TEXT BY SNORRI STURLUSON
IN ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAREN MESTA

BYÓLAFUR HALLDÓRSSONVIKING SOCIETY FOR NORTHERN RESEARCH
UNIVERSITY COLLEGE LONDON
2001© 2001 Ólafur Halldórsson
ISBN: 978 0903521 49 9

Published with the help of a grant from The Icelandic Research Council

The Introduction has been translated by Keneva Kunz

The cover design is based on a carving on a piece of wood from Bergen

Printed by Short Run Press Limited, Exeter

CONTENTS
ACKNOWLEDGMENTS .................................................................... iv
REFERENCES ..................................................................................... iv
INTRODUCTION ................................................................................. v
Passages from Óláfs saga helga in Óláfs saga Tryggvasonar .......... vi
The text of Óláfs saga helga in Óláfs saga Tryggvasonar ............ xiii
Text from Heimskringla in Óláfs saga Tryggvasonar .....................xix
The first third of Heimskringla in Peder Claussøn ....................... xliv
Conclusion ........................................................................................ lv
The compiler’s selection of material and working methods ........... lvi
About this edition .............................................................................. lx
MANUSCRIPT INDEX ..................................................................... lxi
INDEX TO INTRODUCTION ......................................................... lxii
ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR EN MESTA ................................. 1
Text from Snorri’s separate Óláfs saga helga .................................... 3
Text from Heimskringla ................................................................... 21
INDEX TO TEXT ............................................................................. 155

ACKNOWLEDGMENTS
This book was largely finished in 1997, but for various reasons its final
completion was delayed until the Viking Society for Northern Research
agreed to publish it last autumn. I am grateful to Peter Foote for his good
offices in bringing this about. Anthony Faulkes has read and corrected mymanuscript and done the layout, read the proofs and prepared the workfor printing. It is thanks to him and his extraordinary careful work that thebook has finally appeared in print. I am also grateful to Desmond Slay,
who read the first proof, for very many suggestions for improvements.
I must also thank Rannsóknarrá› Íslands (Icelandic Research Council)
for its help towards the completion of this work by a grant of 200,000
Icelandic krónur from the limited resources it had available for the support of philological research in 1977.
Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, 15th June 2001Ólafur Halldórsson

REFERENCES
Bjarni A›albjarnarson, Om de norske kongers sagaer. Skrifter utgitt av
Det norske videnskaps-akademi i Oslo. II. Hist.-filos. klasse 1936. No.
4. Oslo 1937.
Jørgensen, Jon Gunnar, ‘Sagaoversettelser i Norge på 1500-tallet’.
Collegium Medievale 6, 1993, 169–97.
Louis-Jensen, Jonna, Kongesagastudier. Kompilationen HuldaHrokkinskinna. Bibliotheca Arnamagnæana XXXII. København 1977.
Ólafur Halldórsson, ‘Sagnaritun Snorra Sturlusonar’. Snorri, átta alda
minning. Reykjavík 1979, 113–38. Reprinted in Grettisfærsla. Reykjavík
1990, 376–95.
Storm, Gustav, Snorre Sturlassöns Historieskrivning, en kritisk Undersögelse. Kjöbenhavn 1873.
Storm, Gustav, (ed.). P. Claussøn Friis. Samlede Skrifter. Udgivne for den
norske historiske Forening. Kristiania 1881.

INTRODUCTION
Óláfs saga Tryggvasonar en mesta (ÓlTr) has been compiled fromnumerous sources, in all likelihood during the second quarter of the fourteenth century. The person who constructed the saga, the compiler, gathered by far the greatest part of the text from written works, sometimes
copying them word for word, apart from common copyist’s errors, sometimes changing the wording, sometimes adding to it, sometimes shortening or merely summarising it, but there is precious little which appears tohave been original writing. His model would have been the separate Óláfs
saga helga by Snorri Sturluson (ÓlH) and it is not unlikely that his objective in writing the saga was to honour Óláfr Tryggvason with a saga aslong as the one composed by Snorri about Óláfr helgi.
Most of the passages taken by the compiler from written sources canstill be found preserved in manuscripts and have been published in printed
editions. Some of these passages were derived from the same versions of
the written sources as those preserved, or very similar ones, but where
there is a difference between the text of the saga and corresponding texts
in preserved sources it can indicate either that the compiler had access toa text different from the one which has been preserved in other manuscripts, or that he has re-written the text to some extent by changing thewording and order of the material. Since, however, none of the manuscripts which he himself used still exists, he cannot be irrefutably caught
in the act, so to speak. The main sources of help in any attempt to determine which deviations in the text are the direct responsibility of the compiler are stylistic characteristics, which are highly evident in those chapters
actually written by him, and a special type of deviation which appears inall the text which he has taken from written sources and is generally the
result of his attempt to clarify it.
The compiler’s principal source was the first third of Heimskringla(Hkr I). From this material he has put together the framework for thesaga, into which he has fitted passages and chapters of other sagas, including one entire saga (Hallfre›ar saga) and a few independent tales(ﬂættir) including, for instance, ¯gmundar ﬂáttr dytts ok Gunnars
helmings. He also had access to at least two manuscripts of ÓlH, fromwhich he has taken on occasion a few sentences, or else individual sections, even entire chapters. In the following discussion the attempt will bemade to distinguish between passages which are taken from ÓlH and thosetaken from Heimskringla. The editions referred to and the abbreviations
used for their titles are as follows:

vi

INTRODUCTION

FlatChr: Flateyjarbók. En Samling af norske Konge-sagaer med indskudte
mindre Fortællinger om Begivenheder i og udenfor Norge samt Annaler. Udgiven
efter offentlig Foranstaltning. I–III. Christiania 1860–68.
FskFJ: Fagrskinna. Nóregs kononga tal. Udgivet for Samfund til Udgivelse af
gammel nordisk Litteratur ved Finnur Jónsson. København 1902–03.
HkrBA: Snorri Sturluson. Heimskringla. I–III. Bjarni A›albjarnarson gaf út.
Íslenzk fornrit XXVI–XXVIII. Reykjavík 1941–51.
HkrFJ: Heimskringla. Nóregs konunga sƒgur af Snorri Sturluson. Udgivne for
Samfund til Udgivelse af gammel nordisk Litteratur ved Finnur Jónsson. I–IV.
København 1893–1901.
ÓlHJH: Saga Óláfs konungs hins helga. Den store saga om Olav den hellige.
Utgitt for Kjeldeskriftfondet av Oscar Albert Johnsen og Jón Helgason. Oslo 1941.
ÓlOFJ: Saga Óláfs Tryggvasonar af Oddr Snorrason munk. Udgivet af Finnur
Jónsson. København 1932.
ÓlTrEA: Óláfs saga Tryggvasonar en mesta. Udgivet af Ólafur Halldórsson.
Editiones Arnamagnæanæ. Series A, vols. 1–3. København 1958–2000.
PCl: Snorre Sturlesøns Norske Kongers Chronica. Udsat paa Danske/ aff H.
Peder Claussøn. Kiøbenhafn 1633.
Skjd.: Den norsk-islandske Skjaldedigtning. Udgiven af Kommissionen for det
Arnamagnæanske Legat ved Finnur Jónsson. A. Tekst efter Håndskrifterne. I–II.
B. Rettet Tekst. I–II. København 1912–15.

References to manuscripts are made in the same manner and using thesame abbreviations for names and numbers as in these editions.

PASSAGES FROM ÓLÁFS SAGA HELGA IN ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR
The opening chapters of the saga, from ch. 1 to ch. 12, have been gathered
mainly from Ynglinga saga, Hálfdanar saga svarta and Haralds saga
hárfagra in Heimskringla, but texts from ÓlH are inserted in these chapters in eight places: ÓlTrEA I 1.1–6 ‘Haralldr — dæma’, 4.12–14 ‘HAralldr— sinum’, 4.17–6.19 ‘hann — sinna’, 7.8–18 ‘Eiriki — til’, 10.11–11.2‘ROgnualldr — Ia›ri’, 14.5–7 ‘™ — ambatt’, 14.19–20 ‘hæ›iligt — son’and 17.11–18.5 ‘Eptir — konungs.’
Although it is obvious in most places where the text is derived from,there are some passages that are very similar in ÓlH and Hkr where it canbe difficult to determine which of the sources the compiler used. The
passage I 6.1–19 ‘ﬂa — sinna’ is practically identical in Hkr (HkrFJ I
147.12–148.15) and ÓlH (ÓlHJH 8.1–18), but the deviations from thetext as in Hkr common to both ÓlH and ÓlTr indicate clearly that thecompiler took this chapter from his manuscript of ÓlH. The first sentenceof this chapter provides sufficient evidence of this (in the following examples references give the page and line numbers in HkrFJ I, then theINTRODUCTION

vii

Kringla reading before the square bracket and the common ÓlH and ÓlTrreading after it):
I 147.12–13 Haraldr konungr var ﬂá l. at aldri, er synir hans váru margir rosknir,
en sumir dau›ir] ﬁá er hann var sextøgr at aldri, ﬂá (÷ ÓlTr) váru margir synirhans alrosknir, en sumir dau›ir.

The section I 7.8–18 ‘Eiríki — til’ is also practically identical in Hkr andÓlH, but where there are differences the following readings are common
to ÓlH and ÓlTr (Hkr] ÓlH, ÓlTr):
I 148.21 hann sjálfr] sjálfr Haraldr konungr. 149.4 ríki] + til forrá›a. 5 sagter] sƒgur eru til.

There is, on the other hand, one reading in ÓlH which has no parallel in
Hkr or ÓlTr:I 148.21 hans dag] dag hans ÓlTr, Haralld konung ÓlH.

Another reading in ÓlTr points to a connection with Jöfraskinna:
I 148.22 hann sjálfr Hkr, 68, 61, hann St2 etc., sialfr konungr J1, konungr
siálfr ÓlTr.

The last two examples are possibly an indication that the compiler may
have taken a glance at his manuscript of Hkr while copying this chapter
from ÓlH.
A passage corresponding to ch. 4 in ÓlTr (I 10.11–11.2) is identical in
Hkr and ÓlH with the exception of the final sentence, ‘Gu›rø›r liómi
drukkna›i fyrir Ia›ri’, which is identical in ÓlH, ÓlTr and PCl, while Hkr
has a different text. This sentence indicates strongly that ch. 4 of ÓlTr was
taken from a manuscript of ÓlH; an indication also supported by the common readings in ÓlTr and some of the manuscripts of ÓlH (325 VI,Bæjarbók and Codex Resenianus):
I 150.8–9 ok kom á Ha›aland. Hann brendi Hkr, St2 etc., Ok er hann kom áHa›aland brenndi hann ÓlTr, 325 VI, Bæjarb., Cod. Res.

A passage corresponding to ch. 5 of ÓlTr (I 11.3–13.10) is also to a considerable extent identical in Hkr and ÓlH, with the exception of the beginning. The sections corresponding to I 11.3–8 ‘BJorn — far mann’, andto 11.17–12.2 ‘Biorn — manna’ differ considerably in Hkr and ÓlH, andhere ÓlTr is identical with Hkr. On the other hand, there are readingscommon to ÓlH and ÓlTr in other parts of the chapter which differ fromthe text of Hkr (Hkr] ÓlH, ÓlTr):
I 152.3 grei›a] gialda. 5 ok fór] thus St2 et al.; Fór hann (+ siﬂan 68, 61)ÓlTr, 68, 61, Tóm. 17 Eiríkr konungr fór um vetrinn eptir] Eptir um vetrinn
fór Eiríkr. 153.6 fór] + nor›r. 11 ma›r] + ok ættstórr.

viii

INTRODUCTION

The compiler may perhaps have copied these variants from his manuscript of ÓlH, but they could also have come from his manuscript of Hkr
which may have had readings in these places closer to the original than
did other preserved manuscripts of Hkr.
In chs 7–9 the deviations from the text of Hkr are more extensive thanin most other places where text has been taken from Hkr. In two places
the text of ÓlH has been preferred to the text of Hkr: I 14.5–7 ‘™ —ambatt’ and 14.19–20 ‘hæ›iligt — son.’ In these passages ÓlTr sharesreadings with manuscripts of ÓlH other than St2:ÓlHJH 12.10 v∂nst] mest 68, 61, 325 V, 75c, Tóm. (and J1 in Hkr), vænst ok
mest ÓlTr. in — var2] ÷ 325 VI, U, 61, ÓlTr. 10–11 oc var] ok var hon 325
VI, hon var 61, ÓlTr. 13 Harallz] + konungs 325 V, 325 VI, ÓlTr.

Here the correspondence is between the readings of ÓlTr and those of themanuscripts of the A- and B-classes of ÓlH, and it is not certain that thesereadings are deviations from the original text. They can thus scarcely serve
as evidence that the compiler took these passages from his manuscript of
ÓlH. There is also a possibility that the passages may come from a common source of ÓlH and ÓlTr, see pp. xii–xiii.
In ch. 10 of ÓlTr (I 17.11–18.5) the arrangement of material is the sameas in ÓlH, while corresponding material in Hkr is organised differently.
In other respects the text is for the most part identical in ÓlH, Hkr andÓlTr, though occasional readings in ÓlTr fit better with those of ÓlH thanwith those of Hkr (Hkr] ÓlH, ÓlTr):
I 160.2 Haraldr konungr var ﬂá] ﬁá er Haraldr konungr var. 5 til hásætis síns]
í hásæti sitt. 11 ok] + tók. 12 ok1] ÷ . 15–16 En er Víkverjar spur›u, atHƒr›ar hƒf›u tekit til yfirkonungs Eirík] En er ﬂetta spur›u Víkverjar.

One reading in ÓlTr differs from that of ÓlH and corresponds instead to
Hkr (Hkr, ÓlTr] ÓlH):I 160.2–4 ger›isk hann ﬂá (÷ ÓlTr) ﬂungfœrr, svá at hann ﬂóttisk eigi mega(fœrr at ÓlTr) fara yfir land (ríkit ÓlTr)] ﬂá ﬂóttiz hann eigi hressleik til hafa
fyrir elli sakir at fara yfir land.

This ÓlH reading is found in the main manuscript, St2 and, with occasional deviations, in 325 VI, Tóm., U, 68 and 61, i. e. A- and B-classmanuscripts, so that the preserved manuscripts show no indication that it
is other than original (the text is altered in Bæjarbók and Cod. Res.). In Cclass manuscripts the sentence is missing. As a result, it must be considered highly likely that the compiler took this reading from his manuscriptof Hkr. On the other hand, the readings in St2 and other A-class manuscripts (ÓlHJH 13.13), ‘en er ﬂat spur›iz nor›r i ﬁrandheim’, and of B-

INTRODUCTION

ix

class manuscripts, ‘en er ﬂat spur›i halfdan svarti’, are no doubt deviations from the original text of ÓlH here: ‘En er ﬂat spur›u a›rir synir
Haraldz konungs’ in Hkr (HkrFJ I 160.6–7), ÓlTr and the C-class manuscripts of ÓlH. Since this sentence is identical in Hkr and the C-classmanuscripts of ÓlH there is no reason to assume that the compiler took itfrom a manuscript of Hkr. It must thus be considered most likely that thecompiler took ch. 10 of ÓlTr from his manuscript of ÓlH, with the exception of the words in 17.16 ‘ger›iz — rikit’, which he has taken from his
manuscript of Hkr.
The twelfth chapter of ÓlTr is practically identical to ch. 43 of Haralds
saga hárfagra in Hkr. Part of this chapter, HkrFJ I 163.10–164.1 ‘Eiríkr— Uplanda’ appears in ÓlH (ÓlHJH 14.11–15.2) with minor differencesof wording. In one place in this passage Hkr and ÓlTr agree against ÓlH(Hkr, ÓlTr] ÓlH): I 163.12 ok er] á›r.
With ch. 13, ÓlTr begins to run parallel to Hákonar saga gó›a in Hkr.
A passage corresponding to chs 13 and 14 and the beginning of ch. 15 inÓlTr, I 19.18–22.5 ‘HAkon — Englands ok’, is for the most part identicalin Hkr and ÓlH, but individual readings make it clear that this text does
not come from ÓlH; the beginning of ch. 13, for instance, I 19.18–20.3‘HAkon — ﬂa’, which is identical in Hkr and ÓlTr, but different in ÓlH,and I 21.20 ‘Víkveriar hƒf›u ok her mikinn úti’ Hkr, ÓlTr, ‘en Víkveriar
austan ok me› allmikinn her’ ÓlH. In three places in these chapters there
are readings shared by Hkr and ÓlTr which are lacking in ÓlH (Hkr, ÓlTr]ÓlH; references are to page and line in ÓlTrEA I):
I 20.17 ﬁá var hann fimmtán vetra] ÷ . 21.4 Hann tók ﬂví ﬂakksamliga] ÷ .
18–19 hit efra um Upplönd] ÷ .

On the other hand, there is a surprisingly large number of readings inÓlTr which differ from Hkr but are identical to those in some or all of themanuscripts of ÓlH. The principal ones are as follows (references are to
page and line in HkrFJ I):
165.12 ok fekk Hkr, St2, ok fekk hann other manuscripts of ÓlH, fekk hannÓlTr, Bæjarb., Cod. Res. 166.2 ii. ok ii. Hkr, tveir. oc .ii. St2, 325 VI, Bæjarb.,
Cod. Res, Bergsb., U, sumir menn (÷ Tóm.) ÓlTr, 325 VII, 75c, 68, 61, 325 V,
Tóm., cf. PCl: oc en Part sagde indbyrdis. ﬂá2] ÷ ÓlTr, 68, 61. 3 Haraldr] +konungr ÓlTr, 75c, 325 V, Bergb., Tóm. 9 svá mikill Hkr, St2, Bergsb., U,
mikill svá ÓlTr and other manuscripts of ÓlH. 12 alt land Hkr, St2, 68, 61,
325 VI, Bæjarb., Cod. Res, U, allt landit Bergsb., allan ﬁrándheim ÓlTr, 325
VII, 75c, 325V, Tóm. 167.1 sín] + ƒll ÓlTr, 325 VII, 75c (after bóndum), 325
V, Tóm. 168.15–16 Hákon konungr dró saman her mikinn í ﬁrándheimi, ervára›i Hkr, Um varit (+ eptir U) bau› Hacon konungr ut her miclum orx

INTRODUCTION

ﬁrandheimi St2, Bergsb., U, ok bau› út her miklum ór ﬁrándheimi (um allanﬁrándheim ÓlTr (A, B, C)) most other manuscripts of ÓlH and ÓlTr. 169.1
bau› ok li›i út um mitt land Hkr, dró um mitt landit her saman ÓlH, dró her
saman um mitt landit ÓlTr. 169.3–4 mótstƒ›u K, F, 61, Bergsb., vi›sto›uSt2, 325 VIII, J1, 68, vi›toko 325 VII, Tóm., vi›rtƒku ÓlTr, 75c, 325 V, 325 VI,Bæjarb., Cod. Res. (169.3–4 en — Hákonar] ÷ U.)

In these chapters there are a few readings shared by ÓlTr and one or moremanuscripts of Hkr against those of Kringla and ÓlH:I 167.1 aptr at gefa bóndum] at gefa bóndum aptr ÓlTr, F. 7 hans menn vildu
gerask] vildu geraz hans menn ÓlTr, J1. 168.2 menn] ÷ ÓlTr (except C), J1.

These readings by themselves are not sufficient to prove a connection
between texts. They are changes of the sort which copyists may be expected to have made to the wording of their original text independently ofeach other. It is, on the other hand, difficult to say conclusively what hascaused the many readings common to ÓlTr and some of the manuscriptsof ÓlH in chs 13–15 of ÓlTr. They could be the result of the compiler
combining texts from manuscripts of Hkr and ÓlH, although this is rather
unlikely, and there is in fact another possible explanation, see pp. xii–xiii
below.
The twentieth chapter of ÓlTr is for the most part identical to ch. 11 of
Hákonar saga gó›a in Hkr. A few of the sentences and clauses in thischapter are identical in Hkr and ÓlH, but there is nothing to indicate thatin these places the compiler of ÓlTr was basing his work on his manuscript of ÓlH.
In chs 34, 35 and 36 of ÓlTr five passages from ÓlH occur in the text of
Hkr:(1) I 54.11–12: ‘ﬁat var tveim vetrum eptir fall Hákonar konungsA›alsteinsfóstra, at sƒgn Ara prests hins fró›a ﬁorgilssonar.’ Cf. ÓlHJH
20.8–9. In this passage the following readings in ÓlTr agree with those insome manuscripts of ÓlH (references are to page and line in ÓlHJH):
20.8–9 si›aÀ en Hacon konungr fell] eptir fall (andlatt 75b) Hákonar konungs
ÓlTr, 325 VI, 75b, Cod. Res, + A›alsteinsfóstra ÓlTr. 9 sogo] sƒgn ÓlTr andall manuscripts of ÓlH except for St2 and Bæjarb.

(2) I 54.14–16: ‘Hákon var ættstórr ok frændmargr ok Sigur›r fa›irhans vinsæll ok ástú›igr ƒllu fólki. Var› Hákoni gott til li›s, svá at allirﬁrœndir sneruz til hans.’ Cf. ÓlHJH 20.10–13. The difference between
ÓlH and ÓlTr (ÓlH] ÓlTr) is as follows:
20.10 hann] Hákon. 10–11 frendmargr oc frennstoÀ] ættstórr ok frændmargr.
11 var] ÷ .

INTRODUCTIONxi

The readings shared by ÓlTr and some of the manuscripts of ÓlH are as
follows:
20.11 frennstoÀ] ættstórr ÓlTr, 325 VII, 75c, 68, 61, 325 V, 75b, storættadr
Tóm. 12 sva] after li›s ÓlTr, 61. fire ﬂa soc] ÷ ÓlTr, 325 VII, 75c, 68, 325 V,
75b, Tóm.

(3) I 55.2–3: ‘ﬁá var hann nær tvítøgr at aldri.’ Cf. ÓlHJH 20.9–10. The
difference between the texts of ÓlH and ÓlTr is as follows:
20.10 Hacon son Sigur›ar] hann.

(4) I 55.7–8: ‘ok engi ﬂeira ná›i at koma inn um ﬁrándheimsmynni.’
Cf. ÓlHJH 20.13–14. The difference between the texts of ÓlH and ÓlTris as follows:
20.13 sva at] ok. matti] ná›i at.

(5) I 58.9–11: ‘Tryggvi konungr Óláfsson var ríkr ma›r ok gƒfugr; hannﬂótti Víkverium bezt til konungs fallinn at rá›a landi ƒllu. Gu›rø›r konungr
Biarnarson var ástvinr Tryggva konungs.’ Cf. ÓlHJH 21.11–14. The difference between the texts of ÓlH and ÓlTr is as follows:
21.12–13 hann átti Ástrí›i dóttur Eiríks bió›askalla] ÷ . 13–14 son Biarnarvar ok gƒfugr ma›r, ok] Biarnarson.

