtha Cliath. B'ionann sciar na dtionscadal infheistíochta ó Thuaisceart
Mheiriceá agus 67% in 2020, atá níos airde ná an sciar le blianta beaga anuas.
Go páirteach is léiriú é sin ar an mbéim a leagamar le linn na géarchéime arinfheistíocht a bhuachan ó chuideachtaí reatha, ar de bhunadh Thuaisceart
Mheiriceá formhór díobh.

Tionchar IDE
Tá láidreacht bhonn IDE na hÉireann ina príomhshócmhainn náisiúnta ag an
tír agus bíonn tionchar suntasach aici ar gheilleagar na hÉireann agus ar antsochaí i gcoitinne. I ngach cearn den tír, cuireann cuideachtaí a dtugann GFT
tacaíocht dóibh poist mhaithe ar fáil, tacaíonn siad go hindíreach le poist eile,cumasaíonn siad gluaiseacht oibrithe, ceannaíonn siad earraí agus seirbhísí
Éireannacha agus cuireann siad nuálaíocht chun cinn.
Tá 12.4% de na daoine atá fostaithe ar fud na tíre fostaithe go díreachi gcliantchuideachtaí GFT, agus is ionann an fhostaíocht dhíreach agus
indíreach a bhaineann le cliantchuideachtaí GFT agus 463,309. B'ionann anméid a chaith cliantchuideachtaí GFT go díreach i ngeilleagar na hÉireannagus €25.2bn in 2019, €15.1bn ar phárolla san áireamh, €7.4bn ar sheirbhísíForbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)
Éireannacha agus €2.7bn ar ábhair Éireannacha. Chaith cliaint GFT €2.6bn
breise ar T&F inmheánach agus €7.4bn ar thionscadail infheistíochta caipitil2.
B'fhiú onnmhairí chliaint GFT €255.3bn in 2019, arbh ionann é sin agus 68%
d'onnmhairí iomlána náisiúnta3. Mar gheall ar láidreacht leanúnach na
n-earnálacha sin ina bhfuil cuideachtaí ilnáisiúnta ceannasach, cosúil lehEolaíochtaí Beatha agus Teicneolaíocht, bhí onnmhairí na hÉireann, agus ár
OTI dá bharr, níos fearr ná geilleagair shárfhorbartha eile in 2020. Thacaighláidreacht IDE le bliain anuas leis an Státchiste freisin, nuair arbh ionann ancháin a d'íoc cliantchuideachtaí agus dhá thrian d'fháltas cánach corparáidí4.
Tá 1,600 oibríocht chliaint taobh thiar de na figiúirí móra sin. Tá siad éagsúil
ó thaobh méide, earnála agus tír thionscnaimh de, ach roghnaigh siad go léirteacht go hÉirinn chun a gcuid gnó a fhás agus chun go mbeidh a gcuid gnó
faoi bhláth. Is léir agus is mór an méid a dhéanann siad ar son na hÉireannagus is mór ag GFT a gcuid oibre.

Forbairt réigiúnach
Is mó tionchar IDE agus ionchur chliantchuideachtaí GFT in áiteanna taobh
amuigh de Bhaile Átha Cliath. Mar a luadh thuas, bhuaigh GFT 128
infheistíocht d'áiteanna taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath in 2020. Ar an
mbealach sin, rinneadh forbairt ar na leibhéil infheistíochta réigiúnaí le linn
ár straitéis 2015-19 nuair a fuaireamar leibhéil níos airde ná riamh. B'ionann
fostaíocht dhíreach i gcliaint GFT sna réigiúin agus 144,689 in 2020, arbh
ionann é sin agus 56% d'fhostaíocht iomlán i measc chliaint GFT.
B'ionann an méid bliantúil a chaith cliantchuideachtaí in áiteanna réigiúnacha
ar phárolla agus €7.9bn, ar sheirbhísí Éireannacha agus €2.7bn, ar ábhair
Éireannacha agus €2.2bn, agus ar T&F inmheánach agus €1.3bn in 2019. Cénach bhfuil TDE an t-aon rud a spreagann forbairt réigiúnach, is féidir leis méid
mór a dhéanamh chun geilleagair réigiúnacha bhríomhara a chur chun cinn leis
2
3
4

RFTF, Suirbhé Bliantúil Gnó ar Thionchar Eacnamaíoch (SBGTE) 2019Áireamh GFT bunaithe ar shonraí SBGTE agus sonraí trádála seachtracha ón bPríomh-Oifig StaidrimhÁireamh GFT bunaithe ar Íocaíochtaí agus Tuairisceáin Cánach Corparáidí na gCoimisinéirí Ioncaim

na naisc sin. Leanann GFT d'obair a dhéanamh i gcomhar le cliantchuideachtaíagus príomhpháirtithe leasmhara mar a dhéanaimid iarracht tacú leis antéarnamh geilleagrach agus fás inbhuanaithe i ngach réigiún den tír, rud
atá an-tábhachtach dár straitéis nua eagraíochta. Déanfaimid iarracht
infheistíocht a bhuachan a thacódh le difríochtaí eacnamaíochta réigiúnacha
a laghdú agus a chuideodh le réigiúin aghaidh a thabhairt ar an mBreatimeacht,
an téarnamh ó Covid-19 agus an t-aistriú cothrom aeráide.

Ionchas IDE Domhanda
Chuir paindéim Covid-19 isteach go mór ar an timpeallacht dhomhanda
IDE ina mbíonn GFT san iomaíocht d'infheistíocht in 2020. Thit líon na
dtionscadal infheistíochta láithreáin nua a fógraíodh ar fud an domhain faoi
thrian i gcomparáid leis an mbliain roimhe, mar chuir cuideachtaí ilnáisiúnta
cinntí infheistíochta siar nó ar ceal agus mar gheall ar an tuairt gheilleagrach
agus an leibhéal níos airde neamhchinnteachta5. Tháinig feabhas ar an
ionchas eacnamaíochta ó thús na bliana mar gheall gur cuireadh borradh faoiúsáid vacsaíní i ngeilleagair shárfhorbartha, go ndeachaigh gnólachtaíi dtaithí ar bhearta srianta, agus an tacaíocht bhreise fhioscach sna Stáit
Aontaithe. Ach bíonn tionchar diúltach go fóill ar mheon na n-infheisteoiríde bharr leibhéal na tuairte geilleagraí in 2020 agus an leibhéal ard riosca
a bhaineann leis an ionchas domhanda.
Is dócha go spreagfaidh na hearnálacha sin ba mhó a léirigh a dteacht aniar in
2020, cosúil le Teicneolaíocht agus na hEolaíochtaí Beatha, téarnamh na IDE
domhanda. Braithfidh téarnamh na n-earnálacha a raibh an tionchar ba mhó
ag bearta srianta orthu, cosúil le Turasóireacht, Áineas agus Fáilteachas, go
mór ar cad a tharlóidh amach anseo ó thaobh Covid-19 de.
De réir mar a thagann IDE chuige féin, rachaidh roinnt treochtaíeacnamaíochta, teicneolaíochta agus polaitíochta i bhfeidhm ar phátrúin
trádála agus infheistíochta amach anseo. Beidh dúshláin agus deiseanna
casta éagsúla roimh infheisteoirí seanbhunaithe agus nua maidir le gnéithe
5

fDi Intelligence, The fDi Report 202105

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)trasearnála a bheidh taobh thiar d'athruithe, cosúil le todhchaí na hoibre,
samhlacha nua agus bunathraitheacha gnó, inbhuanaitheacht chomhshaoil,
agus béim níos airde gheopholaitíochta ar shlabhraí domhanda luacha.
Socróidh cinntí infheistíochta a dhéantar i dtimpeallacht den chineál sin agus
an tionchar a bhíonn orthu ag tairiscint luacha na ndlínsí éagsúla an t-ionchas
IDE. Tá bunús láidir ann in Éirinn mar gheall ar fheidhmíocht IDE na hÉireannle blianta beaga anuas agus dea-theist fhada na hÉireann mar áit láidir,
sheasmhach agus nuálach le gnó a dhéanamh inti, bunús ar féidir forbairt
a dhéanamh air sa tréimhse atá amach romhainn.

Straitéis 2021-2024
Tá straitéis nua GFT 2021-24 á cur i bhfeidhm anois tar éis dúinn tabhairt faoi
phróiseas cuimsitheach forbartha straitéise. Mar chuid de sin, rinneamar
athbhreithniú ar ár straitéis roimhe sin, rinneamar anailís ar an timpeallacht
oibríochta le haghaidh IDE agus chuamar i gcomhairle go forleathan leis na
príomhpháirtithe leasmhara.
Tá athrú tagtha ar an domhan agus déantar iarracht le straitéis GFT'Téarnamh agus Fás Inbhuanaithe a Spreagadh' tionchar dearfach IDE
a chomhdhlúthú agus a fhorbairt de réir mar a iarrann Éire dul le téarnamh
faoi stiúir post, téarnamh a thapaíonn deiseanna an chlaochlaithe ghlais agus
an chlaochlaithe theicneolaíoch. Sin atá beartaithe sa Chlár Rialtais agus sa
Phlean Téarnaimh Eacnamaíochta. Oibreoidh GFT le cliantchuideachtaí chunpoist a chruthú, poist a lonnú sna réigiúin, agus infheistíocht a dhéanamh in
T&F, fad a chuirimid feabhas ar ár mbéim ar infheistíocht in oiliúint agus
uas-sciliú agus inbhuanaitheacht chomhshaoil.

06

Tá uaillmhian na straitéise bunaithe ar chúig cholún nasctha a bhfuil na
príomhspriocanna seo a leanas mar chuid díobh:·Fás: Sprioc go mbeidh 800 infheistíocht ann ar an iomlán chun tacúle 50,000 post a chruthú agus le gníomhaíocht eacnamaíoch.

·

Claochlú: Oibriú i gcomhar le cliaint ar mhaithe leis an bhfás amachanseo trí 170 infheistíocht TF&I agus 130 infheistíocht oiliúna.

·

Réigiúin: Sprioc go mbeidh 400 infheistíocht ann chun forbairt
réigiúnach a chur chun cinn.

·

Inbhuanaitheacht: Glacadh le téarnamh glas a bheidh 60
infheistíocht inbhuanaitheachta mar chuid de.

·Tionchar: Sprioc go dtiocfaidh méadú 20% ar chaiteachas cliant in
Éirinn chun tionchar IDE a uasmhéadú.

Tacóidh roinnt tionscnamh leis an straitéis a bhaint amach, lena n-áirítear
Clár Réigiúnach Réadmhaoine GFT chun réitigh réadmhaoine agus réitighstraitéiseacha láithreáin a sholáthar chun aghaidh a thabhairt ar theipeanna
margaidh in áiteanna réigiúnacha; an tArdionad Náisiúnta Déantúsaíochta
i Luimneach a chríochnú chun spás a chur ar fáil do chuideachtaí chunteicneolaíochtaí digiteacha a thrialáil, a ghlacadh, a úsáid agus a mhéadú;an Institiúid Náisiúnta um Thaighde agus Oiliúint Bhithphróiseála (INTOB)
a leathnú go suntasach chun cumas maidir le Teiripe Cille, Géinteiripe
agus Teiripe Vacsaíní a thógáil; agus an Clár Claochlaithe Dhigitigh a churi bhfeidhm chun go mbeidh GFT ar an nGníomhaireacht Tionscnaimh
Infhesitíochta (GTI) is fearr a bhfuil cumas digiteach aici ar domhan.

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)
An bealach romhainn – deiseanna

Borradh a chur faoi fhás eacnamaíochta réigiúnach

Tá deiseanna, dúshláin agus méid suntasach neamhchinnteachta ar an mbealach
amach romhainn. Léiríonn uaillmhian straitéis GFT 2021-24 ár gcreideamh go
bhfuil deiseanna suntasacha fós ann infheistíocht a bhuachan, infheistíocht atá
ar aon dul le croíláidreachtaí na hÉireann, in ainneoin na timpeallachta oibre
domhanda deacra atá ann. Díríonn ár straitéis ar na hearnálacha a spreagann angeilleagar domhanda nua-aimseartha a léirigh go raibh teacht aniar acu le bliain
anuas, fad a thugann an straitéis aird ar na deiseanna a bhaineann le ré anchlaochlaithe agus a thapaítear na deiseanna sin.

Beidh tionchar dearfach ag straitéis nua ar gach réigiún na hÉireann.
Leanfaidh an Ghníomhaireacht de spreagadh agus tacaíocht a thabhairt dochliaint agus infheisteoirí céaduaire le go méadóidh nó go lonnóidh siad sna
réigiúin, agus úsáid a bhaint as na tionscnaimh ríthábhachtacha a luadh
cheana mar chuid de sin, cosúil lenár gClár Réigiúnach Réadmhaoine agus árdtairiscint luacha le haghaidh cianoibre. Chomh maith leis sin oibreoimid lecliantchuideachtaí reatha in áiteanna réigiúnacha ar infheistíochtaí
bunathraitheacha in oiliúint agus TF&I chun tacú le tionchar réigiúnach IDE
a chosaint agus a fheabhsú trí mheán nuálaíochta, táirgiúlachta agus
athléimneachta. Agus GFT ag iarraidh leibhéil arda infheistíochta a mhealladh
chuig gach réigiún bunaithe ar a bpríomhláidreachtaí agus na deiseanna atá
ag teacht chun cinn, leanfaidh GFT de bhéim a leagan ar chomhoibriú
straitéiseach le príomhpháirtithe leasmhara lena chinntiú go bhfuil na
réigiúin réitithe go maith le haghaidh fás IDE amach anseo.

I dtuairim GFT tá seans ag Éirinn infheistíocht a bhuachan de réir mara dhigitíonn agus a dhícharbónaíonn an geilleagar níos tapúla agus níos
tapúla, a thagann samhlacha nua gnó chun cinn, agus a phléann cuideachtaíconas is fearr is féidir freagairt a dhéanamh do cheisteanna éagsúla, idir
theacht aniar an tslabhra soláthair agus thodhchaí na hoibre. I measc na
réimsí sonracha ina bhfuil deiseanna, tá néalríomhaireacht, intleacht saorga(AI), 5G, olltiomsú sonraí, ardáin bhunathraitheacha seirbhíse, teicneolaíocht
airgeadais, ardmhonarú, teiripe cille, géine agus vacsaíní, sláinte nasctha,
uathoibriú tionsclaíoch agus fuinneamh inathnuaite.
Oibreoidh an Ghníomhaireacht le cliantchuideachtaí reatha agus díreoidh síar an gcéad ghlúin eile de chuideachtaí ceannródaíocha. Leagfar béim arláidreachtaí na hÉireann, lena n-áirítear ár ndaonra óg a bhfuil oideachasfíormhaith acu, rochtain réidh ar Mhargadh Aonair an AE, oscailteacht roimh
an domhan, an ráta cánach corparáidí atá trédhearcach agus seasmhach, andea-thimpeallacht gnó agus an dea-theist ó thaobh IDE a mhealladh.
Forbróimid tairiscintí nua luacha, mar shampla tacaíocht a thabhairt chun
Éire a chur chun cinn mar cheann de na háiteanna is fearr le haghaidh IDE
inbhuanaithe. Mar gheall ar an bhfeabhas ar fheidhmíocht na hÉireannó thaobh aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide a bhfuiltear ag súil leis faoin
gCuspóir Náisiúnta Aeráide, tabharfar seasamh don mhéid a bheidh á ráagainn le cuideachtaí faoi dheiseanna infheistíochta inbhuanaithe. Chomhmaith leis sin, forbróimid ár dtairiscint le haghaidh cianoibre, agus leagfaimid
béim ar leith ar shamhlacha hibrideacha cianoibre agus ar úsáid a bhaint as
cianobair chun forbairt réigiúnach a chur chun cinn agus feabhas a dhéanamh
ar dheiseanna eacnamaíochta do ghrúpaí faoi ghannionadaíocht.

Dúshláin iomaíochta
In ainneoin uaillmhian ár straitéise nua agus an túis mhaith sa bhliain 2021,
is léir nach féidir linn talamh slán a dhéanamh den rath sin ná nach féidir linna bheith réchúiseach faoi láidreachtaí thairiscint luacha na hÉireanni dtimpeallacht dhomhanda IDE atá an-iomaíoch. Tá sé róluath go fóill lemeasúnú a dhéanamh ar an tionchar a d'fhéadfadh a bheith ag leasú
idirnáisiúnta cánach ar tharraingteacht na hÉireann mar áit le hinfheistíocht
a dhéanamh inti sa mheántéarma, má bhíonn tionchar ar bith aige sin.
Ach meabhraíonn forbairtí le déanaí dúinn nach mór d'Éirinn aird a thabhairt
ar phríomcheisteanna iomaíochta atá faoinár smacht chun go gcoinneoimid
an IDE atá againn agus chun infheistíocht nua in Éirinn a bhuachan. Tá sé singo háirithe tábhachtach mar tá iomaíocht dhomhanda d'infheistíocht ag éiríníos géire an t-am ar fad. Thug an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI)
aird ar an tábhacht a bhaineann le beartas a dhíríonn ar iomaíocht na
hÉireann a fheabhsú chun IDE a choinneáil ina mheasúnú ar gheilleagar na
hÉireann i mBealtaine 2021. Tugadh faoi deara freisin go bhféadfadh bearta
den chineál sin an méid dearfach a dhéanann IDE ar son fhás gheilleagar na
hÉireann a mhéadú6.

07
6

CAI, Ráiteas Clabhsúir Foirne de Mhisean Airteagal IV 2021 chun na hÉireann, Bealtaine 2021

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)
Tá roinnt dúshlán iomaíochta romhainn a d'fhéadfadh dul i bhfeidhm archumas na hÉireann IDE a mhealladh agus a choinneáil. Sa ghearrthéarma,
bhí tionchar suntasach ar chliantchuideachtaí GFT ag na srianta sláinte poibía bhí riachtanach agus a bhí i bhfeidhm den chuid ba mhó den chéad leathden bhliain. Cuireadh isteach ar thaisteal idirnáisiúnta, tugadh isteachcoraintín riachtanach in óstáin agus bhí moilleanna ar phróiseáil víosaí donáisiúnaigh nach náisiúnaigh LEE iad. Dá bharr sin, cuireadh bac ar chumas
cuideachtaí rochtain a fháil ar dhaoine oilte thar lear nuair a bhí siad ag
iarraidh gnó a bhunú nó a leathnú in Éirinn. Mar gheall ar sin, tá riosca ann
go mbeidh tionchar diúltach ag an bhfadhb sin ar chruthú post IDE in 2021.
Cuireann GFT fáilte roimh na treoirlínte nuashonraithe maidir le taisteal
idirnáisiúnta ón Rialtas ó Iúil 2021 ar aghaidh agus roimh athoscailt na hoifige
cláraithe inimirce i mBaile Átha Cliath i mBealtaine 2021.
Is geilleagar beag oscailte agus is oileán ar imeall na hEorpa í Éire. Mar sin, tánascacht idirnáisiúnta an-tábhachtach chun infheistíocht reatha a choinneáil
agus deiseanna infheistíochta a thapú amach anseo. Tá sé ríthábhachtach go
bhforbróidh Éire nascacht idirnáisiúnta chomh luath agus is féidir. Rinne GFT
teagmháil fhorleathan le cliantchuideachtaí agus d'oibrigh sí ar bhealachdearfach le RFTF maidir leis na dúshláin atá ann de bharr srianta ar thaisteal
idirnáisiúnta. Ag an am céanna, d'aithníomar agus thuigeamar an gá leis na
srianta chun na rioscaí a bhaineann le leaganacha agus sócháin nua Covid-19
a mhaolú.
Bíonn tionchar ag fadhbanna fadtéarmacha iomaíochta ar tharraingteacht na
hÉireann ó thaobh IDE de go fóill. Mar a tharraing an Gníomhaireacht aird air
roimhe sin, tá éifeachtúlacht an chórais phleanála agus nádúr fadálach an
phróisis athbhreithnithe bhreithiúnaigh ina riosca do cháil na hÉireann agus
ina bhac ar chumas GFT infheisteoirí nua a mhealladh agus spreagadh
athabhairt d'infheisteoirí reatha leathnú. Tacaíonn GFT go hiomlán leis an ngá
le srianta agus ceartúcháin chuí sa phróiseas pleanála. Ach bíonn infheisteoiríéiginnte agus níl Éire chomh tarraingteach le gnó a dhéanamh inti mar gheallar mhoilleanna inseachanta ar thionscadail chaipitil ár gcliantchuideachtaíagus ar sholáthar infreastruchtúir phoiblí thar sheirbhísí fuinnimh, iompair,teileachumarsáide agus uisce. Cuirimid fáilte roimh thiomantas an Rialtais

