หมวดหมู่การทดสอบ
(งานสถาปัตยกรรม)้เนื อหาการทดสอบภาคปฏิ
บตั ิ

Ver.2022090
8

่
่
่
่
่ ในหน้างานก่อสร ้างบทที่ 5 ความรู ้เกียวกั
บเครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดทีใช้
5.1 งานโครงสร ้าง ................................................................................................................................... 96่ กรทีใช่ ้ในการก่อสร ้าง............................................................................................ 96
5.1.1 เครืองจั
่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน) ..................................................................................... 98
5.1. 2 งานบนทีสู
5.1.3 งานโครงเหล็ก ..................................................................................................................... 101
5.1.4 งานเหล็กเสริม..................................................................................................................... 101
5.1.5 งานขอ้ ต่อเหล็กเสริม .......................................................................................................... 103
่ ............................................................................................................................. 104
5.1.6 งานเชือม
5.1.7 งานแบบหล่อ ....................................................................................................................... 105
๊ งคอนกรีต ............................................................................................................. 107
5.1.8 งานปัมส่
5.1.9 งานช่างไม้อาคาร ................................................................................................................ 108
5.2 งานตกแต่งภายใน/ภายนอก ........................................................................................................... 110
5.2.1 งานฉาบ .............................................................................................................................. 110
5.2.2 งานทาสี............................................................................................................................... 111
5.2.3 งานหลังคา .......................................................................................................................... 112
5.2.4 งานแผ่นโลหะอาคาร ........................................................................................................... 113
้ ..................................................................................................................... 113
5.2.5 งานปูกระเบือง
5.2.6 งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน ................................................................................................. 114
5.2.7 งานจบผิวตกแต่ง ................................................................................................................ 115
5.2.8 งานประตู-หน้าต่าง ............................................................................................................. 116
5.2.9 งานวงกบและบานกรอบ ..................................................................................................... 116
5.2.10 งานฉนวนกันความร ้อนยูรเี ทนชนิดพ่น .......................................................................... 116
5.2.11 งานกันซึม......................................................................................................................... 117
5.2.12 งานหิน .............................................................................................................................. 117
่ อ เครืองจั่ กร วัสดุ และเครืองมื่ อวัดทีใช่ ้ร่วมกันในงานแต่ละประเภท................................. 118
5.3 เครืองมื่ อไฟฟ้ า .................................................................................................................... 118
5.3.1 เครืองมื
้ า ..................................................................................... 120
5.3.2 ขุดเจาะ/ปรบั ระดับ/บดอัด, จีเขย่
่
5.3.3 ตีเส ้นปักเตา้ /ทาเครืองหมาย
.............................................................................................. 121

5.3.4 วัด/ตรวจสอบ ..................................................................................................................... 122
5.3.5 ตัด/ดัด/ปอก....................................................................................................................... 124
5.3.6 เคาะ/ถอน, ดึงออก ............................................................................................................. 124
5.3.7 ไส/ขัด/เจาะรู ...................................................................................................................... 125
5.3.8 ขันแน่ น/ยึดติดตัง้ ............................................................................................................... 126
5.3.9 นวด/ผสม ........................................................................................................................... 127
5.3.10 ปกป้ องรกั ษา/บ่ม ............................................................................................................. 127
่
5.3.11 กาจัดสิงสกปรก
................................................................................................................ 128
่
5.3.12 ขนย ้ายสิงของ
.................................................................................................................. 128
5.3.13 แขวน/ยก/ดึง ................................................................................................................... 129
5.3.14 นั่งร ้าน, โต๊ะทางาน/บันไดลิง ............................................................................................ 130
5.3.15 ทาความสะอาด................................................................................................................. 131

่้ั หน้่ างานก่อสร ้างบทที่ 6 ความรู ้เกียวกั
บการก่อสร ้างติดตงที่ วมกันทัวไปในหน้
่
6.1 เรืองร่
างานก่อสร ้าง ............................................................................................. 132
6.1.1 ลักษณะเฉพาะของงานก่อสร ้าง ......................................................................................... 132
6.1.2 แผนงานก่อสร ้าง ................................................................................................................. 133
6.1.3 การควบคุมจัดการงานก่อสร ้าง ......................................................................................... 133
6.1.4 การเตรียมการก่อนงานก่อสร ้าง ........................................................................................ 134่
6.1.5 การตีเส ้นปักเตา้ (ตีเส ้น, ทาเครืองหมาย)......................................................................... 135
่ บการก่อสร ้างในงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท ............................................. 136
6.2 ความรู ้เกียวกั
่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน) ...................................................................................... 136
6.2.1 งานบนทีสู
6.2.2 งานโครงเหล็ก ..................................................................................................................... 137
6.2.3 งานเหล็กเสริม..................................................................................................................... 138
6.2.4 งานขอ้ ต่อเหล็กเสริม .......................................................................................................... 141
่ ............................................................................................................................. 142
6.2.5 งานเชือม
6.2.6 งานแบบหล่อ (งานไม้แบบ) ................................................................................................. 142
๊ งคอนกรีต ............................................................................................................. 143
6.2.7 งานปัมส่

6.2.8 งานทาสี (งานทาสี) ............................................................................................................. 144
6.2.9 งานฉาบ .............................................................................................................................. 145
6.2.10 งานช่างไม้อาคาร .............................................................................................................. 146
6.2.11 งานหลังคา........................................................................................................................ 148
6.2.12 งานแผ่นโลหะอาคาร ........................................................................................................ 149
้
6.2.13 งานปูกระเบือง...................................................................................................................
150
6.2.14 งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน ............................................................................................... 150
6.2.15 งานจบผิวตกแต่ง.............................................................................................................. 151
6.2.16 งานประตู-หน้าต่าง........................................................................................................... 152
6.2.17 งานวงกบและบานกรอบ ................................................................................................... 153
6.2.18 งานยูรเี ทนชนิดพ่น .......................................................................................................... 154
6.2.19 งานกันซึม......................................................................................................................... 155
6.2.20 งานหิน .............................................................................................................................. 156
้
6.2.21 งานรือถอน
....................................................................................................................... 156

บทที่ 7 ความปลอดภัยในงานก่อสร ้าง
7.1 อุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง .................................................................................................... 158
7.1.1 สถานะของอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง .................................................................... 159
7.1.2 ประเภทของอุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ต
ิ ...................................................................... 160
่ ดอุบต
7.1.3 งานก่อสร ้างซึงเกิั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จานวนมาก ............................................................ 162
7.2 กิจกรรมความปลอดภัยในหน้างานก่อสร ้าง .......................................................................... 163
7.2.1 วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัย ........................................................................................ 163
่ า้ มาหน้างานใหม่ .................. 165
7.2.2 การอบรมดา้ นความปลอดภัยและอาชีวอนามัยใหก้ บั ผูที้ เข่ ้ามาหน้างานใหม่ ....................................................................................... 165
7.2.3 การอบรมผูที
้ เข
่
7.2.4 อุปกรณ์สาหรบั การทางานทีปลอดภั
ย............................................................................... 166
7.2.5 มาตรการป้ องกันโรคลมแดด .............................................................................................. 168
่
7.2.6 เครืองหมายส
าหรบั สร ้างความตระหนักในการทางานอย่างปลอดภัย............................... 168
่ บขอ้ ผิดพลาดของมนุ ษย ์ ......................................................... 169
7.2.7 การทาความเขา้ ใจเกียวกั

่
่
่
่
่
บทที่ 5 ความรู ้เกียวกั
บเครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดทีใช้
ในหน้างานก่อสร ้าง้่่ อ เครืองจั่ กร วัสดุ และเครืองมื่ อวัดทีใช่ ้ในงานก่อสร ้างแต่ละโครงการ ส่วนที่ 5.1 และ 5.2
บทนี จะอธิ
บายเกียวกั
บเครืองมื่ ใช่ ้ในงานก่อสร ้างเฉพาะทาง
อธิบายถึงลักษณะเฉพาะของงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท ส่วนที่ 5.3 อธิบายถึงสิงที
หลายประเภท

5.1 งานโครงสร ้าง่่ ในการก่อสร ้าง
5.1.1 เครืองจั
กรทีใช้่ กรทีใช่ ้กาลังในการยกสิงของขึ
่่[เครน] เครืองจัน้ และขนย ้ายสิงของในแนวราบ
มีหลากหลายประเภท เช่น ทาวเวอร ์เครน รถเครน
และรถเครนตีนตะขาบ ฯลฯ่ ้ในการก่อสร ้างอาคาร เช่น อาคารสูง ฯลฯ ส่วนเครนจะถูกติดตังอยู้ บ่ ยกว่าตัวเสา
[ทาวเวอร ์เครน] เครนทีใช่ นเสารองร ับทีเรี่ วนทีเป็่ นเครนจะไต่ขนไปบนตั่ นต่่ ออกมา และ “Floor(Mast) มี 2 ประเภท ได ้แก่ “Mast-climbing”' ซึงส่
ึ้วเสา (Mast) ทียื่้ วฐาน
climbing” ซึงจะไต่
ไปบนอาคารทังตั่ กรสาหร ับการก่อสร ้างประเภททีมี่ เครนติดตังอยู้ ่บนรถบรรทุก
[รถเครน 4-8 ล้อ] เครืองจั้ มะ และบนพืนดิ้ นทียั่ ง[รถเครนตีนตะขาบ] รถเครนประเภทตีนตะขาบ สามารถทางานได ้ในหลากหลายสถานที่ เช่น บนพืนหิ
ไม่ได ้ปร ับผิวถนน ฯลฯรถเครน 4-8 ล ้อรถเครนตีนตะขาบ

96ทาวเวอร ์เครน่ อนที่่่ ดตังบนเพดานโรงงาน
้[เครนเหนือศีรษะ] เครนชนิดหนึ่ งทีเคลื
ไปตามรางทีติฯลฯ่ กรทีท่ างานขุด/ถมด ้วยการขับเคลือน
่[รถตักดินไฮดรอลิก (รถแบ็คโฮ)] เครืองจั่ บเคลือนโดยกระบอกสู
่ของบูม อาร ์ม และบุ ้งกี๋ ซึงขั
บไฮดรอลิก และด ้วยการหมุน

เครนเหนื อศีรษะ

่่ ตถุประสงค ์ต่างๆ เช่นโครงสร ้างส่วนบนทีสามารถหมุนได ้ สามารถใช ้เพือวั่ กรสาหร ับทาลาย ขูด หรือบด ฯลฯ โดยการเปลียนอุ
่่ี างานใช ้เป็ นเครืองจั
ปกรณ์ทท๋ ดตังไว้ ้ทีปลายอาร
่[รถขุดไฮดรอลิก] รถตักดินไฮดรอลิกประเภทหนึ่ ง มีบุ ้งกีติ
์ม๋ ดตังโดยหงายขึ
้่ งกว่าตัวเครืองจั่ กรโดยบุ ้งกีจะติน้ เหมาะสาหร ับการขุดในตาแหน่ งทีสู

รถตักดินไฮดรอลิก
(รถแบ็คโฮ)่ กรทีติ่ ดตังแผงเขี
้่ นแบบเคลือนย
่[รถดันดิน (Bulldozer)] เครืองจั
ยดิ้ายได ้ (ดันดิน)่ ้านหน้าของยานพาหนะเคลือนที่่่ าจากโลหะหรือยาง)ไว ้ทีด
ประเภทตี
นตะขาบ (ล้อสายพานทีท่ วนใหญ่จะใช ้สาหร ับการขุดและขนย ้าย นอกจากนี ้ ยังมีเครืองจั่ กรทีเรี่ ยกว่า "รถขูด"ซึงส่่ หวั ขูดหรือริปเปอร ์ (Ripper) ทีขู่ ดดินและทรายและชันหิ้ นออก
ซึงมี่ กรทีใช่ ้ในการบรรทุกและขนย ้าย ซึงวิ่ งด่ ้วยล้อและมี
[รถตักดินล้อยาง (Loader)] เครืองจั
๋่ี ารถ ตักวัสดุต่างๆ เช่น ดินและทราย หินเหมือง ฯลฯ โดยการขับเคลือน
่บุ ้งกีขนาดใหญ่
อยู่ทหน้
่๋ตัวรถไปข ้างหน้า พร ้อมกับการเคลือนไหวของบุ
้งกีและบูม แล้วนาไปใส่ในรถดัมพ ์ ฯลฯ่ ้วยล้อ จึงเรียกอีกอย่างว่า
รถตักดินล้อยาง (Loader) เป็ นรถแทรกเตอร ์ตักดินทีวิ่ งดรถดันดิน (Bulldozer)รถดันดินล้อยางหรือรถตักดินล้อยาง
[รถดัมพ ์] ยานพาหนะสาหร ับขนย ้ายดินและทราย หิน ฯลฯ โดยเฉพาะ โดยสามารถยกตัวถัง
่กระบะให ้เอียงลงเพือเทดิน (ดัมพ ์) ได ้ จึงเรียกว่ารถดัมพ ์ ส่วนใหญ่มกั ใช ้ร่วมกับรถตักดิน
ไฮดรอลิกหรือรถตักดินล้อยาง (Loader)รถตักดินล้อยาง (Loader)รถดัมพ ์97่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน)5.1. 2 งานบนทีสู
[วัสดุสาหร ับนั่งร ้าน] วัสดุสาหร ับประกอบนั่งร ้าน วัสดุทใชี่ ้จะแตกต่างกันสาหร ับนั่งร ้านประกอบท่อ นั่งร ้านแบบเฟรม
และนั่งร ้านแบบริงล็อก่ ้วัสดุน่ งร่[วัสดุสาหร ับนั่งร ้านแบบริงล็อก] "นั่งร ้านแบบริงล็อก" หมายถึง นั่งร ้านประเภททีใชั ้านทีออกแบบมาให
้สามารถ้้ ่ งร ้านแบบขอเกียว
่ประกอบและรือถอนได
้โดยใช ้ค ้อนเพียงอย่างเดียว วัสดุพนฐาน
ื้ได ้แก่ แจ๊คเบส เสารองร ับ ราวจับ แผ่นพืนนั้ นรองร ับแผ่นพืน้ เหล็กคายั้ นนั่งร ้าน บันไดเหล็ก คายั้ นราวจับ และแจ๊คเบสยึดติดผนัง ฯลฯ วัสดุพนฐานชุ
คายัื้บกัลวาไนซ ์ดังนั้นจึงทนต่อสนิ มและมีความทนทาน
้[วัสดุสาหร ับนั่งร ้านแบบเฟรม] "นั่งร ้านแบบเฟรม" หมายถึง นั่งร ้านประเภทประกอบขึนจากวั
สดุพนฐาน
ื้เช่น แจ๊คเบส้ นนั่งร ้าน และแผ่นพืนนั้ ่ งร ้านเหล็กแบบขอเกียว่ ฯลฯ โดยมีส่วนประกอบหลักคือเฟรมขาตังรู้ ปประตู วัสดุพนฐาน
เหล็กคายั
ื้ได ้แก่้ นนั่งร ้าน หมุดข ้อต่อ แผ่นพืนนั้ ่ งร ้านแบบขอเกียว่ แคลมป์ ยึดผนัง ราวจับ เหล็กคายั้ นส่วนล่าง
เฟรมขาตัง้ แจ๊คเบส เหล็กคายั
แผ่นกันของตก ฯลฯ่่ น[วัสดุสาหร ับนั่งร ้านประกอบท่อ] “นั่งร ้านประกอบท่อ” หมายถึง นั่งร ้านประเภททีประกอบโดยใช
้วัสดุ เช่น แคลมป์ ซึงเป็่ าจากท่อเหล็กขนาดเส้นผ่านศูนย ์กลาง 48.6 มม. รูปทรงของนั่งร ้านสามารถ
อุปกรณ์ยดึ ติดตัง้ ฯลฯ เข ้ากับท่อนั่งร ้านทีท
่
้ แคบ
่
เปลียนแปลงได
้อย่างยืดหยุ่น จึงสามารถประกอบนั่งร ้านได ้แม้ในพืนทีในด ้านความแข็งแรงและความปลอดภัยนั้น่ ้อยกว่าบ ้างเมือเที่ ยบกับนั่งร ้านแบบเฟรม โดยทีส่่ วนใหญ่จะใช ้เป็ นนั่งร ้านสาหร ับทาสีผนังภายนอกอาคารแนวราบทีไม่
่ สูง
มีจด
ุ ทีด
้ นรองร ับแผ่นพืน้ แผ่นพืนนั้ ่ งร ้าน และข ้อต่อ ฯลฯวัสดุพนฐานประกอบด
ื้้วย ท่อนั่งร ้าน เพลทร ับเสานั่งร ้าน แคลมป์ คายันั่งร ้านแบบเฟรม

นั่งร ้านประกอบท่อ

นั่งร ้านแบบริงล็อก่ าจากท่อเหล็กเส้นผ่านศูนย ์กลาง 48.6 มม.
[ท่อนั่งร ้าน] ท่อสาหร ับนั่งร ้านซึงท
่[ข้อต่อ] วัสดุสาหร ับเชือมต่
อท่อนั่งร ้านเข ้าด ้วยกัน
้[เพลทร ับเสานั่งร ้าน] อุปกรณ์ฐานสาหร ับยึดท่อนั่งร ้านในแนวตังฉาก
(เสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้าน)่่ ดกันเป็ นมุมฉากหรือแนวทแยง มีทงแคลมป์
[แคลมป์ ] อุปกรณ์สาหร ับเชือมต่
อท่อนั่งร ้านทีตั
ั้แบบเข ้ามุมฉากและแบบขยับอิสระ
้่งร ้าน] วัสดุทช่่ี วยไม่ให ้นั่งร ้านล้มเนื่ องจากลม ฯลฯ ซึงจะใส่
่[เหล็กคายันนัไว ้ในแนวทแยงระหว่างเสารองร ับกับเสารองร ับ้ ่งร ้าน] แผ่นพืนซึ้ งท่ าหน้าทีเป็่ นทางเดินหรือพืนส้ าหร ับทางานบนนั่งร ้าน[แผ่นพืนนั

98

้ น
เหล็กคายั
นั่งร ้านแคลมป์

แคลมป์
ท่อนั่งร ้าน้ ่ งร ้านแผ่นพืนนั

เพลทรับเสานั่งร ้านเพลทรับเสานั่งร ้าน้ ่งร ้านแบบขอเกียว]่่ึ นพืนส้ าหร ับทางานบนนั่งร ้าน[แผ่นพืนนั
วัสดุซงเป็้ ่ งร ้านตรงทีมี่ ตะขอซึงสามารถแขวนติ
่้จะแตกต่างจากแผ่นพืนนั
ดตังบนคาน้ ่ งร ้านแบบขอเกียว
่แผ่นพืนนั่ ดกับเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านได ้นั่งร ้านตามขวางทียึ
้้ วัสดุสาหร ับรองร ับแผ่นพืนนั้ ่ งร ้านจากด ้านล่าง
[คายันรองร
ับแผ่นพืน]่้ ่ งร ้านซึงจะมี
โครงสร ้างรองร ับในแนวทแยงสาหร ับส่วนแนวราบของแผ่นพืนนั
่แบบขอเกียว่ ดตังบริ้ เวณริมนอกของแผ่นพืนนั้ ่ งร ้าน[แผ่นกันของตก] วัสดุแผ่นทีติ่ นการติดตังเพื้ อป้่ องกันวัตถุรว่ งหล่น
ซึงเป็
แผ่นกัน
ของตก้ นรองรับแผ่นพืน้คายั่ องกันไม่ให ้นั่งร ้านถล่ม
[แคลมป์ ยึดผนัง] วัสดุทยึี่ ดนั่งร ้านเข ้ากับผนัง ฯลฯ เพือป้่ ดตังเข้ ้ากับนั่งร ้านเพือกั่ นเสียงประเภททีท่ าจากอะลูมเิ นี ยมหรือสเตนเลสสามารถป้ องกัน
[แผ่นกันเสียง] วัสดุประเภทแผ่นทีติ
การขยายของเพลิงไหม้ได ้ด ้วย่ ดตังเข้ ้ากับนั่งร ้านเพือกั่ นเสียง
[ชีทกันเสียง] วัสดุประเภทชีททีติ

99่ ง ซึงจะใช
่[รอกบล็อกนิ รภัย] อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันไม่ให ้คนงานนั่งร ้านตกจากทีสู
้โดย่เกียวตะขอของรอกบล็
อกนิ รภัยเข ้ากับเข็มขัดเซฟตี ้่ ้ในการประกอบนั่งร ้านเรียกว่า "ลวดบังเซน" จะนาเหล็ก
[ลวดบังเซน] ลวดหนาทีใช่ มความแข็
่เผาไฟแล้วปล่อยให ้เย็นลงอย่างช ้าๆ เพือเพิ
งแรง ทาให ้มีความแข็งแรงมากกว่า
ลวดโดยทั่วไป
รอกบล็อกนิรภัย่ อสาหร ับตัดลวดบังเซน
[คีมตัดลวด] เครืองมื

คีมตัดลวด

ลวดบังเซน่ อทีมี่ ปลายโค ้งแหลม ใช ้สาหร ับผูกและมัดลวดบังเซนให ้แน่ น[ตะขอผูกลวด (ชิโนะ)] เครืองมื
[ประแจบ็อกซ ์ฟรีสองหัวพร ้อมตะขอผูกลวด] ด ้านหนึ่ งของมือจับมีปลายแหลม สามารถใช ้มัดลวดบังเซน ฯลฯ ให ้แน่ นได ้ส่วนปลายแหลมเรียกว่า "ตะขอผูกลวด" อีกด ้านหนึ่ งจะเป็ นรู สามารถใช ้ขันและคลายโบลต ์ได ้ จะใช ้ในงานก่อสร ้างนั่งร ้านและ่ างก่อสร ้างนั่งร ้านใช ้จะเป็ นขนาด 17 x 21 มม. เป็ นหลัก
งานเหล็กเสริม ขนาดทีช่

ประแจบ็อกซ ์ฟรีพร ้อมตะขอผูกลวด

ตะขอผูกลวด

่่ วยยึดทิศทางการหมุนไปทางเดียว
[ประแจบ็อกซ ์ฟรี] ประแจทีรวมคลัตช ์หรือแหวนสาหร ับเกาะ (เรียกว่า "กลไก Ratchet") ทีช่ด ้วยกลไก Ratchet จะช่วยให ้สามารถขันโบลต ์และน็ อตได ้อย่างมีประสิทธิภาพด ้วยการหมุนคันโยกไป-กลับเท่านั้น ในงานก่อสร ้างโครงเหล็กจะมีการใช ้่ึ ปลายแหลมข ้างหนึ่ งทีเรี่ ยกว่า "ตะขอผูกลวด"ประแจบ็อกซ ์ฟรีซงมี

ประแจบ็อกซ ์ฟรีพร ้อมตะขอผูกลวด

100

5.1.3 งานโครงเหล็ก
่่ อทีใช่ ้ในการจัดตาแหน่ งรูโบลต ์โดยการเคาะเข ้าในรู เมือต่ าแหน่ งของรูบริเวณรอยต่อของ
[สิวเจาะรู
เหล็ก] เครืองมื
โครงเหล็กไม่ตรงกัน่ อทีใช่ ้สาหร ับหมุนเพือขั่ น[ประแจ Wrench, ประแจ Spanner] เครืองมื
หรือคลายโบลต ์และน็ อต ประแจในภาษาอังกฤษแบบอเมริกนั จะเรียกว่า Wrench่และในภาษาอังกฤษแบบสหราชอาณาจักรจะเรียกว่า Spanner ซึงหมายถึ
ง่ ยวกัน แต่ในญีปุ่่ นจะใช ้ในความหมายทีต่่ างกัน ประแจ Wrench จะมีปลาย
สิงเดี
่่รูปหกเหลียมและยึ
ดโบลต ์ได ้ 6 จุด ในขณะทีประแจ
Spanner มีปลายเปิ ดและประแจ Spannerยึดโบลต ์ได ้ 2 จุด่ ปากทีมี่ เส้นผ่านศูนย ์กลางต่างกันระหว่างปลายสองด ้านทีเป็่ นตัวจับชินงาน
้[ประแจแหวนสองหัว] ประแจซึงมี่ ปากเปิ ด สามารถใช ้จับและหมุนโบลต ์และน็ อต ได ้ 2 จุด เราจะเรียกประแจซึงมี่ ตวั[ประแจแหวนข้างปากตาย] ประแจซึงมี
้จับชินงานด
้านหนึ่ งเป็ น "ประแจ Spanner" และอีกด ้านหนึ่ งเป็ น "ประแจแหวน" ว่า "ประแจแหวนข ้างปากตาย" ปากประแจจะ
้่่ทามุม 15 องศากับตัวจับชินงาน
ดังนั้นการใช ้ด ้านหน้าและด ้านหลังสลับกัน จะช่วยให ้เกิดจังหวะการหมุนเพือการท
างานทีมี
ประสิทธิภาพ่่่ อไฟฟ้ าทีใช่ ้แรงกระแทกของค ้อนทีติ่ ดตังมาในการหมุ
้[ประแจกระแทก (เครืองขั
นโบลต ์หกเหลียมไฟฟ้ า)] เครืองมื
นและขัน
่โบลต ์หกเหลียมให
้แน่ น

5.1.4 งานเหล็กเสริม
่่ อสาหร ับตัดเหล็กเสริม มีทงหมด
้ั[เครืองตัดเหล็
กเสริม] เครืองมื
4 ประเภท คือ ชนิดแมนนวล, ชนิ ดไฮดรอลิกแมนนวล,่ชนิ ดไฮดรอลิกไฟฟ้ า และชนิดเลือยไฟฟ้า่่ อไฟฟ้ าทีใช่ ้ปัมไฮดรอลิ
๊[เครืองตัดเหล็
กเสริมชนิ ดไฟฟ้า] เครืองมื
กในการ่่ ดขยับใบมีดและตัดเหล็กเสริม โดยการจับเหล็กเสริมทีปลายแล้วกดใบมี
ดลงเพือตั
่่ ดสาหร ับพกพาซึง่
[เครืองตัดเหล็
กเสริมชนิ ดไฮดรอลิกไฟฟ้า] เครืองตั
สามารถตัดเหล็กเสริมโดยใช ้ไฟฟ้ าและไฮดรอลิก่ ดเหล็กเสริม
เครืองตัชนิ ดไฟฟ้ า่่ อสาหร ับดัดเหล็กเสริม
[เครืองดัดเหล็
กเสริม] เครืองมื
่่ ดสาหร ับพกพาซึงสามารถ
่[เครืองดัดเหล็
กเสริมชนิ ดไฮดรอลิกไฟฟ้า] เครืองดั
ดัดเหล็กเสริมโดยใช ้ไฟฟ้ าและไฮดรอลิก่้่ ดเหล็กเสริมแบบตังอยู
้ ่กบ
่ งส่
่ วนใหญ่ใช ้ในโรงงานดัดเหล็กเสริม
[เครืองดัดเหล็
กเสริมชนิดตังอยูก่ บั ที]่ เครืองดัั ทีซึ

101่ ดเหล็กเสริม
เครืองดั่ ดเหล็กเสริมชนิ ดตังอยู้ ่กบเครืองดัั ที่่่ อไฟฟ้ าสาหร ับงานผูกเหล็กเสริม สามารถผูกเหล็กเสริมได ้ด ้วยการยืนแขนจั
่[เครืองผู
กเหล็กเสริม] เครืองมืบเข ้าไปบริเวณที่
้เหล็กเสริมตัดกันแล้วดึงไกเท่านัน
[สเปซเซอร ์] วัสดุสาหร ับสร ้างระยะหุ ้ม (Covering) เหล็กเสริม
(ช่องว่างระหว่างเหล็กเสริมกับแบบหล่อ) วัสดุสาหร ับสร ้างระยะหุ ้มด ้านข ้างเรียกว่า
่ี้"โดนัท" และวัสดุทรองร
ับผิวด ้านบนและผิวด ้านล่างของแผ่นพืนและคานเรี
ยกว่า"วัสดุรองร ับเหล็กเสริม (Bar support)"่ ดกับเหล็กเสริมเพือสร
่[โดนัท] สเปซเซอร ์รูปทรงโดนัททีติ
้างความหนาระยะหุ ้ม่ กเหล็กเสริม
เครืองผู

(Covering) สาหร ับเหล็กเสริมในเสา คาน และผนัง

่่[คาราเมล] บล็อกมอร ์ตาร ์รูปทรงลูกเต๋าซึงวางใต
้เหล็กเสริมในพืน้ เพือสร
้างความหนาระยะหุ ้ม (Covering) ของเหล็กเสริมในพืน้

คาราเมลโดนัท่้ วนบนของเหล็กเสริมทียื
่ นขึ
่ นมา
้
[แคปพลาสติก] แคปพลาสติกสาหร ับป้ องกันการบาดเจ็บ ซึงจะครอบไว้ให ้เห็นเด่นชัดทังส่
่่ นมาตรการด ้านความปลอดภัย
และปลายของเหล็กเสริมในแนวนอนหลังจากทีวางเหล็
กเสริมเสร็จแล้ว เพือเป็่ อพิเศษสาหร ับวัดระยะสันๆ้ ส่วนใหญ่ทาจากวัสดุประเภทไฟเบอร ์กลาสหรือไม้ และมีความยาว 1 ม.
[ไม้บรรทัดพับ] เครืองมื่่่ี างานคนเดียวหรือในสถานการณ์ทท่ี างานยากลาบากเนื่ องจากสามารถพับได ้เมือกางออก
ซึงจะใช
้งานในกรณีทท
แคปพลาสติก

ไม้บรรทัดพับ

102่ อทีมั่ กใช ้ในงานเหล็กเสริมเป็ นเครืองมื่ ้สาหร ับผูกเหล็กเสริมเข ้าด ้วยกัน
[ลวดผู กเหล็กเสริม] ลวดเหล็กกล้า (โดยทั่วไปคือลวดบังเซนเบอร ์ 21) ทีใช่ อทีใช่ ้บิดและมัดลวดผูกเหล็กเสริมนี ้[ตะขอผูกเหล็ก] การผูกเหล็กเสริม คือ การมัดและยึดเหล็กเสริมเข ้าด ้วยกัน เครืองมื่ นเครืองมื่ อทีส่ าคัญทีสุ่ ดสาหร ับช่างเหล็กเสริม และจะมี "เคสเก็บตะขอผูกเหล็ก" สาหร ับเก็บ
จะเรียกว่า ตะขอผูกเหล็ก ซึงเป็
ตะขอผูกเหล็ก

ลวดผูกเหล็กเสริม

ตะขอผูกเหล็ก่ ขนาด การใช ้งาน ตาแหน่ งทีใช่ ้และจานวนของเหล็กเสริม
[แท็ก] ป้ ายขนาดเล็กทีระบุ
่่ างาน ซึงจะผู
่ซึงขนเข
้ามาทีหน้กไว ้กับเหล็กเสริมด ้วยลวดเส้นเล็ก

5.1.5 งานข้อต่อเหล็กเสริม
่่่[อุปกรณ์เพิมแรงดัน]ส่วนทีประกอบด
้วยอุปกรณ์เพิมแรงดั
นชนิ ดไฟฟ้ ากระบอกสูบ Ram่สายท่อแรงดันสูง และกระบอกสูบ Ram ซึงจะสร
้างแรงดันไฮดรอลิกทีจ่ าเป็ นสาหร ับ่การเชือมแบบใช
้แรงกด
่่ ดเหล็กเสริม 2 เส้นซึงจะเชื
่่[อุปกรณ์เชือมแบบใช้
แรงกด] ส่วนทีจะยึ
อมแบบ่อุปกรณ์เชือม
แบบใช ้แรงกด

่่ ้างขึนจากปั
้๊ มแรงดั
่ใช ้แรงกดเข ้าด ้วยกัน ขับเคลือนด
้วยแรงไฮดรอลิกทีสร
มเพิน่[กระบอกสู บ Ram] อุปกรณ์สาหร ับส่งแรงดันไฮดรอลิกไปยังอุปกรณ์เพิมแรงดั
น่ โครงสร ้างทีสามารถทนแรงดั
่[สายท่อแรงดันสู ง] สายท่อซึงมี
นสูง และโค ้งงอได ้อย่างยืดหยุน่่๊่้ าการเพิมแรงดั
่[อุปกรณ์เพิมแรงดันชนิ
ดไฟฟ้า] ปัมไฮดรอลิ
กทีสามารถตั
งค่นได ้ตามต ้องการ
่สามารถเปิ ด-ปิ ดการเพิมแรงดันได ้ด ้วยสวิตช ์ตรงหน้า
่่ี มแรงดั
่้[อุปกรณ์เพิมแรงดันอ
ัตโนมัติ] อุปกรณ์ทเพิ
นโดยอัตโนมัตดิ ้วยการตังโปรแกรมล
าดับ่การเพิมแรงดัน่่ นเปลวไฟสาหร ับให ้ความร ้อนส่วนทีเชื่ อมแบบใช
่[หัวเชือม]ส่วนทีพ่
้แรงกด และมีหลายรูปทรง
[ท่อพ่น] อุปกรณ์ให ้ความร ้อนโดยผสมก๊าซออกซิเจนและอะเซทิลนี แล้วส่งออกไป
103่อุปกรณ์เพิมแรงดั
นชนิ ดไฟฟ้ า่่ ้งานโดยติดเข ้ากับท่อพ่น
[อีโควาล ์ว] วาล ์วทีสามารถเปิ
ด-ปิ ดก๊าซออกซิเจนและอะเซทิลนี ได ้พร ้อมกัน ซึงใช
ท่อพ่น

อีโควาล ์ว่หัวเชือม่ ้วัดเส้นผ่านศูนย ์กลางหรือความกว ้างของส่วนนู นของส่วนที่
[อุปกรณ์สาหร ับวัดลักษณะภายนอก] อุปกรณ์ตรวจสอบทีใช
่เชือมแบบใช
้แรงกด
่[อุปกรณ์ตรวจสอบข้อบกพร่องด้วย Ultrasonic] อุปกรณ์ตรวจสอบทีตรวจจั
บ่ ลตราโซนิ กกับส่วนทีเชื่ อมแบบใช
่ข ้อบกพร่องภายในโดยการใช ้คลืนอั
้แรงกด
่่[เครืองทดสอบแรงดึ
ง] อุปกรณ์สาหร ับทดสอบแรงดึงเพือตรวจสอบความแข็
งแรง่ านการเชือมแบบใช
่โดยการดึงเหล็กเสริมทีผ่
้แรงกด

อุปกรณ์สาหรับวัดลักษณะภายนอก

่[เครืองทดสอบแรงดั
ด] อุปกรณ์ตรวจสอบสาหร ับตรวจสอบความต ้านทานใน่ านการเชือมแบบใช
่การดัดของเหล็กเสริมทีผ่
้แรงกด่ อม่[PS Ring] ตัวรีดวิ ซ ์มาโครโมเลกุลสาหร ับป้ องกันการเกิดออกซิเดชันกับส่วนทีเชื
แบบใช ้แรงกด และยังได ้ร ับผลกระทบของลมและฝน ฯลฯ ยากกว่าอีกด ้วย
PS Ring่
5.1.6 งานเชือม
่
่
่
่
่
่ ้ลวดเชือมที
่่ นแกนโลหะหุ ้มด ้วยวัสดุหุ ้ม (เรียกว่า
[เครืองเชื
อมอาร์กลวดเชือมหุ
ม้ ฟลักซ ์ (SMAW)] เครืองเชื
อมซึ
งใช
เป็
่
่
่ งทีมั่ กพบเห็นทีหน้่ างาน การเชือมโดยใช
่"ฟลักซ ์") เป็ นเครืองเชื
อมประเภทหนึ
้
่
่
่
่
เครืองเชื
อมอาร์กลวดเชือมหุ
้มฟลักซ ์ (SMAW) บางครงเรีั้ ยกว่า "การเชือมด
้วยมือ"่้เนื่ องจากทาการเชือมทั
งหมดด้วยมือ่่่ ในการเชือมอาร
่[ลวดเชือม]แท่งโลหะสาหร ับใช ้เชือมติ
ดกับวัสดุทจะที่ าการเชือม์ก่่่ี าการเชือม
่และเชือมแก๊ส ลวดเชือมจะหลอมรวมเข
้ากับวัสดุทจะท่ อเหล็กสาหร ับคีบจับเหล็กร ้อน ฯลฯ ทาจากแท่งโลหะ 2[คีมหนี บด้ามยาว] เครืองมื

่่่เครืองเชื
อมอาร์กลวดเชือม
หุม้ ฟลักซ ์ (SMAW)่ อมต่่่่้ งใช ้เมือจะ
่แท่งทีเชื
อกันด ้วยแกนหมุน ซึงสามารถคี
บจับวัตถุด ้วยกาลังทีแรงโดยการใช
้หลักการของคานงัดได ้ นอกจากนี ยั่ดัดวัตถุในการเชือมด
้วย

104

่
ลวดเชือม
คีมหนี บด ้ามยาว่่ อม/ตั
่่[ชอล ์กหิน] ใช ้สาหร ับทาเครืองหมายบนแผ่
นเหล็ก ฯลฯ เพือเชืด การทาเครืองหมาย
หมายถึง การวาดเส้นบนวัสดุโดย
ทาให ้เป็ นรอย่่ หมายถึง เศษโลหะหรือเม็ดโลหะทีกระเด็
่่ ใช ้สาหร ับ[สารป้ องกันสะเก็ดงานเชือมติ
ด] สะเก็ดงานเชือม
นระหว่างการเชือม่่ป้ องกันไม่ให ้สะเก็ดงานเชือมเกาะติ
ดวัตถุ เนื่ องจากทาให ้คุณภาพของการจบผิวงานเชือมลดลง
โดยจะใช ้แปรงทาหรือสเปรย ์่พ่นลงบนวัสดุกอ่ นทาการเชือม
่่[หมวกนิ รภัยพร ้อมกระบังหน้า] หมวกนิรภัยซึงรวมหมวกนิ รภัยเข ้ากับกระบังทีปกป้
อง้่ทังใบหน้
าส่วนใหญ่มกั จะใช ้ในงานเชือม