In the following chapters there are also bits of text with the same wording
as in ÓlH and Hkr, and there are examples where ÓlTr follows the text ofÓlH (Hkr] ÓlH, ÓlTr; references are to page and line in HkrFJ I):
I 234.11 á ¯gló] inn á ¯gló. 238.9 rá›i ríkra] fortƒlum gƒfugra. 242.16 yfir]
um. 245.7 ﬂeira] + manna ÓlTr, 325 VI, 325 V, Bæjarb., Cod. Res, Tóm., U.
12 Haraldr] hann ÓlTr, 68, 61, 325 V, 75b, Bæjarb., Cod. Res, Tóm. 13 svarkr]
svarri ÓlTr, 75b, Bæjarb., Cod. Res, Bergsb., Tóm.

There are also a few identical correspondences with Hkr and ÓlH in a
passage which corresponds to ch. 54 of ÓlTr. The sentence in ÓlTr I 96.20‘hann haf›i siau hundru› skipa’ is taken from ÓlH, see ÓlHJH 24.16–17‘oc — scipa.’
After this no text taken from ÓlH is to be found in ÓlTr until ch. 261(from II 301.10 ‘ﬂa’); after that there are both entire chapters and passages of varying length taken from ÓlH. The only manuscript of Heimskringla which can be used for comparison with these texts (with the exception of ch. 282 of ÓlTr, see below) is Kringla.
Text corresponding to the material which now and again in ÓlTr II
301.10–338.7 ‘ﬂa — konungs’ has been taken from ÓlH (not always inxii

INTRODUCTION

the same order) is for the most part identical in ÓlH and K, although theoccasional readings shared by ÓlH and ÓlTr, but differing in K, are irrefutable proof that the text of ÓlTr has been taken from a manuscript ofÓlH (ÓlH, ÓlTr] K; references are to page and line in ÓlHJH):
59.17 á›r] + allar K, 325 V. allt] ÷ K, 75c, Tóm. 60.16–17 Hann var vitrma›r, kappsamr um alla hluti ok (÷ St2, Tóm.) hinn mesti herma›r] ÷ . 62.6
til frelsis] ÷ K, U. 10 sér bœi] ﬂar bú í. 52.15 Einarr var ﬂá átián vetra] ÷ .
16 Svá] ok. 53.2–3 Skí›fœrr var hann (Hann var skí›fœrr ÓlTr) hverium
manni betr] skí›fœrr var hann allra manna bezt. 34.1–2 fór (+ hann ÓlTr)me› her sinn vestr til Englands á hendr A›alrá›i Englakonungi (konungi ÓlTr,325 V, 325 VI, 325 XI, Bæjarb., Tóm., U) Iátgeirssyni, ok áttu ﬂeir (+ margarÓlTr) orrostur ok hƒf›u ‡msir sigr] ÷ . 42.6 á Flæmingialand (hann var ﬂá áFlæmingialandi ÓlTr, cf. 68, 325 VI)] ÷ . 53.13 ok af ﬂví at] er K, 325 VII,
75c, 325 V, 61. ok or›stír] ÷ K, 75c, 325 V, 61, Bergsb., Tóm., U. 54.3 í
Eiríksdrápu] ÷ . 11–12 En Sveinn iarl (÷ St2) haf›i ﬂá hálft land (land hálftÓlTr) vi› Hákon iarl (÷ ÓlTr, 75c, Bergsb.)] ÷ .

There is a considerable difference between the texts of ÓlH and Hkr whichtell of the arrival in Norway of Tryggvi, the son of Óláfr Tryggvason andthe English Gy›a, his battle with Sveinn Alfífuson and his death in battle(ÓlHJH 610.5–612.8, HkrFJ II 525.2–528.7). The passage is preservedin three Hkr manuscripts, Kringla, AM 39 fol. and Eirspennill (AM 47fol.).1 A corresponding account is given in ch. 282 of ÓlTr; there the text
has been abridged, but it is clear from the readings that it has been takenfrom a manuscript of ÓlH (ÓlH, ÓlTr] Hkr):
610.6 rá›it fyrir landi ﬂriá vetr (ﬂriá vetr rá›it landi ÓlTr)] verit konungr .iii.
vetr í Nóregi. 7 efl›i flokk Tryggvi] efl›isk flokkr, ok var sá hƒf›ingi fyrir, er
nefndr er Tryggvi; hann kalla›isk. 611.14 fyrir nor›an Ia›ar] ÷ .

In other instances than those listed above there can be no doubt as towhich of the sources, ÓlH or Hkr, the compiler based his text on. In a few
places, however, there are grounds for suspecting that he took his text
from the same sources as were used by Snorri Sturluson in writing Heimskringla.
As was mentioned previously (p. viii), in ch. 7 of ÓlTr the compilerhas, in two instances, inserted passages from ÓlH into text from Hkr. This
hardly comes as a surprise; he had both these sources, Hkr and ÓlH, towork from and it was natural that he should compare them and selectpassages which were available in one and not the other; he has done so in
1 In HkrFJ II readings from AM 39 fol. and Eirspennill are far from adequately used.

INTRODUCTION

xiii

numerous places, for instance in ch. 10. It is, however, surprising how
many readings in chs 13 and 14 and the beginning of ch. 15 of ÓlTr are
the same as those in some or all of the manuscripts of ÓlH; see pp. ix–x.
There would appear to be no reason for the compiler to have selected
these readings instead of the text which is likely to have been in his manuscript of Hkr. This raises the question of whether the compiler did not, infact, take some of the material in ÓlTr about King Hákon A›alsteinsfóstri,at least in the first six chapters, from a separate saga of Hákon the Good
which was older than Snorri Sturluson’s works and which Snorri used ina different way in compiling both ÓlH and Hkr. If this is correct, then thepassages which in Bæjarbók and Codex Resenianus correspond to chs 7–
9 in ÓlTr could be assumed to have also come from *Hákonar saga gó›a.2
This can never be proved, since *Hákonar saga gó›a no longer exists,
but good arguments have been advanced to show that it must have existed
at one time.3

THE TEXT OF ÓLÁFS SAGA HELGA IN ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR
In his edition of the separate Óláfs saga helga (ÓlHJH 1091–1125) Jón
Helgason has explained the relationships between the preserved manuscripts of ÓlH. He divided the manuscripts into three classes, A, B and C,
although a few manuscript fragments and parts of larger manuscripts cannot
be included in any of these classes (see ÓlHJH 1114–17). Jón has listed
examples of readings which characterise each of these three classes.The
following ones occur in the text of ÓlTr (references are to page and line inÓlHJH and abbreviations of names and numbers of manuscripts are thesame as those used there):
54.13 borg A-class, + Eiríkr jarl bar›isk fyrir vestan Lundúnaborg (fyrir vestan
haf B-class) B-class, C-class, ÓlTr.
360.9 vinir A-class, B-class, ÓlTr, vi› svá búit C-class

None of the additions which characterise the B-class manuscripts, such as
the following, appear in ÓlTr:53.2 einom] + ﬂat gerﬂi hann til agætis ser 68, 61.
59.15 mikit] + ok ﬂotti hann vera ecki trvligr 68, 61.

The manuscripts which the passages of ÓlH in ÓlTr can be compared
with, as classified by Jón Helgason, are the following:
2 See ÓlTrEA III cccvii–cccviii and 103–05.
3 See Bjarni A›albjarnarson 1937, 190–96; HkrBA I lxxxi–lxxxiii.

xiv

INTRODUCTION

A-class: Perg. 4to nr 2 (St2), AM 325 VI 4to (325 VI, first part as far asÓlHJH 199), AM 75a fol. and a copy in AM 321 4to (75a, 321), Bæjarbók,
a copy in AM 73a fol. (Bæjarb.), Codex Resenianus, a copy in AM 78afol. (Cod. Res.), Jöfraskinna, a copy in AM 38 fol. (J), GKS 1008 fol.,Tómasskinna (Tóm., first part as far as ÓlHJH 15.2) and Uppsala University
Library R: 686 (U).
B-class: AM 68 fol. (68) and AM 61 fol. (61, first part as far as ÓlHJH 409.8).
C-class: AM 325 VII 4to (325 VII), AM 75c fol. (75c), AM 75b fol. (75b),
AM 325 V 4to (325 V), AM 325 XI 2a 4to (325 XI 2a), AM 61 fol. (61,second part, from ÓlHJH 409.8), Perg. 4to nr 4 (St4), Perg. fol. nr 1, Bergsbók(Bergsb., first part as far as ÓlHJH 15.2 and the last part, from ÓlHJH 305.15)
and Tómasskinna (Tóm., ÓlHJH 15.4–197.10 and from 271.6).

As Jón Helgason points out in ÓlHJH 1093, where the manuscripts ofÓlH differ in their wording there is reason to expect that those readings
supported by the text of Heimskringla are original. This is, he says, almost always the case but not quite always.4 This will be kept in mind
here.
The main examples of readings in the ÓlH passages in ÓlTr which correspond to one of the manuscripts mentioned are collected below, groupedand numbered to simplify the discussion, and with references to Hkr (K)where its text is comparable. References to page and line follow ÓlHJH.
The most significant examples of readings common to ÓlTr and B- andC-class manuscripts (all or most of them) and differing from the text of
the A-class are as follows (correct readings for scribal slips in U are deduced from the context):(1) 6.6 ﬂa (÷ Tóm.) ﬂar i landi St2, 325 VI, Bæjarb., Tóm., with slight variation
in wording in Cod. Res. and U, ÷ 68, 61, 325 V, Bergsb., ÓlTr.
(2) 6.8 meiÀ St2, 325 VI, Bæjarb., Cod. Res., U, fleire 68, 61, 325 V, Bergsb.,
Tóm., ÓlTr.
(3) 6.8–9 ﬂa er (sem Bæjarb., Cod. Res.) roscnir voro St2, 325 VI, Bæjarb., Cod.
Res., U, ﬂeir er vr barnæsku kuomvzt Tóm., ÷ 68, 61, 325 V, Bergsb., ÓlTr.
(4) 7.3 ﬂa .v. St2, Tóm., U, ﬂessa fim 325 VI, Bæjarb., Cod. Res., ÷ 68, 61,
325 V, Bergsb., ÓlTr.
(5) 7.6 føddvz] + vpp 68, 61, Tóm., U, ÓlTr.
(6) 15.10 tveir. oc .ii. St2, 325 VI, Bæjarb., Cod. Res., Bergsb., K, sumir menn
325 VII, 75c, 68, 61, 325 V, ÓlTr, sumir Tóm.
4 ‘Når både den særskilte saga og Heimskringlas Olavssaga går tilbake til samme

forfatter, er der i de tilfelle hvor håndskriftene av den særskilte saga avviker fra
hverandre, grunn til å tro at den lesemåte som støttes ved Heimskringla, er den
oprinnelige. Slik er det sikkert også i langt de fleste tilfelle, men ikke altid.’ (ÓlHJH
1093.1–6)

INTRODUCTION

xv(7) 62.4 hverr er ser villdi vinna St2, 321, J, Bergsb., Cod. Res., U, K, vinna
ser 325 VI, Bæjarb., ﬂeir ynni ser 75c, 68, 325 V, Tóm., ÓlTr, vynni ser 61.
(8) 62.6 lausn] + ok 75c, 68, 61, 325 V, Tóm., ÓlTr.
(9) 66.3 Erlingi St2, 325 VII, 325 VI, J, Bæjarb., Cod. Res., U, 61, K, ﬂeim 68,
325 V, St4, Bergsb., Tóm., ÓlTr.
(10) 66.4 me› St2, 325 VII, 325 V, J, Bæjarb., Cod. Res., Bergsb., U, ÷ 68, 61,
325 V, St4, Tóm., K, ÓlTr.
(11) 286.7 nor›r St2, 75c, 325 VII, Cod. Res., Tóm., Flat., K, nor›an 68, 61,
St4, 325 VI, Bæjarb., Bergsb., ÓlTr, ÷ 321, J.

In examples 1–5 the text of Hkr is not comparable. Here ÓlTr follows theB- and C-class manuscripts as in many other places. Other examples ofcommon readings in ÓlTr and all the B- and C-class manuscripts are 6, 7
and 8, while 9, 10 and 11 are examples where the same readings are foundin ÓlTr, B-class manuscripts and some C-class manuscripts.
In 5 ÓlTr shares a reading with the B-class manuscripts and two manuscripts (Tóm. and U) of the A-class. The variation in the text here is probably the result of the copyists’ attempts to avoid repetition by omitting theword upp, even though it stood in their exemplar. The sentence: ‘ﬁeirfœdduz upp á Upplƒndum’ does not read especially well, and this wording is in fact changed in 325 V (C-class), which has ‘voro vpp fæddir’
instead of fœdduz, which is admittedly hardly a great improvement, andin ÓlTr the word upp is only found in the C-class manuscripts. It is thus
practically certain that the word upp must have stood in the common
ancestor of the B- and C-class manuscripts of ÓlH.
In 6, 7, 8, 9 and 11 the same readings are found in A-class manuscripts
and Kringla, while in 10 Kringla supports the readings of the B- and Cclasses.
The examples listed here indicate clearly that the manuscript of ÓlH
used by the compiler of ÓlTr was descended from the same archetype as
the B- and C-class manuscripts of ÓlH. One apparent exception to thisrequires a special word of explanation; this is the first example named by
Jón Helgason of deviations common to the B- and C-classes (ÓlHJH 1119):13.7 ok nær (thus in Hkr F, J1, ÓlTr (B, D2), miƒk Hkr K, ÓlTr (A, C)) jafnaldrar
A-class, Hkr, ÓlTr, ÷ B- and C-classes.

This reading is not significant evidence of a connection between ÓlTr andsome manuscripts of ÓlH because it occurs in a chapter where the compiler appears to have used the texts of both ÓlH and Hkr, see p. viii above.
That is not the case, however, in the following example, where the deviation common to B- and C-classes does not appear in ÓlTr:xvi

INTRODUCTION

60.10–11 sva (÷ Bergsb., U) sem ﬂar veri konungs hir› St2, 325 VI, 321, J,Bæjarb., Cod. Res., Bergsb., U, K, ÓlTr, sem konungar 68, 61, 75c, 325 V, Tóm.

This example indicates that the manuscript of ÓlH used by the compiler
was not the archetype of the B- and C-classes itself.
In the following examples the text of ÓlTr agrees with the C-class manuscripts while the A- and B-classes, together with Hkr, all have the same
reading:(1) 13.10–12 ﬂá2 — málum] ÷ 75c, 325 V, Bergsb. (saut du même au même).

This sentence was probably missing in the manuscript of ÓlH used by thecompiler, as in the C-class manuscripts, see ÓlHJH 1109.4–5, and for this
he would have used instead his manuscript of Heimskringla, see p. viii
above.
(2) 15.18 allt land St2, 68, 61, 325 VI, Bæjarb., Cod. Res., U, Hkr, allt landit
Bergsb., allan ﬂran›heim 325 VII, 75c, 325 V, Tóm., ÓlTr.

Both of these examples are of such a type that they do not serve as proofof a common archetype for ÓlTr and the C-class manuscripts. The former
example is a copyist’s mistake, which is not sufficient to prove a connection between two manuscripts, in this instance the archetype of the Cclass manuscripts and the manuscript of ÓlH used by the compiler ofÓlTr. The latter could have arisen if more than one copyist felt it was
unnatural for the men of Trøndelag (ﬁrændir) to be able to decide on theirown to accept Hákon the Good as king of the entire country.
Examples of correspondences between ÓlTr and B-class manuscripts
alone are few and scarcely of significance:(1) 54.1 oc EiÀicr St2, Bergsb., K, ÷ 75c, 325 VII, 321, Bæjarb., Cod. Res.,
Tóm., U, fa›ir hans 68, 61, ÓlTr, cf. PCl 187.18: met sin Fader.
(2) 360.11 oc la hann St2 etc., oc la 75c, J, hann la 68, 61, ÓlTr.

The same could be said of correspondences between ÓlTr and one Cclass manuscript:(1) 53.5 Haconar dottur St2, 325 VII, 75c, J, 68, 61, Bæjarb., Cod. Res., Bergsb.,
Tóm., U, K, dottur hakonar jarls 325 V, ÓlTr.
(2) 60.4 Sigvatr] + skalld 325 V, ÓlTr.
(3) 479.2 Thómasmessu ÓlH (except St4) and K, Thomas messo dag St4, ÓlTr.

None of these examples can be considered important.
There is one example of an unusual correspondence between ÓlTr andKringla, and the same reading presumably existed in the manuscript fromwhich Bergsbók, which in this section stands apart from all manuscript
classes, was copied (see ÓlHJH 1115):

INTRODUCTION

xvii

60.2 byg›ina St2 etc., iadar bugdína Bergsb., iar›abygg›ina ÓlTr, jar›arbygg›ina K.

Yet there is a number of examples of deviations common to ÓlTr andindividual manuscripts of ÓlH belonging to different classes:(1) 8.4 suma drapu ﬂeir St2, 68, 61, 325 VI, Bergsb., Tóm., U, Hkr, drapv
svma 325 V, Bæjarb., Cod. Res., ÓlTr.
(2) 34.1 Engla St2, 68, Bergsb., Englandz 61, ÷ 325 V, 325 VI, 325 VII, Bæjarb.,
Tóm., U, ÓlTr (lacuna in Cod. Res.).
(3) 42.3 HaRallz son St2, 68, 325 V, Bæjarb., Bergsb., Tóm., U, K, ÷ 325 VI,
Cod. Res., 61, J, ÓlTr.
(4) 54.8 or›sendingina St2, faurina U, or›sending (+ knutz 325 V, 61, ÓlTr)konungs. 8For hann (+ siﬂan 68, 61, mágs síns ok bió fer› sína ÓlTr) or landi
75c, 68, 61, 325 V, Tóm., ÓlTr, K, Jarlínn (Jarl J) for nu or landi Bæjarb., Cod.
Res., J.
(5) 54.8 oc St2, 75c, 325 V, Bergsb., Tóm., U, eò 321, J, 68, 61, Bæjarb., Cod.
Res., K, ÓlTr.
(6) 54.9 hond St2, 75c, 68, Bergsb., Tóm., U, K, udi Haand PCl, hendr 325 V,
61, ÓlTr (altered text in Bæjarb. and Cod. Res.).
(7) 55.2 hest St2, 75c, J, Bæjarb., Cod. Res., Bergsb., Tóm., U, hestz 68, 61,
325 V, K, ÓlTr.
(8) 66.4 ﬂeir St2, 325 V, J, Bæjarb., Cod. Res., 68, 61, K, ÷ 325 VII, 325 VI,
St4, Bergsb., Tóm., U, ÓlTr.
(9) 111.14 ﬂau St2, 321, J, Bergsb., K, ÷ 325 VII, 75a, 325 V, 325 VI, Bæjarb.,
Cod. Res., Tóm., Flat., U, ÓlTr, ba›o menn ﬂa 68, 61.
(10) 422.7 eína (÷ 75c, Bergsb., Flat.) micla St2, 325 VII, 75c, Bergsb., K,
hina miclo 68, 325 V, St4, 61, 321, Bæjarb., ÓlTr.
(11) 472.14 miclom St2, 68, K, ÷ 75c, 325 V, St4, 325 XI 2a, 61, Bergsb.,
Tóm., Flat., Bæjarb., ÓlTr.
(12) 480.6 nv] ÷ 68, Bæjarb., ÓlTr.
(13) 481.1 ﬂa1 St2, St4, K, skipin 68, sundít Flat., ÷ 325 VII, 325 V, J,Bæjarb., ÓlTr.
(14) 516.5 konungom St2, 325 VII, 68, St4, Tóm., K, konungi Flat., 61, mπnnum
Bergsb., hofﬂingiom J, 325 V, 321, Bæjarb., ÓlTr, cf. PCl: udlendske Herrer
oc ubekiendte Konger.
(15) 611.14 Oc varﬂ (var Tóm.) fuòdr ﬂeirra St2, 325 VII, J, Tóm., K, Funndr
ﬂeirra var› (uar 325 VI, Bæjarb.) St4, 325 V, 325 VI, Bæjarb., Bergsb., ÓlTr.

All these examples are, with the exception of 1, from the text of ÓlH
which is incorporated in the last part of ÓlTr. 1 is, on the other hand, fromthe text which has been inserted in the beginning of the saga. The following examples of correspondences between ÓlTr and A-class manuscripts
are also from that part of ÓlTr:(1) 8.3 osattir] + sín í millum Bæjarb., + sín á milli Cod. Res., + sín í milli ÓlTr.

xviiiINTRODUCTION(2) 9.22 oc com a Ha›aland. hann (og U) brendi St2, 68, 61, 325 V, Bergsb.,
Hkr, ok er hann kom a ha›aland. brendi hann 325 VI, Bæjarb., Cod. Res., ÓlTr.
(3) 12.10 in fri›asta. hon var St2, 75c, 325 V, 68, 61, Bergsb., mest ok Bæjarb.,
Cod. Res., ÓlTr, ÷ 325 VI, U.
(4) 13.10 haf›i St2, 75c, 325 V, 325 VI, 68, 61, var Bergsb., Bæjarb., Cod.
Res., ÓlTr.

In 3 it is most likely that the compiler of ÓlTr was using a manuscript
closely related to the original of Bæjarbók and Cod. Res., where the samewords were missing as in 325 VI and U, but these examples do undeniably suggest that the compiler had access to two manuscripts of ÓlH, andin fact some readings in ÓlTr suggest that he took the text of ÓlH from adifferent manuscript in the final part of the saga from the one he used in
the first part. The main ones are the following:
53.7 gaufgastr] + allra lendra manna Bæjarb., Cod. Res., + lendra manna ÓlTr.
ﬁrøndalaugum] + lendra manna 321.
54.5 lez St2, 75c, 325 V, 325 VII, 68, 61, Bergsb., Tóm., man Bæjarb., Cod.
Res., ÓlTr.
55.1 -ﬂorins St2, 75c, 325 V, 68, 61, Bergsb., Tóm., ﬂorinn Bæjarb., Cod. Res., ÓlTr.
59.16 eigur St2, Bergsb., U, K, eignir 75c, Tóm., skylldir 325 V, skyldir ok
eignir 68, eignir ok landskylldir 61, Forlæninger oc Ejendommer PCl, tekivr
325 VI, J, Bæjarb., Cod. Res., 321, ÓlTr.
286.9 ﬁa (ﬂar Flat., ÷ Tóm.) sto› ﬂo (÷ 325 VII, Tóm.) sv ogn St2, 75c, 325
VII, 325 VI, Bergsb., Tóm., K, Eò sv stoﬂ ﬂo (÷ 61) ogn 68, 61, Eò su ogn sto›
St4, enn ﬂo stod (+ bñn›um Bæjarb.) su ogn 321, Bæjarb., Cod. Res., ÓlTr.
480.4 handrifi] + nedan Bæjarb., ne›an handrifi ÓlTr.
481.5 oÀosta oc var en snarpasta St2, 325 VII, 325 V, 68, St4, 61, Tóm., Flat.,K, hin snarpazsta orrosta Bæjarb., ÓlTr.
546.11–12 ﬁa — lƒngvm St2 etc., K, Konungr vak›i lƒngum (÷ Bæjarb.) um
nóttina ok ÓlTr, 321, Bæjarb.