08d'infheistíocht tháirgiúil chaipitil agus roimh an athbhreithniú leanúnach aran bPlean Forbartha Náisiúnta (PFN). Is díol suntais é go bhfuil sé éagsúil leis
na ciorruithe ar chaiteachas caipitil a cuireadh i bhfeidhm i ndiaidh na
Géarchéime Domhanda Airgeadais. Tá sé ríthábhachtach anois go ndéanfar
dul chun cinn éifeachtúil maidir leis na príomhthionscadail chaipitil
straitéiseacha faoin PFN agus go soláthrófar iad.
Tá bua agus cumas mhuintir na hÉireann an-tábhachtach d'Éirinn chun IDE
a bhuachan. Tá caighdeán ár gcórais oideachais agus scileanna ár ndaoine
ar na tosca oibríochta is tábhachtaí in Éirinn a imríonn tionchar ar
chliantchuideachtaí GFT. Chun an láidreacht sin agus ár n-iomaíocht
idirnáisiúnta a chosaint, tá sé ríthábhachtach go dtugtar aghaidh ar mhaoiniú
fadtéarmach inbhuanaithe an oideachais tríú leibhéal. I dtaca leis sin, ní mór
dúinn cinnte a dhéanamh de go mbíonn tacair sonraí ár gcéimithe tríú leibhéal
ar aon dul le riachtanais an gheilleagair agus go n-úsáidtear ranníocaíochtaí
cuideachtaí leis an gCiste Náisiúnta Oiliúna chun cláir faoi stiúir éilimh a chur arfáil. Tá tuilleadh iarrachtaí ag teastáil chun an sprioc ardleibhéil i leith céimithe
TFC atá leagtha amach in Scileanna Teicneolaíochta 2022 a bhaint amach agus
chun feabhas a chur ar scileanna digiteacha i measc oibrithe ar fud an
gheilleagair. Tá sé tábhachtach freisin cinnte a dhéanamh de go mbíonn
deiseanna foghlama saolré a bhaineann le tionscal ar fáil dóibh siúd atá sa lucht
oibre cheana féin, trí infheistíocht bhreise a dhéanamh in oideachas ar líne sanáireamh. Tá sé sin go háirithe tábhachtach d'oibrithe in earnálacha a bhfuil
dúshláin struchtúracha rompu agus earnálacha a bhfuil bunathrú á dhéanamh
orthu ag digitiú na samhlacha gnó.
Déantar rioscaí a bhaineann le tearcinfheistíocht inár gcóras oideachais
tríú leibhéal níos measa ag an mbearna idir Éire agus roinnt geilleagarsárfhorbartha ó thaobh infheistíocht in TF&I de. Tá fáilte roimh an méadú archaiteachas na hÉireann ar mhaoiniú taighde le blianta beaga anuas, ach tá Éire
fós faoi bhun na sprice atá leagtha amach in Nuálaíocht 2020, is é sin cóimheas
déine T&F de 2.5% de OTN a shroicheadh faoi 2020, agus is dócha nachmbainfear an sprioc sin amach. Is ionann caiteachas ag fiontair faoi úinéireacht
eachtrach agus 70% de chaiteachas gnó ar TF&I sa Stát agus bíonn TF&I
i gcónaí ar an bpríomhréimse ina bhfuil cliantchuideachtaí GFT ag iarraidh

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)a sainchúram in Éirinn a mhéadú7. D'fhonn go mbeidh Éire fós iomaíoch, chuninfheistíocht bhreise a bhuachan agus chun tacú le huaillmhian na hÉireanngo mbeidh sí ina ceann scríbe nuálaíochta, ba cheart bearta spriocdhírithea thabhairt isteach chun caiteachas TF&I a mhéadú ar aon dul le tíortha eile.
Leanfaidh GFT de theagmháil a dhéanamh le RFTF agus leis an Roinn
Breisoideachais agus Ardoideachais, Taighde, Nuálaíochta agus Eolaíochta
maidir leis an gclár TF&I, lena n-áirítear ionchur a dhéanmah d'fhorbairt na
straitéise náisiúnta athnuaite a thiocfaidh i ndiaidh Nuálaíocht 2020.
Tá sé ríthábhachtach go mbíonn soláthairtí uisce agus fuinnimh atá arardchaighdeán, ar phraghas iomaíoch agus a bhfuil teacht aniar acu ar fáil chuncur ar chumas na gníomhaireachta leibhéil arda infheistíochta eachtraí díría mhealladh. D’áireofaí leis sin cliaint atá dian ó thaobh acmhainní de san earnáil
eolaíochtaí beatha agus san earnáil teicneolaíochta. De bharr fás daonra aguséileamh níos airde i measc fiontar ní mór do sholáthraithe infreastruchtúira bheith chun tosaigh ar an éileamh go leanúnach. I dtaca leis sin, tá sé
riachtanach go mbíonn go leor acmhainn bhreise ar fáil chun cur ar chumas na
n-oibreoirí líonra a léiriú go bhfuil an solúbthacht riachtanach acu le riachtanais
na n-infheistíochtaí ar scála idirnáisiúnta a chomhlíonadh. Ní mór ábhair imnífaoi theacht aniar agus acmhainn, lena n-áirítear iad atá á gcur in iúl faoin
gcóras fuinnimh, a fhreagairt le pleananna soiléire, idir ghearrthéarmacha agus
fhadtéarmacha, chun feabhas a chur ar líonraí agus foinsí soláthair.
Aithníonn GFT agus cuireann sí fáilte roimh na bearta cuimsitheacha polasaía glacadh chun dul i ngleic leis an ngéarchéim tithíochta le blianta beaga
anuas. Ach mar gheall ar thionchar na paindéime ar thógáil, tá riosca ann go
mbeidh moill bhreise ar an dul chun cinn maidir leis an ábhar sin i gcaitheamh
ár straitéise nua. Tharraing an Chomhairle Náisiúnta Iomaíochais agus
Táirgiúlachta aird ar thionchar mhífheidhmiú an mhargaidh tithíochta, costaisníos airde ionchur san áireamh. Beidh sé tábhachtach go leanfar de na
beartais atá deartha chun aghaidh a thabhairt ar an ábhair sin a churi bhfeidhm go tapa agus go rathúil.
Mar chuid den iomaíocht domhanda d'infheistíocht agus tallann, tácaighdeán na beatha ag éirí níos tábhachtaí agus níos tábhachtaí. Chundaoine óga Éireannacha a bhfuil bua acu a choinneáil sa tír agus chunleanúint de thallann idirnáisiúnta ó thíortha eile ar fud an domhain
7

POS, Caiteachas Gnó ar T&F 2019-2020.

a mhealladh, caithfidh soláthar tithíochta inacmhainne agus cóiríochta ar cíosar ardchaighdeán a bheith ina thosaíocht go fóill. Anuas air sin, ba cheart go
mbeadh comhfhorbairt áite chun tosaigh i bhforbairt na hÉireann lecaighdeán beatha níos fearr do shaoránaigh a chur chun cinn. D'fhéadfadh
comhfhorbairt rathúil áite buntáiste a thabhairt ó thaobh na tallann agus
scileanna ar a mbraitheann IDE a mhealladh agus a choinneáil. Mar sin
cuireann GFT fáilte roimh an soláthar maoinithe faoi na Cistí Athnuachanaagus Forbartha Uirbí agus Tuaithe in Tionscadal Éireann 2040 chun gombeidh cathracha agus bailte na hÉireann níos fearr mar áiteanna lehinfheistíocht a dhéanamh, le hoibriú agus le cónaí iontu. D'fhéadfadh
feabhsúcháin ar chostas measartha tionchar suntasach a bheith acu. Leanann
GFT d'údaráis áitiúla ar fud na tíre a spreagadh chun béim láidir a leagan archomhfhorbairt áite ina sainchúraim fheidhmeacha.

Conclúid
De réir mar a dhéanaimid iarracht deiseanna a fhíorú agus aghaidh a thabhairt
ar dhúshláin sna míonna agus sna blianta atá amach romhainn, leanfaidh GFT
de bheith ag obair go dlúth i gcomhar le RFTF, Ranna agus Gníomhaireachtaí
Rialtais eile, agus le raon leathan comhlachtaí san earnáil phoiblí agus sanearnáil phríobháideach. Tá GFT fíorbhuíoch de na daoine sin a thug tacaíocht
gach lá chun cuidiú leis an nGníomhaireacht a misean a bhaint amach, is é sin
IDE a bhuachan agus a fhorbairt, agus poist, tionchar eacnamaíochta agus
deiseanna a chur ar fáil do mhuintir na hÉireann. Aithníonn GFT tiomantas agustacaíocht leanúnach ár gcliantchuideachtaí. Molaimid iad as an teacht aniara léirigh siad le bliain anuas agus as an muinín atá acu as Éirinn.
Is mian linn buíochas ar leith a ghabháil le foireann GFT in Éirinn agus tharlear as a gcuid tiomantais le linn na gcúinsí deacra chun cinnte a dhéanamh
de gur chuir GFT seirbhís leanúnach ar fáil in ainneoin na paindéime. Ba debharr thiomantas, saineolas agus díograis na mball foirne ar fud na
Gníomhaireachta a bhí torthaí láidre ag GFT in 2020.

Frank Ryan
CathaoirleachMartin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach09

Staitisticí

10

Staitisticí
Táscairí GFT ÉireannTáscaire

Luach 2020

Líon Iomlán Infheistíochtaí Faofa
Líon Infheistíochtaí ó Chuideachtaí Nua

246
95

Líon Infheistíochtaí LeathnaitheLíon Infheistíochtaí Taighde, Forbartha agus
Nuálaíochta
Infheistíocht in Infheistíochtaí Taighde,
Forbartha agus Nuálaíochta
Infheistíochtaí Oiliúna
Infheistíochtaí Comhshaoil% d'Infheistíochtaí Lonnaithe lasmuigh de
Bhaile Átha Cliath% na Jabanna a Faomhadh Lasmuigh de BhaileÁtha Cliath% de Phoist Fhaofa a bhfuil Tuarastail níos airdená €35,000 leo
Meántuarastal sna hInfheistíochtaí

73
46
€1bn
28
4

Tír Thionscnaimh na gCuideachtaí a Thug GFT ÉireannTacaíocht Dóibh 2020
Tír Thionscnaimh

Líon Cuideachtaí

Fostaíocht Iomlán*Stáit Aontaithe

861

181,141

An Ghearmáin

93

14,361

An Ríocht Aontaithe

147

8,071

An Fhrainc

77

8,116

An Chuid Eile den Eoraip

188

20,773

An Chuid Eile den Domhan

250

24,932

1,616

257,394

Iomlán52%
42%

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta RFTF 2020.
Nóta: Fostaithe Lánaimseartha agus Páirtaimseartha san áireamh.

95%€56,100

11

Staitisticí (ar leanúint)Fostaíocht i gCuideachtaí a dTacaíonn GFT leo

Fostaíocht Iomlán de réir Réigiúin i gComhlachtaí
ar Thug GFT Éireann Tacaíocht Dóibh
2020

Poist Bhreise

Réigiúin GFT

2016

2017

2018

2019

2020

8,722

2019/2020
8,651
-1%

20,123

Foinse: GFT Éireann 2020

Teorainn

Fostaíocht i gCuideachtaí a dTacaíonn GFT leo
2019

2020

Fostaíocht Iomlán*248,450

257,394Lánaimseartha

227,164

236,544

Eile

21,286

20,850Glanathrú ar Fhostaíocht Iomlán

14,847

8,944

6%

4%

% Glanathrú ar Fhostaíocht Iomlán

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta na RFTF 2020, Sonraí Amshraithe.
Nóta: Áirítear ar an bhfostaíocht eile fostaithe páirtaimseartha agus fostaithe ar conradh gearrthéarmach.

7,624

7,921

8,206

%
Athrú

Baile ÁthaCliath agus antOirthear Láir

101,156 107,167 115,408 125,580 131,101

4%

Iarthar Láir

20,001

21,34322,55424,031

24,1691%

Lár Tíre

4,788

5,044

5,714

6,195

6,308

2%

Oir-Dheisceart

11,911

12,573

13,324

13,096

13,461

3%

Iar- Dheisceart

37,98939,62742,16043,81246,0095%

Iarthar22,271

24,154

26,23727,014

27,695

3%

Iomlán205,740 217,829 233,603 248,450 257,394

4%

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta RFTF 2020.
Nóta: Áirítear ann fostaithe páirtaimseartha, sealadacha agus fostaithe ar conradh gearrthéarmach.

12

Staitisticí (ar leanúint)Fostaíocht Iomlán de réir Earnála sna Cuideachtaí a dTacaíonn GFT Éireann leo
Earnáil

2016

2017

2018

2019

2020

% athrú
2019/2020

Táirgí Cógaisíochta agus Bia

27,09228,30230,19832,28834,187

6

Ríomhairí, Leictreonaic agus Trealamh Optúil

20,531

20,17319,92819,90121,0506

Gléasra agus Soláthairtí Leighis agus Fiaclóireachta

29,50231,50033,87435,94636,3041

Déantúsaíocht Eile

19,24019,94821,385

21,405

20,699-3

Seirbhísí Airgeadais

24,943

26,99927,217

29,167

29,4191

Faisnéis agus Cumarsáid

75,40680,59587,618

94,10599,357

6

Seirbhísí Gnó agus Eile

9,026

10,312

13,383

15,63816,378

5

205,740

217,829

233,603

248,450

257,394

4

Iomlán
Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta RFTF 2020.

13

Staitisticí (ar leanúint)Tionchar Eacnamaíoch na hInfheistíochta Dírí Eachtraí

Cuimsíonn torthaí an tsuirbhé ABSEI (Suirbhé Bliantúil Gnó ar Thionchar

Measann an Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta go gcruthaítear

Eacnamaíoch) le haghaidh 2019 (na sonraí is déanaí atá ar fáil) sonraí

8 bpost eile sa gheilleagar i gcoitinne mar thoradh ar gach 10 bposta chruthaítear go díreach mar gheall ar an Infheistíocht Dhíreach
Eachtrach (IDE). Freagraíonn sé sin do 463,309 post ar thacaigh FDI leo ag
deireadh na bliana 2020. Bíonn tionchar dearfach ag sochair thánaisteacha

maidir le hOnnmhairí, Caiteachas Gheilleagar na hÉireann, Taighde agus
Forbairt intí agus infheistíocht chaipitiúil:--	Tháinig méadú 14.8% go dtí €25.2bn ar an gcaiteachas i ngeilleagar na
hÉireann in 2019. Is ionann é sin agus caiteachas párolla (€15.1bn),

eacnamaíocha ar an tionscal tógála, ar an earnáil mhiondíola agus ar antionscal fáilteachais.

Tháinig méadú 10.7% go dtí €255.3bn ar onnmhairí chliaint GFT in 2019.

seirbhísí Éireannacha (€7.4bn), agus ábhair Éireannacha (€2.7bn).
-	Tháinig méadú 17.2% go dtí €2.6bn ar an infheistíocht intí ar Thaighde
agus Forbairt in 2019.
-D'infheistigh cliaint GFT €7.4bn i dtionscadail chaipitiúla in 2019.

Costas GFT Éireann in aghaidh an Phoist Choimeádta ag Buanphraghsanna 2020
2007/13

2008/142009/15

2010/16

2011/17

2012/18

2013/19

2014/20

PLA marthanach*

44,75249,452

56,97369,611

77,09994,880104,690

110,063

CGPM**€12,824€12,057€10,732€9,282€8,146€6,622€5,898€5,935

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta RFTF 2020Nóta: Déantar an costas in aghaidh an phoist chothaithe a ríomh trí chaiteachas deontais GFT Éireann do gach gnólacht i dtréimhse an ríomha a chur san áireamh.
Ní dhéantar ach poist a cruthaíodh agus a cothaíodh le linn agus suas go dtí deireadh gach tréimhse seacht mbliana a chur do shochar sna ríomhanna.
*PLA = Post Lánaimseartha.
*CGPM = An Costas ar Gach Post Marthanach

14

Comhshaol,
Cúrsaí Sóisialta
agus Rialachas

15

Comhshaol, Cúrsaí Sóisialta agus Rialachas
Feidhmíocht maidir le Comhshaol, Cúrsaí Sóisialta agus
Rialachas (CCSR)
Tráth a bhfuil géarchéim idirnáisiúnta aeráide, corraíl shibhialta agus deighilt
eacnamaíochta ann, d'athnuaigh GFT ár dtiomantas do IDE a mhealladh arbhealach a dhéanann fás inbhuanaithe a chur chun cinn agus a fheabhsú.
Tá cúig colún straitéis 2021-24 na Gníomhaireachta ar aon dul le Spriocanna
Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe agus faigheann na colúin treoir
uathu freisin; léiríonn siad uaillmhian an Chláir Rialtais le torthaí folláine agus
inbhuanaitheachta a chur chun cinn ag an am céanna le rath eacnamaíochta;agus léiríonn siad tábhacht mhéadaithe na dtosca comhshaoil, sóisialta agus
rialachais i straitéisí corparádeacha na gcuideachtaí ilnáisiúnta.

An Comhshaol
Shocraigh GFT sprioc chun 60 infheistíocht inbhuanaitheachta comhshaoil
a bhuachan le linn na tréimhse go dtí 2024. Oibreoimid i gcomhar le cliaintreatha chun Pleananna Corparáideacha um an Athrú Aeráide (PCAAanna)a fhorbairt chun bunús a thabhairt le haghaidh a lorg carbóin in Éirinn
a laghdú. Ag an am céanna, iarrfaimid infheistíochtaí ar leith nua sa
gheilleagar glas a bhuachan i bhfo-earnálacha agus samhlacha gnó atá
ag teacht go dlúth le láidreachtaí na hÉireann.
Chomh maith leis sin, leanfaidh an Ghníomhaireacht de bhearta a ghlacadhchun ár lorg carbóin féin agus an tionchar comhshaoil i gcoitinne a laghdú.
Oibreoimid i dtreo na spriocanna uaillmhianacha 2030 don earnáil phoiblíi leith éifeachtúlach fuinnimh agus dícharbónaithe a bhaint amach,díreoimid ar fheabhsúchán 25% ar éifeachtúlacht fuinnimh GFT roimh2024 agus tástálfaimid bearta bithéagsúlachta ar bhonn píolótach i gcúig
pháirc gnó GFT ar a laghad. Déanfaidh ár mbearta pleanáilte sa tréimhse go
dtí 2024 forbairt ar ár ndul chun cinn go dtí seo, lena n-áirítear feabhsúchán
54.4% ar éifeachtúlacht fuinnimh in 2019 i gcomparáid le leibhéil

16

bhonnlíne 2009 agus tionscnaimh éagsúla ar fud foirgnimh GFT agus
tionscadail infreastruchtúir, cosúil le creidiúnú Ceannaireacht i nDearadh
Fuinnimh agus Comhshaoil (LEED) inár gClár Réigiúnach Réadmhaoine1.