หมวกนิ รภัยพร ้อมกระบังหน้า

5.1.7 งานแบบหล่อ่ ักษาระยะห่าง
[ฟอร ์มไท] ยึดเข ้ากับเซเพเรเตอร ์เพือรฟอร ์มไท

ระหว่างแบบหล่อให ้คงที่ ร ักษาระยะช่องเทคอนกรีต และป้ องกัน
ไม่ให ้แบบหล่อเสียรูปเนื่ องจากแรงดันด ้านข ้างของคอนกรีตเป็ นวัสดุสาหร ับการขันท่อ

ผนังคอนกรีต่ ยกกันทั่วไปว่า "เซพา"[เซเพเรเตอร ์ชนิ ดแท่งกลม] หรือทีเรี

เซเพเรเตอร ์ชนิ ดแท่งกลม
P-conหรือ "มารูเซพา" เป็ นวัสดุทเสีี่ ยบเข ้าระหว่างแบบหล่อสองฝั่ง่ ักษาระยะความหนาของคอนกรีตตามแบบก่อสร ้างติดตัง้
เพือรไม้แบบเทคอนกรีต

(Shop drawings)

105ท่อนั่งร ้าน้ วนพลาสติกซึงยึ่ ดเข ้ากับปลายของเซเพเรเตอร ์ พยุงแผ่นแบบหล่อ
[P-con] ชินส่

ท่อนั่งร ้าน้โดยยึดเข ้ากับปลายทังสองด
้านของเซเพเรเตอร ์่ี ้สาหร ับเพิมความแข็
่[ท่อนั่งร ้าน, ท่อเหล็ก] วัสดุทใช
งแรงของแบบหล่อท่อ
่นั่งร ้านมีรูปร่างกลม และท่อเหล็กมีรูปร่างเป็ นเหลียม
[ไม้สาหร ับรอง] แผ่นไม้ขนาด 25 x 50 มม. ใช ้ร่วมกับไม้อดั โดยใช ้สาหร ับฟอร ์มไท

เสริมความแข็งแรงของไม้แบบ, บริเวณรอยต่อของแผ่น
[แบบไม้อ ัด] ไม้อดั สาหร ับใช ้เป็ นแบบหล่อ โดยทั่วไปจะใช ้ไม้แบบเทคอนกรีต (ภาษาญีปุ่่ นเรียกย่อๆ ว่า "คมปาเนะ") หนา 12 มม.
่[แผ่นแบบสาหร ับเทคอนกรีต] แผ่นแบบหล่อซึงตอกไม้
สาหร ับรองเข ้ากับ้ อใช่ ้ซา้ไม้อดั ด ้วยตะปูเข ้าเป็ นแผ่นเดียว แผ่นแบบสาหร ับเทคอนกรีตทาขึนเพื่ ความกว ้าง 90 มม. หรือ 105 มม. ใช ้ในการ
[ไม้หน้าสาม] ไม้โครงทีมี้ อคายั้ นโดยร ับท่อนั่งร ้านสาหร ับแบบหล่อพืน้ และยังใช ้เป็ นฐานสาหร ับวาง
ตังท่ของหนักๆ ได ้แผ่นแบบสาหรับ
เทคอนกรีต

้ น] วัสดุทใช่ี ้รองร ับคานร ับแผ่นใต ้ท ้องคานหรือแบบหล่อพืน้ โดยจะร ับแรงอัด จะเรียกย่อๆ ว่า "ซาโปะ" "ซัปโปะ" หรือ[ท่อคายั
"ซัพพอร ์ต" ฯลฯ่ ยกกันทั่วไปว่า "ทมโปะ" ใช ้ในการตังท่้ อคายั้ นโดยร ับท่อนั่งร ้านสาหร ับแบบหล่อใต ้ท ้องคาน (เรียกว่า
[ไม้ร ัดแบบ] หรือทีเรี
"ท่อตง")แบบหล่อใต ้ท้องคาน

ไม้หน้าสาม้ นท่อคายั้ นท่อคายั

ไม้รดั แบบ่ี ดเข ้ากับกับแบบหล่อสาหร ับทาร่องหรือแนวบนคอนกรีต เช่น กรอบหน้าต่าง ฯลฯ[ไม้สาหร ับสร ้างร่อง] วัสดุทยึ่ ยกกันทั่วไปว่า "ไม้สร ้างร่อง (อังโกะ)"หรือทีเรี
[ไม้เข้ามุม] วัสดุทใชี่ ้ในการบากมุมคอนกรีต่ี ้ทาร่องบนระนาบคอนกรีต
[ไม้รอยต่อ] วัสดุทใช้ โซ่] เทิร ์นบัคเคิลและโซ่
้่ องกันไม่ให ้แบบหล่อยุบตัว รวมถึงเพือปร
่[เทิร ์นบัคเคิล,ใช ้เพือป้
ับการจัดแนวโครงสร ้าง้้(การจัดแนวเสาและคานทังในแนวระนาบและแนวตั
งฉากอย่
างละเอียดแม่นยา) ด ้วยการดึง่ อสาหร ับนาเซเพเรเตอร ์เข ้าไปในรูบนแบบหล่อ
[ตะขอเซเพเรเตอร ์] เครืองมื

106

โซ่

เทิร ์นบัคเคิล้

ตะขอเซเพเรเตอร ์่ อทีใช่ ้ในงานขันและคลายฟอร ์มไท[ประแจขันฟอร ์มไท] เครืองมื่ ้เพือประกอบแบบหล่
่้ งสามารถใช ้ถอนตะปูได ้[ค้อนเคาะแบบ] ค ้อนทีใช
อสาหร ับเทคอนกรีต ทังยัค ้อนเคาะแบบ

ประแจขันฟอร ์มไท้ วของแบบหล่อเพือช่่ วยให ้ถอดแบบหล่อได ้ง่าย[น้ ายาสาหร ับช่วยแกะแบบ] สารเคมีทใชี่ ้ทาบนพืนผิ

5.1.8 งานปั๊มส่งคอนกรีต
่่ ให ้คอนกรีตแข็งตัว รถบรรทุกทีมี่ ฟังก ์ชันนี เรี้ ยกว่า
[ใบพัดกวนคอนกรีต] อุปกรณ์ทใชี่ ้กวนคอนกรีตทีผสมไว
้แล้ว เพือไม่
"รถโม่ปูน" หรือ "รถคอนกรีตสด"่ กรทีปั่ มคอนกรี
๊่ ่ในสภาพไม่แข็งซึงผลิ่ ตในโรงงาน) ซึงขนส่
่[ปั๊มคอนกรีต] เครืองจั
ตสด (คอนกรีตทีอยู
งโดยรถโม่ปูน่ แรงดันสูงและสามารถปัมส่๊ งไปได ้ระยะไกล และ "แบบรีด"ไปยังแบบหล่อโดยใช ้แรงดันไฮดรอลิกหรือเชิงกล มีทงั้ "แบบลูกสูบ" ซึงมี่ แรงดันตาและมี
่๊ งทีจ่ ากัด และจะเรียกยานพาหนะทีมี่ อุปกรณ์ปมคอนกรี้ ่วา่ "รถปัมคอนกรี
๊ซึงมีระยะปัมส่
ั๊ตติดตังอยูต"่้่ องกันการร่วงตกและป้ องกันสิงแปลกปลอม
่[ฮอปเปอร ์] ส่วนทีร่ ับคอนกรีตสดจากรถโม่ปูน ซึงจะติ
ดตังตะแกรงเพื
อป้เข ้าไปในฮอปเปอร ์่ี มท่ างานและหยุดโดยอัตโนมัตด
[อุปกรณ์เซนเซอร ์วัดระดับน้า] อุปกรณ์ทเริิ ้วยการตรวจจับปริมาณคอนกรีตในฮอปเปอร ์๊่ คนเข ้าไปติดหรือกาลังจะเข ้าไปติดอยู่ใน
[อุปกรณ์หยุดฉุ กเฉิ น] อุปกรณ์สาหร ับหยุดการทางานของปัมคอนกรี
ตเมือมี
ใบพัดกวนคอนกรีต ฯลฯ่ ด[อุปกรณ์หยุดใบพัดกวนคอนกรีตอ ัตโนมัติ] อุปกรณ์หยุดการทางานของใบพัดกวนคอนกรีตโดยอัตโนมัตเิ มือเปิ
ตะแกรงของฮอปเปอร ์่ี งกาลังทีจ่ าเป็ นสาหร ับแต่ละส่วนของปัมคอนกรี
๊่[อุปกรณ์ส่งกาลัง (PTO)] อุปกรณ์ทดึ
ตออกมาจากเครืองยนต์ กาลังของ
107

่
่
๊
๊ มและบูม เป็ นพลังงานให ้กับอุปกรณ์กาเนิ ดไฟฟ้ าไฮดรอลิก
เครืองยนต
์จะถูกส่งไปขับเคลือนรถปั
มคอนกรีต ควบคุมขารถปัมบู่ี ้างแรงไฮดรอลิกเพือควบคุ
่๊[วงจรไฮดรอลิก] อุปกรณ์ทสร
มอุปกรณ์ของรถปัมคอนกรีต วงจรไฮดรอลิกประกอบด ้วย่่ ๆอุปกรณ์กาเนิ ดไฟฟ้ าไฮดรอลิก อุปกรณ์ควบคุมไฮดรอลิก อุปกรณ์ขบั เคลือนไฮดรอลิก และอุปกรณ์เสริมอืน่ ัตโนมัต]ิ อุปกรณ์ซงส่่ ส่่ งมาจากปัมน๊ ้ามันหล่อลืนไปยั
่[อุปกรณ์จ่ายน้ามันหล่อลืนอึ่ งน้ามันหล่อลืนที
งกระบอกสูบคอนกรีต
ท่อรูปตัว S และส่วนรองร ับแกนของใบพัดกวนคอนกรีต่ ออยู่ในแต่ละส่วนของอุปกรณ์รถปัมคอนกรี
๊[อุปกรณ์ลา้ งทาความสะอาด] อุปกรณ์สาหร ับล้างทาความสะอาดคอนกรีตทีเหลื
ต๊ งคอนกรีต
หลังจากงานปัมส่่้ั่ ทงสองอย่
้ั[บู มเทคอนกรีต] อุปกรณ์สาหร ับนาท่อขนส่งไปยังจุดทีจะเทคอนกรีต บูมมีทงแบบพับได ้ แบบยืดหดได ้ หรือแบบทีมี
างรวมกัน ฯลฯ่ี นและขยับบูมขึนลง
้[อุปกรณ์ควบคุมบู มเทคอนกรีต] อุปกรณ์ทหมุ๊ มเข ้ากับตัวถังรถ ประกอบด ้วยเฟรมย่อยและฐานร ับบูม
[อุปกรณ์ฐานยก] ฐานยกสาหร ับติดบูมเทคอนกรีตและขารถปัมบู
่่ ักษาความเสถียรของรถปัมคอนกรี
๊[ขารถเครน] อุปกรณ์ทยืี่ นออกมานอกตั
วถังรถ เพือร
ต๊่[ท่อขนส่ง] ท่อสาหร ับขนส่งคอนกรีตจากรถปัมคอนกรี
ตไปยังจุดทีจะเทคอนกรีต ประกอบด ้วยท่อตรง ท่อโค ้ง ท่อเรียว
และสายท่อส่วนปลาย ฯลฯ[ซีเมนต ์] วัสดุสาหร ับผสมคอนกรีต มีคุณสมบัตใิ นการทาให ้แข็งตัวด ้วยน้า
่[อะกรีเกต (Aggregate)] ทรายและกรวดทีผสมเข
้ากับซีเมนต ์ ในการผสมคอนกรีตหรือมอร ์ตาร ์่่ มเพือเพิ่ มประสิ
่[น้ ายาผสมคอนกรีต] สารทีนอกเหนื
อจากซีเมนต ์ น้า ทราย และกรวด ซึงเติ
ทธิภาพของคอนกรีต
้ัมีทงสารลดนา้ สารทาให ้เหลวขึน้ และสารเร่งการแข็งตัว ฯลฯ[กรวยทดสอบการยุบตัวของคอนกรีต (Slump cone)] แบบหล่อสาหร ับทาการ "ทดสอบการยุบตัว (Slump test)"่เพือตรวจสอบยื
นยันคุณภาพคอนกรีตสด หลังจากเทคอนกรีตสดลงในกรวยทดสอบการยุบตัวของคอนกรีต (Slump cone) แล้ว่ ยนแปลงไป
่จะถอดกรวยทดสอบออก และตรวจสอบยืนยันความสูงของคอนกรีตสดทีเปลี
ก่อนเทคอนกรีตจะต ้องทดสอบการยุบตัว
(Slump test) เสมอ5.1.9 งานช่างไม้อาคาร่่่ ดด ้วยมือ หรือเรียกอีกอย่างว่าเลือยมื
่่่[เลือยลอ]เลือยชนิ
ดหนึ่ งทีตัอ และยังมีเลือยที
่เลือยลอ

สามารถพับได ้่่่[เลือยทาเตบิ
ก]ิ เลือยสาหร ับตัดตามใยไม้ ในทางกลับกัน เลือยสาหร ับตัดใยไม้ใน
่แนวขวาง จะเรียกว่า "เลือยโยโกบิ
ก"ิ รูปร่างของคมมีด (ฟัน) จะแตกต่างกันระหว่าง
่่เลือยทาเตบิกกิ บั เลือยโยโกบิกิ่่่ คมมีดทังสองด
้่่[เลือยชนิ
ดมีคมสองด้าน] เลือยที
มี้าน ด ้านหนึ่งจะเป็ น "เลือยทาเตบิ
ก"ิ และอีกด ้านจะเป็ น "เลือยโยโกบิ
ก"ิ
108่ งสองแบบจะตั
้่ งเข ้าหาตัว
ซึงทัดเวลาทีดึ
่เลือยชนิ
ดมีคมสองด ้าน่เลือยโยโกบิ
กิ่เลือยทาเตบิกิ่่่ การเสริมโลหะทีด่ ้านตรงข ้ามของคมมีด คมมีดจะไม่สนขณะ
่ั[เลือยปั
งตอ] เลือยซึ
งมี่เลือยปั
งตอ่ ดจึงสามารถตัดได ้อย่างสวยงาม
ทีตั้[ค้อนเกนโน (ค้อนเล็กมีปลายสาหร ับตอกทังสองด้าน)] ค ้อนสาหร ับช่างไม้่ ้ตอกตะปูหรือตอกสิว่ มีรูปร่างนู นเล็กน้อย เพือให่ ้หัวตะปูจมเข ้าไปในไม้ในตอน
ทีใช่สุดท ้ายเวลาทีตอกตะปู่ เครืองมื่ อสาหร ับทาร่องหรือขุดรูบนไม้ มักใช ้ชนิดทีมี่ แหวนโลหะติดอยู่ที่
[สิว]่ ้สามารถตอกด ้วยค ้อนได ้ จาเป็ นต ้องลับคมมีดโดยใช ้หินลับ
ปลายด ้ามจับเพือให่ ักษาความคมเอาไว ้เพือรค ้อนเกนโน(ค ้อนเล็กมีปลายสาหรับ
้ตอกทังสองด
้าน)่ อสาหร ับขูดพืนผิ้ วไม้ให ้เรียบ จะมีใบมีดติดอยู่กบ
[กบไสไม้] เครืองมืั ฐานไม้ จาเป็ นต ้อง่ ักษาความคมเอาไว ้ลับคมมีดโดยใช ้หินลับ เพือร่ อเจาะรูบนไม้ด ้วยการหมุนใบมีด ใช ้โดยการจับส่วนด ้ามจับ
[เหล็กเจาะ] เครืองมื้่ด ้วยมือทังสองข
้างแล้วหมุนเพือเจาะรู
รูปร่างของปลายคมมีดจะแตกต่างกันไป

สิว่้ขึนอยู
่กบั วัตถุประสงค ์การใช ้ ตัวอย่างทั่วไป ได ้แก่ ยตสึเมงิร ิ มิตสึเมงิร ิ สึโบงิร ิและเนซูมฮิ ากิร ิ ฯลฯ[อุปกรณ์ลากเส้นขนาน]่ อของช่างฝี มืออาคารทีช่่ วยให ้สามารถวาดเส้นทีขนานกั
่เครืองมื
บฐานได ้โดยง่าย

กบไสไม้

อุปกรณ์ลากเส ้นขนาน

เหล็กเจาะ

109

5.2 งานตกแต่งภายใน/ภายนอก
5.2.1 งานฉาบ่ าขึนจากการผสมน
้้าและทรายลงในปูนซีเมนต ์ ต่างจากคอนกรีตตรงทีไม่่ ได ้ผสมกรวด
[มอร ์ตาร ์] วัสดุกอ่ สร ้างซึงท
้่ ออิฐหรือบล็อก ฯลฯใช ้กับผนังและพืนของบ้าน หรือใช ้เป็ นตัวยึดเกาะเวลาทีก่่ ส่วนประกอบหลักคือปูนขาว ทาขึนจากการผสมกาวและซู
้[ชิกกุย] วัสดุเคลือบทีมีสะ (วัสดุยดึ เกาะประเภทเส้นใยพืช)เข ้ากับปูนขาว เนื่ องจากมีคุณสมบัตดิ ูดซึมน้าและกาจัดความชืน้ จึงถูกนามาใช ้เป็ นวัสดุเคลือบผนังภายในของโกดัง้ สมัยโบราณ ทังยั้ งมีความผนึ กแน่ น อากาศไม่เข ้า (Airtightness) ทีเป็่ นเยียม
่มาตังแต่่ อทีใช่ ้ฉาบชิกกุยหรือคอนกรีตบนผนัง พืน้ ฯลฯ มีหลายประเภทขึนอยู
้[เกรียง] เครืองมื
่กบั วัตถุประสงค ์ ช่างฉาบจะใช ้แยก่"เกรียง" หลายสิบแบบ วัสดุของเกรียง ได ้แก่ เหล็ก สเตนเลส พลาสติก ยาง และไม้ ฯลฯ ซึงจะมี
ชอแยกตามแต่
ื่ละประเภท
่เมือจะเรี
ยกเป็ นภาษาญีปุ่่ นให ้ใช ้คาว่า "โงเตะ" แทน "โกเตะ" เช่น "ชิอาเงโงเตะ (เกรียงฉาบผิว)" หรือ "เมจิโงเตะ
(เกรียงสาหร ับงานรอยต่อ)"[เกรียงฉาบผิว/เกรียงฉาบชนกลาง]ั้มีรูปทรงปลายแหลม ใช ้สาหร ับฉาบชิกกุย ดินเบา ฉาบผนังมอร ์ตาร ์ ฯลฯ้้เกรียงฉาบชันกลางใช
้สาหร ับจบผิวหยาบในการฉาบขันกลาง่ ยบ เหมาะสาหร ับงานฉาบในส่วนทีละเอี
่[เกรียงเหล็ก] ส่วนคอจะติดอยูก่ บั ปลายของด ้ามจับและผิวเกรียงทีเรี
ยด้ อิฐ และบล็อก มีรูปร่างเรียวเพือให่ ้เหมาะกับรอยต่อ
[เกรียงสาหร ับงานรอยต่อ] ใช ้สาหร ับจบงานรอยต่อของกระเบือง
เกรียงสาหรับงานรอยต่อ

เกรียงเหล็ก

้เกรียงฉาบชันกลาง่ ยมผื
่่[เกรียงเหล็กขัดมัน] ผิวฉาบเป็ นรูปสีเหลี
นผ้าและมีน้าหนักมาก ส่วนใหญ่ใช ้สาหร ับการกดฉาบเพือจบผิ
ว่ ้ในการก่อก ้อนอิฐ มีรูปร่างทีเรี่ ยกว่ารูปโมโมะหรือรูปฟูกุ ทังยั้ งใช ้เป็ นเกรียงปูกระเบืองได
้[เกรียงสาหร ับงานอิฐ] "เกรียง" ทีใช้้โดยขึนอยู
่กบั ขนาด่ ้ในการก่อคอนกรีตบล็อก ปลายเรียวช่วยให ้เทมอร ์ตาร ์ลงในรูบล็อกได ้ง่ายขึน้
[เกรียง Block trowel] "เกรียง" ทีใช่[เกรียงจบงานมุมภายนอก] ใช ้เมือจบงานมุ
มภายนอก
่[เกรียงจบงานมุมภายใน] ใช ้เมือจบงานมุ
มภายใน

เกรียงจบงานมุม
ภายนอก

เกรียงจบงานมุม
ภายใน

110

[เกรียงหวี] ส่วนหนึ่ งของผิวฉาบมีรูปร่างเหมือน "หวี" ใช ้ในการฉาบตัวยึดเกาะ้ นอกจากนี ้ ยังใช ้ในการสร ้างลวดลายบนผนังที่
หรือมอร ์ตาร ์ในงานปูกระเบือง
ฉาบดินเบา

มุมภายนอก

มุมภายใน

่[กระบะฉาบปู น] กระบะสาหร ับใส่วสั ดุฉาบ มอร ์ตาร ์ ฯลฯ ซึงจะสามารถท
างานโดยถือไว้ในมือเดียวได ้่ อสาหร ับทาความสะอาดขอบทียื่ นออกมาจากระนาบผนั
่[แปรงปั ดฝุ่ น] เครืองมื
ง่(หรือบริเวณทีเสากั
บผนังมาบรรจบกัน) ในงานฉาบ

5.2.2 งานทาสี่ อสาหร ับทาสีซงมี่ึ ขนติดอยูท
่ี[แปรงทา] เครืองมื่ ปลายด
้ามจับไม้หรือพลาสติก

แปรงทา

มีหลายประเภท เช่น แปรงเคบาเกะ แปรงโกมูบาเกะ แปรงคูชบิ าเกะ ฯลฯ้้ ที่ จะทาสี
่ขึนอยู
่กบั พืนที
หรือเป็ นสีสูตรน้ามันหรือสูตรน้า
[พุตตี]้
้ วรองพืนและท
้วัสดุรูปร่างคล้ายครีมสาหร ับกาจัดความไม่สม่าเสมอของพืนผิาให ้เรียบ
(เรียกว่า "เก็บรอยต่อด ้วยพุตตี ้ (โป๊ ว)")ไม้พายเรซิน่ อทีสามารถใช
่[ไม้พาย] เครืองมื
้ผสม ทา และขูดสี ฯลฯ ได ้้้[ไม้พายเรซิน] ใช ้ในการผสมพุตตี ้ โป๊ ว ทากาว ยามาสก
์กิงเทปให
้ติดแน่ น ฯลฯ โดยจะใช ้้แยกตามวัตถุประสงค ์ เนื่ องจากมีหลายประเภทขึนอยู
่กบั ความแข็ง (ความง่ายในการงอ)่[ไม้พายโลหะ] ใช ้กับวัตถุประสงค ์ทีหลากหลาย
เช่น ผสมพุตตี ้ ปร ับระดับ หรือกดซีลแลนต ์ฯลฯ้[จานโป๊ว (จานรองปู นฉาบ)] กระบะบางๆ สาหร ับใส่มอร ์ตาร ์หรือพุตตีและถือไว ้ใน

้ลูกกลิงขนแกะ

้มือเดียว โดยจะกวนผสมมอร ์ตาร ์หรือพุตตีบนจานโป๊ว (จานรองปูนฉาบ) โดยใช ้ไม้พาย่ อสาหร ับผสมวัสดุผนังหรือขนย ้ายวัสดุผนังไปยังบริเวณที่
[จอบสามง่ าม] เครืองมื
่จะฉาบหรือทา มีขนาดทีสามารถถื
อและใช ้งานด ้วยมือเดียว
้้ าหร ับทาสีเพือทาสี
่[ลู กกลิงขนแกะ]ลูกกลิงส
ระนาบกว ้างได ้อย่างมีประสิทธิภาพ่ ขนยาวจะดูดซับสีได ้ดี เหมาะสาหร ับการ
โดยจะใช ้ร่วมกับด ้ามจับลูกกลิง้ แปรงทีมี่ ขนสันจะทิ
้้ องรอยของขนแปรงน้อย ช่วยให ้จบผิวได ้สวย นอกจากนี ยั้ งมีลูกกลิงประเภทโพลี
้ทาระนาบกว ้าง แปรงทีมี
งร่ยรู เี ทนที่
สามารถใช ้กับสีสูตรน้าและชนิดตัวทาละลายได ้111

่ อสาหร ับขูดลอกสิงสกปรกหรื
่[เกรียงปาด] เครืองมื
อสีทเหนีี่ ยวติด ก่อนทาสีจะทาการ

ส่วนคมของเกรียงปาด

่่ึ ยกว่า "งานเตรียมพืนผิ
้ ว" ซึงจะใช
่ขูดสนิ ม ฯลฯ บนผิวทีจะทาสี
ซงเรี้เกรียงปาดในงานนี ้่ เพียงแต่ใช ้ในงานเตรียมพืนผิ้ วเกรียงปาดขนาดใหญ่เรียกอีกอย่างว่า "เคเรนโบ" ซึงไม่้้ ้วยเท่านั้น แต่ยงั ใช ้ในการลอกกระเบืองไวนิ
ลออกจากพืนด่ อสาหร ับทาให ้ผิวบางลง แต่เนื่ องจากมีคมมีดทีคมจึ
่[มีดลอก] เดิมเป็ นเครืองมืงใช ้้ ว" ในงานทาสีด ้วยสาหร ับ "งานเตรียมพืนผิ

มีดลอก่ อสาหร ับทาสีโดยการพ่นสีเป็ นละอองละเอียด โดยใช ้กาลังลม[ปื นสเปรย ์] เครืองมื
อัดจากคอมเพรสเซอร ์ มีชนิ ดใช ้แรงโน้มถ่วง ชนิ ดใช ้แรงดูด ชนิ ดใช ้แรงดัน ฯลฯตามวิธกี ารจ่ายสี
้่ วยปกป้ องบริเวณทีไม่่ ต ้องการทาสีโดยแปะบริเวณขอบระหว่าง
[มาสก ์กิงเทป]เทปทีช่่ าสีกบ่ ้องการปกป้ อง สามารถลอกออกได ้ง่าย ใช ้นิ วกดเทปให
้่ ดไม่สนิ ทส่วนทีจะทั ส่วนทีต
้ดีและพยายามไม่ให ้มีจดุ ทีติ่ ให ้สีลอดเข ้าไปบริเวณช่องว่าง
เพือไม่่ึ นชีทไนลอนพับติดอยู่บนเทปกาว ช่วยให ้สามารถปกป้ องพืนที้ ขนาดใหญ่
่[มาสก ์เกอร ์เทป] วัสดุซงเป็ได ้โดยง่าย่ ้องการป้ องกันแล้วกางชีทไนลอนออก นอกจากนี ้ ยังมีชนิ ดกันลืนด่ ้วยติดเทปลงบนผิวทีต้ งใช่ ้กับบริเวณทีติ่ ดมาสก ์กิงเทปได
้่[ไพรเมอร ์สาหร ับเทป] สารสาหร ับเตรียมรองพืนซึ
้ยาก เช่น ส่วนทีคอนกรี
ตไม่เรียบ ฯลฯโดยมักจะใช ้ชนิดสเปรย ์มาสก ์เกอร ์เทป้มาสก ์กิงเทป

เทปปกป้ องรักษา

ไพรเมอร ์สาหรับเทป

5.2.3 งานหลังคา
้้[ค้อนสาหร ับกระเบืองหลั
งคา] ไม่เพียงแต่ใช ้ตอกตะปูเท่านั้น แต่ยงั ใช ้สาหร ับการตัดแต่งกระเบืองหลั
งคาด ้วย่ ้ตอกตะปูเป็ นรูปสีเหลี่ ยมเพื
่่ ้กระเบืองหลั
้ผิวทีใช
อใหงคาแตกได ้ง่าย ส่วนด ้านตรงข ้ามจะมีปลายแหลม
้่ ้ในการฉาบดินมุงหลังคาหรือ (นัมบัง) ชิกกุย
[เกรียงสาหร ับกระเบืองหลั
งคา] เกรียงทีใช
้้ บแผ่นกระเบือง้ (ส่วนนี เรี้ ยกว่า
[เกรียงสาหร ับกระเบืองหลั
งคาเฉพาะจุด] ใช ้ในการฉาบชิกกุยระหว่างแผ่นรองครอบกระเบืองกั
"เมนโดะ")112่ ยบกับเกรียงสาหร ับกระเบืองหลั
้[เกรียงซูรูกูบ]ิ ส่วนคอจะคล้ายคอนกกระเรียน (ซูรู) และยาวกว่าเมือเที
งคาเฉพาะจุดใช ้ในงานฉาบชิกกุย่้่ อสาหร ับตัดแต่งโดยกดและตัดกระเบืองหลั
้่ ้องการ
[เครืองตัดกระเบื
องหลังคา] เครืองมื
งคาให ้เป็ นรูปทรงทีต่ กรสาหร ับยกวัสดุมุงหลังคา เช่น กระเบืองหลั
้้[กว้านสาหร ับยกวัสดุ] เครืองจังคา ฯลฯ ขึนไปบนหลั
งคา

5.2.4 งานแผ่นโลหะอาคาร
่
่
่
่
่ี ด
[เลือยตั
ดโลหะ] เลือยที
สามารถตั
ดโลหะ พลาสติก แผ่นยิปซัมบอร์ด อิฐ ฯลฯ ได ้ โดยจะเลือกคมมีดตามวัสดุทจะตั
่่ งเข ้าหาตัว แต่เลือยตั
่่ นออกจากตัว
เลือยสาหร ับตัดไม้จะตัดเวลาทีดึ
ดโลหะจะตัดเวลาทีดั

่เลือยตั
ดโลหะ[กรรไกรตัดโลหะแผ่นบาง] กรรไกรสาหร ับตัดแผ่นเหล็กบางๆ รูปร่างของปลาย
้่ าให ้ตัดเป็ นเส้นตรงได ้ง่าย
คมตัดมีหลายแบบขึนอยู
่กบั วัตถุประสงค ์ เช่น คมมีดตรงทีท่ าให ้ตัดเป็ นเส้นโค ้งได ้ง่าย ฯลฯและคมมีดโค ้งทีท
[แผ่นเหล็กชุบกัลวาไนซ ์แบบจุ่มร ้อน] แผ่นเหล็กชุบกัลป์ วาไนซ ์และใช ้กันอย่าง
คมมีดโค ้งแพร่หลายในงานท่อดักท ์ หรือเรียกอีกอย่างว่า แผ่นเหล็กชุบกัลวาไนซ ์[แผ่นเหล็กชุบกัลวาไนซ ์แบบจุ่มร ้อนทาสี] แผ่นเหล็กชุบกัลป์ วาไนซ ์แบบจุ่มร ้อนเคลือบสีพลาสติกแล้วอบ หรือเรียกอีกอย่างว่า แผ่นเหล็กชุบกัลป์ วาไนซ ์ทาสี
คมมีดตรง

หรือแผ่นเหล็กสี่ โครเมียม (11% ขึนไป)้[แผ่นเหล็กสเตนเลส] โลหะผสมทีมี
ในเหล็ก้ ว ซึงท่ าให ้เกิดสนิ มได ้ยากและช่วยร ักษาสภาพทีสวยงามได
่่จะเกิดฟิ ล ์มปกป้ องบางๆ บนพืนผิ
้เป็ นเวลานาน ใช ้ในบริเวณทีมี้ ง เช่น ห ้องคร ัว ฯลฯ หรือบริเวณทีต่ ้องการความสะอาด
ความชืนสู

้
5.2.5 งานปู กระเบือง
้่ อสาหร ับตรวจสอบว่ากระเบืองหลุ
้[ไม้เคาะกระเบือง]เครืองมื
ดล่อนหรือมอร ์ตาร ์่ งเวลาทีเคาะพื
่้ วกระเบืองหรื
้่ไม่แน่ นหรือไม่ ฟังเสียงทีดั
นผิอมอร ์ตาร ์เพือระบุจดุ่ แน่ น นอกจากนี ้ ยังมีไม้เคาะกระเบืองประเภทที
้่ ้ลูกบอลโลหะกลิงติ้ ดอยู่
ทีไม่ใช่ทีปลายไม้
้่ อสาหร ับเคาะกระเบืองโมเสก
้[แผ่นไม้สาหร ับเคาะให้กระเบืองติ
ดแน่ น] เครืองมื

้ไม้เคาะกระเบือง่ ด ้วยมอร ์ตาร ์ให ้ติดแน่ นทีปู่่ าหร ับให้กระเบืองติ
้่ อไฟฟ้ าทีใช่ ้ในการยึดกระเบืองให้้่้[เครืองสั
นสดแน่ น] เครืองมื
้ติดแน่ น ปูกระเบืองโดยสั
นกระเบื
องพร้อมๆกับกดให ้เข ้ากับมอร ์ตาร ์113้่ อรูปดินสอสาหร ับตัดกระเบืองแผ่้้้ วเป็ นรอยแล้วทาให ้[มีดตัดกระเบือง]เครืองมื
นบาง การตัดกระเบืองจะใช
้วิธที าให ้พืนผิ้ าให ้เป็ นรอย แล้วเคาะผิวด ้านหลังของกระเบืองให
้้แตกออกตรงจุดนั้น ใช ้มีดตัดกระเบืองท
้แตกออก ส่วนการตัดกระเบือง่ ดกระเบือง"้ เครืองตั่ ดกระเบืองสามารถท
้้ วกระเบืองเป็
้แผ่นหนาจะใช ้ "เครืองตัาให ้พืนผิ
นรอยได ้โดยการดันคันโยกไปข ้างหน้า
้่ นรอยแตกออกได ้ด ้วยการเพิมแรงกดคั
่พร ้อมๆ กับกดลง และสามารถทาให ้กระเบืองออกส่
วนทีเป็
นโยก

5.2.6 งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน
่ั่ ้มยิปซัมที่ เป็่ นวัสดุแกนกลาง
[แผ่นยิปซมบอร
์ด] วัสดุแผ่นสาหร ับงานสถาปัตยกรรมซึงหุ
้ทังสองด
้านและขอบด ้านข ้างด ้วยกระดาษคราฟต ์สาหร ับแผ่นบอร ์ด ส่วนใหญ่
มักจะใช ้เป็ นแผ่นโครงผนัง สามารถตัดได ้ง่ายๆ โดยใช ้คัตเตอร ์ทาให ้เป็ นร่องแล้วพับ่ ดแผ่นบอร ์ด] เครืองมื่ อสาหร ับทาให ้ขอบตัดของแผ่นยิปซัมบอร
่[ทีขั์ดเรียบ
่แผ่นยิปซัมบอร
์ด[กบไสลบมุมแผ่นวัสดุ] กบไสสาหร ับลบมุม (ทาให ้มุมไม่คม)่แผ่นยิปซัมบอร
์ด่ ดแผ่นบอร ์ดทีขักบไสลบมุมแผ่นวัสดุ

้[โครงคร่าวผนังแนวตัง]โครงคร่าวผนัง
แนวตัง้้ ้องซึงอยู่ ว่ างในแนวตังฉากในโครงคร่
้เสาสาหร ับผนังกันห
าวเหล็ก้ ้ากับโครงคร่าวผนังรูปตัวยู
โดยจะเสียบและติดตังเข

สเปซเซอร ์[สเปซเซอร ์]้ อป้่ องกันไม่ให ้โครงคร่าวผนัง
อุปกรณ์ทยึี่ ดเข ้ากับโครงคร่าวผนังแนวตังเพื้ บตัว
แนวตังยุ

114

้ตัวคาโครงคร่
าวผนังไม่ให้ส่นั้่ ั วัสดุทป้ี่ องกันไม่ให ้โครงคร่าวผนัง
[ตัวคาโครงคร่
าวผนังไม่ให้สน]้ นในทิ
่แนวตังสั
ศทางของระนาบผนัง

โบลต ์ห้อย

[โบลต ์ห้อย] อุปกรณ์สาหร ับแขวนแผ่นโครงฝ้ าเพดาน
โครงคร่าวหลักฝ้ าเพดาน

่ทีแขวน

่[ทีแขวน]อุปกรณ์สาหร ับแขวนตัวร ับโครงคร่าวฝ้ าเพดานโดยยึดเข ้ากับโบลต ์ห ้อย[โครงคร่าวหลักฝ้าเพดาน] วัสดุสาหร ับยึดแผ่นโครงฝ้ าเพดานและ

ตัวรับโครงคร่าวฝ้ าเพดาน

แผ่นบอร ์ดจบผิวสาหร ับฝ้ าเพดาน โดยจะเรียกโครงคร่าวหลัก่ ความกว ้างมากว่า "โครงคร่าวหลักฝ้ าเพดานคู"่ฝ้ าเพดานทีมี
[ตัวร ับโครงคร่าวฝ้าเพดาน] วัสดุสาหร ับยึดโครงคร่าวหลักฝ้ าเพดาน