I have maintained elsewhere that the compiler of ÓlTr used a manuscriptof ÓlH which was related to Jöfraskinna.5 Upon closer investigation it appears
evident to me that the correspondences between ÓlTr and Jöfraskinna are
not of such nature that they indicate a closer connection of ÓlTr with Jöfraskinna than with other A-class manuscripts. The text of ÓlH in Jöfraskinna
is, on the whole, shorter and in a few cases passages in ÓlTr have also been
abridged. The following examples of correspondences between ÓlTr and
Jöfraskinna occur in passages which have been shortened in both of theseworks, and it would appear most likely that both the compiler of ÓlTr andthe scribe of Jöfraskinna happened to shorten their texts in the same manner:
5 Ólafur Halldórsson 1979, 126; 1990, 388.

INTRODUCTIONxix(1) 360.10 oc si›an ut a Ag›ir St2 etc., ÷ J, ÓlTr.
(2) 478.11–12 spur›u (spvr›i 325 V) ﬂar tí›endi af kaupmƒnnum nor›an ór
landi. Var konungi ﬂá sagt ÓlH and K, spur›u ﬂat nor›an or landi J, spur›ikonungr ﬂar ÓlTr.
(3) 478.12–14 ok — stórar] ÷ J.
(4) 478.14 váru ﬂat skútur ok lagnarskip ok ró›rarferiur stórar ÓlH and K(with variations), ÷ ÓlTr.
(5) 479.3–4 Sigldi hann ﬂá nor›r fyrir Ia›ar. Var ve›r vátt ok miƒrkvaflaugnƒkkur ÓlH (with variations) and K, ÷ ÓlTr.
(6) 479.5–6 En er Erlingr var› ﬂess varr at konungr sigldi austan ÓlH (withvariations) and K, ÷ J, ÓlTr.
(7) 479.8–9 Ætla›i hann (÷ K) svá fer› sína at fara í Fiƒr›u inn ÓlH (withvariations) and K, ok (ﬂvíat hann ÓlTr) ætla›i inn i fior›u J, Bæjarb., ÓlTr.

The most likely conclusion to be drawn from these investigations is thatthe compiler of ÓlTr used, at the beginning of his saga, a manuscript
which was similar to the archetype of the B- and C-class manuscripts. In
the text which was taken from that manuscript there are no examples tosuggest connections between ÓlTr and individual C-class manuscripts.
But it also appears clear that the text which the compiler used for thelatter part of the saga was taken from an A-class manuscript, probably
close to the archetype of 325 VI, 75a, Bæjarbók and Cod. Res. which Jón
Helgason has marked *d in his A-class stemma (ÓlHJH 1103).

TEXT FROM HEIMSKRINGLA IN ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR
The manuscripts of Heimskringla which can be used for comparison withpassages in ÓlTr are as follows: Kringla (copies in AM 35 fol., OUB 521
fol. and Papp. fol. nr 18), Fríssbók (AM 45 fol.), Jöfraskinna (copies in
AM 37 and 38 fol.). These manuscripts contain all the text comparablewith that taken up into ÓlTr. On the other hand, only part of the text ispreserved in AM 39 fol., AM 325 VIII 1 4to and AM 325 XI 1 4to. PCl mustalso be taken into consideration, as here the text of Heimskringla is preserved in a Danish translation mixed with another source. Finnur Jónsson
has discussed the interrelationship of Heimskringla manuscripts in HkrFJ
I xli–xlvii. He gives a few examples of readings to explain how the manuscripts are related. Those where the text of ÓlTr is comparable are listed
below and numbered for convenience. Reference is also made to comparable readings in PCl. The first group consists of examples of correspondences between 39 and Fríssbók (references are to page and line in HkrFJ I):(1) I 194.1 vtﬂre‹n›dum skylldo æyﬂa kristninne. En ﬂeir (hinir ÓlTr) .iiii. af
J1, ÓlTr, at de 4. Vdtrønder skulde forøde Christendommen i Norrig. Oc de 4.

xx

INTRODUCTION

PCl; ÷ 39, F (saut du même au même). The same type of mistake occurs in K,
I 194.1–2: æyﬂa kristninne. En ﬂeir (hinir ÓlTr) .iiii. af inﬂrendvm skylldo
J1, ÓlTr; ÷ K.
(2) I 194.5–6 me› her sinn K, me› hir› sina 39, F, me› hir›sveitir sínar ÓlTr,met deris Hoffsinder PCl, ÷ J1.
(3) I 236.9 skálaglamm K, J1, ÓlTr, scula .s. 39, F.
(4) I 307.10–11 ﬁá helt hann til Bretlandz ok herja›i ví›a (+ um J1) ﬂat landK, 39, J1, ÓlTr; + oc sua ﬂar er callat er uallz 39; Siﬂan heria›i hann vm vi›avm bretland. ok sva ﬂar sem vallz h(eitir) F.
(5) I 307.12–13 ﬁa›an sigl›i hann vestr til Vallandz ok herja›i ﬂar K, J1,
ÓlTr; ÷ 39, F.
(6) I 379.14 stefn›u (snerv J1, ÓlTr) ﬂingbo›i (ﬂing bo›inu J1) í herƒr K, J1,
ÓlTr, vende Tingbudet om til Krigßbud PCl; stefndo ﬂing bo›i (bo› F) iherv›
39, F.
(7) I 397.10 ok hljópu ﬂar af skipum K, J1, ÓlTr; ÷ 39, F.

The examples quoted by Finnur Jónsson of readings common to Kringla,
39 and Fríssbók which differ from the original text are as follows:(8) I 197.16–17 barma √lld fyrir balldri bænsiks (bensíks ÓlTr) J1, ÓlTr,harma ƒlld fyrir halldi hein siks (halldri hen sics 39) K, 39, F.
(9) I 276.4–6 en ﬂot har(aldr) (ﬂó at hann ÓlTr) hef›i li› minna (+ en GullHaraldr ÓlTr) ﬂa gek hann ﬂegar a land ok bioz til oÀosto J1, ÓlTr (text isshortened in PCl); ÷ K, 39, F (saut du même au même).

Finnur Jónsson mentions a few readings where 39, Fríssbók and Jöfraskinna agree and differ from Kringla. They are the following:(10) I 196.1 ok K, ÓlTr (PCl); + sva 39, F, J1.
(11) I 196.12 ﬂá K; ÷ 39, F, J1; a different text in ÓlTr.
(12) I 274.8 ﬂá ﬂar K; ﬂa›an 39, F, J1, ÓlTr, der fra PCl.

These are probably examples of deviations in Kringla from the original.
On the other hand, the best explanation of the next example is that 39,
Fríssbók and Jöfraskinna all have an erroneous reading:I 278.6 Sí›an b‡›r K, Si›an byr 39, F, J1, ﬁví næst bau› ÓlTr, Nogit der efter
lod Kong Harald udbiude PCl.

Here the manuscript used by the compiler of ÓlTr must have had thesame reading as Kringla (‘b‡›r’), while the reading in PCl is perhaps descended from ÓlTr, see p. xliv below.
Finnur Jónsson was of the opinion6 that Fríssbók had originated from a
6 ‘Der er ingen tvivl om, at dette håndskrift beror på et søsterhåndskrift til Kr. Derpå

beror de læsemåder, som det har fælles med 39. Men det går også hyppig sammen
med Jsk., så at et fælles grundhåndskrift også her er uomtvisteligt.’ (HkrFJ I xlii)

INTRODUCTION

xxi

sister manuscript to Kringla, but nevertheless often followed Jöfraskinna,
which indicated that these manuscripts had a common ancestor. In support of this theory Finnur Jónsson quoted an example of a deviation common to Fríssbók and Jöfraskinna:(13) I 451.6–9: En — vi›rtƒku K; ÷ F, J1 (saut du même au même).

This sentence was in the manuscripts used by the compiler of ÓlTr andPCl, while here 39 can not be used for comparison because of a lacuna.
But although this sentence is lacking in both Fríssbók and Jöfraskinna it
is somewhat incautious to consider that as proof that the sentence waslacking in a common ancestor of these two manuscripts. It involves the
copyist jumping mistakenly from one word to the same word farther downin the text, in this example probably because I 451.9 ‘vi›rtƒku’ has been
written ‘vi›taku’. If it was written thus in both the exemplar of Fríssbók
and the exemplar of Jöfraskinna it is quite likely that the two copyists
could each have fallen into the same error.7
Finnur Jónsson regarded Jöfraskinna and 325 VIII as closely related
and mentions this example in support of his view (HkrFJ I xlv):(14) I 245.12 Tósta] + Har(alldr) haf›i verít .í˝. vetr a vplondvm. oc (en J1,
ÓlTr, + hann var ÓlTr) .v. (+ vetr J1, ÓlTr) me› tósta 325, J1, ÓlTr, cf. PCl
95.32: oc blefue der udi 2 Aar, and 96.7: oc blef saaledis der udi 5 Aar.

In this case the error is common to Kringla, 39 and Fríssbók and it isprobable, since the error is in all three manuscripts, that it stems fromtheir common archetype. Its copyist has erroneously jumped from ‘Tósta’to the same name lower down in the text (saut du même au même). The
sentence would have been in the original of Heimskringla, as is apparent
from the fact that it exists in most of the manuscripts of ÓlH, but is lacking in others, see ÓlHJH 23.14–15 and the variants in footnotes.
Examples 1, 9 and 13 above show the same sort of error as that justdiscussed. No. 9 should probably be considered as a valid correspondence, since this error appears in three related manuscripts. 1 was clearly
not in the ancestor of Kringla, since its copyist (or the copyist of an earliercopy) has jumped over the text from ‘skyldu’ in I 194.1 (in a line which is
missing in 39 and Fríssbók) to the same word in the next line. On theother hand, it is not absolutely certain that 1 and 13 were in the common
ancestor of 39 and Fríssbók, although it is probable.
7 ‘Overspringinger fra et ord til samme ord lengere nede i teksten er meget hyppige
og kan alene ikke brukes som kriterium for slektskap.’ (Jón Helgason in ÓlHJH
1121.12–14)

xxii

INTRODUCTION

8 and 9 and probably ‘stefndu’ in 6, are indisputable examples of common errors in Kringla, 39 and Fríssbók.
Unquestionable examples of errors common to 39 and Fríssbók are foundin 3, 4, 5, 6 and 7.
2 and 12 are certainly examples of secondary readings in Kringla.
In 6 it appears that ‘stefndu’ is a common error in K, 39 and F, and that‘sneru’ in J1 and ÓlTr (and the manuscript used by PCl) is the original
reading. The reading ‘stefndu’ then caused the scribe writing the archetype of 39 and Fríssbók to change herƒr to heru›.
Finnur Jónsson has drawn up the manuscript stemma as follows:
Snorre
*a
*e

*b
*c
*d

39

K

J
F
He adds that 325 VIII–IX and XI have to be placed between *a and *e, orthereabouts, and that just how many intermediaries were between *e andJ is not certain. He says that the connecting line between J and *d indicates readings which occur in Óláfs saga kyrra and the sagas of the kings
after him, but it would probably be more correct to draw that line from a
spot between *e and J (HkrFJ I xlvi).
Bjarni A›albjarnarson sketched out a stemma for the manuscripts ofHeimskringla in the introduction to the third volume of his edition. He
divides the manuscripts into two classes, a Kringla class (Kringla, 39 and
Fríssbók) and a Jöfraskinna class, mainly on the basis of the final third ofHeimskringla (HkrBA III xci–xcvi). He says, concerning the Jöfraskinna
class, that these manuscripts ‘all appear to trace their origin to a copy
which was independent of the common ancestor of Kringla, 39 and
Fríssbók; where they can be seen to differ, this copy was in most instances
further from the original Heimskringla, though it did have some correct

xxiiiINTRODUCTION

readings where the other branch had been corrupted.’8 His stemma is asfollows:
Frumrit

x
K

y
x1

39

325 VIII

325 XIJ

E

GF

Jonna Louis-Jensen was the most recent person to write significantly on
the relationship between the manuscripts of Heimskringla, in her doctoral
dissertation (1977). Like Bjarni A›albjarnarson, she divides the Heimskringla manuscripts into two classes, which she calls the x- and y-classes.
The subject of her research was limited mainly to the last third ofHeimskringla and especially to y-class manuscripts, and here she added
considerably to the stemma of Bjarni A›albjarnarson, although in otherrespects agreeing with his conclusions (pp. 34–37).
In three places in the first third of Heimskringla a passage is preservedin K, 39, F, 325 VIII, J and ÓlTr. Since these passages are useful forinvestigating the relationships between the manuscripts, full variants for
all three are printed below, with the addition of readings from ÓlTr, andreference is also made to PCl where this text can be used for comparison.
The basis is the main text as printed from K in HkrFJ I, and references areto page and line in this edition.
241.6 me› sér] sín ímíllvm 325. einmæli] eíntali F, 325. 8 skiliask] skilía F,
skil›vz (skiluz (!) J1) 325, J1, skil›u ÓlTr. sí›an] vi› svá búit ÓlTr. Fór] + ﬂá
ÓlTr. hverr] + ﬂeira F. 9 spyrr] spvr›i 325, ÓlTr. hennar] + at ﬂessir hƒf›ingiarhƒf›u talat til vináttu me› sér ÓlTr. 10 myni] mani F, mvni 39, 325, J1, mundiÓlTr. hafa] ÷ F. hafa gƒrt] transposed 39, J1. nƒkkur] nockver 39; ÷ ÓlTr. 11
8 HkrBA III xciii: ‘munu öll eiga rætur sínar a› rekja til eftirrits, er var óhá› hinu

sameiginlega foreldri Kringlu, 39 og Fríssbókar, fór um flest sundurgreinilegtfjær frumriti Hkr., en haf›i sumt rétt, sem var ﬂar úr lagi fært.’ In a footnote Bjarni
mentions the sentence which has been omitted in the K-class after HkrFJ I 245.12
Tósta as an example of a correct reading in the J-class, see p. xxi above.

xxiv

INTRODUCTION

konungana] konvnga 325, J1. Tala] tolo›v 325. ﬂau] ÷ J1, + nu J1, ÓlTr.
optliga ﬂetta] ﬂetta iafnan F, ﬂetta opt 325. ﬂetta] ok hafa rá›agør›ir ÓlTr. sín ámilli] milli sin J1. á] í 325, ÓlTr. 12 vára›i] varaz J1. ﬂá] ÷ F, ÓlTr. l‡sa] lystv
325, ÓlTr. 13 konungr] ÷ F, 325, ÓlTr. hans] + yfir ﬂvi 325, + ﬂví ÓlTr. munu]
manv 39, maní F. fara] after sumarit J1. um] of F. um sumarit] after 14 víking
ÓlTr. 14 e›a] vel 39. í2] ÷ 39. 15 ﬁá draga ﬂeir] ﬁeir draga 39, F, Drógu ﬂeir ﬂáÓlTr. draga] drogv 325. li›] her 325. hrinda] skiota F, renndv 325 (presumably
a misreading of rundu), hrundu ÓlTr. 16 búask] byggvz 325, biƒgguz ÓlTr,+ siﬂan F. ﬂeir] ÷ 325. brotfer›ar-ƒl] brvtt fer›ar aul 39, br√t fer›ar ol F,
br√tfarar aull J1, ÓlTr.
242.1 ﬂá] ÷ F, ÓlTr. váru] + ﬂar ÓlTr. ok] var ok F, ok var J1. mælt] talat ÓlTr.
vi› drykkinn] ÷ 325. 2 ﬂá kom ﬂar] ﬂar kom F, ok ﬂar kom ÓlTr. er — var›] at
man iofnv›r var J1, at farit var í manniafna› ÓlTr. maò iafna›r 39, F, 325. ok]÷ F. ﬂá2] ÷ 325, ﬂví næst ÓlTr. 3 konungana ÓlTr. mælti] oc mL 325; + eiò F, +ﬂá einn ÓlTr. 4 framast] framarstr 39, fremztr F. at] í ÓlTr. ﬁví] ﬁessu ÓlTr.
reiddisk] rei›iz K; + ok J1. 5 Gu›rø›r] + konungr F, 325, J1, ÓlTr. Gu›rø›rmjƒk] transposed ÓlTr. segir] .s. 39, oc sag›i 325, sag›i J1, ÓlTr. skal] skylldiF, ÓlTr. 5–6 hafa minna] bera lægra ÓlTr. 6 Haraldr] + bró›ir hans ÓlTr. ok] ÷325, J1, ÓlTr. at hann er] sik vera ÓlTr. 7 var] Varﬂ 39, F. var ﬂá brátt] Kom svá
um sí›ir at ÓlTr; + sva. at 325, + at J1. ﬂeira] + var 325, J1, + s‡ndiz miƒk ÓlTr.
8 svá] ok ﬂreyttu ﬂetta me› svá miklum kappmælum ÓlTr. 9 er] menn sem ÓlTr.
vitrir] vitrari F, ÓlTr. mi›r] minnr ÓlTr, + varv 325. druknir] + oc 325. 9–10stƒ›vu›u — milli] gengu í milli ok stƒ›vu›u ﬂá ÓlTr. 10 í] a 325; ÷ F, J1. milli]+ ﬂeira F. skipa sinna] transposed ÓlTr. 11 var ván] transposed 39, 325, J1. ﬂá]+ á 325. allir saman fara] fara allir samt J1, ÓlTr, allir fara saman 325. 12 ﬂá
Gu›rø›r] transposed 325; + konungr ÓlTr. stefn›i] sigldí 325. 12–13 til hafs út]
ut til hafs 325, a haf vt J1, út á haf ÓlTr, + ok F, 325, J1, ÓlTr. 13 sag›i] .s. 39, F.
myndi] maní F, mvndí 325, J1, ÓlTr. vestr] repeated J1. haf] here a new chapter
opens with the title fra tryggua konvngi oc haralldi konvngi 325. 14 ﬂá] ÷ F, ÓlTr.
14–15 austr haflei›] transposed ÓlTr, PCl. 15 haflei›] thus 18, after landi K(35).
Gu›rø›r konungr sigl›i] ﬂa feÀ gvdÀ(ø›r) konungr J1. sigl›i] siglir F, stefndí
325. ﬂjó›lei›] + avstr me› landí. oc (et-aut correctio) 325. 16 yfir] um ÓlTr, St2
et al. 16–17 ﬁá sendi hann] Sendi hann ﬂá ÓlTr. 17 or›] preceding Tryggva 325, ÓlTr.
243.1 hann] ÷ 325. bá›ir] + saman 325, ÓlTr. um sumarit] of sumarit, after 2
herja F, ÷ 325. 1–2 Austrveg at herja] herna› J1. 2 ok líkliga] ÷ J1. 3 Gu›rø›r]+ konvngr 325, J1. ﬂá] ÷ ÓlTr. 4 á fund hans] til fundar vi› hann ÓlTr. fundhans] transposed 39. 5 fyrir — Sótanes] after Veggina ÓlTr. austan] vestan J1,
ÓlTr. 6–11 -stefnu — ﬁá] lacuna in 325. 6 ﬂá] ÷ ÓlTr. Gu›rø›ar] + konungs F.
8 nú] sí›an ÓlTr. er kallat] heitir J1. hrør] hrér 39, hreyr F, reyÀ J1, ÓlTr. 9
Title: Fall Gu›rø›ar konungs 18, haralldr konungr dráp Gv›r»› konvnì F, fallgu›r√›ar 39, drap gu›Àƒﬂar J1; no title in K(35). 10 útlei›] Ωt lei›i F. stefn›i]sigldi F; ÷ 39 (area scraped at the beginning of the line to make room for a capital). 11 um] of 39, F. 11–12 ﬁá spur›i hann] hann spyÀ F, Spur›i hann ﬂá ÓlTr. 12