Cúrsaí Sóisialta
Cruthaíonn cliantchuideachtaí GFT poist ar ardchaighdeán a íocann go maithagus a chuireann deiseanna ardaithe ar fáil. Measeadh gurbh ionann an
meántuarastal i gcliantchuideachtaí GFT agus €70,090 in 20192. Leanann GFT
ar aghaidh ag díriú ar infheistíochtaí ag a mbeadh tuarastail os cionn anmheáin náisiúnta agus táimid ag obair chun feabhas a chur ar ár dteagmháil lecliaint maidir le hoiliúint agus uas-sciliú. Tá sé riachtanach cinnte a dhéanamh
de go mbíonn lucht saothair éagsúil agus comhdheiseanna do chách ann chungo n-éireoidh le gnólachtaí. Pléann beagnach 9 as 10 gcliant GFT leis an gclár
freagrachta sóisialta corparáidí (FSC) i réimsí éagsúla, forbairt san ionad oibre
agus éagsúlacht agus ionchuimsiú san áireamh. Is ceannairí iad go leor cliant
ina réimsí féin. Inár straitéis nua, gheall GFT go n-oibreoimid i gcomhar lecliantchuideachtaí, thar an Rialtas agus le príomhpháirtithe leasmhara chuntuilleadh dul chun cinn a bhaint amach, cosúil leis an mbearna ionadaíochta
idir na hinscní a dhúnadh agus feabhas a chur ar thorthaí fostaíochta i measc
grúpaí atá faoi ghannionadaíocht. Leanaimid ar aghaidh ag obair, marshampla, leis an grúpa Balance for Better Business. Leag siad sprioc síos maidir
le sciar na mban i róil shinsearacha cheannaireachta in Éirinn chun dul chuncinn a spreagadh. Is é an sprioc gur mná a bheidh in 40% de na róil sin faoi
2023, i gcomparáid leis an mbonnlíne de 30% in 2020. Leanann GFT freisinde bheith ag obair go réamhghníomhach leis an Eagraíocht um Chomhar agus
Fhorbairt Eacnamaíochta (ECFE) maidir lena hobair faoi conas infheistíocht
a chuireann nuálaíocht, poist agus scileanna ar ardchaighdeán, comhionannas
inscne agus an t-aistriú i dtreo todhchaí ísealcharbóin chun cinn a mhealladh.
1	Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann, Tuarascáil Bhliantúil 2020 maidir le Feidhmíocht Éifeachtúlachta
Fuinnimh san Earnáil Phoiblí2Áireamh GFT bunaithe ar shonraí SBGTE le haghaidh 2019

Comhshaol, Cúrsaí Sóisialta agus Rialachas (ar lean)
Chun go n-éireoidh linn sa timpeallacht dhomhanda ina n-oibrímid, nímór do GFT cultúr tacúil, éagsúil agus ionchuimsitheach a chothú inar féidir
lenár bhfoirne oibriú, forbairt agus a bheith faoi bhláth. Sa bhliain 2020,
rinne GFT iarracht na hacmhainní agus an tacaíocht a bhí ag teastáil ónárgcomhghleacaithe a chur ar fáil dóibh ag tráth dúshlánach. Áiríodh air sin
trealamh a chur ar fáil chun cianobair a chumasú, cumarsáid rialta maidir
le plean leanúnachais gnó GFT, agus an Clár Cúnaimh d'Fhostaithe (CCF)
i gcomhar le VHI Healthcare. D'fhorbair GFT polasaithe freisin maidir lecianobair agus sábháilteacht san ionad oibre roimh fhilleadh na foirne ar an
oifig. Anuas air sin, d'oibrigh an Ghníomhaireacht le bliain anuas le hIonad na
hÉireann um Éagsúlacht chun Plean Gníomhaíochta nua a fhorbairt maidir leComhionannas, Éagsúlacht agus Ionchuimsiú. Beidh sé mar aidhm ag an
bPlean Gníomhaíochta cultúr tacúil in GFT a chothú, agus ar an mbealach sin
forbairt a dhéanamh ar thionscnaimh éagsúlachta agus ionchuimsithe arthugamar fúthu le blianta beaga anuas. Bhí Coiste FSC GFT fó gníomhach in2020, agus chruinnigh comhghleacaithe ar fud na Gníomhaireachta airgead
agus d'ardaigh siad feasacht ar ár gcomhpháirtithe carthanachta: LauraLynn
in 2019/20 agus Jigsaw in 2020/21.

17

RáitisAirgeadais18

An tArd-Reachtaire Cuntas & Ciste
Tuarascáil le cur faoi bhráid Thithe an Oireachtais
Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail Éireann
Tuairim ar na ráitis airgeadaisTá iniúchadh déanta agam ar ráitis airgeadais
Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail Éireann (GFT Éireann)don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2020 mar a éilítear faoi
fhorálacha alt 7 den chéad sceideal den Acht um Fhorbairt
Tionscail, 1993. Cuimsíonn na ráitis airgeadais- 	an ráiteas ioncaim agus caiteachais agus cúlchistí
ioncaim choinnithe,– an ráiteas faoi ioncam cuimsitheach,– an ráiteas faoin staid airgeadais,– an ráiteas faoi shreafaí airgid agus,– 	na nótaí gaolmhara, achoimre ar pholasaithe
cuntasaíochta suntasacha san áireamh.
I mo thuairim féin, tugann na ráitis airgeadais léargas
cothrom fíor ar shócmhainní, dliteanais agus staid
airgeadais GFT Éireann ag 31 Nollaig 2020 agus ar a cuid
ioncaim agus caiteachais do 2020 de réir Caighdeán
Tuairiscithe Airgeadais (FRS) 102 — An Caighdeán um
Thuairisciú Airgeadais atá infheidhmithe sa RA agus
i bPoblacht na hÉireann.

Bonn na tuairime
Rinne mé iniúchadh ar na ráitis airgeadais de réir na
gCaighdeán Idirnáisiúnta ar Iniúchadh (CIIanna) mar atá
fógartha ag an Eagraíocht Idirnáisiúnta Uasfhoras
Iniúchóireachta. Tá cur síos ar mo chuid freagrachtaí faoi
na caighdeáin sin in aguisín na tuarascála seo. Tá méneamhspleách ar GFT Éireann agus tá mo chuid freagrachtaí
eiticiúla eile comhlíonta agam de réir na gcaighdeán.
Creidim go bhfuil an fhianaise iniúchta a fuair médóthanach agus cuí le bonn a chur ar fáil do mo thuairim.
Tuairisc ar eolas seachas na ráitis airgeadais,
agus ar ábhair eile
Tá eolas áirithe eile chomh maith le ráitis airgeadais curtha
ar fáil ag GFT Éireann. Áirítear leis sin an tuarascáil
bhliantúil, an ráiteas rialachais agus tuarascáil chomhaltaían Bhoird, agus an ráiteas ar rialú inmheánach. Déantar cursíos ar mo fhreagrachtaí tuairiscithe maidir le heolas denchineál sin, agus ar ábhair áirithe eile ar a ndéanaim
tuairisciú go heisceachtúil, le fáil in aguisín na tuarascálaseo. Níl aon rud le tuairisciú agam ina thaobh sin.

Seamus McCarthy
An tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste
18 Meitheamh 2021

19

Aguisín ar an Tuarascáil
Freagrachtaí chomhaltaí an Bhoird
Mar a leagtar amach sa ráiteas rialachais agus i dtuarascáil
chomhaltaí an Bhoird, tá na comhaltaí Boird freagrach as– 	ráitis airgeadais a ullmhú san fhoirm atá forordaithe
faoi alt 7 den chéad sceideal den Acht um Fhorbairt
Tionscail 1993,– 	a chinntiú go dtugann na ráitis airgeadais léargas
cothrom fíor de réir FRS102,–
rialtacht na n-idirbheart a chinntiú,– 	a mheas an bhfuil prionsabal cuntasaíochta an ghnóthaisleantaigh á úsáid mar is cuí, agus,– 	aon rialú inmheánach a mheasann siad go bhfuil gá leischun ráitis airgeadais atá saor ó mhíráiteas ábhartha
a ullmhú, cibé acu an de bharr calaoise nó earráidea tharlaíonn sé.
Freagrachtaí an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste
Éilítear orm faoi alt 7 den chéad sceideal den Acht um
Fhorbairt Tionscail 1993 iniúchadh a dhéanamh ar ráitis
airgeadais GFT Éireann agus tuairisc a thabhairt faoi do Thithe
an Oireachtais.
Is í an aidhm atá agam agus mé ag déanamh an iniúchta ná
ráthaíocht réasúnach a fháil go bhfuil na ráitis airgeadais ina
n-iomláine saor ó mhíráiteas ábhartha. Is ionann ráthaíocht
réasúnach agus leibhéal ard ráthaíochta, ach ní barántas é go
mbraithfidh iniúchadh a dhéantar de réir na ISAnna míráiteasábhartha nuair is ann dó. D'fhéadfadh míráitis eascairt
ó chalaois nó ó earráid agus meastar go bhfuil siad ábhartha,ina n-aonar nó go comhiomlán, má cheaptar go réasúnach go
mbeadh tionchar acu ar chinntí eacnamaíochta a thógann
úsáideoirí ar bhonn na ráiteas airgeadais seo.
Mar chuid d'iniúchadh i gcomhréir leis na ISAnna, cuirim
i bhfeidhm mo bhreith ghairmiúil agus coinním sceipteachas
gairmiúil orm féin. Agus mé á dhéanamh,– 	Aithním agus measaim rioscaí míshonruithe ábhairna ráitis airgeadais más de bharr calaoise nó earráide é;
dearaim modhanna iniúchta mar fhreagra ar na rioscaí sin
agus cuirim i bhfeidhm iad; agus faighim fianaise iniúchta

20

atá dóthanach agus cuí le bonn a leagan do mo thuairim.
Tá riosca níos airde ag baint leis mura mbraitear míráiteasábhartha a bhaineann le calaois seachas le hearráid, mar
go bhféadfadh claonpháirtíocht, brionnú, easnaimhbheartaithe, mífhaisnéisí, nó scoitheadh rialú
inmheánach a bheith mar chuid de.
– 	Faighim tuiscint ar an rialú inmheánach a bhaineannleis an iniúchadh chun modhanna iniúchta a dhearadh
a bheidh oiriúnach sna himthosca, ach ní chun críocha
tuairim a thabhairt ar éifeachtúlacht na rialuithe
inmheánacha é sin.
– 	Measúnaim ábharthacht na bpolasaithe cuntasaíochtaa úsáidtear agus réasúnacht na meastachán
cuntasaíochta agus na nochtuithe a bhaineann leo.
– 	Déanaim cinneadh faoi oiriúnacht na húsáide a baineadh
as prionsabal cuntasaíochta an ghnóthais leantaigh agus,
bunaithe ar an fhianaise iniúchta a fhaighim, cinnim cibé
acu an bhfuil no nach bhfuil éiginnteacht ábhartha ann
a bhaineann leis na himeachtaí nó le coinníollachaa chaitheadh amhras suntasach ar chumas GFT Éireannleanúint ar aghaidh mar ghnóthas leantaigh. Má chinnim
go bhfuil éiginnteacht ábhartha ann, tá sé de dhualgas orm
aird a tharraingt i mo thuarascáil ar na nochtuithea bhaineann leis sna ráitis airgeadais nó, mura bhfuil na
nochtuithe sin sásúil, mo thuairim a athrú. Tá mo chinneadh
bunaithe ar an bhfianaise iniúchta a fuarthas suas go dátana tuarascála. Mar sin féin, d'fhéadfadh sé tarlú nachmbeadh ar chumas GFT Éireann leanúint mar ghnóthas
leantaigh de bharr imeachtaí nó coinníollacha sa todhchaí.
– 	Déanaim cur i láthair, struchtúr agus ábhar foriomlán na
ráiteas airgeadais a mheas, na nochtuithe san áireamh,agus déanaim cinneadh faoi cibé acu an léiríonn na ráitis
airgeadais na hidirbhearta agus imeachtaí bunúsacha arbhealach a thugann léargas cóir nó nach léiríonn.
Déanaim teagmháil leo siúd a bhfuil cúram orthu faoi rialachas
maidir leis an scóip agus am atá beartaithe don iniúchadh agus
torthaí iniúchta suntasacha, i measc ábhair eile, agus aon
easnaimh shuntasacha i rialú inmheánach a sainaithním le linn
mo chuid iniúchta.

Eolas seachas na ráitis airgeadais
Ní chlúdaíonn mo thuairim ar na ráitis airgeadais an t-eolas
eile a thugtar leis na ráitis sin, agus ní thugaim aon tátail
ráthaíochta ina thaobh.
Maidir le m'iniúchadh ar na ráitis airgeadais, éilítear orm faoi
na ISAnna eolas eile a chuirtear faoi mo bhráid a léamh agus,
é sin á dhéanamh agam, a mheas cibé acu an bhfuil nó nachbhfuil an t-eolas eile ar neamhréir go bunúsach leis na ráitis
airgeadais nó leis an eolas a fuarthas le linn an iniúchta, nó anmbreathnaíonn sé go bhfuil míráiteas ábhartha de chineál eileann. Más rud é, bunaithe ar an obair atá déanta agam, go
gcinnim go bhfuil míráiteas ábhartha san eolas eile seo, tá sé
do dhualgas orm é sin a thuairisciú.
Tuairisciú ar ábhair eile
Cuirtear m’iniúchadh i gcrích le tagairt do na gnéithe speisialta
a ghabhann le bainistiú agus le feidhmiú comhlachtaí Stáitmaidir lena mbainistíocht agus a n-oibriúcháin. Tuairiscím máaithním nithe ábhartha eile ann a bhaineann leis an mbealachinar cuireadh gnó poiblí i gcrích.
Féachaim le fianaise a fháil i gcúrsa an iniúchta ar rialtacht na
n-idirbheart airgeadais. Déanaim tuairisc dó má aithním aonchás ábhartha nár úsáideadh airgead poiblí chun na críchea leagadh síos ina leith nó sa chás nár chloígh na hidirbhearta
leis na húdaráis a bhí á rialú.
Tuairiscím freisin de réir eisceachta, i mo thuairim,–	Mura bhfuil an fhaisnéis agus na míniúcháin uilea theastaigh uaim do m’iniúchadh faighte agam, nó– 	nó mura raibh na taifid chuntasaíochta dóthanach chungo bhféadfaí na ráitis airgeadais a iniúchadh go héasca
agus i gceart, nó– 	mura raibh na ráitis airgeadais ag teacht leis na
taifid chuntasaíochta.

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Rialachas
Is gníomhaireacht reachtúil uathrialach í GFT Éireanna bunaíodh faoi na hAchtanna um Fhorbairt Tionscail1986 - 2019. Feidhmíonn an Ghníomhaireacht i gcomhréir
le forálacha na nAchtanna agus faoi choimirce an Aire Fiontar,
Trádála agus Fostaíochta, a bhfuil sé de chumhacht aige nó
aici cistí a sholáthar chun a chuid oibleagáidí a chur i gcríchagus treoracha ginearálta beartais a eisiúint/eolas a lorg faoi
ghníomhaíochtaí na Gníomhaireachta.

curtha i bhfeidhm aige chun a chinntiú go gcloífear leis an
gCód. Chloígh GFT Éireann leis an gCód Cleachtais chun
Comhlachtaí Stáit a Rialú le haghaidh 2020, faoi réirtarscaoilte ón Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta maidir
le riachtanas i gciorclán 2014, mar atá luaite sa Ráiteas faoin
Rialú Inmheánach.

Cé gurb iad na hAchtanna um Fhorbairt Tionscail anphríomhfhoinse rialachais chorparáide do GFT Éireann, tá
dualgas ar an nGníomhaireacht freisin cloí le raon riachtanas
reachtúil (Náisiúnta agus AE) agus d'aon riachtanas riaracháineile. Dearbhaíonn GFT Éireann go bhfuil a cuid oibleagáidí
comhlíonta aige maidir leis na riachtanais seo ar fad. Tá na
nósanna imeachta seo a leanas i bhfeidhm aige d’fhonna chinntiú go bhfuil sé ag comhlíonadh sainriachtanas:

Ailt 1.8 & 7.5 (iii): Tá córas éifeachtach um rialú inmheánachairgeadais á chothú agus á fheidhmiú ag an nGníomhaireacht(Ráiteas ar Rialú Inmheánach Airgeadais, leathanach 28).

1. Riachtanais Ghinearálta Riaracháin agus Bheartais
Oibríonn GFT Éireann ag leibhéal náisiúnta i gcomhar lehoifigigh na Roinne Fiontar, Trádála agus Fostaíochta agus lehoifigigh ó Ranna Rialtais agus Gníomhaireachtaí Stáit eile, chuna cuid cuspóirí a chur chun cinn agus le cinntiú go bhfuiltear ag
cloí le riachtanais reachtúla, riaracháin agus Aireachta/Rialtais.
Oibríonn an Ghníomhaireacht ag leibhéal áitiúil le hÚdaráisÁitiúla, Forais Oideachais, Gníomhaireachtaí Stáit eile agus leréimse leathan Eagraíochtaí Áitiúla/Ionadaithe Poiblí chun antimpeallacht áitiúil a fhorbairt a bhfuil gá leis chun infheistíocht
nua a mhealladh. Leanann GFT Éireann de threoir beartais
a d'eisigh an tAire Fiontar, Trádála agus Fostaíochta an
18 Nollaig 2006 a chur i bhfeidhm. Leis an treoir éilítear ar GFT
cloí leis na Treoirlínte, Rialacháin Bhlocdhíolúine, Creataí agus
scéimeanna ábhartha ar fad a bhaineann le Cabhair Réigiúnach
agus le deontais taighde agus forbartha a chur ar fáil.

Alt 2.6: Arna chomhlíonadh ag Cathaoirleach an Bhoird i litir
ar leith a thugtar don Aire Fiontar, Trádála agus Fostaíochta.

Alt 9: Tá beartas an Rialtais um pá na bPríomhoifigeach
Feidhmiúcháin agus na bhfostaithe i gcomhlachtaí Stáitá chomhlíonadh (Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil
Chomhaltaí an Bhoird 2020, leathanaigh 21 -27 agus na Nótaí
ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais Uimh, leathanaigh 34-45).
Ailt 1.15 agus 1.17: D'fhaomh an Bord straitéis bliana donbhliain 2020 agus d'fhaomh sé straitéis ceithre bliana GFT
do na blianta ó 2021-2024. Lena chois sin, tá an Bord tar éispróisis a bhunú d’fhonn pleanáil chorparáideach fhónta
a chinntiú, etc., de réir mar a éilítear san Alt seo (Ráiteas
Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird 2020,
lethanach 21 agus Ráiteas ar Rialú Inmheánach,leathanach 28).
Alt 9: Léiríonn nósanna imeachta taistil GFT Éireannriachtanais beartas taistil an Rialtais agus táthar ag cloí leis na
nósanna imeachta sin.
Alt 8.47: Deimhníonn Cathaoirleach an Bhoird, sa litir ar leith
a thugtar don Aire Fiontar, Trádála agus Fostaíochta, go bhfuil
GFT tar éis a cuid oibleagáidí faoin dlí cánach a chomhlíonadh.

2. Cód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí Stáit (2016)
Ráiteas Cloí
Tá glactha ag an mBord leis an gCód Cleachtais chun
Comhlachtaí Stáit a Rialú (2016) agus tá nósanna imeachta

Tá na scéimeanna agus na cláir arna riar ag GFT Éireanni gcomhréir leis an reachtaíocht a rialaíonn feidhmiú naGníomhaireachta agus tá córais bhainistíochta rioscaábhartha i bhfeidhm.

3. Ráiteas Cleachtais Sp-It/1/04 na gCoimisinéirí Ioncaim
ar Chóireáil Cánach Luach Saothair do Chomhaltaí na
gCoistí agus na mBord Stáit agus Stát-Urraithe
Cloíonn GFT Éireann leis an Ráiteas Cleachtais seo go hiomlán.
4. Treoirlínte maidir le Luacháil agus Bainistiú Tograí
Caiteachas CaipitilTá nósanna imeachta láidre bunaithe le fada ag GFT Éireanni ndáil le Luacháil agus Bainistiú na dtionscadal Infheistíochta
Capitiúla a eascraíonn ó chláir na nDeontas Caipitiúl nó
Maoine. Tá na prionsabail atá sonraithe sna Treoirlínte do
Luacháil agus Bainistiú na dTograí Infheistíochta Caipitiúlaá gcomhlíonadh ag na nósanna imeachta seo.
5. Na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, 1998
agus 2004
Tá comhionannas, éagsúlacht agus ionchuimsiú (CÉI) ina
thosaíocht bhunaidh ag GFT. Tá clár oibre forásach CÉI ag aneagraíocht agus tá tionscnaimh nua á bhforbairt ar bhonn
leanúnach. Is fostóir comhdheiseanna é GFT Éireann agus tá sítiomanta d'ionad oibre ionchuimsitheach a chothú ina bhfuil
meas ar éagsúlacht ár lucht oibre agus ina mbaintear leas asan éagsúlacht sin. Chuige seo, tá sí tiomanta do chinntiú nachbhfaighidh aon chomhalta foirne de chuid GFT Éireann, náiarrthóir ar fhostaíocht in GFT Éireann, cóir is lú fabhar ná
duine ar bith eile ar fhorais gnéis, stádas pósta, stádasteaghlaigh, gnéaschlaonta, creidimh, aoise, míchumais, cine,nó toisc gur den lucht siúil iad nó ar aon fhorais eile nachmbaineann le dea-chleachtas fostaíochta. Baineann sé seo lehearcaíocht, coinníollacha oibre agus deiseanna forbartha.
Tá GFT tiomanta do thimpeallacht chothromaithe oibre/saoil
a chothú agus a fhorbairt don fhoireann trí chéile.
6. An tAcht um Shábháilteacht, Sláinte agus Leas ag an
Obair, 2005
Leanann GFT Éireann le bearta oiriúnacha a ghlacadh de láimhchun sábháilteacht, sláinte agus leas gach fostaí agus
cuairteora laistigh dá hoifigí a chosaint agus ar mhaithe leforálacha an Achta seo a chomhlíonadh. Baineann sé seo freisin
leis na hAchtanna Sláinte Poiblí (Tobac) 2002 agus 2004.

