Gníomhaireacht Forbartha
Tionscail Éireann(GFT Éireann)Tuarascáil
Bhliantúil& Cuntais
2019
www.idaireland.com

Clár na nÁbhar
Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF

01

Staitisticí06

Freagracht Shóisialta Chorparáideach

11

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaían Bhoird

14

Ráitis Airgeadais

22

Líonra Domhanda Oifigí

42

Forbhreathnú an
Chathaoirligh
agus an POF

01

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF
2020 – bliain gan fasach
Cuireadh ár dTuarascáil Bhliantúil don bhliain seo le chéile trátha raibh cúrsaí níos míshocra agus níos dothuartha ná riamh mar
gheall ar an bpaindéim Covid-19 agus ar an ngéarchéim sláinte
poiblí agus eacnamaíoch atá ann in Éirinn agus ar fud an
domhain dá bharr. Tá an fhírinne lom maidir le scála ollmhór natuairte Covid-19 in Éirinn agus inár bpríomh-mhargaí thar lear
le feiceáil sna figiúirí a tháinig chun cinn, go háirithe iad siúda bhaineann leis an margadh fostaíochta.
Leanamar ar aghaidh tacaíocht ghníomhach a thabhairt dár
gcliantchuideachtaí le linn na géarchéime. Tá formhór phunannreatha GFT Éireann ag oibriú go fóill ó chian nó ar an láthair fada chloítear le treoirlínte maidir le sláinte phoiblí. Dea-theist ar
theacht aniar na gcuideachtaí Infheistíochta Dírí Eachtraigh(FDI) é seo, chomh maith le teacht aniar, solúbthacht agus
inoiriúnaitheacht na hÉireann mar áit le gnó a dhéanamh inti.
Cé go bhfuil an stoc FDI ag cruthú go láidir go dtí seo, bhítionchar tromchúiseach ag an ngéarchéim ar chuid de phunann
GFT, go háirithe in earnáil na dtáirgí Uathghluaisneacha agus na
dtáirgí Tomhaltais. Bhí tionchar ag na srianta riachtanacha
a tugadh isteach le dul i ngleic le Covid-19 ar na hearnálacha sin
agus, i gcásanna áirithe, cailleadh sciar den mhargadh dá mbarr,
rud a chuireann saol fadtéarmach a ngnólachtaí i mbaol.
Bhí tionchar mór ag an ngéarchéim freisin ar shreabhadhisteach na hinfheistíochta. Cé go bhfuil sé ró-luath go fóill antionchar deiridh a bheidh aici ar an toradh don bhliain seo agus
don chéad bhliain eile, níl aon amhras ach go mbeidh tionchar
diúltach le brath ar infheistíochtaí céaduaire agus
ar jabchruthúchán.
Tá GFT Éireann tiomanta go daingean do pháirt a ghlacadh
i dtéarnamh an gheilleagair in Éirinn. Bhí ról tábhachtach ag
FDI sa téarnamh ón gcúlú eacnamaíochta 2008/2009, agusd'fhéadfadh sé an rud céanna a dhéanamh nuair a thosaíonn
an geilleagar ag téarnamh i ndiaidh Covid-19.

02

Braithfidh fad agus doimhneacht an tionchair a bheidh ag
Covid-19 ar ár gcumas scaipeadh an víris a choinneáil
faoi smacht agus a rialú anseo, agus ar cad a tharlóidhi bpríomh-mhargaí foinse eile. Beidh earnáil na nEolaíochta
Beatha fíorthábhachtach ó thaobh timpeallacht a chruthú ina
ndéanfar sláinte an duine a chosaint agus ina mbeidh angeilleagar ábalta dul ar ais go dtí an staid ina raibh séroimh seo.
Tá geilleagar na hÉireann suite go maith chun aghaidh
a thabhairt ar an ngéarchéim. D'éirigh go han-mhaith le
GFT Éireann in 2019, an bhliain deiridh de straitéis cúig bliana
GFT Éireann – Infheistíocht Dhíreach Eachtrach a Bhuachan
2015-2019 – rud a léiríonn na figiúirí seo a leanas.
Cuireadh tús leis an mbliain 2020 agus straitéis nua don
tréimhse 2020-2024 á forbairt. Bhí Bord agus foireann
Ceannaireachta Feidhmiúcháin GFT i gceannas ar an bpróiseas
forbartha agus bhí tacaíocht leanúnach acu ón Roinn Gnó,
Fiontar agus Nuálaíochta (DBEI), agus bhíothas i dteagmháil lepáirtithe leasmhara ábhartha de réir mar is cuí.
Agus ár straitéis nua á hullmhú, ba é an tosaíocht a bhí againn
ná infheistíocht mhór bhreise agus fás inbhuanaithe a bhaint
amach, le béim leanúnach ar infheistíochtaí a bhuachan
réigiúin ar fud na hÉireann. Thuigeamar, áfach, an iliomad
dúshlán seachtrach a bhí ós ár gcomhair: éiginnteacht chúrsaí
polaitíochta agus eacnamaíochta, lena n-áirítear an
Breatimeacht agus an dearcadh cosantaíoch atá ag teacht
chun cinn i measc na mbloc mór trádála, rud a d'fhéadfadh
tionchar a imirt ar chinntí infheistíochta sa todhchaí. Ar a bharrsin, tá tionchar na teicneolaíochta bunathraithigh ar an mbonn
cliant atá againn faoi láthair. Ba é sin mar a bhí cúrsaí roimh
Covid-19. Mar gheall ar an bpaindéim, tá géarchéim
dhomhanda sláinte poiblí ann atá ina cúis le leibhéal cur
isteach ar ghnó agus tionscal ar fud an domhain atá gan
fasach. Bhuail Covid-19 Éire go luath i Márta agus tátimpeallacht gnó agus tionscail na tíre athraithe ó bhonn dábharr, mar an gcéanna leis an Eoraip agus tíortha eile ar fud an
domhain. Cuireadh isteach ar an slabhra soláthair agus tháinig

laghdú ar an éileamh ar tháirgí agus seirbhísí ina dhiaidh sin.
Ar deireadh, cailleadh líon suntasach post in Éirinn inearnálacha amhail an turasóireacht, fáilteachas agus miondíol.
Ós rud é nach fios fós cá mhéad acu ar caillteanais
shealadacha iad, ní féidir na figiúirí deiridh a ríomh ina
n-iomláine. Cé go raibh dúshláin dháiríre ann d'oibríochtaígnó, ar an dea-uair ní raibh tionchar chomh mór sin ag anvíreas ar chliantchuideachtaí GFT Éireann agus d'éirigh le cuidmhór acu pleananna leanúnachais gnó a chur i bhfeidhm.
An Breatimeacht
Is príomhriosca gó fóill do gheilleagar na hÉireann é an
Breatimeacht. Is mó atá earnálacha áirithe neamhchosanta ar
an mBreatimeacht ná earnálacha eile, go háirithe iad siúd atá
nasctha go dlúth le margadh na Ríochta Aontaithe, amhailtionscal an agraibhia. Tá an riosca níos ísle sna hearnálacha ina
bhfuil na hilnáisiúntaigh láidir, ach i measc na n-ábhar imní
ann tá úsáid an dhroichid talún amach anseo agus sreafaísonraí idir an AE agus an RA. Leanfaidh GFT Éireann na rioscaía mbaineann lenár gcliant a aithint agus a bhainistiú, fada aithnítear aon deiseanna a d'fhéadfadh a theacht chun cinn
maidir le hinfheistíocht mhóibíleach agus a ndéantar na
deiseanna sin a thapú.
Cuireann an éigeanntacht atá ann fós maidir leis an
mBreatimeacht leis na dúshláin atá roimh ghnólachtaíagus earnáil na tionsclaíochta agus iad ag téarnamh
i ndiaidh Covid-19.
2019 – bliain eilie inar tharla fás láidir leanúnach
Lean FDI ag fás go láidir in 2019, an bhliain deiridh de straitéis
cúig bliana GFT Éireann – Infheistíocht Dhíreach Eachtracha Bhuachan 2015-2019. Cruthaíodh 9,218 post nua agus
gnóthaíodh 250 tionscadal nua FDI.
B'infheisteoirí céaduaire iad leath de na hinfheistíochtaía tharla. D'fhás infheistíochtaí réigiúnacha go láidir arís le linn
na bliana. Gnóthaíodh 110 infheistíocht agus cruthaíodh
5,368 post breise. B'ionann fás fostaíochta in 2019 agus 6%,
i gcomparáid le 2.4% go náisiúnta, agus is cliaint GFT Éireannba chúis le 10.5% den

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)fhostaíocht náisiúnta. Bhí fás fostaíochta le feiceáil ar fud na
réigiún agus na n-earnálacha ar fad. Chomh maith le fostaíocht
dhíreach, cruthaíodh níos mó ná 8 bpost le haghaidh gach
10 bpost i gcuideachtaí FDI.
Mar gheall ar an bhfeidhmíocht láidir sin, agus anuas ar an ratha bhí orainn sna blianta roimhe sin ó thaobh na straitéise de,bhíomar ullmhaithe go maith chun aghaidh a thabhairt ar cheannde na blianta is deacra agus is dúshlánaí a bhí ann in Éirinn riamh,
de bharr na paindéime Covid-19.
Teacht chun deiridh ár straitéis cúig bliana
Cheiliúradh GFT Éireann 70 bliain ar an bhfód in 2019 agus tháinig
deireadh lenár straitéis 'Buachan' sa bhliain freisin. Baineadh na
spriocanna go léir amach: gnóthaíodh 1,209 infheistíocht agus
cruthaíodh 112,327 post sa tréimhse is fearr a bhí ag GFT Éireanngo dtí seo. Bhí an fheidhmíocht ó thaobh FDI de níos fearr ná riamh
freisin. Anois is ionann líon na ndaoine atá fostaithe go díreach inearnáil na n-ilnáisiúntach agus 245,096 - an leibhéal is airde riamh.
Sa straitéis Buachan, dhírigh GFT Éireann ar mhéadú suntasach arlíon na n-infheistíochtaí a bhuaitear i réigiúin ar fud na hÉireanna bhaint amach. I dtaca leis sin, d'éirigh thar barr leis an straitéis.
Tháinig méadú 50% ar na hinfheistíochtaí a gnóthaíodh tharshaolré na straitéise.
Cruthaíodh 54,868 post taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath lecúig bliana anuas, agus cruthaíodh 33,118 post díreach breise(glan) sna pobail réigiúnacha faoi dheireadh na straitéise. Bhaingach réigiún amac na spriocanna a bhí leatha síos ag an
straitéis - go dtiocfaidh méadú 30% ar infheistíocht - agus
sháraigh trí réigiún - réigiúin an Iarthair Láir, an Oirthir Láir agus
an Oirdheiscirt - 40% de na spriocanna sin. Mhéadaighinfheistíochtaí i réigiún na Teorann faoi thrí ó thús na straitéise.
Ag féachaint do thábhacht na turasóireachta agus an fháilteachaisdo réigiúin na hÉireann, tá tionchar suntasach imeartha ag
Covid-19 orthu go dtí seo. Mar gheall ar an tionchar dúbailte
a bheidh ag an mBreatimeacht, leanfaidh an chéad straitéis eile dechuid GFT Éireann d'infheistíocht a spreagadh sna réigiúin chuntacú lenár ndaoine agus lenár ngeilleagar.

Frank Ryan
CathaoirleachMartin ShanahanPríomhoifigeach Feidhmiúcháin03

Forbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)
An tairbhe a bhaineann le FDI
Baineann Éire go leor tairbhí as an Infheistíocht Dhíreach
Eachtrach, lena n-áirítear lucht saothair sároilte a fhás agus
a fhorbairt in earnálacha éagsúla, a bhfuil saineolas suntasachacu faoin tionscal agus taithí ar réimsí ar leith. Tá an spéis
mhór agus an infheistíocht láidir i bhforbairt tionscadal T&F ag
fás. Dá réir sin, tá Éire mar cheann de na príomhshuíomhannaar domhan ó thaobh TF&N de. Tá leibhéal iontach
comhoibrithe idir an tionscal, an saol acadúil,
gníomhaireachtaí stáit agus na húdaráis rialála, agus baineannan Státchiste leas as infháltais chánach mhéadaithe.
Meastar go n-íocann cliantchuideachtaí GFT thart ar dhá thrian
de cháin chorparáideach na hÉireann1. Cruthaíonn cliaint GFT
Éireann poist ardluacha agus bíonn na meántuarastail os cionn
an mheáin náisiúnta i gcónaí. De thoradh air sin, íocann cliaint
GFT aon trian den mhéid iomlán cháin ioncaim, MSU agus ÁSPCfostóra a íocann cuideachtaí sa stát.
I measc na dtairbhí eacnamaíochta láidre atá ag fás de bharr
infheistíocht Chuideachta Ilnáisiúnta (MNC) go díreachi ngeilleagar na hÉireann in 2018, bhí caiteachas ar ábhair agus
ar sheirbhísí Éireannacha arbh fhiú €8.2bn é, caiteachas
bliantúil párolla €13.3bn agus infheistíocht chaipitil €6.4bn in2018, arb ionann é agus méadú 17% ar an bhfigiúr in 2017.
Bhain formhór an chaiteachais sin leis na hEolaíochtaí Beatha
agus leis an Teicneolaíocht, le caiteachas ar fhoirgnimh,
innealra agus trealamh nua2.
Is easpórtálaithe suntasacha ó Éirinn iad cuideachtaí
eachtracha i gcónaí. Tháinig méadú 14% ar easpórtálacha
cliant GFT ó €191.6bn in 2017 go dtí €218.7bn in 2018 – arb
ionann é sin agus 68% de na heaspórtálacha náisiúnta.
Anuas ar an bhfostaíocht dhíreach agus an tairbhe ó aistriú
scileanna, bhí tacaíocht á tabhairt ag FDI in Éirinn do
441,173 post ag deireadh 2019 - 245,096 ó fhostaíocht
dhíreach agus 196,077 ó fhostaíocht indíreach. Tá ról
ríthábhachtach ag cliantchuideachtaí GFT ó thaobh
caiteachas gnó ar Thaighde & Forbairt (Taighde agus Forbairt04

le haghaidh Fiontar Gnó). Chaith siad €2.2bn ar T&F
inmheánach in 2018, arb ionann é sin agus méadú 10%, agus
caitheadh €1.4bn breise ar T&F seachfhoinsithe. Thug 18
gcuideachta FDI faoi T&F in Éirinn den chéad uair in 2019, agus
tá sainordú T&F ag beagnach leath de chliaint GFT in Éirinn
anois. Is ionann líon na mball foirne T&F agus 18,834 - méadú
11% ar an bhfigiúr in 2017.
Bhí go leor de na cuideachtaí arna a fhaigheann tacaíocht
ó GFT ar liosta seirbhísí riachtanacha an Rialtais, liosta
a cuireadh le chéile mar chuid dá fhreagairt chuimsitheach aran bpaindéim, mar gheall ar nádúr a gcuid oibríochtaí. Dá bharrsin, bhí cuideachtaí domhanda in Éirinn in ann leanúint araghaidh lena bpríomhghníomhaíochtaí ó thaobha n-oibríochtaí ar an láthair. É sin ráite, níl aon earnáil slánó thionchar an víris agus ó na bearta a ghlac an Rialtas le dul
i ngleic leis an víreas. Briseadh daoine as a bpost sa phunanngo buan agus go sealadach.
Agus é seo á scríobh, tá an chuma ar an scéal go mbeidh
earnálacha cosúil leis na hearnálacha Teicneolaíochta agus
Seirbhísí Airgeadais ar na hearnálacha is seasmhaí ó thaobh na
géarchéime. Imríodh tionchar diúltach ar roinnt cuideachtaí
Teicneolaíochta Leighis agus Cógaisíochta, ach tháinig méadú
mór ar éileamh ar tháirgí agus seirbhísí cuid eile acu, ar féidir
lena dtáirgí agus seirbhísí cúnamh a thabhairt sa troidi gcoinne Covid-19. Imríodh tionchar an-mhór ar an earnáil
inneachtóireachta agus an earnáil seirbhísí gnó freisin. Ar an
iomlán, áfach, tá seasmhacht agus solúbthacht den scothléirithe ag FDI atá ann cheana i gcomparáid le hearnálacha eileden gheilleagar.
Tá GFT ag súil leis go mbeidh tionchar suntasach ag an bpaindéim
Domhanda ar shreabhadh na hinfheistíochta nua in 2020 agus
2021. De réir réamh-mheastachán UNCTAD, tiocfaidh laghdú
30-40% ar FDI Domhanda idir 2020 agus 2021. Braithfidh antionchar a bheidh ag laghdú den chineál sin ar Éirinn ar go leorrudaí: conas a éiróidh linn an víreas a choinneáil faoi smacht in
Éirinn; iompraíocht an víris inár bpríomh-mhargaí foinse; an fad
a mhaireann an phaindéim; a tionchar ar an ngnó domhanda agus
iomaíochas na hÉireann ag deireadh na tréimhse seo.