INTRODUCTION

xxv

konungr] ÷ J1; + B. s. F, + biarnar svn (son ÓlTr) 325, ÓlTr. 12–13 ﬂar — land]skamt i brót a land vpp F. 12 á veizlu] after 13 upp1 ÓlTr. 13 upp1] after land
325, ÓlTr. Fóru ﬂeir] Fór ÓlTr, cf. PCl: oc hand drog. konungr] + me› li› sitt
ﬂegar hina sƒmu nótt ÓlTr, met sit Folk PCl. upp2] ÷ F. 14 ﬂannug] ﬂannig 39,
F, 325, ﬂannog J1, ﬂangat ÓlTr; + oc 325. kómu — nóttina] ÷ ÓlTr. ﬂar] ﬂeir J1.
um] of F. ok] ÷ 325. taka] toko F, 325, J1, ÓlTr. 15 ﬁeir] ÷ ÓlTr, PCl. ganga]
gengv 325, gekk ÓlTr, gick PCl. út] + oc 39, F, + me› sína menn ÓlTr. var›] var
39. 16 vi›rtaka] vi› taka F, 325, J1. konungr] + Biarnarson ÓlTr.
244.1 Ferr] for 325. Ferr — ok] Haraldr konungr fór ﬂegar brottu. Helt hann ﬂáÓlTr. ﬂá] after konungr J1. heim] ibrot J1. heim, ok] ÷ F, 325. 2 konung] ÷ 39,
325, 18, ÓlTr. leggja ﬂeir] log›v 325, ok lƒg›u ÓlTr. 3 ﬂá] ÷ ÓlTr. Víkina alla]transposed F, J1, ÓlTr. 4 Title: Frá Haraldi (+ konunìi F) grenska 18, J1, 39, F,
sigri› gipt eiriki svia konvngi 325; no title in K(35). 5 Gu›rø›r] ﬁá er Gudrƒﬂr
18. sér] after 6 ok 325. sér fengit] transposed F, ÓlTr. fengit] fangit 39. 6
Haraldr hét] transposed 325, J1, ÓlTr. 8 Sonr] son 39, F, J1, ÓlTr, Svn 325.
Hróa] hans F, Rana 325. Hrani] róí 325. 9 jafnaldrar] iafnalldra 39, F, J1, ÓlTr.
10 fƒ›ur síns] konungs F, ÓlTr; + Biarnarsonar ÓlTr. Haraldr] + son hans ÓlTr,cf. PCl: hans Søn Harald. 11 var] + haralldr F. fyrst] ÷ 325, PCl. 12 fóstri]fostbro›ir J1, ÓlTr, Fosterbroder PCl. ok] ÷ J1. menn] + adrir J1, ÓlTr. me›ﬂeim] ÷ ÓlTr. 13 Dval›isk hann] dvol›vz ﬂeir 325, J1, ÓlTr. hann] haralldr F.
ﬂar] ÷ J1. um] of F. me›] vi› 39. 15 bundnir] ÷ J1.
245.1 var] ﬂotti nokkorar 325. af] at 39, F, 325, ÓlTr. ﬁat ré›u] Ré›u ﬂat ﬂáÓlTr. Haraldi] + grenska 325, ÓlTr. 1–2 frændr — vinir] vinir hans ok fren›r J1.
2 ór] af J1, ÓlTr. í] ÷ F, 325, J1, ÓlTr. brot] br»t F, J1, brottu ÓlTr. 2–3 Haraldr
grenski] hann 325, ÓlTr, PCl. 3–4 skipanar] skipan K, 39, skipunar J1. 4 ok] ÷
J1. at] ÷ F. 5 í herna›] after fóru 325, J1, ÓlTr. ok] at 325, J1, ÓlTr. fá] afla
325, J1. Haraldr] Hann 39, F. 6 ma›r] iarl F. er einn var] hann var einn ÓlTr.
einn] .j. 39. 6–8 er — nafn] rikr ok gofvgr F. 7 ﬂeira] + manna ÓlTr. bæri] baru
J1, ÓlTr. 8 var1] ÷ J1. 9 herna›i] víking ÓlTr. hann var] ﬂví var hann ÓlTr. 10–
12 Haraldr — Tósta] after 13 mikill 325. 10–11 me› — víkingu] í víking um
sumarit me› Skƒglar-Tósta ÓlTr. 10 Tósta] sk√gul t(osta) J1. 11 í víkingu] iviking 39, F, 325; ÷ J1. Haraldr] ÷ J1. 11–12 hverjum manni] ÷ F. 12 Haraldr]
Hann ÓlTr. eptir] ÷ F, ÓlTr. Tósta] + Har(alldr) haf›i verít .í˝. vetr a vplondvm.
oc (en J1, ÓlTr, + hann var ÓlTr) .v. (+ vetr J1, ÓlTr) me› tósta 325, J1, ÓlTr, cf.
PCl 95.32: oc blefue der udi 2 Aar, and 96.7: oc blef saaledis der udi 5 Aar. 13
Tósta] hans J1. ung ok frí›] friﬂ ok ung F. ung — ok2] hon var J1. ok2] ÷ 325.
14 ok svarkr] svarri ÓlTr. Hon] Sigri›r 325. 15 ﬂeira sonr] son ﬂeira ÓlTr. sonr].s. 39, J1, son F, 325. 16 Eiríkr] + konvngr 325, J1. sóttdau›r] + i sui›ﬂio› J1.
17 Styrbjƒrn] + hinn sterki 325, + hin stercke PCl.
246.1 Title: Fra Hakoni jarli 18, 39, herna›r h(akonar) j(arls) ok Gvnhilldar sonaF, bardagi a fiolum i stafnes vagi J1, lei›angr 325; no title in K(35). 2 li›i miklu]
transposed 325. 3 fara] oc forv 325, ÓlTr. ok] at ﬂeir ÓlTr. hafa] hof›v 325,
ÓlTr. 3–8 skip —hafa] lacuna in 325. 4 gera ﬂat] ger›u ﬂeir ÓlTr, + ﬂa J1, ÓlTr.

xxvi

INTRODUCTIONmunu] mano 39, maní F, mundi ÓlTr. 6 spyrr] spur›i brátt ÓlTr. jarl] hakon j. F,ÓlTr, jarllinn J1. ok1] hann F. ok1 — ræ›r] dró hann ﬂegar her at sér ok ré› ÓlTr.
7–8 En — hann] helldr ﬂa F. 7 spyrr] spur›i ÓlTr. til hers Gunnhildarsona] ÷ÓlTr. 8 ﬂeir hafa] her Gunnhildarsynir hƒf›u ÓlTr. heldr] hellt 325, ÓlTr. li›isínu] ﬂvi li›i 325, sínu li›i ÓlTr. 9 herjar] heria›i 325, J1, ÓlTr. alt ﬂar er] hvarsem ÓlTr. ﬂar] ﬂeir (!) J1. er] sem F, J1. ok2] ÷ ÓlTr. 9–10 mikit mannfólk]
mikíò maò fiolﬂa F, mannfolk (-folkit J1) 325, J1, hann menn ﬂá er hann ná›iÓlTr; + bæ›i (÷ 325) rika oc orika 325, J1, ÓlTr. 10 ok ﬂá] Siﬂan F, J1; ÷ 325,
ÓlTr. sendi hann] Hann sendi ÓlTr. ﬁrœnda-her] her ﬂrƒnda J1, bóndaherinnﬁrœnda ÓlTr. ok2] ÷ 39, F, 325, ÓlTr. bóanda-li›it alt] bænda li› allt 39, F, 325,
J1; ÷ ÓlTr. 12 Raumsdal] wrongly written rans .d. J1. ok2] Hann ÓlTr; ÷ J1.
alt] ÷ J1. fyrir sunnan] sv›r vm 325. 13 her] fer›ir 325. Gunnhildarsona] + oc
vm her ﬂeira 325 (et-aut correctio). ok] Enn 325, J1, ÓlTr. 15 Hákon — fyrir]
hann su›r um Sta› ÓlTr. nor›an] nor›r 39, J1. 15–16 nor›an — útlei›] Ωtlei›inor›an fyrir sta› F. 16 ok] ÷ J1. ok — sá] svá hafhallt at ekki máttisiá ÓlTr, cf. PCl 96.27: saa langt i Hafuit/ at de icke kunde see hans Segl. sá]repeated J1. af landi] after hans J1, ÓlTr. hans] + oc 325. lét] + hann ÓlTr.
17 haflei›is] allt haflei› J1; ÷ ÓlTr. 18 ﬂá] hann ﬂa›an ÓlTr. herja›i] heriv›v 325.
247.2 lengi] + um svmarit J1, + om Sommeren PCl, + ok ÓlTr. ﬂar2] ﬂeir J1; ÷ÓlTr. 3 alla] ÷ 325, J1, ÓlTr. skyldir] + af bóndum ÓlTr. ﬂá] ÷ K(35), F, ÓlTr.
settusk] + ﬂeir ÓlTr. 4 Sigur›r . . . Gu›rø›r] transposed 325; + [konungr haf›ilitid li›] J1, + konungr ÓlTr. Haraldr] + konvngr 325. a›rir] after 5 brœ›r F. 5
ﬂá] ÷ F, J1, 18, ÓlTr. lei›angrs] læi›angs 39; ÷ J1. 6 farit haf›i] ﬂeim haf›i
ﬂangat fylgt ÓlTr; + me› ﬂeim F. um] of F. sumarit] end of the 4th leaf of 39.
282.1 Title: Orrosta 18, J2, En fra .J. ok gunh. ss. J1; no title in K(35), 39, F, 325.
2 Rangfrƒ›r 325. 2–4 Ragnfrø›r — Gunnhildar] ﬁá váru tveir einir eptir á lífi
synir Gunnhildar ok Eiríks konungs, Ragnfrø›r ok Gu›rø›r ÓlTr. konungr —Gunnhildar] ok Gv›r√›r lif›o ﬂa eftir .ss. Gvòhilldar ok eiriks blo› oxar F. 2
sonr Gunnhildar] G(unnhildar) s. 39, 325; ÷ J1. 3 annar — á] voru .ij. ﬂa J1.
sonr] .s. 39, svn 325. Gunnhildar] hennar 325. 3–4 á — ok] eptir af svnvm
gvòhilldar 325. sona] .ss. 39. sona Eiríks] eiÀ. ss. J1. segir] .s. 39, F, J1. 4–5
í Gráfeldardrápu] ÷ F, J1. 6 Fellumk] Fellumz K, 39, F. 10 ek veit] transposed
F. hefr] hofr 39, F, hefir 325, J1, ÓlTr. 13 seggfjƒl›] seìs fiƒl› K, seìfio› (!) 39.
hva›arr] kva›ar 325, hvat ár F. 14 Ragnfrø›r] Rangnfro›r 325, + konvngr 325,
ÓlTr, + Gunnhildarson ÓlTr. um várit] vm (of F) svmarit 39, F. ﬂá] ÷ J1. 14–
15 ﬂá — Orkneyjum] after 283.1 Nóregs ÓlTr. 15 i.] eíò F, J1. i. vetr] after verit
39, 325, J1. Helt hann ﬂá] ÷ ÓlTr. ﬂá] ÷ J1. vestan] avstr 325; + lidi sinv J1, +um haf ÓlTr.
283.1 ok] Hann ÓlTr. skip stór] transposed 325. 2 í Nóreg] til noregs 325. ﬂá]÷ F, ÓlTr. var] + nor›r ÓlTr. 3 Ragnfrø›r] + konungr ÓlTr. ﬂá] ÷ J1. 4 um] ofF. en — gekk] geck svmt folk F. 5 opt] optaz 325, J1, ÓlTr. ganga] fara F.
land] landit J1. 6 ﬂannug] ﬂaòig F, 325, ﬂannog J1, ﬂangat ÓlTr. sem] er F. 7
spur›i] spvÀ 39, spyÀ K(18), F, 325, J1. at] er 325. 8 var] er 18, J1. Ré›] r∂dr

INTRODUCTION

xxvii

J1. 8–9 Ré› — b‡sk] skar hann ﬂá upp herƒr ok ré› til skipa. Bióz hann ÓlTr. 9lét] lætr J1. b‡sk] ÷ 325. hvatligast] skiotligazt F. helt] helldr J1. 10 Var›honum] transposed F. li›s] + oc 39. var›] after 11 jarls F, J1, after 11 Ragnfrø›arÓlTr. ﬂeira] ÷ 325. 11 Ragnfrø›ar] Rognfre›ar 325; + konvngs F, 325. ok
Hákonar jarls] ÷ ÓlTr. jarls] ÷ 39. 12 Hákon] + .j. F, 325. ok] eò F, J1. 13
orrosta var› hƒr›] ﬂar var› hor› orrosta 325, ÓlTr. Hákoni] ÷ 325; + .J. 325, J1.
ﬂyngra] ﬂungt J1. 14 ﬂar] ﬂa 325, J1, ÓlTr, da PCl. 15 ƒll skipin] transposed J1,
ÓlTr. skipin saman] transposed F. 16 Jarl] jarlinn 325, Hákon iarl ÓlTr. ok] ÷
J1. landinu] landi 39, F, J1, 18, ÓlTr. er] sem F, J1, ÓlTr. 17 til] ÷ 325, ÓlTr.
skipin] skip J1. ni›r] grvòz 325. ﬂá] ÷ ÓlTr. 18 ok — hans] ÷ J1. alt] ÷ 325.
af skipum] af sciponom 39, F, 325, 18, a land J1, ÓlTr, paa Landet PCl; + me› allt
liﬂit J1. upp] + skipín 325, J1, ÓlTr. 19 skyldu] skylldi 325. skyldu eigi mega]máttu eigi ÓlTr. mega út draga] draga fra ﬂeim 325.
284.1 jarl] + upi J1, ÓlTr. Ragnfrø›] + konvng 325. til] end of the 5th leaf of 39.
324.10 sem] ok J1, ÓlTr. 12 skjaldhlynr] sc\i÷ald (skíalld F) dynr 39F, ska\i÷llynr
J1. dynja] hrynía F. 13 útan] úti ÓlTr. 14 fór] for 39, J1, f»r F, re› 325, styrÓlTr. ger›a] ger›ar 39, F, 325, gerﬂr J1, ger›i ÓlTr. 15 fyr] fra 39, F. 16 fƒ›ur]thus 39, F, 325, J1, ÓlTr, ÷ K. rƒndu] renndv 39, F, r∂ndv 325, run›o J1.
325.1 ﬂegar] ÷ 325. á2] í ÓlTr. 1–2 á2 — li›samna›] til li› samna›r ok i niosn
J1. 1 í] ÷ 325, ÓlTr, 18, J2. 2–3 dró — nor›an] fluti norﬂan herinn J1. 3
nor›an] thus 39, F, 325, ÓlTr, nor›r K. Title: hakoni j(arli) kom hersaga F, hersaga
iomsvikinga 325, herna›r ioms∫. J1; worn away in 39. 5–6 Jómsvíkingar —hafit] ﬁeir Jomsvikingar helldu sunnan J1. 6 ﬂa›an] ÷ 325. á] i 39, F, 325. hafit]
háf F. ok1 — ok2] different text in ÓlTr. lx.] xl. 325. ok] ﬂeir F. koma] komv
F, 325, ÓlTr, + af hafi ÓlTr, + vtan J1, ÓlTr. 7 halda] helldv 325, ÓlTr. ﬂegar
li›inu] ﬂa›an ÓlTr. li›inu] liﬂi síno F, ÷ J1, after nor›r 39, 325. taka] Toko F,
325. 7–8 taka — ﬂegar] ﬂeir tóku ﬂegar at heria ÓlTr. 8 ﬂegar — jarls] ÷ J1. er]
÷ 39. koma] komv 325, ÓlTr. 9 ok — herskildi] different text in ÓlTr. fara] forv
325. svá — herskildi] allt herskilldi norﬂr meﬂ landi J1. ok alt] vi› F. 9–10
Geirmundr — nefndr] Sá ma›r var nefndr Geirmundr ÓlTr. 10 er — nefndr]
h(et) sa ma›r F, 325. er2] oc 39. er fór me›] Geirmundr fekk sér menn nƒkkuraok ÓlTr. 10–11 hleypiskútu eina] eina hleypi skutu J1, ÓlTr. 11 eina] nokkora
325. ok — honum] ÷ ÓlTr. nƒkkurir menn] after honum J1. Hann] Fór hann okÓlTr. kom fram] for J1, + nor›r 39, F, 325, J1, ÓlTr. 12 ok — bor›] ÷ 325. jarl]+ hann F. gekk — bor›] ÷ ÓlTr. bor›] bor›it F, J1. 13 sag›i] .s. 39. jarlití›endi] honum tí›indin ÓlTr. tí›endi] ÷ J1, + ﬂ√ F. su›r í landi] i land 325, J1.
14 af Danmƒrk] ÷ 325. Danmƒrk] danmerco 39, danmorko F, danm’. J1. spur›i]spyÀ J1. sannyndi 325.
326.1 á ﬂví] til ﬂess 325, J1, ÓlTr. hendi] hendiòi 39, F, 325, J1, ÓlTr. ok] ÷ F,
ÓlTr. var ﬂar] ﬂar var ÓlTr. ﬂar] ÷ 325, J1. 2 hƒggvinn] hondín 325, ÷ F, J1,
ÓlTr. hreifinn] i reifanvm 325, i hrefanum J1. segir] .s. 39, F, sag›i 325, ÓlTr,+ hann ÓlTr. 2–3 segir — landinu] ÷ J1. 2 ﬂar] ﬂat 39, ÓlTr. jartegnir] iarteínir

xxviii

INTRODUCTION

39, ÓlTr, iart.® F. 3 landinu] landi F. Sí›an] Eftir ﬂat F. spyrr] spur›i 39, F, 325,
ÓlTr. inniliga] gerla F. at] ÷ 325, ÓlTr. 4 ﬂenna] ﬂann 325. Geirmundr] hannJ1. segir] .s. 39, F, sag›i 325, J1, ÓlTr. ﬂar] ﬂat F, J1, ÓlTr, could also be readas ﬂar in J1. 5 marga] + go›a J1, ÓlTr. menn] drengi ÓlTr. ok2 — rænt] ÷ J1.
ok ví›a] enn svma 325. 6 fara ﬂeir] en fara ÓlTr. ﬂó] ÷ F. ﬂó — ákafliga] ok
allakafliga J1. segir] .s. 39, F, sag›i 325. skjótt] + yfir ÓlTr. Vætti] vænti 39,
325, ÓlTr, v≠ntir F. 6–8 Vætti — koma] ÷ J1. 7 at] ÷ ÓlTr. myni1] mani 39.
7–8 myni1 — koma] li›i langt a›r ﬂeir koma her 325. 7 á›r] after langt 39, after
lí›a F, ÓlTr. en] at 39, ÷ F, ÓlTr. myni2] mano 39. 7–8 myni2 — koma] koma
hér ni›r ÓlTr. 8 fjƒr›u] fiorﬂum J1. 9 en] et (?) J1. út me› ƒ›ru] ƒ›ru út ÓlTr,+ landi J1. fór — nótt] ok fek ser li› J1. ok2] ÷ 325, J1, ÓlTr. njósn] niósnir
ÓlTr. 10 øfra] i[›r]a 325, yttra J1. Ei›] + for F. svá1] oc 325. 10–11 svá1 —herinn] ÷ J1. ﬂar — herinn] aftr til motz vi› eirik .j. F. 10 er] sem ÓlTr. 11
Eiríkr] + .j. 39. ﬂess getr] sva .s. F. 12 Setti] Sótti 39, F. átti] at J1. 13
ógnfró›r] thus 39, F, 325, J1, ÓlTr, ognfro›a K. 14 hva] hafa 39, F, 325, hara J1,
hárra ÓlTr. stafna] rafna F. 15 at] á ÓlTr.
327. 1 skalf] skalfr J1. hlumr] hlymr 39, F. 3 sia] sa J1. 4 sárgamms] sargans J1.
ára] ar J1. 5 Ferr] For 39, 325, J1. Ferr — snú›uligast] Eirikr j. for nor›an me›heriò sem skiotaz F, ÷ ÓlTr. jarl] ÷ 325. herinn] her sinn 325. su›r] nor›an 39,
325, J1. 6 Title: Sigvalldi Leita›i hakonar .j. F, fra sigvallda .j. oc bonda 325, frabƒnda J1, worn away in 39. 7 nor›r] norﬂan J1. 8 Landzmenn — fynni] Eò ﬂótt(ﬂó at ÓlTr) ﬂeir fyndi landz menn F, ÓlTr, ﬂott landzmenn fyndi ﬂa J1. ﬂótt] ﬂo
at 325. fynni] fyndi ﬂa 325. ﬂá] ÷ F. 9 sƒg›u] .s. F. ﬂeir] ﬂeim 39, 325. aldri]÷ 325. satt — at] hít saòa til hakonar .j. F. jarlar] iarlarnir 39. hƒf›usk] hef›uz
325. 9–10 Víkingar] Joms vikingar F, ÓlTr. Víkingar — ﬂeir] ﬂeir sem J1. 10
fóru] + me› landi 325, kómu í bygg›ir ÓlTr. lƒg›u] + at 39. 11 runnu] gengu
ÓlTr. fœr›u] en raku J1. 12 bæ›i — at] mart bu J1. man] menn 325, Folck PCl,mat ÓlTr. bú] búfé ÓlTr. karla] karlmenn alla ÓlTr, cf. PCl: alle voxne Mandfolck.
er — at] sem (er ÓlTr) at var vígt F, ÓlTr. 13 En — skipa] ÷ 325. ﬂá] ÷ F. kom]+ ﬂar J1. 13–14 gamall] thus 39, F, 325, J1, ÓlTr, gangandi K, after einn ÓlTr.
14 bóndi (bændi 39) einn] transposed K, kal J1. einn] ÷ 325. en ﬂar fór] hann
gek J1. en — nær] ﬂar sem var F, fór ﬂar næst honum ÓlTr. sveit] + ﬂeira J1.
bóndinn] bændinn 39, bondi F, ÓlTr, bƒn›i J1.
328.1 ó-] ekki 325, J1, ÓlTr. 2 ok] .æ. J1. 3 nær] ÷ 325, næsta ÓlTr. á] i 325.
bjarnbásinn] bíarn halsíò F. segir] .s. 39, F, + ﬂv 325, J1, ÓlTr. 4 segja1] .s. 39,
sog›v 325. nƒkkut] nakva› J1, + at ÓlTr. segja2] .s. 39, F. segja oss] transposed 325. 5 Bóndi] Bendi 39, bondinn 325, bƒn›i J1, Hann ÓlTr. segir] .s. 39,
J1, svarar F, ÓlTr, sag›i at 325. hann] Hákon iarl ÓlTr. fór] reri 39, F, J1, ÓlTr.
gær] giar 39. Hjƒrundarfjƒr›] horundar fior› 39, F, 325, J1, ÓlTr, + ok F. 6 jarl]÷ F, 325, J1, ÓlTr. ii.] tv√ F. eigi — iii.] ÷ J1. váru] haf›i hann 325. 7 haf›i]+ hann 325, ÓlTr. y›var] thus 39, 325, ÓlTr, y›ar K, F, J1. taka] tokv 325.
7–8 taka — hlaup] hl√pa ﬂegar F. ﬂegar á hlaup] skei› J1. á] ÷ ÓlTr. hlaup]
end of the 4th leaf of 325.

INTRODUCTIONxxix

A few points must be noted before making any attempt to use these readings to determine the interrelationship of the manuscripts. In the first place,it must be borne in mind that the original text of Heimskringla is notpreserved in unaltered form in K. In the second place, occasional peculiarities of style which characterise the text of K, and have probably descended unchanged from the original, irritated some of the copyists. The
stylistic feature En er / Og er . . . ﬂá is very frequent in K. In F and ÓlTrﬂá is very often omitted, but although F and ÓlTr share this deviationfrom the original text, this cannot be interpreted as an indication of acommon ancestor, unless supported by other evidence. Another common
stylistic feature of K is narration in the present tense (praesens historicum),e. g. HkrFJ I 241.11 ‘Tala’, 12 ‘l‡sa’, 15 ‘draga’ and ‘hrinda’. Copyists
have often changed this and put the verbs in the past tense. Such changes
are most often common to 325 VIII and ÓlTr, and they may well be descended from a common ancestor, but this is not absolutely certain; sometimes this trend is not followed in ÓlTr, with the present remaining, forinstance in ch. 43 of Haralds saga hárfagra, where these verbs are in thepresent tense in K, F, J1 and ÓlTr: 163.5 ‘spyrja’, 6 ‘fara’ and ‘gera’, 7‘ferr’, 8 ‘finnask’, 9 ‘b‡›r’, 10 ‘sn‡r’. All these verbs are in the past tense
in 325 VIII. In 243.14 K and 39 have ‘taka’, while F, 325, J1 and ÓlTrhave ‘tóku’. This reading alone is not sufficient evidence of a common
ancestor for F, 325, J1 and ÓlTr from which K and 39 were not descended.
In addition copyists appear to either leave out or add the words konungr
and jarl after the names of kings and earls, not always following theirexemplars, and the same appears to be true of patronymics. Nor should
too much store be placed on deviations in word order, even if two or moremanuscripts share such alterations. It is, however, likely, where all the
manuscripts of either class have the identical word order, that this hasoriginated in the common archetype of that class.
There are a few examples in these sections where Kringla has a reading
which differs from all the other manuscripts:
245.11 viking 39, F, 325, ÓlTr and ÓlH, vikingo K.
246.11 bænda li› allt 39, F, 325, J1, ÷ ÓlTr, boanda liﬂit allt K.
282.13 seì fiolﬂ (-fio› (!) 39) F, 39, 325, J1, ÓlTr, seìs fíπld K.
283.18 af sciponom K(18), 39, F, 325, a land J1, ÓlTr, af scipom K(35).
325.3 nor›an 39, F, 325, J1, ÓlTr, nor›r K.
325.11 kom fram] + nor›r 39, F, 325, J1, ÓlTr.
326.1 hendiòi 39, F, 325, J1, ÓlTr, hendi K.
326.13 ognfroﬂr 39, F, 325, J1, ÓlTr, ognfro›a K.
327.5 nor›an 39, F, 325, J1, ÷ ÓlTr, su›r K.

xxx

INTRODUCTION

327.13–14 gamall 39, F, 325, J1, ÓlTr, gangande K.
328.5 horundar fior› 39, F, 325, J1, ÓlTr, Hiorundar fior› K.