21

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
7. An tAcht um Páirteachas Lucht Oibre(Fiontair Stáit), 1988
Tá struchtúir chomhairleacha ag feidhmiú go héifeachtach in
GFT Éireann agus is gné aitheanta iad de struchtúr cumarsáide
agus comhairleach na heagraíochta. Glacann an lucht
bainistíochta agus an fhoireann araon leis an gComhchoiste
Comhairleach mar phróiseas dearfach. Ina theannta sin, tá
socrú breise comhpháirtíochta bunaithe leis na
Ceardchumainn chun gníomhaíochtaí a bhaineann le
Comhaontú Náisiúnta Bhóthar Haddington a bhrú chun cinn.
8. An tAcht um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995 agus an tAcht
um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí, 2001
I gcomhréir leis na hAchtanna anseo thuas tá ráitis leasa
a chloíonn le forálacha na nAchtanna comhlánaithe ag
Comhaltaí Boird agus comhaltaí foirne GFT Éireann a bhfuil
poist ainmnithe acu.
9. An tAcht um Shaoráil Faisnéise, 2014
Cloíonn GFT Éireann leis an Acht seo. Ba chóir iarratais arfhaisnéis faoin Acht seo a sheoladh chuig an bhFeidhmeannas
um Shaoráil Faisnéise, GFT Éireann, 3 Park Place, Sráid Haiste,
Baile Átha Cliath 2.
10. Éifeachtúlacht Fuinnimh
Ag cloí le meamram an Rialtais ó mhí an Mheithimh 2001,
cuireann GFT Éireann prionsabail an ‘dea-chleachtais’i bheidhm i gcónaí i ndáil le dearadh, pleanáil agus tógáilfoirgneamh oifige agus déantúsaíochta ina Pháirceanna Gnó
agus Teicneolaíochta. Chomh maith leis sin, tá prionsabail an‘dea-chleachtais’ á gcomhlíonadh ag oifigí GFT Éireann sna
réigiúin. Tá Ceanncheathrú Dhomhanda nua ag GFT ag Three
Park Place a bhfuil Rátáil Fuinnimh Foirgnimh A3 agus
deimhniú 'WiredScore Platinum' aige. Áirítear le gnéithe anfhoirgnimh insliú imchlúdaigh foirgnimh ardchaighdeáin,stóráil theirmeach, bailiú báistí, painéil fhótavoltacha,
cumhacht is teas in éineacht le haghaidh giniúint fuinnimh
agus soilsiú LED.

22

11 (I). Íoc Pras Cuntas
Leasaíodh an tAcht um Íoc Pras Cuntas 1997 (an tAcht) ag
Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Íocaíocht Dhéanach in
Idirbhearta Tráchtála) 2012, Rialacháin na gComhphobal
Eorpach (Íocaíocht Dhéanach in Idirbhearta Tráchtála) 2013,agus Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Íocaíocht
Dhéanach in Idirbhearta Tráchtála) 2014. Tá an lucht
bainistíochta sásta gur chloígh an GFT le forálacha an Achta(mar a leasaíodh) sna gnéithe ábhartha uile.
11 (II). Íocaíocht Phras le SoláthraitheTá GFT Éireann tiomanta dá hoibleagáidí faoin Riail Íoc Pras 15lá a chomhlíonadh, riail a tháinig i bhfeidhm an 1 Iúil 2011.
Cinntíonn an fhoráil seo go ndéanfar íocaíochtaí lesoláthraithe i ndáil le gach sonrasc bailí faighte laistighde 15 lá féilire.
Tuairiscíonn GFT Éireann ar bhonn ráithiúil sa chuid ‘Rialachas
Corparáideach’ (Corporate Governance) den láithreán gréasáinar chur chun feidhme na Rialach Íoc Pras 15 lá.
12. Nochtadh CosantaI gcomhréir leis an gceanglas dlíthiúil faoi alt 21 den Acht um
Nochtadh Cosanta 2014, tá nósanna imeachta deimhnithe
agus á gcothú ag GFT Éireann maidir le nochtadh cosanta ag
oibrithe a bhí, nó atá fostaithe ag GFT Éireann agus chundéileáil leis an nochtadh a dhéantar. Fuair an fhoireann faisnéis
scríofa ó GFT Éireann a bhain le nósanna imeachta um
nochtadh cosanta.
Ní dhearnadh aon nochtadh cosanta le GFT Éireann in 2020.

Freagrachtaí an Bhoird
Bunaíodh Bord GFT Éireann faoi na hAchtanna um Fhorbairt
Tionscal 1993. Tá feidhmeanna an Bhoird leagtha amach in alt
8 den Acht sin. Tá an Bord cuntasach don Aire Fiontar, Trádála
agus Fostaíochta agus tá freagracht orthu rialachas maitha chinntiú agus comhlíonann siad an tasc seo trí aidhmeanna
agus spriocanna a shocrú agus cinntí straitéiseacha a thógáil
i leith gach príomhcheist gnó. Is ar an bPríomhoifigeach
Feidhmiúcháin (POF) agus an fhoireann ardbhainistíochta
atá freagracht maidir le bainistíocht, rialú agus treoir GFT
Éireann ó lá go lá. Caithfidh an POF agus an fhoireannardbhainistíochta an treoir straitéiseach leathan atá
socruithe ag an mBord a leanúint, agus a chinntiú gobhfuil tuiscint shoiléir ag comhaltaí uile an Bhoird ar na
príomhghníomhaíochtaí agus cinntí a bhaineann leis anaonán, agus ar aon riosca suntasach a d'fhéadfadh tarlú.
Oibríonn an POF mar idirchaidreamh díreach idir an Bord
agus bainistíocht GFT Éireann.
Tá obair agus freagrachtaí an Bhoird leagtha amachi Lámhleabhar Rialachais Corparáideach ina bhfuil na hábhairfreisin atá forchoimeádta go sonrach do chinntí an Bhoird.
Ar na buan-mhíreanna a mheasann an Bord tá:
dearbhú leasa,
tuarascálacha ó choistí,tuarascálacha airgeadais/cuntais bhainistíochta,tuarascálacha feidhmiúcháin, agusábhair forchoimeádta.
Ceanglaíonn Alt 7 (2) den Chéad Sceideal den Acht um
Fhorbairt Tionscail, 1986, ar Bhord GFT Éireann gach cuntas
cuí agus gnách i ndáil leis an airgead a fuarthas agus
a caitheadh a choinneáil, i cibé foirm agus a fhaomhann antAire Fiontar, Trádála agus Fostaíochta le toiliú an Aire
Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe.

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Éilítear ar Bhord GFT Éireann agus iad ag ullmhú na ráitis
airgeadais sin:-	polasaithe cuntasaíochta cuí a roghnú agus iad a churi bhfeidhm go seasta,-	tuairimí agus meastacháin a thabhairt atá réasúnach
agus stuama,-	na ráitis airgeadais a ullmhú ar an mbonn gnóthaisleantaigh ach amháin sa chás gur míchuí a thoimhdiú
go leanfaidh sí i mbun feidhme, agus-	a lua cé acu ar leanadh nó nár leanadh caighdeáin
infheidhme chuntasaíochta, faoi réir imeachtaí ábhartha
ar bith atá nochta agus mínithe sna ráitis airgeadais.
Tá an Bord freagrach as leabhair chuntais chuí a choinneáil
a nochtann le cruinneas réasúnta ag am ar bith staid
airgeadais na Gníomhaireachta agus a chuireann ar a cumasa chinntiú go gcloíonn na ráitis airgeadais le hAlt 7(2) den
Chéad Sceideal den Acht um Fhorbairt Tionscail, 1986.
Tá cothabháil agus ionracas an eolais chorparáide agus
airgeadais atá ar láithreán gréasáin GFT Éireann mar
fhreagracht an Bhoird.
Tá an Bord freagrach as an bplean agus as an mbuiséad
bliantúil a fhaomhadh. Rinneadh measúnú ar fheidhmiúchánGFT Éireann gach ráithe trí thagairt a dhéanamh don phleanagus buiséad bliantúil agus rinneadh an measúnú deiridh ar
an 4 Márta 2021.

Comhalta Boird

Ról

Dáta CeapthaFrank Ryan

Cathaoirleach

1 Eanáir 2014 (ar scor ón 31 Nollaig 2018. Athcheaptha ar an 1 Eanáir 2019)

Martin Shanahan

POF

31 Lúnasa 2014

Geraldine McGinty

Gnáthchomhalta

8 Lúnasa 2014 (ar scor ón 31 Nollaig 2017. Athcheaptha ar an 26 Eanáir 2018)

Barry O’Sullivan

Gnáthchomhalta

4 Meán Fómhair 2015 (ar scor ón 31 Nollaig 2018. Athcheaptha ar an 1 Eanáir 2019)

Marian CorcoranGnáthchomhalta

26 Lúnasa 2016 (ar scor ón 31 Nollaig 2020. Athcheaptha ar an 1 Eanáir 2021)

Dermot Mulligan

Gnáthchomhalta

12 Deireadh Fómhair 2016 (ar scor ón 31 Nollaig 2020. Athcheaptha ar an 14 Eanáir 2021)

Mary Mosse

Gnáthchomhalta

17 Meán Fómhair 2017

Kevin Cooney

Gnáthchomhalta

8 Meitheamh 2018

Thomas (Tony) Kennedy

Gnáthchomhalta

8 Meitheamh 2018

Ann Hargaden

Gnáthchomhalta

27 Samhain 2020

Regina Moran

Gnáthchomhalta

27 Samhain 2020

Bill O’Connell

Gnáthchomhalta

27 Samhain 2020

Thug an Bord faoi Athbhreithniú Measúnaithe ar Éifeachtúlacht an Bhoird i Nollaig 2020.
Athruithe ar Phríomhphearsanra – D'éirigh Bainisteoir Rannóige, John Conlon, as a phost le héifeacht ón
2 Deireadh Fómhair 2020.

Tá an Bord freagrach freisin as sócmhainní uile na
Gníomhaireachta a chosaint agus dá réir sin as bearta réasúnta
a dhéanamh de láimh chun calaois agus mírialtachtaí eilea chosc agus a bhrath.
Measann an Bord go dtugann ráitis airgeadais GFT Éireannléargas cothrom fíor d'fheidhmíocht airgeadais agus do staid
airgeadais GFT Éireann amhail ar an 31 Nollaig 2020.
Struchtúr an Bhoird
Tá Cathaoirleach, POF agus deichniúr gnáthchomhaltaí ar anmBord, agus tá siad ar fad ceaptha ag an Aire Fiontar, Trádála
agus Fostaíochta. Ceapadh comhaltaí an Bhoird do thréimhse
cúig bhliana agus tagann siad le chéile 10 n-uaire sa bhliain nó
níos minice más gá. Tugann an tábla thíos eolas ar thréimhse
cheaptha na gcomhaltaí reatha:

23

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Bord 2020
Feidhmíonn an Bord de réir na bprionsabal dea-chleachtais um
rialachas corparáideach agus de réir na dtreoirlínte atáleagtha amach sa Chód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí
Stáit arna eisiúint ag an Roinn Caiteachais Phoiblí agus
Athchóirithe, ina chuid gníomhaíochtaí féin agus san úsáida bhaineann sé as coistí araon.
Tá sé freagrach as beartais ghinearálta na heagraíochta
a cheapadh agus a cuid oibriúcháin a mhaoirsiú. Déanann sé nafeidhmeanna seo go díreach agus trí Choistí Boird fócasaithe
a fheidhmiú. Is í an fhoireann bhainistíochta feidhmiúcháin atáfreagrach as an mbeartas a chur chun feidhme.
Tá údarás reachtúil ag an mBord chun cúnamh deontaisa fhaomhadh suas go dtí na leibhéil atá sonraithe sna
hAchtanna um Fhorbairt Tionscail agus cúnamh deontais
sa bhreis ar na leibhéil shonraithe a mholadh don Rialtas.
De réir na nAchtanna um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995 agus 2001,
soláthraíonn Comhaltaí Boird GFT Éireann Ráiteas Leasanna
don Rúnaí agus don Choimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí.
I gcomhréir leis an 'gCód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí
Stáit' 2016, cloíonn GFT Éireann go hiomlán le beartas an
Rialtais i ndáil le pá Príomhoifigigh Feidhmiúcháin agus
fostaithe Comhlachtaí Stáit agus le treoirlínte an Rialtais
i ndáil le táillí a íoc le Comhaltaí Boird.

Frank Ryan
Cathaoirleach, GFT ÉireannMartin ShanahanPríomhoifigeach Feidhmiúcháin, GFT Éireann
Geraldine McGinty
Ollamh Comhlach le Raideolaíocht Chliniciúil agus Eolaíocht
Daonra, Weill Cornell Medical College, Nua-Eabhrach,
Raideolaí Freastail Cúnta, Ospidéal Preispitéireach
Nua-Eabhrach
Marian Corcoran
Bunaitheoir MC 2 Change Limited
Dermot Mulligan
Ard-Rúnaí Cúnta
Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta
Barry O’Sullivan
Leasuachtarán Déantúsaíochta, Johnson and Johnson
Vision Care
Mary Mosse
Stiúrthóir Chomhlacht Chalafort Phort Láirge
Ball de Choimisiún Phá Íseal
Scrúdaitheoir Seachtrach, Cardiff Metropolitan University
Thomas (Tony) Kennedy
POF, Tawin Consulting
Kevin Cooney
Iar-Leasuachtarán Sinsearach, Iar-Stiúrthóir
Bainistíochta EMEA, CIO, Xilinx Inc
Ann Hargaden
Sainchomhairleoir, Lisney Ireland.
Bill O’Connell
Príomhaí, BOC Consulting Services

24

Regina Moran
Leasuachtarán, Tionscadail Straitéiseacha & Athrú
FujitsuJohn NolanRúnaí, GFT Éireann
Tugtar achoimre ar struchtúr choistí an Bhoird thíos. Tháinig
athrú ar an struchtúr ag tús 2021 nuair a cuireadh coistí nua
in áit na coistí seo – An Coiste Maoine, An Coiste Forbartha
Réigiúnaí, Coiste na dTionscnamh Forbartha Earnála agus
An Coiste Forbartha Bainistíochta agus Luach Saothair.
Cuireadh na coistí seo a leanas ina n-áit: - An Coiste Forbartha
Réigiúnaí agus Maoine, An Coiste Nuálaíochta agus Forbartha
Inbhuanaithe agus An Coiste Forbartha Eagraíochtúla.
An Coiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca
Cuidíonn sé agus tacaíonn sé leis an mBord i ndáil lena
fhreagrachtaí dlíthiúla agus cuntasaíochta a chomhlíonadh;déanann sé cumarsáid le hiniúchóirí seachtracha agusdéanann sé measúnú agus rialú ar an bhfeidhm iniúchta
inmheánaigh; déanann sé athbhreithniú ar phleanáil airgeadais
agus ar an gcóras um rialú inmheánach airgeadais. Déanannsé maoirseacht freisin ar chur chun feidhme bheartas riosca
na heagraíochta lena n-áirítear forbairt a chlár riosca agus
monatóireacht ar shocruithe buiséadaithe agus baincéireachta.
Comhaltaí 2020
Geraldine McGinty (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Mary Mosse
Tony Kennedy
Liam Rattigan(Comhalta den Choiste Sheachtrach)
Comhaltaí 2021
Geraldine McGinty (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Tony Kennedy
Ann Hargaden
Regina Moran
Liam Rattigan (ar scor ón 31 Márta 2021)(Comhalta den Choiste Sheachtrach)Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
An Coiste Maoine (2020)
Rinne sé athbhreithniú ar bheartas i ndáil le maoiniú, soláthar,cothabháil agus diúscairt maoine; rinne sé nósanna imeachta
a fhaomhadh maidir le tairiscintí agus bronnadh conarthaí agus
rinne sé caiteachas/díolacháin suas le €12 milliún a fhaomhadh.
Comhaltaí 2020
Marian Corcoran (Cathaoirleach)Mary Mosse
Martin Shanahan
Dermot Mulligan
Kevin Cooney
An Coiste Forbartha Réigiúnaí (2020)
Sholáthraigh sé treoir faoi ghnéithe forbartha réigiúnaí deStraitéis GFT a chur chun feidhme. Rinne sé athbhreithniú
agus monatóireacht ar spriocanna réigiúnacha bliantúla agus
carnacha GFT agus ar a rannpháirtíocht i bhforbairt straitéisenáisiúnta agus réigiúnaí.
Comhaltaí 2020
Barry O’Sullivan (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Mary Mosse
Tony Kennedy
Mary Buckley
Coiste na dTionscnamh Forbartha Earnála (2020)
Rinne Coiste na dTionscnamh Forbartha Earnála athbhreithniúar thionscnaimh/infheistíochtaí earnála agus mhol sétionscnaimh/infheistíochtaí don Bhord. Rinne sémonatóireacht ar thionscnaimh earnála agus rinne sé cinnte
de go bhfuil an bonneagar ann chun tacú leis na tionscnaimh.
Rinne sé athbhreithniú ar dhul chun cinn i ndáil le tionscadal
infheistíochta na hInstitiúide Náisiúnta um Thaighde agus
Oiliúint Bhithphróiseála (INTOB) d’fhonn a chinntiú go raibhsé ag soláthar de réir na gcuspóirí agus na gcoinníollacha
atá faofa ag Bord GFT.
Comhaltaí 2020
Geraldine McGinty (Cathaoirleach)
Barry O’Sullivan
Marian Corcoran
Tony Kennedy
Kevin Cooney

An Coiste Forbartha Bainistíochta agus Luach
Saothair (2020)
Rinne sé athbhreithniú ar fheidhmíocht na foirne bainistíochta
sinsearaí agus téann sé i mbun pleanála i leith forbairt agus
comharbas bainistíochta. Rinne an Coiste athbhreithniú freisinar luach saothair na bainistíochta sinsearaí i gcomhthéacs
threoirlínte an Rialtais.
Comhaltaí 2020
Frank Ryan (Cathaoirleach)
Marian CorcoranMartin Shanahan
Kevin Cooney
An Coiste Forbartha Réigiúnaí agus Maoine (2021)
Soláthraíonn an Coiste Forbartha Réigiúnaí treoir faoi ghnéithe
forbartha réigiúnaí de Straitéis GFT a chur chun feidhme.
Déanann sé athbhreithniú agus monatóireacht ar spriocanna
réigiúnacha bliantúla agus carnacha GFT agus ara rannpháirtíocht i bhforbairt straitéise náisiúnta agus
réigiúnaí. Déanann sé athbhreithniú ar bheartas i ndáil lemaoiniú, soláthar, cothabháil agus diúscairt maoine; déanann
sé nósanna imeachta a fhaomhadh maidir le tairiscintí agus
bronnadh conarthaí agus déanann sé caiteachas/díolacháinsuas le €12 milliún a fhaomhadh.
Comhaltaí 2021
Marian Corcoran (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Mary Mosse
Barry O’Sullivan
Geraldine McGinty
Bill O’Connell
Ann Hargaden
Martin Shanahan
An Coiste Nuálaíochta agus Inbhuanaitheachta (2021)
Soláthraíonn sé treoir maidir le forbairt inbhuanaithe
eacnamaíochta a chur chun cinn ag GFT ar aon dul le beartas an
Rialtais; maidir le tacaíocht a thabhairt do chlaochlú earnála
agus tionscail trí nuálaíocht, caipiteal daonna a fhorbairt agus
ardteicneolaíochtaí déantúsaíochta a ghlacadh; agus maidir letaighde agus forbairt i measc cuideachtaí a mhéadú.