Dhírigh GFT Éireann ar oibriú i gcomhar leis na 1500+
clianchuideachta atá againn. D'oibríomar chun an leibhéal is mótacaíochta arbh fhéidir linn a thabhairt a chur ar fáil dóibh i rithna paindéime agus leanaimid ar aghaidh ag oibriú go dlúth leo
chun iad a choinneáil, a athrú ó bhonn agus a ullmhú le leasa bhaint as fás amach anseo. Mar gheall ar na srianta diana arthaisteal, ní raibh GFT ábalta infheisteoirí a thabhairt go hÉirinn
chun buanna na tíre a thaispeáint dóibh. Chun go mbeimidábalta Éire a chur faoi bhráid infheisteoirí féideartha idir an dálinn, d'fhorbraíomar ardán digiteach feabhsaithe chun gombeidh siad in ann cuairt ó chian a thabhairt ar an tír. Tá
gníomhaíochtaí infheisteora tar éis moilliú go mór, áfach, agus
cuideachtaí ag dul i ngleic le tionchar Covid-19 ar a ngnólachtaíagus athbhreithniú á dhéanamh acu ar a bpleananna fáis.
De réir mar atá an domhan ag téarnamh ón bpaindéim agus mara thosaíonn an gnó arís, oibreoidh GFT leis an Rialtas agus lepáirtithe leasmhara eile chun plean téarnaimh a fhorbairt.
Déanfaimid ár gcéad stratéis eile don bhiain 2021 agus ina
dhiaidh sin a athmhúnlú chun go mbeidh sí ag freagairt dochúrsaí reatha agus cuirfimid tús leis an bpróiseas chun ár
mbonn FDI a atógáil. Agus an méid sin á dhéanamh againn, arbhealach inbhuanaithe cuimsitheach atá neamhdhíobhálach
don chomhshaol, oibreoimid chun leas a bhaint as athruithe
domhanda ar mhúnlaí gnó agus ar theicneolaíochtaí
bunathraitheacha atá ag teacht chun cinn, amhail ant-uathoibriú, an intleacht shaorga agus an mheaisínfhoghlaim,
athruithe a mbeidh tionchar suntasach acu thar réimse
earnálacha tionscail. Bunaithe ar cad a tharla sna cuideachtaí lelinn na paindéime, tá sé soiléir gur dócha go mbeidh an méadú
ar an gcianobair nó ar obair fhíorúil mar cheann de na treochtaísin. Tá deis ag Éire leas a bhaint as na hathruithe domhanda sinar mhúnlaí gnó agus ar teicneolaíochtaí bunathraitheacha atá
ag teacht chun cinn ach an chéad ghlúin eile detheicneolaíochtaí agus gníomhaíochtaí gnó a mhealladhó chliaint nua agus reatha. Tá sé cruthaithe gur féidir le hÉireteacht chuici féin go láidir i ndiaidh tuairteanna geilleagracha.
Creidimid go bhfuil FDI suite go maith le ról tábhachtach a imirt
sa phróiseas téarnaimh in Éirinn, faoi mar a rinne sí sa chúlú
eacnamaíochta a tharla roimhe seo. Is léir anois go bhfuil fad
saoil agus tiomantas ag baint le FDI - tá leath dár gcuideachtaíForbhreathnú an Chathaoirligh agus an POF (ar lean)
ilnáisiúnta bunaithe in Éirinn le 10 mbliana ar a laghad agus tátrian díobh anseo le 20 bliain nó níos mó. Mar gheall ar FDI, tá
Éire leabaithe go domhain i slabhraí soláthair domhanda.
Ag breathnú chun cinn
Tá sé ró-luath go fóill an tionchar a imreofar ar infheistíochtaíagus poist in 2020/2021 a thuar. Beidh tacaíocht dhírithe ón
Rialtas ag teastáil i réimse na hinfheistíochta caipitiúla agus beidhtacaíocht ó mhargaíocht idirnáisiúnta GFT ag teastáil freisin.
Beidh leibhéal níos airde iomaíochta ann do FDI sa tréimhse
atá le teacht. Mar sin, tá sé thar a bheith tábhachtach go
leanfar ar aghaidh d'infheistíocht a dhéanamh i sócmhainnítáirgiúla a chuireann feabhas ar ár n-iomaíochas. Is sachomhthéacs sin a thacódh GFT leis an anailís a rinne an
Chomhairle Náisiúnta Iomaíochais le déanaí, anailís
a tharraing aird ar an riachtanas atá ann d'Éirinn béim a leaganar chumas digiteach na táirgiúlachta agus ar scileanna agus
oiliúint. Beidh mar phríomhthosaíocht ag gach earnáil den
gheilleagar infheistíocht spriocdhírithe a dhéanamh i scileanna
agus oiliúint, an earnáil FDI san áireamh, sna blianta atá leteacht i bhfianaise na dífhostaíochta ard a bheidh ann, de réir
cosúlachta, de bharr na paindéime.
De réir mar a thosaíonn na chéad chéimeanna den téarnamh
domhanda, tá a lán éiginnteachta fós ann. Tá tíortha in amhras
fós faoin dóchúlacht go dtiocfaidh an dara babhta den víreas
chun cinn. Tá an costas agus an tionchar ar an ngeilleagar
domhanda á ríomh go fóill. Beidh tionchar suntasach diúltach
ag an tuairt gheilleagrach ar fhás in Éirinn agus ar fud an
domhain in 2020. Cé go bhfuiltear ag súil leis go mbeidhtéarnamh láidir ann in 2021, tá éiginnteacht shuntasach ann
faoi sin. Tá srianta taistil agus srianta eile fós i bhfeidhm, ruda laghdaíonn an ghníomhaíocht i roinnt réimsí/earnálacha.
Bhí an-ádh ar GFT Éireann, tar éis dó leibhéil FDI gan fasacha bhuachan le cúig bliana anuas, go raibh sé suite go maith ag
tús 2020. Tá an tairiscint luachmhar atá ag Éire fós slán inainneoin go leor éiginnteachtaí. Táimid láidir agus is féidir linn
cinnteacht a chur ar fáil ós rud é gur ball tiomanta den AE
muid, go bhfuil lucht oibre cumasach againn, go bhfuil cultúr

nuálaíochta agus fiontraíochta anseo, chomh maith letimpeallacht iomaíoch atá fabhrach don ghnó agus córas
rialála atá láidir. Is muid an seachtú tír is iomaíche ar domhan
agus an dara tír is iomaíche i limistéar an euro. Táimid ag
croílár na hEorpa, an mhargaidh aonair agus an limistéir euro.
Athdheimhníonn GFT Éireann a tiomantas d'fhás geilleagrach
agus rath gach réigiún in Éirinn. Beidh GFT Éireann ina hardán
do na deiseanna agus tairbhí suntasacha atá ar fáil do
chuideachtaí a lonnaíonn sna réigiúin sin.
Is í Baile Átha Cliath an chathair is mó atá ar scála idirnáisiúnta
sa tír agus is áit tharraingteach í d'infheisteoirí. Chun gombeidh Éire in ann FDI a bhuachan, tá príomhchathair agus
réigiúin láidre ag teastáil ó Éirinn.

Sláinte (FSS) ina gcuid iarrachtaí le soláthairtí ríthábhachtachatáirgí criticiúla d'oibrithe sláinte ar an líne thosaigh agusd'othair a fhoinsiú agus ár n-ionaid réadmhaoine a chur ar fáil
dóibh lena n-úsáid. Míle buíochas libh go léir.
Faigheann GFT Éireann tacaíocht ar bhonn leanúnach ón Roinn
Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta agus ó go leor Ranna agus
Gníomhaireachtaí Rialtais eile. Oibrímid go dlúth i gcomhar
le go leor comhlachtaí poiblí agus príobháideacha eile agus
muid ar thóir infheistíochta d'Éirinn. Ba mhaith linn buíochas
a ghabháil leo siúd a thacaíonn linn gach lá agus táimid ag súil
le leanúint ar aghaidh lenár n-iarrachtaí chun fás agus forbairt
an tionscail in Éirinn a chur chun cinn.

Is iad cliaint GFT an uirlis margaíochta is cumhachtaí atá
againn agus is mian linn aitheantas a thabhairt do na
cuideachtaí a chuir muinín in Éirinn agus aitheantas
a thabhairt chomh maith don líon mór cuideachtaí ilnáisiúnta
agus Éireannacha a chuir a gcuid ama ar fáil go fial le bualadh
le hinfheisteoirí féideartha eile a thug cuairt ar Éirinn in 2019.
Ba mhaith linn chomh maith gach rath a ghuí orthu ag an am
crua seo agus iad ag cur tús lena n-oibríochtaí arís i ndiaidh
Covid-19. Tugaimid aitheantas freisin don líon mór cuideachtaía thacaigh le hiarracht na hÉireann i gcoinne an víris le cúpla
mí anuas.
Comhpháirtíocht
Tá sé chomh tábhachtach céanna aitheantas a thabhairt dár
bhfoireann i GFT Éireann a dhéanann a ndícheall gach lá chunna poist sin a ghnóthú – tá obair chrua curtha isteach acu sabhaile in Éirinn agus ar fud an domhain chun na torthaí sin
a bhaint amach. Is é a gcuid oibre agus a ndúthracht atá taobh
thiar dár bhfeidhmíocht agus ba mhaith liom aitheantas
a thabhairt dá bpaisean, saineolaíocht agus seasmhacht
anseo. Ní raibh sé sin chomh soiléir riamh is a bhí le linn na
paindéime, tráth a raibh GFT Éireann ag oibriú mar is gnáchó chian. D'oibrigh ár bhfoireann go díograiseach agus godiongbháilte chun tacú le cliantchuideachtaí i rith an ama agus
chun cúnamh a thabhairt d'Fheidhmeannas na Seirbhíse

Frank Ryan
CathaoirleachMartin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach

Ríomhanna GFT bunaithe ar anailís na gCoimisinéirí Ioncaim ar thuairisceáin fhostóirí
ilnáisiúnta faoi úinéireacht eachtrach do 2016 i dtaca le cáin ioncaim, MSU agusÁSPC fostóra, trádáil mhiondíola agus mhórdhíola as an áireamh. Féach Tuarascáil:
https://revenue.ie/en/corporate/documents/research/ct-analysis-2018.pdf 3 Tá
ríomhanna GFT bunaithe ar Shuirbhé Gnó Bliantúil ar Thionchar Eacnamaíoch 2017
4 POS maidir le Tuilleamh agus Costas Saothair Bliantúla 2017
1

Tugann an Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta faoin Suirbhé Bliantúil Gnó
ar Thionchar Eacnamaíoch (2017) gach bliain. Ós rud é nach gcuirtear a lán
cuntais ghnó le chéile de réir na bliana féilire, déantar an suirbhé sa bhliain
i ndiaidh bhliain na gcuntas.
205

Staitisticí06

Staitisticí

Táscairí GFT ÉireannTáscaireTír Thionscnaimh na gCuideachtaí a Thug GFT
Éireann Tacaíocht Dóibh 2019
Luach 2019Tír Thionscnaimh

Líon Cuideachtaí

Fostaíocht IomlánLíon Iomlán Infheistíochtaí Faofa

250

Na Stáit Aontaithe

847

174,474

Líon na dTionscadal Láithreáin Úrnua

125

An Ghearmáin

95

14,690

Líon na dTionscadal Leathnaithe

88

An Ríocht Aontaithe

136

8,281

Líon na dTionscadal Taighde, Forbartha agus Nuálaíochta

37

An Fhrainc

67

7,975

An Chuid Eile den Eoraip

192

20,689An Chuid Eile den Domhan

212

18,9871,549

245,096

Infheistíocht i dTionscadail Taighde, Forbartha agus
Nuálaíochta€1.3bn% na hInfheistíochtaí atá Lonnaithe Lasmuigh de

IomlánBhaile Átha Cliath44%% na Jabanna a Faomhadh Lasmuigh de Bhaile Átha Cliath

41%

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta na Roinne Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta 2019.
Nóta: Fostaithe lánaimseartha agus páirtaimseartha san áireamh.

% de Phoist a Faomhadh a bhfuil Tuarastail níos airdená €35,000 ag baint leo

87%

Meántuarastal sna hInfheistíochtaí	€59,384

Caiteachas iomlán intí ar Thaighde agus Forbairt *€2.2bnNóta * Baineann na sonraí caiteachas intí ar Thaighde agus Forbairt le 2018.

07

Staitisticí (ar leanúint)Fostaíocht i gCuideachtaí a dTacaíonn GFT leo

Fostaíocht Iomlán de réir Réigiúin i gComhlachtaí
a Thug GFT Éireann Tacaíocht Dóibh

			

2019

Poist Bhreise		

21,844

Réigiún GFT
2015
2016
2017
2018
2019
%
						
Athrú						
2018/2019

Foinse: GFT Éireann 2019

Teorainn

10,608

11,246

11,703

12,891

7%

Baile ÁthaCliath agus antOirthear Láir 90,240

97,234

103,048 111,173 119,901

8%Iarthar Láir

15,413

16,925

17,975

18,978

20,111

6%

Lár Tíre

4,682

4,788

5,044

5,714

6,209

9%

Oirdheisceart 12,721

13,541

14,545

15,55915,8372%

Iardheisceart 35,033

37,47839,03741,49442,847

3%

Iarthar20,53922,271

24,154

26,23727,300

4%

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta na Roinne Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta 2019,
sonraí amshraitheanna.

Iomlán189,236

203,483 215,506 231,229 245,096

6%

Nóta: Áirítear ar an bhFostaíocht Eile fostaithe páirtaimseartha agus fostaithe
ar chonarthaí gearrthéarmacha.

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta na Roinne Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta 2019.

Fostaíocht i gCuideachtaí a dTacaíonn GFT leo
		

2018

2019

Fostaíocht Iomlán

231,229

245,096Lánaimseartha

210,805

223,973

Eile		

20,424

21,123

Glanathrú ar fhostaíocht iomlán

15,723

13,867

7%

6%% athrú ar fhostaíocht

12,074

Nóta: Áirítear ann fostaithe páirtaimseartha, sealadacha agus fostaithe ar chonarthaí gearrthéarmacha.
Mar gheall ar athruithe faoin Acht Rialtais Áitiúil, 2014, rinneadh leasú ar Réigiúin NUTS 2 agus NUTS 3 na
hÉireann sna staitisticí náisiúnta. Forbraíodh Straitéis Bhuachan GFT Éireann 2015 – 2019 roimh an leasúsin. Mar sin, sa tábla thuas, fanann Lú i réigiún na Teorann agus Tiobraid Árann Theas san Oirdheisceart.
https://www.cso.ie/en/methods/revnuts23/. Ó 2020 ar aghaidh, tuairisceoidh GFT a figiúirí bunaithe
ar mhiondealú réigiúnach leasaithe NUTS 2 agus 3.

08

Staitisticí (ar leanúint)Fostaíocht iomlán de réir earnála sna Cuideachtaí a dtacaíonn GFT Éireann leo
Earnáil
2015
2016
2017
2018
2019
% athrú						
2018/2019Táirgí Cógaisíochta & Bia

25,391

27,07828,28830,19832,173

7%

Ríomhairí, Leictreonaic & Trealamh Optúil

22,89622,70422,30921,96021,449-2%

Gléasra agus Soláthairtí Leighis/Fiaclóireachta

27,39829,474

31,47033,84036,076

7%

Seirbhísí Airgeadais

23,11924,961

27,02327,241

28,731

5%

Seirbhísí Idirnáisiúnta

73,87082,242

88,64998,684

107,248

9%

Déantúsaíocht Eile

16,562

17,024

17,767

19,306

19,4191%

Iomlán189,236

203,483

215,506

231,229

245,096

6%

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta RGFN 2019.

09

Staitisticí (ar leanúint)Tionchar Eacnamaíoch na hInfheistíochta Dírí Eachtraí
Measann an Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta go gcruthaítear
8 bpost eile sa gheilleagar ginearálta mar thoradh ar gach 10 bposta chruthaítear go díreach mar gheall ar an Infheistíocht Dhíreach
Eachtrach (FDI). Freagraíonn sé sin do 441,173 post ar thacaigh FDI
leo ag deireadh na bliana 2019.
Bíonn tionchar dearfach ag sochair thánaisteacha eacnamaíocha ar antionscal tógála, ar an earnáil mhiondíola agus ar an tionscal fáilteachais.

Cuimsíonn torthaí an tsuirbhé ABSEI (Suirbhé Bliantúil Gnó ar Thionchar
Eacnamaíoch) le haghaidh 2018 (na sonraí is déanaí atá ar fáil) sonraí
maidir le hOnnmhairí, Caiteachas Gheilleagar na hÉireann, Taighde agus
Forbairt intí agus infheistíocht chaipitiúil:- Tháinig méadú 14.1% go dtí €218.6bn ar onnmhairí chliaint GFT in 2018.
-	Tháinig méadú 11.5% go dtí €21.5bn ar an gcaiteachas i ngeilleagar na
hÉireann in 2018.
	Cuimsíonn sé sin caiteachas párolla (€13.3bn), seirbhísí Éireannacha(€5.6bn), agus ábhair Éireannacha (€2.6bn).
-	Tháinig méadú 9.8% go dtí €2.2bn ar an infheistíocht intí ar Thaighde
agus Forbairt in 2018.
- D'infheistigh cliaint GFT €6.3bn i dtionscadail chaipitiúla in 2018.

Costas GFT Éireann in aghaidh an Phoist Choimeádta ag Buanphraghsanna 20192006-20122007-20132008-20142009-20152010-20162011-2017

2012-20182013-2019

Poist Lánaimseartha
Choimeádta*42,65844,75249,452

56,97369,611

77,09994,880104,690

Costas in aghaidh
Post Coimeádta**

13,092

12,83012,771

10,616

9,181

8,057

6,583

6,049

Foinse: Suirbhé Bliantúil Fostaíochta na Roinne Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta 2019
Nóta: Déantar an costas in aghaidh an phoist choimeádta a ríomh trí chaiteachas deontais GFT Éireann do gach gnólacht i dtréimhse an ríomha a chur san áireamh.
Ní dhéantar ach poist a cruthaíodh agus a cothaíodh le linn agus suas go dtí deireadh gach tréimhse seacht mbliana a chur do shochar sna ríomhanna.
*PLA = Post Lánaimseartha.
*CGPM = An Costas ar Gach Post Marthanach

10Freagracht
Shóisialta
Chorparáideach11

Freagracht Shóisialta Chorparáideach
Ní féidir tionchar sóisialta FDI a thomhas go díreach mar a thomaistear an tionchar
geilleagrach. Bíonn beagnach 9 as 10 gcliantchuideachta GFT i mbun gníomhaíochtaífreagrachta sóisialta corparáidí (FSC). Is iad na príomhréimsí a dhíríonn siad orthu nátiomsú airgid, forbairt san ionad oibre, obair dheonach, an éagsúlacht agus anionchuimsiú agus an inbhuanaitheacht comhshaoil. Le linn na paindéime Covid-19,
chuir roinnt cliantchuideachtaí GFT a dtáirgí agus seirbhísí ar fáil chun tacú lefreagairt na hÉireann don ghéarchéim.
Mar cheannairí domhanda ó thaobh FSR de, tá go leor cliaint GFT ag ailíniú
a ngníomhaíochtaí le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe (SDGanna) na Náisiún
Aontaithe. Is í aidhm na spriocanna aghaidh a thabhairt ar na dúshláin is móeacnamaíochta, sóisialta agus comhshaoil atá roimh an domhan. Léirigh taighde
a d'fhoilsigh an Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta (ECFE) in2019 an bealach gur féidir le tionchar FDI thar gach gné inbhuanaitheachta dul
chun cinn a dhéanamh maidir leis na SDGanna a bhaint amach faoi 2030.
Tá tionscnaimh inmheánacha FSC GFT ag teacht leis na SDGanna ag an leibhéal
idirnáisiúnta, agus le Plean Náisiúnta an Rialtais um FSC 2017-2020 ag an leibhéal
náisiúnta. Cuireann na tionscnaimh sin, thar na colúin FSC a bhaineann leis anláthair oibre, an pobal agus an comhshaol, le bunluachanna GFT, agus daingníonn
siad ár mbunluachanna: paisean d'fheidhmíocht agus gnóthachtáil, seirbhís phoiblí,
gairmiúlacht agus daoine. Tá ról acu chomh maith i rath leanúnach na hÉireannó thaobh FDI a fháil, mar cuidíonn siad le hÉire na daoine is fearr a mhealladh agus
a choinneáil, agus cinntíonn siad gur eagraíocht nua-aimseartha í GFT a léiríonn
an dea-chleachtas a bhfuil go leor dár gcuideachtaí cliaint ina eiseamláir de.
Tá GFT ina ball agus ina rannpháirtí gníomhach d'Fhóram Páirtithe Leasmhara
FSC na Roinne Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta. Cruinníonn an Fóram le chéile
comhghleacaithe ó gach cuid den chóras an Rialtais, den saol acadúil, dentsochaí shibhialta agus den earnáil phríobháideach, lena n-áirítear roinnt
cliant GFT, chun tacú leis an bPlean Náisiúnta FSC a chur i bhfeidhm.

12

An Láthair Oibre
Is é an tsócmhainn is tábhachtaí atá againn ná ár ndaoine agus, i ngeilleagar
domhanda atá ag athrú an t-am ar fad, leanaimid dár ndícheall a dhéanamhchun tacú le foireann GFT ina bhforbairt ghairme trí Chórais Bhainistíochta
agus Forbartha Feidhmíochta, Cláir Cúnaimh Táillí Teagaisc agus Cláir Oiliúna
do Ghrúpaí a chur i bhfeidhm.
Tá sé riachtanach, de bharr nádúr domhanda ghníomhaíochtaí GFT, go
léireoimid éagsúlacht shochaí na hÉireann agus an saol níos leithne ina mbíonn ár
bhfoireann ag obair ann, agus go gcothóimid timpeallacht ionchuimsithe inar féidir
lená bhfoireann forbairt agus dul chun cinn a dhéanamh go rathúil. Faoinár bPlean
Gníomhartha ar son na hÉagsúlachta agus an Chuimsithe, tá roinnt bearta tógtha
ag GFT, lenar áiríodh dul isteach sa Chlub 30%, sa líonra gairmiúil OUTstanding,páirt a ghlacadh i bhFóram Éagsúlachta Chónaidhm Ghnólachtaí agus Fhostóirí
na hÉireann (IBEC), agus sa Tionscnamh Open Doors. Chuir Foireann Acmhainní
Daonna GFT Éagsúlacht agus Ionchuimsiú sa chlár ionduchtúcháin do gach fostóirnua, agus bíonn ceisteanna a dhíríonn ar Éagsúlacht agus Ionchuimsiú sa suirbhé
bliantúil ar fhostaithe. I measc na mbeartas nua, tá beartais a bhaineann le hobair
ón mbaile, róil a d'fhéadfaí a chomhlíonadh in áiteanna éagsúla agus leibhéil níos
airde oibrithe fleisc-ama. Dearadh na nithe seo go léir chun solúbthacht agus
cothromaíocht níos fearr oibre is saoil a chur ar fáil d'fhoireann GFT.
D'eagraigh GFT roinnt imeachtaí dírithe ar Éagsúlacht agus Ionchuimsiú in 2019, lenaráiríodh imeachtaí chun Lá Idirnáisiúnta na mBan i Márta, cothrom lae an reifrinn faoin
gcomhionannas pósta, Lá Idirnáisiúnta na bhFear i Samhain agus Lá Idirnáisiúnta na
nDaoine faoi Mhíchumas i Nollaig a cheiliúradh. Rinneadh taifead de na himeachtaíagus rinneadh sruthaíodh beo iad do chomhghleacaithe thar lear. Faoin gClár
Cúnaimh d'Fhostaithe (CCF), reáchtáil GFT imeachtaí eolais agus d'fhorbair sípodchraoltaí in 2019 freisin maidir le cothromaíocht oibre is saoil, airgeadas
pearsanta agus coigilteas, machnamhacht mar thacaíocht do theacht aniar agus
don fholláine, tuismitheoireacht dhearfach, agus cúram a thabhairt don chúramóir.