Some of these K readings are clearly scribal errors and probably all ofthem are deviations from the original text of Heimskringla.
The affinity of ÓlTr and the y-class is clearly shown by common deviations from the x-class:(1) 242.6 ok K, 39, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
(2) 244.13 Dval›isk hann K, 39, F, dvol›vz ﬂeir 325, J1, ÓlTr.
(3) 245.5 í herna› fóru, ok K, 39, F, foro ihernat. at 325, J1, ÓlTr.
(4) 245.12 Tósta] + Har(alldr) haf›i verít .í˝. vetr a vplondvm. oc (en J1, ÓlTr,+ hann var ÓlTr) .v. (+ vetr J1, ÓlTr) me› tósta 325, J1, ÓlTr, cf. PCl 95.32:
oc blefue der udi 2 Aar, and 96.7: oc blef saaledis der udi 5 Aar.
(5) 246.9 herjar K, 39, F, heria›i 325, J1, ÓlTr.
(6) 246.10 mannfólk] + bæ›i (÷ 325) rika oc orika 325, J1, ÓlTr.
(7) 246.13 ok K, 39, F, Enn 325, J1, ÓlTr.
(8) 247.3 alla K, 39, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
(9) 282.6 Fellumz K, 39, F, Fellvmk 325, J1, ÓlTr.
(10) 283.5 opt K, 39, F, optaz 325, J1, ÓlTr.
(11) 283.14 ﬂar K, 39, F, ﬂa 325, J1, ÓlTr, da PCl.
(12) 283.18 upp] + skipín 325, J1, ÓlTr.
(13) 326.1 á ﬂví K, 39, F, til ﬂess 325, J1, ÓlTr.
(14) 326.9 ok2 K, 39, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
(15) 328.1 ó- K, 39, F, ekki 325, J1, ÓlTr.
(16) 328.3 segir] + ﬂv 325, J1, ÓlTr.

In 1, 2, 3, 5, 8 and 16 the original readings are in all likelihood preservedin the x-class, while in 4 (see p. xxi above), 9, 11 and 12 it is probably the
y-class that preserves the original readings. 6 is also very likely to havethe original reading in the y-class, but 7, 10, 13, 14 and 15 are uncertain.
With regard to 2, it should be pointed out that the context indicates thatthe x reading is original: ‘Dval›isk hann ﬂar um hrí› me› frændum sínum.’(HkrFJ I 244.13.) There is no mention that Hrani the Far-Travelled had
relatives in Oppland, nor in fact is there mention elsewhere in Heimskringlathat Haraldr grenski (the Grenlander) had relatives there. But both ÓlHand Haralds ﬂáttr hárfagra in Flateyjarbók say that Bjƒrn the Merchant,
grandfather of Haraldr grenski, was the son of Svanhildr, the daughter ofEarl Eysteinn of Hedemark (ÓlHJH 6.19–7.2, FlatChr I 575.20–22). Even
though there is no way of determining for certain which class is closer tothe original text in these examples, with the possible exception of 4 and 9,
they are clear evidence that the Heimskringla manuscripts are divided
into two classes. It is also clear that the manuscript used by the compilerof ÓlTr was of the y-class.

INTRODUCTION

xxxi

It is obvious from the common readings in 39 and Fríssbók that the xclass is divided into two branches, with Kringla on the one side and 39
and Fríssbók on the other. The following are examples of common readings in 39 and Fríssbók which differ from the text of Kringla:241.15 ﬁá draga (drogv 325) ﬂeir K, 325, J1, ﬁeir draga 39, F, Drógu ﬂeir ﬂá ÓlTr.
242.7 var K, 325, J1, Varﬂ 39, F.
243.11 um K, J1, ÓlTr, of 39, F (lacuna in 325).
243.15 út] + oc 39, F.
245.5 Haraldr K, 325, J1, ÓlTr and ÓlH, Hann 39, F.
282.14 um várit K, 325, J1, ÓlTr, vm (of F) svmarit 39, F.
324.12 skjaldhlynr K, 325, J1, ÓlTr, sc\i÷ald (skíalld F) dynr 39, F.
324.15 fyr K, 325, J1, ÓlTr, fra 39, F.
324.16 rƒndu K, ÓlTr, renndv 39, F, r∂ndv 325, run›o J1.
326.12 Setti K, 325, J1, ÓlTr, Sótti 39, F.
327.1 hlumr K, 325, J1, ÓlTr, hlymr 39, F.

In these examples Kringla agrees with the y-class manuscripts, and thus it
must be assumed that the readings of 39 and Fríssbók are deviations fromthe original text, which indicates that 39 and Fríssbók are descended froma manuscript which was not the ancestor of other preserved manuscripts.
There are a few examples where the text of Fríssbók agrees with the yclass, while there are other readings in Kringla and 39. If it were absolutely certain that the readings common to Fríssbók and the y-class wereoriginal, this would indicate that Kringla and 39 were descended from amanuscript which was not the ancestor of other preserved manuscripts.
There are six examples from the chapters under examination here, though
three of them, 1, 2 and 4, have scarcely any significance:(1) 242.5 Gu›rø›r K, 39, + konungr F, 325, J1, ÓlTr.
(2) 242.13 út K, 39, + ok F, 325, J1, ÓlTr.
(3) 244.1 heim ok K, 39, ÷ F, 325, ibrot ok J1, ﬂegar brottu ÓlTr, cf. PCl: ok
K. Harald drog til sin Broder.
(4) 245.3–4 skipanar F, 325, J1, ÓlTr, scipan K, 39.
(5) 326.2 hƒggvinn K, 39, ÷ F, 325, J1, ÓlTr, + hondin 325.
(6) 328.6 jarl K, 39, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.

In 3, ‘heim ok’ is certainly a mistake, caused by a copyist erroneously
writing ‘heim’ after ‘konungr’, and then correcting this by adding ‘ok’
and then continuing with the correct text (‘til fundar’, et-aut correctio).
The original text is the one preserved in Fríssbók and 325 VIII, and thetext in the manuscript used by Peder Claussøn would have been the same.
But it is far from certain that the words ‘heim ok’ were not in the exemplar of Fríssbók; its copyist might easily have left them out even if theyxxxiiINTRODUCTION

were there. In 6 the original text is in all likelihood that preserved in F,
325, J1 and ÓlTr, and it is just as likely that the copyists of Kringla and 39
did not take the word jarl from their exemplars, but added it in because
they felt it to be lacking in the sentence. On the other hand, in 5 there is
probably a common error in F and the y-class manuscripts. The best courseis thus not to draw any conclusions from the readings common to Kringla
and 39, and it appears out of the question that these manuscripts could
have had a common ancestor from which Fríssbók is not descended.
Within the y-class itself, ÓlTr fairly often agrees with 325 VIII:(1) 242.17 Tryggva konungi or› K, 39, F, J1, or› tryggva konvngi 325, ÓlTr.
(2) 243.1 bá›ir] + saman 325, ÓlTr.
(3) 244.2 leggja ﬂeir K, 39, F, J1, ok (÷ 325) log›v 325, ÓlTr.
(4) 245.1 Haraldi] + grenska 325, ÓlTr.
(5) 245.2–3 Haraldr grenski K, 39, F, J1, hann 325, ÓlTr.
(6) 246.3 fara [. . .] hafa K, 39, F, J1, oc forv [. . .] hof›v 325, ÓlTr.
(7) 246.8 heldr K, 39, F, J1, hellt 325, ÓlTr.
(8) 246.10 ok ﬂá K, 39, Siﬂan F, J1, ÷ 325, ÓlTr.
(9) 282.14 Ragnfrø›r] + konvngr 325, ÓlTr.
(10) 283.13 orrosta var› hƒr› K, 39, F, J1, ﬂar var› hor› orrosta 325, ÓlTr.
(11) 283.17 til K, 39, F, J1, ÷ 325, ÓlTr.
(12) 326.3 at K, 39, F, J1, ÷ 325, ÓlTr.
(13) 328.7 haf›i] + hann 325, ÓlTr.

These examples can hardly be regarded as absolute proof that 325 VIIIand ÓlTr are descended from a manuscript of the y-class which was notalso an ancestor of Jöfraskinna. Only 5, 8 and 10 are worth taking into
consideration.
There is also a considerable number of examples of readings common
to Jöfraskinna and ÓlTr that do not appear in other manuscripts:(1) 241.11 ﬂau K, 39, F, 325, ÓlTr, ÷ J1, + nu J1, ÓlTr.
(2) 243.5 austan K, 39, F, 325, østen PCl, vestan J1, ÓlTr.
(3) 244.12 fóstri K, 39, F, 325, fostbro›ir J1, ÓlTr, Fosterbroder PCl. menn]+ adrir J1, ÓlTr.
(4) 245.2 ór K, 39, F, 325, af J1, ÓlTr.
(5) 245.7 bæri K, 39, 325, baru J1, ÓlTr, different text in F.
(6) 246.16 af landi segl hans K, 39, F, 325, segl hans af landi J1, ÓlTr.
(7) 283.15 ƒll skipin K, 39, F, 325, skipinn aul J1, skipin ƒll ÓlTr.
(8) 283.18 af skipum K(35), af sciponom K(18), 39, F, 325, a land J1, ÓlTr,paa landet PCl.
(9) 324.10 sem K, 39, F, 325, ok J1, ÓlTr.
(10) 325.6 koma] + vtan J1, ÓlTr.
(11) 325.10–11 hleypiskútu eina (nokkora 325) K, 39, F, 325, eina hleypiskutu J1, ÓlTr.

INTRODUCTION

xxxiii(12) 326.5 marga] + go›a J1, ÓlTr.
(13) 326.14 háfa K, 39, F, 325, hara J1, hárra ÓlTr.

1, 2, 3, 9, 10, 12 and 13 can hardly be interpreted as other than an indication of a common ancestor for Jöfraskinna and ÓlTr from which no otherpreserved manuscripts are descended. But there are also examples of correspondences between ÓlTr and PCl which do not appear in other texts,
which could admittedly be the result of PCl being descended from ÓlTr,see p. xliv below:
242.6 Haraldr] + bró›ir hans ÓlTr, cf. PCl: at hand icke vilde vige sin Broderi nogen Jdred.
242.14–15 austr haflei› K, 39, F, 325, J1, haflei› austr ÓlTr, Haffleden øster PCl.
243.13 Fóru ﬂeir K, 39, F, 325, J1, Fór ÓlTr, cf. PCl: oc hand drog. konungr]+ me› li› sitt ﬂegar hina sƒmu nótt ÓlTr, + met sit Folk PCl.
244.10 Haraldr] + son hans ÓlTr, cf. PCl: hans Søn Harald.
246.16 ok (÷ J1) útlei›, svá at ekki sá K, 39, 325, J1, svá hafhallt at ekki máttisiá ÓlTr, saa langt i Hafuit/ at de icke kunde see PCl.

There is one example of a correspondence between Jöfraskinna, ÓlTr and
PCl where 325 VIII agrees with the x-class:283.18 ok alt (÷ 325) li› hans af skipunum (scipom K(35)) ok drógu upp
K(18), 39, F, 325, + skipín 325, a land me› allt liﬂit ok drogv vp skipin J1, ok
allt li› hans á land ok drógu upp skipin ÓlTr, paa Landet met alt sit Folck PCl.

Probably the original reading of *Y is preserved in 325 VIII, while thechange in the other y-class manuscripts has been made by a copyist to
avoid repetition (skipunum . . . skipin). The reading in PCl is most closely
related to Jöfraskinna, while the correspondence between Jöfraskinna, ÓlTrand PCl undeniably indicates an intermediary between them and *Y fromwhich 325 VIII is not descended.
In 325 VIII and PCl there are two deviations which do not appear in
Jöfraskinna and ÓlTr; the second is especially interesting:244.11 fyrst K, 39, F, J1, ÓlTr, ÷ 325, PCl.
245.17 Styrbjƒrn] + hinn sterki 325, + hin stercke PCl.

The words ‘hin stercke’ would hardly be expected to appear in PCl if they
were not in the manuscript from which Peder Claussøn translated. Thus
this reading in 325 VIII and PCl must be interpreted as an indication of acommon ancestor to these two texts from which other y-class manuscripts
are not descended. Otherwise it must be assumed that copyists of other y-classmanuscripts omitted these words, and the same applies to an example of adeviation in Jöfraskinna and PCl which does not appear in 325 VIII andÓlTr and undeniably points to a common ancestor for Jöfraskinna and PCl:

xxxiv

INTRODUCTION

247.2 lengi] + um sumarit J1, + om Sommeren PCl.

There are three readings common only to 325 VIII and Jöfraskinna, with
1 and 3 being especially interesting:(1) 245.5 fá K, 39, F, ÓlTr, afla 325, J1.
(2) 245.16 Eiríkr] + konungr 325, J1.
(3) 325.13 su›r í landi K, 39, F, ÓlTr, i land 325, J1.

Examples have been given above (from p. xxxii) of correspondences between individual y-class manuscripts which give conflicting indications
about the relationships between them. They lead to the conclusion that itis hardly possible to construct a reliable stemma for these manuscripts.
In a very few cases, individual manuscripts from each of the x- and yclasses share readings which do not appear in other manuscripts. There
are two examples of this in Kringla and Jöfraskinna, both of them very
likely independent deviations by two copyists from their exemplars:
245.1 af K, J1, at 39, F, 325, ÓlTr.
246.10 ok2 K, J1, ÷ 39, F, 325, ÓlTr.

The same explanation may also apply to this example of a correspondence between Fríssbók, Jöfraskinna and ÓlTr:326.4 ﬂar K, 39, 325, ﬂat F, J1, ÓlTr.

And also to these two examples of deviations common to Fríssbók andJöfraskinna:
282.4–5 í Gráfeldardrápu K, 39, 325, ÓlTr, ÷ F, J1.
283.12 ok K, 39, 325, ÓlTr, eò F, J1.

It is more difficult, however, to explain one example of a reading common to Fríssbók and 325 VIII, and numerous examples of readings common to Fríssbók and ÓlTr:325.10 er sá ma›r nefndr K, 39, J1, het sa ma›r F, 325, cf. ÓlTr: 325.9–10
Geirmundr — nefndr] Sá ma›r var nefndr Geirmundr ÓlTr.
242.3 mælti] + eiò F, + ﬂá einn ÓlTr.
242.9 vitrir K, 39, 325, J1, vitrari F, ÓlTr.
244.10 fƒ›ur síns K, 39, 325, J1, konungs F, ÓlTr.
245.12 eptir K, 39, 325, J1, ÷ F, ÓlTr.
283.2 ﬂá K, 39, 325, J1, ÷ F, ÓlTr.
326.1 ok K, 39, 325, J1, ÷ F, ÓlTr.
327.8 Landzmenn, ﬂótt (ﬂo at 325) víkingar fynni (fyndi ﬂa 325) K, 39, 325,
ﬂott landzmenn fyndi ﬂa J1, Eò ﬂótt (ﬂó at ÓlTr) ﬂeir fyndi landz menn F,ÓlTr.
327.9–10 Víkingar K, 39, 325, Joms vikingar F, ÓlTr, ÷ J1.
327.12 er vígt var at K, 39, 325, J1, sem (er ÓlTr) at var vígt F, ÓlTr.

INTRODUCTION

xxxv

Before proceeding further, an examination should be made of the relationship between ÓlTr and manuscripts of Heimskringla elsewhere thanin the sections which have been examined up until now.
Jöfraskinna is the only one of the y-class manuscripts which has a large
portion of the text comparable to that of Heimskringla in ÓlTr. Where
these two texts share common deviations from the x-class text it is likelythat these readings are descended from the archetype of the y-class, *Y,
but this is not absolutely certain. Where 325 VIII and 325 XI can be used
for comparison it turns out that these manuscripts agree in rather many
instances with the x-class whereas Jöfraskinna and ÓlTr share readings,
apparently deviating from what was originally in *Y. In order to obtain abetter idea of the relationship between y-class manuscripts we can look at
the following readings occurring in the sections of the text which are preserved in 325 VIII and 325 XI and have not been taken into considerationin the foregoing discussion.
In these sections there are many examples of deviations from the x-classtext common to all y-class manuscripts. The following are the main ones:
167.13 ﬂá K, F, sva 325, J1, ÓlTr, ÓlH 325 VII, 75c and 325V, cf. ÓlHJH
16.12.
167.15 ﬂá K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr and all manuscripts of ÓlH, cf. ÓlHJH 16.14.
169.3 efni K, F, efni sin J1, sín efní 325, ÓlTr, ÓlH St2 etc., cf. ÓlHJH 17.10.
171.1 land lítit K, F, ÓlTr (C2, D2), lond litil 325, J1, ÓlTr (A, B), lidet Land PCl.
171.5 vetr K, F, ár 325, J1, ÓlTr, Aar PCl.
171.6–7 var honum ekki um Nor›menn K, F, var hann (Hann var ÓlTr) ecki
vinr (vin J1, ÓlTr) nor›manna 325, J1, ÓlTr, hand var icke Nordmends Ven PCl.
247.9 fór K, F, sigldi 325, J1, ÓlTr, sejlede PCl.
247.11 kómu K, F, oc comv 325, ok kom J1, ÓlTr.
247.12 li›] + mikit 325, J1, ÓlTr.
249.9 hvílu K, F, reckiv 325, J1, ÓlTr.
250.16 lopt K, F, loptz 325, J1, ÓlTr.
251.8 ﬁar K, F, ﬁa 325, J1, ÓlTr, Samme tid PCl.
285.5 li›s K, F, hers 325, J1, ÓlTr.
286.7 væri K, F, var 325, J1, ÓlTr.
286.8 Ragnfrø›ar] + konungs 325, J1, ÓlTr.
286.8–9 skipum sínum K, skípí síno F, skíp sín 325, J1, ÓlTr.
287.1 ﬁinganesi K, F, ÓlTr (A, C2), dínga nesí 325, ÓlTr (B, C1, D1,2), Digranesi
J1, Dyngenas PCl.
287.16 ﬂar K, F, sv›r 325, J1, su›r í landi ÓlTr, der synder i Landet PCl.
293.6 ríku K, F, rikvztv 325, J1, ÓlTr.
293.10 ágætis K, F, agæta 325, J1, ÓlTr.
320.11 hvártveggi ﬂeira K, F, hvarr ﬂeira (÷ ÓlTr) konunga 325, ÓlTr, hvar
konunganna J1.
321.10 Skáni K, F, skaney 325, J1, ÓlTr.

xxxviINTRODUCTION

322.16 ok K, F, enn 325, J1, ÓlTr, oc PCl.
442.11 megin] + lag›i at 325, J1, ÓlTr, cf. PCl: oc paa den anden side lagde
Erick Jarl til.
444.6 á ﬂá K, F, paa hans Folck PCl, ÷ 325, J1, ÓlTr.
444,9 skip K, F, skipín 325, J1, ÓlTr.
444.15 hrau›] + hann 325, J1, ÓlTr.
444.16 ﬂat2 K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
445.7 á K, F, af 325, J1, ÓlTr.
446.1 li› K,F, folk 325, ÓlTr, abridged text in J1.
447.2 sik K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr, cf. PCl: neppelig kunde de verje sig.
447.4 váru K, F, vr›v 325, J1, ger›uz ÓlTr, vaare PCl.
447.8 flestir K, F, slett 325, ÓlTr, ÷ J1, PCl.
447.13 gerﬂuz K, gerﬂv F, [ger›]vt 325, J1, ÓlTr.
448.20 ƒrvarinnar K, orvarnar F, orína 325, ÓlTr, aurna J1.
449.4 lypting K, F, lyptingv 325, J1, ÓlTr.
449.13 mƒnnum] + sinvm 325, J1, ÓlTr, sine mend PCl.
452.4 lypting K, F, lyptingína 325, J1, ÓlTr.
452.10 at1 K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.

The following are the chief examples where Jöfraskinna and ÓlTr sharecommon readings but 325 VIII agrees with the x-class:168.1 æ K, F, 325, ÷ J1, ÓlTr.
168.2 menn K, F, 325, ÷ J1, ÓlTr.
170.5 Hann K, F, 325, eiÀikr J1, ÓlTr, cf. PCl: oc bode hand.
171.4 hann haf›i K, F, ﬂa haf›e hann J1, ÓlTr, ﬂa er hann haf›i 325.
172.1 fl‡›i] + vn›an J1, ÓlTr.
172.4 ok leita›i eptir mƒnnum K, F, 325, ÷ J1, ÓlTr, PCl.
249.8 fƒ›ur Eindri›a J1, ÓlTr, ÷ K, F, 325, PCl.
249.19 ganga (gengv 325) ﬂeir at konungi K, F, 325, veita (veittu ÓlTr) ﬂeir (+Sigur›i ÓlTr) konungi atsokn J1, ÓlTr.
250.16 har›r K, F, 325, har› J1, ÓlTr.
285.4 her K, F, 325, li› J1, ÓlTr, Folck PCl.
285.5 ﬂeir K, F ÷ J1, ÓlTr, different text in 325.
287.7 of F, 325, um K, a›r J1, ÓlTr.
287.9 at K, F, 325, af J1, ÓlTr.
292.12 hefjask] + miok J1, ÓlTr. ﬂat K, F, 325, ﬂeir J1, ÓlTr.
293.3 at] + i›rottum J1, ÓlTr.
293.3–4 atgƒrvi ok vinsæl› (víns∂l›om F) K, F, 325, vinsælﬂ ok at gerfi J1, ÓlTr.
293.8 ok2 K, F, 325, ÷ J1, ÓlTr.
293.15 f‡stisk K, F, 325, fysizt J1, ÓlTr.
322.18 streng›u] + ﬂar J1Ó.
323.3 ﬂat K, F, 325, ﬂetta J1, ÓlTr.
323.16 dregnum K, F, 325, dr√gnomm J1, drƒgnum ÓlTr.
442.9 sitt K, F, 325, sin J1, ÓlTr.