Comhaltaí 2021
Barry O’Sullivan (Cathaoirleach)Mary Mosse
Kevin Cooney
Dermot Mulligan
Tony Kennedy
Bill O’Connell
Regina Moran
An Coiste Forbartha Eagraíochtúla (2021)
Déanann sé athbhreithniú ar fheidhmíocht na foirne
bainistíochta sinsearaí agus téann sé i mbun pleanála don
fhorbairt agus don chomharbas bainistíochta. Tugann an
Coiste treoir freisin maidir le forbairt eagraíochtúla agus maidir
le Polasaí Éagsúlachta agus Ionchuimsithe na Gníomhaireachta.
Comhaltaí 2021
Frank Ryan (Cathaoirleach)
Marian CorcoranMartin Shanahan
Kevin Cooney
An Coiste Infheistíochta Bainistíochta
Déanann sé athbhreithniú ar gach togra cúnaimh deontais
agus molann sé don Bhord iad. Faoi chumhachtaí a bhí
tarmligthe ag an mBord, ceadaíonn an Coiste deontais suasle €900,000 ar an méid.
Comhaltaí 2020
Martin Shanahan (Cathaoirleach)Mary Buckley
Eileen Sharpe
Regina Gannon
Leo Clancy
Comhaltaí 2021
Martin Shanahan (Cathaoirleach)Mary Buckley
Eileen Sharpe
Regina Gannon
Denis Curran25

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Sceideal Freastail, Táillí agus Caiteachais an Bhoird
Tá sceideal freastail chruinnithe Boird agus Coistí do 2020 leagtha amach thíos mar aon leis na táillí agus na speansais a fuair gach comhalta.
Bord

An CoisteIniúchóireachta,
Airgeadais
agus Riosca

CoisteMaoine an
BhoirdAn Coiste
Forbartha
Réigiúnaí

Forbairt
Bhainistíochta
agus Luach
SaothairAn Coiste
Tionscnaíochta
Forbartha
EarnálaTáillí
2020€
CoisteSpeansais
2020€

Líon Cruinnithe

10

5

10

4

6

4

Frank Ryan (Cathaoirleach)

10

-

-

-

6

-

20,520286

Martin Shanahan (Príomhfheidhmeannach)

9

-

9

-

6

-

-

-

Kevin Cooney

10

-

9

-

6

4

11,970-Marian Corcoran

10

-

10

-

6

4

11,970-Ann Hargaden

1

-

-

-

-

-

-

-

Tony Kennedy

10

5

-

4

-

3

11,9702,903

Geraldine McGinty

9

5

-

-

-

4

11,9702,524

Regina Moran

1

-

-

-

-

-

-

-

Mary Mosse

9

5

9

4

-

-

11,970-Dermot Mulligan

9

4

9

1

-

-

-

-

Bill O’Connell

1

-

-

-

-

-

-

-

Barry O’Sullivan

10

-

-

4

-

4

11,970199

92,340

5,912

B'ionann caiteachas Chomhaltaí an Bhoird in 2020 agus €5,912 agus é briste síos mar seo a leanas: €874 ar chóiríocht agus €5,038 ar chostais eile taistil, ar chostais chothabhálaagus ar chostais dheimhnithe bhia.
Ní raibh aon Chruinniú Boird Réigiúnach nó Thar Lear ar siúl in 2020.

26

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Nochtadh a Éilíonn an Cód Cleachtais chun Comhlachtaí Stáit a Rialú (2016)
Tá freagracht ar an mBord a chinntiú go bhfuil riachtanais an Chód Cleachtais chun
Comhlachtaí Stáit a Rialú ("an Cód") á chomhlíonadh, mar a d'fhoilsigh an Roinn
Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe iad i Lúnasa 2016. Éilíonn an Cód na nochtuithe
seo a leanas.
Miondealú Tuarastal Buan
Sochair d'Fhostaithe€60,000 go €70,000€70,001 go €80,000€80,001 go €90,000€90,001 go €100,000€100,001 go €110,000€110,001 go €120,000€120,001 go €130,000€130,001 go €140,000€140,001 go €150,000€150,001 go €160,000€160,001 go €170,000€170,001 go €180,000€180,001 go €190,000

Líon na bhFostaithe (CL)
2020
34
35
28
33
11
5
1
2
9
3
1
1

2019
43
32
31
20
9
1
2
1
5
10
1
1

Costais Chomhairleachta
Cuimsíonn Costais Chomhairleachta costas chomhairle sheachtrach don bhainistíocht ach
ní chuirtear san áireamh feidhmeanna 'gnó mar is gnách' atá seachfhoinsithe.
2020
2019
€’000
€’000
763
Comhairle Dlí
583
187
Measúnú agus Staidéar Tráchtála & Teicniúil
217
34
Comhairle Airgeadais / Achtúireach
93
Acmhainní Daonna
52
2Feabhas Gnó
9
83
Eile
17
1,162
878
Costais chomhairleachta caipitilithe Costais
chomhairleachta gearrtha ar Ioncam agus
Caiteachas agus ar Chúlchistí Ioncaim Coinnithe

-

-

1,162
1,162

878
878

Costais agus Socraíochtaí Dlí
Tugann an tábla thíos miondealú ar mhéideanna atá aitheanta mar chaiteachas sa
tréimhse tuairiscithe maidir le costais dlí, socraíochtaí agus próisis chomhréitigh agus
eadrána a bhaineann le conarthaí le tríú páirtithe. Níl caiteachas a tabhaíodh maidir lecomhairle dlí ginearálta a fuair an GFT agus atá nochtaithe sna costais Chomhairleachta
thuas san áireamh.
2020
2019
€’000
€’000
Táillí Dlí - Imeachtaí Dlí
625
435Íocaíochtaí comhréitigh agus eadrána
Socraíochtaí
625
435
Baineann Costais Dlí le himeacht dlí atá ar siúl ina bhfuil páirt ag GFT ann.
Caiteachas Taistil agus Cothabhála
Tá catagóiriú déanta ar chaiteachas taistil agus cothabhála
mar a leanas:
Intíre- Bord- Fostaithe
Idirnáisiúnta- Bord- Fostaithe

2020
€’000

2019
€’000

4
404

14
1,635

2
355
765

7
1,668
3,324

Caiteachas Fáilteachais
Tá an caiteachas fáilteachais seo a leanas san áireamh sa
Chuntas Ioncaim agus Caiteachais:

2020
2019
€’000
€’000
Intíre		- Bord- Fostaithe
9
Idirnáisiúnta- Bord- Fostaithe-

9Martin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach27

Dáta: 17 Meitheamh 2021
Frank Ryan
CathaoirleachRáiteas ar an Rialú Inmheánach
Scóip Freagrachta
Thar ceann Bhord an GFT, aithním ár bhfreagracht as cinntiú gogcoinníonn agus go bhfeidhmíonn an Ghníomhaireacht córaséifeachtúil um rialú inmheánach airgeadais. Tugann an fhreagracht
seo cuntas ar riachtanais Chóid Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí
Stáit (2016).

agus tugann sé mionsonrú ar na róil agus na freagrachtaí atá ar an
bhfoireann maidir leis an riosca. Tá an polasaí tugtha don fhoireann ar
fad a cheaptar a bheidh ag obair laistigh de pholasaithe bainistíochta
riosca an GFT, chun bainistíocht a chur san airdeall faoi rioscaí atá agéirí agus chun laigeachtaí a rialú agus glacadh le freagracht ar rioscaí
agus rialuithe laistigh dá réimse oibre féin.

Aidhm an Chórais um Rialú Inmheánach
Tá an córas um rialú inmheánach deartha le riosca a bhainistiú goleibhéal measartha ní le fáil réidh leis. Ní féidir leis an gcóras ach
deimhniú réasúnta seachas deimhniú lándearfa a thabhairt go bhfuilsócmhainní cosanta, go bhfuil idirbhearta údaraithe agus taifeadta go
cuí, agus go bhfuil earráidí nó mírialtachtaí ábhartha coiscthe nó gombraithfear iad in am tráthúil.

Creat Riosca agus Rialuithe
Tá córas bainistíochta riosca curtha i bhfeidhm ag an GFT a aithníonn
agus a thuairiscíonn príomhrioscaí agus na gníomhartha bainistíochta
a dhéantar chun na rioscaí sin a mhaolú, chomh fada agus is féidir.

Cuireadh an córas um rialú inmheánach, atá ag teacht leis na
treoirlínte a d'eisigh an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe,ar bun in GFT don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2020 agus suas go dtí
dáta faofa na ráiteas airgeadais.
Tarscaoileadh ó Chiorclán na Roinne Caiteachais Phoiblí
agus Athchóirithe
D'eisigh an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe ciorclán sabhliain 2014 a bhain le deontais ó chistí Státchiste a bhainistiú agus
le cuntasacht ina leith. Éilítear ar dheontóirí sa chiorclán sin a shonrú
gur gá d'fhaighteoirí deontas eolas sainiúil a nochtadh ina ráitis
airgeadais. Áirítear ar an bhfaisnéis sin sonraí faoi mhéid an deontais
agus faoi conas a úsáidtear na cistí agus eolas faoi rátaí tuarastail anaonáin. D'iarr GFT tarscaoileadh i leith na gceangaltas sin ar an Roinn
Fiontar, Trádála agus Fostaíochta, toisc go gcomhlíonann rialuithe
láidre trasghníomhaíochta GFT aidhmeanna an Chiorcláin.
Fuair GFT an tarscaoileadh.
Cumas Riosca a Láimhseáil
Tá Coiste Iniúchta, Airgeadais agus Riosca (AFRC) ag an GFT ar a bhfuil
ceathrar comhaltaí den Bhord agus comhalta eachtrach amháin,a bhfuil saineolas airgeadais agus iniúchta acu, agus tá duine acu ina
C(h)athaoirleach. Tháinig CIAR le chéile cúig uaire in 2020.
Tá feidhm iniúchta inmheánach seachfhoinsithe ag an GFT
a thuairiscíonn díreach chuig an CIAR, a bhfuil dóthain acmhainní arfáil dó agus a chuireann clár oibre i gcrích atá aontaithe leis an CIAR.
Tá polasaí bainistíochta riosca forbartha ag CIAR a leagan amacha inghlacthachta riosca, na próisis bainistíochta riosca atá i bhfeidhm

28

Tá clár rioscaí i bhfeidhm a aithníonn na príomhrioscaí a bhfuil an
GFT ag tabhairt aghaidh orthu, agus tá siad sin aitheanta, measta
agus grádaithe de réir a dtábhacht. Déanann an CIAR agus an Bord anclár a athbhreithniú agus a fhaomhadh ar bhonn bliantúil. Baintearúsáid as torthaí na measúnuithe seo le pleanáil a dhéanamh agus
acmhainní a leithdháileadh chun a chinntiú go ndéantar bainistiú
ar rioscaí go leibhéal inghlactha.
Mionsonraíonn an clár riosca na rialúcháin agus na gníomhartha
a bhfuil gá leo chun rioscaí a mhaolú agus na freagrachtaí atá sannta
d'fhoireann ar leith chun rialúcháin a oibriú. Dearbhaím go bhfuil
timpeallacht rialúcháin i bhfeidhm do na heilimintí seo a leanas:-	rinneadh doiciméadú sa chlár ar na nósanna imeachta do gachpríomhphróiseas gnó,-	rinneadh freagrachtaí airgeadais le cuntasaíocht chomhfhreagracha shannadh ag leibhéal na bainistíochta,-	tá córas buiséadaithe cuí ann le buiséad bliantúil a ndéanannbainistíocht sinsearach athbhreithniú air,-	tá córais ann a chinntíonn slándáil na gcóras teicneolaíochta
faisnéise agus cumarsáide,- tá córais ann chun na sócmhainní a chosaint, agus
-	is é atá i gceist le nósanna imeachta rialuithe maidir le maoiniú
deontas an breithmheas; measúnú teicniúil agus airgeadais;tionscadail a bhaineann le deontais a fhaomhadh agus a íoc,lena n-áirítear anailís costais is tairbhe, measúnuithe theicniúla,
garspriocanna tionscadail a bhunú, íocaíochtaí a dhéanamh de réir
théarmaí agus coinníollacha na gcomhaontuithe idir GFT agus andeontaí, agus forálacha a dhéanamh le haghaidh aisíocaíocht andeontais mura gcomhlíonann an tionscadal na gealltanais
a rinne an tacadóir.

Tionchar Covid-19 ar an gCreat Riosca agus Rialaithe
Rinne GFT measúnú leanúnach ar a creat rialaithe tar éis do Covid-19
briseadh amach agus do na baill foirne ar fad tosú ag obair ó chian.
Cuireadh na hardáin shábháilte teicneolaíochta a bhí ann ar fáil do na
baill foirne ar fad chun éascaíocht a dhéanamh ar chianobair agus
cuireadh bearta feabhsaithe cibearshlándála i bhfeidhm, oiliúint agus
tástáil san áireamh. Déantar measúnú ar thionchar na rioscaí
a thagann chun cinn de bharr Covid-19 mar chuid de phróiseasbainistíochta riosca na gníomhaireachta agus leanfaidh GFT de na
bearta riachtanacha ar fad a ghlacadh chun na rioscaí ábhartha ar fad
atá aitheanta a mhaolú.
Caiteachas Méadaithe ar Bholscaireacht agus Margaíocht mar
Fhreagairt do Thionchair Eacnamaíochta COVID-19
In Iúil 2020, thug an Rialtas sraith beart isteach dá ndearnadh tagairt
mar 'Spreagadh Post i Mí Iúil'. Bhí sé mar aidhm ag an tsraith 'daoine
a chur ar a seanléim arís agus a oiread daoine agus is féidir a chur ar
ais ag obair arís'. Príomhghné den phacáiste spreagtha ba ea é ‘€10
milliún chun tacú le tionscnaimh bholscaireachta agus mhargaíochta
GFT a dhíríonn ar thionscadail IDE ar mhórán post a bheidh ina gcuid
riachtanach dár dtéarnamh geilleagrach’.
Tá buiséad bliantúil bolscaireachta agus fógraíochta GFT thart ar €5m
agus d'fhaomh Bord GFT an plean Bolscaireachta agus Fógraíochta
2020 i Márta 2020. D'fhreagair GFT go pras agus cuireadh na
socruithe riachtanacha ar bun chun an tionscnamh tábhachtach
bolscaireachta agus margaíochta, ar fiú €10m é agus a leagadh
amach thuas, a chur i bhfeidhm. I Meán Fómhar 2020, d'fhaomh Bord
GFT an plean forlíontach Bolscaireachta agus Fógraíochta donchaiteachas breise €10m agus fuarthas deimhniú scríofa maidir leis
an maoiniú i Meán Fómhair 2020 ón Roinn Caiteachais Phoiblí agus
Athchóirithe. Ar an 8 Deireadh Fómhair 2020 d'fhaomh an Bord
síneadh le conradh le gníomhaireacht pleanála agus ceannaigh
meáin, i gcomhréir le rialacha soláthair suas go dtí luach €5m. Ag anam céanna le síneadh an chonartha sin, bhí próiseas tairisceana ar siúl
chun gníomhaireacht pleanála agus ceannaigh meáin a cheapadh ar
feadh tréimhse ceithre bliana. Cuireadh próiseas láidir soláthair ar siúl
agus d'fhaomh an Bord ceapadh an tairgeora ar éirigh leis ar feadh
tréimhse ceithre bliana ar an 8 Samhain 2020. Síníodh an conradh leis
an tairgeoir ar éirigh leis ar an 4 Nollaig 2020.
I nDeireadh Fómhair / Samhain 2020, rinne GFT comhpháirtíochtaí lecuideachtaí domhanda éagsúla trínár ngníomhaireacht pleanála agus
ceannaigh meáin, lena n-áirítear CNBC, Bloomberg, Nikkei agus
Business Insider, agus thabhaíomar caiteachas bainteach de €5m

Ráiteas ar an Rialú Inmheánach (ar lean)faoin gconradh sínithe. Tabhaíodh €10.47m ar an iomlán – Nollaig
2020 (€8.47m) / Eanáir 2021 (€2m) – faoi chonradh nua ceithre bliana
thuasluaite d'fhonn iarrachtaí a dhéanamh chun dul chun cinna dhéanamh ar iarrachtaí chun feasacht ar agus rannpháirteachasi dtairiscint IDE na hÉireann a mhéadú, lena n-áirítear feachtas
tiomnaithe margaíochta le haghaidh Lá Fhéile Pádraig 2021 agus
feachtas digiteach a mhéadóidh agus a thacóidh le teachtaireacht
GFT chuig infheisteoirí in Éirinn, agus an aidhm dheiridh aige sinleanúint ar aghaidh le sreabhadh na n-infheistíochtaí ardluacha
isteach in Éirinn. Rinneadh comhpháirtíochtaí le Harvard Business
Review, Financial Times, CNBC, Bloomberg, Wall Street Journal agus
Economist freisin. Ar aon dul le cleachtas tionsclaíoch, rinneadh na
comhpháirtíochtaí sin a shocrú trí idirbheartaíocht agus a fháil roimh
ré chun go mbeadh am againn ábhair a chruthú agus an luach is fearrar airgead do GFT Éireann. Áiríodh air na comhpháirtíochtaí cruthúábhar, fógraí a chur ar an teilifís, i gcló agus ar na meáin shóisialta,urraíochtaí seimineár gréasáin, agus cur chun cinn eile ar na meáinshóisialta chun branda GFT Éireann a chur faoi bhráid na
bhfeidhmeannach sinsearach corparáideach ar fud an domhain ara bhfuilimid ag díriú. Tugtar cuntas don €8.47m mar réamhíocaíochtaíi Ráitis Airgeadais 2020, mar críochnófar na seirbhísí bainteacha
margaíochta in 2021. Bhunaigh GFT nósanna imeachta
monatóireachta chun úsáid éifeachtach chaiteachas margaíochta
agus bolscaireachta GFT agus an luach d'Éirinn a áirithiú.
Monatóireacht agus Athbhreithniú Leanúnach
Tá modhanna foirmiúla bunaithe chun monatóireacht a dhéanamh arphróisis rialúcháin agus cuirtear in iúl faoi easnaimh rialúcháin dóibh
siúd a bhfuil freagracht orthu le gníomhaíocht cheartaitheacha thógáil agus don bhainistíocht agus don Bhord, nuair is cuí, arbhealach thráthúil. Dearbhaím go bhfuil na córais monatóireachta
leanúnacha seo a leanas i bhfeidhm:-	rinneadh príomhrioscaí agus rialúcháin a bhaineann leo a aithint
agus tá próisis curtha i bhfeidhm chun monatóireacht a dhéanamhar oibríocht na bpríomhrialúchán agus aon easnamh a aithnítear
a thuairisciú,-	rinneadh socruithe tuairiscithe a bhunú ag gach leibhéal ag a bhfuil
freagracht do bhainistíocht airgeadais sannta, agus-	déanann an bhainistíocht shinsearach athbhreithnithe rialta arfheidhmíocht agus ar thuarascálacha airgeadais tréimhsiúla agus
bliantúla a léiríonn feidhmíocht airgeadais i gcomparáid le buiséid/réamh-mheastacháin.