Freagracht Shóisialta Chorparáideach (ar lean)
Pobal
Lasmuigh den láthair oibre, leanann foireann GFT de bheith i gceannas arrannpháirtíocht na heagraíochta leis an bpobal trí na gníomhaíochtaí tiomsaithe
airgid agus ardaithe feasachta a dhéanann an Coiste FSC do charthanachtaí atá
roghnaithe ag foireann GFT. Ba é Pieta House Comhpháirtí Carthanachta GFT
in 2018/19. Cuireann siad comhairleoireacht saor in aisce ar fáil dóibh siúd atá
ag smaoineamh faoi fhéinmharú, dóibh siúd atá ag déanamh díobhála dóibhféin agus dóibh siúd a d'fhág an féinmharú faoi bhrón iad. I Meitheamh 2019,
roghnaíodh Laura Lynn mar Chomhpháirtí Carthanachta GFT do 2019/20.
Ospís Leanaí na hÉireann is ea Laura Lynn agus cuireann sé seirbhísí ar fáil doleanaí a bhfuil riachtanais cúraim mhaolaithigh, riachtanais chúraim chasta
agus míchumais chasta acu, agus dá dteaghlaigh.
Comhshaol
Aithníonn an GFT an gá atá ann lenár ngníomhaíochtaí a chur i gcrích go
hinbhuanaithe. Tá sprioc socruithe don earnáil phoiblí faoin bPlean Náisiúnta
Gníomhaíochta um Éifeachtúlacht Fuinnimh (NEEAP) lena n-éifeachtúlacht
fuinnimh a fheabhsú 33% faoi 2020. Tá GFT ar an mbealach ceart chun an sprioc
seo a bhaint amach, agus de réir na bhfigiúirí in 2018, tá coigiltis fuinnimh
53.6% bainte amach in oifigí agus páirceanna gnó na Gníomhaireachta
ó socraíodh an leibhéal bonnlíne*.
Ar teacht lenár bplean inbhuanaitheachta, sholáthair GFT ardteicneolaíocht agus
foirgnimh oifige a bhfuil an creidiúnú Ceannaireacht i bhFuinneamh agus Dearadh
Comhshaoil (LEED) acu agus chuir GFT réitigh soilsithe atá tíosach ar fhuinneamh
i bhfeidhm ar bhonn céimneach inár réamhaoin. I Meán Fómhair 2019,chríochnaigh GFT an t-aistriú chuig Ceanncheathrú Domhanda nua i mBaileÁtha Cliath. Foirgneamh den chineál is úire atá tíosach ar fhuinneamh agus
neamhdhíobhálach don chomhshaol is ea Three Park Place. Tá creidiúnú LEED
Platinum agus rátáil fuinnimh foirgnimh A3 aige.
*Tá na sonraí a chuireann GFT isteach ar bhonn bliantúil faoi réir dheimhnithe arbhonn leanúnach suas go dtí spriocdháta 2020.

13

Ráiteas
Rialachais agus
Tuarascáil
Chomhaltaían Bhoird

14

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird
Rialachas
Is gníomhaireacht reachtúil uathrialach í GFT Éireanna bunaíodh faoi na hAchtanna um Fhorbairt Tionscail1986 - 2019. Feidhmíonn an Ghníomhaireacht i gcomhréir
le forálacha na nAchtanna agus faoi choimirce an Aire Gnó,
Fiontar agus Nuálaíochta, a bhfuil sé de chumhacht aige nó
aici cistí a sholáthar chun a chuid oibleagáidí a chur i gcríchagus treoracha ginearálta beartais a eisiúint/eolas a lorg
faoi ghníomhaíochtaí na Gníomhaireachta.
Cé gurb iad na hAchtanna um Fhorbairt Tionscail anphríomhfhoinse rialachais chorparáide do GFT Éireann, tá
dualgas ar an nGníomhaireacht freisin cloí le raon riachtanas
reachtúil (Náisiúnta agus AE) agus d'aon riachtanas riaracháineile. Dearbhaíonn GFT Éireann go bhfuil a cuid oibleagáidí
comhlíonta aige maidir leis na riachtanais seo ar fad. Tá na
nósanna imeachta seo a leanas i bhfeidhm aige d’fhonna chinntiú go bhfuil sé ag comhlíonadh sainriachtanas:
1. Riachtanais Ghinearálta Riaracháin agus Bheartais
Oibríonn GFT Éireann ag leibhéal náisiúnta i gcomhar lehoifigigh na Roinne Gnó, Fiontair agus Nuálaíochta agus
le hoifigigh ó Ranna Rialtais agus Gníomhaireachtaí Stáiteile, chun a cuid cuspóirí a chur chun cinn agus le cinntiú
go bhfuiltear ag cloí le riachtanais reachtúla, riaracháin agus
Aireachta/Rialtais. Oibríonn an Ghníomhaireacht ag leibhéaláitiúil le hÚdaráis Áitiúla, Forais Oideachais, Gníomhaireachtaí
Stáit eile agus le réimse leathan Eagraíochtaí Áitiúla/
Ionadaithe Poiblí chun an timpeallacht áitiúil a fhorbairt
a bhfuil gá leis chun infheistíocht nua a mhealladh.
Ghlac an Coimisiún Eorpach leis na Treoirlínte um Chúnamh
Réigiúnach agus le Rialachán Blocdhíolúine Ginearálta don
tréimhse 2014-2020, agus dá bharr sin is féidir scéimeanna
cúnaimh réigiúnaigh a oibriú gan cead a lorg ón gCoimisiún
Eorpach roimh ré. D’fhonn cloí leis na riachtanais a eascraíonnó na Treoirlínte um Chúnamh Réigiúnach agus óna Rialacháin
Blocdhíolúine, rinneadh Rialacháin Riaracháin nua maidir lescéimeanna cúnaimh réigiúnaí don Fhorbairt Tionscail don
tréimhse a dhréachtú freisin. Cuireann GFT Éireann deontais
taighde agus forbartha agus deontais oiliúna ar fáil chomh maith,i gcomhréir le Rialacháin Bhlocdhíolúine Ghinearálta 2014.

2. Cód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí Stáit (2016)
Ráiteas Cloí
Tá glactha ag an mBord leis an gCód Cleachtais chun
Comhlachtaí Stáit a Rialú (2016) agus tá nósanna imeachta
curtha i bhfeidhm aige chun a chinntiú go gcloífear leis an
gCód. Chloígh GFT Éireann leis an gCód Cleachtais chun
Comhlachtaí Stáit a Rialúd le haghaidh 2019, faoi réirtharscaoileadh ón Roinn Gnó, Fiontair agus Nuálaíochta
maidir le riachtanas i gciorclán 2014, mar atá luaite sa
Ráiteas faoin Rialú Inmheánach.
Alt 2.6: Arna gcomhlíonadh ag Cathaoirleach an Bhoird i litir
ar leithligh curtha chuig an Aire Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta.
Alt 1.8 agus alt 7.5 (ii): Tá córas éifeachtach um rialú inmheánachairgeadais á chothú agus á fheidhmiú ag an nGníomhaireacht(Ráiteas ar Rialú Inmheánach Airgeadais, leathanach 25).
Alt 9: Tá beartas an Rialtais um pá na bPríomhoifigeach
Feidhmiúcháin agus na bhfostaithe i gcomhlachtaí Stáitá chomhlíonadh (Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil
Chomhaltaí an Bhoird 2019, leathanaigh 14-21 agus na
Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais leathanaigh 30-41).
Alt 1.15 agus alt 1.17: Rinne an Bord straitéis cúig bliana GFT“Infheistíocht Dhíreach Eachtrach a Bhuachan 2015-2019”a fhaomhadh. Lena chois sin, tá an Bord tar éis próisis a bhunú
d’fhonn pleanáil chorparáideach fhónta a chinntiú, srl., de réir
mar a éilítear san Alt seo (Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil
Chomhaltaí an Bhoird 2019, leathanaigh 14-21 agus Ráiteasar Rialú Inmheánach, leathanach 25).
Alt 9: Léiríonn nósanna imeachta taistil GFT Éireannriachtanais beartas taistil an Rialtais agus táthar ag cloí leis
na nósanna imeachta sin.
Alt 8.47: Deimhníonn Cathaoirleach an Bhoird, sa litir arleithligh a cuireadh chuig an Aire Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta,
go bhfuil GFT Éireann tar éis a cuid oibleagáidí de réir an dlícánach a chomhlíonadh.

Tá na scéimeanna agus na cláir arna riar ag GFT Éireanni gcomhréir leis an reachtaíocht a rialaíonn feidhmiú naGníomhaireachta agus tá córais bhainistíochta rioscaábhartha i bhfeidhm.
3. Ráiteas Cleachtais Sp-It/1/04 na gCoimisinéirí Ioncaim
ar Chóireáil Cánach Luach Saothair do Chomhaltaí na
gCoistí agus na mBord Stáit agus Stát-Urraithe
Cloíonn GFT Éireann leis an Ráiteas Cleachtais seo go hiomlán.
4. Treoirlínte maidir le Luacháil agus Bainistiú Tograí
Caiteachas CaipitilTá nósanna imeachta láidre bunaithe le fada ag GFT Éireanni ndáil le Luacháil agus Bainistiú na dtionscadal Infheistíochta
Capitiúla a eascraíonn ó chláir na nDeontas Caipitiúl nó
Maoine. Tá na prionsabail atá sonraithe sna Treoirlínte do
Luacháil agus Bainistiú na dTograí Infheistíochta Caipitiúlaa gcomhlíonadh ag na nósanna imeachta seo.
5. Na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta,
1998 go 2015Tá an comhionannas mar thosaíocht bhunaidh ag GFT.
Tá clár oibre forásach comhionannais agus éagsúlachta ag aneagraíocht agus tá tionscnaimh nua á bhforbairt ar bhonn
leanúnach. Tá meas ag GFT Éireann ar an éagsúlacht agusdéanann sí gach iarracht feidhmiú mar fhostóir comhionannais
a spreagann ionchur an duine aonair agus a léiríonn measar dhifríochtaí. Chuige seo, tá sí tiomanta do chinntiú nachbhfaighidh aon chomhalta foirne de chuid GFT Éireann, náiarrthóir ar fhostaíocht in GFT Éireann, cóir is lú fabhar ná
duine ar bith eile ar fhorais gnéis, stádas pósta, stádasteaghlaigh, gnéaschlaonta, creidimh, aoise, míchumais,cine, nó toisc gur den lucht siúil iad nó ar aon fhorais eile nachmbaineann le dea-chleachtas fostaíochta. Baineann sé seole hearcaíocht, coinníollacha oibre agus deiseanna forbartha.
Tá GFT tiomanta do thimpeallacht chothromaithe oibre/saoil
a chothú agus a fhorbairt don fhoireann trí chéile.

15

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
6. An tAcht um Shábháilteacht, Sláinte agus Leas ag
an Obair, 2005
Leanann GFT Éireann le bearta oiriúnacha a ghlacadh deláimh chun sábháilteacht, sláinte agus leas gach fostaí agus
cuairteora laistigh dá hoifigí a chosaint agus ar mhaithe leforálacha an Achta seo a chomhlíonadh. Baineann sé seo
freisin leis na hAchtanna Sláinte Poiblí (Tobac) 2002 agus 2004.
7. An tAcht um Páirteachas Lucht Oibre (Fiontair Stáit), 1988
Tá struchtúir chomhairleacha ag feidhmiú go héifeachtach in
GFT Éireann agus is gné aitheanta iad de struchtúr cumarsáide
agus comhairleach na heagraíochta. Glacann an lucht
bainistíochta agus an fhoireann araon leis an gComhchoiste
Comhairleach mar phróiseas dearfach, chomh maith lenár
bpróiseas comhairliúcháin leis na Comharchumainn.
8. An tAcht um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995 agus an tAcht
um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí, 2001
I gcomhréir leis na hAchtanna anseo thuas tá ráitis leasa
a chloíonn le forálacha na nAchtanna comhlánaithe ag
Comhaltaí Boird agus comhaltaí foirne GFT Éireann a bhfuil
poist ainmnithe acu.
9. An tAcht um Shaoráil Faisnéise, 2014
Cloíonn GFT Éireann leis an Acht seo. Ba chóir iarratais arfhaisnéis faoin Acht seo a sheoladh chuig an bhFeidhmeannas
um Shaoráil Faisnéise, GFT Éireann, 3 Park Place, Sráid Haiste,
Baile Átha Cliath 2.
10. Éifeachtúlacht Fuinnimh
Ag cloí le meamram an Rialtais ó mhí an Mheithimh 2001,
cuireann GFT Éireann prionsabail an ‘dea-chleachtais’i bheidhm i gcónaí i ndáil le dearadh, pleanáil agus tógáilfoirgneamh oifige agus déantúsaíochta ina Pháirceanna Gnó
agus Teicneolaíochta. Chomh maith leis sin, tá prionsabail an‘dea-chleachtais’ á gcomhlíonadh ag oifigí GFT Éireann sna
réigiúin. Tá Ceanncheathrú nua Dhomhanda ag GFT ag Three
Park Place a bhfuil Rátáil Fuinnimh Foirgnimh A3 agus deimhniú'WiredScore Platinum' aige. Áirítear le gnéithe an fhoirgnimh
insliú imchlúdaigh foirgnimh ardchaighdeáin, stóráil
theirmeach, bailiú báistí, painéil fhótavoltacha, cumhacht isteas in éineacht le haghaidh giniúint fuinnimh agus soilsiú LED.

16

11. (I) Íoc Pras Cuntas
Leasaíodh an tAcht um Íoc Pras Cuntas 1997 (an tAcht) ag
Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Íocaíocht Dhéanachin Idirbhearta Tráchtála) 2012, Rialacháin na gComhphobal
Eorpach (Íocaíocht Dhéanach in Idirbhearta Tráchtála) 2013,agus Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Íocaíocht
Dhéanach in Idirbhearta Tráchtála) 2014. Tá an lucht
bainistíochta sásta gur chloígh an GFT le forálacha an
Achta (mar a leasaíodh) sna gnéithe ábhartha uile.
11. (II) Íocaíocht Phras le SoláthraitheTá GFT Éireann tiomanta dá hoibleagáidí faoin Riail Íoc Pras
15 lá a chomhlíonadh, riail a tháinig i bhfeidhm an Iúil 2011.
Cinntíonn an fhoráil seo go ndéanfar íocaíochtaí le soláthraithe
i ndáil le gach sonrasc bailí faighte laistigh de 15 lá féilire.
Tuairiscíonn GFT Éireann ar bhonn ráithiúil sa chuid “Rialachas
Corparáideach” (Corporate Governance) den láithreán gréasáinar chur chun feidhme na Rialach Íoc Pras 15 lá.
12. Nochtadh CosantaI gcomhréir leis an gceanglas dlíthiúil faoi alt 21 den Acht
um Nochtadh Cosanta 2014, tá nósanna imeachta deimhnithe
agus á gcothú ag GFT Éireann maidir le nochtadh cosantaag oibrithe a bhí, nó atá fostaithe ag GFT Éireann agus chundéileáil leis an nochtadh a dhéantar. Fuair an fhoireann faisnéis
scríofa ó GFT Éireann a bhain le nósanna imeachta um
nochtadh cosanta.
Ní dhearnadh aon nochtadh cosanta le GFT Éireann in 2019.

Freagrachtaí an Bhoird
Bunaíodh Bord GFT Éireann faoi na hAchtanna um Fhorbairt
Tionscal 1993. Tá feidhmeanna an Bhoird leagtha amach in alt
8 den Acht sin. Tá an Bord cuntasach don Aire Gnó, Fiontar agus
Nuálaíochta agus tá sé freagrach as rialachas maith a chinntiú.
Comhlíonann siad an tasc seo ach aidhmeanna agus spriocannaa shocrú agus cinntí straitéiseacha a thógáil i leith gachpríomhcheist ghnó. Is ar an bPríomhoifigeach Feidhmiúcháin(POF) atá an fhreagracht maidir le bainistíocht, rialú agus treoir
GFT Éireann ó lá go lá, in éineacht leis an bhfoireannardbhainistíochta. Caithfidh an POF agus an fhoireannardbhainistíochta an treoir straitéiseach ginearálta atá
socraithe ag an mBord a leanúint, agus a chinntiú go bhfuil
tuiscint shoiléir ag comhaltaí uile an Bhoird ar na
príomhghníomhaíochtaí agus cinntí a bhaineann leis aneintiteas, agus ar aon riosca suntasach a d'fhéadfadh a theacht
chun cinn. Oibríonn an POF mar idirchaidreamh díreach idir an
Bord agus bainistíocht GFT Éireann.
Tá obair agus freagrachtaí an Bhoird leagtha amach i
Lámhleabhar Rialachais Corparáideach ina bhfuil na hábhairfreisin atá forchoimeádta go sonrach do chinntí an Bhoird.
Ar na buan-mhíreanna a mheasann an Bord tá:
dearbhú leasa,
tuarascálacha ó choistí,tuarascálacha airgeadais/cuntais bhainistíochta,tuarascálacha feidhmiúcháin, agusábhair forchoimeádta.
Ceanglaíonn Alt 7 (2) den Chéad Sceideal den Acht um
Fhorbairt Tionscail, 1986, ar Bhord GFT Éireann gachcuntas cuí agus gnách i ndáil leis an airgead a fuarthas agus
a caitheadh a choinneáil, i cibé foirm agus a fhaomhann
an tAire Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta le toiliú an Aire
Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe.

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Éilítear ar Bhord GFT Éireann agus iad ag ullmhú na ráitis
airgeadais sin:-	polasaithe cuntasaíochta cuí a roghnú agus iad a churi bhfeidhm go seasta,-	tuairimí agus meastacháin a thabhairt atá réasúnach
agus stuama,-	na Ráitis Airgeadais a ullmhú ar an mbonn gnóthaisleantaigh ach amháin sa chás gur míchuí a thoimhdiú
go leanfaidh an Ghníomhaireacht i mbun feidhme, agus-	a lua cé acu ar leanadh nó nár leanadh caighdeáin
infheidhme chuntasaíochta, faoi réir imeachtaí ábhartha
ar bith atá nochta agus mínithe sna ráitis airgeadais.
Tá an Bord freagrach as leabhair chuntais chuí a choinneáil
a nochtann le cruinneas réasúnta ag am ar bith staid
airgeadais na Gníomhaireachta agus a chuireann ar a cumasa chinntiú go gcloíonn na ráitis airgeadais le hAlt 7(2) den
Chéad Sceideal den Acht um Fhorbairt Tionscail, 1986.
Tá cothabháil agus ionracas an eolais chorparáide agus
airgeadais atá ar láithreán gréasáin GFT Éireann mar
fhreagracht an Bhoird. Tá an Bord freagrach as an bplean agus
as an mbuiséad bliantúil a fhaomhadh. Rinneadh measúnú arfheidhmíocht GFT Éireann ar an 13 Feabhra 2020 trí thagairt
a dhéanamh don phlean agus don bhuiséad bliantúil.
Tá an Bord freagrach freisin as sócmhainní uile na
Gníomhaireachta a chosaint agus dá réir sin as bearta réasúnta
a dhéanamh de láimh chun calaois agus mírialtachtaí eilea chosc agus a bhrath.