INTRODUCTION

xxxvii444.11 Svía-konungr K, F, 325, sƒnski J1, ÓlTr, Fønske PCl.9
444.13 skip K, F, 325, storskip J1, ÓlTr, cf. PCl: oc en part aff Skibene.
447.3 lƒg›u K, F, 325, lagu ﬂa J1, ÓlTr.
447.14 megin K, F, 325, he›ins J1, ÓlTr.
447.17 hvars K, F, 325, ﬂars J1, ÓlTr.
450.17 er K, F, 325, enn J1, ÓlTr.
451.12 á Orminum K, F, 325, paa Ormen PCl, ÷ J1, ÓlTr.
451.13 Eiríkr K, F, 325, ÷ J1, ÓlTr.
452.10 lƒg›u K, F, 325, lagu J1, ÓlTr.
452.13–14 Kolbjƒrn] + stallari J1, ÓlTr, + Staldere PCl.

Two of these show significant correspondences between Jöfraskinna, ÓlTrand PCl, namely those at 285.4 and 452.13–14.
As has already been mentioned, however (see p. xxxii above), there arealso cases where 325 VIII and ÓlTr have the same deviation but Jöfraskinna
agrees with the x-class:167.15 a›rir] + ﬂeir 325, ÓlTr.
170.11 tungu] + sem 325, ÓlTr, + saasom PCl.
172.3 treystisk K, F, J1, treysti 325, ÓlTr.
248.4 ﬂar (÷ J1) á sumrum K, F, J1, ÷ 325, ÓlTr.
292.11 optliga K, F, J1, opt 325, ÓlTr.
321.13 heit] + at 325, ÓlTr.
324.5 bo›] + sv›r 325, ÓlTr.
448.12 mann K, F, J1, maòinn 325, ÓlTr.
448.19 kasta›i] + konungr 325, ÓlTr.
451.4 skipan K, F, skipun J1, skipaniò 325, ÓlTr.
451.5 annat sinn K, F, J1, atter PCl, ÷ 325, ÓlTr.

Here we have one example of clear agreement between 325 VIII, ÓlTrand PCl, that at 170.11, but this could be because PCl is following ÓlTr.
Nevertheless, although the examples listed here indicate a relationshipbetween 325 VIII and ÓlTr, it is doubtful whether any of them should be
regarded as clear evidence that these two texts are descended from a manuscript which was not the ancestor of any other preserved manuscript.
There is one example of a common deviation in 325 VIII and Jöfraskinnu
where ÓlTr agrees with the x-class:447.1 varla K, F, ÓlTr, illa 325, J1.

Here the manuscript from which Peder Claussøn translated had the same
reading as the x-class; he has ‘saa at neppelig kunde de verje sig paa
Ormen Lange’ (PCl 177.20–21) corresponding to 447.1–2: ‘at varla mátti
hlífum fyrir sik koma’.
9 See Gustav Storm 1873, 214.20–24.

xxxviii

INTRODUCTION

In that part of ÓlTr which corresponds to the text of 325 XI, Heimskringla
has been used very little, but where the texts can be compared 325 XI
generally agrees with Jöfraskinna and ÓlTr where their readings deviate
from the texts of Kringla and Fríssbók.10 Readings which show that 325
XI belongs to the y-class include, for instance, the following:
258.13 ok K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
258.18 vizcom K, F, vizlum 325, J1, ÓlTr.
259.14 ﬂorpinu K, F, ﬂorpum 325, J1, ÓlTr.
260.3 styggliga K, F, hart (herst ÓlTr, J1) ok illiliga (lét ófr‡nliga ÓlTr)325, J1, ÓlTr.
261.4 Ástrí›r K, F, hon 325, J1, ÓlTr.
261.5 Óláfr K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
263.14 Klerkón, eistneskr ma›r K, F, sa ma›r er klerkon het 325, J1, ÓlTr.
265.11 Óláfi K, F, honom 325, J1, ÓlTr.
265.13 svara›i ok K, F, ÷ 325, J1, ÓlTr.
266.9 e›a K, F, ok 325, J1, ÓlTr, + svá ÓlTr.
266.12 svá] + ok 325, J1, ÓlTr.

In the text which is preserved in 325 XI there are only two cases where
325 XI and ÓlTr have deviations from other manuscripts in common. The
first is of little consequence but in the second there is a different wordingin Jöfraskinna which is probably a deviation from the original y-text:
265.12 tí›endi K, F, J1, tiﬂendin 325, ÓlTr.
266.11–12 ﬂetta rœ›a vi› konung K, F, ﬂetta rœ›a fyrir konunge 325, ÓlTr,segia ﬂetta konungi J1.

These examples are not enough to prove that 325 XI and ÓlTr are descended
from a manuscript which was not the ancestor of other manuscripts.
There is one example of a reading common to 325 XI and J1 whereÓlTr agrees with F:
258.17 i brot K, brot F, ÓlTr, ut 325, J1.

This does undeniably indicate an intermediary between *Y and 325 XI /Jöfraskinna which was not the ancestor of the manuscript used by thecompiler of ÓlTr.
There is also, however, an example of the same reading occurring in J1
and ÓlTr where 325 XI follows K and F:
260.18 Ástrí›r var K, F, 325, ﬂ√ vorv J1, ÓlTr.

More examples than just this one would be necessary to make it likely
10 Due to a lacuna in 39 that manuscript cannot be used here for comparison with325 XI.

INTRODUCTION

xxxix

that Jöfraskinna and ÓlTr were descended from an intermediary between
themselves and *Y from which 325 XI was not descended.
In passages preserved in the fragments 325 VIII and 325 XI there arecases where Fríssbók agrees with the y-class but a different text is foundin Kringla. The following examples are from text where 39 is not comparable; the first group is from a passage preserved in 325 VIII from which
examples were not listed earlier:285.1 at K, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.
286.5 li›i ﬂessu ƒllu K, her ﬂessum (ﬂessom her F) ollum (÷ ÓlTr) F, 325, J1, ÓlTr.
292.4 kærleika K, k≠rleik F, 325, J1, ÓlTr.
292.10–11 En var› ﬂat K, ﬂat var› ﬂar F, ﬂar var› ﬂat 325, En ﬂa var (var›ÓlTr) ﬂat J1, ÓlTr.
293.4 sem hann er K, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.
321.3 Skáni K, skaneyio F, skaney 325, ÓlTr, ÷ J1.
324.6 í1 K, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.
324.7 sí›an K, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.
440.14 verja K, verje PCl, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.
441.5 um K, J1, yfir F, 325, ÓlTr, ofuer PCl.
441.9–10 tjúguskegg K, ÷ F, 325, J1, ÓlTr, PCl.
441.13 frá] + a F, ÓlTr, lacuna in 325, paraphrased in J1.
446.3 Bar›anum K, bar›an F, 325, J1, ÓlTr. ﬂar] ÷ F, 325, + ﬂa F, 325, J1, ÓlTr.
448.9 út K, vtí F, J1, ÓlTr, [vt]i 325.
449.13 inni K, ÷ F, 325, J1, ÓlTr.
449.14 brynstúkunni] + eò F, 325, J1, ÓlTr.
450.5 skip K, skipít F, 325, J1, ÓlTr. ﬂar K, ﬂa F, 325, J1, ÓlTr. mannanna
K, manna F, J1, ÓlTr, lacuna in 325.
450.6 uppgƒngunnar K, vppgongo F, 325, J1, ÓlTr.
450.7 me› K, vi› F, J1, ÓlTr, lacuna in 325.

The second group is from a passage preserved in 325 XI:
260.1 e›a K, ok sva F, 325, J1, ÓlTr.
260.3 sína] + ok F, 325, J1, ÓlTr.
260.4 veg K, vegíò F, 325, J1, ÓlTr.
261.2 sín K, sitt F, 325, J1, ÓlTr.
263.15 gamall K, of gamall F, 325, J1, ÓlTr.
264.2 Réás] + eN F, 325, J1, ÓlTr.

It is most likely that the readings in Kringla in both groups are all deviations from the original text, although this is not completely certain because Fríssbók is not sufficient evidence on its own to allow conclusions
as to whether Kringla or the y-class contain a more original text. That thelatter is sometimes the case is, for instance, evident from agreements between Fríssbók and one or two manuscripts of the y-class. The following

xl

INTRODUCTION

are examples where Fríssbók agrees with 325 VIII and ÓlTr that have notbeen previously mentioned (see p. xxxiv above):(1) 321.5 ﬂeim K, J1, ÷ F, 325, ÓlTr.
(2) 322.7 ﬁorkell] + híò F, 325, ÓlTr, + den PCl.
(3) 322.10 myndi K, munde J1, skylldi F, 325, ÓlTr, skulle PCl.
(4) 442.6 ﬂeir K, J1, ﬂviat ﬂat (ﬂeir ÓlTr; the word is illegible in 325) F, 325,
ÓlTr, thi de PCl.
(5) 445.4 svá K, J1, ÷ F, 325, ÓlTr.

In 4 there is a significant agreement between ÓlTr and PCl, and the same
reading is very likely to have been in 325 VIII.
There is one case where the same reading appears in Fríssbók, 325 VIII
and Jöfraskinna, and this same reading appears to have been in the manuscript which Peder Claussøn translated from:
322.9 svá at K, ÓlTr, me›an F, 325, J1, imeden PCl.

There are three examples of agreements between Fríssbók, Jöfraskinna
and ÓlTr in the text preserved in 325 VIII and two in 325 XI:
287.5 var› K, 325 VIII, var F, J1, ÓlTr.
445.4 tengslunum K, 325 VIII, tengslum F, tengslum J1, ÓlTr.
453.3 Eiríki K, 325 VIII, ÷ F, J1, ÓlTr.
258.13 hera› K, 325 XI, + ﬂat F, J1, ﬂat hera› ÓlTr.
265.9 ni›ri K, 325 XI, ÷ F, J1, ÓlTr.

These examples of textual variation would scarcely be significant if there
were not additional correspondences between Fríssbók and ÓlTr; they
will be discussed below.
Furthermore there are three examples in text preserved in 325 VIII where
Fríssbók agrees with Jöfraskinna:
322.10–11 me› (firi 325) ﬂeim K, 325, ÓlTr, ÷ F, J1.
441.9 ﬂar K, 325, ÓlTr, ﬂat F, J1.
451.6–9 En — vi›rtƒku K, 325, ÓlTr (with variant readings), ÷ F, J1 (saut dumême au même).

None of these examples is sufficient to prove a special relationship between Fríssbók and Jöfraskinna. On the other hand, there is a suspiciously
large number of correspondences between Fríssbók and ÓlTr, of which
the following are in text preserved in 325 VIII, in addition to those already mentioned (p. xxxiv above):
164.6 ﬁau K, 325, J1, ﬁessi F, ÓlTr, disse PCl.
171.2 sumrum] + hann F, ÓlTr.
171.8–9 af Játmundi konungi, at hann myndi (+ ﬂa 325) K, 325, J1, at eatmvndr
konungr mvndi ﬂa (÷ ÓlTr) F, ÓlTr.

INTRODUCTION

xli

248.11 herja›i K, 325, J1, hann heria›i F, heria›i hann ÓlTr.
292.3 yfirlát K, 325, J1, yfirl≠ti F, ÓlTr.
292.9 ma›r K, 325, J1, ÷ F, ÓlTr.
322.4 sí›an K, 325, J1, ÷ F, ÓlTr .
322.8 Sigvalda] + b(ro›ur) sinum F, ÓlTr, sin Broder PCl.
323.9 ﬂess getr K, 325, J1, sva s(egir) F, ÓlTr.
324.5 senda K, 325, J1, ﬂeir sendo F, ÓlTr.
445.19 ok K, 325, ÷ F, ÓlTr, a different text in J1.
446.2 hans manna K, 325 and comparable text in PCl, ÷ F, ÓlTr, a different text
in J1.
449.1 ok kasta›i K, 325, J1, kastaﬂi hann ﬂa F, ÓlTr, oc hand kaste PCl.
449.2 ﬂá K, 325, J1, ÷ F, ÓlTr.
449.8 illa bitu (beit 325, J1) K, 325, J1, + sverﬂín F, sver›in bitu illa ÓlTr,Suerdene bede lidet PCl.
449.15 veit K, 325, J1, vissi F, ÓlTr, viste PCl.
450.4 En 8er li› (li›it J1) fell K, 325, J1, fell liﬂít F, ﬂá fell li›it ÓlTr.
450. 9 ok2 K, 325, J1, ÷ F, ÓlTr.
451.13 konungr K, 325, konungríò F, ÓlTr, a different text in J1.
452.13 sjálfr ok ﬂeir K, 325, J1, ok F, ÓlTr.
452.14 bá›ir (+ ﬂeir 325) hljópu ﬂá (÷ 325) K, 325, J1, líopo ﬂa ba›ir F, ÓlTr.

In addition, in several places the texts of Fríssbók and ÓlTr have ‘landit’
where other manuscripts have ‘land’, for instance 162.17, 166.13, 169.1(land K, J1, landit F, 325, ÓlTr), 169.16 (land K, 325, landit F, J1, ÓlTr),
175.2.
These two examples are found in text preserved in 325 XI:
264.14 bjó›askalla K, 325, J1, af oprvsto›um F, ÓlTr, af Obrestad PCl, + ríksmanns ÓlTr.
266.11 rœ›a K, 325, J1, tala F, ÓlTr.

Neither of these examples indicates a common ancestor for Fríssbók andÓlTr from which other manuscripts were not descended. In the first example the sentence in ÓlTr is identical to ÓlO (ÓlOFJ 24.26–27), and thereading in Fríssbók could have originated there (see pp. xlii–xliii below),
though it is more likely, in view of the correspondence with PCl, that it
has come from a y-class manuscript.11
There are three examples in text preserved in 325 VIII where common
readings are preserved in Kringla and ÓlTr whereas Fríssbók follows othery-class manuscripts, and the second of these is interesting:(1) 163.19 fl‡›u] + ﬂá F, 325, J1.
11 In PCl the additional ‘ríks manns’ of ÓlTr is not included, which indicates that

here Peder Claussøn was not using the summaries of ÓlTr, see p. xliv.

xlii

INTRODUCTION(2) 444.8 konungrinn Sveinn K, ÓlTr, sveinn konungr F, 325, J1.
(3) 451.20 of F, 325, J1, um K, ÓlTr.

Even though it is clear that Fríssbók is descended from the same x-classmanuscript as 39, its text deviates in many places from that of Kringla
and 39. The correspondences with the y-class cannot result from the yclass manuscripts being descended from the same archetype as Fríssbók;
if this were the case, deviations common to 39 and Fríssbók should also
appear in the y-class. On the other hand the greater number of correspondences between Fríssbók and ÓlTr than between it and other y-class manuscripts is an indication that the y readings in Fríssbók have come from a
specific manuscript of the y-class. Most probably the explanation is to befound with the copyist of Fríssbók himself.
Fríssbók contains the following addition to the description of VagnÁkason’s oath at King Sveinn Forkbeard’s funeral feast for his father:322.17 hans] + vttan fr≠nda ra› F.

This addition comes from Jómsvíkinga saga, but is not taken verbatim
from any of the preserved versions of that saga. Apparently the scribe
knew the saga and felt that this point, which had remained in his memory,
was lacking in Vagn’s oath. The same is probably true of the addition
after HkrFJ I 292.6 ‘land sitt’, where a scaldic verse is interpolated andattributed to Hallar-Steinn. The scribe doubtless knew the verse, whether
or not he has attributed it to the proper author.12 In HkrFJ I 403.1–18‘ﬁessir — Brandzson’ has been omitted, and inserted in its stead is anaccount of Kjartan Ólafsson testing his swimming prowess against KingÓláfr Tryggvason (HkrFJ I xxi–xxii, 292 and 403). The substance of thetext agrees with the account in Oddr Snorrason’s Óláfs saga in AM 310
4to, and in many places the wording is very close to that of this version of
the saga (ÓlOFJ 122.15–124.6). But whether the scribe used a written
source or trusted his own memory is uncertain. If he did excerpt a written
source it could have been the manuscript in which only two leaves of
Oddr’s Óláfs saga now survive in Uppsala University Library, DG 4–7.
The same is probably the case with the sentence which has been inserted
after HkrFJ I 412.8 ‘má’ and has definitely come from Oddr’s Óláfs saga:‘ﬂat var at leng› .ííí˝. alnar híns átta tígar er gras l≠gt var.’ This sentence
corresponds to the manuscripts of Oddr’s Óláfs saga, AM 310 4to andPerg. 4to nr 18, as shown in the following (310 (18, F)):
12 Finnur Jónsson attributes the verse to Hallfrø›r (HkrFJ I 292 footnote and Skjd

I A 156). His grounds for doing so are not apparent.

INTRODUCTION

xliiiÓlOFJ 158.4–5 and 25–26: ok eru (+ ﬂat 18, ﬂat var at leng› F) fiorar alnar
hins atta tigar ﬂat (÷ 18, F) er iar›lægt (graslegt 18, F) var (er 18).

It is clear that the sentence in Fríssbók has not been taken directly fromeither AM 310 4to or Perg 4to nr 18. The word graslægt, which is common to Perg 4to nr 18 and Fríssbók, has probably come from the original
version of the translation of Oddr’s Óláfs saga.
The scribe of Fríssbók would have been an experienced copyist andwould certainly have copied more sagas than just Heimskringla and doubtlessremembered various things from them. If he copied Heimskringla from amanuscript of the y-class before he wrote Fríssbók it could well be thathis pen produced occasional fragments of the wording which he recalledfrom that manuscript, although the deviations are probably more numerous and more extensive than could be completely accounted for by suchan explanation. Probably it must be assumed that he (or whoever dictatedto him) had a y-class manuscript close at hand and selected readings fromit where he felt so inclined. He proceeded in a similar fashion for the final
third of Heimskringla, where he makes alternate use of manuscripts ofHeimskringla and Morkinskinna.13 If the deviations are the work of thescribe of Fríssbók, it is clear that he did not consider himself to be restricted to using the text of one exemplar.
Where 39 can be used for comparison it is easy to see where the Fríssbók
copyist has deviated from his principal exemplar. In these parts many ofthe deviations in Fríssbók from the text of Kringla and 39 do not agreewith any other manuscripts, while others, such as the following, agree
either with Jöfraskinna or with ÓlTr or with both:
194.16 ﬂá ﬁrœndum K, 39, ÓlTr, b≠ndom F, J1.
194.18 gefa ﬁrœndum ﬂetta ekki K, 39, eigi gefa ﬂr≠ndom ﬂetta F, J1, ÓlTr.

Since the deviations in Fríssbók agree sometimes with one y-class manuscript, sometimes with another, it is not possible to assume that the compiler of ÓlTr used Fríssbók or a related manuscript for comparison withhis main manuscript of Heimskringla. Any correspondences between
Fríssbók and ÓlTr, and there are a great many examples in other parts ofHeimskringla than those discussed here, are attributable to those who selected the text of Fríssbók.

13 See HkrFJ I xxii; Jonna Louis-Jensen 1977, 83–94.

xliv

INTRODUCTION

THE FIRST THIRD OF HEIMSKRINGLA IN PEDER CLAUSSØN
Clearly, the manuscript of Heimskringla used by Peder Claussøn was of
the y-class. Comparison between manuscripts of the first third of Heimskringla and PCl is difficult, however, because the text in PCl has often
been abridged and summarised and furthermore is mixed with a text
descended from ÓlTr in Bergsbók, and in some places this text is usedrather than that of Hkr.14 As a result it is impossible to deduce a great deal
from agreements between ÓlTr and PCl, except where the readings clearly
could not have come from Bergsbók.
The following readings, found in passages in PCl corresponding to thebeginning of Haralds saga hárfagra in Hkr (chs 1–4, PCl 39–41), indicate that the text is descended from Bergsbók (C2; references are to pageand line in HkrFJ I):
98.6 Guthormr] + son Sigur›ar hiartar ÓlTr, + Sigurd Hjortis Søn PCl.
102.16 at hefnda væri (sé J1) fyrir vert K, J1, ÓlTr (A, B, D2), altered in F, honværí hefnda fyrer verd ÓlTr (C2,8), at hun er hefn eller straff værd derfore PCl.
102.17 or› sín K, F, J1, sín or› ÓlTr, + ﬂvíat ÓlTr, + thi PCl.
102.17–103.1 mint mik (míg minnt F) ﬂeira hluta K, F, ÓlTr (A, B), mínt mig
a ﬂat J1, ÓlTr (C2,8), paamint mig det PCl.
103.6–7 en (æ(›a) J1) deyja at ƒ›rum kosti K, F, J1, ella skal ek deyia ÓlTr,eller jeg skal dø der ofuer PCl.

But there is also an example where a reading in PCl is closer to Jöfraskinna
than to ÓlTr, while another reading in the same sentence agrees well with ÓlTr:102.3 ba› ﬂá bera ﬂau or› sín Haraldi konungi K, F, Segit ﬂer ﬂ√ min or›
konungi J1, Beri› ﬂau mín or› Haraldi konungi ÓlTr, siger (cf. J1) K. Harald(cf. ÓlTr)) eders Konge/ disse mine Suar PCl.

Only very occasionally in ÓlTr does text correspond to chs 5–31 of Haralds
saga hárfagra in Hkr. The corresponding text in PCl has been taken froma manuscript of Hkr, with the exception of one interpolation in a passage
corresponding to ch. 21, which originated in ÓlTr. In a section corresponding to this chapter, PCl 50.3–7 has ‘K. Harald — Datter’, whichcomes from Hkr, whereas 50.8–29 ‘den Rigis — Døttre’ agrees for the
14 Various scholars have maintained that Peder Claussøn used Bergsbók itself. Jon
Gunnar Jørgensen is, as far as I know, the most recent to have discussed this(1993, 169–97). On pp. 187–93 he surveys what scholars have written on Peder
Claussøn and his use of Bergsbók and presents arguments to support his view that
Peder did not use Bergsbók itself, but rather summaries of it which he had mostprobably obtained from a man from Trøndelag, Jón Símonarson, lawman in Agder(1512–75).