Soláthar
Deimhním go bhfuil nósanna imeachta i bhfeidhm ag an GFT chuna chinntiú go gcomhlíontar rialacha agus treoirlínte soláthar reatha
agus gur chloí GFT leis na nósanna imeachta sin i rith 2020.
Athbhreithniú ar Éifeachtúlacht
Deimhním go bhfuil modhanna ag an GFT chun monatóireacht
a dhéanamh ar éifeachtúlacht mhodhanna bainistíocht riosca agus
rialúcháin. Déanann obair na n-iniúchóirí inmheánacha agus
sheachtracha, an Coiste Iniúchta, Airgeadais agus Riosca a dhéanannmaoirseacht ar a n-obair, agus an bhainistíocht shinsearach laistighden GFT a bhfuil freagracht orthu as an gcreat rialaithe
inmheánaigh eolas do mhonatóireacht agus athbhreithniú an GFT
ar éifeachtúlacht an chórais rialúcháin inmheánaigh.
Deimhním gur chuir an Bord athbhreithniú bliantúil ar éifeachtúlacht
na rialúcháin inmheánaigh do 2020 i gcrích.
Saincheisteanna Rialaithe Inmheánaigh
Níor aithníodh aon laigeacht sa rialúchán inmheánach maidir le 2020
a bhfuil nochtadh riachtanach ina leith sna ráitis airgeadais.
Sínithe thar ceann an Bhoird

Frank Ryan
Cathaoirleach
17 Meitheamh 2021

29

An Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus
Cúlchistí Ioncaim Choinnithe

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020

		
2020
2019
Baineann na suimeanna
a thaispeántar faoi Ioncam agus
Nótaí
€’000
€’000
Caiteachas le gníomhaíochtaí
leanúnacha. Cuimsíonn an
Ioncam				Ráiteas Ioncaim, Caiteachais
Deontais Oireachtais
2
197,109
198,518
agus Cúlchistí Ioncaim gach
An Ciste Oiliúna Náisiúnta
3
3,000
3,000
gnóthachan agus caillteanas
Aisíocaíochtaí Deontas
4
917
1,682
a aithníodh sa bhliain.
Ioncam Cíosa		
3,545
2,565
Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh
Ioncam Eile
5
732
2,246
Airgid agus Nótaí 1 go dtí 25 mar
Brabús / (Caillteanas) ar Dhiúscairt Sócmhainní
6
5,767
(56)
chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Maoiniú Iarchurtha Glan i gcomhair Pinsean
19 (f)
6,880
7,124
		
217,950
215,079
Thar ceann Bhord GFT:
Caiteachas				
Dáta: 17 Meitheamh 2021
Deontais Iníoctha
7
106,446
100,648
Costais Cur Chun Cinn, Riaracháin agus Ghinearálta
853,48056,961
Muirir i leith Foirgnimh Thionsclaíocha
9
8,288
10,902
Muirir Dímheasa
10
18,49014,364
Muirir / (Cealuithe) Bearnúcháin
10
(865)
846
Frank Ryan
Costais Phinsin
19 (c)
8,070
8,165
Cathaoirleach		
193,909
191,886
Barrachas don Bhliain roimh Leithreasuithe		Ranníocaíocht leis an Státchiste
11
Aistrigh (go) Caipitil
12
Barrachas / (Easnamh) na bliana tar éis Leithreasaí		

24,041(10,402)
13,63923,193(23,768)(575)

Iarmhéid Tugtha ar Aghaidh ar 1 Eanáir		

19,993

20,568Iarmhéid Tugtha ar Aghaidh amhail ar an 31 Nollaig 2020		

33,632

19,99330

Martin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach

Geraldine McGinty
Cathaoirleach
An Coiste Iniúchta, Airgeadais & Riosca

Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020

		
2020
2019
Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh
Airgid agus Nótaí 1 go dtí 25 mar
Nótaí
€’000
€’000
chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Barrachas roimh Leithreasuithe		24,041

23,193(Caillteanas) / gnóthachan taithí ó oibleagáidí sochar scoir

19 (d)(7,344)344

Athrú ar bhoinn tuisceana atá mar bhonn le luach reatha na n-oibleagáidí sochar scoir

19 (d)(19,124)(16,060)(26,468)(15,716)(caillteanas) iomlán achtúireach sa bhliain		

Coigeartú ar mhaoiniú sochair iarchurtha scoir		

26,46815,716

Ioncam Cuimsitheach eile sa bhliain		

24,041

23,193Thar ceann Bhord GFT:
Dáta: 17 Meitheamh 2021

Frank Ryan
CathaoirleachMartin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach

Geraldine McGinty
Cathaoirleach
An Coiste Iniúchta, Airgeadais & Riosca

31

Ráiteas faoin Staid Airgeadais

Amhail ar an 31 Nollaig 2020

		
2020
2019
Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh
Airgid agus Nótaí 1 go dtí 25 mar
Nótaí
€’000
€’000
chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Sócmhainní Seasta Inláimhsithe			Thar ceann Bhord GFT:
Maoin Thionsclaíoch
13
235,438
221,570
Sócmhainní Seasta Eile
14
10,47013,936
Dáta: 17 Meitheamh 2021
		245,908
235,506
Sócmhainní Doláimhsithe			Sócmhainní Teileachumarsáide
15
Iomlán na Sócmhainní Inláimhsithe agus Doláimhsithe
245,908
235,506Frank Ryan
CathaoirleachSócmhainní Reatha			Suimeanna Infhaighte
16
36,121
22,603Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid Thirim		
4,486
5,281
Martin Shanahan		40,60727,884An Príomhfheidhmeannach
Dliteanais Reatha			Suimeanna Iníoctha
17(6,913)(6,168)Glansócmhainní Reatha
33,694
21,716
Geraldine McGinty
Cathaoirleach
Infháltais Fhadtéarmacha			An Coiste Iniúchta, Airgeadais & Riosca
Suimeanna Infhaighte: suimeanna a bheidh dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
16
288
603
Forálacha			Forálacha le haghaidh Dliteanas agus Muirear
18(350)(2,326)
Pinsin			Sócmhainn Iarchurtha Mhaoinithe Pinsean
19 (f)
210,130
176,782
Dliteanas Pinsin
19 (e)(210,130)(176,782)
Glansócmhainní Iomlána
279,540
255,499
In ionannas:			
An Cuntas Caipitil
12245,908
235,506
Cúlchistí Ioncaim Coinnithe
33,632
19,993
		
279,540
255,49932

Ráiteas Faoi Shreabhadh Airgid

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020

		
2020
2019
Nótaí
€’000
€’000
Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Oibriúcháin				
Ioncam Breise thar Chaiteachas		
24,041
23,193
Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta				- Maoin Thionsclaíoch
10
12,971
10,782- Sócmhainní Seasta Eile agus Sócmhainní Teileachumarsáide
10
4,654
4,428
Caiteachas Caipitlithe
8 (a)
(590)
(772)
(Brabús) / Caillteanas ar Dhiúscairt Sócmhainní
6(5,767)56
Ús Bainc
5(1)
Ranníocaíocht leis an Státchiste
11(Méadú) / Laghdú ar Shuimeanna Infhaighte dlite taobh istigh de bhliain amháin
16(13,518)353
Méadú / (Laghdú) ar Shuimeanna Infhaighte dlite taobh istigh de bhliain amháin
17
745
(26)
(Laghdú) ar Fhorálacha agus ar Mhuirir
18(1,976)(297)
Méadú / (Laghdú) ar Shuimeanna Infhaighte dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
16
315
(603)
Glan-insreabhadh Airgid ó Ghníomhaíochtaí Oibriúcháin
20,875
37,113
Sreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Infheistíochta				Éadálacha		
(37,213)(63,558)Diúscairtí		
15,54325,296Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Infheistíochta(21,670)(38,262)
Sreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Maoiniúcháin				Ús Bainc Faighte		
1
Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Maoiniúcháin
1(Laghdú) Glan ar Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid
Airgead tirim agus coibhéisí airgid thirim ar 1 Eanáir		Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid Thirim ar 31 Nollaig

(795)
5,281
4,486

(1,148)
6,429
5,281

33

Nótaí leis na Ráitis Airgeadais
1

Beartais Chuntasaíochta	Tá bunús na cuntasaíochta agus beartais shuntasachachuntasaíochta atá glactha ag an GFT leagtha amach thíos.
Bhí siad go léir curtha i bhfeidhm go comhsheasmhach i rithna bliana agus sa bhliain roimhe:(a) Eolas Ginearálta

	Tá ceanncheathrú GFT Éireann lonnaithe ag Three Park Place,
Sráid Haiste Uachtarach, Baile Átha Cliath 2, D02 FX65. Is
Aonán Leasa Poiblí (ALP) í GFT Éireann. Cuireann aonán leasa
poiblí earraí nó seirbhísí ar fáil don phobal i gcoitinne, dophobal nó don leas sóisialta, agus i gcás go gcuirtear cothromasar bith ar fáil, is ar mhaithe le tacú le príomhchuspóirí an aonáiné seachas le toradh airgeadais a chur ar fáil do sholáthraithe
cothromais, scairshealbhóirí nó baill.
	Is é príomhchuspóir GFT Éireann mar atá leagtha amach i gCuid
II M8 den Acht um Fhorbairt Tionscail (GFT Éireann) 1993 ná:-	bunú agus forbairt gnóthas tionsclaíoch ón iasacht a churchun cinn sa Stát seo-	infheistíochtaí a dhéanamh i, agus tacaí a chur ar fáil do
ghnóthais thionsclaíocha a chloíonn le riachtanais na
n-achtachán atá i bhfeidhm i láthair na huaire.
-	scéimeanna, deontais agus áiseanna airgeadais eile a riar,
trína ndéantar Cistí an Aontais Eorpaigh agus cistí eile dáleithéid a dháileadh de réir mar a bhíonn údaraithe ó amgo ham ag an Aire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe
agus feidhmeanna eile a chur i gcrích de réir mar a bhíonnsannta ag an Aire di ó am go ham.

(b) Ráiteas Comhlíonta agus Bunús an Ullmhúcháin	Táthar tar éis na Ráitis Airgeadais a ullmhú i gcomhréir leisan gcoinbhinsiún costais stairiúil, agus iad mionathraithei gcomhréir le Caighdeán Tuairiscithe Airgeadais 102 (FRS 102),
arna eisiúint ag an gComhairle um Thuairisciú Airgeadais, sanfhoirm atá faofa ag an Aire Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta letoiliú an Aire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe.
	Is é airgeadra léirithe Ráitis Airgeadais GFT Éireann ná anEuro. Meastar gurb é airgeadra feidhmiúil GFT Éireann ná anEuro ós rud gurb é an phríomhthimpeallacht eacnamaíoch
ina bhfuil an Ghníomhaireacht ag oibriú.

34(c) Ioncam Reatha
Deontais Oireachtais

	Is gnách ioncam a aithint ar bhonn fabhruithe: is é an t-aon
eisceacht ná Deontais Oireachtais, rudaí a aithnítear arbhonn fáltais airgid.

Aisíocaíochtaí Deontas a Íocadh	Is gá deontais a íocadh a aisíoc i gcásanna áirithe, amhailleachtú/díscaoileadh na cuideachta a fuair iad, nó muragcloítear le coinníollacha an deontais. Aithnítear
aisíocaíochtaí deontais i gcásanna gur dócha go bhfaighidh
an GFT ar ais iad agus gur féidir an méid a mheas go réasúnta
iontaofa; déantar iad a chuntas mar sin ar bhonn fabhruithe.

Ioncam Úis	Aithnítear ioncam úis ar bhonn fabhruithe le modh an rátaúis éifeachtaigh.

Ioncam Cíosa	Cuimsíonn cíosanna méideanna dlite faoi théarmaí na
gcomhaontuithe léasa, le haghaidh tréimhsí suas le 35 bliain,
agus iad déanta idir an Ghníomhaireacht agus tionóntaí,muirir ar úsáid na dtailte neamhfhorbartha agus muirir
chothabhála eastáit gearrtha ar thionóntaí agus bíonn
cuntas déanta orthu ar bhonn fabhraithe.

Ioncam Reatha Eile

Aithnítear ioncam eile ar bhonn fabhraithe.

(d) Deontais Iníoctha	Fabhraítear deontais sna Ráitis Airgeadais nuair a chloíonn
an deonaí le coinníollacha ordaithe.

(e) Sócmhainní Seasta Inláimhsithe

Cuimsíonn Sócmhainní Seasta Inláimhsithe:(i)	Talamh a choimeádtar chun críocha forbartha tionsclaíche.
(ii) Oibreacha forbartha láithreán.
(iii)	Foirgnimh thionsclaíocha atá léasaithe le tionóntaí lenan-áirítear foirgnimh á ndíol sa chás nach raibh an teideal
curtha ar aghaidh ag deireadh na bliana.
(iv)	Maoin fholamh atá ar fáil do chur chun cinn tionsclaíochnó á díol sa chás nach raibh an teideal curtha ar aghaidh
ag deireadh na bliana.
(v)	Sócmhainní Seasta eile amhail trealamh ríomhaireachta
agus oifige, daingneáin agus feistí.

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
	Luaitear Sócmhainní Inláimhsithe Seasta ar a gcostas lúide
dímheas carntha agus foráil do bhearnú. Déantar dímheasa sholáthar do gach sócmhainn inláimhsithe seachas talamhar rátaí a ríomhtar chun an costas a dhíscríobh, lúide luach
measta iarmharach gach sócmhainne de réir méid chothroim
thar an tsaolré fhóinteach mheasta mar seo a leanas:(i) Foirgnimh		
3 % in aghaidh na bliana(ii) Forbairt Suímh		
10% in aghaidh na bliana(iii)	Trealamh Oifige /Daingneáin & Feistis		
20 % in aghaidh na bliana(iv) Ríomhairí		
33 % in aghaidh na bliana(v) Talamh		
0 % in aghaidh na bliana
	Is ionann an luach iarmharach agus an méid measta
a gheofaí ó dhiúscairt sócmhainne i láthair na huaire tar éis
do chostais mheasta na diúscartha a bheith bainte, má bhí
an tsócmhainn ag aois nó i riocht cheana a bheifí ag súil leis
ag deireadh a saoil úsáidigh.

Bearnú Maoine, Gléasra agus Trealamh	D’fhéadfaí forálacha le haghaidh bearnú a dhéanamhi ndiaidh athbhreithniú ar na sócmhainní seasta agus na
sócmhainní teileachumarsáide arna gcur i gcrích ag oifigighde chuid GFT Éireann nó ag luachálaithe neamhspleácha, demar is cuí, má léiríonn teagmhais nó athruithe ar chúinsí nó
ar dhálaí eacnamaíocha go mb’fhéidir nach mbeidh méid
glanluacha na sócmhainní in-aisghabhála go hiomlán.
Aithneofar a leithéid de chur ar fáil sa Ráiteas Ioncaim,
Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim Choinnithe sa bhliain ina
ndéantar iad. I gcás ina léiríonn athbhreithniú ina dhiaidh sinnach ann níos mó do na cúinsí as ar eascair foráil le haghaidh
bearnú, nó go bhfuil athrú ábhartha tagtha orthu, déanfar an
fhoráil charntha le haghaidh bearnú a laghdú dá réir.
	Má tá fianaise oibiachtúil ann ar bhearnú luach sócmhainne,
aithnítear caillteanas bearnúcháin sa Ráiteas Ioncaim,
Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim Choinnithe sa bhliain.
	Coimeádtar cuntas ar chealuithe bearnúcháin ó na blianta
roimhe sa Ráiteas Ioncaim agus Caiteachais agus Cúlchistí
Ioncaim Choinnithe.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020(f) Maoin Thionsclaíoch	Maoin Tionsclaíochta atá san áireamh i sócmhainní seastainláimhsithe, táthar tar éis í a fháil, a fhorbairt nó a thógáilchun na haidhme cuidiú le cur chun cinn agus forbairt
tionscail agus ní mheastar gur maoin infheistíochta atá inti,
ach gnáthshócmhainní seasta.
	Áirítear sa chostas i ndáil le talamh, forbairt suímh agus
maoin tionsclaíochta cionroinnt na gcostas riaracháina ghabhann le gnóthú nó forbairt na sócmhainní.
	Tá Ioncam agus Caiteachas maidir le hidirbhearta Maoine
Tionsclaíochta leagtha amach i nóta 22 de na Ráitis
Airgeadais trí mheán meamraim.

(g) Sócmhainní Seasta Doláimhsithe:	Cuimsíonn Sócmhainní Seasta Doláimhsithe sócmhainníteileachumarsáide atá mar cheart úsáide dochealaithe sciar
shainithe de líonra teileachumarsáide domhanda go ceanntréimhse 25 bliain ó 2000.

(h) Suimeanna Infhaighte	Aithnítear suimeanna infhaighte ar luach cóir, lúide soláthar
d'fhiacha amhrasacha. Foráil ar leith atá san fhoráil d'fhiacha
amhrasacha, agus cuirtear ar bun í nuair atá fianaise oibiachtúil
ann nach mbeidh GFT ábalta na suimeanna uile atá ag dul dó
a bhailiú. Aithnítear gach gluaiseacht san fhoráil d'fhiacha
amhrasacha sa Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus Cúlchistí
Ioncaim Choinnithe. Cuimsíonn suimeanna infhaighte:(i)	Maoine díolta ar bhonn iarchurtha. Gearrtar ús ar na
suimeanna seo ag Rátaí Iasachtaí an Státchiste arna moladh
ag an Roinn Airgeadais nó ag an Ráta Tagartha Lascaine
AE de réir mar is infheidhme.
(ii)	Cíosanna dlite faoi théarmaí na gcomhaontuithe léasa, lehaghaidh tréimhsí suas le 35 bliain, agus iad déanta idir an
Ghníomhaireacht agus tionóntaí, muirir ar úsáid na dtailte
neamhfhorbartha agus muirir chothabhála eastáit gearrtha
ar thionóntaí.
(iii)	Táillí ó roghanna ceannaigh tugtha ar mhaoin an GFT, éarlaisí
íoctha ag an GFT chun maoin a cheannach sa chás nachbhfuiltear tar éis an teideal a thabhairt don Ghníomhaireacht
ar 31 Nollaig, agus soláthar seirbhísí eile.
(iv)	Suimeanna dlite i ndáil le diúscairt nó léasú sócmhainní
teileachumarsáide.

(v) Suimeanna dlite i ndáil le comhshocruithe.
(vi)	Suimeanna dlite i ndáil le hiasachtaí tugtha agus ús ina leith.

(i)	Cuimsíonn Suimeanna Iníoctha méideanna iníocthai ndáil le:(i) Creidiúnaithe agus Fabhruithe.
(ii) Tá deontais iníoctha de réir nóta (d)(iii)	Éarlaisí do dhíolacháin neamhchríochnaithe.

(j)

Cuimsíonn forálacha le haghaidh dliteanas agus muirir:(i)	Méideanna soláthartha maidir le costais fhéideartha
a bhaineann leis an bhforáil trochluithe de léasanna oibriúcháin.
(ii)	Suimeanna soláthartha nuair a mheastar go sáróidh
na costais amach anseo ag éirí as léasanna oibriúcháinna suimeanna in-aisghabhála ó fholéasaithe.

(k) Airgeadraí Iasachta	rinneadh foráil d'Fhorfás a dhíscaoileadh agus don mhéid
seo a leanas: GFT Éireann, Fiontraíocht Éireann agus
Fondúireacht Eolaíochta Éireann a bhunú mar fhostóirí
dlíthiúla ar leith; forbraíonn gach gníomhaireacht a scéim
pinsin féin agus tugann siad le fios go mbeidh an lucht oibrea bhí ina mbaill de Scéim Pinsin Forfás ag dul isteach i Scéim
nua na Gníomhaireachta ar théarmaí aoisliúntais atá chomhfabhrach leis na téarmaí a bronnadh orthu faoi Scéim Forfás
díreach roimh an dáta aistrithe, agus beidh foireann na
ngníomhaireachtaí ina mbaill de na scéimeanna seo; naheagraíochtaí seo ag déanamh cuntasaíochta do Dhliteanais
ghaolmhara Pinsin faoi CTA102. Beidh freagracht dhlíthiúilar an Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta i leith na
Scéimeanna Pinsin, pinsinéirí agus iarbhaill foirne le sochairchoinnithe ó Fhorfás atá ann faoi láthair.

	Aistrítear sócmhainní agus dliteanais a ainmnítear inairgeadraí eachtracha ar na rátaí malairte atá i bhfeidhm ardháta an Ráitis faoin Staid Airgeadais. Aistrítear ioncaim
agus costais ag na rátaí malairte atá i bhfeidhm ag dátaí
na n-idirbheart bunúsach.

	Faoin Acht um Pinsin na Seirbhíse Poiblí (Scéim Aonair agus
Forálacha eile) 2012, beidh daoine a théann isteach satseirbhís phoiblí ina n-iontrálaithe den chéad uair ar 1 Eanáir
2013 nó ina dhiaidh sin ina mbaill den Scéim Aonair Pinsin na
Seirbhíse Poiblí.

	Déileáiltear sa Ráiteas Ioncaim agus Caiteachais agus
i gCúlchistí Ioncaim Choinnithe le brabúis agus caillteanais ag
eascairt ó aistrithe airgeadraí eachtracha agus ar imréiteachna suimeanna infhála agus iníoctha in airgeadra eachtrach.

	Tá freagracht dhlíthiúil iomlán ar an GFT as a bhfostaithe mar
fhostóir dhlíthiúil orthu. Áirítear anseo freagracht i leith
phinsean na bhfostaithe reatha a d’éirigh as tar éis 16 Iúil
2014. Léiríonn na Ráitis Airgeadais na costais phinsin i leith
bhaill foirne an GFT atá á n-íoc ag an Scéim Pinsean
Seirbhíse Poiblí Aonair.

(l)

Léasanna	Cuimsíonn na Ráitis Airgeadais na cíosanna faoi léasanna
oibriúcháin de réir mar a bhíonn siad dlite. I gcás maoine
tionsclaíochta atá ar fáil lena cur chun cinn, déanann an
Ghníomhaireacht foráil, nuair is infheidhme, le haghaidhíocaíochtaí cíosa amach anseo.

(m) Sochair d'Fhostaithe
Sochair Ghearrthéarmacha	Aithnítear sochair ghearrthéarmacha amhail pá saoire mar
chostas sa bhliain agus bíonn sochair a bhíonn fabhraithe
ag deireadh na bliana san áireamh san fhigiúr Suimeanna
Iníoctha sa Ráiteas faoin Staid Airgeadais.

Sochair Scoir	Leis an Acht um Fhorbairt Tionscail (Forfás a Dhíscaoileadh),2014 (Uimh. 13 de 2014), a achtaíodh an 16 Iúil 2014

	Léiríonn costais phinsin an GFT scéimeanna neamhchistithe
pinsin le sochar sainithe, a mhaoinítear in aghaidh na bliana
ar bhonn íoc mar a úsáidtear ón airgead atá ar fáil chuige,
lena n-áirítear airgead a chuirtear ar fáil tríd an Roinn Fiontar,
Trádála agus Fostaíochta agus ó ranníocaíochtaí áirithea bhaintear de thuarastail foirne.
	Léiríonn costais phinsin na sochair phinsin a ghnóthaighfostaithe i rith an tréimhse agus léirítear na costais mar
ghlaniomlán ranníocaíochtaí coinnithe pinsin foirne. Aithnítear
méid atá comhfhreagrach leis an ranníocaíocht phinsin mar
ioncam sa mhéid is a bhfuil sé in-aisghabhála, agus cuidíonn
deontais, a fhaightear i rith na bliana le híocaíochtaí pinsina chomhlíonadh, leis an mbrú a sheachaint.