Comhalta Boird

Ról

Dáta CeapthaFrank Ryan

Cathaoirleach

1 Eanáir 2019			(ar scor ón 31 Nollaig 2018.
Athcheaptha ar an 1 Eanáir 2019)

Martin Shanahan

POF

31 Lúnasa 2014

Dermot Mulligan

Gnáthchomhalta

19 Deireadh Fómhair 2016

Denis Collins

Gnáthchomhalta

4 Meán Fómhair 2015(ar scor ón 31 Nollaig 2019)

Barry O’Sullivan

Gnáthchomhalta

1 Eanáir 2019(ar scor ón 31 Nollaig 2018.

			Athcheaptha ar an 1 Eanáir 2019)

Geraldine McGinty(ar scor ón 31 Nollaig 2017.

Gnáthchomhalta

29 Eanáir 2018			Athcheaptha ar an 29 Eanáir 2018)

Anne Fitzsimons

Gnáthchomhalta

26 Lúnasa 2016(ar scor ón 31 Nollaig 2019)

Marian CorcoranGnáthchomhalta

26 Lúnasa 2016

Mary Mosse

Gnáthchomhalta

17 Meán Fómhair 2017

Kevin Cooney

Gnáthchomhalta

8 Meitheamh 2018

Thomas (Tony) Kennedy

Gnáthchomhalta

8 Meitheamh 2018

Rinne Deloitte Ireland LLP Athbhreithniú seachtrach ar Éifeachtúlacht agus Meastóireacht an Bhoird i Nollaig 2019.
Athruithe sa Phríomhphearsanra - Comhaltaí boird mar atá thuas. Ní tharla aon athrú ar an Ardbhainistíocht (Bainisteoir
Rannóige nó os a chionn) le linn 2019.

Measann an Bord go dtugann ráitis airgeadais GFT Éireannléargas cothrom fíor d'fheidhmíocht airgeadais agus do
staid airgeadais GFT Éireann amhail ar an 31 Nollaig 2019.
Struchtúr an Bhoird
Tá Cathaoirleach, POF agus seachtar gnáthchomhaltaí ar anmBord, agus iad ar fad ceaptha ag an Aire Gnó, Fiontar agus
Nuálaíochta. Ceapadh comhaltaí an Bhoird do thréimhse cúig
bhliana agus tagann siad le chéile 10 n-uaire sa bhliain nó níosminice más gá. Tugann an tábla thíos eolas ar thréimhse
cheaptha na gcomhaltaí reatha:

17

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Bord 2019
Feidhmíonn an Bord de réir na bprionsabal dea-chleachtais
um rialachas corparáideach agus de réir na dtreoirlínte atáleagtha amach sa Chód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí
Stáit arna eisiúint ag an Roinn Caiteachais Phoiblí agus
Athchóirithe, ina chuid gníomhaíochtaí féin agus sanúsáid a bhaineann sé as coistí araon.

Frank Ryan
Cathaoirleach, GFT ÉireannTá sé freagrach as beartais ghinearálta na heagraíochta
a cheapadh agus a cuid oibriúcháin a mhaoirsiú. Déanannsé na feidhmeanna seo go díreach agus trí Choistí Boirdfócasaithe a fheidhmiú. Is í an fhoireann bhainistíochta
feidhmiúcháin atá freagrach as an mbeartas a churchun feidhme.

Geraldine McGinty
Ollamh Cúnta Raideolaíochta Cliniciúil agus Eolaíochta
Daonra, Weill Cornell Medical College,
Nua-Eabhrac
Raideolaí Comhairleach Cúnta,New York Presbyterian HospitalTá údarás reachtúil ag an mBord chun cúnamh deontaisa fhaomhadh suas go dtí na leibhéil atá sonraithe sna
hAchtanna um Fhorbairt Tionscail agus cúnamh deontais
sa bhreis ar na leibhéil shonraithe a mholadh don Rialtas.
De réir na nAchtanna um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995 agus 2001,
soláthraíonn Comhaltaí Boird GFT Éireann Ráiteas Leasanna
don Rúnaí agus don Choimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí.

Denis J Collins
POF, Smarter Dynamics
Cathaoirleach, Learn Lode Ltd

I gcomhréir leis an 'gCód Cleachtais um Rialachas Comhlachtaí
Stáit' 2016, cloíonn GFT Éireann go hiomlán le beartas an
Rialtais i ndáil le pá Príomhoifigigh Feidhmiúcháin agus
fostaithe Comhlachtaí Stáit agus le treoirlínte an Rialtais
i ndáil le táillí a íoc le Comhaltaí Boird.

Marian Corcoran
Bunaitheoir MC 2 Change Limited

Martin ShanahanPríomhoifigeach Feidhmiúcháin, GFT Éireann
Ollamh Taca, Scoil Ghnó Iarchéime Smurfit
An Coláiste Ollscoile, Baile Átha CliathAnne Fitzsimons
POF - Mol Comhtháite Seirbhísí IBM Seirbhísí Gnó Domhanda
Stiúrthóir, IBM Ireland

Dermot Mulligan
Ard-Rúnaí Cúnta Rannóg Nuálaíochta & Infheistíochta na
Roinne Gnó, Fiontair & Nuálaíochta
Barry O’Sullivan
Leasuachtarán Déantúsaíochta, Johnson and Johnson
Vision Care

18

Mary Mosse
Stiúrthóir Chomhlacht Chalafort Phort Láirge
Ball de Choimisiún Phá Íseal
Scrúdaitheoir Seachtrach, Cardiff Metropolitan University
Thomas (Tony) Kennedy
POF, Tawin Consulting
Kevin Cooney
Leasuachtarán Sinsearach, Stiúrthóir
Bainistíochta EMEA, CIO, Xilinx Inc
John NolanRúnaí, GFT ÉireannRáiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)Tugtar achoimre ar struchtúr choistí an Bhoird thíos.
An Coiste Iniúchóireachta, Airgeadais agus Riosca
Tacaíonn an Coiste leis an mBord a chuid freagrachtaí dlí
agus cuntasaíochta a chur i gcrích; déanann sé cumarsáid lehiniúchóirí seachtracha agus déanann sé an fheidhm iniúchta
inmheánaigh a mheasúnú agus a rialú; déanann sé athbhreithniúar phleanáil airgeadais agus ar an gcóras rialaithe inmheánaigh.
Déanann sé maoirseacht freisin ar chur chun feidhme bheartas
riosca na heagraíochta, lena n-áirítear forbairt a clár riosca agus
monatóireacht ar shocruithe buiséadaithe agus baincéireachta.
Comhaltaí 2019:
Anne Fitzsimons (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Denis Collins
Geraldine McGinty
Liam Rattigan(Comhalta den Choiste Sheachtrach)
Comhaltaí 2020:
Geraldine McGinty (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Mary Mosse
Tony Kennedy
Liam Rattigan(Comhalta den Choiste Sheachtrach)
An Coiste MaoineDéanann sé athbhreithniú ar bheartas i ndáil le maoiniú,
soláthar, cothabháil agus diúscairt maoine; déanann sé
nósanna imeachta a fhaomhadh maidir le tairiscintí agus
bronnadh conarthaí agus déanann sé caiteachas/díolacháinsuas le €12 milliún a fhaomhadh.
Comhaltaí 2019:
Marian Corcoran (Cathaoirleach)
Anne Fitzsimons
Mary Mosse
Martin Shanahan
Dermot Mulligan

Comhaltaí 2020:
Marian Corcoran (Cathaoirleach)Mary Mosse
Martin Shanahan
Dermot Mulligan
Kevin Cooney

Comhaltaí 2019 agus 2020:
Geraldine McGinty (Cathaoirleach)
Barry O’Sullivan
Marian Corcoran
Tony Kennedy
Kevin Cooney

An Coiste Forbartha Réigiúnaí
Soláthraíonn an Coiste Forbartha Réigiúnaí treoir chungnéithe forbartha réigiúnaí de Straitéis GFT a chur chunfeidhme. Déanann sé athbhreithniú agus monatóireacht ar
spriocanna réigiúnacha bliantúla agus carnacha GFT agus ara rannpháirtíocht i bhforbairt straitéise náisiúnta agus réigiúnaí.

An Coiste Forbartha Bainistíochta agus Luach SaothairDéanann sé athbhreithniú ar fheidhmíocht na foirne
bainistíochta sinsearaí agus téann sé i mbun pleanála don
fhorbairt agus don chomharbas bainistíochta. Déanann an
Coiste athbhreithniú freisin ar luach saothair na bainistíochta
sinsearaí i gcomhthéacs threoirlínte an Rialtais.

Comhaltaí 2019:
Denis Collins (Cathaoirleach)
Barry O’Sullivan
Dermot Mulligan
Mary Mosse
Tony Kennedy
Mary Buckley

Comhaltaí 2019 agus 2020:
Frank Ryan (Cathaoirleach)
Marian CorcoranMartin Shanahan
Kevin Cooney

Comhaltaí 2020:
Barry O’Sullivan (Cathaoirleach)Dermot Mulligan
Mary Mosse
Tony Kennedy
Mary Buckley
An Coiste Forbartha Earnála
Déanann an Coiste Forbartha Earnála athbhreithniú arthionscnaimh/infheistíochtaí earnála agus tugann sé moltaí
don Bhord fúthu. Déanann sé monatóireacht ar thionscnaimh
earnála agus déanann sé deimhin de go bhfuil an bonneagar
ann chun tacú leis na tionscnaimh.
Déanann sé athbhreithniú ar dhul chun cinn i ndáil letionscadal infheistíochta na hInstitiúide Náisiúnta um
Thaighde agus Oiliúint Bhithphróiseála (INTOB) d’fhonna chinntiú go bhfuil sé ag soláthar de réir na gcuspóirí
agus na gcoinníollacha atá faofa ag Bord GFT.

An Coiste Infheistíochta
Déanann sé athbhreithniú ar gach togra cúnaimh deontais
agus molann sé don Bhord iad. Faoi chumhachtaí a bhí
tarmligthe ag an mBord, ceadaíonn an Coiste deontais
suas le €900,000 ar an méid.
Comhaltaí 2019 agus 2020:
Martin Shanahan (Cathaoirleach)Mary Buckley
Eileen Sharpe
Regina Gannon
Leo Clancy

19

Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Sceideal Freastail, Táillí agus Caiteachais an Bhoird
Tá sceideal freastail chruinnithe Boird agus Coistí do 2019 leagtha amach thíos mar aon leis na táillí agus na speansais a fuair gach comhalta.
Bord

CoisteIniúchta,
Airgeadais& Riosca

CoisteMaoinean Bhoird

CoisteForbartha
Réigiúnaí

CoisteForbartha
Bainistíochta& Luach Saothair

CoisteForbartha
EarnálaTáillí
2019€

Costais2019€

Líon Cruinnithe

11

4

11

4

5

3

Frank Ryan (Cathaoirleach)

11

-

-

-

5

-

20,520316

Martin Shanahan (Príomhfheidhmeannach)

11

-

8

-

4

-

-

316

Denis Collins

11

4

-

4

-

-

11,9702,397

Kevin Cooney

9

-

-

-

5

2

11,970-Marian Corcoran

11

-

10

-

3

2

11,970

1,157

Anne Fitzsimons

9

4

9

-

-

-

11,970691

Tony Kennedy

11

-

-

4

-

3

11,9702,436

Geraldine McGinty

11

4

-

-

-

3

11,9706,873

Mary Mosse

11

-

11

4

-

-

11,9704,502

Dermot Mulligan

11

3

11

3

-

-

-

316

Barry O’Sullivan

11

-

-

4

-

3

11,9702,300

116,280

21,304

B'ionann caiteachas Chomhaltaí an Bhoird in 2019 agus €21,304 agus é briste síos mar seo a leanas: €9,439 ar chóiríocht agus €11,865 ar chostais eile taistil, ar chostais
chothabhála agus ar chostais dheimhnithe bhia.
B'ionann costas an Bhoird Réigiúnaigh in 2019 agus €2,212.									

20Ráiteas Rialachais agus Tuarascáil Chomhaltaí an Bhoird (ar lean)
Nochtadh a Éilíonn an Cód Cleachtais chun Comhlachtaí Stáit a Rialú (2016)
Tá freagracht ar an mBord a chinntiú go bhfuil riachtanais an Chód Cleachtais chun
Comhlachtaí Stáit a Rialú (“an Cód”) á chomhlíonadh, mar a d'fhoilsigh an Roinn
Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe iad i Lúnasa 2016. Éilíonn an Cód na nochtuithe
seo a leanas.
Miondealú den Tuarastal Buan
Sochair Fostaithe€60,000 go €70,000€70,001 go €80,000€80,001 go €90,000€90,001 go €100,000€100,001 go €110,000€110,001 go €120,000€120,001 go €130,000€130,001 go €140,000€140,001 go €150,000€150,001 go €160,000€160,001 go €170,000€170,001 go €180,000€180,001 go €190,000

Líon na bhFostaithe (CL)
2019
2018
43
40
32
31
31
32
20
18
9
7
1
3
2
6
1
6
5
4
10
2
1
1
1
1
-

Costais agus Socraíochtaí Dlí
Tugann an tábla thíos miondealú ar mhéideanna a aithnítear mar chaiteachas sa
tréimhse tuairiscithe maidir le costais dlí, socraíochtaí agus próisis chomhréitighagus eadrána a bhaineann le conarthaí tríú páirtí. Níl caiteachas a tabhaíodh maidir lecomhairle dlí ginearálta a fuair an GFT agus atá nochtaithe sna costais Chomhairleachta
thuas san áireamh.		
2019
2018
€’000
€’000
Táillí Dlí - Imeachtaí Dlí
435
74Íocaíochtaí comhréitigh agus eadrána
Socraíochtaí
435
74
Baineann Costais Dlí le himeacht dlí atá ar siúl ina bhfuil páirt ag GFT ann.

Caiteachas Taistil agus Cothabhála		Tá catagóiriú déanta ar chaiteachas taistil agus cothabhála mar a leanas:		
2019
2018
€’000
€’000
Intíre		- Bord14
11- Fostaithe
1,635
1,622
		
Idirnáisiúnta		- Bord7
9
Costais Chomhairleachta		
Fostaithe
1,668
1,452
Cuimsíonn Costais Chomhairleachta costas chomhairle sheachtrach don bhainistíocht
3,324
3,094
ach ní chuirtear san áireamh feidhmeanna 'gnó mar is gnách' atá seachfhoinsithe.
		
2019
2018
Caiteachas Fáilteachais		
€’000
€’000
Tá an caiteachas fáilteachais seo a leanas san áireamh sa Chuntas Ioncaim
Comhairle Dlí
583
191
agus Caiteachais:		
Measúnú agus Staidéar Tráchtála & Teicniúil
217
290
2019
2018
Comhairle Airgeadais / Achtúireach
12
€’000
€’000
Acmhainní Daonna
52
175
Intíre		Feabhas Gnó
945- Bord- Fostaithe
9
15
Eile
17
28
878
741
Idirnáisiúnta		- BordCostais chomhairleachta caipitilithe
Fostaithe
Costais chomhairleachta gearrtha ar Ioncam agus
915
Caiteachas agus ar Chúlchistí Ioncaim Coinnithe
878
741
878
741
21

RáitisAirgeadais

22

An tArd-Reachtaire Cuntas & Ciste
Tuarascáil le cur faoi bhráid Thithe an Oireachtais
Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail Éireann
Tuairim ar na ráitis airgeadaisTá iniúchadh déanta agam ar ráitis airgeadais
Ghníomhaireacht Forbartha Tionscail Éireann (GFT Éireann)don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2019 mar a éilítear faoi
fhorálacha alt 7 den chéad sceideal den Acht um Fhorbairt
Tionscail, 1993. Cuimsíonn na ráitis airgeadais– 	an ráiteas ioncaim agus caiteachais agus cúlchistí
ioncaim choinnithe,– 	an ráiteas ar ioncam cuimsitheach,– 	an ráiteas ar staid airgeadais,– an ráiteas faoi shreafaí airgid agus,– 	na nótaí lena mbaineann, lena n-áirítear achoimre
ar bheartais chuntasaíochta shuntasacha.
I mo thuairim féin, léargas cothrom fíor ar shócmhainní,dliteanais agus staid airgeadais GFT Éireann ag
31 Nollaig 2019 agus ar a cuid ioncaim agus caiteachais do2019 de réir Caighdeán Tuairiscithe Airgeadais (FRS) 102— An Caighdeán um Thuairisciú Airgeadais atá infheidhmithesa RA agus i bPoblacht na hÉireann.

Bonn na tuairime
Rinne mé iniúchadh ar na ráitis airgeadais de réir na
gCaighdeán Idirnáisiúnta ar Iniúchadh (CIIanna) mar
atá fógartha ag an Eagraíocht Idirnáisiúnta Uasfhoras
Iniúchóireachta. Tá cur síos ar mo chuid freagrachtaífaoi na caighdeáin sin in aguisín na tuarascála seo.
Tá mé neamhspleách ar GFT Éireann agus tá mo chuidfreagrachtaí eiticiúla eile comhlíonta agam de réirna gcaighdeán.
Creidim go bhfuil an fhianaise iniúchta a fuair médóthanach agus cuí le bonn a chur ar fáil do mo thuairim.
Tuairisc ar eolas seachas na ráitis airgeadais, agusar ábhair eile
Tá eolas áirithe eile chomh maith le ráitis airgeadais
curtha ar fáil ag GFT Éireann. Áirítear leis sin an tuarascáil
bhliantúil, an ráiteas rialachais agus tuarascáil chomhaltaían Bhoird, agus an ráiteas ar rialú inmheánach. Déantar
cur síos ar mo fhreagrachtaí tuairiscithe maidir le heolas
den chineál sin, agus ar ábhair áirithe eile ar a ndéanaim
tuairisciú go heisceachtúil, le fáil in aguisín na tuarascálaseo. Níl aon rud le tuairisciú agam ina thaobh sin.