โครงคร่าวผนัง
รูปตัวยู

่[ข้อต่อร ับโครงคร่าวฝ้าเพดาน] อุปกรณ์สาหร ับเชือมต่
อตัวร ับโครงคร่าวฝ้ าเพดานเข ้าด ้วยกัน
[คลิปล็อคโครงคร่าวฝ้าเพดาน] อุปกรณ์สาหร ับยึดโครงคร่าวหลักฝ้ าเพดานเข ้ากับ
ตัวร ับโครงคร่าวฝ้ าเพดาน
้้[โครงคร่าวผนังรู ปตัวยู ] รางสาหร ับตังโครงคร่
าวผนังแนวตังฉากในโครงคร่
าวเหล็ก้ ้อง ด ้านล่างจะยึดไว ้บนแผ่นพืนและด
้เป็ นแผ่นโครงผนังกันห
้านบนจะยึดเข ้ากับ

โครงคร่าวผนัง
รูปตัวยู

้ใต ้คานหรือใต ้แผ่นพืน
่[เทปปิ ดรอยต่อ] เป็ นเทปสาหร ับทาให ้รอยต่อของแผ่นยิปซัมบอร
์ดเรียบ โดยจะใช ้เทปไฟเบอร ์ ฯลฯ

5.2.7 งานจบผิวตกแต่ง่ อเจาะรูวสั ดุอ่อน
[เหล็กเจาะกระดาษ] หรือเรียกอีกอย่างว่า "โฮชิสก
ึ "ิ เป็ นเครืองมื

เหล็กเจาะกระดาษ

่่เช่น ผ้าหรือกระดาษ ฯลฯ นอกจากนี ้ ยังสามารถใช ้ในการทาเครืองหมายเวลาที
วัดขนาดหรือระยะ ทารอยพับบนวอลเปเปอร ์ ฯลฯ่ อทีใช่ ้ในการวาดวงกลมหรือส่วนโค ้ง หรือเพือจั่ บระยะความยาวที่
[วงเวียน] เครืองมื่ มี 2 ขา ข ้างหนึ่ งเป็ นเข็ม ส่วนอีกข ้างหนึ่ งจะมีดน
เท่ากันไปใช ้กับวัสดุหรือส่วนอืนิ สอหรือดินสอกดติดอยู่
้่ บระยะ
[วงเวียนขีดเหล็ก] คล้ายกับวงเวียน แต่ขาทังสองข
้างจะเป็ นเข็ม ใช ้เพือจั่ ากันไปใช ้กับวัสดุหรือส่วนอืน
่ความยาวทีเท่่่่ อสาหร ับจัดการรอยต่อระหว่างแผ่นพืนไวนิ
้[เครืองเชื
อม]เครืองมื
ลหรือวงเวียนขีดเหล็ก

้่กระเบืองไวนิล โดยจะหลอมและรวมเส้นเชือมเข
้ารอยต่อ

115้ าหร ับกดอ ัดวัสดุพน]้ าหร ับยาวั้ สดุปพ้ มีโครงสร ้างทีสามารถร
่[ลู กกลิงสื ้ ลูกกลิงสู นใหื ้ ้ติดแน่ นกับแผ่นโครงพืน
ับน้าหนักและ้ ้กดยาได้ ดวอลเปเปอร ์] ลูกกลิงส้ าหร ับยาวอลเปเปอร
้[ลู กกลิงติ์ให ้ติดแน่ นกับแผ่นโครงผนัง

่่เครืองเชื
อมหรือฝ้ าเพดาน
[แปรงสาหร ับวอลเปเปอร ์] แปรงสาหร ับไล่อากาศและลบรอยยับออกจาก
่เส ้นเชือม

วอลเปเปอร ์้ าหรับกดอัดวัสดุพน
ลูกกลิงส
ื้้ ดวอลเปเปอร ์ลูกกลิงติ

แปรงสาหรับวอลเปเปอร ์

5.2.8 งานประตู -หน้าต่าง่ อเกือบจะเหมือนกับช่างฝี มืออาคาร นอกเหนื อจากนั้น กรณี ทจะยึ
ในงานประตู-หน้าต่างจะใช ้เครืองมืี่ ดประตูเข ้ากับวงกบ
จะใช ้ไขควง

5.2.9 งานวงกบและบานกรอบ่ ทาจากไม้เนื อแข็้[ลิม]ง โลหะ ยาง ฯลฯ ด ้านหนึ่ งจะมีรูปร่างหนา ส่วนอีกด ้านจะมีรปู ร่างบาง สามารถหักไม้ ฯลฯ่้ งใช ้ในการกาหนดตาแหน่ งเวลาทีจะติ่ ดตังวงกบและบานกรอบ
้ได ้ด ้วยการเสียบส่วนทีบางเข
้าไปในช่องว่างแล้วเคาะเข ้าไป ทังยั

5.2.10 งานฉนวนกันความร ้อนยู รเี ทนชนิ ดพ่น[ฉนวนกันความร ้อน] วัสดุทใชี่ ้สาหร ับกันความร ้อนและร ักษาความอบอุ่น่ าโพลียรู เี ทนมาทาให ้เกิดโฟมเป็ นรูปทรงฟองน้าแข็ง
[ฉนวนกันความร ้อนโพลียูรเี ทนโฟมชนิ ดแข็ง] ฉนวนกันความร ้อนซึงน่ เยียม่ เนื่ องจากปิ ดกันก๊้ าซจึงเกิดการพาความร ้อนได ้ยากมีคุณสมบัตเิ ป็ นฉนวนทีดี์ ยรู เี ทนโฟมชนิดแข็งประกอบด ้วยของเหลว 2 ชนิ ด ได ้แก่[น้ ายาโพลียูรเี ทนโฟมชนิ ดแข็ง] สารละลายบริสุทธิโพลี
่สารประกอบโพลีไอโซไซยาเนตและสารประกอบโพลีออล เมือกวนผสมของเหลวทั
ง้ 2 ชนิดจะเกิดปฏิกิรยิ าเคมี เกิดเป็ นโพลียรู เี ทนและเกิดฟองในเวลาเดียวกัน ทาให ้เกิดเป็ นโพลียรู เี ทนโฟมชนิดแข็ง
116

5.2.11 งานกันซึม่ อทีใช่ ้ในวิธห
้[หัวเป่ า] เครืองมืี วั เป่ าสาหร ับกันซึมยางมะตอย จะใช ้หัวเป่ าติดแผ่นกันซึมยางมะตอยลงบนแผ่นโครงพืนหรื
อผนัง่โดยหลอมด ้วยการให ้ความร ้อนไม่ต่ากว่า 1,000 ℃ และใช ้เชือมต่
อสายท่อสาหร ับก๊าซโพรเพนจากถังก๊าซโพรเพน่ อสาหร ับยิงซีลแลนต ์ทีอยู่ ่ในกระบอกลงในบริเวณทีท่ างาน[ปื นยิงซีลแลนต ์] เครืองมื
บางครงก็ั้ เรียกว่า "ปื นยิงยาแนว"ปื นยิงยาแนว่ อทีคล้ายกั่่[ปื นยิงตะปู (ปื นยิงลวดเย็บ)] เครืองมื
บเครืองเย็
บกระดาษขนาดใหญ่ใช ้ในการยิงวัสดุจบผิว เช่น แผ่นกันซึม ฉนวนกันความร ้อน หรือวัสดุตกแต่งภายในฯลฯ มีหลายประเภท เช่น ปื นยิงลวดเย็บกระดาษ, ปื นยิงลวดเย็บกระดาษขาเดียว,ปื นยิงตะปูไฟฟ้ า และปื นยิงตะปูลม ฯลฯ้่[น้ ายาประสานไพรเมอร ์] วัสดุทใชี่ ้ทาแผ่นโครงพืนหรื
อผนังเพือปร
ับปรุงคุณสมบัติปื นยิงลวดเย็บกระดาษ้ นซึมกับแผ่นโครง
การยึดเกาะของชันกั่ า[แผ่นปู รองใต้วสั ดุมุงหลังคาประเภทแอสฟั ลต ์] กระดาษกันน้าซึงน

ลวดเย็บ่ ้เส้นใยอินทรีย ์ธรรมชาติเป็ นวัตถุดบ
กระดาษคราฟต ์ทีใชิ หลักมาแช่ในแอสฟัลต ์่ี อนลงเมืออุ่ ณหภูมส้้ ออุ่ ณหภูมล
มีคุณสมบัตทิ จะอ่ิ ูงขึนและแข็
งขึนเมืิ ดลง่ มี่ อุณหภูมแิ ตกต่างกันมากระหว่างฤดูร ้อนและฤดูหนาว จะเกิดการเสือมสภาพเมื
่่ในสถานทีที
อเวลาผ่
านไปหลายปี เกิดรอยแตกร ้าวและสูญเสียคุณสมบัตก
ิ น
ั น้า
้ เพิ
่ มความทนทาน
่[แผ่นปู รองใต้วสั ดุมุงหลังคาประเภทแอสฟั ลต ์ชนิดปร ับปรุงประสิทธิภาพ] กระดาษกันนาที่ บยังการเสื้่่ องจากการเปลียนแปลง
่โดยผสมยาง เรซินสังเคราะห ์ โพลีเมอร ์ พลาสติก ฯลฯ ลงในแอสฟัลต ์ เพือยั
อมสภาพเนื่ึ นข ้อเสียของแอสฟัลต ์อุณหภูมซิ งเป็่ ้ยางวัลคาไนซ ์ (ยางทีมี่ คณ[แผ่นยางวัลคาไนซ ์] แผ่นกันซึมทีใชุ สมบัตยิ ดื และหดตัว) เป็ นวัตถุดบิ หลัก่ เยียม
่[แผ่นพีวซ
ี ]ี แผ่นกันซึมชนิดพีวซี เี รซิน มีความทนทานต่อร ังสียวู ี ความร ้อน และโอโซนจากแสงแดดทีดี

5.2.12 งานหิน่ ้ทุบคอนกรีต อิฐ หิน ฯลฯ ด ้านทีเป็่ นส่วนทีใช่ ้ทุบจะเรียบ ส่วนอีกด ้านหนึ่ งจะแบนและแหลมเพือให่ ้[ค้อนทุบบล็อก] ค ้อนทีใช
บดหรือตัดได ้ง่าย่ ชนิ ดหนึ่ งใช ้สาหร ับทุบหิน ด ้านทีเป็่ นส่วนทีใช่ ้ทุบจะเป็ นคมมีด เคาะส่วนแบนทีอยู่ ่ฝ่ ังตรงข ้ามของคมมีด
[ค้อนโคยาซึเกะ] "สิว"่ บหินด ้วย "ค ้อนเหล็กเซตโต" เพือทุ

117่ าจากเหล็ก
[ค้อนเหล็กเซตโต] ค ้อนขนาดเล็กทีท้ วหินทีแกะด
่่[ค้อนเหล็กบิชาง] ค ้อนเหล็กสาหร ับทุบพืนผิ
้วยสิวโลหะฯลฯ่่ ละเอี
่่ ้ทุบ ลาดับแรกจะทุบด ้วยเพือจบผิวให ้เรียบ มีส่วนยืนที
ยดบนผิวทีใช่ ส่วนยืนที่ หยาบ่่ค ้อนเหล็กบิชางซึงมี
จากนั้นค่อยๆ เปลียนไปใช้ค ้อนเหล็กบิชาง่ ฟันละเอียดเพือจบผิ่ทีมีวค ้อนเหล็กเซตโต

[ค้อนคานาจิเมะ] มีรปู ร่างเหมือนค ้อน แต่มแี หวนเหล็กติดอยูท่ ปลายด
ี่้ามจับ่่่่ รว่ มกันในงานแต่ละประเภท
5.3 เครืองมือ เครืองจักร วัสดุ และเครืองมื
อวัดทีใช้
่
5.3.1 เครืองมื
อไฟฟ้า่ อไฟฟ้ ามีทงประเภทไร่ ้แบตเตอรีแบบชาร
่่ ้ไฟฟ้ ากระแสสลับ
เครืองมื
ั้้สายทีใช
์จไฟได ้ และประเภทมีสายทีใช
่่่[สว่านไฟฟ้า (เครืองเจาะรูไฟฟ้ า)] สว่านไฟฟ้ าทีสามารถใช
้ขันสกรูให ้แน่ นและเจาะรูได ้โดยการเปลียนดอกสว่
าน่สามารถเปลียนความเร็
วการหมุนและแรงบิดได ้่ ้ค ้อนทีติ่ ดตังมาในการขั
้[ไขควงกระแทก] ไขควงไฟฟ้ าซึงใช
นสกรูให ้แน่ นพร ้อมๆ กับส่งแรงกระแทก มีกาลังมากกว่าสว่านไฟฟ้ า่่่(เครืองเจาะรูไฟฟ้า) รวมถึงหมุนด ้วยแรงบิดและความเร็วในการหมุนทีคงที

สว่านไฟฟ้ า่(เครืองเจาะรูไฟฟ้
า)ไขควงกระแทก้ วนทีติ่ ดอยู่กบ
[ดอกสว่าน, ดอกไขควง] ชินส่ั ปลายสว่านไฟฟ้ าหรือไขควงไฟฟ้ า มีดอกสว่านหลายประเภทสาหร ับเจาะรู่ ดดอกสว่านหรือดอกไขควงจะแตกต่างกันระหว่างสว่านไฟฟ้ า (เครืองเจาะรูไฟฟ้
่และสาหร ับขันสกรู ส่วนทียึา) กับไขควงกระแทก
่่ อไฟฟ้ าซึงสามารถตั
่[เครืองเจี
ยรชนิดใบตัด (หินเจียร)] เครืองมื
ดและเจียรท่อโลหะหรือคอนกรีต รวมถึงลอกสีออกได ้่่ ดอยู่กบด ้วยการเปลียนใบตัด (หินเจียร) (หินลับรูปกลมแบนสาหร ับการตัดหรือเจียร) ทีติั ส่วนปลาย
่สว่านไฟฟ้ า (เครืองเจาะรูไฟฟ้
า)ไขควงกระแทก

118

ประเภทแรงบิดความเร็วสูงเหมาะสาหร ับการตัดโลหะ และประเภทแรงบิดความเร็วต่าเหมาะสาหร ับการเจียร

่เครืองเจี
ยรชนิ ดใบตัด (หินเจียร)ใบตัด(หินเจียร)่่ อไฟฟ้ าสาหร ับการขัดผิวทีเรี่ ยบโดยการขยับกระดาษทราย กลไกการขยับกระดาษทราย
[เครืองขั
ดกระดาษทรายกลม] เครืองมื
่ได ้แก่ แบบสันสะเทือน แบบสายพาน และแบบหมุน ฯลฯ่่ อไฟฟ้ าสาหร ับตัดวัสดุ เช่น ไม้อด้ั้ ่กบ[เลือยวงเดื
อน] เครืองมืั ฯลฯ ให ้เป็ นเส้นตรง มีทงชนิ
ดมือถือและชนิ ดตังอยูั ที่ ชนิ ดมือถือ่ มผัสกับวัสดุ จะเกิดแรงต ้านจากวัสดุ (เรียกว่า "ดีดกลับ") ซึงอาจท
่่ ได ้คาดคิด อุบต้เมือสัาให ้ขยับไปในทิศทางทีไม่ั เิ หตุทเกิี่ ดขึน้ จานวนมาก และในบางกรณี ก็นาไปสู่อุบต
่ด ้วยสาเหตุนีมีั เิ หตุร ้ายแรงทีอาจถึ
งแก่ชวี ติ ได ้ ก่อนใช ้งาน ขอให ้ตรวจสอบยืนยันว่า
ฝาครอบนิ รภัยทางานได ้อย่างถูกต ้อง่่ ดเข ้ากับเลือยวงเดื
่[รางนาตัดเลือยวงเดื
อน] ไม้บรรทัดทีติ
อนสาหร ับตัดวัสดุให ้เป็ นเส้นตรง

่เลือยวงเดื
อน่รางนาตัดเลือยวงเดื
อน

่
่
่
[เลือยวงเดื
อนชนิ ดเก็บฝุ่ น] เลือยวงเดื
อนทีสามารถตัดพร ้อมๆ กับเก็บฝุ่ นละเอียดได ้ มี 2 ประเภท ได ้แก่ ประเภทสาหร ับตัด้ งมีแบบทีมาพร
่่ อมต่
่่แผ่นบอร ์ดและประเภทสาหร ับตัดโลหะ นอกจากนี ยั้อมกับกล่องเก็บฝุ่ น และแบบทีเชื
อเครืองเก็
บฝุ่ นเข ้ากับ
่เลือยวงเดือน่่ อไฟฟ้ าสาหร ับเก็บฝุ่ นทีเกิ่ ดจากการตัด ใช ้ในเวลาทีตั่ ดกระเบืองหรื
้่ องกัน
[เครืองเก็
บฝุ่ น] เครืองมื
อผลิตภัณฑ ์คอนกรีต เพือป้่ ดกระจายไปยังบริเวณโดยรอบ ฯลฯเศษทีตั
่่ อไฟฟ้ าทีใช่ ้ตัดท่อโลหะ เหล็กเสริม
[เครืองตัดความเร็วสู ง] เครืองมื่ ดโครงเหล็กน้าหนักเบา ฯลฯ โดยการหมุนหินลับสาหร ับตัด จะคล้ายกับเครืองตั
่ ด Chip saw จะใช ้ใบเลือยวงเดื
่Chip saw มาก แต่เครืองตั
อนในการตัดวัสดุ่ ดความเร็วสูง
เครืองตั

่ ด Chip saw จะสึกหรอง่าย
ใบมีดของเครืองตั
119่ ดของเครืองตั่ ดความเร็วสูงจะมีจด่ ้งานได ้นานในขณะทีใบมีุ เด่นตรงทีใช
่่ อไฟฟ้ าทีตั่ ดวัสดุโดยการขยับใบมีดเรียวยาวไปมา
[เลือยช
ัก] เครืองมื
่่ อไฟฟ้ าสาหร ับตัดคอนกรีต
[เครืองตัดอิ
ฐบล็อกชนิ ดไฟฟ้า] เครืองมื
่่ อทีใช่ ้ยิงตะปูโดยใช ้แรงอัดอากาศทีบี่ บอัดโดยคอมเพรสเซอร ์[เครืองยิ
งตะปู ] เครืองมื่ ดอากาศ
คอมเพรสเซอร ์คือเครืองอั่ งตะปู
เครืองยิ่ อสาหร ับเพิมระยะทางเต
่[โรลม้วนเก็บสายไฟ] เครืองมื้าร ับ

โรลม้วนเก็บสายไฟ

้
5.3.2 ขุดเจาะ/ปร ับระดับ/บดอ ัด, จีเขย่า่่ อสาหร ับขุดพืนดิ้ นโดยวางเท ้าไว ้ด ้านบน จะเรียกย่อๆ อีกอย่างว่า "เคนซูโกะ" ห ้ามใช ้เป็ น "คานงัด"[พลัวปลายแหลม]เครืองมื
่่ อสาหร ับตักและขนย ้ายดินหรือยางมะตอย ฯลฯ มีลก่่[พลัวปลายตัด]เครืองมืั ษณะคล้ายกับพลัวปลายแหลม
แต่ปลายทีคมจะตรง่ ้ตักดิน ฯลฯ ได ้ง่าย นอกจากนี ้ ส่วนบนจะโค ้งทาให ้ไม่สามารถวางเท ้าได ้ ห ้ามใช ้เป็ น "คานงัด" จะเรียกย่อๆ อีกอย่างว่า
เพือให
"คากูซ ูโกะ"่่ สามารถขุ่้ น สามารถจับและดึงดินทีขุ่ ดขึนมาออกได
้[พลัวหนีบ (เสียมโกย)] พลัวที
ดหลุมลึกได ้โดยการแทงลงไปในพืนดิ้เลย่้ใช ้สาหร ับขุดหลุมเวลาทีจะตอกเสาเข็
มหรือตังเสาไฟฟ้า ฯลฯพลั่วปลายแหลม

พลั่วปลายตัด

พลั่วหนี บ (เสียมโกย)่ อสาหร ับขุดพืนดิ้ นทีแข็่ งหรือบดยางมะตอย
[อีเตอร ์] เครืองมื
่่ี้[คราด] ใช ้สาหร ับปร ับระดับดิน เกลียยางมะตอย
และรวบรวมใบไม้ทร่่ี วงอยู่ มีรูปทรงและวัสดุทหลากหลายขึนอยู่กบั วัตถุประสงค ์คราดสาหร ับปร ับระดับดินมีซเล็ี่ กๆ จานวนมาก แต่คราดสาหร ับยางมะตอยจะไม่มซี ี่่ อทีใช่ ้สาหร ับกวาดรวบรวมดินและทรายหรือขยะ
[คราดโจเรน] เครืองมื่ อสาหร ับกระทุ ้งและทาให ้ดิน ฯลฯ แข็งด ้วยน้าหนัก
[ทาโกะ] เครืองมื่ อทีมี่ แผ่นโลหะแบนติดอยูท
[อุปกรณ์กระทุง้ (Tamper)] เครืองมื่ ปลายด
ี่้ามจับยาว ใช ้สาหร ับบดอัดยางมะตอย ฯลฯ่ ้ามจับแล้วกระทุ ้งจากด ้านบน
โดยจับทีด

120่่ กรสาหร ับบดอัดพืนดิ้ น[เครืองกระทุ
ง้ (Rammer)] เครืองจั

่เครืองกระทุ
ง้(Rammer)่่ บขึนลง
้เป็ นการบดอัดด ้วยน้าหนักของเครืองกระทุ
้งและกาลังของแผ่นกระแทกซึงขยั่ ง เหมาะสาหร ับการบดอัดให ้แน่ น ซึงมี่ ทงชนิ
้ั่มีแรงกระแทกทีสู
ดเครืองยนต
์และชนิดไฟฟ้ า่่่ กรทีติ่ ดตังเครื
้่[เครืองสั
นกระทุ
ง้ (Vibro-compactor)] เครืองจั
องยนต์สาหร ับ่่ กร ใช ้ในการบดอัด
บดอัดดินหรือดินและทรายโดยใช ้การสันสะเทื
อนและน้าหนักของเครืองจั้ บเบส ชันซับเกรด
้
่
่ กร
ชันซั
หรือการถมกลับ ฯลฯ ซึงจะบดอั
ดโดยการดันและดึงเครืองจั

่
้ ที
่ กว
่ ้างได ้ในคราวเดียว เครืองจั่ กรทีคล้าย
่ไปมาด ้วยมือ มีแรงกระแทกน้อยกว่าเครืองกระทุ
้ง (Rammer) แต่ก็สามารถบดอัดพืนที่่่ นบดอัดทีใหญ่
่่กันคือ เครืองตบดิ
นเล็ก (Plate compactor) เครืองตบดิ
นเล็ก (Plate compactor) มีพนทีื ้ แผ่
กว่าและมีการสัน
สะเทือนน้อยกว่า ดังนั้นจึงเหมาะสาหร ับการปร ับดินให ้เรียบ่่ (Vibrator)] เครืองจั่ กรทีส่่ งแรงสันสะเทื
่่ ฟองอากาศในคอนกรีตและเพิม
่[เครืองสั
นอนระหว่างการเทคอนกรีตเพือไล่
ความหนาแน่ น่
5.3.3 ตีเส้นปั กเต้า/ทาเครืองหมาย่ อทีใช่ ้ในการตีเส้นตรงยาวลงบนพืนผิ้ วของวัสดุ[ปั กเต้า] เครืองมื่ อซึงมี่ ส่วนทีแบนใช
่่[อุปกรณ์ตเี ส้นหมึก] เครืองมื
้สาหร ับตีเส้น และส่วนทีกลมใช
้เหมือนพู่กน
ั[ปั กเต้าแบบชอล ์ก] ใช ้ตีเส้นด ้วยผงชอล ์กคล้ายกับปักเต ้า่่ ฉายแสงเลเซอร
่[เครืองตี
เส้นด้วยเลเซอร ์] เครืองที
์ลงบนระนาบผนัง ฝ้ าเพดาน

ปักเต ้า้ เพือตี่ เส้นอ้างอิงสาหร ับก่อสร ้างติดตัง้ เช่น แนวระนาบและแนวตังฉาก
้และพืนฯลฯ่ างแสงเลเซอร ์มีสแี ดงและสีเขียว สีเขียวมองเห็นได ้ง่ายกว่าแม้ในบริเวณทีสว่่ ให ้แสงเลเซอร ์ส่องเข ้าดวงตาโดยตรงต ้องทางานโดยสวมแว่นตานิ รภัยสาหร ับงานเลเซอร ์ เพือไม่
่[ปากกามาร ์คเกอร ์, ชอล ์กทาเครืองหมาย]ปากกาชนิ ดน้ามันสาหร ับงานสถาปัตยกรรม
ตัวอย่างเช่น ใช ้สาหร ับกาหนดตาแหน่ งจัดเรียงเหล็กเสริมและระยะพิทช ์(ระยะห่างระหว่างเหล็กเสริม)่่ อซึงใช่ ้ค ้อนทุบเพือท่ ารอยบุ๋มเล็กๆ ในพืนผิ้ วโลหะ
[เหล็กทาเครืองหมาย]เครืองมื่ เส ้นด ้วยเลเซอร ์เครืองตี

่หรือเจาะรูกลมบนผ้าหรือหนัง ฯลฯ "เหล็กทาเครืองหมายศูนย ์กลาง"่้ วโลหะ (เรียกว่า "ทาเครืองหมาย
่จะใช ้สาหร ับทาเครืองหมายบนพื
นผิ
(Marking)")่เหล็กทาเครืองหมาย

121

5.3.4 วัด/ตรวจสอบ
่่ ดระดับทีใช่ ้ในการกาหนดความสูงทีจ่ าเป็ นสาหร ับ[เครืองมื
อวัดระดับน้า] เครืองวั่ อวัด
เครืองมื
ระดับน้า่ ดตังอยู้ ่บนขาตังกล้องและปร
้การทางาน ซึงติ
ับระนาบด ้วยตนเองพร ้อมๆ กับสังเกต่ ดตังมาในตั
้่ อวัดระดับน้าทีมี่ กลไกปร ับระนาบอัตโนมัตเิ รียกว่า
ท่อฟองอากาศทีติว เครืองมื่ อวัดระดับนาอั้ ตโนมัต"ิ"เครืองมื่ าหร ับกาหนดความสูงทีจ่ าเป็ น[เลเซอร ์วัดระดับ] อุปกรณ์วดั ระดับด ้วยเลเซอร ์ซึงส
สาหร ับการทางาน
[กล้องร ังวัด (Transit)]่ึ ้วัดมุมทังแนวตั
้้่อุปกรณ์ซงใช
งและแนวระนาบโดยใช
้จุดมองทีรองร
ับกล้องโทรทรรศน์
่้ ่บนขาตังกล้อง
้ขนาดเล็กเป็ นจุดอ้างอิง ซึงจะใช
้งานโดยติดตังอยู
ปัจจุบน
ักล้องรังวัด
(Transit)่ จอแสดงผลดิจท่ ยกว่า "กล้องวัดมุม (Theodolite)"มักจะใช ้อุปกรณ์ประเภททีมีิ ลั ทีเรี่ อร ังวัดซึงรวมเอาเครื
่่ ดระยะเลเซอร ์ (Laser Range-Finder) เข ้ากับกล้องร ังวัด
[กล้องร ังวัด (Total station)] เครืองมื
องวั่(Transit) อิเล็กทรอนิ กส ์ สามารถวัดระยะทางและมุมจากจุดอ้างอิงได ้พร ้อมกันโดยการจัดแนวเส้นกากบาททีมองเห็
นผ่านกล้อง
โทรทรรศน์ให ้ตรงกับเป้ าหมายแล้วกดปุ่ มเท่านั้น มีการนากล้องร ังวัด (Total station) มาใช ้ในการสารวจร ังวัดหลากหลายด ้าน่ นก่อนเริมก่่ อสร ้าง และการสารวจพิกดั ฯลฯเช่น การสารวจภูมปิ ระเทศ การควบคุมตาแหน่ งของหน้างานก่อสร ้าง การสารวจทีดิ่ ้ในการยืดเส้นให ้ตรงหรือปร ับระดับความสูง
[ด้าย (เอ็น) วัดระดับ] ด ้ายทีใช
่่ ออิฐหรือบล็อก ทาจากวัสดุทยื่ี ดได ้ยากเวลาทีจะสร
้างฐานรากอาคารหรือเวลาทีจะก่
่้า] เครืองมื่ อสาหร ับตรวจสอบว่าวัตถุหรือระนาบทีก่่ อสร ้างติดตังอยู้ ่ใน[เครืองวัดระดับน้ นหรือไม่ ซึงจะตรวจสอบแนวระนาบโดยดู
่แนวระนาบขนานกับพืนดิ
ฟองอากาศ้ งมีเครืองวั่ ดระดับนาประเภทที
้่ท่อฟองอากาศ อีกทังยั
ตรวจสอบแนวระนาบโดยด ้าย (เอ็น)วัดระดับ่ ดระดับน้าทีมี่ ความลาดเอียงในตัว
ดูจากเข็มและแบบดิจทิ ลั นอกจากนี ้ ยังมีการใช ้เครืองวั
ในอุปกรณ์ระบบต่างๆ ของบ้านด ้วย่ ดระดับน้า
เครืองวั

122่ ตุ ้มน้าหนักทีมี่ ปลายรูปทรงกรวย ซึงใช่ ้สาหร ับตรวจสอบยืนยันแนวตังฉาก
้[ลู กดิง]ของเสา ฯลฯ่ ยึ่ ดไว ้กับเสา และตรวจสอบยืนยัน
โดยจะห ้อยเอ็นจากอุปกรณ์ยดื ลูกดิงที
้่ ดอุปกรณ์ยด
แนวตังฉากว่
าระยะห่างระหว่างระนาบทียึื กับเส้นเอ็นเท่ากันตลอดหรือไม่่ อทีท่ าจากโลหะ เช่น สเตนเลส ฯลฯ และใช ้สาหร ับวัดมุมฉาก
[ฉากก่อสร ้าง] เครืองมื
่บนฉากมีสเกลทีสามารถวั
ดความยาวได ้ ด ้านหน้าเป็ นมาตราส่วนเมตริก และด ้านหลังคือ
1.414(√2) เท่าของด ้านหน้า
ลูกดิง่

่[ฉากก่อสร ้างขนาดใหญ่] ไม้บรรทัดสามเหลียมขนาดใหญ่
สาหร ับวาดมุมฉาก้ หน้่ างานโดยใช ้สัดส่วน 3:4:5 ซึงเป็่ นทฤษฎีบทพีทาโกร ัส ทีหน้่ างานจะเรียก
ทาขึนที

ฉากก่อสร ้างสัดส่วน 3:4:5 นี ว่้ า “ซาชิโงะ”่ อทีมี่ รูปร่างเป็ นแถบเส้นสาหร ับวัดความยาว บางครงก็้ั เรียกว่า
[สายวัด] เครืองมื้ั ท่ าจากเหล็กและทาจากไวนิ ล"เทปวัด" มีทงที่ ส่วนแถบเส้นสาหร ับวัดความยาวทาจากโลหะบางเรียกว่า
[ตลับเมตร] สายวัดซึงมี้ั เรียกย่อๆ อีกอย่างว่า "คมเบะ" แต่ชออย่
่ื"ตลับเมตร" บางครงก็
างเป็ นทางการคือ

ตลับเมตร

"Convex Rule"่ อทีใช่ ้ในการวัดความยาวและวาดเส้นตรง วัสดุทใช่ี ้ทา
[ไม้บรรทัด/ไม้วด
ั ] เครืองมืได ้แก่ อะลูมเิ นี ยม สเตนเลส และไม้ไผ่ ฯลฯ หากไม่ต ้องการทาให ้วัสดุ เช่น ประตู่ าจากไม้ไผ่
หน้าต่าง ฯลฯ เสียหาย ให ้ใช ้ไม้บรรทัดทีท
ไม้บรรทัดอะลูมเิ นี ยมไม้บรรทัดสเตนเลส

ไม้บรรทัดไม้ไผ่

่[เครืองวัดความสู
งการยุบตัวของคอนกรีต (Slump scale)] อุปกรณ์สาหร ับ่ บลงเมือถอดกรวยทดสอบ
่วัดค่าการยุบตัวของคอนกรีต (ความสูงของส่วนทียุ
การยุบตัวของคอนกรีต (Slump cone) ออก) ในการทดสอบการยุบตัว (Slump test)ภาพบรรยากาศการทดสอบการยุบตัว
(Slump test)1235.3.5 ตัด/ดัด/ปอก่่ อซึงมี่ คมมีด (เรียกว่า "ฟัน") จานวนมากบนแผ่นโลหะ ใช ้สาหร ับตัดไม้ โลหะ ท่อ ฯลฯ จะเรียกย่อๆ ว่า "โนโกะ"[เลือย]เครืองมื่ อทีใช่ ้ตัดวัตถุโดยหนี บวัตถุไว ้ระหว่างคมมีด 2 ด ้าน[กรรไกร] เครืองมื่ อทีใช่ ้ตัดสิงของโดยหนี
่้ ตัดลวด
[คีมปากนกแก้ว] คีมปากนกแก ้วคือ เครืองมื
บวัตถุไว ้ระหว่างคมมีด ใช ้ในการตัดแต่งกระเบือง้ งสามารถตัดหัวตะปูได ้ฯลฯ ทังยั
่[มีดคัตเตอร ์] มีดทีสามารถร
ักษาความคมได ้อย่างต่อเนื่ องด ้วยการหักใบมีด
่่ อรูปแท่งซึงมี่ คมมีดอยูท
่ี[สิวโลหะ]เครืองมื่ ปลายด
้านหนึ่ ง่่ ดโลหะบางได ้ นอกจากนี ้ ยังใช ้สาหร ับทุบคอนกรีตใน
ซึงสามารถตอกด
้วยค ้อนเพือตั

คีมปากนกแก ้ว้่"งานสกัดคอนกรีต" หรือวัดขนาดกระเบืองหลั
งคาด ้วย มีหลายประเภท เช่น สิวปากแบน,่่้สิวสกั
ดคอนกรีต, สิวเมกิร ิ ฯลฯ ขึนอยู
่กบั วัตถุประสงค ์่ อทีใช่ ้ในการตัดแต่ง เช่น ดัดหรือตัด ฯลฯ ประกอบด ้วยส่วนสาหร ับบีบจับซึงมี่ รอ่ งละเอียดไม่ให ้ลืนมื่ อและส่วน
[คีมตัด] เครืองมื่ คมมีด
สาหร ับตัดซึงมี
มีดคัตเตอร ์่สิวโลหะ

คีมตัด

5.3.6 เคาะ/ถอน, ดึงออก่ อสาหร ับตอกวัตถุ วัสดุของส่วนทีใช่ ้ตอกมีทงโลหะ
[ค้อน] เครืองมื
ั้ยาง ไม้ ฯลฯ่้ั่ ส่วนทีใช่ ้ตอกทาจากโลหะว่า
ซึงจะใช
้แยกตามวัตถุประสงค ์ บางครงจะเรียกค ้อนซึงมี"ค ้อนเหล็ก"่ ส่วนทีใช่ ้ตอกทาจากยาง มีจด่[ค้อนยาง] ค ้อนซึงมีุ เด่นตรงทีแรงกระแทกสู
งและไม่
ทาให ้วัสดุเสียหายง่าย ในงานเทคอนกรีต จะใช ้ในเวลาอัดคอนกรีตให ้แน่ นด ้วยการ

ตัวอย่างของค ้อน (สาหรับนั่งร ้านแบบริงล็อก)่่ตอกแบบหล่อเพือสร
้างแรงสันสะเทื
อน่ ส่วนทีใช่ ้ตอกทาจากไม้ แรงตอกน้อยกว่าเมือเที่ ยบกับค ้อนเหล็ก
[ค้อนไม้] ค ้อนซึงมี่ ทาให ้วัสดุเสียหายง่าย
แต่ก็มจี ดุ เด่นตรงทีไม่
[ค้อนไม้ขนาดใหญ่] จะเรียกค ้อนขนาดใหญ่ทใชี่ ้ตอกเสาเข็ม ฯลฯ ว่า "คาเกยะ"124

ค ้อนยาง่ ้วิธกค ้อนไม้ขนาดใหญ่ยงั ใช ้ในการตอกเดือยเข ้าไปในร่องเดือยในสถาปัตยกรรมโครงสร ้างไม้ซึงใชี อ่ สร ้างแบบโครงคร่าวไม้ค ้อนไม้ค ้อนไม้ขนาดใหญ่
(คาเกยะ)่ ด ้ามจับยาวและส่วนทีใช่ ้ตอกขนาดใหญ่ ใช ้ในงานตอกเสาเข็มและงานรือถอน
้[ค้อนใหญ่] ค ้อนซึงมี่ อโลหะทีสามารถใช
่่ นรูปตัว L มีรอ่ งสาหร ับ[ชะแลง] เครืองมื
้เป็ นคานงัดได ้ ส่วนปลายทีเป็

ชะแลงถอนตะปูโดยสอดหัวตะปูเข ้าไปแล้วดึงตะปูออกโดยใช ้หลักการของคานงัด อีกด ้านหนึ่ งบางชนิดจะมีรอ่ งสาหร ับถอนตะปูและบางชนิ ดจะแบนเหมือนไม้พาย นอกจากการถอนตะปู้ ้อีกด ้วย นอกจากนี ้แล้ว ชะแลงขนาดใหญ่ยงั สามารถใช ้ยกของหนักขึนได
้ยังสามารถใช ้งานโดยการสอดเข ้าไประหว่างช่องว่างแล้วบิดหรืองัด และในงานรือถอน
แบบหล่อจะใช ้ชะแลงขนาดใหญ่