35

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
	Léirítear gnóthachain nó caillteanais achtúireacha a thagann
chun cinn i ndliteanais scéime sa Ráiteas Ioncaim Chuimsithighagus aithnítear coigeartú comhfhreagrach sa mhéid inaisghabhála ón Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta.
	Léiríonn dliteanais phinsin luach láithreach na n-íocaíochtaípinsin todhchaí atá tuillte ag an bhfoireann go dtí seo.
Léiríonn maoiniú pinsin iarchurtha an tsócmhainnchomhfhreagrach atá le haisghabháil amach anseo ónRoinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta.
	Déantar dliteanais scéim pinsin a thomhas ar bhonn
achtúireach trí mhodh chreidiúint réamh-mheasta
an aonaid.

(n)	Breithiúnais, Meastacháin agus Boinn Tuisceana
Ríthábhachtacha
	Agus beartais chuntasaíochta GFT Éireann á gcur i bhfeidhm,
is gá do lucht bainistíochta breithiúnais, meastacháin agus
boinn tuisceana a thabhairt/a dhéanamh faoi mhéideanna
glanluacha sócmhainní agus dliteanas nach bhfuil follasachó fhoinsí eile. Tá na meastacháin agus na boinn tuisceanaghaolmhara bunaithe ar thaithí stairiúil agus tosca eilea mheastar a bheith bainteach. D'fhéadfadh fíorthorthaía bheith difriúil leis na meastacháin seo.
	Déantar athbhreithniú leanúnach ar na meastacháin agus
na boinn tuisceana bhunúsacha. Aithnítear leasuithe armheastacháin chuntasaíochta sa tréimhse ina ndéantar
athmheas ar an meastachán má théann an leasú i bhfeidhm
ar an tréimhse sin amháin, nó sa tréimhse sin agus
i dtréimhsí ina dhiaidh sin má théann an leasú i bhfeidhm
ar thréimhsí i láthair na huaire agus amach anseo.
	Bhí an tionchar is mó ag na breithiúnais agus meastacháin
seo a leanas ar mhéideanna a aithnítear sna ráitis airgeadais:

Luachanna iarmharacha agus dímheas sócmhainní	Tá lucht bainistíochta tar éis athbhreithniú a dhéanamh ar
shaol agus luachanna gaolmhara iarmharacha shócmhainní na
n-aicmí sócmhainní seasta go léir agus tá sé mar chonclúid acu
go bhfuil saol agus luachanna iarmharacha na sócmhainní cuí.

36

Athbhreithnithe bearnúcháin ar shócmhainní	Déantar athbhreithniú bearnúcháin ar shócmhainní
a ndéantar amúchadh orthu cibé uair a thugann teagmhais
nó athruithe ar dhálaí le fios go bhfuil an seans ann nachféidir an méid glanluacha a fháil ar ais. Aithnítear caillteanas
bearnúcháin i leith an mhéid lena sáraíonn suim ghlanluachana sócmhainne a mhéid in-aisghabhála.
	Is ionann an méid in-aisghabhála agus an ceann is airde deluach cóir sócmhainne lúide costas díola agus luach úsáide.

Oibleagáid na sochar scoir
	Bíonn na boinn tuisceana atá mar bhonn leis na luachálacha
achtúireacha a gcinntear na méideanna atá aitheanta sna
ráitis airgeadais dóibh (lena n-áirítear rátaí lascaine, rátaíméadaithe ar leibhéil cúitimh agus rátaí básmhaireachta
amach anseo), bíonn siad nuashonraithe go bliantúil
i bhfianaise dálaí reatha eacnamaíocha agus maidir
le hathruithe bainteacha ar théarmaí agus coinníollachana bpleananna pinsean agus iar-scoir.
	D'fhéadfadh na nithe seo a leanas dul i bhfeidhm ar na
boinn tuisceana:(i)	an ráta lascaine, athruithe ar an ráta fáltais ar bhannaícorparáideacha ardchaighdeáin(ii)	leibhéil chúitimh amach anseo, dálaí margaidh saothairamach anseo(iii) athruithe ar dhéimeagrafaic

Forálacha
	Déanann an Ghníomhaireacht foráil d'oibleagáidí dlí agus
cuiditheacha, agus tá a fhios aici go bhfuil siad seo gan íocar dháta deiridh na tréimhse. Is gnách na forálacha seo
a dhéanamh i bhfianaise eolais stairiúil nó ábhartha eile,agus iad athraithe do threochtaí le déanaí nuair is iomchuísin. Ach, é sin ráite, is meastacháin iad de na costais
airgeadais a bhaineann le teagmhais a bhfuil an seans ann
nach dtarlóidh siad go ceann roinnt blianta. Mar thoradh air
sin agus ar an leibhéal éiginnteachta a bhaineann leis na
torthaí deiridh, d'fhéadfadh difear mór a bheith idir anfíorthoradh agus an toradh measta.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
2

Deontais Oireachtais

6	Soláthraítear na Deontais Oireachtais faoi alt 35 den Acht um Fhorbairt Tionscail(Fondúireacht Eolaíochta Éireann) 2003.
	Cuimsíonn na Deontais Oireachtais mar atá sonraithe sna Ráitis Airgeadais na
suimeanna airgid seo a íocadh ó Vóta 32 - Fiontar, Trádála agus Fostaíochta:
				
2020
2019
				
€’000
€’000
Deontais um Chaiteachas ar Chur
Chun Cinn agus ar Riarachán Vóta 32 - Mírcheann A5 (i)62,10952,718
Deontas do Thionsclaíocht Vóta 32 - Fo-mhírcheann A5 (ii) 96,000
96,745	Deontas um Réadmhaoin
Thionsclaíoch
Vóta 32 - Fo-mhírcheann A5 (iii) 39,000
49,055
			197,109
198,518
An Deontas le haghaidh Caiteachas ar Chur Chun Cinn agus ar Riarachán de €62.109m:-	áirítear leis leithdháileadh breise ar fiú €10m é chun tacú le tionscnaimh bholscaireachta
agus margaíochta GFT a fógraíodh mar chuid den phacáiste spreagtha i mí Iúil-	luaitear é glan ó rannaíocaíochtaí pinsin fostaithe ar fiú €1,068,494 (€951,808 - 2019)
iad a íocadh leis an Státchiste.

3

Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní				Comaoin (táillí agus costais dhíreacha ghlana)
Costais Stairiúla			
Cuntas forálacha bearnúcháin
Cuntas forálacha dímheasa			
				

2020
€’000
15,543(17,640)
21
7,843
5,767

2019
€’000
25,296(63,517)
10,626
27,539(56)

	Tá an brabús ar dhiúscairt sócmhainní cuimsithe as brabúis de €6.372m, caillteanais
de €0.605m agus mar sin is ionann glanbhrabús ar dhiúscairtí de €5.767m.

7

Deontais Iníoctha						Caipiteal			
Fostaíocht			
T&F			
Oiliúint			
Deontais Eile			
				

2020
€’000
18,6806,359
68,30912,736362
106,446

2019€’000
23,0306,887
59,583
10,848300
100,648

	In 2020 íocadh €1.34m faoi scéim Covid-19 um Tháirgí Leighis agus íocadh €76k faoi
Scéim Covid-19 um Leanúnachas Gnó.

An Ciste Oiliúna Náisiúnta	Áirítear leis na híocaíochtaí deontais oiliúna €12.736m (féach nóta 7) íocaíochtaí deontais
oiliúna dar luach €3m (€3m in 2019) a íocadh in éineacht le cistí a fuarthas tríd an Roinn
Fiontar, Trádála agus Fostaíochta ón gCiste Náisiúnta Oiliúna, a riartar trí Mhírcheann na
Roinne Oideachais agus Scileanna. Cloíonn na híocaíochtaí a rinneadh le riachtanais
reachtúla an Chiste mar a cuireadh ar fáil in alt 7 den Acht um Chiste Náisiúnta Oiliúna, 2000.

4

Aisíocaíochtaí Deontas

5

Ioncam Eile	Nuair a sháraíonn cliantchuideachta na coinníollacha i gcomhaontú deontais, is féidir
an deontas a in-aisghabháil. I gcaitheamh na bliana, fuair an Ghníomhaireacht €0.917
milliún (€1.682m in 2019) ar ais de bharr aisíocaíochtaí deontais.
		
2020
				
€’000
Cóiríocht Oifige ar Léas a fholigean leis an earnáil phríobháideach(9)	Ús Bainc			
Ioncam Táille i ndáil le Tailte Neamhfhorbartha
440
	Ús ar Idirbhearta Maoine Tionsclaíche
231
Ioncam Ilghnéitheach 			
70
				
732

2019
€’000
1,469
1
698
3
75
2,246

8 	Costais Cur chun Cinn, Riarachán agus Nithe Ginearálta(a)			
Táillí, costais na gComhaltaí Boird agus luach saothair an POF
Costais luach saothair eile – féach 8 (b)Margaíocht, comhairliúchán, poiblíocht agus fógraíocht
Riarachán ginearálta 			Táille Iniúchóireachta			
Soláthar in aghaidh fiacha amhrasachaLúide: Caipitliú caiteachais a bhaineann lemaoin thionsclaíochta a fhorbairt
				

2020
€’000
287
29,843
10,446
13,461
62
(29)

2019
€’000
322
28,38912,52016,462
58
(18)

(590)
53,480(772)
56,96137

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 20208(b)			
Is iad na costais eile luach saothair atá i gceist:
Sochair ghearrthéarmacha fhoirne
Ranníocaíocht fhostóirí do leas sóisialta
Sochair Foirceanta			
Costais sochair scoir			
				

2020
€’000
27,9351,904
429,843

2019€’000
26,6151,771
328,389Sheas an líon iomlán foirne a bhí fostaithe (CL) ag deireadh na bliana ag 324 (2019: 322)
8

(c)
		
Sochair Ghearrthéarmacha Fhoirne
Bunphá			
Ragobair			
Liúntais			
				

2020
€’000
27,933
2
27,9352019€’000
26,58332
26,615	In 2020, baineadh Ranníocaíocht Bhreise Aoisliúntais €767k agus íocadh leis an Roinn
Fiontar, Trádála agus Fostaíochta í.
8(d)				Miondealú Tuarastal Buan				
Sochair d'Fhostaithe			€60,000 go €70,000			
€70,001 go €80,000			
€80,001 go €90,000			
€90,001 go €100,000			
€100,001 go €110,000			
€110,001 go €120,000			
€120,001 go €130,000			
€130,001 go €140,000			
€140,001 go €150,000			
€150,001 go €160,000			
€160,001 go €170,000			
€170,001 go €180,000			
€180,001 go €190,000			

38

2020
34
35
28
33
11
5
1
2
9
3
1
1

8

(e)
Príomhphearsanra Bainistíochta
	Is iad comhaltaí an Bhoird, an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin, an Stiúrthóir Feidhmiúcháinagus Bainisteoirí na Rannóga a dhéanann suas príomhphearsanra bainistíochta GFT. Tá luachiomlán shochair fhostaithe do phríomhphearsanra bainistíochta leagtha amach thíos:
				
2020
2019
				
€’000
€’000
Bunphá			
1,368
1,371
Liúntais			
Sochair Foirceanta			Árachas Sláinte			
				
1,368
1,371
8

(f) 			Luach Saothair an Phríomhfheidhmeannaigh
An tUas. Martin Shanahan			
Iomlán			

2020€
188,808
188,8082019€
184,536
184,536	Faigheann an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin (POF) tuarastal bliantúil de €191,626 lehéifeacht ón 1 Deireadh Fómhair 2020. Ní théann teidlíocht pinsin an POF tharghnáthshocrúcháin chaighdeánacha pinsin don earnáil phoiblí.
8

2019
43
32
31
20
9
1
2
1
5
10
1
1

(g)
Cíos Bliantúil Iníoctha i ndáil le Cóiríocht Oifige Léasaithe				
Líon naDáta Éaga
Ollchíos		
nOifigíLéasa
Iníoctha				€’000
Ceannoifig
1
2043
7,769
Oifigí Réigiúnacha
42021-2028
330
Oifigí Thar Lear
19
2021-2029
2,347
				
10,446

Glanchíos
Iníoctha
€’000
3,924
330
2,347
6,601

(i)	I gcás na Ceannoifige agus deich n-oifig thar lear, is amhlaidh go bhfuil an chóiríocht comhlonnaithe leGníomhaireachtaí Stáit eile agus / nó le Misin de chuid Rialtas na hÉireann. Áirítear leis an nGlanchíos
Iníoctha suimeanna a fuarthas ó chomhlachtaí Stáit eile agus ó thionóntaí príobháideacha atá i gcuidde na foirgnimh oifige atá i gceist.
(ii) Rinne an GFT 4 léas a athnuachan in 2020.
(iii) Tá clásal briste in 2024 ag dhá léas oifige thar lear.
(iv)	Níl aon mhaoin a úsáidtear nó atá ar fáil do chóiríocht a cuid foirne faoi úinéireacht
na Gníomhaireachta.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 20208(h)Tiomantais faoi Léasanna Oibriúcháin
An 31 Nollaig, b'ionann an gealltanas faoi léasanna oibriúcháin agus €184.361m.
Beidh deireadh leis na léasanna seo mar seo a leanas:		
2020
		2019				€’000
		€’000		
		
Maoin
Maoin Maoin thionsclaíoch
Maoin Maoin thionsclaíoch
Maoin thionsclaíoch		neamh-thionsclaíoch thionsclaíoch Áitithear fáil i gcomhair
neamhÁitithe faoiar fáil i gcomhair			faoi léasanna
cur chun cinnthionsclaíoch
léasanna
cur chun cinnlaistigh de bhliain amháin
sa dara go dtí an cúigiú bliain agus na bliantasin san áireamh breis is cúig bliana		

910,44637,420136,495
184,361-

Muirir i leith Foirgnimh Thionsclaíocha-

10,431
38,116
147,153
195,700

6
6-

11 Ranníocaíocht leis an Státchiste	Cuimsíonn na costais seo na glanchostais a bhaineann le foirgnimh tionsclaíochta atá
curtha ar fáil ag an earnáil phríobháideach agus costais chothabhála maidir le gachfoirgneamh tionsclaíochta atá ag an GFT ar féidir é a chur chun cinn. Cuimsíonn na costais:
costais ghairmiúla, dlí agus chomhairleachta €2.445m [2019 €2.607m], glanchostais
oibriúcháin léasa €0.004m [€2019 €0.223m] agus costais chothabhála ionad gnó ar€7.815m [2019 €8.369m], agus iad laghdaithe ag an nglanghluaiseacht forálacha maidir
le léasanna oibriúcháin (mar atá leagtha síos i nóta 18) ar luach €1.976m [2019 €0.297m].

	Le linn 2020 agus 2019 fuair GFT Éireann cead ón RFTF chun an t-ioncam a ghintear
óna acmhainní féin a choinneáil. Bhí farasbarr ioncaim os cionn an leibhéil sin agus
aon Ioncam Acmhainne Féin nár úsáideach inaisíoctha le RFTF, mar ranníocaíocht leisan Státchiste. In 2020, fuair GFT Éireann cead ón RFTF chun an tIoncam Acmhainne
Féin €0.725m nár úsáideadh in 2019 a choinneáil. In 2021, fuair GFT Éireann cead ón
RFTF chun an tIoncam Acmhainne Féin €0.659m nár úsáideadh in 2020 a choinneáil,
agus dá bharr sin íocadh ranníocaíocht nialasach leis an Státchiste in 2020 agus 2019.

10 Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta

12 Caipiteal

2020
			
Nótaí
€’000
Muirir Dímheasa				- Maoin Thionsclaíoch
13
13,836
		- Sócmhainní Seasta Eile 14
4,654
Muirir Bearnúcháin / (Cealuithe)			
		- Maoin Thionsclaíoch 13
(865)
				
17,625

2019
€’000
9,936
4,428
846
15,210	Ríomhtar dímheas d’fhonn costas sócmhainní a dhíscríobh lúide, nuair is infheidhme, aon

		
2020
		
Nótaí
€’000
€’000
€’000
Ar 1 Eanáir			
235,506
Glanghluaiseachtaí ar:					- Maoin Thionsclaíoch
13
13,86813,004- Sócmhainní Seasta Eile 14(3,466)
10,764
Aistriú ón Ráiteas
Ioncaim agus Caiteachais 			
10,402
Ar 31 Nollaig			
245,9082019€’000
211,738

23,768
235,506

fhoráil bhearnúcháin le linn na coda eile dá saolré measta úsáideach. Ní dhéantar aon fhoráil dodhímheas maidir le talamh ná infheistíochtaí.

	Tagann muirir bearnúcháin aníos nuair is mó an luach de réir na leabhar ar Mhaoin Thionsclaíoch
agus Sócmhainní Teileachumarsáide ná a luach measta in-aisghabhála. Tagann cealuithe laigíaníos nuair is soiléir go bhfuil luach in-aisghabhála na Maoine Tionsclaíche nó na Sócmhainní
Teileachumarsáide níos mó ná an luach de réir na leabhar, suas go dtí luach na laige bunaidh.

39

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
13 Sócmhainní Seasta Inláimhsithe – Maoin Thionsclaíoch

2020

		
TalamhForbairt
Maoin
Maoin
			
Suímh Thionsclaíoch thionsclaíoch				Áitithe faoiar fáil				
Léasannai gcomhair					 cur chun cinn
Costas
€’000
€’000
€’000
€’000
Ar 1 Eanáir
257,784
149,872
34,04340,248Méid breise
8,759
12,23015,626
Aistrithe
8,197(8,197)Diúscairtí	(7,072)(9,790)(778)
Ar 31 Nollaig
259,471
152,312
42,24046,8992019
IomlánTalamhForbairt
Maoin
		
Suímh thionsclaíoch			 Áitithe faoi
			léasanna
				
€’000
€’000
€’000
€’000
481,947
272,060
159,003
23,20436,615
12,874
10,776
10,839(17,640)(27,150)(19,907)
500,922257,784
149,872
34,043Foráil do Bhearnúchán					Ar 1 Eanáir
105,803
195
977
2,289
Muirear / (Cealú) don Bhliain(865)
AistritheDiúscairtí	(21)
Ar 31 Nollaig
104,938
174
977
2,289

109,264
113,824
(865)
846
		
(21)
(8,867)
108,378
105,803

Foráil do Dhímheas					Ar 1 Eanáir
137,434
10,575
3,104
Muirear don Bhliain
11,347852
1,637
Aistrithe
745(745)
Cuntas dímheasa diúscairtí(7,796)(47)
Ar 31 Nollaig
140,985
12,172
3,949

151,113
13,836(7,843)
157,106-

Maoin
Thionsclaíochar fáil
i gcomhair
Cur chun Cinn€’000
35,18825,348(10,839)(9,449)40,248

Iomlán€’000
489,455
48,998(56,506)
481,947

198
(3)
195

977
977

4,045
(1,756)2,289

119,044846(10,626)
109,264

147,270
7,818(17,654)
137,434

9,431
606
538
10,575

5,144
1,512
(538)
(3,014)
3,104

161,845
9,936(20,668)
151,113

Glanmhéid na Leabhar					Ar 31 Nollaig
154,533
11,15329,091
40,661
235,438
151,981
12,24322,491
34,855
221,570
Ar 1 Eanáir
151,981
12,24322,491
34,855
221,570
158,236
11,535
12,79625,999208,566
Glanghluaiseacht don Bhliain					13,868					
13,004						(a)	Áirítear sa tábla thuas suim a bhaineann le comhaontú a rinne an Ghníomhaireacht in 2004 le Comhairle Contae Fhine Gall le tailte a fhorbairt i mBaile Bhlainséir, Baile Átha Cliath
ar leis an gComhairle iad, chun iad a dhíol ina dhiaidh sin le fiontair thionsclaíocha. Faoi théarmaí an tsocraithe, tá an GFT freagrach as feabhsúcháin bonneagair a dhéanamh ar na
tailte. Íocann an Ghníomhaireacht as costais iomlána na hoibre seo agus tá sí i dteideal leath de na fáltais ó dhíolacháin ar bith a fháil. €Nialas an ghlansuim leabhair a chuimsítear
thuas maidir leis an socrú seo40

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
14 Sócmhainní Seasta Eile

2020
2019
Trealamh Oifige agus Ríomhaireachta,
Iomlán Trealamh Oifige agus Ríomhaireachta,
Daingneáin agus Feistis		Daingneáin agus Feistis
€’000
€’000
€’000
22,16522,165
13,844
1,188
1,188
15,332(7,011)
23,35323,35322,165€’000
13,844
15,332(7,011)
22,165Foráil do Dhímheas				Ar 1 Eanáir
8,229
8,229
10,672
Muirear don Bhliain
4,654
4,654
4,428
Diúscairtí	(6,871)
Ar 31 Nollaig
12,883
12,883
8,229

10,672
4,428(6,871)
8,229

Glanmhéid na Leabhar				Ar 31 Nollaig
10,47010,47013,936
Ar 1 Eanáir
13,936
13,936
3,172
Glanghluaiseacht don Bhliain(3,466)(3,466)
10,764

13,936
3,172
10,764				
CostasAr 1 Eanáir
Méid breiseDiúscairtí	
Ar 31 Nollaig

Iomlán41

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
15 Sócmhainní Teileachumarsáide	Agus é ag gníomhú de bhun cinneadh Rialtais, chuaigh GFT Éireann, i gcomhar leis an
Roinn Fiontar Poiblí (arb í an Roinn Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní Nádúrtha
anois í), i mbun conarthaí i 1999 do cheannach sócmhainní teileachumarsáide
i bhfoirm ceart dochloíte chun leas a bhaint as cion ainmnithe de líonra
teileachumarsáide domhanda ar feadh tréimhse 25 bliain ón mbliain 2000 ar aghaidh.
	Díoladh cuid den toilleadh a cheannaigh GFT Éireann le roinnt soláthróirí seirbhíse.
Tá costas stairiúil €38.85 milliún ar na sócmhainní fágtha, méid a díscríobhadh trímhuirear bearnúcháin €21 milliún in 2002 agus dímheas comhchruinnithe €17.85m
thar 8 mbliana ó 2000, rud a raibh glanluach leabhar €nialais i gceist leis.