Seamus McCarthy
An tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste
9 Meitheamh 202023

Aguisín ar an Tuarascáil
Freagrachtaí chomhaltaí an Bhoird
Mar a leagtar amach sa ráiteas rialachais agus i dtuarascáil
chomhaltaí an Bhoird, tá na comhaltaí Boird freagrach as–	ráitis airgeadais a ullmhú sa bhfoirm atá forordaithe
faoi alt 7 den chéad sceideal den Acht um Fhorbairt
Tionscail 1993–	cinntiú go dtugann na ráitis airgeadais léargas
cothrom fíor de réir FRS102,–
rialtacht na n-idirbheart a chinntiú,–	a mheas an bhfuil prionsabal cuntasaíochta an
ghnóthais leantaigh á úsáid mar is cuí, agus,–	aon rialú inmheánach a mheasann siad go bhfuil
gá leis chun ráitis airgeadais atá saor ó mhíráiteasábhartha a ullmhú, cibé acu an de bharr calaoise
nó earráide a tharlaíonn sé.
Freagrachtaí an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste
Éilítear orm faoi alt 7 den chéad sceideal den Acht um
Fhorbairt Tionscail 1993 iniúchadh a dhéanamh ar ráitis
airgeadais GFT Éireann agus tuairisc a thabhairt faoi do
Thithe an Oireachtais.
Is í an aidhm atá agam agus mé ag déanamh an iniúchta ná
ráthaíocht réasúnach a fháil go bhfuil na ráitis airgeadais ina
n-iomláine saor ó mhíráiteas ábhartha. Is ionann ráthaíocht
réasúnach agus leibhéal ard ráthaíochta, ach ní barántas é go
mbraithfidh iniúchadh a dhéantar de réir na ISAnna míráiteasábhartha nuair is ann dó. D'fhéadfadh míráitis eascairt
ó chalaois nó ó earráid agus meastar go bhfuil siad ábhartha,ina n-aonar nó go comhiomlán, má cheaptar go réasúnach
go mbeadh tionchar acu ar chinntí eacnamaíochta a thógann
úsáideoirí ar bhonn na ráiteas airgeadais seo.
Mar chuid d'iniúchadh i gcomhréir leis na ISAnna, cuirim
i bhfeidhm mo bhreith ghairmiúil agus coinním sceipteachas
gairmiúil orm féin. Agus mé á dhéanamh,–	Aithním agus déanaim measúnú ar na rioscaí a bhaineannle míráiteas ábhartha na ráiteas airgeadais cibé acu ande bharr calaoise nó earráide a tharlaíonn sé; dearaim
modhanna iniúchta mar fhreagra ar na rioscaí sin agus
cuirim i bhfeidhm iad; agus faighim fianaise iniúchta atá

24

dóthanach agus cuí le bonn a chur faoi mo thuairim.
Tá riosca níos airde ag baint leis mura mbraitear míráiteasábhartha a bhaineann le calaois seachas le hearráid, mar
go bhféadfadh claonpháirtíocht, brionnú, easnaimhbheartaithe, mífhaisnéisí, nó scoitheadh rialú inmheánach
a bheith mar chuid de.
–	Faighim tuiscint ar an rialú inmheánach a bhaineannleis an iniúchadh chun modhanna iniúchta a dhearadh
a bheidh oiriúnach sna himthosca, ach ní chun críocha
tuairim a thabhairt ar éifeachtúlacht na rialuithe
inmheánacha é sin.
–	Measúnaim ábharthacht na bpolasaithe cuntasaíochtaa úsáidtear agus réasúnacht na meastachán cuntasaíochta
agus na nochtuithe a bhaineann leo.
–	Déanaim cinneadh faoi oiriúnacht na húsáide a baineadh
as prionsabal cuntasaíochta an ghnóthais leantaighagus, bunaithe ar an fhianaise iniúchta a fhaighim, cinnim
cibé acu an bhfuil no nach bhfuil éiginnteacht ábhartha
ann a bhaineann leis na himeachtaí nó le coinníollachaa chaitheadh amhras suntasach ar chumas GFT Éireannleanúint ar aghaidh mar ghnóthas leantaigh. Máchinnimh go bhfuil éiginnteacht ábhartha ann, tá séde dhualgas orm aird a tharraingt i mo thuarascáil arna nochtuithe a bhaineann leis sna ráitis airgeadais nó,
mura bhfuil na nochtuithe sin sásúil, mo thuairim a athrú.
Tá mo chinneadh bunaithe ar an bhfianaise iniúchta
a fuarthas suas go dáta na tuarascála. Mar sin féin,d'fhéadfadh sé tarlú nach mbeadh ar chumas GFT Éireannleanúint mar ghnóthas leantaigh de bharr imeachtaí nó
coinníollacha sa todhchaí.
–	Déanaim cur i láthair, struchtúr agus ábhar foriomlán na
ráiteas airgeadais a mheas, na nochtuithe san áireamh,agus déanaim cinneadh faoi cibé acu an léiríonn na ráitis
airgeadais na hidirbhearta agus imeachtaí bunúsacha arbhealach a thugann léargas cóir nó nach léiríonn.
Déanaim teagmháil leo siúd a bhfuil cúram orthu faoi rialachas
maidir leis an scóip agus am atá beartaithe don iniúchadh agus
torthaí iniúchta suntasacha, i measc ábhair eile, agus aon
easnaimh shuntasacha i rialú inmheánach a sainaithním le linn
mo chuid iniúchta.

Eolas seachas na ráitis airgeadais
Ní chlúdaíonn mo thuairim ar na ráitis airgeadais ant-eolas eile a thugtar leis na ráitis sin, agus ní thugaim
aon tátail ráthaíochta ina thaobh.
Maidir le m'iniúchadh ar na ráitis airgeadais, éilítear orm faoi
na ISAnna eolas eile a chuirtear faoi mo bhráid a léamh agus,
é sin á dhéanamh agam, a mheas cibé acu an bhfuil nó nachbhfuil an t-eolas eile ar neamhréir go bunúsach leis na ráitis
airgeadais nó leis an eolas a fuarthas le linn an iniúchta, nó anmbreathnaíonn sé go bhfuil míráiteas ábhartha de chineál
eile ann. Más rud é, bunaithe ar an obair atá déanta agam, go
cinnim go bhfuil míráiteas ábhartha san eolas eile seo, tá sé
do dhualgas orm é sin a thuairisciú.
Tuairisciú ar ábhair eile
Cuirtear m’iniúchadh i gcrích le tagairt do na gnéithe speisialta
a ghabhann le bainistiú agus le feidhmiú comhlachtaí Stáitmaidir lena mbainistíocht agus a n-oibriúcháin. Tuairiscím máaithním nithe ábhartha eile ann a bhaineann leis an mbealachinar cuireadh gnó poiblí i gcrích.
Féachaim le fianaise a fháil i gcúrsa an iniúchta ar rialtacht
na n-idirbheart airgeadais. Déanaim tuairisc dó má aithním
aon chás ábhartha nár úsáideadh airgead poiblí chun na críchea leagadh síos ina leith nó sa chás nár chloígh na hidirbhearta
leis na húdaráis a bhí á rialú.
Tuairiscím freisin de réir eisceachta, i mo thuairim,–	Mura bhfuil an fhaisnéis agus na míniúcháin uilea theastaigh uaim do m’iniúchadh faighte agam, nó–	nó mura raibh na taifid chuntasaíochta dóthanach chungo bhféadfaí na ráitis airgeadais a iniúchadh go héasca
agus i gceart, nó–	mura raibh na ráitis airgeadais ag teacht leis na
taifid chuntasaíochta.

Ráiteas ar an Rialú Inmheánach
Scóip Freagrachta
Thar ceann Bhord an GFT, aithním ár bhfreagracht as cinntiú
go gcoinníonn agus go bhfeidhmíonn an Ghníomhaireachtcóras éifeachtúil um rialú inmheánach airgeadais. Tugann an
fhreagracht seo cuntas ar riachtanais Chóid Cleachtais um
Rialachas Comhlachtaí Stáit (2016).
Aidhm an Chórais um Rialú Inmheánach
Tá an córas um rialú inmheánach deartha le riosca a bhainistiú
go leibhéal measartha ní le fáil réidh leis. Ní féidir leis an gcóras
ach deimhniú réasúnta seachas deimhniú lándearfa a thabhairt go
bhfuil sócmhainní cosanta, go bhfuil idirbhearta údaraithe agus
taifeadta go cuí, agus go bhfuil earráidí nó mírialtachtaí ábhartha
coiscthe nó go mbraithfear iad in am tráthúil.
Cuireadh an córas um rialú inmheánach, atá de réir na treoracha d'eisigh an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe, i bhfeidhm
ar GFT don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2019 agus suas go dtí dáta
ceadaithe na ráiteas airgeadais.
Tarscaoileadh ó Chiorclán na Roinne Caiteachais Phoiblí
agus Athchóirithe
D'eisigh an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe ciorclán sabhliain 2014 a bhain le deontais ó chistí Státchiste a bhainistiú agus
le cuntasacht ina leith. Éilítear ar dheontóirí sa chiorclán sin a shonrú
gur gá d'fhaighteoirí deontas eolas sainiúil a nochtadh ina ráitis
airgeadais. Áirítear ar an bhfaisnéis sin sonraí faoi mhéid an deontais
agus faoi conas a úsáidtear na cistí agus eolas faoi rátaí tuarastail anaonáin. D'iarr GFT tarscaoileadh i leith na gceangaltas sin ar an Roinn
Post, Fiontair agus Nuálaíochta, toisc go gcomhlíonann rialuithe
láidre trasghníomhaíochta GFT aidhmeanna an Chiorcláin. Fuair
GFT an tarscaoileadh.
Cumas Riosca a Láimhseáil
Tá Coiste Iniúchta, Airgeadais agus Riosca (AFRC) ag an GFT ara bhfuil ceathrar comhaltaí den Bhord agus comhalta eachtrachamháin, a bhfuil saineolas airgeadais agus iniúchta acu, agus táduine acu ina C(h)athaoirleach. Tháinig AFRC le chéile ceithre
huaire in 2019.
Tá feidhm iniúchta inmheánach seachfhoinsithe ag an GFT
a thuairiscíonn díreach chuig an CIAR, a bhfuil dóthain acmhainní arfáil dó agus a chuireann clár oibre i gcrích atá aontaithe leis an CIAR.

Tá polasaí bainistíochta riosca forbartha ag CIAR a leagan amacha inghlacthachta riosca, na próisis bainistíochta riosca atá i bhfeidhm
agus tugann sé mionsonrú ar na róil agus na freagrachtaí atá ar an
bhfoireann maidir leis an riosca. Tá an polasaí tugtha don fhoireann ar
fad a cheaptar a bheidh ag obair laistigh de pholasaithe bainistíochta
riosca an GFT, chun bainistíocht a chur san airdeall faoi rioscaí atá agéirí agus chun laigeachtaí a rialú agus glacadh le freagracht ar rioscaí
agus rialuithe laistigh dá réimse oibre féin.
Creat Riosca agus Rialuithe
Tá córas bainistíochta riosca curtha i bhfeidhm ag an GFT a aithníonn
agus a thuairiscíonn príomhrioscaí agus na gníomhartha bainistíochta
a dhéantar chun na rioscaí sin a mhaolú, chomh fada agus is féidir.
Tá clár rioscaí i bhfeidhm a aithníonn na príomhrioscaí a bhfuil an
GFT ag tabhairt aghaidh orthu, agus tá siad sin aitheanta, measta
agus grádaithe de réir a dtábhacht. Déanann an CIAR agus an Bord
an clár a athbhreithniú agus a fhaomhadh ar bhonn bliantúil. Baintearúsáid as torthaí na measúnuithe seo le pleanáil a dhéanamh agus
acmhainní a leithdháileadh chun a chinntiú go ndéantar bainistiú
ar rioscaí go leibhéal inghlactha.
Mionsonraíonn an clár riosca na rialúcháin agus na gníomhartha
a bhfuil gá leo chun rioscaí a mhaolú agus na freagrachtaí atá sannta
chun rialúcháin a oibriú-	rinneadh doiciméadú sa chlár ar na nósanna imeachta do gachpríomhphróiseas gnó,-	rinneadh freagrachtaí airgeadais le cuntasaíocht chomhfhreagracha shannadh ag leibhéal na bainistíochta,-	tá córas buiséadaithe cuí ann le buiséad bliantúil a ndéanannbainistíocht sinsearach athbhreithniú air,-	tá córais ann a chinntíonn slándáil na gcóras teicneolaíochta
faisnéise agus cumarsáide,- tá córais ann chun na sócmhainní a chosaint, agus
-	cuimsíonn na nósanna imeachta maidir le maoiniú deontais anmheastóireacht; an measúnú teicniúil agus airgeadais; tionscadaila bhaineann le deontais a fhaomhadh agus a íoc, lena n-áirítear
anailís costais is tairbhe, measúnuithe teicniúla, garspriocannationscadail a bhunú, íocaíochtaí a dhéanamh de réir théarmaí agus
choinníollacha na gcomhaontuithe idir GFT agus an deontaí, agus
socruithe a dhéanamh le haghaidh aisíocaíocht an deontais muragcomhlíonann an tionscadal na gealltanais a rinne an tacadóir.

Monatóireacht agus Athbhreithniú Leanúnach
Tá modhanna foirmiúla bunaithe chun monatóireacht a dhéanamhar phróisis rialúcháin agus cuirtear in iúl faoi easnaimh rialúcháindóibh siúd a bhfuil freagracht orthu le gníomhaíocht cheartaitheacha thógáil agus don bhainistíocht agus don Bhord, nuair is cuí, arbhealach thráthúil. Dearbhaím go bhfuil na córais monatóireachta
leanúnacha seo a leanas i bhfeidhm:-	rinneadh príomhrioscaí agus rialúcháin a bhaineann leo a aithint
agus tá próisis curtha i bhfeidhm chun monatóireacht a dhéanamhar oibríocht na bpríomhrialúchán agus aon easnamh a aithnítear
a thuairisciú,-	rinneadh socruithe tuairiscithe a bhunú ag gach leibhéal ag
a bhfuil freagracht do bhainistíocht airgeadais sannta, agus-	déanann an bhainistíocht shinsearach athbhreithnithe rialta arfheidhmíocht agus ar thuarascálacha airgeadais tréimhsiúla agus
bliantúla a léiríonn feidhmíocht airgeadais i gcomparáid le buiséid/réamh-mheastacháin.
Soláthar
Deimhním go bhfuil nósanna imeachta i bhfeidhm ag an GFT chuna chinntiú go gcomhlíontar rialacha agus treoirlínte soláthar reatha
agus gur chloí GFT leis na nósanna imeachta sin i rith 2019.
Athbhreithniú ar Éifeachtúlacht
Deimhním go bhfuil modhanna ag an GFT chun monatóireacht
a dhéanamh ar éifeachtúlacht mhodhanna bainistíocht riosca
agus rialúcháin. Cuireann obair na n-iniúchóirí inmheánacha agus
sheachtracha, an Coiste Iniúchta, Airgeadais agus Riosca a dhéanannmaoirseacht ar a n-obair, agus an bhainistíocht shinsearach laistighden GFT a bhfuil freagracht orthu faoin gcreat rialúcháininmheánaigh, monatóireacht agus athbhreithniú an GFT aréifeachtúlacht an chórais rialúcháin inmheánaigh ar an eolas.
Deimhním gur chuir an Bord athbhreithniú bliantúil ar éifeachtúlacht
na rialúcháin inmheánaigh do 2019 i gcrích.
Saincheisteanna Rialúcháin Inmheánaigh
Níor aithníodh aon laigeacht sa rialúchán inmheánach maidir le 2019a bhfuil nochtadh riachtanach ina leith sna ráitis airgeadais.
Sínithe thar ceann an Bhoird

Frank Ryan
Cathaoirleach
9 Meitheamh 2020

25

An Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus
Cúlchistí Ioncaim Choinnithe

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2018

Baineann na suimeanna
		
2019
2018
a thaispeántar faoi Ioncam agus
Nótaí
€’000
€’000
Caiteachas le gníomhaíochtaí
leanúnacha. Cuimsíonn an Ráiteas
Ioncam			Ioncaim, Caiteachais agus
Deontais Oireachtais
2
198,518
160,808
Cúlchistí Ioncaim gach
An Ciste Oiliúna Náisiúnta
3
3,000
3,000
gnóthachan agus caillteanasa aithníodh sa bhliain.
Aisíocaíochtaí Deontas
4
1,682
5,734
Ioncam Cíosa		
2,565
1,858
Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh
Ioncam Eile
5
2,246
2,099
Airgid agus Nótaí 1 go dtí 26 mar(Caillteanas)/ Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní
6
(56)
2,303
chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Maoiniú Iarchurtha Glan i gcomhair Pinsean
19 (f)
7,124
7,935
		
215,079
183,737
Thar ceann Bhord GFT:
Caiteachas					Dáta: 9 Meitheamh 2020
Deontais Iníoctha
7
100,648
96,217
Costais a mbaineann le Cur chun Cinn, Riarachán agus Nithe Ginearálta
856,96150,912
Muirir i leith Foirgnimh Tionsclaíochta
910,902
6,634
Muirir Dhímheasa
10
14,364
8,194
Muirear Bearnúcháin (Freaschuir)
10846(10,413)Frank Ryan
Costais Pinsin
19 (c)
8,165
8,958
Cathaoirleach		
191,886
160,502
Barrachas na Bliana roimh Leithreasaí		
23,19323,235
Ranníocaíocht leis an Státchiste
11
Aistriú (go) Caipiteal
12(23,768)(37,451)(Easnamh) don bhliain tar éis Leithreasuithe		(575)(14,216)

Martin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach

Geraldine McGinty
Iarmhéid Tugtha ar Aghaidh amhail ar an 1 Eanáir		
20,56834,784					 Cathaoirleach
An Coiste Iniúchta,
Iarmhéid Tugtha ar Aghaidh amhail ar an 31 Nollaig 2019		
19,993
20,568Airgeadais & Riosca

26

Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019		
20192018			Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh
Airgid agus Nótaí 1 go dtí 26 mar
Nótaí
€’000
€’000
chuid de na Ráitis Airgeadais seo
Barrachas roimh Leithreasaí		

23,19323,235Gnóthachan taithí ar oibleagáidí sochair scoir

19 (d)

344

3,954

Athrú ar bhoinn tuisceana atá mar bhonn leis an luach reatha oibleagáidí sochair scoir

19 (d)(16,060)

1,706(15,716)

5,660(Caillteanas) / gnóthachan iomlán achtúireach sa bhliain		Thar ceann Bhord GFT:
Dáta: 9 Meitheamh 2020

Frank Ryan						Cathaoirleach
Coigeartú ar mhaoiniú sochair iarchurtha scoir		
15,716(5,660)
Ioncam Cuimsitheach eile sa bhliain		

23,19323,235
Martin Shanahan
An Príomhfheidhmeannach

Geraldine McGinty
Cathaoirleach
An Coiste Iniúchta,
Airgeadais & Riosca

27

Ráiteas faoin Staid Airgeadais

Amhail ar an 31 Nollaig 2019

		
2019
2018
Tá an Ráiteas faoi Shreabhadh
Airgid agus Nótaí 1 go dtí 26 mar
Nótaí
€’000
€’000
chuid de na Ráitis Airgeadais seo.
Sócmhainní Seasta Inláimhsithe
Thar ceann Bhord GFT:
Maoin Tionsclaíochta
13
221,570
208,566
Sócmhainní Seasta Eile
14
13,936
3,172
Dáta: 9 Meitheamh 2020		
235,506
211,738
Sócmhainní Doláimhsithe 				Sócmhainní Teileachumarsáide
15
Iomlán na Sócmhainní Inláimhsithe agus Doláimhsithe 		
235,506
211,738Frank Ryan				 CathaoirleachSócmhainní Reatha				Suimeanna Infhaighte
16
22,603
22,956Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid Thirim		
5,281
6,429
Martin Shanahan		
27,88429,385An Príomhfheidhmeannach
Dliteanais Reatha				Suimeanna Iníoctha
176,168(6,194)Glansócmhainní Reatha		
21,71623,191				 Geraldine McGinty
Cathaoirleach
Infháltais Fhadtéarmacha				An Coiste Iniúchta,
Infháltais: Suimeanna a bheidh dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
16603
Airgeadais & Riosca
Forálacha				Forálacha le haghaidh Dliteanas agus Muirir
18(2,326)(2,623)				
Pinsin				Sócmhainn Mhaoinithe Pinsin Iarchurtha
19 (f)
176,782
153,942
Dliteanas Pinsin
19 (e)(176,782)(153,942)
Glansócmhainní Iomlána		
255,499
232,306
In ionannas:				
Cuntas Caipitil
12
235,506
211,738
Cúlchistí Ioncaim Coinnithe		19,993
20,568
		
255,499
232,30628

Ráiteas Faoi Shreabhadh Airgid

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019

		
2019
2018
Nótaí
€’000
€’000
Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Oibriúcháin
Ioncam Breise thar Chaiteachas		
23,19323,235(Méadú) / Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta			
- Maoin Tionsclaíochta
10
10,782(2,708)- Sócmhainní Seasta Eile agus Sócmhainní Teileachumarsáide
10
4,428
489
Caiteachas Caipitlithe
8 (a)
(772)
(512)
Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní
656(2,303)Ús Bainc
5(1)(2)
Ranníocaíocht leis an Státchiste
11
Laghdú ar Shuimeanna Infhaighte dlite taobh istigh de bhliain amháin
16
353
3,469
(Méadú) / Laghdú ar Shuimeanna Iníoctha dlite taobh istigh de bhliain amháin
17
(26)
2,219
(Laghdú) ar Fhorálacha agus ar Mhuirir
18(297)(1,445)(Méadú) / Laghdú ar Shuimeanna Infhaighte dlite tar éis níos mó ná bliain amháin
16
(603)
129
Glan-insreabhadh Airgid ó Ghníomhaíochtaí Oibriúcháin		37,113
22,571				
Sreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Infheistíochta				Éadálacha		
(63,558)(37,813)Diúscairtí		
25,296
5,396
Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Infheistíochta		
(38,262)(32,417)
				
Sreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Maoiniúcháin				Ús Bainc Faighte		
1
2
Glansreafaí Airgid ó Ghníomhaíochtaí Maoiniúcháin		
1
2
				
				
(Laghdú) Glan ar Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid		(1,148)(9,844)Airgead tirim agus coibhéisí airgid amhail ar an 1 Eanáir		
6,429
16,273Airgead Tirim agus Coibhéisí Airgid amhail ar an 31 Nollaig		
5,281
6,429

29

Nótaí leis na Ráitis Airgeadais
1

Beartais Chuntasaíochta	Tá bunús na cuntasaíochta agus beartais shuntasachachuntasaíochta atá glactha ag an GFT leagtha amach thíos.
Bhí siad go léir curtha i bhfeidhm go comhsheasmhach i rithna bliana agus sa bhliain roimhe:(a) Eolas Ginearálta

	Tá ceanncheathrú GFT Éireann lonnaithe ag Three Park Place,
Sráid Haiste Uachtarach, Baile Átha Cliath 2, D02 FX65.
	Is Aonán Leasa Poiblí (ALP) í GFT Éireann. Cuireann aonán leasa
poiblí earraí nó seirbhísí ar fáil don phobal i gcoitinne, do phobal
nó don leas sóisialta, agus i gcás go gcuirtear cothromas ar bithar fáil, is ar mhaithe le tacú le príomhchuspóirí an aonáiné seachas le toradh airgeadais a chur ar fáil do sholáthraithe
cothromais, scairshealbhóirí nó baill.
	Is é príomhchuspóir GFT Éireann mar atá leagtha amach
i gCuid II M8 den Acht um Fhorbairt Tionscail (GFT Éireann)1993 ná:- 	bunú agus forbairt gnóthas tionsclaíoch ón iasacht a churchun cinn sa Stát seo- 	infheistíochtaí a dhéanamh i, agus tacaí a chur ar fáil do
ghnóthais thionsclaíocha a chloíonn le riachtanais na
n-achtachán atá i bhfeidhm i láthair na huaire.
- 	scéimeanna, deontais agus áiseanna airgeadais eile a riar,
trína ndéantar Cistí an Aontais Eorpaigh agus cistí eile dáleithéid a dháileadh de réir mar a bhíonn údaraithe ó amgo ham ag an Aire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe
agus feidhmeanna eile a chur i gcrích de réir mar a bhíonnsannta ag an Aire di ó am go ham.

(b) Ráiteas Comhlíonta agus Bunús an Ullmhúcháin	Táthar tar éis na Ráitis Airgeadais a ullmhú i gcomhréir leis an
gcoinbhinsiún costais stairiúil, agus iad mionathraithei gcomhréir le Caighdeán Tuairiscithe Airgeadais 102 (FRS 102),
arna eisiúint ag an gComhairle um Thuairisciú Airgeadais, sanfhoirm atá faofa ag an Aire Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta letoiliú an Aire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe.
	Is é airgeadra léirithe Ráitis Airgeadais GFT Éireann ná anEuro. Meastar gurb é airgeadra feidhmiúil GFT Éireann ná anEuro ós rud gurb é an phríomhthimpeallacht eacnamaíoch
ina bhfuil an Ghníomhaireacht ag oibriú.

30(c) Ioncam Reatha
Deontais Oireachtais
	De ghnáth aithnítear ioncam ar bhonn fabhraithe.
Is é an t-aon eisceacht ná Deontais Oireachtais,
a aithnítear ar bhonn fáltais airgid.

Aisíocaíochtaí Deontas a Íocadh	Is gá deontais a íocadh a aisíoc i gcásanna áirithe, amhailsa chás ina ndéantar an chuideachta a fuair iad a leachtú /a dhíscaoileadh, nó mura gcloítear le coinníollacha an deontais.
Aithnítear aisíocaíochtaí deontais i gcásanna gur dócha gobhfaighidh an GFT ar ais iad agus gur féidir an méid a mheas gobeacht. Mar sin, tugtar cuntas ina leith ar bhonn fabhraithe.

Ioncam Úis	Aithnítear ioncam úis ar bhonn fabhruithe le modh an rátaúis éifeachtaigh.

Ioncam Cíosa	Cuimsíonn cíosanna méideanna dlite faoi théarmaí na
gcomhaontuithe léasa, le haghaidh tréimhsí suas le 35 bliain,
agus iad déanta idir an Ghníomhaireacht agus tionóntaí,muirir ar úsáid na dtailte neamhfhorbartha agus muirir
chothabhála eastáit gearrtha ar thionóntaí agus bíonn
cuntas déanta orthu ar bhonn fabhraithe.

Ioncam Reatha Eile

Aithnítear ioncam eile ar bhonn fabhraithe.

(d) Deontais Iníoctha	Fabhraítear deontais sna Ráitis Airgeadais nuair a chloíonn
an deonaí le coinníollacha ordaithe.

(e) Sócmhainní Seasta Inláimhsithe
Cuimsíonn Sócmhainní Seasta Inláimhsithe:(i) Talamh a choimeádtar chun críocha forbartha tionsclaíche.
(ii) Oibreacha forbartha láithreán.
(iii)	Foirgnimh thionsclaíocha atá léasaithe le tionóntaí lenan-áirítear foirgnimh á ndíol sa chás nach raibh an teideal
curtha ar aghaidh ag deireadh na bliana.
(iv)	Maoin fholamh atá ar fáil do chur chun cinn tionsclaíoch nóá díol sa chás nach raibh an teideal curtha ar aghaidh ag
deireadh na bliana.
(v)	Sócmhainní Seasta eile amhail trealamh ríomhaireachta
agus oifige, daingneáin agus feistí.

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019L uaitear Sócmhainní Inláimhsithe Seasta ar a gcostas lúide
dímheas carntha agus foráil do bhearnú. Déantar dímheasa sholáthar do gach sócmhainn inláimhsithe seachas talamhar rátaí a ríomhtar chun an costas a dhíscríobh, lúide luach
measta iarmharach gach sócmhainne de réir méid chothroim
thar an tsaolré fhóinteach mheasta mar seo a leanas:(i) Foirgnimh
3 % in aghaidh na bliana(ii) Forbairt Láithreáin
10% in aghaidh na bliana(iii)	Trealamh Oifige /Daingneáin & Feistis
20 % in aghaidh na bliana(iv) Ríomhairí
33 % in aghaidh na bliana(v) Talamh
0 % in aghaidh na bliana
	Is ionann an luach iarmharach agus an méid measta
a gheofaí ó dhiúscairt sócmhainne i láthair na huaire tar éis
do chostais mheasta na diúscartha a bheith bainte, má bhí
an tsócmhainn ag aois nó i riocht cheana a bheifí ag súil leis
ag deireadh a saoil úsáidigh.

Bearnú Maoine, Gléasra agus Trealamh	D’fhéadfaí forálacha le haghaidh bearnú a dhéanamhi ndiaidh athbhreithniú ar na sócmhainní seasta agus na
sócmhainní teileachumarsáide arna gcur i gcrích ag oifigighde chuid GFT Éireann nó ag luachálaithe neamhspleácha, demar is cuí, má léiríonn teagmhais nó athruithe ar chúinsí nó
ar dhálaí eacnamaíocha go mb’fhéidir nach mbeidh méid
glanluacha na sócmhainní in-aisghabhála go hiomlán.
Aithneofar a leithéid de chur ar fáil sa Ráiteas Ioncaim,
Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim Choinnithe sa bhliain ina
ndéantar iad. I gcás ina léiríonn athbhreithniú ina dhiaidh sinnach ann níos mó do na cúinsí as ar eascair foráil le haghaidh
bearnú, nó go bhfuil athrú ábhartha tagtha orthu, déanfar an
fhoráil charntha le haghaidh bearnú a laghdú dá réir.
	Má tá fianaise oibiachtúil ann ar bhearnú luach sócmhainne,
aithnítear caillteanas bearnúcháin sa Ráiteas Ioncaim,
Caiteachais agus Cúlchistí Ioncaim Choinnithe sa bhliain.
	Coimeádtar cuntas ar chealuithe bearnúcháin ó na blianta
roimhe sa Ráiteas Ioncaim agus Caiteachais agus Cúlchistí
Ioncaim Choinnithe.

(f) Maoin Tionsclaíochta	Maoin Tionsclaíochta atá san áireamh i sócmhainní seastainláimhsithe, táthar tar éis í a fháil, a fhorbairt nó a thógáil

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019chun na haidhme cuidiú le cur chun cinn agus forbairt
tionscail agus ní mheastar gur maoin infheistíochta atá
inti, ach gnáthshócmhainní seasta.
	Áirítear sa chostas i ndáil le talamh, forbairt suímh agus
maoin tionsclaíochta cionroinnt na gcostas riaracháina ghabhann le gnóthú nó forbairt na sócmhainní.
	Tá Ioncam agus Caiteachas maidir le hidirbhearta Maoine
Tionsclaíochta leagtha amach i nóta 22 de na Ráitis
Airgeadais trí mheán meamraim.

(g) Sócmhainní Seasta Doláimhsithe:	Cuimsíonn Sócmhainní Seasta Doláimhsithe sócmhainníteileachumarsáide atá mar cheart úsáide dochealaithe sciar
shainithe de líonra teileachumarsáide domhanda go ceanntréimhse 25 bliain ó 2000.

(h) Suimeanna Infhaighte	Aithnítear suimeanna infhaighte ar luach cóir, lúide soláthar
d'fhiacha amhrasacha. Foráil ar leith atá san fhoráil d'fhiacha
amhrasacha, agus cuirtear ar bun í nuair atá fianaise oibiachtúil
ann nach mbeidh GFT ábalta na suimeanna uile atá ag dul dó
a bhailiú. Aithnítear gach gluaiseacht san fhoráil d'fhiacha
amhrasacha sa Ráiteas Ioncaim, Caiteachais agus Cúlchistí
Ioncaim Choinnithe. Cuimsíonn suimeanna infhaighte:(i)	Maoine díolta ar bhonn iarchurtha. Gearrtar ús ar na
suimeanna seo ag Rátaí Iasachtaí an Státchiste arna moladh
ag an Roinn Airgeadais nó ag an Ráta Tagartha Lascaine AE
de réir mar is infheidhme.
(ii)	Cíosanna dlite faoi théarmaí na gcomhaontuithe léasa, lehaghaidh tréimhsí suas le 35 bliain, agus iad déanta idir an
Ghníomhaireacht agus tionóntaí, muirir ar úsáid na dtailte
neamhfhorbartha agus muirir chothabhála eastáit gearrtha
ar thionóntaí.
(iii)	Táillí ó roghanna ceannaigh tugtha ar mhaoin an GFT, éarlaisí
íoctha ag an GFT chun maoin a cheannach sa chás nachbhfuiltear tar éis an teideal a thabhairt don Ghníomhaireacht
ar 31 Nollaig, agus soláthar seirbhísí eile.
(iv)	Suimeanna dlite i ndáil le diúscairt nó léasú
sócmhainní teileachumarsáide.
(v) Suimeanna dlite i ndáil le comhshocruithe.
(vi) Suimeanna dlite i ndáil le hiasachtaí tugtha agus ús ina leith.

(i)	Cuimsíonn Suimeanna Iníoctha méideannainíoctha i ndáil le:(i) Creidiúnaithe agus Fabhruithe.
(ii) Tá deontais iníoctha de réir nóta (d)(iii)	Éarlaisí do dhíolacháin neamhchríochnaithe.

(j)	Cuimsíonn forálacha le haghaidh dliteanas
agus muirir:(i)	Méideanna soláthartha maidir le costais fhéideartha
a bhaineann leis an bhforáil trochluithe deléasanna oibriúcháin.
(ii)	Suimeanna soláthartha nuair a mheastar go sáróidh na
costais amach anseo ag éirí as léasanna oibriúcháin na
suimeanna in-aisghabhála ó fholéasaithe.

(k) Airgeadraí Iasachta

seo a leanas: GFT Éireann, Fiontraíocht Éireann agus
Fondúireacht Eolaíochta Éireann a bhunú mar fhostóirí
dlíthiúla ar leith; go bhforbródh gach gníomhaireacht
a scéim pinsin féin, agus go dtabharfadh siad dá n-aire go
rachadh na baill foirne atá/a bhí ina mball de Scéim Pinsin
Forfás leis na Scéimeanna Gníomhaireachta nua faoi réir
théarmaí aoisliúntais nach lú fabhar ná na téarmaí sin a bhí
acu faoin Séim Forfás go díreach roimh dháta an aistrithe,agus go mbeadh baill foirne na ngníomhaireachtaí féinina mball de na scéim sin; agus go ndéanfadh na
gníomhaireachtaí sin cuntas do na Dliteanais Pinsin lenambaineann faoi FRS102. Beidh freagracht dhlíthiúil ar an
Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta i leith na Scéimeanna
Pinsin, pinsinéirí agus iarbhaill foirne le sochair choinnithe
ó Fhorfás atá ann faoi láthair.

	Aistrítear sócmhainní agus dliteanais a ainmnítear inairgeadraí eachtracha ar na rátaí malairte atá i bhfeidhm
ar dháta an Ráitis faoin Staid Airgeadais. Aistrítear ioncaim
agus costais ag na rátaí malairte atá i bhfeidhm ag dátaí na
n-idirbheart bunúsach.

	Faoin Acht um Pinsin na Seirbhíse Poiblí (Scéim Aonair agus
Forálacha eile) 2012, beidh daoine a théann isteach satseirbhís phoiblí ina n-iontrálaithe den chéad uair ar
1 Eanáir 2013 nó ina dhiaidh sin ina mbaill den Scéim
Aonair Pinsin na Seirbhíse Poiblí.

	Déileáiltear sa Ráiteas Ioncaim agus Caiteachais agus
i gCúlchistí Ioncaim Choinnithe le brabúis agus caillteanais ag
eascairt ó aistrithe airgeadraí eachtracha agus ar imréiteachna suimeanna infhála agus iníoctha in airgeadra eachtrach.

	Tá freagracht dhlíthiúil iomlán ar an GFT as a bhfostaithe mar
fhostóir dhlíthiúil orthu. Áirítear anseo freagracht i leith
phinsean na bhfostaithe reatha a d’éirigh as tar éis
16 Iúil 2014. Léiríonn na Ráitis Airgeadais na costais phinsin
i leith bhaill foirne an GFT atá á n-íoc ag an Scéim Pinsean
Seirbhíse Poiblí Aonair.
			Léiríonn costais phinsin an GFT scéimeanna neamhchistithe
pinsin le sochar sainithe, a mhaoinítear in aghaidh na bliana
ar bhonn íoc mar a úsáidtear ón airgead atá ar fáil chuige,
lena n-áirítear airgead a chuirtear ar fáil tríd an Roinn Gnó,
Fiontar agus Nuálaíochta agus ó ranníocaíochtaí áirithea bhaintear de thuarastail foirne.

(l)Léasanna	Pléitear sna Ráitis Airgeadais leis na cíosanna faoi léasanna
oibriúcháin de réir mar a bhíonn siad dlite. I gcás maoine
tionsclaíochta atá ar fáil lena cur chun cinn, déanann an
Ghníomhaireacht foráil, nuair is infheidhme, le haghaidhíocaíochtaí cíosa amach anseo.

(m) Sochair d'Fhostaithe
Sochair Ghearrthéarmacha	Aithnítear sochair ghearrthéarmacha amhail pá saoire mar
chostas sa bhliain agus bíonn sochair a bhíonn fabhraithe
ag deireadh na bliana san áireamh san fhigiúr Suimeanna
Iníoctha sa Ráiteas faoin Staid Airgeadais.

Sochair Scoir	Leis an Acht um Fhorbairt Tionscail (Forfás a Dhíscaoileadh),2014 (Uimh. 13 de 2014), a achtaíodh an 16 Iúil 2014,
rinneadh foráil d'Fhorfás a dhíscaoileadh agus don mhéid

	Léiríonn costais phinsin na sochair phinsin a ghnóthaighfostaithe i rith an tréimhse agus léirítear na costais mar
ghlaniomlán ranníocaíochtaí coinnithe pinsin foirne.
Aithnítear méid atá comhfhreagrach leis an ranníocaíocht
phinsin mar ioncam sa mhéid is a bhfuil sé in-aisghabhála,agus cuidíonn deontais, a fhaightear i rith na bliana lehíocaíochtaí pinsin a chomhlíonadh, leis an mbrú a sheachaint.

31

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019	Léirítear gnóthachain nó caillteanais achtúireacha
a thagann chun cinn i ndliteanais scéime sa Ráiteas Ioncaim
Chuimsithigh agus aithnítear coigeartú comhfhreagrach samhéid in-aisghabhála ón Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta.
	Léiríonn dliteanais phinsin luach láithreach na n-íocaíochtaípinsin todhchaí atá tuillte ag an bhfoireann go dtí seo.
Léiríonn maoiniú pinsin iarchurtha an tsócmhainnchomhfhreagrach atá le haisghabháil amach anseo
ón Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta.

	chonclúid acu go bhfuil saol agus luachanna iarmharachana sócmhainní cuí.

Athbhreithnithe bearnúcháin ar shócmhainní	Déantar athbhreithniú bearnúcháin ar shócmhainní
a ndéantar amúchadh orthu cibé uair a thugann teagmhais
nó athruithe ar dhálaí le fios go bhfuil an seans ann nachféidir an méid glanluacha a fháil ar ais. Aithnítear caillteanas
bearnúcháin i leith an mhéid lena sáraíonn suim ghlanluachana sócmhainne a mhéid in-aisghabhála.

	Déantar dliteanais scéim pinsin a thomhas ar bhonn
achtúireach trí mhodh chreidiúint réamh-mheasta
an aonaid.

	Is ionann an méid in-aisghabhála agus an ceann is airde deluach cóir sócmhainne lúide costas díola agus luach úsáide.

(n)	Breithiúnais, Meastacháin agus Boinn
Tuisceana Ríthábhachtacha	Bíonn na boinn tuisceana atá mar bhonn leis na luachálacha
achtúireacha a gcinntear na méideanna atá aitheanta sna
ráitis airgeadais dóibh (lena n-áirítear rátaí lascaine, rátaíméadaithe ar leibhéil cúitimh agus rátaí básmhaireachta
amach anseo), bíonn siad nuashonraithe go bliantúil
i bhfianaise dálaí reatha eacnamaíocha agus maidir lehathruithe bainteacha ar théarmaí agus coinníollachana bpleananna pinsean agus iar-scoir.