5.3.7 ไส/ขัด/เจาะรู่ อสาหร ับขูดตัดหรือขัดโลหะ หิน ฯลฯ หินลับขนาดเล็กชนิ ดสีเหลี่ ยมมุ่่ และ[หินลับ] เครืองมื
มฉากใช ้สาหร ับลับคมมีดของ "สิว"่ มความคม
่"กบไสไม้" ฯลฯ เพือเพิ่ อสาหร ับขัดแต่งพืนผิ้ วโลหะหรือไม้ มีหลายประเภทตามวัตถุประสงค ์ เช่น ตะไบสาหร ับโลหะ ตะไบสาหร ับช่างไม้
[ตะไบ] เครืองมื่ ดฟันตะไบ ให ้ใช ้แปรงโลหะเขียเศษที่่ฯลฯ หากเศษทีไสติ
ไสออกให
้สะอาด่ เม็ดทรายหรือแก ้วติดอยู่บนพืนผิ้ วกระดาษ มีหลายประเภท เช่น "กระดาษทรายทนน้า"[กระดาษทราย] "ตะไบ" ชนิ ดหนึ่ งซึงมี
่่ ความแข็งแรงทนทาน ฯลฯ ซึงจะมี
่ทีทนทานต่
อน้า หรือ "กระดาษทรายผ้า" ทีมีตวั เลขสาหร ับแสดงความหยาบของเม็ดทราย่ อยเม็ดทรายก็จะยิงหยาบ่่่่้ วทีขั่ ดได ้เรียบเนี ยนยิงขึ่ น้เลขยิงน้
เลขยิงมากเม็
ดทรายก็จะยิงละเอียด ซึงจะสามารถจบงานพื
นผิ่[แปรงโลหะ] แปรงแข็งทาจากลวดโลหะ สามารถใช ้กาจัดสนิ มออกจากโลหะ ขูดลอกสี หรือเขียเศษทีอุ่ ดตันบนตะไบ ฯลฯแปรงโลหะ

แปรงโลหะ

125

5.3.8 ขันแน่ น/ยึดติดตัง้
่่ กลไกเปิ ด-ปิ ด สามารถปร ับความกว ้างของขาส่วนบนและส่วนล่างโดยการปร ับให ้เข ้ากับ
[ประแจเลือน]ประแจทีมี้ ยวกับมือจับ
เส้นผ่านศูนย ์กลางของโบลต ์และน็ อตได ้ ขาส่วนบนจะเป็ นชินเดี

่ประแจเลือน่ ้แรงกระทากับขาส่วนบน เนื่ องจากส่วนปลายเปิ ดอยู่จริงๆ
ดังนั้นจึงใช ้หมุนโดยทีให่ อประเภท "ประแจ Spanner" แต่ในกรณี นีจะใช
้แล้วจะเป็ นเครืองมื
้คาว่า "ประแจ
Wrench" เป็ นข ้อยกเว ้น่[ประแจบ็อกซ ์ชุด] ประแจซึงสามารถรองร
ับโบลต ์และน็ อตได ้หลายขนาดโดยการ
่เปลียนข
้อต่อตรงส่วนหัว
่[ประแจบ็อกซ ์] ประแจทีรวมส่วนข ้อต่อสาหร ับขันโบลต ์และน็ อตกับส่วนด ้ามจับ

่ประแจหกเหลียมเข ้าด ้วยกัน มีทงรูั้ ปตัว L และรูปตัว T ฯลฯ่่ อซึงใช่ ้ขันโบลต ์ทีมี่ รห่ หรือเรียกอีกอย่างว่า
[ประแจหกเหลียม]เครืองมืู กเหลียม
่"ประแจแท่งหกเหลียม"่ อสาหร ับขันสกรู มีทงไขควงปากแฉกและไขควงปากแบนเพื่ ้เข ้ากับร่องบนหัวสกรู สิงส่ าคัญคือ
[ไขควง] เครืองมืั้อให่ ขนาดพอดีกบ่ ให ้ร่องบนหัวสกรูเสียหาย (เรียกว่า "นาเมรุ")ต ้องใช ้ไขควงทีมีั สกรูเพือไม่

ไขควงรูปร่างของส่วนมือจับก็มคี วามสาคัญ ตัวอย่างเช่น ไขควงสาหร ับงานไฟฟ้ า มือจับจะกลม่ ้ใช ้มือจับกระชับได ้ง่าย
และใหญ่เพือให
่ี่ อมวั่ สดุเข ้าด ้วยกัน มีหลายประเภทขึนอยู
้[ตะปู ] อุปกรณ์ทตอกด
้วยค ้อนเพือเชื
่กบัวัตถุประสงค ์ เช่น ตะปูเกลียว ตะปูสาหร ับตอกคอนกรีต ตะปูเข็ม และตะปูหวั โต ฯลฯ่ รอ่ งเกลียว และใช ้ยึดเข ้ากับวัสดุอนด
[สกรู ] อุปกรณ์รูปทรงกระบอกหรือทรงกรวยทีมีื่ ้วยการ

ตะปูใช ้ไขควงขันเข ้ากับวัสดุ
[สกรู เกลียวปล่อย] สกรูทสามารถขั
ี่นเข ้ากับวัสดุพร ้อมๆ กับตัดร่องเกลียวในวัสดุได ้[โบลต ์] สกรูชนิดหนึ่ ง จะใช ้โบลต ์ (สกรูตวั ผู)้ และน็ อต (สกรูตวั เมีย) เป็ นเซ็ตคู่กน
ั้ั จะใช ้ร่วมกับแหวนอีแปะด ้วยบางครงก็
โบลต ์น็ อตแหวนอีแปะ

126

5.3.9 นวด/ผสม่่่[เครืองผสมปู
นด้วยมือ] เครืองกวนผสมสาหร ับสี มอร ์ตาร ์ และคอนกรีต จะใช ้เครืองผสมปูนด ้วยมือผสมวัสดุในกระบะปูน
หรือถังโดยถือไว้ในมือ
่่ กรทีใช่ ้ผสมของเหลวและวัสดุกอ
่[เครืองกวนผสมปู
น] เครืองจั่ สร ้าง หรือเรียกอีกอย่างว่า "เครืองผสม"มีใช ้หลายประเภทใน
หน้างานก่อสร ้าง่่ กรทีใช่ ้ผสมซีเมนต ์ นา้ และทรายให ้เป็ นมอร ์ตาร ์ มีทงประเภทที
้ั่ ้ไฟฟ้ า 100V และประเภททีใช่ ้[เครืองผสมมอร
์ตาร ์] เครืองจั
ใช่เครืองยนต
์เป็ นแหล่งพลังงาน
่่ กาลังมากกว่าเครืองผสม
่[โม่ผสมคอนกรีต] เครืองผสมสาหร ับผสมคอนกรีตทีมีมอร ์ตาร ์่่่[เครืองผสมคอนกรี
ตเป็ นชุด] เครืองผสมชนิ
ดหนึ่ งทีผสมวั
สดุสาหร ับคอนกรีต้้ั ยวทังหมดในคร
งเดี่ ความแข็งแรงสาหร ับใส่และผสมวัสดุสาหร ับทาคอนกรีต
[กระบะปู น] กระบะทีมี

โม่ผสมคอนกรีต

หรือมอร ์ตาร ์ หรือเรียกอีกอย่างว่า "โทโรบูเนะ" หรือ "ฟูเนะ" จะผสมวัสดุทเทไวี่้่่ าหร ับผสม
ในกระบะปูนโดยใช ้เครืองกวนผสมปู
นหรือพลัวส่ อทีมี่ ตาข่ายซึงจะสามารถแยกวั
่่ี ้องการแยกออกตามขนาดตาของตาข่าย
[ตะแกรงร่อน] เครืองมื
สดุตามขนาดได ้ แยกวัสดุทต่ ดขึนมาได
้ตัวอย่างเช่น จะสามารถแยกดินละเอียดและกรวดออกจากดินและทรายทีขุ
้

5.3.10 ปกป้ องร ักษา/บ่ม่ รูปทรงแผ่น ใช ้สาหร ับ[แผ่นพสาสติกสาหร ับบ่มคอนกรีต (แผ่นพสาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษา)] ฟิ ล ์มโพลีเอทิลนี ทีมี
้้าจากพืนดิ้ นเมือเทคอนกรี
่่ าสี ป้ องกันฝนและฝุ่ น ฯลฯป้ องกันความชืนและนต รวมถึงใช ้ในการปกป้ องร ักษาเวลาทีท้ นรอย จะใช ้แผ่นไม้อด
[ไม้อ ัด] หากไม่ต ้องการให ้พืนเป็ั บางๆ ในการปกป้ องร ักษา้[ผ้าใบบลู ชที ] ใช ้สาหร ับปกป้ องส่วนทางเดินบนพืนจากสี
และฝุ่ น่ ้คลุมทังอาคาร
้[ตาข่ายป้ องกันการกระเด็น] ตาข่ายสาหร ับนั่งร ้านทีใช
นอกจากนี ้่ยังใช ้สาหร ับป้ องกันวัสดุกอ่ สร ้างทีกองอยู
่ทหน้ี่ างานกระเด็นหล่น และป้ องกันไม่ให ้สินค ้าตาข่ายนิ รภัยสาหรับ
แนวราบ

ร่วงหล่นจากกระบะบรรทุกของยานพาหนะขนย ้าย่ ตาข่ายทีสามารถยึ
่[ตาข่ายนิ รภัยสาหร ับแนวดิง]ดติดกับนั่งร ้านได ้่ นตรายจากวัสดุปลิวกระเด็นหรือร่วงหล่นจากนั่งร ้านในหน้างานก่อสร ้างสาหร ับหลีกเลียงอั
่่ งในหน้างานก่อสร ้าง[ตาข่ายนิ รภัยสาหร ับแนวราบ] ตาข่ายสาหร ับหลีกเลียงไม่ให ้คนหรือวัสดุรว่ งหล่นจากทีสู

127่
5.3.11 กาจัดสิงสกปรก่ มด่ าๆ กันบนส่วนฐาน และใช ้สาหร ับขัดและกาจัดสิงสกปรก
่[แปรง] แปรงทีมีั ขนแปรงในระยะห่างทีเท่
ตัวอย่างเช่น ในงานปูหนิ จะ่ าจัดคราบทีเกิ่ ดขึนบนหิ
้ใช ้แปรงชุบน้าให ้เปี ยกเพือกน่ นรู้ ปโฟม ซึงใช่ ้สาหร ับกาจัดสิงสกปรกโดยการชุ
่[ฟองน้า] เรซินสังเคราะห ์ เช่น โพลียูรเี ทน ฯลฯ ทีขึบน้าให ้เปี ยก ตัวอย่างเช่น่ าจัดสิงสกปรกออกจากพื
่้ วทีเป็่ นคราบสกปรก
ในงานปูหนิ จะใช ้เพือกนผิ้ ว]้ ผ้าสาหร ับเช็ดสิงสกปรกที
่่ ดอยู่ออกด ้วยของเหลว เช่น น้ามันหยอดเครืองจั่ กร ฯลฯ
[ผ้าขีริติ่่ งแรงซึงท่ าจากแผ่นเหล็กชุบกัลวาไนซ ์ (สังกะสี)[ถัง] ภาชนะมีหูหวสิ ้ าหร ับใส่น้าเพือขนย้าย ในงานก่อสร ้างจะใช ้ถังทีแข็่ อทีมี่ ด ้ามจับใช ้สาหร ับตักน้า
[กระบวย] เครืองมื

่
5.3.12 ขนย้ายสิงของ่ อสาหร ับขนย ้ายสิงของในบุ่๋ ก โดยมีล ้อยาง 1 ล้อติดอยู่
[รถเข็นปู น] เครืองมื
้งกีเหล็่ ้านหน้า ซึจะขนย
่้ทีด้ายโดยการจับมือจับแล้วผลัก ขนย ้ายของหนักได ้ง่ายขึนโดยใช
้รถเข็นปูน

่หลักการคานงัด โดยให ้ยางเป็ นจุดหมุน (จุดรองร ับคาน) มือจับเป็ นจุดทีแรงกระท
า๋ นแรงต ้าน บางครงก็้ั เรียกว่า "เนโกะ"และบุ ้งกีเป็่ ล ้อเลือน
่ 4 ล้อติดกับฐาน ใช ้สาหร ับขนย ้ายสิงของ
่[รถเข็นขนของ] รถเข็นซึงมี่ เบรก
มีทงแบบมีั้มอื จับและแบบไม่มมี อื จับ นอกจากนี ้ ยังมีรถเข็นขนของแบบทีมี
รถเข็นขนของ่ อทีใช่ ้สาหร ับบรรทุก ลากและขนย ้ายของหนัก เช่น หิน ฯลฯ[แคร่ลาก] เครืองมื่ ้เวลาทีเคลื
่ อนย
่
่
[ซุงลาก] ซุงทีใช
้ายของหนักเรียกว่า "โคโระ" โดยจะบรรทุกสิงของไว
้่ ้อนกัน และขนย ้ายโดยให ้ท่อนไม้กลิงต่้ อๆ ไปข ้างหน้า
บนท่อนไม้หลายๆ ท่อนทีซ่ ดตังงาซึ
้่ บขึนลงโดยใช
้[รถโฟร ์กลิฟต ์] รถทีติ
งขยั้แรงไฮดรอลิก โดยจะบรรทุก่่้ สู่ งหรือนาสิงของลงจากที่่ งสิงของไว
้บนงา และยกสิงของขึ
นทีสูรถโฟร ์กลิฟต ์128

5.3.13 แขวน/ยก/ดึง่ กรทีดึ่ งและม้วนเชือก หรือเรียกอีกอย่างว่า "เครืองดึ่ งม้วน"[กว้าน] เครืองจั
่่ าจากการลวด
[เชือกสลิง] เชือกทีประกอบด
้วย "เกลียวเชือก" หลายเส้น ซึงทเชือกสลิง่ ้านทานต่อแรงดึงสูงหลายเส้นประกอบเข ้าด ้วยกัน เนื่ องจากมีความต ้านทาน
ทีต่ และมีความยืดหยุ่น จึงมีจด่ ้งาน
แรงดึงสูง ทนต่อแรงกระแทกได ้ดีเยียมุ เด่นตรงทีใช่ การดัดแปลงปลายทังสองจะใช
้ได ้ง่าย เชือกสลิงทีมี
้เป็ นสลิงสาหร ับงานเครน
แจ็คเกิล้

นอกจากนี ้ ยังมีเชือกสลิงสาหร ับยึดสินค ้าบนกระบะรถบรรทุก ฯลฯ ด ้วย้ อุปกรณ์ในงานเครนและสลิง สาหร ับเชือมต่
่[แจ็คเกิล]อเชือกสลิงหรือโซ่กบั วัตถุทแขวนบรรทุี่ก้ อุปกรณ์สาหร ับขันเชือกสลิง ฯลฯ ให ้แน่ น[เทิร ์นบัคเคิล]แจ็คเกิล้

เทิร ์นบัคเคิล้่ กรทีใช่ ้หลักการของคานงัดและรอกในการยกของหนักขึนหรื
้[รอกโซ่มอื สาว] เครืองจั
อลงรอกโซ่มอื สาว้ใช ้โดยติดเข ้ากับขาตังสามแฉก
ฯลฯ่ กรทีมี่ กลไกเหมือนกับรอกโซ่มอ
[รอกโซ่] เครืองจัื สาว แต่มขี นาดเล็กกว่ารอกโซ่มอื สาว่ ดรถแบ็คโฮไว ้ไม่ให ้เคลือนที่่ใช ้ในการยึดสินค ้า ฯลฯ ให ้แน่ น ตัวอย่างเช่น จะใช ้เพือยึ
่เวลาทีจะบรรทุ
กและขนส่งรถแบ็คโฮด ้วยรถบรรทุก
่ี่[ตัวจับยึดเชือกไลฟ์ไลน์] อุปกรณ์ทสามารถดึ
งเชือกไลฟ์ ไลน์ให ้ตึงเพือแขวน
่้ ้โดยไม่หย่อน ใช ้เมือท่ างานบนทีสู่ ง เช่น งานบนทีสู่ ง ฯลฯ
ตะขอเกียวเข็
มขัดเซฟตีได
[สลิงดึง (Tirfor)] กว ้านแบบแมนนวล ใช ้สาหร ับดึงของหนัก สามารถ

ตัวจับยึดเชือกไลฟ์ ไลน์่ดึงเชือกสลิงทีลอดผ่
านสลิงดึง (Tirfor) ได ้แรงโดยการควบคุมคันโยก และสามารถ่ ้องการได ้เวลาตัดต ้นไม้ทีหนา
่ใช ้สลิงดึง (Tirfor) ดึงต ้นไม้ให ้ล้มไปในทิศทางทีต
[แม่แรง] อุปกรณ์สาหร ับยกของหนักด ้วยแรงเพียงเล็กน้อย มีกลไกการยก
หลายรูปแบบ เช่น สกรู เฟื อง และไฮดรอลิก ฯลฯ้่ ดขึนเวลาที
้่ นสกรู นอกจากนี ้[แม่แรงชนิดเกลียว] อุปกรณ์ทสามารถยกของหนั
ี่กในแนวตังฉากได้ โดยใช ้แรงผลักทีเกิ
หมุ
่
้
่
ยังสามารถใช ้ในการเพิมแรงซ
้ายขวาโดยติดตังระหว่
างวัสดุแนวระนาบ 2 แท่งในงานโครงสร ้างชัวคราวสาหร ับกันดิน

129่ อสาหร ับการมัดและยกสินค ้า นอกจากนี ้ ยังใช ้ในการจัดแนวโครงสร ้างใหม่ในงานโครงเหล็ก
[รอกยก] เครืองมื่ ้ได ้แนวตังฉาก)้(เพือให

5.3.14 นั่งร ้าน, โต๊ะทางาน/บันไดลิง่ อสาหร ับปี นขึนที้ สู่ ง ใช ้เท ้าเหยียบบนขันบั้ นได ้แล้วปี นขึน้ เวลาทีตั่ งค้ ้างไว ้จะทามุมประมาณ 75 องศา หากทา
[บันไดลิง] เครืองมื่ งตรงเกิ
้่ จะล้มไปข่่ บั่ นไดลิงจะพับลงมา
มุมทีตั
นไปก็มคี วามเสียงที
้างหลังได ้ ในทางกลับกัน หากทามุมน้อยเกินไปก็มคี วามเสียงที่ วยพยุงบันไดลิงเสมอ
นอกจากนี ้ ควรทางานร่วมกับผูช่้ วยทีช่่ อซึงรวมบั
่่[บันไดพับ] เครืองมื
นไดลิง 2 ตัวเข ้าด ้วยกัน เมือกางออกสามารถใช
้้ ดท ้ายเวลาทีใช่ ้เป็ นบันไดพับ นอกจากนี ้เป็ นบันไดลิงได ้ ห ้ามนั่งหรือยืนบนบันไดขันสุ
่้ ดท ้ายซ ้าย-ขวา เนื่ องจากอาจ
ขอให ้หลีกเลียงการท
างานโดยยืนหรือนั่งคร่อมบันไดขันสุ
เสียการทรงตัวและเกิดอันตราย่ อทีมี่ น่ งร
่[บันไดนั่งร ้านแบบพับได้] เครืองมืั ้านระหว่างขา 2 ข ้างทีกางออกได
้หรือเรียกอีกอย่างว่า "โนบิอูมะ" มีราวจับอยูด่ ้านบนนั่งร ้าน หากโน้มตัวไปข ้างหน้า

บันไดพับ
บันไดนั่งร ้านแบบพับได ้หรือดันกาแพง อาจล้มเพราะเสียการทรงตัวและเกิดอันตราย่่ ง มีล ้อเลือนอยู
่่ี มทังสี้ จึ่ งสามารถ
[นั่งร ้านหอเลือน]นั่งร ้านสาหร ับการทางานบนทีสู
่ทมุ่เคลือนย
้ายได ้ และมีมาตรฐานความปลอดภัยตามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
ของแรงงาน
่ ง] ยานพาหนะทีติ่ ดตังอุ้ ปกรณ์ซงสามารถยกตะกร
่ึ[รถกระเช้าทางานในทีสู
้า
้
่
้
้
สาหร ับทางานขึนลงที
ความสู
งตังแต่
2 เมตรขึนไป

130

5.3.15 ทาความสะอาด่ อสาหร ับกวาดทาความสะอาด โดยจะมีมด่ พืช เส้นใยสังเคราะห ์ ฯลฯ ติดอยู่ทปลายด
[ไม้กวาด] เครืองมืั กิงไผ่ี่้าม่่ อสาหร ับรวบรวมขยะหรือฝุ่ นทีใช่ ้ไม้กวาดรวบรวมมา
[ทีโกยผง]เครืองมื
่ทีโกยผง

ไม้กวาด

่่ งลม ใช ้ในการรวบรวมสิงที่ มี่ น้าหนักเบาโดยใช ้กาลังลมเป่ าให ้ปลิว เช่น ใบไม้ทร่ี่ วงอยู่ ฯลฯ[เครืองเป่
าลม (Blower)] เครืองส่
่เครืองเป่
าลม
(Blower)

131

่
้ หน้
่ างานก่อสร ้างบทที่ 6 ความรู ้เกียวกั
บการก่อสร ้างติดตังที่ วมกันทัวไปในหน้
่
6.1 เรืองร่
างานก่อสร ้าง่ แรงงาน
่ในหน้างานก่อสร ้างมีแรงงานทักษะหลากหลายประเภทงานเข ้า-ออก ถึงแม้แต่ละงานจะดูแตกต่างกัน แต่ก็มบี างเรืองที่่ ง ในส่วนนี จะอธิ
้่ วมกันทั่วไปที่
ทักษะผูม้ ปี ระสบการณ์จะตระหนักอยู่เสมอ ซึงจะน
าไปสู่คุณภาพและความปลอดภัยทีสู
บายเรืองร่
แรงงานทักษะทุกคนควรทราบ

6.1.1 ลักษณะเฉพาะของงานก่อสร ้าง่ า"(1) งานก่อสร ้างเป็ น "การผลิตแบบสังท
่ า" หมายถึง การผลิตซึงจะมี
่้ เริมต่ ้นและจัดทาผลิตภัณฑ ์เพียงชินเดี้ ยวเท่านั้น
"การผลิตแบบสังท
การออกแบบตังแต่่่้ ในโรงงาน เช่น รถยนต ์ ฯลฯเพือตอบสนองความต
้องการของลูกค ้า ซึงแตกต่
างกับการผลิตจากการออกแบบครงเดีั้ ยวซาๆ
่ า" ซึงจะมี่่้ ขนาดใหญ่ไปจนถึงขนาดเล็ก
เราจะดาเนิ นงานก่อสร ้างเป็ น "การผลิตแบบสังท
ขนาดโครงการทีหลากหลายตั
งแต่
่
่
่
และถึงแม้จะดูเหมือนเป็ นงานก่อสร ้างทีคล้ายกัน แต่ว่างานก่อสร ้างแต่ละโครงการก็มลี กั ษณะเฉพาะและเงือนไขที
แตกต่างกันไป่ าคัญคือ ต ้องมีความตระหนักทีว่่ ากาลัง "ผลิตแบบสังท
่ า" ให ้กับลูกค ้าแต่ละราย
สิงส
่ ภ
่ น
(2) งานก่อสร ้างเป็ นงานทีอยู่ ายใต ้ข ้อจากัดของทีดิ่ นเฉพาะ และจะไม่มก
ส่วนใหญ่ งานก่อสร ้างจะเป็ นการสร ้างอาคารแต่ละหลังให ้พอดีกบั ทีดิี ารสร ้างอาคารแบบเดียวกันภายใต ้่เงือนไขเดียวกัน(3) งานก่อสร ้างถูกควบคุมโดยสภาพธรรมชาติ่ แน่ นอน เช่น ได ้ร ับอิทธิพลจากสภาพธรรมชาติ อาทิส่วนใหญ่งานก่อสร ้างมักจะเป็ นงานกลางแจ ้ง และถูกควบคุมโดยปัจจัยทีไม่
ภูมปิ ระเทศ ฤดูกาล และสภาพอากาศ ฯลฯ่ ภ(4) งานก่อสร ้างเป็ นงานทีอยู่ ายใต ้ข ้อจากัดทางสังคม่ ภ่ างาน จึงจาเป็ นต ้องจัดการ
งานก่อสร ้างเป็ นงานทีอยู่ ายใต ้ "ข ้อจากัดทางสังคม" ในหน้างาน เนื่ องจากเป็ นการผลิตทีหน้่ างๆ โดยมีมาตรการร ักษาสิงแวดล้อมและมาตรการความปลอดภั
่้ โดยรอบ
่่ งคับใช ้และสิงต่ยสาหร ับพืนที
กฎหมายและข ้อบังคับทีบั่ จะก่่ อสร ้าง ดังนั้นงานก่อสร ้างจึงต ้องปฏิบต
สภาพแวดล้อมทางสังคมโดยรอบจะแตกต่างกันไปตามสถานทีทีั ติ ามกฎระเบียบเหล่านี ้้้(5) คุณภาพเกิดขึนจาก
"ขันตอนความปลอดภั
ย"่ กสร ้าง" ทีสร่ ้างเสร็จ จะเกิดขึนจาก
้่ในงานก่อสร ้าง "คุณภาพของสิงปลู
"กระบวนการก่อสร ้างทีปลอดภั
ย" ตลอดงานก่อสร ้าง132

6.1.2 แผนงานก่อสร ้างไม่ว่าจะเป็ นงานก่อสร ้างประเภทใด จาเป็ นต ้องวางแผนงานก่อสร ้างก่อนเสมอ แผนงานก่อสร ้าง หมายถึง การวางแผนสาหร ับ่ดาเนิ นการก่อสร ้างตามเอกสารการออกแบบต่างๆ เช่น เงือนไขสั
ญญาในสัญญาร ับเหมาก่อสร ้าง แบบแปลน รายละเอียด
่ข ้อกาหนด (Specifications) เอกสารอธิบายเกียวกั
บหน้างาน ฯลฯ จัดทาแผนงานก่อสร ้างโดยพิจารณาถึงประเด็นต่อไปนี ้่ ยวข่□ วางแผนภายใต ้ข ้อจากัดทางสังคมต่างๆ เช่น กฎหมายและข ้อบังคับทีเกี้อง ฯลฯ้ อง่ "คุณภาพ" "งบประมาณงานก่อสร ้าง" "ขันตอน"้□ วางแผนวิธกี ารควบคุมจัดการอย่างครอบคลุมทังเรื
"ความปลอดภัย"่
และ "การร ักษาสิงแวดล้อม"่ ้สร ้าง "สิงปลู่ กสร ้างทีมี่ คุณภาพดี" ให ้แล้วเสร็จ "ภายในระยะเวลาก่อสร ้าง" ด ้วย "ต ้นทุนซึงต่ ่าทีสุ
่ ด" โดยรวม
□ วางแผนเพือให
"วิธกี ารก่อสร ้าง" ต่างๆ เข ้ามาอย่างมีประสิทธิภาพ่ านึ งถึง "การร ักษาสิงแวดล้อม"่□ วางแผนทีคด ้วย "อุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั เป็ นศูนย ์"□ วางแผนโดยใช ้ "5M สาหร ับวิธกี ารก่อสร ้าง" 5M สาหร ับวิธกี ารก่อสร ้าง ได ้แก่ "คนหรือแรงงาน (Men) วัสดุ (Materials)
่ กร (Machinery) และเงินทุน (Money)"วิธกี าร (Methods) เครืองจั
□ วางแผนวิธกี ารควบคุมจัดการและมาตรการทัง้ "ก่อนการก่อสร ้าง" และ "ระหว่างการก่อสร ้าง" พร ้อมๆ กับทาความเข ้าใจสถานการณ์ "หน้างาน" ฯลฯ โดยการ "สารวจล่วงหน้า" อย่างเพียงพอ

6.1.3 การควบคุมจัดการงานก่อสร ้าง่ ้ผูท้ างานก่อสร ้างสามารถสร ้างสิงปลู่ กสร ้างการควบคุมจัดการงานก่อสร ้าง หมายถึง การควบคุมจัดการทีจ่ าเป็ นเพือให่ าหนดตามแผนงานก่อสร ้าง ในหน้างานก่อสร ้าง จะทาการก่อสร ้างภายใต ้การควบคุมจัดการ 5ให ้แล้วเสร็จตามคุณภาพทีก่ งต่อไปนี ้ (เรียกว่า "QCDSE")เรืองดั
[ควบคุมคุณภาพ (Quality)]่่ กสร ้างทีได่ ้คุณภาพตามทีผู่ ว้ ่าจ ้างต ้องการอย่างเพียงพอ โดยจะทาการตรวจสอบ
หมายถึง การควบคุมจัดการเพือสร
้างสิงปลู่ าหนด ตามทีระบุไว
่คุณภาพ ทดสอบคุณภาพวัสดุ ทดสอบการก่อสร ้างแต่ละประเภท และควบคุมขนาดหรือระยะและรูปร่างทีก
้ในแผนควบคุมคุณภาพ
[ควบคุมงบประมาณ (Cost)]่่ างานได ้ โดยจะควบคุมต ้นทุนวัสดุ ค่าแรง ค่าใช ้จ่ายทีหน้่ างาน ฯลฯ“งบประมาณ” หมายถึง จานวนเงินทีสามารถน
ามาใช ้ทีหน้่ ยวข่ซึงเกี
้องกับงานก่อสร ้าง ไม่ให ้เกินงบประมาณงานก่อสร ้าง้[ควบคุมขันตอนก่อสร ้าง (Delivery)]้่ ้สร ้างเสร็จภายในระยะเวลาก่อสร ้าง เพือไม่่ ให ้เกิดความล่าช ้าในขันตอนด
้ควบคุมขันตอนก่อสร ้างโดยมีเป้ าหมายเพือให
าเนิ นการ่ เพือให่ ้สามารถดาเนิ นงานก่อสร ้างของบริษท
โดยประสานงานกับผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมารายอืนๆั ตนเองได ้อย่างมี
ประสิทธิภาพ
133

[ควบคุมความปลอดภัย (Safety)]่ จ่ าเป็ น เช่น มาตรการป้ องกันอุบต่ ยวข่ควบคุมสิงทีั เิ หตุ เช่น พลัดตก ร่วงหล่น ฯลฯ และมาตรการป้ องกันความเจ็บป่ วยทีเกี
้องกับงาน เช่น โรคฝุ่ นจับปอด และโรคลมแดด ฯลฯ นอกจากนี ้ จะดาเนิ นกิจกรรมฝึ กฝนการหยั่งรู ้ระวังอันตรายในกิจกรรมการ
้ก่อสร ้างอย่างปลอดภัยในแต่ละวัน ลาดตระเวนระหว่างการทางาน ประชุมขันตอนความปลอดภัย ดาเนิ นกิจกรรม 5ส (5S) ฯลฯโดยมีเป้ าหมายให ้อุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั เป็ นศูนย ์่[ควบคุมร ักษาสิงแวดล้อม (Environment)]่่่่ ดจากงาน
การควบคุมจัดการเพือลดผลกระทบต่
อสิงแวดล้อม
เช่น เสียงรบกวน แรงสันสะเทือน และมลพิษทางน้า ฯลฯ ซึงเกิ่ ด และต ้องปฏิบต่ าหนดโดยกฎหมายและบทบัญญัติ
ก่อสร ้างให ้เหลือน้อยทีสุั ติ ามมาตรฐานทีก

6.1.4 การเตรียมการก่อนงานก่อสร ้าง่ ต่ ้องพิจารณาเป็ นหลักเกียวกั่（１） สิงที
บเอกสารรายละเอียดการก่อสร ้าง่ ้ทาการก่อสร ้างในวันนั้นๆ ได ้โดยมี
จาเป็ นต ้องตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจรายละเอียดงานก่อสร ้างให ้ถูกต ้อง เพือให
คุณภาพสูง
□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจรายการในสัญญาร ับเหมาก่อสร ้าง่□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจรายละเอียดร ับเหมาก่อสร ้าง (เงือนไขการเสนอราคา)และขอบเขตการก่อสร ้าง□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจแบบดีไซน์ (Design drawings) และแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shop drawings)่□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจเงือนไขการก่อสร ้างและกฎระเบียบของหน้างาน่ ยวข่่ และความสัมพันธ ์กับงานก่อสร ้างก่อนและหลัง
□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจงานทีเกี
้องกับผูร้ ับเหมารายอืนๆ้□ ตรวจสอบยืนยันขันตอนการก่อสร ้าง จัดบุคลากร รวมถึงจัดเตรียมวัสดุและอุปกรณ์่้□ ตรวจสอบยืนยันว่ามีและพกบัตรเลือนขั
นในสายงาน
และใบอนุ ญาตทีจ่ าเป็ นสาหร ับการทางานไว ้หรือไม่
□ ตรวจสอบยืนยันและทาความเข ้าใจปัญหาด ้านความปลอดภัย่(2) การตรวจสอบก่อนเริมงาน่ อและเครืองจั่ กรทีหลากหลาย
่
่ี
้ อใช
่ ้งาน
ในการทางานในหน้างานก่อสร ้าง จะใช ้เครืองมื
อุบตั เิ หตุทใกล้ตั
วคนงานจะเกิดขึนเมื่ อหรืออุปกรณ์ ดังนั้น ขอให ้ดาเนิ นการดังต่อไปนี เสมอในการตรวจสอบก่
้่เครืองมื
อนเริมงาน่ กรก่อนเริมงาน่□ การตรวจสอบเครืองจั่ กรทีตรงตามวั่- ตรวจสอบยืนยันว่าเครืองจั
ตถุประสงค ์การใช ้งานนั้นได ้ร ับการจัดเตรียม ได ้ร ับการตรวจสอบ/บารุงร ักษาดีหรือไม่่ อต่างๆ
□ ตรวจสอบยืนยันอุปกรณ์และเครืองมื่ อต่างๆ ทีจะใช่- ตรวจสอบยืนยันว่าอุปกรณ์และเครืองมื
้นั้นได ้ร ับการตรวจสอบ/บารุงร ักษาดีหรือไม่
134้□ ตรวจสอบยืนยันเอกสารขันตอนการทางาน้- ตรวจสอบยืนยันว่าขันตอนการท
างานดังกล่าวเป็ นการ "ฝื นตนเอง" หรือไม่
- ตรวจสอบยืนยันว่ามีการตกหล่นบกพร่องในการแบ่งงาน ความเข ้ากันได ้ในการทางานร่วมกัน และการแบ่งงานร ับผิดชอบ
ของแต่ละคนหรือไม่
□ ตรวจสอบยืนยันความปลอดภัย
- ตรวจสอบยืนยันว่าได ้ใช ้อุปกรณ์นิรภัยสาหร ับความปลอดภัยและอาชีวอนามัย รวมถึงอุปกรณ์ความปลอดภัย ฯลฯ อย่าง
ถูกต ้องหรือไม่
- ตรวจสอบยืนยันว่าการร ับมือเวลาเกิดเหตุฉุกเฉิ นมีความเหมาะสมหรือไม่

่
6.1.5 การตีเส้นปั กเต้า (ตีเส้น, ทาเครืองหมาย)่่่ี อสร ้าง"ตีเส้นปักเต ้า (ตีเส้น, ทาเครืองหมาย)"หมายถึง การทาเครืองหมายต
าแหน่ งหรือความสูงของโครงสร ้างหรือวัสดุทจะก่่ างาน ซึงเป็่ นสิงที่ ต่ ้องทาเป็ นลาดับแรกก่อนเริมงานก่
่้ เริมก่่ อสร ้างจนกระทั่งสิงปลู่ กสร ้างแล้วเสร็จไว ้ทีหน้อสร ้างแต่ละประเภท ตังแต่่ าคัญทีสุ่ ดซึงต่ ้องการคุณภาพ (ความแม่นยา) เราจะทาการ "กาหนดตาแหน่ งทีถู่ กต ้อง" เช่น การตีเส้นปักเต ้าและเป็ นงานทีส่ ้องมีความแม่นยาสูง ระดับอ้างอิง และเส้นแนวเสาหรือผนังตามแบบดีไซน์ (Design drawings) ฯลฯ ในการตีเส้น
อ้างอิงซึงต่ อทีเรี่ ยกว่า "ปักเต ้า" แต่ในปัจจุบน่ เส้นด ้วยเลเซอร ์เพือฉายแสงเลเซอร
่ปักเต ้า จะใช ้เครืองมืั มีวธิ กี ารตีเส้นโดยใช ้เครืองตี์ หากใช ้้่้เลเซอร ์ก็จะสามารถตรวจสอบยืนยันแนวตังฉากและแนวระนาบได
้ง่ายๆ งานหลักๆ ในการตีเส้นปักเต ้า/ทาเครืองหมายมี
3 ขันตอนดังต่อไปนี ้่งานตีเส้นปักเต ้า/ทาเครืองหมาย่ เส้นปักเต ้า/ทาเครืองหมาย
่บริเวณทีตี

ตีเส้นปักเต ้าเส้นปักเต ้าอ้างอิงและเส้นปักเต ้าหลักสาหร ับการกาหนดตาแหน่ งความสูง (ระดับอ้างอิง/GL) เส้นแนวเสาหรือผนัง ฯลฯ่ตีเส้น, ทาเครืองหมายสาหร ับทาการตัดแต่ง

่ทาเครืองหมายบนแผ่
นโลหะ, ขนาดการตัดแต่งการประกับโครงสร ้างไม้,วัสดุขนาดการตัดแต่ง/ตัดวัสดุ เช่น เหล็กเสริม แบบหล่อ ท่อ สายไฟฟ้ าฯลฯกาหนดตาแหน่ งการติดประกับยึด อุปกรณ์