16 Suimeanna Infhaighte

2020
2020
2019
2019
Suimeanna a bheidh dlite
€’000
€’000
€’000
€’000
laistigh de bhliain amháin:
Cuntais Infhála agus		Réamhíocaíochtai
36,792		
23,422Soláthar in aghaidh		Fiacha Amhrasacha(671)		
(819)			 36,121
22,603
			 36,121
22,603
Suimeanna a bheidh dlite tar
	éis níos mó ná bliain amháin:
Méid atá dlite ón bhfo-léasaí i dtaca 288		
603
le costais feistithe288		 603
			36,409		
23,206	(i) Ar shuimeanna eile a chuimsítear i suimeanna infhaighte agus réamhíocaíochtaí,tá méideanna €24.568m d'éarlaisí ar idirbhearta maoine, a léiríonn íocaíochtaí,den chuid is mó, isteach i gcuntais eascró dhlíodóirí ar cheannacháin maoine. Táthar
ag súil leis go mbeidh trí idirbheart críochnaithe roimh R2 2021 agus táthar ag súil leisgo mbeidh idirbhirt eile críochnaithe roimh R4 2021. (ii) Is éard is an Féichiúnaí
fadtéarmach ar fiú €288,000 é airgead atá dlite ón SEAI maidir le costais feistithe sa
Cheanncheathrú Dhomhanda ina bhfuil GFT agus gníomhaireachtaí eile. In 2019chomhaontaigh na páirtithe sceideal aisíocaíochta 3 bliana.

17 Suimeanna Iníoctha

Suimeanna a bheidh dlite laistigh de bhliain amháin:
Cuntais Iníoctha agus Fabhruithe
Suim atá dlite ar Dhíolacháin Neamhchríochnaithe
		

42

2020
€’000
5,989
924
6,913

2019
€’000
5,451
717
6,168

18 Foráil do Dhliteanais agus MuirirForáil le haghaidh Léasanna Oibriúcháin
Ar 1 Eanáir
Glan(laghdú) don bhliain
Iomlán ar 31 Nollaig

2020
€’000
2,326
(1,976)
350

2019
€’000
2,623
(297)
2,326

Cuimsíonn an Soláthar do Léasanna Oibriúcháin:- Costais fhéideartha ar athchóiriú foirgnimh a bhaineann le hoibleagáidí faoi
léasanna oibriúcháin.
- Costais todhchaí ag éirí as léasanna oibriúcháin a mheastar a sháróidh na suimeanna
is in-aisghabhála ó fholéasaithe (2019). Ní thabhófar aon chostas i ndiaidh 2020 mar
beidh na léasanna ar fad in éag.

19 Pinsin(a)	Tá freagracht ar an GFT i leith costais phinsin do bhaill foirne a théann ar scor tar
éis 16 Iúil 2014, faoin Acht um Fhorbairt Tionscail (Acht um Fhorfás a Dhíscaoileadh2014). Beidh na baill foirne a bhí ina mbaill de Scéim Pinsin Forfás ag dul isteachi Scéim nua an GFT ar théarmaí aoisliúntais atá chomh fabhrach leis na téarmaía bronnadh orthu faoi Scéim Forfás díreach roimh an dáta aistrithe ó Fhorfás go dtí an
GFT. Tá na scéimeann seo a leanas á n-oibriú ag GFT:
Baill Foirne Chumhdaithe(a) Baill foirne a earcaíodh suas go dtí 5 Aibreán 1995 agus a bhí inphinsin tar éis andáta sin.
(b) Baill foirne a earcaíodh tar éis 5 Aibreán 1995 agus roimh 1 Eanáir 2013.
(c) Baill foirne a earcaíodh ó 1 Eanáir 2013 ar baill iad den Scéim Pinsean Seirbhíse
Poiblí Aonair.
(d) Baill foirne a earcaíodh ón 1 Eanáir 2013, a chuaigh leis an Scéim Pinsin Forfás(an Scéim GFT anois) mar ba bhaill iad de scéim seirbhíse poiblí cheana féin(agus gan briseadh seirbhíse nach mó ná sé mhí acu i ndiaidh 1 Eanáir 2013).
Áirítear scéimeanna do Chéilí agus do Pháistí i ngach ceann de na Scéimeanna.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
	Tháinig Scéim Aonair nua na Seirbhíse Poiblí ("Scéim Aonair") in éifeacht an 1 Eanáir
2013. Beidh daoine a théann isteach sa tseirbhís phoiblí ina n-iontrálaithe den
chéad uair an 1 Eanáir 2013 nó ina dhiaidh sin ina mbaill den Scéim Pinsin Aonair na
Seirbhíse Poiblí, i gcoitinne. Leagtar amach rialacha na Scéime Aonair san Acht um
Pinsin Seirbhíse Poiblí (Scéim Aonair agus Forálacha eile) 2012. Ní áirítear dliteanais
phinsin i leith na ndaoine atá fostaithe faoi Scéim Aonair na Seirbhíse Poiblí ar feadh
tréimhse níos lú ná dhá bhliain i ríomh na bpinsean, mar nach ngnóthóidh siad cearta
pinsin go dtí go mbeidh dhá bhliain curtha isteach acu.
	Déanann GFT na glanchostais a bhaineann le gnáthscor a shásamh. Íoctar na costais
seo as ioncam reatha. Úsáidtear ranníocaíochtaí a fhaigheann an GFT ó bhaill foirne
sna scéimeanna ranníocaíochta neamhchistithe mar atá leagtha amach thuas chuncuid de na dliteanais reatha phinsin a mhaoiniú.
	Faoin Acht um Bearta Airgeadais (Forálacha Ilghnéitheacha) 2009, aistríodh nasócmhainní a bhain leis an Iar-Údarás Forbartha Tionscail go dtí an Cúlchiste
Náisiúnta Pinsean ar an 31 Nollaig 2009. Tá na scéimeanna pinsin atá bainteach leisan dá chiste seo bailí go fóill do bhaill atá ann cheana féin gan cur isteach ar shochairná ar fhorálacha ábhartha do bhaill. Cuireann GFT Éireann ranníocaíochtaí fostaithe ar
ais chuig an Státchiste. Chuir GFT €1.069k de ranníocaíochtaí fostaithe ó na
scéimeanna seo ar ais chuig an Státchiste in 2020 agus íoctar costais phinsin de réir
Deontas Oireachtais Vóta 32 Mhírcheann A5 (i).
(b) Nochtadh Pinsin faoi FRS102
	Éilíonn an Caighdeán um Thuairisciú Airgeadais 102 (FRS102) go léireoidh na ráitis
airgeadais luach cothrom na sócmhainní agus na ndliteanas ó oibleagáidí aoisliúntais
fostóra agus aon mhaoiniú ábhartha, agus go mbeidh na costais a bhaineann lesochair aoisliúntais a chur ar fáil aitheanta sna tréimhsí cuntasaíochta ina
ngnóthaíonn fostaithe iad.

			
2020
(c) Anailís ar Mhuirear Iomlán Pinsin€’000		Costais Seirbhíse
7,031
		Ús ar Dhliteanais Scéim Pinsin
2,108		
Ranníocaíochtaí Fostaithe a úsáidtear in íocaíocht Phinsean (1,069)
			
8,070

2019
€’000
6,207
2,910
(952)
8,165

(d) Anailís ar mhéid a aithníodh sa Ráiteas faoi
		
Ioncam Cuimsitheach		(Caillteanais) / Gnóthachain Taithí		
Athruithe sna Boinn Tuisceana (Caillteanais)
		Gnóthachan / (Caillteanas) Achtúireach

2020
€’000
(7,344)(19,124)(26,468)

2019
€’000
344
(16,060)(15,716)(e) Dliteanas Pinsin
		Athrú ar Dhliteanais Scéimeanna Pinsin
		
Iarmhéid Tosaigh		
Costas Seirbhíse Reatha
		
Costais Úis		Íocaíochtaí do Phinsinéirí		Caillteanas Achtúireach		Luach Reatha Oibleagáidí na Scéime ar 31 Nollaig

2020
€’000
176,7827,031
2,108(2,259)26,468210,130

2019€’000
153,9426,207
2,910(1,993)
15,716
176,782

2020
€’000

2019
€’000

9,139
(2,259)
6,880

9,117
(1,993)
7,124

			(f) Glanmhaoiniú iarchurtha do phinsin i mbliana
		
Maoiniú in-aisghabhála i leith Chostais
		Phinsin na Bliana Láithrí		
Maoiniú i gcomhair Pinsin a íoc			43

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
	Aithníonn an GFT mar shócmhainn méid atá comhfhreagrach leis an dliteanas
neamhchistithe iarchurtha le haghaidh pinsean de réir na mbonn tuisceana a leagtar
amach thíos agus de réir roinnt imeachtaí san am a chuaigh thart. I measc na gcásannaseo áirítear an bonn reachtúil le haghaidh bhunú na scéimeanna aoisliúntais, agus anbeartas agus cleachtas atá ann i leith maoiniú i gcomhair pinsin seirbhíse poiblí lenan-áirítear ranníocaíochtaí fostaithe agus an próiseas meastachán bliantúil. Níl aon
fhianaise ann a thabharfadh le fios don GFT nach mbeidh an beartas maoinithe seo inann suimeanna dá leithéid a sheasamh i gcomhréir leis an gcleachtas reatha.
	Luach €210.130m san iomlán a bhí ar an tsócmhainn iarchurtha mhaoinithei gcomhair pinsean ar 31 Nollaig 2020 (2019 - €176.782m). Bunaítear cainníochtú andliteanais ar bhoinn tuisceana airgeadais a leagtar amach i nóta 19 (g). Déantar na
boinn tuisceana atá in úsáid, agus atá bunaithe ar chomhairle achtúireacha,
a mholadh don Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta.
(g) Luacháil
	Bunaíodh an luacháil atá in úsáid le haghaidh nochtadh FRS102 ar luacháil iomlán
achtúireach ar 31 Nollaig 2020. Ba iad seo a leanas na boinn tuisceana airgeadais
a cuireadh i bhfeidhm le dliteanais scéime faoi CTA102 a ríomh amhail an 31 Nollaig;
Modh Luachála 						Aonad Réamhmheasta
2020
2019
2018
2017 2016
Ráta Lascaine
0.8% p.a. 1.20% p.a.
1.90% p.a. 1.95% p.a. 1.90% p.a.
Méaduithe arthuarastailtodhchaí
3.00% p.a. 3.00% p.a.
3.30% p.a. 3.40% p.a. 3.35% p.a.
Méaduithe ar phinsin
stáit todhchaí
3.00% p.a. 3.00% p.a.
3.30% p.a. 3.40% p.a. 3.35% p.a.
Méaduithe arphinsin todhchaí
2.50% p.a. 2.50% p.a.
2.80% p.a. 2.90% p.a. 2.85% p.a.
Boilsciú Amach
Anseo
1.50% p.a. 1.50% p.a.
1.80% p.a. 1.90% p.a. 1.85% p.a.
Bliain ina mbaintear amach aois 65			
Ionchas Saoil - Fir				Ionchas Saoil - Mná				

44

2020
21.5
24.0

2040
23.9
26.0

(h) Stair na nOibleagáidí Sochair Shainithe - Tosaithe in 2014
		
2020
2019
2018
Ag deireadh na
€’000
€’000
€’000
bliana 31 Nollaig
Oibleagáid Sochair Sainithe 210,130
176,782 153,942
Gnóthachain / (Caillteanais) ó Thaithí ar Dhliteanais na Scéime:Méid(7,344)344
3,954
Mar Chéatadán de
Dhliteanais na Scéime(3.5%)
0.2%
2.6%

2017
€’000

2016
€’000

151,667 139,918
19

117

0.0%

0.1%

(Caillteanas) / gnóthachan iomlán aitheanta sa Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach:Méid(26,468)(15,716)
5,660(4,095) (27,647)
Mar Chéatadán de
Dhliteanais na Scéime(12.6%)(8.9%)
3.7%(2.7%) (19.8%)

20 Gealltanais

	Meastar gurbh ionann na híocaíochtaí amach anseo ar dócha iad a bheith ag eascairt
as Gealltanais Deontais agus €386m amhail an 31 Nollaig 2020, agus meastar go
mbeidh siad le híoc mar seo a leanas; 2021 €105m, 2022 €89m, 2023 €76m,
2024 €56m, 2025 €35m, 2026 €17m, 2027 €8m. (Amhail 31 Nollaig 2019 ba é anmeastachán €364m, meastar go mbeidh siad le híoc mar seo a leanas; 2020 €104m,
2021 €94m, 2022 €75m, 2023 €44m, 2024 €31m, 2025 €13m, 2026 €3m). B'ionann
Gealltanais Chaipitiúla gan íoc ar 31 Nollaig 2020 ar chonarthaí chun Maoin
Thionsclaíoch a fháil agus a fhorbairt agus €48m (2019: €44m).

21 Cánachas	Foráiltear díolúine ó cháin in alt 227 den Acht Comhdhlúite Cánacha 1997 d’ioncam na
gcomhlachtaí stáit neamhthráchtála. Níl feidhm ag an díolúine seo maidir le húsó thaiscí. Nuair a bhíonn an t-ús infhaighte faoi réir cánach ag an bhfoinse (m.sh. DIRT),
cuirtear an ghlansuim infhaighte do shochar an Chuntais Oibriúcháin.
	Táthar tar éis leas a bhaint as díolúine ó chánachas áitiúil i roinnt tíortha ina
bhfeidhmíonn an Ghníomhaireacht faoi alt Seirbhísí Rialtais an chomhaontaitheábhartha um chánachas dúbailte. Leanann an Ghníomhaireacht lena hathbhreithniú
ar an staid sin, agus í ag féachaint go gníomhach le soiléiriú a fháil an mbaineann aon
chánacha fostaíochta thar lear le haon cheann de na dlínsí inar baineadh leas as andíolúine seo. D’fhéadfadh dliteanas cánacha eascairt ón athbhreithniú ach i bhfianaise
na héiginnteachta maidir leis an tsuim, más ann di, i leith dliteanais theagmhasaighfhéideartha ar bith dá leithéid, ní dhearnadh aon fhoráil ina leith sna ráitis airgeadais
don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2020.

Nótaí ag gabháil leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2020
22 Ioncam agus Caiteachas Maoine Tionsclaíche

24 Dliteanas Teagmhasach			 2020
Ioncam:Nótaí€’000
Deontas an Oireachtais
39,000
Ioncam Cíosa Chliantchuideachtaí GFT Éireann		
3,545
Ioncam Táille i ndáil le Tailte Neamhfhorbartha
5440	Ús ar Idirbhearta Maoine Tionsclaíche
5231
Brabús ar Dhiúscairt Maoine Tionsclaíche		5,754
			 48,970
Caiteachas:
Costais Cur Chun Cinn, Riaracháin agus Ghinearálta		
1,590
Muirir i leith Foirgnimh Thionsclaíocha
98,288
Muirir agus Forálacha Dímheasa
10
12,971
			 22,849
Glanghluaiseacht don Bhliain		
26,121
Aistrigh (go) Caipitil
12(13,868)
Ranníocaíocht chuig gníomhaíochtaí
Cur chun Cinn agus Riaracháin		
12,253

2019€’000
49,055
2,565
698
3
84
52,405
1,584
10,902
10,782
23,26829,137(13,004)

	Rinne GFT conradh le soláthraí seirbhíse chun infheistíochtaí díreacha eachtracha
a ghnóthú, go háirithe i bhfiontair bheaga agus mheánmhéide, rud a chruthóidh poist
inbhuanaithe. Cuireadh síneadh ama bliana amháin leis an gconradh an 25 Márta
2016 chun é a thabhairt chun deiridh ar bhealach eagraithe. Rinne GFT íocaíocht leisan soláthraí seirbhíse in 2017, de réir na hoibleagáide conartha sa chomhaontú.
Rinneadh an íocaíocht, a ndearnadh foráil di i Ráitis Airgeadais 2016
	a ríomh trí thagairt do chruthú post a d'fhéadfadh a bheith ann amach anseo. Ós rud
é gur lú líon na bpost a cruthaíodh agus a deimhníodh ina dhiaidh ná líon na bpost
a ndearnadh soláthar dóibh san íocaíocht sin, iarradh ar aisíocaíocht pháirteach na
híocaíochta sin. Tá an soláthraí seirbhíse ag cur i gcoinne éileamh na GFT agus tá
imeachtaí eadrána ar siúl idir na páirtithe anois.

25 Faomhadh na Ráiteas Airgeadais
Rinne an Bord na Ráitis Airgeadais a fhaomhadh ar 13ú Bealtaine 2021.

16,13323 Nochtadh maidir le Páirtithe Gaolmhara	Féach ar Nóta 8 chun miondealú ar luach saothair agus na sochair a íocadh lepríomhphearsana bainistíochta a fheiceáil le do thoil.
	I ngnáthchúrsa an ghnó, féadann an Ghníomhaireacht deontais a fhaomhadh agus
socruithe conartha eile a dhéanamh le fiontair ina bhfuil comhaltaí Boird de chuid an
GFT fostaithe nó ina bhfuil leasanna eile acu.
	Ghlac an Ghníomhaireacht le nósanna imeachta de réir na dtreoirlínte a d’eisigh an
Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe maidir le leasanna pearsanta comhaltaí
Boird agus tá na nósanna imeachta sin comhlíonta ag na comhaltaí Boird agus ag annGníomhaireacht. Le linn 2020 ba ghá dhá idirbheart a nochtadh, arbh iad sin ioncam
arbh fhiú €7.095m é a fháil agus caiteachas arbh fhiú €447k é, mar baineann siad lecuideachtaí ina bhfuil comhaltaí Boird fostaithe.
	Má bhíonn cásanna de choinbhleacht leasa fhéideartha i gceist, ní fhaigheann
comhaltaí an Bhoird doiciméid Boird agus ní bhíonn siad páirteach ar bhealach ar bitheile i bplé faoi na hidirbhearta seo. Coinnítear clár agus tá sé ar fáil ar iarratas maidir legach cás dá leithéid.

45

LíonraDomhanda Oifigí46

Líonra Domhanda Oifigí

Moscó

Éire

TorontoLondainFrankfurtPáras

ChicagoCalifornia Thuaidh

Béising

An Tuirc

BostúnSúl
TóiceoNua-Eabhrac
California Theas

AustinAtlanta
Aontas nanÉimíríochtaí
Arabacha (AEA)

Shang-hai
ShenzhenMumbaiSingeapór

Sao Paulo

An Aifric Theas
Sydney47