	Agus beartais chuntasaíochta GFT Éireann á gcur i bhfeidhm,
is gá do lucht bainistíochta breithiúnais, meastacháin agus
boinn tuisceana a thabhairt/a dhéanamh faoi mhéideanna
glanluacha sócmhainní agus dliteanas nach bhfuil follasachó fhoinsí eile.
	Tá na meastacháin agus na boinn tuisceana ghaolmhara
bunaithe ar thaithí stairiúil agus tosca eile a mheastara bheith bainteach. D'fhéadfadh fíorthorthaí a bheith
difriúil leis na meastacháin seo.
	Déantar athbhreithniú leanúnach ar na meastacháin agus
na boinn tuisceana bhunúsacha. Aithnítear leasuithe armheastacháin chuntasaíochta sa tréimhse ina ndéantar
athmheas ar an meastachán má théann an leasú i bhfeidhm
ar an tréimhse sin amháin, nó sa tréimhse sin agus
i dtréimhsí ina dhiaidh sin má théann an leasú i bhfeidhm
ar thréimhsí i láthair na huaire agus amach anseo.
	Bhí an tionchar is mó ag na breithiúnais agus meastacháin
seo a leanas ar mhéideanna a aithnítear sna ráitis airgeadais:

Luachanna iarmharacha agus dímheas sócmhainní	Tá lucht bainistíochta tar éis athbhreithniú a dhéanamh ar
shaol agus luachanna gaolmhara iarmharacha shócmhainnína n-aicmí sócmhainní seasta go léir agus tá sé mar

32

Oibleagáid na sochar scoir	D'fhéadfadh na nithe seo a leanas dul i bhfeidhm ar na
boinn tuisceana:(i)	an ráta lascaine, athruithe ar an ráta fáltais ar bhannaícorparáideacha ardchaighdeáin(ii)	leibhéil chúitimh amach anseo, dálaí margaidh saothairamach anseo(iii) athruithe ar dhéimeagrafaic

Forálacha

	Déanann an Ghníomhaireacht foráil d'oibleagáidí dlí agus
cuiditheacha, agus tá a fhios aici go bhfuil siad seo gan íocar dháta deiridh na tréimhse. Is gnách na forálacha seo
a dhéanamh i bhfianaise eolais stairiúil nó ábhartha eile,agus iad athraithe do threochtaí le déanaí nuair is iomchuísin. Ach, é sin ráite, is meastacháin iad de na costais
airgeadais a bhaineann le teagmhais a bhfuil an seans ann
nach dtarlóidh siad go ceann roinnt blianta. Mar thoradh air
sin agus ar an leibhéal éiginnteachta a bhaineann leis na
torthaí deiridh, d'fhéadfadh difear mór a bheith idir anfíorthoradh agus an toradh measta.

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 20192

Deontais Oireachtais

	Soláthraítear na Deontais Oireachtais faoi alt 35 den Acht um Fhorbairt Tionscail(Fondúireacht Eolaíochta Éireann) 2003.
	Cuimsíonn na Deontais Oireachtais mar atá sonraithe sna Ráitis Airgeadais na
suimeanna airgid seo a íocadh ó Vóta 32 - Gnó, Fiontar agus Nuálaíocht:
				
2019
2018
				
€’000
€’000
Deontas um Chaiteachas ar Chur chun Cinn agus
Riarachán
Vóta 32 - Mírcheann A5 (i)52,71847,808
Deontas do Thionscal
Vóta 32 - Mírcheann A5 (ii)
96,74590,000
Deontas do Mhaoin Tionsclaíochta Vóta 32 - Mírcheann A5 (iii) 49,055
23,000				
198,518
160,808	Tá an Deontas um Chaiteachas ar Chur chun Cinn agus Riarachán €52.718 milliún
luaite glan ó ranníocaíochtaí pinsin fostaithe ar luach €951,808 (€945,172 - 2018),
arna chur ar aghaidh chuig an Státchiste.			
				

3

An Ciste Oiliúna Náisiúnta	Áirítear leis na híocaíochtaí deontais oiliúna €10.848m (féach nóta 7) íocaíochtaí
deontais oiliúna dar luach €3m (€3m in 2018) a íocadh in éineacht le cistí a fuarthastríd an Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta ón gCiste Náisiúnta Oiliúna, a riartar tríMhírcheann na Roinne Oideachais agus Scileanna. Cloíonn na híocaíochtaí a rinneadh
le riachtanais reachtúla an Chiste mar a fhoráiltear in alt 7 den Acht um Chiste
Náisiúnta Oiliúna, 2000.
						

4

Aisíocaíochtaí Deontas

	Nuair a sháraíonn cliantchuideachta na coinníollacha i gcomhaontú deontais, is féidir
an deontas a in-aisghabháil. I gcaitheamh na bliana, fuair an Ghníomhaireacht€1.682 milliún (€5.734m in 2018) ar ais de bharr haisíocaíochtaí deontais.		

5

Ioncam Eile			
2019
				
€’000
Cóiríocht Oifige ar Léas a fholigean leis an earnáil phríobháideach 1,469
	Ús Bainc			
1
Ioncam Táille i ndáil le Tailte Neamhfhorbartha
698
	Ús ar Idirbhearta Maoine Tionsclaíochta
3
Ioncam Ilghnéitheach 			
75
				
2,246

2018
€’000
1,637
2
404
13
43
2,099

6

2018
€’000
5,396
(8,966)
185
5,688
2,303

Brabús ar Dhiúscairt Sócmhainní				Comaoin (glantáillí agus glanchostais dhíreacha)
Costais Stairiúla			
Aisiompú forálacha bearnúcháin
Aisiompú forálacha dímheasa
				

2019
€’000
25,296(63,517)
10,626
27,539(56)

	Tá an brabús ar dhiúscairt sócmhainní déanta suas de bhrabús €3.629m agus caillteanais€3.685m. Mar sin is ionann an glanchaillteanas ar dhiúscairtí agus €0.056m.		
				
7 Deontais Iníoctha			
2019
2018
				
€’000
€’000
Caipiteal			
23,03017,188Fostaíocht			
6,887
11,675
T&F			
59,58351,535
Oiliúint			
10,848
10,690
Deontais Eile			
300
5,129
				
100,648
96,217

8

Costais a mbaineann le Cur chun Cinn, Riarachánagus Nithe Ginearálta			(a)			
Táillí, costais na gComhaltaí Boird agus luach saothair an POF
Costais luach saothair eile – féach 8 (b)Margaíocht, comhairliúchán, poiblíocht agus fógraíocht
Riarachán ginearálta 			Táille Iniúchóireachta			
Soláthar in aghaidh fiacha amhrasacha	Lúide: Caipitliú caiteachais a bhaineann le maoin
thionsclaíochta a fhorbairt			
				

2019
€’000
322
28,38912,52016,462
58
(18)

2018
€’000
300
26,372
11,88912,79458
11(772)
56,961(512)
50,91233

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar leanúint) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 20198(b)			
Cuimsíonn na costais luach saothair eile:
Sochair ghearrthéarmacha foirne
Ranníocaíochtaí fostóirí don leas sóisialta
Sochair Foirceanta			
Costais sochair scoir			
				

2019
€’000
26,6151,771
328,3892018€’000
24,8041,564
426,372Ba é 322 (2018: 301) líon iomlán na mball foirne a bhí fostaithe (CL) ag deireadh na bliana						
8 (c) 			20192018Sochair Ghearrthéarmacha Foirne
€’000
€’000
Bunphá			26,583
24,797
Ragobair			
32
7
Liúntais							
26,61524,804	In 2019, baineadh Ranníocaíocht Bhreise Aoisliúntais €796k agus íocadh leis an Roinn
Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta í.
8(d)Miondealú Tuarastal Buan
Líon na bhFostaithe (CL)						
Sochair Fostaithe			
2019
2018
€60,000 go €70,000			
43
40€70,001 go €80,000			
32
31€80,001 go €90,000			
31
32€90,001 go €100,000			
20
18€100,001 go €110,000			
9
7€110,001 go €120,000			
1
3€120,001 go €130,000			
2
6€130,001 go €140,000			
1
6€140,001 go €150,000			
5
4€150,001 go €160,000			
10
2€160,001 go €170,000			
1
1€170,001 go €180,000			
1€180,001 go €190,000			
1
-

34

8

(e) 					Príomhphearsanra Bainistíochta			Is iad comhaltaí an Bhoird, an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin, an Stiúrthóir
Feidhmiúcháin agus Bainisteoirí na Rannóga a atá mar phríomhphearsanra
bainistíochta ag GFT. Tá luach iomlán na sochar fostaithe do phríomhphearsanra
bainistíochta leagtha amach thíos:
				
2019
2018
				
€’000
€’000
Bunphá			
1,371
1,330
Liúntais			
Sochair Foirceanta			Árachas Sláinte			
				
1,371
1,330
8

(f) 			Luach Saothair an Phríomhfheidhmeannaigh
An tUasal Martin Shanahan			
Iomlán			2019€
184,536
184,5362018€
177,937
177,937	Faigheann an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin (POF) tuarastal bliantúil de €187,594 lehéifeacht ón 1 Meán Fómhair 2019. Ní théann teidlíocht pinsin an POF tharghnáthshocrúcháin chaighdeánacha pinsin don earnáil phoiblí.
8 (g) 							Cíos Bliantúil Iníoctha i ndáil le Cóiríocht Oifige Léasaithe					
Líon naDáta
Ollchíos
Glanchíos		nOifigí	Éaga Léasa
Iníoctha
Iníoctha
				
€’000
€’000
Ceannoifig
1
2043
7,769
3,924
Oifigí Réigiúnacha
4
2020-2028
330
330
Oifigí Thar Lear
19
2020-2029
2,332
2,332
				
10,431
6,586(i)	I gcás na Ceannoifige agus deich n-oifig thar lear, is amhlaidh go bhfuil an chóiríocht comhlonnaithe le Gníomhaireachtaí
Stáit eile agus / nó le Misin de chuid Rialtas na hÉireann. Áirítear leis an nGlanchíos Iníoctha suimeanna a fuarthasó chomhlachtaí Stáit eile agus ó thionóntaí príobháideacha atá i gcuid de na foirgnimh oifige atá i gceist.
(ii)	Chuaigh an GFT isteach i léas nua le haghaidh foirgnimh don Cheanncheathrú Dhomhanda nua ag Three Park Place,a tháinig in éifeacht ón 1 Bealtaine 2018. Is ionann an cíos bliantúil tosaigh agus €7.77m (iníoctha ón 14 Bealtaine 2019ar aghaidh) in aghaidh na bliana (méid comhlán), nó €3.924m in aghaidh na bliana (glan). Chuaigh an léas dá
hiaráitreabh ag Páirc Wilton in éag i nDeireadh Fómhair 2019. Rinne an GFT 5 léas a athnuachan in 2019 chomh maith.
(iii)	Ón 15 Bealtaine 2019 go dtí 31 Deireadh Fómhair 2019, b'ionann méid an chíosa a íocadh ag an am céanna ar TeachPháirc Wilton (cuireadh deireadh leis an léas ar an 31 Deireadh Fómhair 2019) agus ar Three Park Place agus €940k agus
€1.799m faoi seach, d'fhonn go mbeifí in ann na hoibreacha riachtanacha feistithe ag Three Park Place a dhéanamh
agus leanúnachas gnó agus aistriú eagraithe chuig Ceanncheathrú Domhanda nua GFT a chinntiú.
(iv) Tá clásal scoir i bhfeidhm ar léas oifige thar lear amháin in 2024(v) Níl aon mhaoin a úsáidtear nó atá ar fáil do chóiríocht a cuid foirne faoi úinéireacht na Gníomhaireachta.

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean)

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 20198(h)							Tiomantais faoi Léasanna Oibriúcháin							An 31 Nollaig, b'ionann an gealltanas faoi léasanna oibriúcháin agus €195.706m.
Rachaidh na léasanna sin in éag mar seo a leanas:									2019			2018					€’000			
€’000			
		NeamhMaoin
Maoin
NeamhMaoin
Maoin
		thionsclaíochta
Tionsclaíochta
Tionsclaíochta
thionsclaíochta
Tionsclaíochta
Tionsclaíochta		
MaoinÁititheAr fáil do
MaoinÁititheAr fáil lena Cinn			faoi léasanna
Cur Chun Cinn 		faoi léasanna
gCur Chunlaistigh de bhliain amháin
10,431sa dara go dtí an cúigiú bliain, an bhliain sin san áireamh 38,116
breis is 5 bliana
147,153
		
195,700

6
6-

11,14333,220155,006
199,369

20
5
25

-

9

Muirir i leith Foirgnimh Tionsclaíochta		
11 Ranníocaíocht leis an Státchiste 				Cuimsíonn na costais seo na glanchostais a bhaineann le foirgnimh tionsclaíochta	Le linn 2019 agus 2018 fuair GFT Éireann cead ó DBEI chun an t-ioncam a ghintear
atá curtha ar fáil ag an earnáil phríobháideach agus costais chothabhála maidir leóna acmhainní féin a choinneáil. Bhí farasbarr ioncaim os cionn an leibhéil sin agus
gach foirgneamh tionsclaíochta atá ag an GFT ar féidir é a chur chun cinn. Cuimsíonn
aon Ioncam Acmhainne Féin nár úsáideach inaisíoctha le DBEI, mar ranníocaíocht leis
na costais: costais ghairmiúla, dlí agus chomhairleachta €2.607m [2018 €2.739m],
an Státchiste. In 2019, fuair GFT Éireann cead ó DBEI chun an tIoncam Acmhainne Féinglanchostais oibriúcháin léasa €0.223m [2018 €0.617m] agus costais chothabhála€1.284m nár úsáideadh in 2018 a choinneáil. In 2020, fuair GFT Éireann cead ó DBEI
ionad gnó €8.369m [2018 €4.724m], agus iad laghdaithe ag an nglanghluaiseacht
chun an tIoncam Acmhainne Féin €0.725m nár úsáideadh in 2019 a choinneáil, agus
forálacha maidir le léasanna oibriúcháin (mar atá leagtha síos i nóta 18) ar luachdá bharr sin íocadh ranníocaíocht nialasach leis an Státchiste in 2019 agus 2018.
€0.297m [2018 €1.446m].							10 Laghdú ar Luach Sócmhainní Seasta		
2019
2018
12 Caipiteal			2019		2018
			
Nótaí
€’000
€’000
		
Nótaí
€’000
€’000
€’000
€’000
Muirir Dhímheasa 				Amhail ar an 1 Eanáir			
211,738		
174,287
		- Maoin Tionsclaíochta 13
9,936
7,705
Glanghluaiseachtaí ar:					
		- Sócmhainní Seasta Eile 14
4,428
489
- Maoin Tionsclaíochta
13
13,004		
34,767
Muirir Bhearnúcháin / (Freaschuir)				
- Sócmhainní Seasta Eile 14
10,764		
2,684
		
- Maoin Tionsclaíochta 13
846(10,413)	
Aistriú ón Ráiteas Ioncaim
				15,210(2,219)agus Caiteachais agus
Cúlchistí Ioncaim Coinnithe			
23,768		
37,451	Ríomhtar dímheas d’fhonn costas sócmhainní a dhíscríobh lúide, nuair is infheidhme, aon
Amhailaran31
Nollaig			
235,506		
211,738
fhoráil bhearnúcháin le linn na coda eile dá saolré measta úsáideach. Ní dhéantar aon fhoráildo dhímheas maidir le talamh ná infheistíochtaí.

	Tagann muirir bearnúcháin aníos nuair is mó an luach de réir na leabhar ar Mhaoin Thionsclaíoch
agus Sócmhainní Teileachumarsáide ná a luach measta in-aisghabhála. Tagann cealuithe laigíaníos nuair is soiléir go bhfuil luach in-aisghabhála na Maoine Tionsclaíche nó na Sócmhainní
Teileachumarsáide níos mó ná an luach de réir na leabhar, suas go dtí luach na laige bunaidh.

35

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean)
13 Sócmhainní Seasta Inláimhsithe – Maoin Thionsclaíoch

2019

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 20192018

TalamhForbairt
Maoin
Maoin
Iomlán		
TalamhForbairt
Maoin
Maoin
Iomlán		
Láithreáin thionsclaíoch
thionsclaíoch
			 Láithreáin thionsclaíoch thionsclaíoch			Áitithe faoiar fáil				 Áitithe faoiar fáil			
léasannai gcomhair				 léasannai gcomhair				 Cur chun Cinn					 cur chun cinn
€’000
€’000
€’000
€’000
€’000
Costas
€’000
€’000
€’000
€’000
€’000
262,985
152,751
23,15924,225463,120
Amhail ar an 1 Eanáir
272,060
159,003
23,20435,188 489,455
12,105
11,955(1,924)13,01635,152
Breiseanna
12,874
10,77625,34848,998
1,969(1,969)Aistrithe
10,839(10,839)(3,030)(5,703)(84)(8,817)Diúscairtí	(27,150)(19,907)(9,449) (56,506)
272,060
159,003
23,20435,188489,455
Amhail ar an 31 Nollaig
257,784
149,872
34,04340,248 481,947
				
					
				
Foráil do Bhearnúchán					124,101
510
3,489
1,542
129,642
Amhail ar an 1 Eanáir
113,824198
977
4,045 119,044(10,101)(312)(10,413)
Muirear / (Cealú) don Bhliain
846
846(2,512)
2,512
Aistrithe
(176)
(9)
(185)
Diúscairtí	(8,867)(3)(1,756) (10,626)
113,824
198
977
4,045
119,044
Amhail ar an 31 Nollaig
105,803
195
977
2,289 109,264
				
					
				
Foráil do Dhímheas					146,442
12,206
1,031
159,679
Amhail ar an 1 Eanáir
147,270
9,431
5,144 161,845
6,296
552
857
7,705
Muirear don Bhliain
7,818
606
1,512
9,936
(3,327)
3,327
Aistrithe538(538)(5,468)(71)(5,539)Diúscairtí	(17,654)(3,014) (20,668)
147,270
9,431
5,144
161,845
Amhail ar an 31 Nollaig
137,434
10,575
3,104 151,113
				
					
				
Glanmhéid na Leabhar					158,236
11,535
12,79625,999208,566
Amhail ar an 31 Nollaig
151,981
12,24322,491
34,855 221,570
138,884
5,799
7,464
21,652
173,799
Amhail ar an 1 Eanáir
158,236
11,535
12,79625,999 208,566
					34,767
Glanghluaiseacht don Bhliain					13,004(a)	Áirítear sa tábla thuas suim a bhaineann le comhaontú a rinne an Ghníomhaireacht in 2004 le Comhairle Contae Fhine Gall le tailte a fhorbairt i mBaile Bhlainséir, Baile Átha Cliath
ar leis an Chomhairle iad, chun iad a dhíol ina dhiaidh sin le fiontair thionsclaíocha. Faoi théarmaí an tsocraithe, tá an GFT freagrach as feabhsúcháin bonneagair a dhéanamh ar na
tailte. Íocann an Ghníomhaireacht as costais iomlána na hoibre seo agus tá sí i dteideal leath de na fáltais ó dhíolacháin ar bith a fháil. €Nialas an ghlansuim leabhair a chuimsítear
thuas maidir leis an socrú seo.

36

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean) Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 201914 Sócmhainní Seasta Eile				
CostasAmhail ar an 1 Eanáir
BreiseannaDiúscairtí	Amhail ar an 31 Nollaig

2019		
2018
Trealamh Oifige agus Ríomhaireachta,
IomlánTrealamh Oifige agus Ríomhaireachta,
IomlánDaingneáin agus Feistis		Daingneáin agus Feistis		
€’000
€’000
€’000
€’000
13,844
13,844
10,82010,82015,332
15,332
3,173
3,173(7,011)(7,011)(149)(149)
22,16522,165
13,844
13,844Foráil do Dhímheas						Amhail ar an 1 Eanáir
10,672
10,672
10,332
10,332
Muirear don Bhliain
4,428
4,428
489
489
Diúscairtí	(6,871)(6,871)(149)(149)
Amhail ar an 31 Nollaig
8,229
8,229
10,672
10,672Glanmhéid na Leabhar						Amhail ar an 31 Nollaig
13,936
13,9363,172
3,172
Amhail ar an 1 Eanáir
3,172
3,172
488
488
Glanghluaiseacht don Bhliain
10,764
10,764
2,684
2,684
			

37

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean)
15 Sócmhainní Teileachumarsáide	Agus í ag gníomhú de bhun chinneadh an Rialtais, chuaigh GFT, i gcomhar leis an
Roinn Fiontar Poiblí (dá ngairtear an Roinn Cumarsáide, Fuinnimh agus Acmhainní
Nádúrtha anois), isteach i gconarthaí in 1999 chun sócmhainní teileachumarsáidea cheannach i bhfoirm ceart dochealaithe chun cuid ainmnithe den líonra
teileachumarsáide domhanda a úsáid go ceann tréimhse 25 bliain ó 2000.
	Díoladh cuid den toilleadh a cheannaigh GFT Éireann le roinnt soláthróirí seirbhíse.
Tá costas stairiúil €38.85 milliún ar na sócmhainní fágtha, agus rinneadh an tsuim sina dhíscríobh trí mheán muirear bearnaithe €21m in 2002 agus dímheas comhiomlán€17.85m thar ocht mbliana ón mbliain 2000 ar aghaidh, arb é glanluach leabhair€Nialais a thoradh.