้ประตู-หน้าต่างทังหมดสาหร ับภายในและภายนอก ช่องดูดและ

วัสดุทตัี่ ดแต่ง ฯลฯระบายอากาศ เช่น ช่องเกล็ด ฯลฯ ท่อสุขาภิบาลน้าดีและน้าทิง้
อุปกรณ์ระบบสุขาภิบาลและปร ับอากาศ อุปกรณ์ระบบดับเพลิง

135่
6.2 ความรู ้เกียวกั
บการก่อสร ้างในงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท่ ้องระวังเพือ
่จะขออธิบายรายละเอียดภาพรวมของการก่อสร ้างในงานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละประเภท รวมถึงประเด็นทีต่ บต่่ เข ้าใจ โปรดดูบทที่ 4 และบทที่ 5หลีกเลียงอุั เิ หตุและคุณภาพทีลดลง
สาหร ับคาศัพท ์ทีไม่

่ ง (งานก่อสร ้างนั่งร ้าน)6.2.1 งานบนทีสู่ ้อธิบายไว ้ในบทที่ 3 งานบนทีสู่ งมีหลายประเภท ในทีนี่ จะอธิ
้่ตามทีได
บายเกียวกั
บงานก่อสร ้างนั่งร ้าน ประเภทของนั่งร ้าน ได ้แก่่้นั่งร ้านท่อนซุง นั่งร ้านประกอบท่อ นั่งร ้านแบบเฟรม และนั่งร ้านแบบริงล็อก ฯลฯ ซึงงานก่อสร ้างนั่งร ้านทังหมดมี
ประเด็น่ คอ้้่งานก่อสร ้างร่วมกัน ซึงก็ื ต ้องทาให ้ส่วนขาของนั่งร ้านมั่นคงแน่ นหนา แล้วจึงประกอบขึนในแนวตั
งฉาก/แนวระนาบ
จากนั้นเพิม้ นนั่งร ้านในแนวทแยงเพือช่่ วยร ักษาสภาพดังกล่าว นอกจากนี ้ หากมีสงปลู่ กสร ้างเหล็กคายัิ่ กสร ้างให ้ยึดนั่งร ้านเข ้ากับสิงปลู่ ให ้นั่งร ้านทังหมดล้ม
้ดังกล่าวด ้วย "แคลมป์ ยึดผนัง" หรือหากไม่มกี ็ให ้ใช ้ท่อนั่งร ้าน ฯลฯ ยึดกับโครงสร ้าง เพือไม่
(1) ฐานรากของนั่งร ้าน้บดอัดฐานของนั่งร ้านให ้แข็งแรง หากเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านจมลงดินแค่เพียงจุดเดียวก็อาจทาให ้นั่งร ้านทังหมดพั
งทลายได ้่ ดเท่าทีจะเป็
่
้ ปู
่ กบ
้ น
นอกจากนี ้ ต ้องพยายามทาให ้ฐานรากของนั่งร ้านเรียบทีสุ
นไปได ้ และไม่ให ้มีชอ่ งว่างระหว่างแผ่นพืนทีั พืนดิ
(2) การยึดส่วนขา้ ปู่ ซงปู่ึ อยู่บนพืนดิ้ นด ้วยตะปู
ยึดเพลทร ับเสานั่งร ้านเข ้ากับแผ่นพืนที้(3) การติดตังเสาหลั
กโครงสร ้างนั่งร ้านและคานนั่งร ้านตามยาว้้้่ งร ้านตาม
ตังเสาหลั
กโครงสร ้างนั่งร ้านในแนวตังฉาก
และติดตังคานนั
ยาวให ้เป็ นมุมฉากกับเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้าน ยึดส่วนขาของเสาหลัก
โครงสร ้างนั่งร ้านกับเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านเข ้าด ้วยกันด ้วยเหล็กร ัดขา้ ปู่แผ่นพืนที
เพลทรับเสานั่งร ้าน่ ให ้เกิดการขยับ
นั่งร ้าน เพือไม่
้่งร ้านตามขวางและพืนส้ าหร ับทางาน
(4) การติดตังคานนั่ กสร ้างและฝั่งด ้านนอกเข ้าด ้วยยึดเสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้านฝั่งสิงปลู้ นพืนนั้ ่ งร ้าน (พืนส้ าหร ับทางาน)กันด ้วยคานนั่งร ้านตามขวาง และติดตังแผ่

เสาหลักโครงสร ้างนั่งร ้าน้ าหรับทางาน
พืนสไว ้บนคานดังกล่าว้้้้(5) การติดตังบันไดขึ
น-ลง/การติ
ดตังราวจับ
เหล็กคายันตรงกลาง
้เหล็กคายันส่
วนล่าง และแผ่นกันของตก
้้ นตรงกลาง เหล็กคายั้ นส่วน
ติดตังราวจั
บสาหร ับผูปฏิ้ บตั งิ าน เหล็กคายั

คานนั่งร ้านตามขวาง
คานนั่งร ้านตามยาว่ องกันการพลัดตก และแผ่นกันของตกเพือป้่ องกันเครืองมื่ อ ฯลฯ ร่วงหล่น ติดตังราวจั
้้ล่างเพือป้
บบนบันไดขึน-ลง

136

้
้
่งร ้าน
(6) การติดตังเหล็
กคายันนั
้้ นนั่งร ้านขนาดใหญ่เพือให่ ้นั่งร ้านทังหมดอยู
้้ติดตังเหล็
กคายั่ในแนวตังฉากและแนวระนาบ้ นเหล็กคายั
นั่งร ้านราวจับ้ นเหล็กคายั
ส่วนล่าง

แผ่นกัน
ของตก้บันไดขึน-ลง้(7) การติดตังแคลมป์
ยึดผนัง่ กสร ้างด ้วอุปกรณ์แคลมป์ ยึดผนังเพือไม่่ ให ้นั่งร ้านทังหมดล้ม
้ยึดนั่งร ้านเข ้ากับฝั่งสิงปลู
หากไม่มสี งปลูิ่ กสร ้าง ก็ให ้ใช ้ท่อนั่งร ้านฯลฯ ยึดกับโครงสร ้างในแนวทแยง

6.2.2 งานโครงเหล็ก
่่ าให ้โครงสร ้างของสิงปลู่ กสร ้างเสร็จสมบูรณ์ โดยจะดาเนิ นงานงานโครงเหล็กเป็ นงานก่อสร ้างซึงจะประกอบโครงเหล็
กเพือท
ก่อสร ้างตามลาดับ คือ การดัดแปลงโครงเหล็ก → งานโครงสร ้างฐานราก → วิธกี อ่ สร ้างโครงเหล็ก
(1) การดัดแปลงโครงเหล็ก้ วนเหล็กและตัดโครงเหล็ก โครงเหล็กทีตั่ ดจะถูกประกอบ
จะทาการดัดแปลงโครงเหล็กในโรงงาน โดยจะมีการจัดทาแบบชินส่่ และตรวจสอบข ้อบกพร่องของส่วนทีเชื่ อมด่และเชือม
้วย Ultrasonic หลังจากตรวจสอบแล้วจะทาสีป้องกันสนิ มและขนส่งไปยัง
หน้างานก่อสร ้าง(2) งานโครงสร ้างฐานราก
ยึดแองเคอร ์โบลต ์เข ้ากับลีนคอนกรีตโดยใช ้โครงสาหร ับยึดแองเคอร ์โบลต ์ ฯลฯหลังจากนั้นจะวางเหล็กเสริมคานคอดิน/ฐานราก → แบบหล่อฐานราก →เทคอนกรีตฐานราก

137

้ นเหล็ก
ตัวอย่างการก่อสร ้างติดตังแผ่
รองฐานเสา (Base plate)(3) วิธกี อ่ สร ้างโครงเหล็ก่ ดกับฐานรากจะเชือมเข
่่ี ยกว่าแผ่นเหล็กรองฐานเสา ในงานก่อสร ้างเสาโครงเหล็กและแองเคอร ์โบลต ์ทียึ้าด ้วยกันโดยวัสดุทเรี
โครงเหล็ก งานก่อสร ้างส่วนขามีความสาคัญเช่นเดียวกับงานก่อสร ้างนั่งร ้าน ตัวอย่างเช่น ความสูงของฐานรากอาจแตกต่าง
กันเล็กน้อย่ กสร ้างโดยรวม
และหากไม่ได ้ปร ับจะส่งผลต่อความแม่นยาของสิงปลู
่เมือเสร็
จสิน้ ตรวจสอบยืนยันความสูงของฐานราก และใช ้ปูนชนิดไม่หดตัว

โครงเหล็ก
แองเคอร ์โบลต ์แผ่นเหล็กรองฐานเสา
ปูนชนิดไม่หดตัว

่(Non-shrink) หรือแผ่นเหล็กบางซ ้อนกัน เพือปร
ับความสูงของแผ่นเหล็ก
้รองฐานเสาทังหมด
ตรวจสอบยืนยันว่ามอร ์ตาร ์แข็งตัวแล้ว จากนั้นจึง

ฐานราก

้ตรวจสอบยืนยันทิศทางและยึดติดตังเสาด
้วยโบลต ์้่วิธกี ารยึดติดตังคานเข
้ากับเสาหลักโครงสร ้างมี 2 วิธ ี ได ้แก่ แบบมีคานยืน

้วิธยี ดึ ติดตังโครงเหล็กด ้วย
แผ่นเหล็กรองฐานเสา

่ (Non-bracket) วิธก่
(Bracket) และแบบไม่มคี านยืนี อ่ สร ้างแบบมีคานยืน
่้ วนทีคานชน
่่ ฯลฯ ทีโรงงาน
่เป็ นวิธกี อ่ สร ้างซึงจะแบ่
งคานออกเป็ น 3 ส่วน โดยจะยึดติดตังส่
กับเสา (Bracket) 2 ฝั่งด ้วยการเชือม่ นวิธก่่่ างานวิธกี อ่ สร ้างแบบไม่มคี านยืนเป็ี อ่ สร ้างทีจะเชื
อมเสาและคานเข้า ด ้วยกันโดยตรงทีหน้
่่ หากตาแหน่ งรูสาหร ับใส่โบลต ์ไม่ตรงกัน ให ้ใช ้เครืองมื่ อทีเรี่ ยกว่า
ส่วนเชือมต่
อของเสากับคานจะยึดด ้วยโบลต ์แล้วจึงเชือม่้้ จะขันน็ อตแบบชัวคราว
่สิวเจาะรู
เหล็กจัดแนวให ้ตรงกันแล้วจึงขันโบลต ์ให ้แน่ น ในขันตอนนี่ คานเข ้าไป เสาจะถูกดึงและไม่สามารถตังตรงได
้่ าการจัดแนวโครงสร ้าง ขันน็ อตให ้แน่ นเมือใส่้ ลาดับสุดท ้าย ดึงด ้วยลวดเพือท่ (เชือมสตั
่แล้วจึงทาการเชือม
ด/Stud welding)

6.2.3 งานเหล็กเสริม
คอนกรีตมีคุณสมบัตใิ นการร ับแรงอัดได ้สูงแต่ร ับแรงดึงได ้น้อย เนื่องจากเหล็กเสริมมีคุณสมบัตทิ ทนทานต่
ี่อแรงตึง ดังนั้นการใส่
เหล็กเสริมลงในคอนกรีตจึงสามารถชดเชยจุดอ่อนในคอนกรีตได ้เหล็กเสริมมีคุณสมบัตใิ นการเกิดออกซิเดชันและเป็ นสนิ ม คอนกรีตมีความ่่เป็ นด่างซึงสามารถปกป้
องเหล็กเสริมไม่ให ้เกิดสนิ ม แต่เมือเวลาผ่
านไปคอนกรีต
จะมีความเป็ นกลางมากขึน้ หากความเป็ นกลางเข ้าไปถึงเหล็กเสริม เหล็กเสริมก็
่่ ้องให ้มี "ระยะหุ ้ม"จะเกิดสนิ ม ดังนั้น เมือจะท
าการวางเหล็กเสริม จึงจาเป็ นทีจะต
ความหนาระยะหุ ้ม้(Covering) ของแผ่นพืน้ วคอนกรีตเข ้ามาประมาณหนึ่ งให ้ห่างจากพืนผิ

138

่ ักษาความแข็งแรงจาเป็ นต ้องใช ้เหล็กเสริมทีมี่ ความหนาตามทีก่ าหนด
เพือร่ กต ้อง พันเทป
และวางเหล็กเสริมให ้มีระยะห่างระหว่างเหล็กเสริมกับเหล็กเสริมทีถู

เทปสาหรับตรวจสอบ
ยืนยันระยะพิทช ์่ ้ตรวจสอบยืนยันระยะพิทช ์ได ้ง่าย
รอบเหล็กเสริมเพือให
้่ในกรณี ทเป็ี่ นเหล็กเสริมของแผ่นพืนบาง
จะเชือมต่
อเหล็กเสริมเข ้าด ้วยกัน่ี ยกว่า "ข ้อต่อแบบซ ้อนกัน" ซึงเป็่ นวิธก่ ้ร ับความด ้วยวิธที เรีี ารทาบต่อทีได
แข็งแรงจากแรงยึดเกาะเหล็กเสริมของคอนกรีต แต่เนื่ องจากความแข็งแรง
ของคอนกรีตส่งผลต่อการทาบต่อดังกล่าว จึงต ้องทาบต่อโดยมีความยาวที่
เพียงพอและยึดด ้วยลวดผูกเหล็กเสริม

่้่งานเหล็กเสริมเกียวข
้องกับงานก่อสร ้างทังหมดในอาคารโครงสร
้าง RC ทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิง่ เกียวข
้องกับงานแบบหล่อ
้่ นและกัน นอกจากนี ้ ยังจาเป็ นต ้องประชุมพูดคุยกับแรงงานทักษะ
อย่างใกล้ชิดและจาเป็ นต ้องประสานขันตอนการท
างานซึงกั
งานไฟฟ้ าและแรงงานทักษะงานท่อ เช่น ท่อน้าดีและน้าทิง้ ฯลฯ ในการเดินสายไฟฟ้ า/ท่อ เช่น ไฟฟ้ าและอุปกรณ์ ฯลฯ้งานเหล็กเสริมจะดาเนิ นงานก่อสร ้างตามลาดับ คือ ดัดเหล็กเสริม → วางเหล็กเสริมฐานราก → วางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิน(1) การดัดเหล็กเสริม่ านวณโดยผูเ้ ชียวชาญด
่จะจัดทาแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shop drawings) ตามแบบโครงสร ้างทีค
้านการออกแบบโครงสร ้าง่ ้องใช ้จากแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shopรวบรวมรูปร่างและขนาดของเหล็กเสริมทีจ่ าเป็ น รวมถึงจานวนของแต่ละรูปร่างและขนาดทีต
drawings) และจัดทารายละเอียดการดัดเหล็กเสริม ทาการดัดเหล็กเสริม เช่น ตัด/ดัดโค ้ง ฯลฯ ตามรายละเอียดการดัดเหล็ก่ ดเสริม นอกจากนี ้ จะทาแท็กดัดเหล็กเสริมจากรายละเอียดการดัดเหล็กเสริม แท็กดัดเหล็กเสริมจะผูกติดอยู่กบั เหล็กเสริมทีดั่ าเข ้าไปยังหน้างาน
เสร็จแล้ว และใช ้ในการตรวจสอบหรือคัดแยกเวลาทีน

การดัดเหล็กเสริม

การตัดเหล็กเสริม

(2) การวางเหล็กเสริมฐานราก่ งเข ้ามาจากโรงงานดัดเหล็กเสริมจะต ้องผ่านการตรวจสอบเพือร่ ับเข ้ามาใช ้งาน และจัดวางโดยคานึ งถึงความ
เหล็กเสริมทีส่
สะดวกในการหยิบใช ้สาหร ับงานหลังจากนั้น สาหร ับงานวางเหล็กเสริมฐานราก ลาดับแรก จะตีเส้นปักเต ้าไว ้บนลีนคอนกรีต
่่ กต ้องของฐานราก หลังจากตีเส้นปักเต ้าแล้ว จะจัดเรียง "เหล็กคาที้ ฝั่ งในโครงสร ้าง" เพือยกเหล็
่เพือแสดงต
าแหน่ งทีถู
กเสริมหลัก
่ของคานฐานรากไว ้ทีความสู
งระดับหนึ่ ง และยึดด ้วยพุกหรือตะปูสาหร ับลีนคอนกรีต ในการ "วางเหล็กเสริมส่วนล่างของฐานราก"่ ้ได ้ความหนาระยะหุ ้ม (Covering) ทีเพี่ ยงพอ หลังจากวางเหล็กเสริมส่วนล่าง
จะยกเหล็กเสริมให ้ลอยด ้วยบล็อกสเปซเซอร ์ เพือให
139

่
้
้ นและเหล็กปลอกเสา
ของฐานรากแล้ว จะวางเหล็กเสริมของเสา เสาจะประกอบด ้วยเหล็กเสริมหลักซึงวางในแนวตั
งฉากกั
บพืนดิ้ อไม่่ ให ้เหล็กเสริมหลักเคลือนตั
่่ เช่น
(เหล็กร ัดรอบ) ทีร่ ัดรอบเหล็กเสริมหลัก เหล็กปลอกเสาจะติดตังเพื
วเนื่ องจากการสัน
่่ กเหล็กปลอกเสากับ เหล็กเสริมเสาแล้ว จะติดตังสเปซเซอร
้่ ้ได ้แผ่นดินไหว ฯลฯ และเพือเสริ
มการร ับแรงเฉื อน เมือผู
์เพือให่ ยงพอ ถัดจากเหล็กเสริมเสาจะวางเหล็ก
ความหนาระยะหุ ้ม (Covering) ทีเพี
้เสริมคาน หลังจากวาง เหล็กเสริมฐานรากทังหมดเสร็
จสิน้ จะทาการประกอบ
้ติดตังแบบหล่
อ → เทคอนกรีตฐานราก้(3) การวางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิ
น่้โดยทั่วไป จะทาการฝังท่อและถมกลับก่อนทีจะวางเหล็
กเสริมแผ่นพืนวาง

วางเหล็กเสริม
คานฐานราก

้บนดิน การวางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิ
นจะดาเนิ นการตามลาดับ คือ้วางเหล็กเสริมหลัก → วางเหล็กเสริมกระจายแรง → ติดตังสเปซเซอร
์้้หลังจากวางเหล็กเสริมแผ่นพืนวางบนดิ
นเสร็จแล้ว จะทา การเทคอนกรีตแผ่นพืนวางบนดิน(4) การวางเหล็กเสริมโครงสร ้าง้สาหร ับโครงสร ้าง จะวางเหล็กเสริมสาหร ับผนัง คาน และแผ่นพืน
้สาหร ับการวางเหล็กเสริมผนังจะทาตามขันตอนคือ ตรวจสอบยืนยันความหนาระยะหุ ้ม (Covering) → ตรวจสอบยืนยันความ
้่สัมพันธ ์ด ้านนอก-ในระหว่างเหล็กเสริมแนวตังและเหล็
กเสริมแนวนอน → แบ่งระยะพิทช ์และวางเหล็กเสริม → วางเหล็กเสริมเพือ
เสริมบริเวณช่องเปิ ด → วางเหล็กเสริม Spreader → วางบล็อกสเปซเซอร ์้่่ อชน → วางสาหร ับการวางเหล็กเสริมคานจะทาตามขันตอนคือ วางเหล็กเสริมล่าง → วางเหล็กปลอกชัวคราวบริ
เวณส่วนทีต่
่เหล็กเสริมบน → วางเหล็กเสริมล่าง/เหล็กเสริมบนของคานขนาดเล็ก → งานเชือมแบบใช
้แรงกด → แบ่งเหล็กปลอกคาน/ผูกกับเหล็กเสริมบน → วางเหล็กเสริมข ้างและเหล็กเสริม Spreader → ใส่ลงในแบบหล่อ → วางสเปซเซอร ์้้ คือ เหล็กเสริมล่างและเหล็กเสริมบนซึงเป็่ นเหล็กเสริมหลักและเหล็กเสริมกระจายแรง
สาหร ับแผ่นพืนจะวางเหล็
กเสริมสองชัน

้<องค ์ประกอบพืนฐานของคาน>เหล็กเสริมบน

เหล็กปลอกคาน

เหล็กเสริม
Spreaderสเปซเซอร ์เหล็กเสริม
ข้างแบบหล่อผนัง

ใส่ลงในแบบหล่อ

140เหล็กเสริมล่าง

6.2.4 งานข้อต่อเหล็กเสริมวิธกี อ่ สร ้างในงานข ้อต่อเหล็กเสริมมีหลายประเภท แต่ไม่ว่าจะใช ้วิธใี ดก็ตาม จาเป็ นต ้องมีความแข็งแรงของส่วนข ้อต่อไม่นอ้ ย่ี าการเชือม่ ตัวอย่างเช่น หน้าตัดของ "ข ้อต่อเชือมแก๊
่่ อมติ
่กว่าวัสดุทจะท
สแบบใช ้แรงกด" ซึงเชื
ดกันสมบูรณ์แล้วจะไม่สามารถ
่แยกแยะรอยเชือมได้ และหากทาการทดสอบแรงดึงหรือทดสอบแรงดัด ส่วนข ้อต่อ่ นวัสดุทจะท
่จะไม่ฉีกขาดแต่เหล็กเสริมซึงเป็ี่ าการเชือมจะฉี
กขาดแทน ทางาน
่้เชือมแบบใช
้แรงกดพร ้อมๆ กับตรวจสอบยืนยันประเด็นในการทางานตามขันตอน
ดังต่อไปนี ้(1) ตรวจสอบยืนยันผิวส่วนปลายของเหล็กเสริม
การทดสอบแรงดึง

ตรวจสอบยืนยันว่าเหล็กเสริมมีการงอหรือไม่
(2) ตัดแต่งผิวส่วนปลายของเหล็กเสริม่ ่ในหน้างานก่อสร ้างเหล็กถูกตัดด ้วยแรงกดตัด จึงไม่เหมาะสาหร ับการเชือมแบบใช
่ผิวส่วนปลายของเหล็กเสริมทีอยู
้แรงกด่ ดจะเกิดออกซิเดชันเมือเวลาผ่
่่ ดเหล็กเสริมมุมฉากในวันทีจะ
่เช่นนั้นเลย เนื่ องจากผิวบริเวณทีตั
านไป จึงจะตัดโดยใช ้เครืองตั
่ทาการเชือมแบบใช
้แรงกด่(3) ยึดเข้ากับอุปกรณ์เชือมแบบใช้
แรงกด
่
่
่
ตรวจสอบยืนยันว่าไม่มสี งสกปรกบนผิ
ิ่วเหล็กเสริมทีจะเชื
อมต่อ และยึดเข ้ากับอุปกรณ์เชือมแบบใช
้แรงกดด ้วยโบลต ์ เนื่ องจาก่่่ ให ้คลายออกระหว่าง
จะมีการเพิมแรงดั
นสูงให ้กับเหล็กเสริมในระหว่างงานเชือมแบบใช
้แรงกด ดังนั้นจะต ้องยึดโบลต ์ให ้แน่ นเพือไม่่ เวลาทียึ่ ดเหล็กเสริม ให ้ตรวจสอบยืนยันขนาดของช่องว่างระหว่างผิวส่วนปลายทีจะเชื
่่งานเชือม
อมแบบใช
้แรงกด่(4) งานให้ความร ้อน/เพิมแรงดั
น่ กเสริมมาบรรจบกันด ้วยหัวเชือม่ แล้วค่อยๆ กระจายส่วนทีให่ ้ความร ้อนไปทางซ ้ายและขวา
ลาดับแรก ให ้ความร ้อนส่วนทีเหล็
่่่สาหร ับขอบเขตการให ้ความร ้อนโดยประมาณคือ ประมาณ 2 เท่าของเส้นผ่านศูนย ์กลางเหล็กเสริม โดยทีจะเพิ
มแรงดั
นเพือ้ ละน้อย และจะจบงานเมือมี่ ขนาดถึงทีก่ าหนด
กดผิวส่วนปลายพร ้อมๆ กับการให ้ความร ้อน ผิวส่วนปลายจะนู นขึนที

้่ขันตอนของงานเชื
อมแก๊สแบบใช ้แรงกด

ทาความ
สะอาด

รักษา
ระยะ

เปลวไฟลด

่เพิมแรงดัน้ ้นเบืองต

เปลวไฟ
กลางเปลวไฟลด

่เพิมแรง
ดันมีรูปร่างนู นขึน้

141เปลวไฟ
กลาง

(5) การตรวจสอบ้ นย ์ การงอ รอยแตกหรือรอยบุบที่
ตรวจสอบขนาด ความยาว การเยืองศู
่มองเห็น และการเบียงของส่
วนนู น ฯลฯ่ ดีตัวอย่างการนู นทีไม่

่
6.2.5 งานเชือม
่่ างๆ ในงานก่อสร ้าง หากกระแสไฟต่าเกินไปจะไม่สามารถเชือมได
่การเชือมอาร
์กเป็ นเทคนิคทีจ่ าเป็ นในสถานทีต่
้อย่างเหมาะสม่่ี่่แต่หากกระแสไฟสูงเกินไปวัสดุจะละลายและเกิดรู ร ักษาระยะห่างระหว่างลวดเชือมกั
บวัสดุทจะเชื
อมให้คงทีและไม่
ตดิ กันจนเกินไป
่่หากเชือมได
้อย่างเหมาะสม รอยเชือมจะมี
ลกั ษณะคล้ายเปลือกหอยเรียงกัน

่งานเชือมอาร
์ก่้การเชือมเป็
นงานทีง่่ ายสาหร ับทุกคนหากเข ้าใจพืนฐานแล้ว
แต่สงสิ่ าคัญ
คือต ้องคานึ งถึงผลกระทบต่อร่างกายและมาตรการป้ องกันอุบตั เิ หตุด ้วย่่้ อนสิง่
การเชือมอาร
์กใช ้กาลังไฟฟ้ าในการเชือมโลหะเข้าด ้วยกัน ดังนันก่่่ ส่ าคัญยิงกว่่ าก็คอ
อืนใดต
้องระวังไฟดูด และสิงทีื การป้ องกันผลกระทบ่ (ไอโลหะทีเย็่ นลงและแข็งตัวในอากาศ
ต่อร่างกาย หากสูดดมควันเชือม
่กลายเป็ นอนุ ภาคละเอียดแข็งทีลอยอยู
่ในอากาศและดูเหมือนควัน)่ ปวดกล้ามเนื อ้ คอแห ้ง และเหนื่ อยล้า ฯลฯ สวมหน้ากากกันฝุ่ นเพือป้่ องกัน
อาจเกิดอาการต่างๆ ได ้ เช่น ปวดหัว มีไข ้ หนาวสัน่ นอกจากนี ้ ต ้องสวมแว่นตาตัดแสงและหน้ากากป้ องกันสาหร ับงานเชือม่ เพือปกป้่่ นการสูดดมควันเชือม
องดวงตาจากแสงทีเป็่ อมเสร็่่้ อ อาจเกิด
อันตราย บางครงอาจขั
ั้ดส่วนทีเชืจด ้วยเครืองเจียร แต่ผงโลหะจะเกาะติดกับถุงมือและมือ และหากใช ้มือขยีตาต่
่่้การบาดเจ็บทีดวงตาได้ ดังนั้นขอให ้หลีกเลียงการขยี
ตาระหว่
างการทางาน

6.2.6 งานแบบหล่อ (งานไม้แบบ)่่ ป ริมาตรเท่ากัน หากไม่ได ้เสริมความแข็งแรง
เมือเทคอนกรี
ตสดลงในแบบหล่อ จะเกิดแรงดันในแบบหล่อเป็ นหลายเท่าของน้าทีมีให ้กับแบบหล่ออย่างเพียงพอ อาจเกิดอุบตั เิ หตุทแบบหล่
ี่อพัง (เรียกว่า
"ระเบิดออก") และคอนกรีตสดไหลออกมาได ้ ดังนั้น จึงจาเป็ นต ้องมีการเสริม่ ให ้
ความแข็งแรงอย่างเพียงพอสาหร ับรองร ับแรงดันของคอนกรีต เพือไม่
เกิดการระเบิดออก นอกจากนี ้ เนื่ องจากอาจเกิดการระเบิดออกหากเท่ ง จึงต ้องประชุมพูดคุยกับผูร้ ับเหมาปัมคอนกรี
๊คอนกรีตจากทีสู
ตอย่าง
่ละเอียดเกียวกั
บวิธกี ารเทคอนกรีต

142งานแบบหล่อ
(งานไม้แบบ)่ กต ้องพร ้อมๆ กับตรวจสอบยืนยันแนวระนาบและแนวตังฉาก
้ในการประกอบแบบหล่อ ต ้องจัดแนวโครงสร ้างให ้อยู่ในตาแหน่ งทีถู่ ้สามารถร ับนาหนั
้รวมถึงประกอบอย่างแน่ นหนาเพือใหก แรงดันด ้านข ้าง่้แรงสันสะเทือน แรงกระแทก ฯลฯ และไม่เกิดการเสียรูปหรือบิดเบียวอย่
างมีขันยึดฟอร ์มไทนัยสาคัญ
สาหร ับแบบหล่อผนังจะใช ้วัสดุตา่ งๆ เช่น เซเพเรเตอร ์ ฟอร ์มไท และ P่ ให ้เกิด "ระนาบผิวทีไม่่ ตรงกันหรือความคลาดเคลือน"่con ฯลฯ เพือไม่้ ้ด ้วยการขันผ่านท่อนั่งร ้านให ้แน่ นนอกจากนี ้ ฟอร ์มไทจะแข็งแรงขึนได
้สาหร ับแผ่นพืนจะรองร
ับจากด ้านล่างในแนวตัง้ เนื่ องจากน้าหนักของ้้้ นทีเรี่ ยกว่างานคายั้ น คานร ับ ตง และด ้านบนจะติดตัง้
คอนกรีตจะกระทาในแนวตังโดยตรง
วัสดุทใชี่ ้จากล่างขึนบนได ้แก่ ท่อคายั่ ยกว่า "แบบไม้อด
ไม้แบบเทคอนกรีต (หรือทีเรี
ั " ในงานแบบหล่อ)้<องค ์ประกอบของแผ่นพืน>คานรับ

แบบไม้อด
ัท่อตง (ท่อนั่งร ้าน)้ นท่อคายั้ นในจานวนทีเพี่ ยงพอเพือรองร
่้ และจะเชือมต่
่่ ยกว่า
จาเป็ นต ้องมีท่อคายั
ับแผ่นพืน
อส่วนขาในแนวระนาบสองทิศทางด ้วยท่อทีเรี่ องกันไม่ให ้งานคายั้ นเลือนหลุ
่้ นยาว จะติดตังเหล็
้่"เหล็กร ัดขานั่งร ้าน" เพือป้ด หากท่อคายักร ัดเชือมต่
อแนวระนาบด ้วยท่อนั่งร ้าน่ กๆ ความสูงไม่เกิน 2 ม. ลาดับสุดท ้าย จะปร ับและตรวจสอบยืนยันเส้นแนวเสาหรือผนังและความตังฉาก
้ทีทุ(จัดแนวโครงสร ้าง)พร ้อมๆ กับ "ผลักหรือดึง" โดยใช ้โซ่ เทิร ์นบัคเคิล้ และอุปกรณ์รองร ับ

6.2.7 งานปั๊มส่งคอนกรีต๊ งคอนกรีตเป็ นงานทีจะเทคอนกรี
่่๊งานปัมส่
ตสด (คอนกรีตผสมเสร็จ) ซึงขนส่
งมาโดยรถโม่ปูนลงในแบบหล่อโดยใช ้รถปัม
่่คอนกรีตสด (คอนกรีตผสมเสร็จ) ทีขนส่
งมาจะต ้องผ่านการตรวจสอบเพือร ับเข ้ามาใช ้งาน (ค่าการยุบตัว (Slump) ปริมาณอากาศ ปริมาณคลอไรด ์)้ตามเอกสารจัดส่งคอนกรีตผสมเสร็จ และจะจัดทาชินงานทดสอบสาหร ับทดสอบ
้ความแข็งแรงในการร ับแรงบีบอัดขึนในเวลาเดี
ยวกันด ้วย่ าคัญทีต่ ้องดาเนิ นการก่อนเริมงานเทคอนกรี่๊ อ กางขารถ
สิงสตโดยใช ้รถปัมคื๊ มออกและจัดให ้มีการรองร ับทีมั่ ่นคงเพือไม่่ ให ้รถปัมล้ม
๊ปัมบูโดยจะรองร ับแม่แรง๊ มด ้วยไม้รองร ับเมืออยู่้ แข็่ ง และหากเป็ นพืนที้ ไม่่ แข็ง
ของขารถปัมบู
่บนพืนที
143

่การตรวจสอบเพือ
รับเข ้ามาใช ้งาน๊ มออกสุดและติดตังรถปั
้๊ เพือไม่่ ให ้ขารถปัมบู๊ มจมลงในพืนดิ้ นเนื่ องจากแรงสันสะเทื
่ให ้ปูแผ่นเหล็กแล้วจึงกางขารถปัมบูมอน่ นล้อไว้้ มี่ ความลาด จะปร ับมุมแนวระนาบไม่เกิน 3 องศาทังหน้
้นอกจากนี ้ ต ้องเสียบลิมกั
้กับยางรถเสมอ บนพืนที
าหลังซ ้ายขวา๊ มด ้วยแม่แรงของขารถปัมบู่ ต่ ้องระมัดระวังระหว่างงานเทคอนกรีตก็คอ
่่ มผัส
สิงทีื บูมอาจเคลือนที
ไปสัโดนหรือตัดสายไฟขาดได ้ หากเป็ นสายไฟฟ้ าแรงสูง อาจเกิดไฟดูดจากกระแส
่ไฟฟ้ าทีไหลเพราะเกิ
ดการถ่ายเทประกายไฟได ้ ถึงแม้จะไม่ได ้สัมผัสโดนโดยตรง
่ก็ตาม ตรวจสอบยืนยันและร ักษาระยะห่างทีปลอดภัย (ระยะห่างจากสายไฟ)่การตรวจสอบสภาพท่อขนส่งและตรวจสอบยืนยันการเชือมต่
อก็มคี วามสาคัญ

งานเทคอนกรีตโดยใช ้รถปั๊ม

เช่นเดียวกัน หากท่อขนส่งแตก คอนกรีตสดอาจไหลออกมาจนทาให ้เกิด
่่ ดความหนาด ้วย Ultrasonic เป็ นประจาทุกวัน จัดการท่ออย่าง
อุบตั เิ หตุได ้ ตรวจสอบด ้วยเสียงเคาะ (เสียงเมือเคาะ)หรือเครืองวั
ระมัดระวังไม่ให ้เกิดความเสียหายระหว่างการขนถ่าย๊ งวัสดุทฉี่ ้ภายในท่อขนส่งลืนและใช
่้ สดุทฉี
ก่อนเทคอนกรีตสด ให ้ปัมส่ี่ ดนาไปก่อนเพือให
้งานได ้ง่ายขึน้ และจะทิงวัี่ ดนาไปก่อนนี ้้่ ป ริมาณไม่ต่ากว่า
เนื่ องจากจะส่งผลต่อความแข็งแรงและคุณภาพของคอนกรีตหากเทลงในแบบหล่อ จะต ้องทิงคอนกรี
ตซึงมี
ประมาณ 1.5 เท่ารวมถึงปริมาณของวัสดุทฉีี่ ดนาไปก่อน โดยไม่เทลงในแบบหล่อ

6.2.8 งานทาสี (งานทาสี)่ าคัญทีมี่ รว่ มกันคือ การทาให ้สีเกาะติดกับผิวทีก่่ อสร ้างอย่างดี หากไม่ดาเนิ นงานก่อสร ้างอย่าง
งานทาสีมหี ลายประเภท สิงส้เหมาะสม จะเกิดปัญหาต่างๆ ขึนหลั
งจากผ่านไป 1-3 ปี เช่น เกิดรอยแตกบนฟิ ล ์มสี ฟิ ล ์มสีลอกหลุด หรือสูญเสียความเงา ฯลฯ้้ "สีชนกลาง"้ั่ าคัญคือ ต ้องเว ้นระยะเวลา
โดยทั่วไป การทาสีจะแบ่งออกเป็ น 3 ขันตอน
คือ "สีรองพืน"และ "สีทบั หน้า" สิงส้่ ยกว่า "ระยะเวลาทีต่ ้องเว ้นสาหร ับแต่ละขันตอน"้ให ้สีจะแห ้งอย่างเหมาะสมสาหร ับแต่ละขันตอน
ซึงเรีจะต ้องเว ้นระยะเวลา่ ้องเว ้นสาหร ับแต่ละขันตอนซึ
้่ าหนดไว ้สาหร ับสีแต่ละตัว และตรวจสอบให ้แน่ ใจว่าสีแห ้งสนิทแล้วจึงเริม่
อย่างน้อยตามระยะเวลาทีตงก้่ ้องเว ้นสาหร ับแต่ละขันตอนจะเปลี
้่ขันตอนทาสี
ในลาดับถัดไป ระยะเวลาทีต
ยนแปลงตามสภาวะต่างๆ เช่น อุณหภูมิ แสงอาทิตย ์ส่อง
่และความชืน้ ฯลฯ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องมีความสามารถในทางานโดยตัดสินได ้อย่างถูกต ้อง พยายามไม่ทางานงานก่อสร ้างเมือมี้ งแต่
้้่ความชืนตั
85% ขึนไป
เช่น วันทีฝนตกฯลฯ่่้ ต ้องทาให ้ผิวทีจะทาสี่่่้ ว (เคเรน)" หากเป็ นการก่อนทีจะเริ
มทาสีรองพืน
ไม่มฝี ุ่ นหรือสิงสกปรก
ซึงจะเรี
ยกงานนี ว่้ า "เตรียมพืนผิ
่่ทาสีบนผนังภายนอก จะต ้องซ่อมแซมบริเวณทีแตกร
้าว (เรียกว่า "แคร็ก") กาจัดฝุ่ นและสิงสกปรกด
้วยวิธกี ารต่างๆ เช่นล้างทาความสะอาดด ้วยน้าแรงดันสูง ฯลฯ้ อเพือปร
่้การทาสีรองพืนคื
ับปรุงการยึดเกาะระหว่างแผ่นโครงและวัสดุสชี นกลาง
ั้โดยจะใช ้วัสดุสรี องพืนแยกตามวั
ตถุประสงค ์เช่น ซีลเลอร ์ น้ายาประสานไพรเมอร ์ และฟิ ลเลอร ์ ฯลฯ้ วทีไม่่ เรียบ เช่น รอยขีดข่วนหรือรอยแตกร ้าว ฯลฯ เรียบเนี ยน เพือจบผิ
่การทาสีชนกลางจะท
ั้าให ้พืนผิวให ้เรียบสม่าเสมอ
144