INTRODUCTION

xlv

most part with ÓlTr, although the order of the material differs. Instead of‘Sigur›r’ in ÓlTrEA I 5.14 there is ‘sigridr’ in C2,8. This error was in the
text of ÓlTr used by Peder Claussøn; in his text he has the following,
which corresponds to ÓlTrEA I 5.13–14 ‘ﬂeira — ﬁora’: ‘Deris Børn vaare
Evind Skaaldaspild/ oc tre døttre/ Nial oc Sigrid oc Tora.’
The passage in PCl (53.11–54.8) corresponding to ch. 26 of Haralds
saga hárfagra has been translated from a manuscript of Hkr. One reading
in a sentence which has without any doubt been taken from a Hkr manuscript indicates a relationship between this manuscript and ÓlTr (references are to page and line in HkrFJ I):
137.17 mun eigi K, F, J1, skal aldri ÓlTr, skal aldrig PCl.

The following readings, found in passages corresponding to ch. 32 ofHaralds saga hárfagra, indicate that the text in PCl is descended fromÓlTr, and one of them (145.16–17) is indisputable evidence of a connection with Bergsbók (C2):145.9–10 ok (÷ J1) sag›i, at fa›ir hennar bjó á Hálogalandi, er (ok J1) hét¯zurr tóti K, J1, d. √zvrar tóta er bío a haloga landi F, En fa›ir minn, sag›ihon, b‡r á Hálogalandi er heitir ¯zurr toti (toki C2 ) ÓlTr, oc sagde/ min Fader
boer paa Halogaland/ oc heder Ozur Huide/ hand sende mig til Motle
Finnekonning/ at lære Finnekonst PCl.15
145.11 tveim] + ﬂeim F, ÓlTr, cf. PCl: disse to Finner.
145.16–17 en (ok J1) hvatki er (hvat sem F) ﬂeir skjóta til, ﬂá hœfa ﬂeir K, F,
J1, ﬁeir hœfa (hafa C2, D2) ok allt ﬂat er ﬂeir 8skióta til (vilia C2) ÓlTr, De
hafue oc alt det de begiere PCl.
146.6 ﬂeir spyrja hvat ﬂar er komit K, F, J1, ok spur›u hvat ﬂar væri komitÓlTr, oc spurde huo der hafde værit PCl.
146.7 er K, F, J1, var ÓlTr, PCl.
146.8 er K, ﬂar sem (er J1) F, J1, ﬂvíat ÓlTr, thi PCl.
147.3 ﬂá] + sí›an ÓlTr, + siden PCl.
147.3–4 Um (of F) nóttina eptir váru K, F, J1, Váru ﬂá ÓlTr, Da bleff PCl.
147.5 til skips K, F, J1, til skipa ÓlTr, til Skibene PCl.

The stanza from Sendibítr (HkrFJ I 154.5–8) appears on p. 61 of PCl; thefollowing readings agree with Bergsbók (references are to page and linein ÓlTrEA I 13.7–10):
13.8 lƒg›is] logdoz C2, logdost PCl.
13.9 svartleitr] svartleidr C2, Suartledir PCl. reyni] raunar B, C2, Raunar PCl.

Ch. 33 of Haralds saga hárfagra in Heimskringla relates how King Haraldr
15 The addition in PCl concerning the Finnish king Möttull is derived from

Fagrskinna (FskFJ 30.19–21; see Gustav Storm 1881, 398).

xlvi

INTRODUCTION

divided his kingdom among his sons (HkrFJ I 147.12–149.14). The same
passage is found in ÓlH where it is practically identical (ÓlHJH 8.1–
9.11). The corresponding text in ÓlTr has been taken for the most partfrom ÓlH, and partly from Hkr as well, see pp. vi–vii above. A corresponding text is found in PCl in the same place as in Hkr, after the account of the marriage of Eiríkr Bloodaxe to Gunnhildr, but all indications
are that the text has come from ÓlTr, cf. what is said in these texts about
Guttormr, the son of Haraldr Finehair:
HkrFJ I 148.7–10: Guthormi haf›i hann gefit til yfirsóknar frá Elfi til
Svínasundz of Ranríki; hann haf›i hann sett til landvarnar austr vi› landzenda, sem fyrr er ritat.
ÓlHJH 8.12–14: Hann setti Guthorm son sinn til landvarnar austr vi› landsenda
ok gaf honum yfirsókn frá Elfi til Svínasunds um (St2, ok all other manuscripts) Ranríki.
ÓlTrEA I 6.13–15: Guthorm son sinn setti hann til landvarnar austr vi›
landsenda ok gaf honum ﬂar yfirsókn um Ranríki frá Elfi til Svínasunds.
PCl 58.12–14: Gutorm sin Søn/ fick hand Landet at forestaa øster ved
LandsEnden/ oc skulde hand raade ofuer Rana Rige/ fra Elfuen til Suinesund.

In ÓlTrEA I 6.13, where A, B and D2 have ‘landuarnar’, the reading in
C2,8 is ‘landstiornar’. Cf. PCl: ‘Landet at forestaa’. This is a strong indication that the text in PCl is descended from Bergsbók (C2).
A passage corresponding to ch. 34 of Haralds saga hárfagra is in ÓlTrtaken from ÓlH, while the corresponding passage in PCl is clearly de–t’ J1,
scended from Bergsbók, cf. HkrFJ I 150.4 ‘at’ K, F, ÓlTr (A, B), ‘ﬂ2
J2, ‘ﬂo ath’ C , ‘do at’ PCl.
In chs 35–37 of Haralds saga hárfagra in Hkr the following readings
are common to ÓlTr and PCl:
151.11 kaupskip K, F, k√pmenn J1, ÓlTr, kiøbmend PCl.
152.19 her] + mikinn ÓlTr, megit Folck PCl.
153.11 ma›r] + ok ættstórr ÓlTr, cf. PCl: hand var Rig oc aff stor Slect.
154.15 Hlƒ›um] + sem fa›ir hans ÓlTr, + som hans Fader giorde forhannem PCl.
154.18 synir Haraldz K, F, + konungs F, haÀ’ .ss. J1, konungs synir ÓlTr,Kongens Sønner PCl.
155.19 Sigur›ar jarls K, F, J1, me› Sigur›i iarli ÓlTr, met Sigurd Jarl PCl.

In PCl there is a sentence corresponding to the interpolation from ÓlH in
the text of ÓlTr after HkrFJ I 156.7 ‘ungr’, see p. viii above: ‘men hans
Brødre foractede hannem/ oc kallede hannem Mostrastongs Søn.’
The PCl text which corresponds to chs 38–40 of Haralds saga hárfagra
in Hkr agrees with ÓlTr (except for the last sentence which must be takenfrom a manuscript of Hkr):

INTRODUCTION

xlvii

156.9–10 A›alsteinn hét ﬂá konungr í Englandi, er ﬂá haf›i n‡tekit vi›
konungdómi (+ i englandi F); hann var kalla›r K, F, J1, Í ﬂann tíma haf›i tekit
konungdóm á Englandi A›alsteinn er kalla›r var ÓlTr, I den tid raadde forEngeland Kong Adelstein (K. Adlsten) som var kallet PCl.
156.12 see p. liii (1) below.
156.13–17 sendima›r gekk fyrir konung; hann (ok F) selr konungi (honvm F)sver› gullbúit me› hjƒltum ok me›alkafla, ok ƒll umger› var (vm gior› oll F)
búin me› gulli 8ok silfri (÷ J1) ok sett d‡rligum gimsteinum (transposed J1);
8helt sendima›rinn (-ma›r J1) sver›z-hjƒltunum (Sendi ma›r vendi sverﬂz
hiolltom F) til konungsins (konvngs F, J1) K, F, J1, sendima›rinn gekk inn
fyrir Harald konung ok fœr›i honum sver› me› gulligum hjƒltum okme›alkafla, ok ƒll umgør›in var búin gulli ok silfri ok sett ágætum gimsteinum.
Sendima›rinn sneri hjƒltum sver›sins at konungi ÓlTr, Sendebudet gick ind
for kong Harald/ oc bar hannem it Suerd met forgylt Hialte oc Handfang/ oc
Bandene vaare aff Guld/ oc besette met dyrebare Stene/ oc hand vende
Handfanget til Kongen PCl.
156.19 svá] + vi› sverﬂíno F, + vi› sver›i ﬂessu ÓlTr, + ved Suerdet PCl.
156.20 várr konungr K, F, J1, ÓlTr (A, B, D2, Adalsteínn kongr C1,2), K.
Adelstein PCl.
157.1 hans] + at hiƒltunum ÓlTr, cf. PCl: Thi du togst Suerdet om Handfanget.
158.3 sver› K, F, J1, ÓlTr (A, B, D2, skiolld C1,2), Skiold PCl.
158.9–10 Haraldr konungr ba› ﬂik fóstra honum ambáttar-barn (ambattar son
F) K, F, J1, Haraldr Nóregskonungr (kongr j noregi C2) ba› ﬂik fóstra sér
ambáttarbarn ﬂetta (ambattar son ﬂenna C1,2) ÓlTr, K. Harald aff Norrige baddig opfostre hannem denne hans u-ecte Søn PCl.
158.12 drepa K, F, J1, ÓlTr (A, B, C1, D2, hπggua C2), hugge PCl.
159.13 brandrinn var (÷ D2) K, F, J1, ÓlTr (A, B, D2, baundin voro C1,2),
Baanden vaare PCl.
159.16 ﬂat átti Hákon til dau›a-dags K, F, J1, oc Hakon aatte det til sin dødedag
PCl, ÷ ÓlTr.

A passage in PCl corresponding to chs 41–43 of Haralds saga hárfagra
in Hkr has been translated from a Heimskringla manuscript. The arrangement of material is different in ÓlTr. But beginning with ch. 1 of Hákonarsaga gó›a and continuing right up until ch. 27 of Óláfs saga Tryggvasonar
there are readings in PCl which agree with ÓlTr, including readings whichclearly go back to Bergsbók (C2):165.7 li› K, F, 325, J1, ÓlTr (A, B, D2, mikit lid C1,2), megit Krigsfolck PCl.
165.14 miklu ríki K, F, 325, J1, at auka vir›ing hans ÓlTr, at forøge hans Læn
oc Værdighed PCl.
166.2 ii. ok ii. K, F, 325, J1, sumir menn ÓlTr, oc en part sagde indbyrdis PCl,see pp. ix–x above.
166.12 alt land K, F, 325, J1, allan ﬁrándheim ÓlTr, alt Trondheim PCl, see
p. xvi above.

xlviii

INTRODUCTION

167.5 Margir bœndr fóru K, F, 325, J1, Fóru ﬂá margir menn ÓlTr, Da fore
mange mend PCl.
170.11 Grímsbœr K, F, 325, J1, ÓlTr (D2, Grims sker A, Grimsker B, gorms
sker C2), Grimßhammer/ Gormßskiær PCl.
171.17–18 8Eptir ﬂat (Siﬂan 325, J1) sigl›i hann su›r undir England ok herja›i
ﬂar K, F, J1, ÷ ÓlTr (saut du même au même), Siden seilede hand sønder ved
Engeland/ oc røfuede after a sentence which corresponds to 172.1 en — fór
PCl.
172.12–14 ﬂessir — Rƒgnvaldr K, F, J1, ÷ ÓlTr, PCl.
173.4 Engla-konungs K, F, J1, Iátmundar konungs ÓlTr, K. Jatmunds PCl.
191.11–12 Skolu (Scolom 39, F, J1) vér (vi› J1) K, 39, F, J1, skulu vit s(egir)iarl ÓlTr (A, B, D2, ÷ C2), vi skulle/ sagde hand PCl.
192.16 hrossa-slátr K, 39, F, J1, hrossakiƒt ÓlTr (C2, D2; kiot A, B), HestekiødPCl.
193.3 hrossa-slátrinu K, 39, F, J1, hrossakiƒtinu ÓlTr, Hestekiødet PCl. ok
var smjƒr (smíorvg F) haddan K, 39, F, J1, ok var haddan or›in feit ÓlTr, oc
der var Feet paa Greben PCl.
194.5–6 me› her sinn K, me› hir› sina 39, F, ÷ J1, me› hir›sveitir sínar ÓlTr(A, B, D2; ÷ C2), met deris Hoffsinder PCl.
195.12 sunnan K, 39, F, ÷ J1, ÓlTr, PCl.
196.4 ﬂá allir ﬁrœndir K, 39, F, J1, ﬂá me› honum allir ﬁrœndir ÓlTr, da alle
Trønderne met hannem PCl.
209.17 ofan bor›in (bor›it K) K, F, vp bordinn J1, upp bor›in ÓlTr, optage
Bordene PCl.
211.14 manndrápa-menn K, F, J1, illger›amenn ÓlTr, Jldgierningsmend PCl.
214.15–16 e›a hvar er nú gullhjálmrinn K, F, J1, ﬂvíat horfinn er nú
gullhiálmrinn ÓlTr, thi nu er den forgylte Hielm blefuen borte PCl.
214.16–17 Gekk Eyvindr (æyví gek J1) ﬂá fram ok Álfr bró›ir hans me›honum K, F, J1, Eyvindr ok Álfr bró›ir hans gengu ﬂá (÷ C1,2) hart fram ÓlTr,oc Evind oc hans Broder Alff ginge hart fram PCl.
218.5 lƒg›u ﬂeir ﬂar (÷ C2, D2) at K, F, J1, ÓlTr, + landi ÓlTr, lagde de til
Landet PCl.
219.1 urpu K, F, J1, ger›u ÓlTr, giorde PCl.
223.8 landi K, J1, landíno F, Nóregi ÓlTr, Norrig PCl.
224.1 hafa K, F, J1, halda ÓlTr, beholde PCl.
224.5 Hákonar] + konvngs F, ÓlTr, + ok hœldi ﬂar (hældíz ﬂuí C2) at Haraldr
konungr (÷ C2) hef›i hefnt Gamla bró›ur síns ÓlTr, + oc indførde der udi at
K. Harald hafde hefnit sine Brødris død PCl.
224.14 allkær] + í hir› Haralds (hakonar C2) konungs ÓlTr, + aff K. Haralds
Mend PCl.
224.15 vísu K, F, J2, ÷ J1, + er (ﬂa er J1) fyrr er ritin (ritvd J1) K, J1, a›ra
(ﬂersa C2) vísu í móti ÓlTr, en anden Vise tuert imod PCl (cf. FskFJ 50.13).
271.12 illir K, F, J1, lei›ir ÓlTr (A, D1,2, skylldir B, C1,2), ilde lidt PCl.
271.15 Hákon] + A›alsteinsfóstri ÓlTr, + Adelsten PCl.

INTRODUCTION

xlix

273.5 Noregi] + haf›u fyrst ﬂat Àiki. haÀaldr konungr er nu gamall miog enhann a ﬂan einn .s. er hann ann liti› ok frillu sun er J1, + Haf ﬂú fyrst ﬂat ríki.
Haraldr konungr (÷ B, C1,2) frændi ﬂinn er ma›r gamall, en á ﬂann einn son erhann ann lítit, ok ﬂó ekki arfborinn ÓlTr, + da tenck at Harald Gormsøn er engammell Mand/ oc hafuer icke uden en Søn/ huilcken hand lidet acter/ thihand er uecte PCl.
276.8 breg›a sver›um K, 39, F, bregﬂa suerﬂunum J1, ÓlTr, ÷ PCl, + ok
beriaz hraustliga ÓlTr, + stride mandelige PCl.
278.11 Víkina] + hann haf›i siau hundru› skipa ÓlTr, cf. PCl (107.29): oc
drog til Norrig met 700. Skibe.
281.19 árvænt] + fri›r var ﬂá ok gó›r innanlands ÓlTr, + oc var ocsaa god
Fred PCl.
285.5 hƒf›u ﬂeir (÷ J1, ÓlTr (B, C1, D1,2) allir saman ógrynni li›s (hers J1,ÓlTr) K, F, J1, ÓlTr (B, C1, D1,2), haf›i hverr ﬂeira sama[n] (?, ÷ ÓlTr (A))
fiolmenní (ogrynni ÓlTr (A)) hers 325, ÓlTr (A), oc huer met megit Folck PCl.
303.2 hafs K, J1, hals F, ÓlTr, Halse PCl, + í Limafiƒr› ÓlTr.

Errors in Bergsbók which do not appear in these chapters in PCl and are
discussed in more detail below, see pp. liii–lv below, are as follows (references are to page and line in ÓlTrEA I):
23.12 Torf einars] ﬁorfínz j. C2.
30.4 ok mal sniallaztr] ÷ C2.
34.7–8 skulu — ra›] ÷ C2.
36.1 me› hir› sueitir sinar] ÷ C2.
47.20 Haralldz] hakonar C2.
91.11 konungar ﬂeir er ﬂar ero ero leiﬂir] ﬂuiath ﬂeir sem ﬂar ero hofdingiar
ero skyldir C2.

The following are examples of readings in ÓlTr which do not appear inPCl (references are to page and line in HkrFJ I):
186.6 kom] + nor›r ÓlTr.
209.16 sé] + ﬂa .s. (svƒru›u ÓlTr) margir at sv saga (hersaga ÓlTr) var s√nn
J1, ÓlTr.
218.13 brotit K, F, J1, brudit PCl, misgƒrt ÓlTr.
228.1 Moldi K, F, J1, Molde PCl, Foldi ÓlTr.
230.17 setja K, 39, F, J1, sette PCl, taka ÓlTr.
231.3 skera K, 39, F, J1, skiære PCl, drepa ÓlTr.
243.5 austan K, 39, F, 325, østen PCl, vestan J1, ÓlTr.

A passage corresponding to chs 60–66 of ÓlTr is used by PCl on pp.
112.25–121.13, though considerably abridged, and other sources have beenused in several places. Readings exclusive to Bergsbók (C2) appear inmany places in these sections, and the following are some examples(references are to page and line in ÓlTrEA I):l

INTRODUCTION

117.1 title: huerso kristni hofstz j danmork C2, Huorledis den Christne Tro
bleff først indført vdi Danmark PCl.
117.2 erchibiskup j Mez borg] biskup j borg metensium C2, Episcopus Metensis
PCl.
118.7 .dcccc. ok .xl.] fímhundrat ok l. C2, femhundrede oc femtij PCl.
119.11 Rambertus] Dunbertus C2, Dumbertus PCl.
121.9 Líve dagus] lidebardus C2, Ladebardus PCl.
122.20 Eaua] Samna C2, cf. PCl: indtil Vbbes Søn ved Nafn Samma eller
Samna.
128.18 Slés] stra C2, Straa PCl.
131.7 .x. tighi vetra] níutigí Ñra C2, 90 Aar PCl.

After a passage which corresponds to ch. 66 of ÓlTr a translation of ch.
25 of Óláfs saga Tryggvasonar in Hkr has been interpolated in PCl, whichthen returns once more to the text of ÓlTr for a section which corresponds
to chs 67–90. The following is an example of correspondence betweenÓlTr and PCl (references are to page and line in HkrFJ I):
315.11 Nóreg] + met tolffhundrede Skibe PCl, cf. the additional text in ÓlTr:315.13 heita] + ok lá ﬂar ƒllu li›inu. Svá segiz at hann hef›i eigi færa en tólf
hundru› skipa.

The text of Heimskringla has, however, been used in several places.
The following are a few examples of readings unique to Bergsbók which
occur in this section (references are to page and line in ÓlTrEA I):
133.16 allan ﬂann dag] allan dag C2, den gandske dag PCl.
133.17–134.1 ok — huarum tueggium] ÷ C2 (saut du même au même). In
stead of this PCl has: saa bleff det sett udi dag oc beraad imellom dennem udi
3 dage. The scribe of Bergsbók realised his oversight and added the following
emendation after 134.3 bardaga: ﬂui ath ﬂeir hπfdo adr sett med ser ﬂriggía
natta grid.
158.12–13 Rvsci. Polaui] Rutho cholaní C2, Ruthocolani PCl.
185.16 vm] + fiordín C2, ud i Fiorden PCl.

But there are also examples where the exclusive Bergsbók readings do
not appear in PCl:
172.8 i Isa fior›] J fiord C2, udi Isefiord PCl.
172.14 and 15 sar ﬂ√ [. . .] ﬂau saar] sÑr ﬂat [. . .] ﬂat sÑr C2, de Saar [. . .] deSaar PCl.
173.2 sa hπfﬂingi] madr sa C2, en Høfding PCl.
180.6 hπfﬂingiar] menn C2, Høfdinger PCl.

The text of chs 43–44 of Óláfs saga Tryggvasonar in Hkr has in PCl(140.31–142.6) been translated from a manuscript of Hkr. ÓlTr I 208.1–7‘Haralldr — Olafr’ is a short excerpt from this passage of Hkr and in
208.4 reference is made to the source: ‘sem segir í æfi Nóregskonunga’.

INTRODUCTIONli

But instead of HkrFJ I 342.6–7 ‘sá sveinn var nefndr Óláfr, er hann var
vatni ausinn’, ÓlTr has: ‘Sá sveinn var vatni ausinn at fornum si› ok nefndr
Óláfr.’ In PCl 142.3–4 there is the following: ‘oc nogit der efter fødde
hun en Søn/ huilcken Rani døbte efter Hedenske vijs/ oc kallede hannem
Olaff’. In this instance either the words ‘at fornum si›’ were in the Hkr
manuscript which the compiler of ÓlTr and Peder Claussøn followed, orPeder Claussøn saw them in the text of ÓlTr which he had access to.
Chs 45–83 of Óláfs saga Tryggvasonar in Hkr are in PCl (142.7–164.23)
also translated from a Hkr manuscript, whereas in ÓlTr the text corresponding to these chapters does not entirely follow Hkr. There are few
readings which indicate a connection between ÓlTr and PCl (references
are to page and line in HkrFJ I):
350.6 Mœri K, F, J1, su›r á Mœri ÓlTr, Sundmør PCl.
350.7 Karkr K, J1, ﬂormv›r karkr F, ﬁormó›r karkr; ﬂessi ﬂræll haf›i Hákoni
verit gefinn at tannfé ﬂá er hann var barn ÓlTr, Tormod Karcker/ som var
hannem gifuen i Tandfæ/ udi hans Barnedoms tid PCl.16
368.17 jarldóm K, F, J1, iarlsnafn ok ríki mikit ÓlTr, Jarls Nafn oc it Grefuedømme PCl.
397.6 lét hann draga segl sitt K, 39, F, dro hann segl vp J, lét hann vinda á segl
sitt ÓlTr (A, l√st hann víndi j segl sitt C2 ), oc vant saa Seglet op PCl.