16 Suimeanna Infhaighte

2019
€’000
23,422(819)
22,603

2018€’000
23,805(849)
22,956

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 201918 Foráil do Dhliteanais agus MuirirForáil le haghaidh Léasanna OibriúcháinAmhail ar an 1 Eanáir
Glan(laghdú) don bhliain
Iomlán ar an 31 Nollaig

2019
€’000
2,623
(297)
2,326

2018
€’000
4,068
(1,445)
2,623

Cuimsíonn an Soláthar do Léasanna Oibriúcháin:- Costais fhéideartha ar athchóiriú foirgneamh a bhaineann le hoibleagáidí faoi
léasanna oibriúcháin.
- Costais todhchaí ag éirí as léasanna oibriúcháin a mheastar a sháróidh na suimeannaarna in-aisghabháil ó fholéasaithe.

19 Pinsin			(a)	Tá GFT freagrach as costais phinsin na mball foirne a théann ar scor ón GFT i ndiaidh
16 Iúil 2014, faoin Acht um Fhorbairt Tionscail (Forfás a Dhíscaoileadh), 2014. Téann
ball foirne atá/a bhí ina mbaill de Scéim Pinsin Forfás leis an Scéim GFT faoi réir
théarmaí aoisliúntais nach lú fabhar ná na téarmaí sin a bhí acu faoi Séim Forfás a bhí
Suimeanna a bheidh dlite tar éis níos mó ná bliain amháin:			 ann go díreach roimh an dáta aistrithe ó Fhorfás go dtí an GFT. Tá na scéimeanna seo
a leanas á n-oibriú ag an GFT:
Méid atá dlite ón bhfo-léasaí i dtaca le costais feistithe
603
				
		
23,206
22,956
Baill Foirne Chumhdaithe(a)	Baill foirne a earcaíodh suas go dtí 5 Aibreán 1995 agus a bhí inphinsin tar éis an	(i) Áirítear le hinfháltais agus réamhíocaíochtaí suimeanna €21.918m in íocaíochtaídáta sin.
síos ar idirbhearta réadmhaoine, ag freagairt den chuid is mó d'íocaíochtaí le cuntais(b) Baill foirne a earcaíodh tar éis 5 Aibreán 1995 agus roimh 1 Eanáir 2013.
eascró dlíodóirí ar cheannaigh réadmhaoine. Táthar ag súil leis go gcríochnófar(c)	Baill foirne a earcaíodh ó 1 Eanáir 2013 ar baill iad de Scéim Aonair Pinsin na
idirbheart sa Dara Ráithe (Q2) in 2020 agus go gcríochnófar na hidirbhirt eile faoin
Seirbhíse Poiblí.
gCeathrú Ráithe (Q4) in 2020.
(d)	Baill foirne a earcaíodh ó 1 Eanáir 2013 a chuaigh le Scéim Pinsin Forfás	(ii) Freagraíonn an Féichiúnaí fadtéarmach ar fiú €603,000 é d'airgead atá dlite ón(dá ngairtear an Scéim GFT nua anois) mar go raibh siad ina mbaill cheana féin
SEAI maidir le costais feistithe sa Cheanncheathrú Dhomhanda nua a áitíonn GFT
de scéim seirbhíse poiblí eile (gan briseadh seirbhíse níos mó ná sé mhí i ndiaidh
agus gníomhaireachtaí eile. D'aontaigh na páirtithe sceideal aisíocaíochta 3 bliana
1 Eanáir 2013 a bheith acu).
				
17 Suimeanna Iníoctha
2019
2018
Áirítear scéimeanna do Chéilí agus do Leanaí i ngach ceann de na Scéimeanna.
Suimeanna a bheidh dlite laistigh de bhliain amháin:
€’000
€’000
Cuntais Iníoctha agus Fabhruithe
5,451
5,900
Suim atá dlite ar Dhíolacháin Neamhchríochnaithe
717
294
		
6,168
6,194
Suimeanna a bheidh dlite laistigh de bhliain amháin:
Cuntais Infhála agus Réamhíocaíochtaí	Soláthar in aghaidh Fiacha Amhrasacha		

38

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean)

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019
2019
€’000
6,207
2,910
(952)
8,165

2018
€’000
6,985
2,945
(972)
8,958

(d) Anailís ar an méid a aithníodh sa Ráiteas
2019		faoi Ioncam Cuimsitheach€’000		
Gnóthachain ó thaithí344		
Athruithe ar bhoinn tuisceana Gnóthachain / (Caillteanais) (16,060)
		Gnóthachan / (Caillteanas) Achtúireach(15,716)

2018
€’000
3,954
1,706
5,660

(e) Dliteanas Pinsin
2019
	Faoin Acht um Bearta Airgeadais (Forálacha Ilghnéitheacha) 2009, aistríodh na
		Athrú ar Dhliteanais Scéimeanna Pinsin€’000
sócmhainní a bhain leis an Iar-Údarás Forbartha Tionscail go dtí an Cúlchiste
		
Iarmhéid Tosaigh
153,942
Náisiúnta Pinsean ar an 31 Nollaig 2009. Tá na scéimeanna pinsin atá bainteach leis		
Costas na Seirbhíse Reatha
6,207
an dá chiste seo bailí go fóill do bhaill atá ann cheana féin gan cur isteach ar shochair		Costais Úis
2,910
ná ar fhorálacha ábhartha do bhaill. Cuireann GFT Éireann ranníocaíochtaí fostaithe ar 		Íocaíochtaí do Phinsinéirí(1,993)
ais chuig an Státchiste. Chuir GFT €952k de ranníocaíochtaí fostaithe ó na scéimeanna 		
Caillteanas / (Gnóthachan) Achtúireach
15,716seo ar ais chuig an Státchiste in 2019 agus íoctar costais phinsin de réir Deontas
		Luach Reatha Oibleagáidí na Scéime amhail ar an 31 Nollaig 176,782
Oireachtais Vóta 32 Mhírcheann A5 (i).			
				 			2019(b) Nochtadh Pinsin faoi FRS102			
(f) Glanmhaoiniú Iarchurtha do Phinsin sa Bhliain€’000Éilíonn an Caighdeán um Thuairisciú Airgeadais 102 (FRS102) go léireoidh na ráitis
		
Maoiniú Inaisghabhála i leith costais phinsin
airgeadais luach cothrom na sócmhainní agus na ndliteanas ó oibleagáidí aoisliúntais
		
na Bliana Reatha
9,117
fostóra agus aon mhaoiniú ábhartha, agus go mbeidh na costais a bhaineann le		Maoiniú chun Pinsin a íoc(1,993)sochair aoisliúntais a chur ar fáil aitheanta sna tréimhsí cuntasaíochta ina
			
7,124
ngnóthaíonn fostaithe iad.

2018
€’000
151,667
6,985
2,945(1,995)(5,660)
153,942	Tháinig Scéim Aonair nua na Seirbhíse Poiblí (“Scéim Aonair”) in éifeacht an 1 Eanáir
2013. Beidh daoine a théann isteach sa tseirbhís phoiblí ina n-iontrálaithe den
chéad uair an 1 Eanáir 2013 nó ina dhiaidh sin ina mbaill den Scéim Pinsin Aonair
na Seirbhíse Poiblí, i gcoitinne. Leagtar amach rialacha na Scéime Aonair san Acht um
Pinsin Seirbhíse Poiblí (Scéim Aonair agus Forálacha eile) 2012. Ní áirítear dliteanais
phinsin i leith na ndaoine atá fostaithe faoi Scéim Aonair na Seirbhíse Poiblí ar feadh
tréimhse níos lú ná dhá bhliain i ríomh na bpinsean, mar nach ngnóthóidh siad cearta
pinsin go dtí go mbeidh dhá bhliain curtha isteach acu.
	Déanann GFT na glanchostais a bhaineann le gnáthscor a shásamh. Íoctar na costais
seo as ioncam reatha. Úsáidtear ranníocaíochtaí a fhaigheann GFT ó bhaill foirne sna
scéimeanna ranníocaíochta neamhchistithe mar atá leagtha amach thuas chun cuidde na dliteanais reatha phinsin a mhaoiniú.			

			(c) Anailís ar an Muirear Iomlán Pinsin		Costais seirbhíse		Ús ar Dhliteanais Scéim Pinsin
		
Ranníocaíochtaí Fostaithe a úsáidtear in íocaíocht Pinsean
			

2018
€’000
9,930
(1,995)7,935

39

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean)	Aithníonn GFT mar shócmhainn méid atá comhfhreagrach leis an dliteanas
neamhchistithe iarchurtha le haghaidh pinsean de réir na mbonn tuisceana a leagtar
amach thíos agus de réir roinnt imeachtaí san am a chuaigh thart. I measc na gcásannaseo áirítear an bonn reachtúil le haghaidh bunú na scéimeanna aoisliúntais, agus anbeartas agus cleachtas atá ann i leith maoiniú i gcomhair pinsin seirbhíse poiblí lenan-áirítear ranníocaíochtaí fostaithe agus an próiseas meastacháin bliantúil. Níl aon
fhianaise ann a thabharfadh le fios do GFT nach mbeidh an beartas maoinithe seo inann suimeanna dá leithéid a chomhlíonadh i gcomhréir leis an gcleachtas reatha.
	B'ionann an tsócmhainn iarchurtha mhaoinithe do phinsin amhail ar an 31 Nollaig
2019 agus €176.782m (2018 - €153.942m). Bunaítear cainníochtú an dliteanais arbhonn tuisceana a leagtar amach i nóta 19(g). Déantar na boinn tuisceana atá inúsáid agus atá bunaithe ar chomhairle achtúireach, a chur in iúl don Roinn Gnó,
Fiontar agus Nuálaíochta.

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019(h) Stair na nOibleagáidí Sochair Sainithe - Tosaithe in 2014
		
2019
2018
2017
Ag deireadh na bliana 31 Nollaig
€’000
€’000
€’000
Oibleagáid Sochair Sainithe
176,782 153,942 151,667
Gnóthachain / (Caillteanais) ó Thaithí ar Dhliteanais na Scéime:
Méid
344
3,954
19
Céatadán na nDliteanas
Scéime
0.2%
2.6%
0.0%

2016
2015
€’000
€’000
139,918 106,133
117

(666)

0.1%

(0.6%)(Caillteanas) / gnóthachan iomlán aitheanta sa Ráiteas faoi Ioncam Cuimsitheach:Méid(15,716)
5,660(4,095) (27,647) (4,198)
Céatadán na nDliteanas
Scéime(8.9%)
3.7%(2.7%) (19.8%) (4.0%)(g) Luacháil												
	Tá an luacháil a úsáideadh le haghaidh nochtuithe FRS102 bunaithe ar luacháil iomlán 20 Ceangaltais
achtúireach amhail ar an 31 Nollaig 2019. Mar seo a leanas a bhí na boinn tuisceana	Meastar gurb ionann na híocaíochtaí a bheidh le híoc amach anseo mar gheall ar
Cheangaltais Deontais agus €364m amhail ar an 31 Nollaig 2019, meastacháin atáa úsáideadh chun dliteanais na scéime a ríomh faoi FRS102 amhail ar an 31 Nollaig;
iníoctha de réir mar seo a leanas; 2020 €104m, 2021 €94m, 2022 €75m, 2023 €44m,
2024 €31m, 2025 €13m, 2026 €3m. (Amhail ar an 31 Nollaig 2018, b'ionann an
Modh Luachálameastachán agus €383m, meastacháin atá iníoctha de réir mar seo a leanas; 2019
Aonad Réamh-mheasta
2019
2018
2017
2016
2015
€101m, 2020 €95m, 2021 €78m, 2022 €58m, 2023 €28m, 2024 €13m, 2025 €10m).
Ráta Lascaine
1.20% p.a. 1.90% p.a. 1.95% p.a. 1.90% p.a. 2.70% p.a.
B’ionann Ceangaltais Chaipitil gan íoc amhail ar an 31 Nollaig 2019 ar chonarthaí as
Méaduithe ar thuarastailéadáil agus forbairt na Maoine Tionsclaíochta agus €44m (2018: €48m).
amach anseo
3.00% p.a. 3.30% p.a. 3.40% p.a. 3.35% p.a. 3.20% p.a.
Méaduithe ar phinsin stáit
21 Cánachas
amach anseo
3.00% p.a. 3.30% p.a. 3.40% p.a. 3.35% p.a. 3.20% p.a.
	Foráiltear díolúine ó cháin in alt 227 den Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997 d’ioncam
na gcomhlachtaí stáit neamhthráchtála. Níl feidhm ag an díolúine sin maidir le hús
Méaduithe ar phinsinó thaiscí. Nuair a bhíonn an t-ús infhaighte faoi réir cánach ag an bhfoinse (m.sh DIRT),
amach anseo
2.50% p.a. 2.80% p.a. 2.90% p.a. 2.85% p.a. 2.70% p.a.
cuirtear an ghlansuim infhaighte chun sochar an Chuntais Oibriúcháin.
Boilsciú Amach Anseo
1.50% p.a. 1.80% p.a. 1.90% p.a. 1.85% p.a. 1.70% p.a.
Bliain ina mbaintear amach aois 65			
Ionchas Saoil - fir				Ionchas Saoil - mná				

40

2019
21.5
24.0

2039
23.9
26.0

	I dtíortha áirithe ina n-oibríonn an Ghníomhaireacht, baineadh leas as díolúine chánach
faoin airteagal um Sheirbhísí Rialtais sa chomhaontú ábhartha um chánachas dúbailte.
Tá an staid sin á hathbhreithniú ag an nGníomhaireacht fós agus tá an Ghníomhaireacht
ag lorg soiléiriú go gníomhach le deimhniú an mbíonn cáin fostaíochta le híoc in aon
cheann de na dlínsí inar baineadh leas as an díolúine sin. Mar gheall ar an athbhreithniú,d'fhéadfadh sé go mbeadh dliteanas ann cáin a íoc; ach i bhfianaise an mhéid atái gceist, más ann dó, ní dhearnadh aon dliteanas teagmhasach féideartha sna ráitis
airgeadais don bhliain dar críoch 31 Nollaig 2019.

Nótaí a gabhann leis na Ráitis Airgeadais (ar lean)

Don Bhliain dar Críoch 31 Nollaig 2019

22 Ioncam agus Caiteachas Maoine Tionsclaíochta				 24 Dliteanas Teagmhasach			 2019
Ioncam:Nótaí€’000
Deontas Oireachtais
249,055
Ioncam Cíosa Chliantchuideachtaí GFT Éireann		
2,565
Ioncam Táille i ndáil le Tailte Neamhfhorbartha
5698
	Ús ar Idirbhearta Maoine Tionsclaíochta
53Brabús ar Dhiúscairt Maoine Tionsclaíochta		
84
			 52,405

2018
€’000
23,000
1,858
404
13
2,303
27,578	Rinne GFT conradh le soláthraí seirbhíse chun infheistíochtaí díreacha eachtracha
a ghnóthú, go háirithe i bhfiontair bheaga agus mheánmhéide, rud a chruthóidh poist
inbhuanaithe. Cuireadh síneadh ama bliana amháin leis an gconradh an 25 Márta 2016
chun é a thabhairt chun deiridh ar bhealach eagraithe. Rinne GFT íocaíocht leis ansoláthraí seirbhíse in 2017, de réir na hoibleagáide conartha sa chomhaontú. Rinneadhan íocaíocht, a ndearnadh foráil di i Ráitis Airgeadais 2016, a ríomh trí thagairt dojabchruthúchán feidearthach amach anseo. Má tá an líon jabanna a cruthaíodh agus
a deimhníodh níos lú ná an líon a bhfuil foráil dó san íocaíocht, éileofar aisíoc agus
má bhíonn an líon jabanna a cruthaíodh agus a deimhníodh níos mó ná an líon a bhfuil
Caiteachas:				
foráil dó san íocaíocht, déanfar íocaíocht bhreise. Tar éis comhfhreagras a bheith ann
Costais a mbaineann le Cur chun Cinn,
idir na páirtithe, cuireadh ábhair a raibh aighneas fúthu chun eadrána.
Riarachán agus Nithe Ginearálta		
1,584
1,482
Muirir i leith Foirgnimh Tionsclaíochta
910,902
6,634
25 Teagmhas Neamhchoigeartúcháin Iarchláir Chomhardaithe
Muirir agus Forálacha Dímheasa
10
10,782(2,708)	Tá cur síos mionsonraithe déanta ar thionchar Covid-19 ar phunann cliant GFT
			 23,268
5,408
agus ar na bearta a rinneadh chun an tionchar sin a mhaolú i dtuarascáil an POF/an
Glanghluaiseacht don Bhliain		
29,137
22,170Chathaoirligh. I gcomhréir le FRS102, is Teagmhas Neamhchoigeartúcháin Iarchláir
Aistriú (go) Caipiteal
12(13,004)(34,767)
Chomhardaithe é Covid-19, agus ní raibh aon tionchar aige ar na ráitis airgeadais doRanníocaíocht chuig gníomhaíochtaí
2019. Leanfaidh GFT de mheasúnú a dhéanamh ar thionchar na rioscaí atá ag teacht
Cur chun Cinn agus Riaracháin		
16,133(12,597)
chun cinn ar a hoibríochtaí i gcaitheamh 2020, lena n-áirítear aon chostas nó lagúa d'fhéadfadh sé gur gá iad a léiriú i Ráitis Airgeadais 2020.

23 Nochtadh maidir le Páirtithe Gaolmhara			
26 Faomhadh na Ráiteas Airgeadais				Féach Nóta 8 chun miondealú ar luach saothair agus na sochair a íocadh leis anbpríomhphearsana bainistíochta a fheiceáil le do thoil.

Rinne an Bord na Ráitis Airgeadais a fhaomhadh an 14 Bealtaine 2020.		
						

	I ngnáthchúrsa an ghnó, féadann an Ghníomhaireacht deontais a fhaomhadh agus
socruithe conartha eile a dhéanamh le fiontair ina bhfuil comhaltaí Boird de chuid an
GFT fostaithe nó ina bhfuil leasanna eile acu.

						
											
											
					

	Ghlac an Ghníomhaireacht le nósanna imeachta de réir na dtreoirlínte a d’eisigh an
Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe maidir le leasanna pearsanta comhaltaí
Boird agus tá na nósanna imeachta sin comhlíonta ag na comhaltaí Boird agus ag annGníomhaireacht. I rith 2019, bhí gá le nochtadh i gcás idirbheart amháin. Fuair
cuideachta ina bhfuil an comhalta Boird ábhartha fostaithe ioncam arbh fhiú €0.798m é.
	Má bhíonn cásanna de choinbhleacht leasa fhéideartha i gceist, ní fhaigheann
comhaltaí an Bhoird doiciméid Boird agus ní bhíonn siad páirteach ar bhealach ar bitheile i bplé faoi na hidirbhearta seo. Coinnítear clár agus tá sé ar fáil ar iarratas maidir legach cás dá leithéid.

41

LíonraDomhanda
Oifigí

42

Líonra Domhanda Oifigí

Moscó

Éire

TorontoLondainFrankfurt
Páras

ChicagoTuaisceart
California

Béising

An Tuirc

BostúnSúl
TóiceoNua-Eabhrac
Deisceart
California

AustinAtlanta

Aontas nanÉimíríochtaí
Arabacha(AEA)

Shang-hai
Shenzen
MumbaiSingeapór

Sâo Paulo

An Aifric Theas
Sydney43