่นอกจากนี ้ ยังสามารถเพิมประสิ
ทธิผลการเสริมความแข็งแรงและประสิทธิผลการยึดเกาะของวัสดุสที บั หน้าด ้วย้่ ้เกิดความทนทานต่อสภาพอากาศและความทนทานต่อสิงสกปรก
่การทาสีทบั หน้าเป็ นขันตอนสุดท ้ายของการทาสี เพือให่ การจบผิวอย่างพร ้อมๆ กับทาให ้เกิดประสิทธิภาพ/การออกแบบซึงมี้ คือ สีรองพืน
้สวยงาม ฟิ ล ์มสีจะทาให ้เกิดประสิทธิภาพผ่านฟิ ล ์มสี 3 ชันการทาสีพ่น

้ัสีชนกลาง
และสีทบั หน้า แต่โดยทั่วไปจะได ้ร ับการประเมินตามประสิทธิภาพ
ของสีทบั หน้า การทาสีพ่น ปกติจะทาการพ่น 2 ชัน้การทาสีจะทาเฉพาะบริเวณทีจ่ าเป็ นเท่านั้น ดังนั้นห ้ามลืมปกป้ องร ักษา่ ได ้ทาสีด ้วย คลุมพืนด้ ้วยแผ่นพสาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษาส่วนทีไม่
้่ าสี และปกป้ องร ักษาติดมาสก ์กิงเทปบริ
เวณระหว่างขอบกับส่วนทีจะท้ วขนาดใหญ่ เช่น ผนัง ฯลฯ ด ้วยมาสก ์เกอร ์เทป นอกจากนี ้พืนผิงานปกป้ อง้ วรักษาพืนผิ

ในการทาสีผนังภายนอก สีอาจกระเด็นไปบริเวณโดยรอบและเกาะติด่ กสร ้างทังหมด
้รถยนต ์ ฯลฯ และเป็ นสาเหตุให ้เกิดปัญหาได ้ คลุมสิงปลู่ ่ในขอบเขตทีสี่ อาจกระเด็นโดนด ้วยและคลุมรถยนต ์ ฯลฯ ซึงอยู
แผ่นพสาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษา6.2.9 งานฉาบ
่่ ดถึง "การฉาบให ้เรียบ" ในงานฉาบต ้องใช ้เทคนิค
งานฉาบเป็ นงานทีความรู
้และเทคนิ คส่งผลต่อการจบงานผิวเป็ นพิเศษ เมือพู
่ "ไม่ให ้เกิดความไม่สม่าเสมอโดยเด็ดขาด" งานฉาบสาหร ับบ ้านโดยทั่วไปต ้องมีการออกแบบทีดี่ ดังนั้นอาจกล่าวได ้ว่าระดับสูงเพือ่ เพียงแต่ต ้องใช ้ความสามารถด ้านเทคนิ คเท่านั้นแต่ยงั ต ้องใช ้เซนส ์ทีดี่ อก่ อทีใช่ ้ในงานฉาบเป็ นงานสร ้างสรรค ์ทีไม่ี ด ้วย เครืองมื่ จะฉาบและวิ
่ส่วนใหญ่จะเป็ น "เกรียง" และ "กระบะฉาบปูน" แต่ก็ยงั มีการใช ้เกรียงหลายประเภทแยกตามสถานทีที
ธกี ารจบผิว
เกรียงจบงานมุม
ภายนอก

มุมภายนอก

มุมภายใน

เกรียงจบงาน
มุมภายใน่ างกาลังฉาบชันกลางมุ้่ ้ "เกรียงจบงานมุมภายใน"ตัวอย่างเช่น ในรูปถ่ายด ้านบนเป็ นภาพทีช่
มภายนอกและมุมภายใน โดยทีใช
สาหร ับมุมภายนอก และใช ้ "เกรียงจบงานมุมภายนอก" สาหร ับมุมภายใน่ ท่ าให ้ความสามารถด ้านเทคนิ คมีความแตกต่างมากกว่าการฉาบพืนผิ้ วจบงานทีมองเห็
่
้
สิงที
น ก็คอื การฉาบรองพืนอย่
าง้ระมัดระวังและเรียบเสมอหรือไม่ การฉาบรองพืนจะส่
งผลโดยตรงต่อการฉาบจบผิว

145้ หลายประเภท ตัวอย่างเช่น รูปถ่ายทางด ้านขวาแสดงขันตอนการฉาบผนั
้รองพืนมี
ง้ มซึงเรี่ ยกว่า "เคียวกาเบะ/จูรากูกาเบะ" โดยจะเป็ นการฉาบผนังด ้วยดินแบบดังเดิ
้ด ้วยดินบนไม้ไผ่สานตามลาดับ คือ ผนังหยาบ → ฉาบชันกลาง
→ ฉาบทับหน้า

ผนังหยาบ

้่ปัจจุบนั ยังมีวธิ ฉี าบรองพืนบนแผ่
นยิปซัมบอร
์ดหรือบอร ์ดชนิดมีรอ่ งฉาบทับ
หน้า้แล้วจึงฉาบชันกลางด
้วย้ฉาบชัน
กลาง้ขันตอนของการฉาบผนั
งเคียวกาเบะ/จูรากูกาเบะ

6.2.10 งานช่างไม้อาคาร่ กสร ้างขึนโดยงานช่
้่ าคัญสาหร ับช่างไม้อาคารคือ การรู ้จักคุณสมบัตข
อาคารโครงสร ้างไม้คอื อาคารทีถู
างไม้อาคาร สิงสิ องไม้่ อต่างๆ อย่างเชียวชาญ
่้ ยวกัน (มีคุณสมบัตเิ หมือนกันทังชิ้ น)้ และมีข ้อเสีย เช่น แตกหัก
และใช ้เครืองมื
ไม้ไม่ใช่วสั ดุทเป็ี่ นเนื อเดีง่าย/เสียรูปง่าย ฯลฯ หากไม่คุ ้นเคยกับคุณสมบัตขิ องไม้ อาจทาให ้วัสดุแตกหักระหว่างการตัดแต่งได ้อย่างง่ายดาย ปัจจุบนั มีการใช ้่ อไฟฟ้ าในการตัดแต่งและประกอบ แต่โดยพืนฐานแล้วก็
้่ อแบบดังเดิ้ มทีสื่ บทอดกันมาตังแต่้ อดีต
เครืองมืคอื การใช ้เครืองมื่ อสาหร ับขูดตัด เช่น "สิว"่ และ "กบไสไม้" ฯลฯ ด ้วยตนเองเพือร่ ักษาความคม
โดยเฉพาะอย่างยิง่ ต ้องดูแลร ักษาเครืองมื้ มคือ "วิธก่ นการประกอบวัสดุในแนวระนาบ เช่น โครงคร่าวฐาน คาน คานหลักวิธกี อ่ สร ้างแบบดังเดิี อ่ สร ้างแบบโครงคร่าว" ซึงเป็่ นวัสดุในแนวตังฉาก
้่ ยกว่า "โครงคายั
้ น" จะเพิมความแข็่้ฯลฯ เข ้ากับเสาซึงเป็
วัสดุในแนวทแยงทีเรี
งแรงให ้กับทังอาคาร
จะมีการ
่่ึ านการตัดแต่งทีเรี่ ยกว่า "ข ้อต่อ" และ "ประกับ" ข ้อต่อและประกับจะผ่านการ
เชือมต่
อไม้เข ้าด ้วยกันโดยการประกอบวัสดุซงผ่่ และ "ค ้อนเหล็ก" แต่ปจั จุบน่ี านการตัดแต่งอย่าง แม่นยาโดยใช ้เครืองจั่ กรตัดแต่งอย่างซับซ ้อนโดยใช ้ "สิว"ั ยังมีการนาวัสดุทผ่่ างานด ้วย ในช่วงไม่กปีี่ ทีผ่่ านมา มีการเสริมความแข็งแรงส่วนทีเชื่ อมต่
่่ มความ
่มาประกอบทีหน้
อกับไม้โดยใช ้ประกับยึดเพือเพิ่้่ (1) ถึง (12) ดังทีแสดง
่แข็งแรง ในวิธกี อ่ สร ้างแบบโครงคร่าว หลังจากทีคอนกรี
ตฐานรากเสร็จ จะทาการก่อสร ้างตามขันตอนที
้ด ้านล่าง ช่างฝี มือจานวนมากจะมีส่วนร่วมในขันตอนงานก่อสร ้าง เช่น ช่างงานประปา งานไฟฟ้ า งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน่ าคัญ
งานแผ่นโลหะ และงานหลังคา ฯลฯ ดังนั้นการร่วมมือกับช่างฝี มือเหล่านั้นจึงเป็ นสิงส
(1) วางโครงคร่าวฐาน
้้ติดตังโครงคร่
าวฐานไว ้บนฐานราก สาหร ับตังเสา้้ั้ั างกับชนบน/คาน้ั(2) จัดแนวโครงสร ้างของเสาร ับตังแต่พนถึื ้ งหลังคา/เสาทีร่ ับระหว่างชน/โครงร
ัดระหว่างชนล่้ พนถึ่ ได ้มีการเชือมต่่
้ 1 กับชัน
้ 2 หน้าทีของเสานี่้ อ ร ับคานพืน้ (เรียกว่า
เสาร ับตังแต่ื ้ งหลังคาคือ เสาต ้นเดียวทีไม่
อระหว่างชัน
คื้ างกับชันบน")้
้ 2 หรือชัน
้ 3 ส่วนเสาทีร่ ับระหว่างชันคื้ อ เสาทีแยกตามแต่
่้"โครงร ัดระหว่างชันล่
ของชันละชัน้้่ั(3) ติดตังโครงค
ายันช
วคราว
้ สดุในแนวทแยงเพือพยุ
่
้
่
้ น"
ติดตังวั
งเสาให ้ตังฉากและป้
องกันไม่ให ้โครงคร่าวเสียรูป ซึงจะเรี
ยกวัสดุนีว่้ า "โครงคายั
(4) จัดแนวโครงสร ้างของเสาทีร่ ับระหว่างชน/คานหลัก/คานของช
ั้
น
ั้ 2
้
้
้ 2 ไว ้บนโครงร ัดระหว่างชันล่้ างกับชันบนของชั้
้ 1 แล้วติดตังคานหลั
้ตังเสาทีร่ ับระหว่างชันของชั
นนกและคาน คานหลักคือ
วัสดุทตัี่ ดกับคานเป็ นมุมฉาก
146้(5) ดังรอง้ สดุในแนวตังฉาก
้้่ติดตังวั
(เรียกว่า "ดังรอง")ทีรองร
ับหลังคา
(6) สะพานร ับจันทัน/อกไก่
้ติดตังสะพานร
ับจันทัน (วัสดุร ับจันทัน) และอกไก่ (วัสดุทอยูี่ ่เหนื อสุดในบรรดาวัสดุโครงคร่าวอาคาร)้(7) ติดตังจันทั
น้ นทันเพือรองร
่ติดตังจั
ับแผ่นโครงหลังคาและวัสดุมุงหลังคา้(8) ติดตังแผ่
นโครงหลังคา้ นโครงหลังคาเข ้ากับจันทัน แผ่นโครงหลังคาเป็ นวัสดุซงท่ึ าหน้าทีเป็่ นแผ่นโครงสาหร ับแผ่นปูรองใต ้วัสดุมุงหลังคา
ติดตังแผ่
และวัสดุมุงหลังคา้(9) ติดตังอกไก่้้้ั เรียกว่า มูเนอาเงะ ทาเตมาเอะ หรือทาเตไม
งานก่อสร ้างจนถึงตรงจุดนี จะเรี
ยกว่า การติดตังอกไก่
บางครงก็้้(10) ติดตังโครงคายัน้้ นและถอดโครงคายั้ นชัวคราวออก
่ติดตังโครงคายั้(11) ติดตังเสาโครงคร่
าวรอง/ตัวยึดโครงสร ้างเข้ากับฐานราก้่่ นวัสดุร ับผนัง (เรียกว่า "เสาโครงคร่าวรอง") ระหว่างเสากับเสา นอกจากนี ้ ยังมีการติดตังวั้ สดุเสริม
ติดตังเสาซึ
งจะทาหน้าทีเป็่ ยกว่าตัวยึดโครงสร ้างเข ้ากับฐานราก เพือไม่่ ให ้เสาหลุดออกจากโครงคร่าวฐานหรือคาน
ความแข็งแรงทีเรี
หลังจากงานก่อสร ้างข ้างต ้นเสร็จสิน้ จะทางานหลังคา ตกแต่งภายใน ตกแต่งภายนอก ประตู-หน้าต่าง งานระบบและอุปกรณ์
งานไฟฟ้ า ฯลฯโครงสร ้างของวิธกี อ่ สร ้างแบบโครงคร่าวไม้

จันทัน
้ดังรอง

คานเสริมมุม

ขือ่

อเส

โครงคร่าวหลักฝ้ าเพดาน้ นโครงคายั
้ตงรับพืน

คานเสริมมุม้ างโครงรัดระหว่างชันล่
้กับชันบน

้คานรับพืน
โครงคร่าวหลักฝ้ าเพดาน
้คานรัดโครงรับผนังกันห้องด
้านบนโครงเหนือประตู-หน้าต่าง้ พนถึ
เสารับตังแต่ื ้ งหลังคา
โครงใต ้หน้าต่าง

้ตงรับพืน้ นล่้ างคานรับพืนชั

ตัวยึดโครงสร ้างเข ้ากับฐานราก
โครงคร่าวฐานเสริมมุม
้เสาทีรั่ บระหว่างชัน้ นรับคาน
คายัคอนกรีตกันชืน้

้ช่องระบายอากาศใต ้พืนฐานรากต่อเนื่องรับกาแพง
แองเคอร ์โบลต ์โครงคร่าวฐาน

147

แผ่นกันชืน้
เหล็กเสริม

นอกเหนื อจากวิธกี อ่ สร ้างแบบโครงคร่าวแล้ว ยังมี "วิธกี อ่ สร ้างแบบ 2x4" หรือ้ ฯลฯ ทีใช่ ้วัสดุ"วิธกี อ่ สร ้างแบบผนังเฟรม" โดยจะเป็ นการผลิตแผ่นผนังและพืน
่และไม้อดั ขนาด 2 x 4 นิ ว้ และเชือมต่อเข ้าด ้วยกันโดยใช ้ประกับยึดเฉพาะ
่่ มาแต่เดิมแล้ว สถานการณ์ท่ี
เมือเปรี
ยบเทียบกับวิธกี อ่ สร ้างแบบโครงคร่าวทีมี่ อแบบดังเดิ้ มจะน้อยมาก ก่อสร ้างติดตังง่้ ายและสามารถสร ้างเสร็จได ้ในใช ้เครืองมืวิธกี อ่ สร ้างแบบ 2x4

้ระยะเวลาอันสัน

6.2.11 งานหลังคา้ นเหนี ยวเผา กระเบืองซี้ เมนต ์/คอนกรีต กระเบืองหิ้ นชนวน แผ่นเหล็กรีดลอน
วัสดุสาหร ับงานหลังคา ได ้แก่ กระเบืองดิ้ นเหนี ยวเผามักพบเห็นได ้ตามบ ้าน ศาลเจ ้าแผ่นเหล็กลูกฟูก Galvalume แผ่นทองแดง และแผ่นแอสฟัลต ์ชิงเกิล้ ฯลฯ กระเบืองดิ้ นเหนี ยวเผามีข ้อดีคอ
และวัด ฯลฯ ในญีปุ่่ น กระเบืองดิื อายุการใช ้งานยาวนานทนทาน กันความร ้อน (คุณสมบัตเิ ป็ นฉนวน)กันเสียง และไม่ต ้องทาสี ฯลฯ แต่ข ้อเสียคือ ค่อนข ้างหนักเล็กหน่ อยจึงต ้องคานึ งถึงความต ้านทานแผ่นดินไหวของตัวอาคารด ้วย่ าคัญทีสุ่ ดในงานก่อสร ้างก็คอ
วัตถุประสงค ์ของหลังคาคือ การปกป้ องอาคารจากฝนและหิมะ ดังนั้น ประเด็นทีส
ื “การกันซึม”้ งคาจะทากันซึมโดยใช ้วัสดุแผ่น เช่น แผ่นปูรองใต ้วัสดุมุงหลังคาประเภทแอสฟัลต ์ ฯลฯ ส่วนระนาบทีเรี่ ยบขนาดใหญ่ของ
ทังหลั่ั่ั่่หลังคาจะไม่ค่อยเกิดฝนรวหากมี
การทากันซึมกับแผ่นโครงหลังคาอย่างเหมาะสม แต่ฝนมักจะรวในส่
วนทีระนาบเชื
อมต่อกับระนาบ่ อมต่่้้่ ยกหรือส่วนทีเชื
อกับผนัง ฯลฯ ในบริเวณดังกล่าว จะติดตังกระเบื
องหลังคาเฉพาะและวัสดุซงเกิึ่ ดจากการตัดแต่งแผ่นโลหะทีเรี่ี นหลังคามุงกระเบือง้ ส่วนทีประกอบกระเบื่้่ี ยกว่า
ว่า "แผ่น Flashing" กรณีทเป็
องหลังคานั้นจะต ้องฉาบอุดโดยใช ้วัสดุทเรี่ ้สามารถกันน้าได ้"นัมบังชิกกุย" โดยใช ้ "เกรียง" เพือให
่่ ยกว่า
น้าฝนทีไหลลงมาบนหลั
งคาจะไหลพันรอบขอบหลังคาและทาให ้อาคารเสียหายได ้ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องมีงานก่อสร ้างทีเรี่ าน้าฝนเข ้าสู่รางน้าฝนและระบายลงสูพ
"อามาจิไม" อามาจิไม หมายถึง โครงสร ้างทีน
่ นดิ
ื้ น
่
้ งคา
ญีปุ่่ นเป็ นประเทศทีทอดยาวจากเหนื
อจรดใต ้และมีสภาพอากาศแตกต่างกันไปในแต่ละภูมภิ าค ดังนั้นจึงก่อสร ้างติดตังหลั้ นั่ ้นๆ ตัวอย่างเช่น ในภูมภ่ หม้ ปกรณ์ทเรี่ี ยกว่า "ตัวกันหิ
้ มะ" บนหลังคา หากไม่ตด้ วให ้เหมาะกับพืนทีิ าคทีมีิ ะตกมาก จะติดตังอุิ ตังตั้ มะเพือไม่่ ให ้หิมะทีทั่ บถมบนหลังคาตกลงมา อาจสร ้างความ
กันหิ่ ้อนกันของหลังคา
ส่วนทีซ

เสียหายให ้กับชายคาได ้ หากหิมะตกลงมาบริเวณชายคา ฯลฯ้่ รูปร่างเป็ นเอกลักษณ์
ส่วนจังหวัดโอกินาว่าจะใช ้กระเบืองหลั
งคาทีมี
่่ี วมาเนื่ องจากพายุไต ้ฝุ่ น นอกจากนี ้เพือปกป้
องอาคารจากวัตถุทปลิ
ขอให ้ทราบไว้ว่ารูปร่างของหลังคาและวัสดุมุงหลังคาจะแตกต่าง
้ ที
่ คุ
่ ณทางาน
กันไปตามพืนที

148

6.2.12 งานแผ่นโลหะอาคาร้ สดุตามวัตถุประสงค ์การใช ้งาน ซึงจะท
่งานแผ่นโลหะอาคารเป็ นงานผลิตและติดตังวั
าการดัดแปลงแผ่นโลหะบางโดยการตัด ดัด่ ฯลฯ เป็ นงานซึงเกี่ ยวข่่ ทีมี่ ขอบเขตกว ้าง รวมถึงงานท่อและหลังคา ฯลฯ งานทีต่ ้องใช ้ในการ
ทาให ้ผิวนู น เชือม
้องกับงานอืนๆ้่่ กรณี ทจะท่ี าชินงานที
้่ รูปร่างซับซ ้อน จาเป็ นต ้องใช ้ดัดแปลงแผ่นเหล็กโดยพืนฐานได ้แก่ การทาเครืองหมายตัด ดัด และเชือม
มี่ ยกว่าการเคาะขึนรู้ ป แต่เนื่ องจากเป็ นงานทีต่ ้องใช ้ความเชียวชาญสู
่่้เทคนิคทีเรีง จึงจะขอไม่อธิบายไว ้ทีตรงนี่(1) ทาเครืองหมาย
่้ั ยวโดยใช ้เข็มทาเครืองหมาย
่่ ยวกัน
ทาเครืองหมายให
้เรียบร ้อยในครงเดี
วงเวียนแบ่ง สเกลโลหะ ฯลฯ หากต ้องการทาสิงเดี่ ้ทางานได ้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึน้
หลายชิน้ ให ้สร ้างอุปกรณ์วดั เพือให

่งานทาเครืองหมาย

(2) ตัด
ตัดวัสดุอย่างระมัดระวัง่ ้องการเหลือไว ้ด ้วยมือเพือให่ ้กรรไกรสอดเข ้าไป ได ้ง่ายจับตาเส้น
โดยถือส่วนทีต่ าเครืองหมายและตั
่่ ดด ้วยตะไบโลหะ
ทีทดตามเส้นดังกล่าว จบงานผิว บริเวณทีตัให ้เรียบเนี ยนงานตัด

(3) ดัด่ าเครืองหมายซึ
่่ ่ด ้านหลังด ้วยสิวคาเงตางาเนะและค
่เคาะบนเส้นทีท
งอยู
้อน
่
้ วงอออกไปในทิศทางทีต่ ้องการดัดเล็กน้อย จากนั้น ให ้ใช ้ซึงจะทาให ้พืนผิ่ ยกว่าแท่นทางานหรือทั่งตีเหล็ก (หรือเรียกอีกอย่างว่า "Anvil")มุมของแท่นทีเรี่ ดให ้ได ้มุมทีต่ ้องการโดยใช ้ค ้อนเคาะทีละนิ ดเพือดั

งานดัด่(4) เชือม
่่ ้กันมากทีสุ่ ดในการเชือมแผ่่่่ นการเชือมโดยหลอมโลหะเติ่วิธกี ารเชือมที
ใชนโลหะคือ "วิธเี ชือมแบบหลอมละลาย"ซึงเป็ม่่ ้อนกันโดยใช ้แคลมป์ จากนั้น ให ้เชือมบริ
่่่(ลวดเชือมหรือลวด) โดยจะยึดส่วนทีซ
เวณรอยต่อชัวคราวที
ระยะพิทช ์ 10 มม.
่ ธน้ อ การหลอมลวดเชือมโดยยั
่้ วนกับหัวเชือมประมาณหนึ
่่งประเด็นสาคัญของการเชือมวิี ีคืงคงร ักษาระยะห่างระหว่างชินส่
่่ ้องใช ้สมาธิ
และควรทางานในท่าทางทีสบาย
เนื่ องจากเป็ นงานทีต

149

้
6.2.13 งานปู กระเบือง
่
้
้
่
้
การทีกระเบื
องหลุดร่อนจะเรียกว่า "กระเบืองหลุ
ดร่อน (ฮากูร)ิ " นอกจากนี ้ การทีกระเบื
องหลุดร่อนและร่วงหล่นจะเรียกว่า้้้่ี งแก่ชวี ต้"กระเบืองหลุ
ดและร่วง (ฮากูรากุ)" กระเบืองหลุ
ดร่อน/กระเบืองหลุ
ดและร่วงอาจนาไปสู่อุบตั เิ หตุทถึิ ได ้หากกระเบือง่ ง สิงที่ ส่ าคัญทีสุ่ ดในงานปูกระเบืองคื้ อ การติดตังโดยไม่
้้้ดังกล่าวตกลงมาจากทีสูให ้กระเบืองหลุ
ดร่อน/กระเบืองหลุ
ดและร่วง
่้ในวิธปี ูทเรีี่ ยกว่า "วิธปี ูแบบ Mortar bed" จะปูโดยกดมอร ์ตาร ์สาหร ับปูเกลียลงบนแผ่
นโครงผนัง กระเบืองจะมีรอ่ งด ้านหลัง
้เรียกว่า "ร่องด ้านหลัง (อูราอาชิ)" ปูกระเบืองโดยดันเข ้าไปให ้มอร ์ตาร ์จะกระจายไปทั่วร่องเหล่านี ้ แล้วเคาะโดยใช ้ "ค ้อนไม้"้ ดแน่ น" ฯลฯ และจาเป็ นต ้องเผือเวลาไว
่้ วง") หลังจากทีเกลี่ ยมอร
่"แผ่นไม้สาหร ับเคาะให ้กระเบืองติ
้ระยะหนึ่ ง (เรียกว่า "ทิงช่
์ตาร ์้ หากไม่ทงช่
้้สาหร ับปูเสร็จจนถึงก่อนการปูกระเบืองิ ้ วงอย่างเหมาะสม อาจเป็ นสาเหตุให ้เกิดกระเบืองหลุ
ดร่อน/กระเบืองหลุ
ดและร่วงได ้้ วงเป็ นเรืองที่ ยากจึ่่่ นโครงผนังและด ้านหลัง
เนื่ องจากวิธกี ารทิงช่
งมีการคิด "วิธปี ูแบบ Back-buttering" ขึน้ เกลียมอร
์ตาร ์ทีแผ่้ จากนั้นกดกระเบืองเข
้่ของกระเบือง
้ากับแผ่นโครงผนัง นอกจากนั้น ยังเกิดการคิดวิธปี ูโดยเกลียมอร
์ตาร ์สาหร ับปูลงบนผิวของ่ นส่ าหร ับให ้กระเบืองติ้ ดแน่ น ซึงจะเรี
่่ึ วยให ้จบผิวรอยต่อได ้แผ่นโครงผนัง และใช ้เครืองสั
ยกว่า “วิธปี ูแบบ Vibration” เป็ นวิธป
ี ซ
ู งช่
่ นขึนมาจากรอยต่
้่ คุณสมบัตยด ้วยการกดมอร ์ตาร ์ทีนูอด ้วย "เกรียงสาหร ับงานรอยต่อ" นอกจากนี ้ ยังมีวธิ กี ารใช ้กาวทีมีิ ดื หยุ่น่่้ ที่ จะปู่ กระเบือง
้โดยไม่ต ้องใช ้มอร ์ตาร ์อีกด ้วย หากใช ้กาว จะเริมแข็
งตัวหลังจากทีทาไว
้ประมาณ 30 นาที ดังนั้นจึงต ้องกาหนดพืนที
่อย่างมีแผนการ และกาหนดตาแหน่ งระหว่างทีกาวยั
งไม่แข็งตัว
้ฉาบรองพืน

้ฉาบชัน
กลางมอร ์ตาร ์สาหรับปู

โครงสร ้างวิธปี ูแบบMortar bedวิธปี ูแบบ
Back-butteringวิธปี ูแบบ
Vibration

6.2.14 งานก่อสร ้างตกแต่งภายใน
้งานก่อสร ้างตกแต่งภายในสามารถแบ่งออกกว ้างๆ ได ้เป็ น โครงคร่าวเหล็ก แผ่นโครงบอร ์ด จบผิวฝ้ าเพดาน/จบผิวพืน่ จะขออธิ้่้ั้้ ยงคนเดียว ดังนั้นจึงเป็ นในทีนี
บายเกียวกั
บโครงคร่าวเหล็กและแผ่นโครงบอร ์ด บางครงอาจต
้องทาทังสองงานนี
เพี่ าคัญทีจะต่ ้องจัดเตรียมสิงต่่ างๆ เช่น จัดเตรียมเครืองมื่ อ ตัดแต่งวัสดุ และตรวจสอบยืนยันปริมาณวัสดุ ฯลฯ อย่าง
เรืองส่ ให ้การทางานสะดุด
ครบถ้วนเพือไม่
150

(1) โครงคร่าวเหล็ก้ ้อง"
โครงคร่าวเหล็กสามารถแบ่งออกได ้เป็ น 2 ส่วน คือ "โครงคร่าวผนังกันห่ นผนัง และ "โครงคร่าวฝ้ าเพดาน" ทัง้ 2 ส่วนจะประกอบติดตังตามที
้่ซึงเป็่ ม่ได ้ตีเส้นปักเต ้าไว ้ ถึงแม้จะมีการตีเส้นปักเต ้าไว ้แล้วก็ตาม แต่อย่าเพิงเริ
้ประกอบติดตังในทันที ต ้องดูแบบก่อสร ้างติดตัง้ (Shop drawings) และ่ตรวจสอบยืนยันเครืองหมายเส้นระบุ
ตาแหน่ งประกอบติดตัง้ เส้นระบุตาแหน่ งตรวจสอบยืนยันเส ้นระบุตาแหน่ งต่างๆ

ช่องเปิ ด เส้นระบุตาแหน่ งประตู-หน้าต่าง เส้นระบุตาแหน่ งช่องเปิ ดสาหร ับอุปกรณ์งานระบบ ฯลฯ เสมอ่ ้ทาการประกอบติดตังได้ ้อย่างมีประสิทธิภาพ ให ้ตรวจสอบยืนยันจานวน
เพือให
่ี่ ้เลือกใช ้ตามขันตอน
้และจัดเรียงวัสดุทจะใช้ เพือให
การทางานได ้ง่าย สาหร ับงาน

การจัดเตรียมวัสดุ่ ้ทางานได ้ง่าย บนผนังจะมีตาแหน่ งทีเต่ ้าร ับฝ้ าเพดานจะประกอบนั่งร ้านเพือให

่้ นงานของผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างรายอืนๆ่ ดังนั้นการประกอบติดตังโดย
้ท่อสาหร ับแก๊ส/น้าประปา ฯลฯ ผ่าน เนื่ องจากสิงเหล่านี เป็้ อเป็ นสิงส่ าคัญทีจะช่่ วยลดการทางานซาให้ ้เหลือน้อย
พิจารณาความสัมพันธ ์ของแต่ละงานไม่ให ้ชน กับโครงคร่าวผนังแนวตังถื่ ดทีสุ(2) แผ่นโครงบอร ์ด่่ ้เป็ นแผ่นโครงบอร ์ดได ้ง่ายๆ โดยการตัดด ้วยคัตเตอร ์ตัดตืนๆ้ แล้วออกแรงกระทา
สามารถตัดแผ่นยิปซัมบอร
์ดทีใช
่่ ความโค ้งเล็กน้อย สามารถยึดติดได ้เลยโดยการปร ับเข ้าแผ่นยิปซัมบอร
์ดสามารถดัดโค ้งได ้ในระดับหนึ่ ง ดังนั้นสาหร ับผิวทีมี้ วบอร ์ดโดยเว ้นระยะห่างเท่าๆ กันและพับ
กับโครงคร่าว หากเป็ นร ัศมีขนาดเล็ก ให ้ใช ้คัตเตอร ์ตัดกระดาษคราฟต ์บนพืนผิ
ไปทางด ้านหน้า แล้วยึดด ้วยสกรูเกลียวปล่อยสาหร ับเจาะ

การเก็บรอยต่อด ้วยพุตตี ้

6.2.15 งานจบผิวตกแต่ง้ าเพดานภายในอาคาร
งานจบผิวตกแต่ง คือ งานจบผิวผนัง/พืน/ฝ้(1) ปู วอลเปเปอร ์ผนังและเพดาน่ กพบในการปูวอลเปเปอร ์คือ สภาพของแผ่นโครงผนังหรือฝ้ าเพดานปรากฏขึน้
ปัญหาทีมั
่บนวอลเปเปอร ์ทาให ้จบผิวได ้ไม่ดี กรณี ทเป็ี่ นแผ่นโครงประเภทแผ่นยิปซัมบอร์ด จาเป็ นต ้อง่่ เวณรอยต่อ หลังจากเก็บรอยต่อด ้วยเก็บรอยต่อบริเวณทีบอร
์ดชนกัน ติดไฟเบอร ์เทปทีบริ
้พุตตีแล้วจึ
งขัดให ้เรียบเสมอกับระนาบของบอร ์ด สาหร ับมุมภายนอก ให ้ติดเทปปิ ดมุมแล้วจึง
้เก็บรอยต่อด ้วยพุตตีและขั
ด่ี นผนังคอนกรีต/มอร ์ตาร ์ หากไม่เก็บรอยต่อแผ่นโครงผนัง การยึดเกาะจะไม่ดแี ละกรณี ทเป็
วอลเปเปอร ์อาจลอกหรือหลุดออก หลังจากทาซีลเลอร ์สาหร ับแผ่นโครงผนังแล้ว เก็บรอยต่อ
151การเก็บรอยต่อบริเวณมุม
ภายนอกด ้วยเทปปิ ดมุม้ด ้วยพุตตีโดยใช
้พุตตีสู้ ตรน้าสาหร ับซีล ฯลฯ แล้วขัดให ้เรียบด ้วยตะไบ
จะปิ ดวอลเปเปอร ์พร ้อมๆ กับไล่อากาศออกด ้วยแปรง ปิ ดวอลเปเปอร ์โดยกดบริเวณมุมให ้ดีด ้วยไม้พายกดมุม พร ้อมๆ กับเช็ด
กาวออกด ้วยฟองน้า้(2) จบผิวพืน้ หลากหลายชนิ ด เช่น ไม้ ไวนิ ล พรม และกระเบืองประเภทต่
้่ ยากส
่วัสดุจบผิวพืนมีางๆ ฯลฯ สิงทีาหร ับวัสดุจบผิวใดๆ ก็ตามคือ่ รูปร่างซับซ ้อน ตัวอย่างเช่น ใช ้เศษวัสดุชนิดเดียวกันกับกระเบืองและท
้่การตัดแต่งวัสดุให ้พอดีกบั มุมทีมี
าเครืองหมายตรงต
าแหน่ ง่ ด หรือหากมีเสากลม ฯลฯ ก็จะใช ้วงเวียนแบ่งเพือจั่ บรูปร่างของเสาลงบนวัสดุ
ทีจะตั

่้ทาเครืองหมายตรงนี
เศษวัสดุ้ ่กระเบืองที
จะใช ้
เศษวัสดุ
่้ทาเครืองหมายตรงนี

่การทาเครืองหมายบริ
เวณเสากลม

6.2.16 งานประตู -หน้าต่าง
้่ ดตังต้ ้องมีประสิทธิภาพตามทีก่ าหนด
งานประตู-หน้าต่างเป็ นงานติดตังประตู
-หน้าต่างไม้หรือโลหะ ประตู-หน้าต่างทีจะติ
้้ รวซึ่ ั ม และต ้านทานแผ่นดินไหว โดยเฉพาะ
ทังความต
้านทานแรงลม ความผนึ กแน่ น อากาศไม่เข ้า (Airtightness) นาไม่่ แผ่นดินไหวบ่อย ต ้องทาให ้ประตู-หน้าต่างไม่หลุดออกหรือยังสามารถเปิ ดออกได ้หากมีแผ่นดินไหว ในทีนี่ ้ในประเทศญีปุ่่ นซึงมี
่้จะอธิบายเกียวกั
บงานติดตังประตู
-หน้าต่างไม้้ั ้องแบบญีปุ่่ น ประตูกนห้ั ้องแบบญีปุ่่ นชนิ ดโครงแผ่นไม้อด
ประตู-หน้าต่างไม้ ได ้แก่ ประตูบานกรอบไม้ ประตูโครงไม้ ประตูกนห
ั่ ดแต่งขึนรู้ ปและประกอบโดยช่างฝี มืองานประตู-หน้าต่าง หากจะติดตังประตู
้่ ให ้ติดรางบน (ส่วนบน)ฯลฯ ซึงตัเป็ นประตูบานเลือน่ นร่องให ้ประตูเลือนได
่่ นอกจากนี ้ ยังมีวธิ ก้และรางล่าง (ส่วนล่าง) เข ้ากับอาคารซึงเป็
้อย่างราบรืนี อ่ สร ้างติดตังโดยติด่่ วนล่างของประตูและติดรางพลาสติกทับรางล่างของประตูด ้วย กรณี ทจะติ่ี ดตังประตู
้ลูกล้อบานเลือนที
ส่เป็ นประตูบานพับจะใช ้บานพับ
(1) ประตู บานกรอบไม้่ึ าขึนโดยประกอบโครงกรอบที
้่ ยกว่า "บานกรอบ" และเสียบแผ่นทีเรี่ ยกว่า "ลูกฟัก" ไว ้ระหว่างโครงกรอบ ด ้านใน
ประตูซงท
เรี่ นแบ่งด ้วยแผ่นไม้ในแนวตัง/แนวนอนที
้่ ยกว่าคูมโิ กะด ้วย นอกจากนี ้ บางครงก็
ของบานกรอบยังมีวธิ ที าซึงเป็เรีั้ มกี ารใช ้กระจกเป็ น้่ลูกฟักด ้วย สามารถปร ับใช ้ได ้กับทังสถาปั
ตยกรรมญีปุ่่ นและตะวันตกโดยปร ับเปลียนการออกแบบ

152

(2) ประตูโครงไม้่ึ โครงสร ้างทีเกิ่ ดจากการทาโครงและปิ ดวัสดุจบผิวไว ้ทังสองด้้ งมีประตูซงมี้าน ประตูภายในอาคารส่วนใหญ่จะใช ้ประตูโครงไม้ ทังยั
่ี่ ้ความรู ้สึกมั่นคง และใช ้เป็ นประตูทางเข ้าบ ้านด ้วยการใช ้แผ่นวัสดุทหนาเพือให(3) ประตูกนห้ั้ องแบบญีปุ่่ น่ึ ดกระดาษลงบนโครงไม้ มีขอบและมือจับ ใช ้สาหร ับกันระหว่
้ประตูซงปิางห ้องสไตล ์ญีปุ่่ นสองห ้อง(4) ประตูกนห้ั้ องแบบญีปุ่่ นชนิ ดโครงแผ่นไม้อ ัด่ี ้กันระหว่
้้ั ้องแบบญีปุ่่ น และฝั่งห ้องสไตล ์ประตูทใชางห ้องสไตล ์ญีปุ่่ นกับห ้องสไตล ์ตะวันตก ฝั่งห ้องสไตล ์ญีปุ่่ นจะเป็ นประตูกนห
ตะวันตกจะปิ ดด ้วยแผ่นวัสดุตกแต่ง ฯลฯ

6.2.17 งานวงกบและบานกรอบ
่้วงกบและบานกรอบ คือชุดหน้าต่างซึงประกอบขึ
นจากอะลูมเิ นี ยมและกระจก ลักษณะเด่นคือ มีความผนึ กแน่ น อากาศไม่เข ้า่ ยบกับหน้าต่างไม้ กรณี ทเป็่ ้าง
(Airtightness) มากกว่าเมือเทีี่ นโครงสร ้างไม้ จะทาโครงกรอบสาหร ับติดวงกบและบานกรอบไว ้ทีข่ี นผนังคอนกรีต ช่องเปิ ดจะมีขนาดใหญ่กว่าโครงวงกบและบานกรอบ
อาคารให ้โครงวงกบและบานกรอบสวมได ้พอดี กรณี ทเป็้้ดังนั้น จึงต ้องทางานก่อสร ้างติดตังตามขั
นตอนดั
งต่อไปนี ้่(1) ตรวจสอบยืนยันตาแหน่ งทีจะติ
ดตัง้่ ดตังโดยดู
้่ ไว ้ล่วงหน้าบนส่วนทีจะติ่ ดตัง้
ตรวจสอบยืนยันตาแหน่ งทีจะติ
เส้นปักเต ้าอ้างอิงทีตี่ ชวคราว่ั(2) ยึดด้วย “ลิม”่่ ใช ้ลิมหลายอั
่่ยึดโครงกรอบไว ้ชัวคราวโดยใช
้ "ลิม"นยึดแล้ววัดความสูงรวมถึงระยะทีขาดหรื
อเกิน และทาการปร ับอย่างละเอียด่ าหนดตาแหน่ ง ตรวจสอบยืนยันด ้วยว่าวงกบและบานกรอบไม่เกิดการบิดเบียว
้
เพือก
่
(3) เชือมพุ
กของวงกบเข้ากับเหล็กเสริม่ ดวงกบด ้วยการเชือม
่เหล็กเสริมจะถูกฝังอยู่ในผนังคอนกรีตเพือยึ้ กสาหร ับเชือมฝั
่่ งวงกบเข ้ากับเหล็กเสริมนี โดยการเชื
้่ยึดติดตังพุ
อม

่
วิธก
ี ารเชือมส
าหรับโครงสร ้าง RCโครงสร ้าง RCด ้วยไฟฟ้ า(4) อุดช่องว่าง่ กฝัง
พุกทีถู
อยู่ตัววงกบ่ อม่เหล็กทีเชื
ต่ออุดช่องว่างระหว่างโครงวงกบกับผนังคอนกรีตด ้วยมอร ์ตาร ์้(5) ติดตังกระจก้ วนพุก
ชินส่้ติดตังกระจกและปร
ับการขยับ่เชือมมอร ์ตาร ์153

6.2.18 งานยู รเี ทนชนิ ดพ่น้ ปโพลียรู เี ทนโฟมชนิ ดแข็ง สิงส่ าคัญคือการควบคุมแรงดันและอุณหภูมข
ในการขึนรูิ องน้ายา

ประเภทของน้ายาและตัวทาละลายข ้อควรระวังในการใช ้งานสารประกอบโพลีไอโซไซยาเนต่ ณหภูมป
่ต ้องเก็บร ักษาทีอุิ ระมาณ 20 ℃ เนื่ องจากจะเกิดการเปลียนแปลง
คุณสมบัตทิ อุี่ ณหภูมสิ ูง และแข็งตัว/ตกตะกอนทีอุ่ ณหภูมติ ่าตรวจสอบให ้แน่ ใจว่าไม่มนี ้าเข ้าไป เนื่ องจากจะทาปฏิกิรยิ ากับน้าและ่ น้าเข ้า เนื่ องจาก
เกิดก๊าซคาร ์บอนไดออกไซด ์ ห ้ามปิ ดจุกหรือฝาภาชนะทีมี
อาจระเบิดได ้ ห ้ามใช ้ไฟให ้ความร ้อนกับภาชนะเก็บร ักษาโดยตรง

สารประกอบโพลีออล่ ณหภูมป
เก็บร ักษาทีอุิ ระมาณ 20 ℃ อายุการใช ้งานประมาณ 3 เดือน
จัดเก็บโดยปิ ดจุกหรือฝาภาชนะ เนื่ องจากหากน้าเข ้าไป อัตรากาลัง้ ปโฟมจะเปลียนแปลงไป
่การขึนรู
ค่อยๆ เปิ ดจุกหรือฝาพร ้อมๆ กับปล่อย
แรงดันออก เนื่ องจากอาจมีแรงดันภายในกระทากับภาชนะ ห ้ามใช ้ไฟให ้ความร ้อนกับภาชนะเก็บร ักษาโดยตรง

่ตัวทาละลายเพือล้างท
าความสะอาด

้ กว
่ ้าง
ระมัดระวังอย่าให ้ไอของสารเกิดการกระจายและใช ้งานในพืนที
เนื่ องจากเป็ นสารไวไฟและเป็ นทาให ้เกิดการชาได ้ ห ้ามทาให ้เกิด
ประกายไฟโดยเด็ดขาด่่่่ หากเครืองพ่
่ใช ้เครืองพ่
นโฟมสาหร ับงานพ่น เครืองพ่
นโฟมออกแบบมาให ้มีอตั ราส่วนการผสมระหว่างน้ายา 2 ชนิ ดทีคงที
นโฟมขัดข ้องและมีป ริมาณสารประกอบโพลีไอโซไซยาเนตมากเกินไป ความหนาแน่ นจะสูงและเปราะแตก หากปริมาณสารประกอบ่่ ม โพลียูรเี ทนโฟมชนิ ดแข็งมีคุณสมบัตก
้โพลีออลมากเกินไป ความหนาแน่ นจะตาและนิิ ารยึดเกาะในตัวเอง จึงสามารถสร ้างชัน้ วของวัตถุมน
ฉนวนความร ้อนและยึดติดกับวัตถุได ้อย่างแน่ นหนาโดยไม่ต ้องใช ้กาว อย่างไรก็ตาม หากพืนผิี ้าหรือน้ามัน คุณสมบัติ่ ณหภูมต
การยึดเกาะจะลดลงอย่างมาก นอกจากนี ้ การพ่นทีอุิ ่าก็จะลดคุณสมบัตกิ ารยึดเกาะด ้วยในระหว่างการพ่น ให ้ตรวจสอบความหนาทุกๆ 4-5 เมตร โดยใช ้ "อุปกรณ์วดั ความหนายูรเี ทน"งานยูรเี ทนชนิ ดพ่น154

6.2.19 งานกันซึม่ าคัญคือต ้องเลือกวัสดุ แผ่นโครงพืนหรื
้่ อสร ้างติดตัง้
ในงานกันซึม สิงสอผนัง วิธกี ารติดตัง้ และการจบผิวตามสถานทีก่
้่ี ้ แต่ในส่วนนี จะขออธิ
้่งานกันซึมมีหลายประเภทขึนอยูก่ บั วัสดุทใช
บายเกียวกั
บ “งานกันซึมชนิดแผ่น” กัน่ าจากพีวซ้ นซึม มีลก้้ ่“งานกันซึมชนิดแผ่น” จะใช ้แผ่นชีททีที หี รือยางเป็ นชันกัั ษณะเด่นคือ สามารถก่อสร ้างติดตังบนพืนที่่ ้กาวเฉพาะ และ "วิธยี ด้ ้วยเครืองจั
่ กร" ซึงเป็่ นการยึดแผ่นชีท
ขนาดใหญ่ได ้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึงจะมี
"วิธยี ดึ เกาะ" ซึงใชึ ติดตังด่ อสร ้างด ้วยเครืองจั่ กร ในวิธก
้่ ้องระวังเหมือนกัน ได ้แก่ ท่อระบายน้า (ตะแกรงท่อน้าทิง)้เข ้ากับสถานทีก่ี อ่ สร ้างทังสองวิธ ี ส่วนทีต้่ ยบ) และมุมภายในของส่วนทีสู่ งขึนรอบๆ
้พืนราบ
(ส่วนทีเรี
่"วิธยี ดึ เกาะ" เป็ นวิธกี อ่ สร ้างซึงจะติ
ดและยึดแผ่นชีทโดยทากาวเฉพาะลงบน้ หรือผนัง หากแผ่นโครงพืนหรื
้แผ่นโครงพืน
อผนังมีสงสกปรกจะไม่
ิ่สามารถ
่ทาให ้แผ่นชีทยึดเกาะได ้สนิทและอาจเกิดอุบตั เิ หตุปลิวหลุดออกมาเมือมี่ าคัญคือต ้องทาความสะอาดแผ่นโครงพืนหรื
้ลมแรงได ้ ดังนั้นสิงส
อผนังให ้ไม่มี
่่ นชีทซ ้อนกันและรีดอัดให ้แน่ นฝุ่ นหรือสิงสกปรก
ยิงซีลแลนต ์ลงในส่วนทีแผ่

วิธยี ดึ เกาะ (กันซึมชนิ ดแผ่นแอสฟัลต ์)้ทั่วทังหมด้ ้วยเครืองจั
่ กร" เป็ นวิธยี ด"วิธยี ดึ ติดตังดึ แผ่นชีทโดยใช ้แผ่นจาน (Disk) สาหร ับยึดติดตัง้ เนื่ องจากไม่ค่อยได ้ร ับผลกระทบจาก้ จึงทาให ้ระยะเวลาก่อสร ้างสันลงได้้่ ยบ) ลาดับแรกจะกาง
แผ่นโครงพืน
้โดยเฉพาะงานปร ับปรุงอาคาร สาหร ับพืนราบ
(ส่วนทีเรี
้้แผ่นฉนวนออก แล้วยึดติดตังโดยใช
้ "แผ่นจาน (Disk) สาหร ับยึดติดตัง"่่ ้อนกันด ้วยสารเชือมร
่กางแผ่นพีวซี ที บั และเชือมส่
วนทีซ้อน บริเวณที่่่่ อม่ ถัดมาจะใช ้การเชือมต่
อไม่เพียงพอ ให ้ใช ้เครืองเป่
าลมร ้อนเพือเชื่ กรเฉพาะทีเรี่ ยกว่าอุปกรณ์ให ้ความร ้อนแบบเหนี่ ยวนา (IH)เครืองจั่ ดตังแผ่้ นจาน (Disk) สาหร ับยึดติดตัง้
และให ้ความร ้อนส่วนทีติ
่้ ยวกับแผ่นฉนวน ลาดับสุดท ้าย จะเก็บงาน
เพือรวมให
้เป็ นเนื อเดี่่ นการกันซึมชันที้ ่2ส่วนเชือมต่
อของแผ่นพีวซี ดี ้วยซีลชนิดของเหลวเพือเป็

155

้ ้วย
วิธยี ดึ ติดตังด่ กรเครืองจั

6.2.20 งานหิน
่้ นเข ้ากับอาคาร ฯลฯ สิงที่ เป็่ นรูปธรรมคือ
งานหินจะเกียวข
้องกับการตัดแต่งหิน การสร ้างอาคารโดยก่อซ ้อนหิน และการติดตังหิ่ ้และทักษะทีต่ ้องการจะแตกต่างกันไปตามงานก่อสร ้าง เช่น ผนังภายนอก ผนังภายใน พืน้ ห ้องอาบนา้
วิธกี ารก่อสร ้างทีใช่้ น เช่น
ทางเข ้าบ้าน สวน ฯลฯ ของอาคาร ตัวอย่างเช่น ในงานผนังภายนอกจะมี "วิธกี อ่ สร ้างแบบเปี ยก" ซึงจะปู
ตดิ ตังหิ
่หินอ่อนและหินแกรนิ ต ฯลฯ ด ้วยมอร ์ตาร ์ และ "วิธกี อ่ สร ้างแบบแห ้ง" ซึงจะ้ นเข ้ากับประกับยึด เช่น แองเคอร ์โบลต ์สาหร ับยึดกับโครงสร ้าง ฯลฯยึดติดตังหิ
"วิธก
ี อ
่ สร ้างแบบเปี ยก" อาจเกิดปัญหาหลังการก่อสร ้างได ้ง่าย จึงจาเป็ นต ้องใช ้่กาวทีเหมาะสม
่ี่ี รูปร่างแปลกกับบริเวณทางเข ้า จาเป็ นต ้องมีเซนส ์กรณี ทจะใช
้หินธรรมชาติทมี

งานหินสาหรับห้องอาบน้าสาธารณะ่ ในการเลือกจับคู่หน่ รูปร่างต่างๆ เข ้าด ้วยกัน และการตัดแต่งหินทีมี่ รูปร่างแปลกนั้นต ้องใช ้เทคนิคทีมี่ ความเชียวชาญสู่ทีดีิ ทีมี
ง่ รูปร่างแปลก
งานหินโดยใช ้หินทีมี่ ก ต ้องใช ้ความระมัดระวังเนื่ องจากอาจเกิดอุบต
หากจะจัดการหรือใช ้งานหินทีหนัั เิ หตุระหว่างการขนย ้ายหรือหินทลายหล่นลงมา้่่ฯลฯ ได ้ นอกจากนี หากจะตั
ดแต่งหินด ้วยเครืองเจียรต ้องใช ้ความระมัดระวังในการใช ้งานเครืองเจียร สวมหน้ากากและ่ องกันฝุ่ นทีฟุ้่ งกระจาย
แว่นตาป้ องกันเพือป้

้
6.2.21 งานรือถอน
้่ อสร ้างทุกขนาด สาหร ับการรือถอนอาคารจะมี
้้มีการดาเนิ นงานรือถอนกั
บสิงก่
"วิธกี ารรือถอนแบบบล็
อก" และ
้่ จะขออธิ้่้่ ้นขึนหลั้"วิธกี ารรือถอนโดยการระเบิ
ด" ในทีนี
บายเกียวกั
บวิธ ีรอถอนแบบบล็
ื้อก การรือถอนจะเริ
มตงจากได ้ตรวจสอบ
้ยืนยันว่าได ้หยุดการทางานของสาธารณู ปโภคพืนฐาน
(ไฟฟ้ า โทรศัพท ์ สายใยแก ้วนาแสง เคเบิลทีวี แก๊ส น้าดีและน้าทิง้ ฯลฯ)้่ งมีการจ่ายแก๊สหรือน้าดีและน้าทิงอยู้ ่ อาจนาไปสู่อุบต
้แล้ว ตัวอย่างเช่น หากรือถอนในสภาพที
ยัั เิ หตุร ้ายแรงได ้ งานรือถอนจะ
้ดาเนิ นการตามขันตอนดั
งต่อไปนี ้้(1) รือถอนโครงสร
้างภายนอก้่่ ่รอบๆ อาคารออก เพือให่ ้งานรือถอนด
้่ ได ้ต ้องการรือถอนหลงเหลื
้รือถอนสิ
งของที
อยูาเนิ นการได ้ง่าย เนื่ องจากอาจมีสงทีิ่ ไม่อ้ ่ ดังนั้นจึงจาเป็ นต ้องตรวจสอบยืนยันสิงที่ ต่ ้องการรือถอน
้อยู่ในพืนที

156

้ ่งร ้าน/ติดตังแผ่้(2) ติดตังนั
นกันเสียง้ ่ งร ้านสาหร ับผูป้ ฏิบต้้ ทั่ งหมดด
้ติดตังนัั งิ านรือถอน
จะคลุมพืนที
้วย่ นมาตรการป้ องกันเสียงรบกวนที่
แผ่นกันเสียง/ชีทกันเสียง ฯลฯ เพือเป็
้เกิดจากการรือถอนและป้
องกันฝุ่ นฟุ้ งกระจาย้(3) รือถอนภายในอาคาร
่ถอดประตู-หน้าต่าง แผ่นยิปซัมบอร์ด วงกบและบานกรอบ และอุปกรณ์ระบบ

ชีทกันเสียง

้้ จะแยกสิงที่ สามารถน
่ต่างๆ ฯลฯ ด ้วยมือ ในขันตอนนี
าไปรีไซเคิลได ้เอาไว ้่่่ี ยวข
่กฎหมายรีไซเคิลงานก่อสร ้าง (หรือชืออย่
างเป็ นทางการคือ "กฎหมายเกียวกั
บการรีไซเคิลวัสดุทเกี
้องกับงานก่อสร ้าง ฯลฯ")่้่ พนที่ ้สอยตังแต่้้่ได ้กาหนดมาตรฐานและบทลงโทษ ฯลฯ เกียวกั
บงานรือถอนอาคารซึงมีื ้ ใช
80 ตารางเมตรขึนไป
เพือการใช
้่ านการรีไซเคิลและปราบปรามการทิงขยะอย่
้ทร ัพยากรทีผ่
างผิดกฎหมาย้้ั(4) เจาะรู บนพืนแต่
ละชน้ าหร ับทิงเศษวั
้้เจาะรูบนพืนส
สดุผนังหรือโครงสร ้างที่รือถอน้ ัพพอร ์ตสาหร ับเครืองจักรหนั่(5) ติดตังซก้่ กรหนักขึนไป้้่้่ กรหนักได ้รือถอนผนั
งและเสา ฯลฯ โดยยกเครืองจั
โดยจะติดตังซัพพอร
์ตทีสามารถร
ับนาหนั
กของเครืองจั้้(6) รือถอนผนั
งและโครงสร ้าง/ขุดและรือฐานราก้้่่่ าคัญคือ ต ้องทางานโดยเลือกช่วงเวลา
การขุดและรือฐานรากเป็
นงานรือถอนใต
้ดิน ดังนั้นจึงหลีกเลียงแรงสั
นสะเทื
อนไม่ได ้ สิงส้ น/ปร ับพืนดิ้ น/ทาความสะอาดถนน
(7) กาจัดขยะของเสีย/กาจัดเศษวัสดุบนพืนดิ่ สามารถน
่้ นแล้วทาการปร ับพืนดิ้ น ทาความสะอาดขนย ้ายสิงที
าไปรีไซเคิลได ้ไปยังสถานทีร่ ับจัดการ กาจัดเศษวัสดุบนพืนดิ
่ถนนโดยรอบทีสกปรกและปร
ับปรุงให ้กลับสู่สภาพเดิม้้้ งมีวธิ ก้้ 1 โดยการรองร ับเสาทีถู่ กตัดด ้วยแม่แรง
วิธกี ารข ้างต ้นเป็ นวิธกี ารรือถอนจากชั
นบนแต่นอกจากนี ยัี ารรือถอนจากชัน่้ พพอร ์ตตามข ้อ (5) แล้ว ยังสามารถทาการขนย ้ายและแยกวัสดุท่ีรือถอนได
้ด ้วย ซึงนอกจากจะไม่
จาเป็ นต ้องทางานติดตังซั
้อย่าง
มีประสิทธิภาพด ้วย157

บทที่ 7 ความปลอดภัยในงานก่อสร ้าง
7.1 อุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง่ างานก่อสร ้างมีอุบต้ านวนมาก ตารางที่ 7-1
ทีหน้
ั ภ
ิ ยั ในการทางานต่างๆ เกิดขึนจ้ ยชีวต
แสดงจานวนการเกิดอุบตั ภิ ยั ในการทางานถึงขันเสีิ โดยแยกตามประเภทอุบตั เิ หตุหลักๆ ในกิจการก่อสร ้างในปี 2021
่ ดทาขึนตามข้่่ ดขึน้
ซึงจั้อมูลทีเผยแพร่
โดยกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ ในบรรดาอุบตั ภิ ยั ในการทางานต่างๆ ทีเกิ
้่ กรก่อสร ้าง/เครน ฯลฯ" และ
"อุบต
ั ภ
ิ ยั หลัก 3 ประการ" ในกิจการก่อสร ้าง ได ้แก่ "ร่วงตก/กลิงตก"
"อุบต
ั ภ
ิ ยั จากเครืองจั
้
"อุบต
ั ภ
ิ ยั จากการพังทลาย/ถล่ม" คิดเป็ น 40-70% ของอุบตั ภิ ยั ทังหมด
ในตารางด ้านล่าง การ "ถูกกระแทกชน" และ่ กรก่อสร ้าง/เครน ฯลฯ""ถูกหนี บ/ถูกดูดเข ้าไป" ส่วนใหญ่เป็ น "อุบตั ภิ ยั จากเครืองจั่ พบบ่่้่ ดขึนขณะท้่ ง นอกจากนี ้ในบรรดาอุบตั ภิ ยั หลัก 3 ประการ สิงที
อยเป็ นพิเศษคือ การ "ร่วงตก/กลิงตก"ซึงเกิ
างานบนทีสู่ พบบ่
่่ ดขึนขณะเดิ
้สิงทีอยนอกเหนื อจากอุบตั ภิ ยั หลัก 3 ประการก็คอ
ื “อุบตั เิ หตุจราจร” ซึงเกิ
นทางบนถนนสาธารณะ ในบทที่ 7่ึ ดขึนในหน้
้่ ควรใส่
่จะอธิบายประเภทและสาเหตุของอุบตั เิ หตุซงเกิ
างานก่อสร ้างอาคาร ตลอดจนมาตรการป้ องกันและสิงทีใจ ฯลฯ
สัมผัสกับวัตถุท่ี สัมผัสกับสารที่

อุบตั เิ หตุ

อุบตั เิ หตุ

จราจร

จราจร
่
(อืนๆ)

รวม(ทางถนน)
2

10

1

102

0

1

0

3

0

0

0

0

6

1

0

0

5

0

17

2

0

1

0

0

0

10

0

0

0

0

1

0

4

1

2

0

1

0

0

1

6

8

2

3

1

2

1

0

44

7

6

0

6

5

2

9

0

139

2

0

0

3

4

0

5

0

48

1

1

0

0

0

0

1

1

0

19

0

2

0

0

0

0

0

1

2

0

16

2

7

4

6

0

3

1

0

1

0

56

0

1

3

1

6

1

1

1

4

6

0

47

0

0

0

1

0

2

0

1

0

2

2

0

13

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

6

12

0

0

1

1

1

4

1

0

1

2

4

0

28

110

5

1

10

31

19

27

10

11

9

8

25

1

288

ร่วงตก/้กลิงตก

ล้มงานก่อสร ้างด้านโยธา

19

5งานก่อสร ้างอุโมงค ์00งานก่อสร ้างสะพาน

1งานก่อสร ้างถนน

กระแทกชน

ปลิวกระเด็น/ พังทลาย/ถูกกระแทกชน

ถูกหนี บ/จมน้ามีอุณหภูมสิ ูงหรือต่าเป็ นอันตราย

9

4

3

1

0

0

1

2

0

1

2

0

1

1

1

0

1

0

0

0

0

2

4

8

0

5

15

0

3

5

0

0

0

8

0

0

28

0

0

20

0

4
4

่
งานก่อสร ้างอืนๆ
ผลรวมย่อยของ

ร่วงหล่น

ถล่มถูกดูดเขา้ ไป

1

4

13

11

15

0

0

1

0

0

0

0

0

2

0

3

0

1

1

2

งานโยธาแม่น้า

1

3

0

0

งานก่อสร ้างแนวกัน

2

0

0

0

ชายฝั่งท่าเรือ

0

1

0

่
งานโยธาอืนๆ

9

0

0

งานก่อสร ้างอาคาร

71

0บ้านโครงเหล็ก/

23

0

12

งานระบบอาคาร
งานก่อสร ้างอาคาร
่อืนๆ่งานก่อสร ้างอืนๆ
่งานสายสือสาร้ ปกรณ์
งานติดตังอุ่ กรเครืองจั

ไฟดูด

ฯลฯ

ดินถล่ม

คอนกรีตเสริมเหล็ก
สถาปัตยกรรมบ้าน
โครงสร ้างไม้

กิจการก่อสร ้าง้ ยชีวต
ตารางที่ 7-1 สถานะการเกิดอุบตั ภิ ยั ในการทางานถึงขันเสีิ โดยแยกตามประเภทอุบตั เิ หตุหลักๆ ในกิจการก่อสร ้างในปี 2021้
่ างานของกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ)(จัดทาขึนจากเว็
บไซต ์ความปลอดภัยในสถานทีท

158

7.1.1 สถานะของอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้าง่ ดกับแรงงานต่างชาติในทุกประเภทอุตสาหกรรมในปี งบประมาณ
ตารางที่ 7-2 แสดงจานวนการเกิดอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงเกิ่ ตารางที่ 7-3 จะพบว่ากิจการก่อสร ้าง2020 และ 2021 รวบรวมโดยกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ เมือดู่ ดมีจานวนมากทีสุ
← ตารางที่ 7-2

จำนวนผูเ้ สียชีวต
ิปี งบประมำณปี งบประมำณ่ ดกับแรงงานต่างชาติ
สถานะการเกิดอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงเกิ

2020

2021

ในทุกประเภทอุตสาหกรรม

้ร่วงตก/กลิงตก

5

5

ล ้ม

2

0

กระแทกชน

10ปลิวกระเด็น/ร่วงหล่น

12พังทลำย/ถล่ม

3

3ถูกกระแทกชน

42ถูกหนีบ/ถูกดูดเข ้ำไป2

3

่ นอันตรำย
สัมผัสกับสำรทีเป็

2

0

ไฟดูด

2

1

ตารางที่ 7-3

เพลิงไหม้

01จานวนผูเ้ สียชีวติ แยกตามประเภทอุตสาหกรรม

อุบตั เิ หตุจรำจร (ทำงถนน)

7

4

จมน้ำ

0

1

่
อืนๆ

1

2

้
รวมทังหมด

30

24

ประเภทอุบตั เิ หตุ

จำนวนผูเ้ สียชีวต
ิประเภทอุตสำหกรรมปี งบประมำณปี งบประมำณ

2020

2021

อุตสำหกรรมกำรผลิต

38กิจกำรก่อสร ้ำง

17

10

่
อืนๆ

10

6

้
รวมทังหมด

30

24

้
่ ดจากการร่วงหล่นจากทีสู่ งหรือกลิงตกผ่
้[ร่วงตก/กลิงตก]อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
านช่องว่างในอาคารระหว่างงานก่อสร ้างหรือหลุมระหว่างการขุดเจาะ ฯลฯ่ ดจากการสะดุดสิงของ
่[ล้ม] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิฯลฯ ล้ม หรือสูญเสียการทรงตัวและล้ม่ ดจากการชนกับบางสิงบางอย่
่[กระแทกชน] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
างอย่างรุนแรง่ ดขึนจากการที
้่ สงของร่่ องมื่ อ[ปลิวกระเด็น/ร่วงหล่น] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
มีิ่วงหล่นขณะยกด ้วยเครน หรือการทีเครื่ งหรือวัสดุรว่ งหล่นจากทีสู่ ดขึนจากการที้่ ่ งร ้าน ฯลฯ พังทลายหรือสิงปลู่ กสร ้างทีก่ าลังรือถอนถล่
้[พังทลาย/ถล่ม] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกินัมลงมา่ ดขึนจากการที้่ ปฏิ่ กรหนักทีก่ าลังเคลือนที่่[ถู กกระแทกชน] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิผู้ บตั งิ านถูกกระแทกชนโดยเครืองจั
๋่ กรทีก่ าลังหมุน ฯลฯหรือบุ ้งกีรถเครื
องจั่ ดจากการถูกหนี บหรือถูกดูดเข ้าไปในเครืองจั่ กร[ถู กหนี บ/ถูกดู ดเข้าไป] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ่ นอ ันตราย] อุบต่ ดขึนจากการที
้่ นอันตราย เช่น[สัมผัสกับสารทีเป็ั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิร่่ างกายมนุ ษย ์สัมผัสกับสารทีเป็
159

สารเคมี ฯลฯ่ ดขึนจากการที้่่ งมีการจ่ายไฟ
[ไฟดู ด] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
กระแสไฟฟ้
าไหลผ่านร่างกาย เช่น การตัดสายไฟทียั่ี ไฟฟ้ ารว่ ั ฯลฯหรือการสัมผัสกับอุปกรณ์ทมี่ ดขึนจากการเข
้[เพลิงไหม้] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
้าไปพัวพันกับเพลิงไหม้ทเกิี่ ดจากสาเหตุต่างๆ่ ดขึนขณะก้[อุบตั เิ หตุจราจร (ทางถนน)] อุบตั เิ หตุจราจรซึงเกิ
าลังเดินทางไป-กลับหน้างานก่อสร ้าง หรืออุบตั ภิ ยั ในการทางาน่ ดขึนจากการที
้่ ป้ ฏิบต่ งอยู่ ่ตดซึงเกิ
ผูั งิ านถูกรถยนต ์ทั่วไปชนระหว่างงานก่อสร ้างในสถานทีซึิ กับถนน่ ดขึนจากการตกลงไปในน
้้าในสถานทีซึ่ งมี่ การจัดการน้า เช่น ทะเล แม่น้า หรืองานระบบน้าทิง้
[จมน้า] อุบตั ภิ ยั ในการทางานซึงเกิ
ฯลฯ

7.1.2 ประเภทของอุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ(1) การร่วงตก
่่ ดในหน้างานก่อสร ้างคือ อุบต่ ดจากการร่วงตก
อุบตั เิ หตุและอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงพบบ่
อยทีสุั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงเกิ่ างานบนนั่งร ้านหรือเมือประกอบ/รื่้่ งร ้าน มีแนวโน้มทีจะ
่โดยเฉพาะอย่างยิง่ เวลาทีท
อถอนนั
้้เกิดอุบตั เิ หตุบ่อยครง้ั นอกจากนี ้ ในงานหลังคาก็เกิดการกลิงตกจากหลั
งคากระเบือง่ นง่่ าย และในงานจัดสวนก็เกิดการกลิงตกจากต
้่ างานบนทีสู่ งหินชนวนทีลื
้นไม้สูง ฯลฯ เมือท
ขอให ้สวมและใช ้อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิ ดเต็มตัวเสมอ ติดตัง้้ นตรงกลาง" และ "เหล็กคายั้ นส่วนล่าง" ทีนั่ ่ งร ้านในตาแหน่ งทีก่ าหนด
"เหล็กคายั่ องกันการร่วงตก นอกจากนั้น ห ้ามเดินผ่านเส้นทางทีนอกเหนื
่เพือป้
อจากเส้นทาง่ าหนด ติดตาข่ายป้ องกันการร่วงหล่นบริเวณช่องเปิ ด นอกจากนี ้การทางานทีก
่่ จาเป็ นไว ้บนทางเดิน
ยังมีอุบตั เิ หตุหกล้มจากการสะดุดด ้วย ห ้ามวางสิงของทีไม่(2) การถล่ม่ึ ดจากการถล่มของนั่งร ้านหรืออาคารทีก่ าลังก่อสร ้าง ในทังสองกรณี
้ยังมีอุบตั เิ หตุซงเกิ
่เป็ นการถล่มของวัตถุทใหญ่
ี่และหนัก ซึงอาจน
าไปสู่อุบตั เิ หตุร ้ายแรงได ้ การเตรียมฐานราก่ ่นคงสาหร ับนั่งร ้านถือเป็ นสิงพื่ นฐานที
้่ าคัญทีสุ่ ดในบรรดาพืนฐานทั
้
้
้
้
ทีมั
ส
งหมด
ติดตังเพลทร
ับเสานั่งร ้านเข ้ากับแผ่นพืน่ ด ้วยตะปูอย่างแน่ นหนา ไม่ให ้มีชอ่ งว่างระหว่างฐานกับแผ่นพืนที้ ปู่ น่ งร
ทีปู
ั ้าน
้
ถึงแม้ฐานรากจะถูกสร ้างขึนอย่
างแน่ นหนา แต่ก็อาจถล่มได ้หากเกิดลมพัดแรง หากแผ่นพลาสติกสาหร ับปกป้ องร ักษา่ มนั่งร ้านถูกลมพัดแรง นั่งร ้านก็จะถูกดึงไปพร ้อมกันจนถล่มลงได ้ นอกจากนี ้ ยังมีกรณี เกิดการ
และแผ่นกันเสียงทีคลุ้ ไม่่ ดี ตัวอย่างเช่น
ถล่มเนื่ องจากแผ่นดินไหวรุนแรงอีกด ้วย สาเหตุทเกิี่ ดจากปัจจัยของมนุ ษย ์ทาการก่อสร ้างติดตังที่ี ้ลง (เรียกว่า "ลดสเป็ ก") ฯลฯ ก็ทาให ้เกิดการถล่มซึงมี่ สาเหตุจาก
ไม่ได ้ยึดแคลมป์ ยึดผนังอย่างแน่ นหนา หรือลดวัสดุทใช่ รอบคอบครบถ้วน สามารถป้ องกันการถล่มได ้ด ้วยการถอดแผ่นชีทบางส่วนหรือทังหมดออกเวลาที
้่ ลมแรง
งานก่อสร ้างทีไม่
มี
160

เสริมแคลมป์ ยึดผนังให ้เพียงพอ และตรวจสอบความหลวมของอุปกรณ์ยดึ เป็ นระยะๆ ฯลฯ(3) การถูกกระแทกชน/ถูกหนี บ่ี ยวข
่่ กรก่อสร ้างซึงพบบ่่อุบตั เิ หตุทเกี
้องกับเครืองจัอย มีสาเหตุมาจาก๋ ออาร ์มทีก่ าลัง
รถแบ็คโฮและเครน สาหร ับรถแบ็คโฮ จะเกิดอุบตั เิ หตุบุ ้งกีหรื่ึ๋ บหมุนกระแทกชนกับคน หรืออุบตั เิ หตุซงคนถู
กหนี บอยูร่ ะหว่างบุ ้งกีกั
่สิงของต่
างๆและยังเกิดอุบตั เิ หตุซงผูึ่ ใ้ ห ้สัญญาณและนาทางยานพาหนะอีกคันหนึ่ ง่ าลังถอยหลังมาและถูกหนี บ นอกจากนี ้ ยังเกิดอุบต
ไม่ทนั สังเกตเห็นรถดัมพ ์ทีกั เิ หตุ เช่น้ ปู่ ซงวางอยู
้รถดัมพ ์ทาให ้แผ่นพืนที
ึ่่บนถนนทางเข ้าหน้างานกระเด็นขึนและชน
ผูใ้ ห ้สัญญาณและนาทาง ฯลฯ้ ยชีวต
การพลิกคว่าของรถแบ็คโฮก็อาจนาไปสู่อุบตั เิ หตุถงึ ขันเสีิ เนื่ องจากการถูกทับได ้่้เวลาทีขนย
้ายรถแบ็คโฮขึนหรื
อลงจากรถบรรทุก ฯลฯ อาจเกิดการพลิกคว่าของรถแบ็คโฮได ้ง่าย
้่ กรก่อสร ้าง ยังอาจเกิดขึนระหว่
้่ บรถบน
การกลิงตก/พลิกคว่าของเครืองจั
างทีขั
้่ องจั่ กรก่อสร ้างผ่านต ้องมี
ทางลาดหรือกลิงตกจากไหล่ทาง เส้นทางทีเครื่ องกันไม่ให ้ไหล่ทางพังทลาย และเวลาทีพยายาม
่ความกว ้างเพียงพอเพือป้
้จะยกของหนักขึนโดยใช
้รถแบ็คโฮก็อาจเกิดการพลิกคว่าได ้ ห ้ามใช ้งาน่ กรก่อสร ้าง (ซึงไม่่ จากัดเฉพาะรถแบ็คโฮ) เพือวั่ ตถุประสงค ์อืน่เครืองจั้ มนอกเหนื อจากวัตถุประสงค ์ดังเดิ
่่ นความสามารถของ
นอกจากนี ้ ยังเกิดอุบตั เิ หตุเครนขนาดใหญ่ล ้มอีกด ้วย นอกจากการล้มเนื่ องจากการยกสิงของทีเกิ้่่ ถูกต ้องด ้วยเครนขึนแล้ว
ยังเกิดอุบตั เิ หตุพลิกคว่าเนื่ องจากการใช ้ขารถเครนซึงรองร
ับตัวถังรถทีไม่
(4) การปลิวกระเด็น/ร่วงหล่น่ ดการชน
การปลิวกระเด็น/ร่วงหล่นคือ อุบตั เิ หตุซงเกิึ่ ดจากวัตถุปลิวหรือตกลงมาชน ตัวอย่างเช่น อุบตั เิ หตุในลักษณะทีเกิ
่่ าลังขนย ้ายด ้วยเครนหรือถูกวัตถุทแขวนบรรทุ
่ี่ี าให ้เกิดอุบตเข ้ากับสิงของที
กกร่วงหล่นลงมาทับ ฯลฯ สาเหตุททั เิ หตุ ได ้แก่่ แน่ นหนาเพียงพอ, วัตถุทแขวนบรรทุ
่่สลิงสาหร ับงานเครนทีไม่
ี่กขยับเคลือนที่ าคัญคือ ห ้ามเข ้าไปใต ้วัตถุทแขวนบรรทุ
่ีฯลฯ สิงสก นอกจากนี ้ ยังมี่ึ ดจากการร่วงหล่นของเครืองมื่ อหรือวัสดุทยั่ี งไม่ได ้ติดตัง้
อุบตั เิ หตุซงเกิ

161่ ดอุบต
7.1.3 งานก่อสร ้างซึงเกิั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จานวนมาก
(1) งานก่อสร ้างอาคาร

นั่งร ้าน่ างานก่อสร ้างอาคาร มีงานซึงต่ ้องเดินไปมาบนแผ่นพืนนั้ ่ งร ้านบนทีสู
่ ง
ทีหน้
่ ้องสวมใส่อุปกรณ์สาหร ับจานวนมาก ในงานก่อสร ้าง ผูป้ ฏิบตั งิ านมีหน้าทีต่ างานบนสถานทีซึ่ งมี่ ความสูงป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิ ดเต็มตัวเมือท่ี ดจาก
เกิน 5 เมตร และถึงแม้จะสวมใส่อุปกรณ์แล้ว ก็ยงั มักจะเกิดอุบตั เิ หตุทเกิ่ งอยู่ระหว่าง
การไม่ใช ้งานอุปกรณ์เหล่านั้น นอกจากนี ้ เนื่ องจากอาคารทียั
้้ นกัน
การก่อสร ้างมีชอ่ งเปิ ดจานวนมาก อุบตั เิ หตุกลิงตกจากช่
องเปิ ดก็เกิดขึนเช่
(2) งานก่อสร ้างบ้าน่ ยบกับงานก่อสร ้างอาคาร แต่ก็มอ
ถึงแม้จานวนอุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ในงานก่อสร ้างโครงสร ้างไม้จะน้อยกว่าเมือเทีี ุบตั เิ หตุ่ าให ้เกิดการบาดเจ็บซึงไม่่ ถงึ แก่ชวี ต้ทีทิ จานวนมาก ตัวอย่างของปี 2021 มีอุบตั เิ หตุรว่ งตก/กลิงตกจ
านวน 845 ราย่ งเท่านัน้ แต่ยงั เกิดจาก
และอุบตั เิ หตุล ้ม 168 ราย อุบตั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ติ จากการร่วงตกไม่ได ้เกิดจากการร่วงตกจากทีสู่ สูงด ้วย ในงานช่างไม้ บางครงอาจต่ ทาให ้เกิดกรณี ทร่ี่ วงหล่นจากคานและเป็ นการร่วงตกจากทีไม่
ั้้องทางานบนคาน ซึงก็
้่ึ กเป็ นการทางานในพืนที
้ แคบ
่
่
อุบต
ั ภ
ิ ยั ถึงแก่ชวี ติ นั่งร ้านสามารถประกอบขึนรอบๆ
อาคารได ้ แต่ในงานช่างไม้ซงมัเป็ นเรืองยาก
่่ งร ้านอย่างแน่ นหนาและปลอดภัย เวลาทีจะท่ างานในสถานทีดั่ งกล่าว สิงส่ าคัญคือต ้องสวมหมวกนิ รภัยทีจะประกอบนั
และสวมเข็มขัดเซฟตี ้่ ้องระวังก็คอ่ ดจากการสูญเสียการทรงตัวบนบันไดพับหรือบันไดลิงอุบตั ภิ ยั ร่วงตก/ล้มอีกประเภทหนึ่ งทีตื อุบตั เิ หตุล ้มซึงเกิ
้จาเป็ นต ้องปฏิบตั ดิ งั ต่อไปนี เสมอ้ ดท ้ายของบันไดพับ□ ห ้ามทางานโดยนั่งบันไดขันสุ□ ห ้ามทางานโดยคร่อมบันไดพับ้้□ ห ้ามขึนหรื
อลงบันไดพับหรือบันไดลิงพร ้อมกับถือสัมภาระด ้วยมือทังสองข้าง้่ ได ้ยึดปลายด ้านบนหรือปลายด ้านล่างไว ้ให ้แน่ น ก่อนใช ้งาน ขอให ้ตรวจสอบยืนยัน□ ห ้ามขึนหรื
อลงบันไดลิงในสภาพทีไม่
่สภาพยางกันลืนของปลายด
้านล่าง่ ราวจับ นั่งร ้านหอเลือน่ บันไดนั่งร ้านแบบพับได ้ หรือรถกระเช ้าทางานในทีสู่ ง ฯลฯ
หากมีพนทีื ้ ว่่ างเพียงพอ ให ้ใช ้บันไดพับทีมี่ ความเสียงที่ จะพลั
่ซึงมีดตกน้อยกว่าบันไดพับหรือบันไดลิง
้่ ดจาก
นอกจากนี ้ จานวนอุบตั ภิ ยั ถึงขันบาดเจ็
บหรือเสียชีวติ ซึงเกิ่ นจานวนทีมาก
่"ถูกตัด/ถูกบาด" อยู่ที่ 284 รายในปี 2021 ซึงเป็
่ี่ ดคือ การใช ้ "เลือยวงเดื
่่ ดพลาด ตัวอย่างเช่น
สาเหตุทพบบ่
อยทีสุ
อน" ทีผิ
ในรูปถ่ายด ้านขวา เป็ นการทางานโดยสวมถุงมือ แต่จริงๆ แล้ว่่ นตราย
ตัวอย่างการใช ้เลือยวงเดื
อนทีอั

่ห ้ามใช ้เลือยวงเดื
อนโดยสวมถุงมือ
162

่ าลังหมุน นอกจากนี ้ ยึดไม้ทจะตั
เนื่ องจากถุงมืออาจถูกดูดเข ้าไปในคมมีดทีกี่ ดไว ้อย่างมั่นคง จึงอาจเกิดอุบตั เิ หตุ
จากการดีดกลับได ้(3) อุบ ัติเหตุจราจร (ทางถนน)่ ดจากอุบต
่
้
อุบต
ั ภ
ิ ยั ถึงแก่ชวี ติ ซึงเกิั เิ หตุทางรถยนต ์ถือเป็ นอุบตั ภิ ยั ทีพบมากในงานก่อสร ้างทังหมด
อุบตั เิ หตุจราจรจานวนมาก
้่ นทางไป-กลับหน้างานก่อสร ้าง และบางครงก็้ั เกิดอุบต้ อยานพาหนะงานก่
่เกิดขึนระหว่
างทีเดิั เิ หตุจราจรขึนเมือสร ้าง
กาลังขับผ่านไปบนถนนสาธารณะ เกิดอุบตั เิ หตุ เช่น มีผถู ้ ูกยานพาหนะ
่่คันอืนชนขณะขนสินค ้าลงบนถนนสาธารณะ หรือรถดัมพ ์ซึงบรรทุ
กดิน่ ดจากหน้างานก่อสร ้างขับเร็วเกินไปจนพลิกควาบนทางโค่ทีขุ้ง ฯลฯ

7.2 กิจกรรมความปลอดภัยในหน้างานก่อสร ้าง
่ ต
่ ้อง
ในหน้างานก่อสร ้างมีแรงงานทักษะหลากหลายประเภทงานเข ้า-ออก ถึงแม้แต่ละงานจะดูแตกต่างกัน แต่ก็มเี รืองที
่่ งกล่าว จะนาไปสูคเข ้าใจร่วมกัน ซึงแรงงานทั
กษะผูมี้ ประสบการณ์จะตระหนักอยู่เสมอ การตระหนักในเรืองดั่ ุณภาพและ่ ง ในส่วนที่ 7.2 จะอธิบายเรืองร่่ วมกันทั่วไปเกียวกั
่่ความปลอดภัยทีสู
บกิจกรรมความปลอดภัยทีแรงงานทั
กษะทุกคนควรทราบ

7.2.1 วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัย่ โอกาสเกิดอุบต
เราสามารถสร ้างหน้างานทีมีั ภิ ยั ในการทางานได ้ยากด ้วยการใช ้วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัย่ ้บรรลุสงต่
วงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัยมีจดุ มุ่งหมายเพือใหิ่ างๆ ดังต่อไปนี ้่
a. ทาให ้การก่อสร ้างและความปลอดภัยเป็ นเรืองเดี
ยวกัน
่ ยวข
่
่ มีความราบรืน
่b. ทาให ้การสร ้างความสัมพันธ ์ความร่วมมือระหว่างผูร้ ับเหมาหลักกับผูร้ ับเหมาทีเกี
้องอืนๆ
c. ทาให ้กิจกรรมความปลอดภัยและอาชีวอนามัยเป็ นนิ สยั่d. ใช ้ความคิดสร ้างสรรค ์ในการป้ องกันล่วงหน้าเพือความปลอดภัย่่ จ่ าเป็ นในงานก่อสร ้างและความปลอดภัย
e. แจ ้งให ้ทุกคนทราบอย่างทั่วถึงเกียวกั
บเรืองที่ างานก่อสร ้าง สิงส่ าคัญในการป้ องกัน
เราจะรวมเอากิจกรรมความปลอดภัยต่างๆ เข ้ามาไว ้ในการทางานประจาวันทีหน้อุบตั ภิ ยั ในการทางานคือ ต ้องกาหนดวงจรการก่อสร ้างอย่างปลอดภัยในแต่ละวันและปฏิบตั ติ ามอย่างต่อเนื่ อง163วงจรกำรก่อสร ้ำงอย่ำงปลอดภัย่(1) ประชุมเช ้ำเพือควำมปลอดภั
ย่ก่อนเริมงำน่ ยวข้อง
่(ผูร้ บั เหมำหลักและผูร้ บั เหมำทีเกี
ทุกคนต ้องเข้ำร่วม)(8) ตรวจสอบยืนยันควำมปลอดภัย
่เมือเสร็จงำน่(2) ประชุมเกียวกั
บควำมปลอดภัย

วงจรกำรก่อสร ้ำงอย่ำงปลอดภัย
ในทุกวัน้ ที่ ร่ บั ผิดชอบ
(7) เก็บกวำดพืนที
หลังเสร็จงำน่(3) ตรวจสอบก่อนเริมงำน้(4) ชีแนะ/กำรควบคุ
มดูแลระหว่ำงกำรทำงำน

(1)

่
้
(6) ประชุมพูดคุยเกียวกั
บขันตอน
ควำมปลอดภัย

(5) ลำดตระเวนด้ำนควำมปลอดภัย

่่ประชุมเช้าเพือความปลอดภัยก่
อนเริมงาน่ ยวข่ผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมาทีเกี
้องทุกคนต ้องเข ้าร่วม และผูจั้ ดการไซต ์งาน ฯลฯ แจ ้งผลการลาดตระเวนด ้านความ่ องความปลอดภั
่ปลอดภัยของวันก่อนหน้า ฯลฯ ออกคาสังเรื
ยในการทางานสาหร ับวันนั้น และทาการบริหารร่างกายพร ้อมกัน่(2) ประชุมเกียวกั
บความปลอดภัย
้พูดคุยหารือแยกตามประเภทงานโดยมีหวั หน้าผูดู้ แลคนงานเป็ นศูนย ์กลาง ทาการทบทวนผลลัพธ ์ของขันตอน
่ ยวข
่
้
การทางานของวันก่อนหน้า ดาเนิ นกิจกรรมหยั่งรู ้ระวังอันตราย (KY) ทีเกี
้องกับขันตอนการท
างานของวันนี ้และอบรมผูท้ เขี่ ้ามาหน้างานใหม่่(3) ตรวจสอบก่อนเริมงาน่่ กร/เครืองมื่ อทีจะใช
่ก่อนเริมงาน
จะทาการตรวจสอบความปลอดภัย เช่น ตรวจสอบเครืองจั้ และตรวจสอบยืนยันการทางานฯลฯ้(4) ชีแนะ/ควบคุ
มดูแลระหว่างการทางาน
้ผูค้ วบคุมดูแลหน้างาน (หัวหน้าผูด้ ูแลคนงาน หัวหน้างาน ฯลฯ) จะให ้คาชีแนะและควบคุ
มดูแลคนงาน
(5) ลาดตระเวนด้านความปลอดภัย่ างานร่วมกัน โดยออกคาสัง/่ดาเนิ นการลาดตระเวนด ้านความปลอดภัยโดยผูจ้ ดั การไซต ์งานและผูร้ ับเหมาทีท
้ให ้คาชีแนะแก่หวั หน้าผูดู้ แลคนงานแต่ละคน ฯลฯ่้(6) ประชุมพูดคุยเกียวกับขั
นตอนความปลอดภั
ยผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละรายจะติดต่อและประสานงานกันระหว่างประเภทงานสาหร ับในวันถัดไปและพิจารณาวิธกี ารทางาน ฯลฯ้ ที่ ร่ ับผิดชอบหลังเสร็จงาน
(7) เก็บกวาดพืนที้ ความร
่ดาเนิ นกิจกรรมสะสาง (Seiri) สะดวก (Seiton) สะอาด (Seisou) สุขลักษณะ (Seiketsu) ฯลฯ ในพืนที
ับผิดชอบ
164่
ของผูเ้ กียวข
้องทุกคน่(8) ตรวจสอบยืนยันความปลอดภัยเมือเสร็
จงานผูร้ ับเหมาหลักและผูร้ ับเหมางานก่อสร ้างเฉพาะทางแต่ละรายจะตรวจสอบยืนยันมาตรการป้ องกันเพลิงไหม้/โจรกรรม/อุบตั ภิ ยั สาธารณะ ฯลฯ

7.2.2 การอบรมด้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยให้กบั ผู ท้ เข้ี่ ามาหน้างานใหม่
การอบรมด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยให ้กับผูท้ เขี่ ้ามาหน้างานใหม่ หมายถึงการอบรมด ้านความปลอดภัย่ ประกอบการจั้ อมี่ การจ ้างงานแรงงานเข ้ามาใหม่ การจัดการอบรมด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
ซึงผู้ดขึนเมื่ าหนดไว ้ในกฎระเบียบด ้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของแรงงานให ้กับผูท้ เขี่ ้ามาหน้างานใหม่เป็ นไปตามทีก่่่่ กร ฯลฯ วัตถุดบ
่[1] เรืองเกี
ยวกับความเสียงหรื
ออันตรายของเครืองจัิ ฯลฯ และวิธกี ารจัดการสิงเหล่
านั้น
่
่
่ นอันตราย
[2] เรืองเกี
ยวกับประสิทธิภาพของอุปกรณ์ความปลอดภัย อุปกรณ์ป้องกันหรืออุปกรณ์ควบคุมสารทีเป็
่และวิธกี ารจัดการสิงเหล่
านั้น
่
่
้
[3] เรืองเกี
ยวกับขันตอนการท
างาน
่
่
่
่
[4] เรืองเกี
ยวกับการตรวจสอบในเวลาทีจะเริ
มงาน
่
่
่
้
่ ยวข
่
[5] เรืองเกี
ยวกับสาเหตุและการป้ องกันโรคทีอาจเกิ
ดขึนจากงานที
เกี
้อง
่
่
[6] เรืองเกี
ยวกับการร ักษาสภาพ สะสาง (Seiri) สะดวก (Seiton) และสุขลักษณะ (Seiketsu)่่่ ดอุบต
[7] เรืองเกี
ยวกับมาตรการฉุ กเฉิ นและการอพยพในเวลาทีเกิั เิ หตุ ฯลฯ่ จ่ าเป็ นสาหร ับความปลอดภัยหรือสุขอนามัยในงานทีเกี่ ยวข่่ ระบุไว
่[8] เรืองที้อง นอกเหนื อจากสิงที
้ในแต่ละรายการข ้างต ้น

7.2.3 การอบรมผู ท้ เข้ี่ ามาหน้างานใหม่่ ้ามาในหน้างานก่อสร ้างใหม่จะเรียกว่า "ผูที่ ้ามาหน้างานใหม่" เกือบครึงหนึ่ ่ งของอุบต
คนงานทีเข้ เขั ภิ ยั ถึงแก่ชวี ต
ิ
้
่ งเข
่ ้ามาหน้างาน ด ้วยเหตุนี ้ กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน
ในหน้างานก่อสร ้างเกิดขึนภายใน
1 สัปดาห ์หลังจากทีเพิ่ ้องจัด "การอบรมผูที่ ้ามาหน้างานใหม่" “แนวทางการควบคุมความปลอดภัย
และสวัสดิการจึงได ้กาหนดให ้มีหน้าทีต้ เขของหน้างานก่อสร ้างโดยผูป้ ระกอบการหลัก” ได ้กาหนดมาตรฐานการดาเนิ นการดังนี ้[การจัดการอบรมผู ท้ เข้ี่ ามาหน้างานใหม่]่่ ้ร ับการจ ้างงานเพิงเข่ ้ามาทางานใหม่ในหน้างานก่อสร ้าง ผูร้ ับเหมาทีเกี่ ยวข่เมือแรงงานที
ได้องจะต ้องให ้หัวหน้าผูดู้ แลคนงาน่ อไปนี ้ ตามลักษณะของหน้างานก่อสร ้างนั้นๆ ก่อนทีแรงงานจะเริ
่่ างานดังกล่าว และรายงานผลให ้ฯลฯ แจ ้งเรืองต่
มทผูป้ ระกอบการหลักทราบ่ งแรงงานของผู
่
่ ยวข
่
[1] สภาพสถานทีซึป้ ระกอบการหลักและผูร้ ับเหมาทีเกี
้องจะทางานร่วมกัน
165

้ ซึ
่ งอาจเกิ
่
้ ที
่ มี
่ อน
่ ้ามเข ้า)[2] สภาพพืนที
ดอันตรายกับแรงงาน (พืนทีั ตรายและบริเวณทีห่่่ าเนิ นการในสถานทีที่ ท่ างานร่วมกัน
[3] เกียวกั
บการติดต่อสือสาร/ประสานระหว่
างงานซึงด่ ดอุบต
[4] วิธอี พยพในเวลาทีเกิั ภิ ยั[5] สายการบังคับบัญชา
[6] รายละเอียดงานทีร่ ับผิดชอบและมาตรการป้ องกันอุบตั ภิ ยั ในการทางาน
่[7] กฎระเบียบเกียวกั
บความปลอดภัยและอาชีวอนามัย่ ้กาหนดนโยบายพืนฐาน้้่ ในการป้ องกันอุบต
[8] แผนการซึงไดเป้ าหมาย และมาตรการพืนฐานอืนๆั ภิ ยั ในการทางาน
สาหร ับควบคุมจัดการความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของหน้างานก่อสร ้าง้และดาเนิ นการดังต่อไปนี ตามรายละเอียดข ้างต ้น่่ ร้ ับเหมาเข ้ามายังหน้างานและเริมงานคร่้ั(1) ก่อนเริมงานในวั
นทีผู
งแรก
ผูร้ ับผิดชอบดูแลของฝ่ าย (ผูร้ ับเหมา) หลัก หัวหน้าผูด้ ูแลคนงาน และผูร้ ับผิดชอบความปลอดภัยและอาชีวอนามัย
จะเป็ นผูด้ าเนิ นการฝึ กอบรม
่่ ้ามา
(2) ก่อนเริมงานในวั
นทีฝ่่ ายผูร้ ับเหมามีคนงานใหม่เพิมเข
หัวหน้าผูดู้ แลคนงาน และผูร้ ับผิดชอบความปลอดภัยและอาชีวอนามัยจะเป็ นผูด้ าเนิ นการฝึ กอบรม
การอบรมจะใช ้เวลาประมาณ 30 นาทีในห ้องประชุมหรือห ้องประชุมพูดคุย ฯลฯ ของสานักงานประจาหน้างาน

่
7.2.4 อุปกรณ์สาหร ับการทางานทีปลอดภั
ย่รูปถ่ายด ้านล่างแสดงอุปกรณ์สาหร ับการทางานทีปลอดภัย อุปกรณ์พนฐาน
ื้ได ้แก่ อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตก
แบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัว (1) หมวกนิ รภัย (2) ตะขอ (3) และรองเท ้าเซฟตี ้ (4)166[อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัว]้ วนอุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิ ดเต็มตัวเป็ นอุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการพลัดตก ตังแต่ั ที่ 2 มกราคม 2022
่ ้องสวมใส่กรณี ทพื่ี นส้ าหร ับทางานมีความสูงเกิน 6.75 เมตร อย่างไรก็ตาม ในกิจการก่อสร ้างซึงมี
่เป็ นต ้นมา ผูป้ ฏิบตั งิ านมีหน้าทีต่อุบตั เิ หตุรว่ งตกจานวนมาก จาเป็ นต ้องใช ้อุปกรณ์สาหร ับป้ องกันการร่วงตกแบบมีสายร ัดชนิดเต็มตัวถึงแม้จะทางานทีความสู
งเกิน่ึ ดจากการไม่ใช ้งานทังๆ้ ทีได่ ้สวมใส่เอาไว ้ ดังนั้นขอให ้ใช ้งานเสมอ
5 เมตรก็ตาม อย่างไรก็ตาม ยังมักจะเกิดอุบตั เิ หตุซงเกิ

้นอกจากนี ้ จะใช ้อุปกรณ์ป้องกัน/อุปกรณ์ความปลอดภัยต่อไปนีตามประเภทของงาน
[แว่นตานิ รภัย] แว่นตาสาหร ับปกป้ องดวงตาจากฝุ่ นโลหะหรือไม้ ประกายไฟ ความร ้อน ควัน (รวมถึงก๊าซมีพษิ ) และแสง่ นอันตราย เช่น เลเซอร ์ ฯลฯ ซึงเกิ่ ดขึนในหน้
้
่ ด
ทีเป็
างานก่อสร ้างและหน้างานตัดแต่งวัสดุ ขอให ้เลือกอุปกรณ์ทเหมาะสมที
ี่สุตามวัตถุประสงค ์้่[หน้ากากป้ องกัน] หน้ากากสาหร ับป้ องกันฝุ่ น ฯลฯ มีทงแบบใช
ั้้แล้วทิงและแบบเปลี
ยนฟิลเตอร ์ได ้ กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน่ ดจากการเชือมอาร
่และสวัสดิการเป็ นผูก้ าหนดมาตรฐานอุปกรณ์เหล่านี ้ ตัวอย่างเช่น หากสูดดมฝุ่ นทีเกิ
์กหรืองานตัดหิน ฯลฯ่ ้องสวมหน้ากากป้ องกันเป็ นเวลานาน อาจทาให ้ปอดทางานผิดปกติ (โรคฝุ่ นจับปอด) ได ้ ดังนั้นผูปฏิ้ บตั งิ านจึงมีหน้าทีต่ างานขูดตัด/ตัดแต่ง งานทาสี งานติดตังต่้ างๆ งานทีต่ ้องจัดการกับสารเคมี ฯลฯ อย่างไรก็ตาม
[ถุงมือ] ใช ้สาหร ับป้ องกันมือเมือท
่ ้ "ใบมีดหมุน เช่น เลือยวงเดื่่่่ าปเกลียวท่อ ฯลฯ" ห ้ามใช ้ถุงมือ (ถุงมือทางาน)เวลาทีใชอน เครืองเจาะ
เครืองลบมุม เครืองต๊่ าลังหมุน
เนื่ องจากอาจเกิดอุบตั เิ หตุถุงมือ (ถุงมือทางาน) ถูกดูดเข ้าไปในใบมีดทีก่่้่[หมวกนิ รภัยพร ้อมกระบังหน้า] หมวกนิรภัยซึงรวมหมวกนิ
รภัยเข ้ากับกระบังทีปกป้
องทังใบหน้า ส่วนใหญ่มกั จะใช ้ในงานเชือม

167

7.2.5 มาตรการป้ องกันโรคลมแดด่ อุณหภูมเิ กิน 30°C และ "วันทีอากาศร
่่ อุณหภูมเิ กิน 35°C จานวนมาก
ฤดูร ้อนในญีปุ่่ นมี "วันกลางฤดูร ้อน" ซึงมี
้อนจัด" ซึงมี่ ร่ ้อนอาจทาให ้เกิดโรคลมแดดได ้ เมือเกิ่ ดโรคลมแดดอาจเกิดอาการต่างๆ เช่น เวียนศีรษะ/เป็ นลมการทางานในสถานทีที้้ ง เหงือออกมาก
่่ปวดกล้ามเนื อ/กล้ามเนื
อตึปวดศีรษะ/รู ้สึกไม่สบาย/คลืนไส้/อาเจียน/รู ้สึกเหนื่ อยล้า/รู ้สึกอ่อนแรง หมดสติ/ชัก/ขยับแขนขาไม่ได ้่ เพียงแต่ไม่สามารถทางานต่อได ้หรืออุณหภูมริ า่ งกายสูง ฯลฯ ซึงไม่้ ยชีวต
แต่ยงั อาจถึงขันเสีิ ได ้ สานักงานอุตุนิยมวิทยาญีปุ่่ นได ้คานวณ
ค่าพยากรณ์ของ "ดัชนีความร ้อน (WBGT)" ในแต่ละภูมภิ าคและเผยแพร่้ ดลมขนาดใหญ่ข ้อมูลดังกล่าวไว้ ในการลดค่า WBGT ผูจ้ ดั การดูแลจะติดตังพั่ อวัด WBGTเครืองมื่้ พั่ กผ่อน จัดเตรียม
ตาข่ายกรองแสง เครืองพ่
นหมอกไอน้า จัดเตรียมพืนที
่้ ้กดน้า ตู ้เย็น เครืองท่ าน้าแข็ง ติดตังตู้ ้จาหน่ ายนาดื้ มอั่ ตโนมัติ ฯลฯ ในวันทีอากาศร
่เครืองปร
ับอากาศ ติดตังตู
้อนจัด
่่ นสบาย เช่นอาจมีการเปลียนแปลงเวลาเข
้างานและออกจากงานให ้เร็วขึน้ ในฐานะคนงาน ขอให ้พักผ่อนในบริเวณทีเย็้ พั่ กผ่อนทีติ่ ดตังเครื้่่ าหนดไว ้ และอย่าลืมดืมน่ าและร
้
พืนที
องปร
ับอากาศ ฯลฯ ในช่วงเวลาพักทีก
ับประทานเกลือให ้เพียงพอ่้้ ดู่ ดซับความร ้อนได ้ง่าย ฯลฯก่อนและหลังทางาน ฯลฯ นอกจากนี ้ ขอให ้ใช ้ชุดปฏิบตั งิ านทีระบายอากาศได
้ดีและเสือเซฟตี
ที่
7.2.6 เครืองหมายสาหร ับสร ้างความตระหนักในการทางานอย่างปลอดภัย่้่ างๆ ในหน้างานก่อสร ้าง เครืองหมายนี
่้ ยกว่า
จะสามารถเห็นเครืองหมายกากบาทสี
เขียวบนพืนหลั
งสีขาวได ้ตามสถานทีต่
เรี่ างานก่อสร ้าง ความปลอดภัยเป็ นสิงส่ าคัญทีสุ่ ด"กากบาทสีเขียว" เป็ นสัญลักษณ์ของความปลอดภัยและสุขอนามัย ทีหน้
่ดังนั้นจึงมักใช ้โดยออกแบบควบคู่กบั คาว่า "ปลอดภัยไว ้ก่อน (Safety First)" เครืองหมายกากบาทสี
เขียวยังติดอยู่บน่ ยาและเครืองมื่ อในการปฐมพยาบาลฉุ กเฉิ นเวลาทีได่ ้ร ับบาดเจ็บ
หมวกนิ รภัยและ "กล่องปฐมพยาบาล" ซึงมี
่บางครงก็ั้ จะมีการชักธงความปลอดภัยและอาชีวอนามัยร่วมกับ "กากบาทสีขาว" ซึงแสดงถึ
ง "สุขอนามัย"168

ตัวอย่างกากบาทสีเขียว
ตัวอย่างธงความปลอดภัย
และอาชีวอนามัย

่
7.2.7 การทาความเข้าใจเกียวกั
บข้อผิดพลาดของมนุ ษย ์่ ดขึนโดยมี
้ข ้อผิดพลาดซึงเกิ
สาเหตุจากมนุ ษย ์เรียกว่า "ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์" ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์คือ ความผิดพลาด่ ดขึนเพราะเราเป็้่้่ ดจากความประมาท และความผิดพลาดทีเกิ่ ดจาก “ความไม่
ทีเกินมนุ ษย ์ ซึงรวมถึ
งทังความผิ
ดพลาดทีเกิ
่่ ทาสิงที่ ควรท่่่่ าคัญคือ
รอบคอบครบถ้วน” ซึงหมายถึ
งการทีไม่า เพือหลี
กเลียงและไม่
ทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุในหน้างานก่อสร ้าง สิงสต ้องทางานโดยตระหนักถึงข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์อยู่เสมอ นอกจากนี ้ ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ไม่เพียงแต่ทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุ
้่ ้างเสร็จอีกด ้วย มีการสรุปว่าสาเหตุทท่ี าให ้กับคนเท่านั้น แต่ยงั ส่งผลต่อความล่าช ้าของขันตอนและคุ
ณภาพของอาคารทีสร
เกิดข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์มี 12 ประการ
(1) ข้อผิดพลาดทางการร ับรู ้่ ดจากการเข ้าใจไปเอง ตัวอย่างเช่น การเข ้าใจไปเองว่า "ในสถานการณ์เช่นนี ้ คงจะได ้ร ับข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ่ นนี อย่้ างแน่ นอน" ก็อาจนาไปสู่ความเข ้าใจผิดเกียวกั
่่ อการให ้สัญญาณของผูอ้ นไดคาสังเช่
บคาสังหรืื่ ้(2) การขาดความระมัดระวัง่ ดจากการขาดความระมัดระวัง หากมุ่งความสนใจไปทีงานใดงานหนึ
่่ งเป็ นพิเศษ จะลดความข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
่่สามารถในการระมัดระวังสิงรอบตั
วซึงอาจน
าไปสู่อุบตั เิ หตุได ้ ตัวอย่างเช่น มีบางกรณี ทผูี่ ป้ ฏิบตั งิ านกาลังมุ่งความสนใจไปกับ่ ่ข ้างหน้า แต่ไม่ทน่ ดงานทีอยูั สังเกตเห็นหลุมทีอยู่ ้านหลังและพลัดตกลงไป่(3) ความระมัดระวังและความตระหนักรู ้ตัวทีลดลง
่้ อยเวลาทีท่ างานง่ายๆ ซาๆ้ เมือท่ างานง่ายๆ ซาๆ้ เรามักจะไม่คด
ความระมัดระวังและความตระหนักรู ้ตัวทีลดลง
มักเกิดขึนบ่ิ ถึงงานนั้นและทางานดังกล่าวโดยขาดความตระหนักรู ้ตัว่ เพียงพอ
(4) ประสบการณ์ทไม่ี่ เพียงพอ/ความรู ้ทีไม่่ ดจากประสบการณ์ทไม่่ี เพียงพอหรือความไม่รู ้ สาเหตุ เช่น ไม่สามารถใช ้เครืองมื่ อได ้อย่างเหมาะสมข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
้่ี อนอยู่ในงานได ้ ฯลฯ กิจกรรม KY ก่อนเริมงาน
่ไม่เข ้าใจขันตอนการท
างานอย่างถูกต ้อง หรือไม่สามารถคาดการณ์อุบตั เิ หตุทซ่
่เป็ นโอกาสซึงแรงงานทั
กษะผูม้ ปี ระสบการณ์สามารถแบ่งปันการหยั่งรู ้ระวังอันตรายจากประสบการณ์ได ้ ถึงแม้จะเป็ นงาน่ งท่ าครงแรก
้ั่ ้องระวัง
ทีเพิก็ควรจะทราบประเด็นทีต
169

(5) ความไม่รอบคอบครบถ้วนเนื่องจากความเคยชิน่่่ ่ งก็จะเกิดความมั่นใจในตนเองขึน้ และส่งผลให ้มักจะละเลยสิงที่ เคยระมั
่เมือมนุษย ์คุ ้นเคยกับสิงใดสิ
งหนึดระวัง่้่้ ้ง่ายในเวลาทีรู่ ้สึกผ่อนคลายเพราะคุ ้นเคย
เมือตอนยั
งเป็ นมือใหม่ หรือข ้ามขันตอนที
ควรทา อุบตั เิ หตุมกั จะเกิดขึนได่ อ ตรวจสอบยืนยันอุปกรณ์ความปลอดภัย
ไม่ว่าจะคุ ้นเคยเพียงใด ก็ขอให ้ปฏิบตั งิ านอย่างปลอดภัยเสมอ ตรวจสอบเครืองมื
่สวมใส่และตรวจสอบยืนยันอุปกรณ์ความปลอดภัยก่อนเริมงานเสมอ
(6) ข้อบกพร่องกลุ่ม่ ดขึนเป็้ นกลุ่ม ตัวอย่างเช่น เมือพบว่
่ข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
าการก่อสร ้างไม่น่าจะเสร็จทันกาหนดเวลา ก็มกั จะเกิด่่ ส่ าคัญ
ความรู ้สึกว่า "ช่วยไม่ได ้ทีจะปฏิ
บตั งิ านอย่างไม่ปลอดภัย" ถึงแม้การก่อสร ้างให ้เสร็จทันกาหนดเวลาเป็ นสิงที
แต่สงสิ่ าคัญอันดับแรกคือ การคานึ งถึงความปลอดภัยของคน นอกจากนี ้ หากเกิดอุบตั เิ หตุเนื่ องจากการปฏิบตั งิ านอย่าง
่ไม่ปลอดภัยแล้ว ยิงจะทาให ้ระยะเวลาการก่อสร ้างล่าช ้าออกไป่ี่ี(7) การปฏิบ ัติทลัด/การปฏิบตั ทิ ลดทอน่ ดขึนจากการลดทอนการปฏิ
้่ างานอย่างมีประสิทธิภาพข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิบตั ทิ ปกติ
ี่ควรทา เนื่ องจากต ้องการทีจะท
่่ เพียงพอ
(8) การสือสารที
ไม่่ ดจากไม่ได ้สือสารรายละเอี
่่ ้เข ้าใจอย่างชัดเจน การทางานโดยไม่เข ้าใจรายละเอียดข ้อผิดพลาดของมนุ ษย ์ซึงเกิ
ยดของคาสังให
่ของคาสังอาจทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุและเกิดความล่าช ้าในการก่อสร ้าง ฯลฯ ได ้(9) สัญชาตญาณพฤติกรรมตามสถานการณ์่ าลงไปโดยไม่ได ้คิดในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะอย่างยิง่ เมือมุ่ ่งความสนใจไปทีจุ่ ดใดจุดหนึ่ ง ก็จะมองไม่เห็น
พฤติกรรมทีท่ อยู่ ่รอบตัว ตัวอย่างเช่น เวลาทีก่ าลังจะตกจากบนบันไดพับก็อาจปล่อยเครืองมื่ อเพือปกป้
่สิงทีองความปลอดภัยของตนเอง ฯลฯ่่ อทีถู่ กปล่อยไปกระแทกเข ้ากับคนงานคนอืน
่ซึงอาจเกิ
ดอุบตั เิ หตุขนหากเครื
ึ้
องมื
่
(10) ความตืนตระหนก่่่ างไม่เหมาะสม
เมือตกใจหรื
อตืนตระหนกกะทั
นหัน ก็มกั จะเกิดการปฏิบตั งิ านอย่างไม่ปลอดภัยหรือออกคาสังอย่่(11) การเสือมสมรรถภาพของจิ
ตใจและร่างกาย่ เคยท
่่่มีบางสิงทีาได ้สมัยยังวัยรุน่ แต่อาจไม่สามารถทาได ้แล้วเมืออายุ
มากขึน้ โดยเฉพาะอย่างยิง่ จะค่อยๆ เกิดการเสือม
่่ าคัญคือ ต ้องตระหนักถึงสิงเหล่
่้ ้วยตนเอง
สมรรถภาพของขาและสะโพก การมองเห็นทีลดลงฯลฯ จึงสังเกตได ้ยาก สิงสานี ดไม่ปฏิบตั หิ รือใช ้ท่าทางทีฝื่ นตนเอง
(12) ความเหนื่อยล้า
หากมีความเหนื่ อยล้าสะสมจนความระมัดระวังลดลงก็อาจทาให ้เกิดอุบตั เิ หตุได ้ การดูแลสุขภาพเป็ นประจาทุกวัน่ ส่ าคัญ
รวมถึงการนอนหลับและการร ับประทานสารอาหารอย่างเหมาะสม ฯลฯ จึงเป็ นสิงที้ ขอให้ปฏิบต
“วันนี ก็ั อิ ย่างปลอดภัยเช่นกัน!”170