After the passage corresponding to ch. 83 of Óláfs saga Tryggvasonar in
Hkr, Peder Claussøn has once more returned to ÓlTr, first in two shortpassages, one of them about Hallfre›r the Troublesome Poet, the otherconcerning the priest ﬁangbrandr. This is followed by a passage corresponding to ch. 84 of Óláfs saga Tryggvasonar in Hkr, translated for themost part from a Hkr manuscript, mixed with text from ÓlTr, however,and then by a passage (165.21–32) based for the most part on Færeyinga
saga in ÓlTr, which nevertheless looks as though some of it were retoldfrom memory—or rather from faulty memory. Sigmundr Brestisson, forinstance, is said to have converted all of the inhabitants of Shetland andthe Faroes to Christianity at the behest of Óláfr Tryggvason, as well as
converting the remaining heathens of Orkney (165.24–27).
A second passage derived from Færeyinga saga is found at 166.22–
167.5. This is an excerpt from ch. 207 of ÓlTr. The text of both of thesepassages is in some places identical with that of the booklet by Peder
Claussøn, Om Færøiers Bygning.17
16 The reading of the C manuscripts, ÓlTrEA I 230.5 karkr] eda (.e. C2) karkr C1,2,

does not appear in PCl.
17 Gustav Storm 1881, 420–24.

lii

INTRODUCTION

Most of the section corresponding to ch. 85 of Óláfs saga Tryggvasonarin Hkr is translated from a Hkr manuscript, although it contains the following addition which corresponds to ÓlTr:409.8 senn] + manna fimastr vi› handboga ok allsháttar bogaskot ok syndr
hverium manni betr ÓlTr, + oc met Bue at skiude/ ofuergick hand alle/ hand
kunde oc bedre suømme end nogen aff hans mend PCl.

Here the PCl text: ‘hand kunde oc bedre suømme end nogen aff hans
mend’ agrees more closely with A and D1,2 ‘syndr hverium manni betr’than with Bergsbók ‘til svndz var hann ok hínn mesti afreks madr’. Thismight indicate that the addition had been in both the Hkr manuscript which
the compiler of ÓlTr used and the one used by Peder Claussøn, and perhaps it was part of the original text of Hkr.
The section in PCl which corresponds to chs 86 and 96 of Óláfs saga
Tryggvasonar in Hkr and chs 221 and 231 of ÓlTr is without doubt descended from Bergsbók. There are correspondences between this text in
PCl and Peder Claussøn’s booklet Om Grønland,18 though the text of thebooklet is lengthier, and in it one reading clearly indicates that it is derived from Bergsbók (C2 ):428.9 skémanninn K, F, J1, ÓlTr (A), skeitt mannínn C2, Skjetmand Om
Grønland.

After this the arrangement of material is the same in PCl as in Hkr (PCl167.19–180), except for its treatment of the passage which corresponds
to HkrFJ I 427.2–428.9 ‘ﬂá — prestr’,19 but there are some readings thatindicate that Peder Claussøn had taken a look at a text derived from ÓlTr:412.8 skafhƒgg K, F, J1, skaf haugs (A, skafhauks C1, skalfh√ks C2, skaflhavks
C5,6, skafπxs D2) s(on) ÓlTr, Skaflaug søn PCl.
448.12–13 krapparúminu] + Finnr svarar: ‘ﬁat má ek eigi (+ gera C1,2), at
skióta ﬂann mann, ﬂvíat hann er eigi feigr. Hitt má vera at ek fái lamit bogann
fyrir honum’ ÓlTr, + Find suarede/ det maa jeg icke giøre/ Grefuen suaredehastelige oc vredelige/ oc spurde huorfore: hand suarede/ fordi hand er icke
Feigd/ men jeg vil forsøge om jeg kand faa lemlæstet hans Bue PCl.
448.18 konungr] + ﬂvíat gu› mun rá›a ríki mínu, en ekki bogi ﬂinn ÓlTr, + thi
Gud raader baade for Lijff oc Rige/ oc icke din ArmeBue PCl.

Apart from this it is evident that he followed his manuscript of Hkr, for
18 See PCl 167.12–15 andGustav Storm 1881, 437.20–23.

19 The passage corresponding to HkrFJ I 427.2–12 ‘ﬂá — mannfólk’ is omitted inPCl, while that corresponding to 427.14–428.9 ‘Óláfr — prestr’ has been moved
forward in the saga to 167.6–18.

INTRODUCTION

liii

example at the beginning of the section corresponding to ch. 89 of Óláfs
saga Tryggvasonar in Hkr.
In the foregoing an attempt has been made to distinguish more or lessexactly between what Peder Claussøn translated from a manuscript ofHeimskringla and what is derived from ÓlTr. This has been done in an
attempt to establish the relationship between the manuscripts of Heimskringla which the compiler of ÓlTr and Peder Claussøn used, and theinvestigation is more or less adequate for this purpose. Only those partsof the text in PCl which can be compared to the text of Hkr in ÓlTr havebeen examined, so it is not a complete textual analysis that has been carried out; and no analysis at all has been done on the entire first third ofHeimskringla in PCl.
Text in PCl which is derived from ÓlTr contains a large number ofreadings which agree with Bergsbók, and some Bergsbók readings also
appear in passages that have been translated from a Heimskringla manuscript. But readings also occur in these passages which are characteristicof ÓlTr, and are either lacking or different in Bergsbók (C2), for example
the following (references are to page and line in HkrFJ I):(1) 156.12 sending K, F, J1, erendum (A, B, D2, ordum C2) ÓlTr, erinde PCl.
(2) 171.12 Torf-Einars K, F, J1, ÓlTr (A, B, torfu æínars D2, ﬁorfínz j. C2),
Torff Einars PCl.
(3) 181.18 ok málsnjallastr K, F, J1, ÓlTr (A, D2, ÷ C2), veltalendis PCl.
(4) 191.11–12 Skolu (Scolom 39, F, J1) vér (vi› J1) K, 39, F, J1, skulu vits(egir) iarl ÓlTr (A, B, D2, ÷ C2), vi skulle/ sagde hand PCl.
(5) 194.5–6 me› her sinn K, me› hir› sina 39, F, ÷ J1, me› hir›sveitir sínarÓlTr (A, B, D2, ÷ C2), met deris Hoffsinder PCl.
(6) 224.14 allkær] + í hir› Haralds (hakonar C2) konungs ÓlTr, + aff K. Haralds
Mend PCl.
(7) 224.15 vísu K, F, J2, ÷ J1, + er (ﬂa er J1) fyrr er ritin (ritvd J1) K, J1, a›ra
(ﬂersa C2) vísu í móti ÓlTr, en anden Vise tuert imod PCl (cf. FskFJ 50.13).
(8) 271,11–13 Konungar ﬂeir, er ﬂar eru, eru illir (leiﬂir ÓlTr (A, D1,2)) ƒllulandz-fólki, vill hverr ma›r ﬂeim ilt K, F, J1, ÓlTr (A, D1,2, ﬂeir er ﬂar eru
skylldir ollu landz folki. en ﬂo vill hverr madr ﬂeim illt B, ﬂeir sem ﬂar ero.
eru skylldir aullu landz folki en ﬂo vill hverr madr ﬂeim illt C1, ﬂuiath ﬂeir
sem ﬂar ero hofdingiar ero skyldir ollo landz folki. enn ﬂo vil huer madr ﬂeim
ilt C2), Thi de Konger som der ere udi Landet/ ere ilde lidt aff Landsfolcket/
oc huer mand vil dennem ont PCl.

1: Here the reading in PCl agrees with ÓlTr manuscripts other thanBergsbók. The Hkr reading is identical with Fagrskinna (FskFJ 20.9–10)
and is no doubt original. Then it appears likely that the Hkr manuscripts
which the compiler of ÓlTr and Peder Claussøn used had the word erendum

liv

INTRODUCTION

instead of sending, as is found in Hkr and Fsk. The change would havebeen made by a copyist who did not care for the repetition sendi . . .
sending . . . sendima›r. In Hkr the sentence containing these words istaken practically verbatim from Fsk.
4: The words segir iarl were probably in both the Hkr manuscript usedby the compiler of ÓlTr and that which Peder Claussøn had access to.
5: This reading in PCl is not derived from a Heimskringla manuscriptof the x-class. The Kringla reading makes sense, although it may be acorrection for the same incorrect reading as in both 39 and Fríssbók (KingHákon and Earl Sigur›r did not have a single court). The PCl reading thus
must either be descended from a manuscript of ÓlTr other than Bergsbók,
or from the manuscript of Heimskringla which Peder Claussøn used, which
is more likely. Here ÓlTr has probably preserved what was originally in
Heimskringla.
7: The text of PCl agrees with ÓlTr manuscripts other than Bergsbók
and is probably derived from a Hkr manuscript.
8: There are many things to be considered here. The word illir is preserved in Heimskringla manuscripts of both the x- and y-classes. The text
in the B and C manuscripts of ÓlTr is corrupt. The scribe of the archetypeof these manuscripts has misunderstood his exemplar and read ‘herra.
konungar’ as ‘herra konungr’ (see ÓlTrEA I, 91.10–11 and v. l.). The wordskyldir in these manuscripts cannot be a misreading of either illir or lei›ir,but has probably been inserted in the archetype of these manuscripts instead of a word which was missing in the exemplar, and has resulted in
the addition of en ﬂó after landsfólki. Then there is the question of whether
the word lei›ir may have been inserted in the archetype of the A and D
manuscripts of ÓlTr instead of a word which was missing in its exemplar.
If this is the case the word illir was lacking in the archetype of all the
manuscripts of ÓlTr (*A). It is evident that ‘ilde lidt’ in PCl is descended
from a manuscript with the same text as the A and D manuscripts of ÓlTr,whereas the word ‘Thi’ agrees with the Bergsbók text ‘ﬂuiath’. It seems
clear that the text in this section of PCl is taken principally from a
Heimskringla manuscript. The word lei›ir must then be presumed to havebeen in those Heimskringla manuscripts used by the compiler of ÓlTr andPeder Claussøn, though Peder Claussøn had a text of ÓlTr derived from
Bergsbók for purposes of comparison.
These examples can only be explained by assuming that the PCl readings listed above are derived either from a manuscript of ÓlTr other thanBergsbók, which is highly unlikely, or from the Hkr manuscript used by
Peder Claussøn. This manuscript must then have contained readings which

INTRODUCTIONlv

do not appear anywhere else but in ÓlTr, but which were also in the Hkr
manuscript used by the compiler of that saga.

CONCLUSION
In the foregoing discussion an attempt has been made to discover which
manuscripts the Heimskringla text of ÓlTr is most closely related to. The
only obvious conclusion is that the manuscript used by the compiler ofÓlTr was of the y-class, but it is not clear where this should be placed in
the stemma of the y-class manuscripts. The problem concerns in particular the frequent correspondences between 325 VIII and ÓlTr which do
not occur in other manuscripts and could indicate an intermediary between these manuscripts and *Y, see examples 5, 8 and 10 on p. xxxii andthe examples listed on p. xxxvii. The readings common to ÓlTr and J are
even more convincing and indicate an intermediary linking them exclusively to *Y, cf. pp. xxxii and xxxvi–xxxvii. But there are also a few
examples of readings peculiar to 325 VIII and J where ÓlTr follows the xclass, cf. pp. xxxiv and xxxvii. There is no possibility of allowing for allof these connections without assuming that at least one of these manuscripts contained a mixed text, which is a solution of last resort. It is, ofcourse, possible that readings common to ÓlTr and 325 VIII, few of which
are in fact significant, could be the result of 325 VIII and the Hkr manuscript used by the compiler of ÓlTr both coming from the same scriptorium,
where two scribes with similar scribal habits could introduce the samechanges into a text independently.
If only the first third of Heimskringla is taken into consideration, it
seems most likely that so many y-class manuscript have been lost that it is
impossible to construct a credible picture of the relationship of the texts
preserved. Setting aside the question of the relationship of the fragments
325 VIII and 325 XI to other y-class manuscripts, and including only
what can be considered certain regarding the relationship of the preserved
texts, the stemma of the manuscripts of the first third of Hkr could appear
as follows:

lvi

INTRODUCTION

*O
*A
*X
K

*Y
*x

39

*y1
F

325 VIII*y2
ÓlTr325 XIJPCl

A major part of the first third of Heimskringla is not preserved in any yclass manuscript except J. Where ÓlTr can be used for comparison its
Hkr text is very useful in deciding which readings in J could trace their
origins to *Y and which are deviations of a different sort. But where there
are no other y-class manuscripts available for comparison it is impossible
to say for certain whether readings common to ÓlTr and J are descended
from *Y or *y1.
Jöfraskinna and 325 VIII each have a large number of their own uniquereadings which do not appear in ÓlTr and are thus probably not descended
from *Y. Many of the readings unique to Jöfraskinna are conscious alterations made by a copyist (or whoever dictated to him) and probably do
not stem from its exemplar. Other readings peculiar to these manuscripts,
J and 325 VIII, indicate that both are descended from *Y through a greaternumber of intermediaries than ÓlTr is. It can thus be concluded that the
text of ÓlTr, as far as it extends and where the compiler of the saga hasleft it intact, provides better evidence for the text of *Y than other preserved manuscripts.

THE COMPILER’S SELECTION OF MATERIAL AND WORKING METHODS
The compiler of ÓlTr has selected the text from Heimskringla and Óláfs
saga helga (ÓlH) which he has included in his saga with the same purpose and following the same principles that have guided his selection ofmaterial from other sources. He includes, firstly, accounts of the origin
and life of Óláfr Tryggvason and, secondly, material in some way connected with missionary efforts and the conversion to Christianity of theINTRODUCTION

lvii

Nordic countries, especially Norway and Iceland. The saga begins withstories of Haraldr Finehair and his sons, of Óláfr, the grandfather of Óláfr
Tryggvason, of the latter’s father Tryggvi and mother Ástrí›r, in order toshow that Óláfr Tryggvason was a legitimate ruler of Norway. Stories ofKing Hákon the Good are included in the saga because he was a Christianand the first king to encourage the spread of the Christian faith in Norway, but extensive accounts of his opponents, Eiríkr Bloodaxe and hiswife Gunnhildr Mother of Kings and their sons, are also included because
it is the struggle of the hero with his opponents that makes a story worth
the telling. It is thus no less necessary, for the purposes of the saga, toinclude their exploits than those of the hero himself. In addition, there is
the fact that Eiríkr Bloodaxe had killed Óláfr Tryggvason’s grandfather,while Gunnhildr had instigated her son to kill Óláfr’s father. The tales of
the Earls of Lade, especially Sigur›r and his son Hákon, were also necessary, for instance, to explain why Norway had not been converted toChristianity during the reign of King Hákon the Good, and also to explain
the background against which Óláfr Tryggvason acceded to the throne in
Norway.
The objectives of the compiler have also dictated what was omitted.
Ch. 14 of Hákonar saga gó›a has been left out, probably because thecompiler of the saga felt it unnecessary to describe the sacrificial customsof heathens. He also felt it unnecessary to recount the battle descriptionsof chs 20–27 of Hákonar saga gó›a, and let it suffice to summarise thecontents of these chapters in just a few lines.
Where the life of Óláfr Tryggvason is concerned, the material of Heimskringla has been extensively augmented, and other sources are often preferred. Moreover, despite the fact that in some sections the text of Heimskringla is used almost word for word, the compiler has not hesitated to
improve upon the story where necessary. A clear example of such treatment
is found in chs 63 and 64 of Óláfs saga Tryggvasonar in Heimskringla.
Snorri probably used the Óláfs saga of Oddr Snorrason in compiling thissection, but made the mistake of placing the arrival of Eyvindr kelda in¯gvaldsnes, where King Óláfr was staying, ahead of the visit by Ó›inn,
who arrived one evening and prevented the king from sleeping, as thenarrative of ÓlTr reports, ‘me› sínum skemmtiligum skrƒksƒgum’. Thus
the logical progression of the story is lost, i. e. that Ó›inn’s purpose inentertaining the king with tall stories far into the night was naturally tomake him sleep late and miss morning mass on Easter Sunday and to give
Eyvindr kelda the opportunity of catching him unaware and killing him.
This the compiler of ÓlTr has changed, putting the events of the story inlviiiINTRODUCTION

their proper sequence, although in general he has followed the text of his
manuscript of Heimskringla.
The order of the material is also altered in ch. 14 of Haralds saga
gráfeldar. In Heimskringla (HkrFJ 249.1–8) the sequence is as follows:(1) King Sigur›r slefa arrives at the farm of the hersir Klyppr; (2) information is provided about Klyppr and his family; (3) Klyppr’s wife, Álof,receives the king; (4) information is given about Álof’s family. In ÓlTrthe arrangement follows a more logical pattern: it begins with information about hersir Klyppr, and it is stated that he lived in Hordaland,20 next
there is information about his wife Álof and her family and then King
Sigur›r’s visit to Álof is narrated.
The compiler’s treatment of the text varies. At times he seems to havefollowed his exemplar line by line and almost word for word, for example
in chs 5 and 38 of ÓlTr. In other places he has summarised lengthy passages, for instance at the beginning of the saga, where details are given of
Haraldr Finehair’s lineage. In still other cases individual lines or shortpassages from Heimskringla have been interpolated in text which has otherwise been taken from other sources or even to some extent freshly written,
for instance in chs 44–46 of ÓlTr. In quite a number of cases alterations
have been made to the text, especially with a view to expanding it andclarifying it, sometimes with changes to the style, sometimes with additions. Mention was made above (p. xxix) of the frequent stylistic feature
En er / ok er . . . ﬂá in Hkr. In ÓlTr the ﬂá is generally omitted. The
frequent use of the historic present in Hkr is also generally replaced by
the past in ÓlTr, but this had probably also been the case in the Hkr manuscript used by the compiler of the saga, see p. xxix. Another common
stylistic feature of Hkr is the omission of the subject in every clause after
the first in a series of asyndetic independent clauses. In such cases the
subject has often been supplied in ÓlTr. For instance, where HkrFJ I 167.11
has ‘stefndi ﬂar ﬂing’, ÓlTr has ‘stefndi hann ﬂar ﬂing’. 195.5–6 ‘fór hann
í brot ór ﬁrándheimi ok su›r á Mœri, dval›isk ﬂar um vetrinn ok um várit’is changed in ÓlTr to ‘Konungr fór ﬂá út eptir fir›i ok su›r á Mœri; dval›izhann ﬂar um vetrinn ok um várit.’ 243.13–14 ‘Fóru ﬂeir Haraldr konungr
upp ﬂannug, kómu ﬂar um nótt ok taka hús á ﬂeim’ becomes in ÓlTr ‘Fór
Haraldr konungr me› li› sitt ﬂegar hina sƒmu nótt upp ﬂangat ok tóku hús
á ﬂeim.’ 286.7 ‘snøri ﬂá ﬂannug sínu li›i’ is in ÓlTr ‘Sneri ﬂá iarl ﬂangat
sínu li›i.’ This stylistic characteristic is, however, sometimes retained in
20 This additional information in ÓlTr, that Klyppr lived in Hordaland, is probably

an indication that the compiler knew the tale of King Sigur›r slefa, which is preserved only in Flateyjarbók (FlatChr I 19–21).

INTRODUCTION

lixÓlTr, for example in a phrase corresponding to HkrFJ I 251.6–8 ‘Hann —vetrinn.’ A similar stylistic feature in Hkr is the omission of the verb in aparallel independent clause, e. g. 181.10–12: ‘Herju›u Eiríkssynir stundumí Víkina, en Tryggvi stundum um Halland ok Sjáland.’ In ÓlTr the words‘konungr heria›i’ have been added after ‘Tryggvi’.
The compiler has sometimes changed word forms and usage to conformbetter to writing fashions of his own day. Thus ﬂannug, which is common
in Kringla, is generally ﬂannig in ÓlTr. The following are examples ofother alterations (references are to page and line in HkrFJ I, Hkr] ÓlTr):
102.1 En er] Sem. 185.18 En er] Nú sem. 216.16 ﬂvíat] fyrir ﬂví at. 278.6
Sí›an b‡›r] ﬁví næst bau›. 333.14 ﬁá] Eptir ﬂat. 370.10 Sí›an] Eptir ﬂat.

The word order is sometimes altered so that more emphasis is placed on
adjectives than nouns, e. g.:
435.5–6: ﬁá var fagrt ve›r ok bjart sólskin] ﬁá var ve›r fagrt ok sólskin biart.

Tautological doublets, especially alliterating ones, occur considerably more
frequently in ÓlTr than in Hkr. In a passage corresponding to two pages
in HkrFJ the following two examples are found in both Hkr and ÓlTr:190.3 ‘lƒgum ok landsrétt’ and 190.11–12 ‘afli ok ofríki’. The following
additional examples are found in ÓlTr:189.7 frænda] frænda ok forellra. 17–18 er fe›r várir hafa haft fyrir oss ok alt
forellri] er várir fe›r ok allt forellri hefir haldit fyrir oss. 190.4 at halda] at
hafa ok halda.

In many places the compiler has turned indirect speech into direct speech.
The following are just a few examples (HkrFJ I / ÓlTr):
188.10–17 at — dag / 38.32–39.2 ﬁat — dag. 191.9 segir — hl‡›a / 40.7
ﬂvíat — hl‡›a. 208.19–209.1 ganga — á / 44.12–13 Gakk — á. 227.8
kalla›i — sinn / 50.30–31 ﬁú — Eyvindr. 268.8–11 at — lo›brók / 67.10–13
Engi — lo›brók.

Changes making the text clearer (and longer) often involve stating explicitly what was otherwise implicit from the context. The following are a
few examples of this (references are to page and line in HkrFJ I, Hkr] ÓlTr):
137.2 spur›i] + austr til Nóregs. 196.4 ﬂá] + me› honum. 223.5 ﬂeira] +brœ›ra. 229.3 fengu (+ ﬂeir F) af ﬂví mikla óvináttu] Fengu ﬂeir ﬂar fyrir af
alﬂ‡›u mikla óvinsæld. 241.9 hennar] + at ﬂessir hƒf›ingiar hƒf›u talat til
vináttu me› sér. 249.14 undan] + me› flótta. 257.3 ﬂeir2] + henni. 268.3
konung] + frænda sinn. 298.3 mikla] + er á skipinu váru. 410.9 land] + í
Nóregi. 448.6 spur›i] + sína menn.

Directional indicators are added to the text in many places for the same
purpose:lx

INTRODUCTION

153.6 fór] + nor›r. 165.4 á Englandi] vestr á Englandi. 186.6–7 í ﬁrándheim]
nor›r í ﬁrándheim. 223.10 í ﬁrándheimi] nor›r í ﬁrándheimi. 249.15 íHar›angr] nor›r í Har›angr. 283.2–3 í ﬁrándheimi] nor›r í ﬁrándheimi.
296.15 í Nóreg] nor›r í Nóreg. 337.9–10 til ﬁrándheims] nor›r til ﬁrándheims.
337.16 me›] austr me›. 394.4–5 koma til ﬁrándheims] kómu su›r til
ﬁrándheims. 402.7–8 í ﬁrándheim] su›r til ﬁrándheims. 421.9 í Nóreg]nor›r í Nóreg. 429.3 til Vindlands] su›r til Vin›lands.

A typical example which appears to have been made more for the purposeof expansion than clarification is the following:
242.7 var ﬂá brátt hvártveggi ﬂeira rei›r] Kom svá um sí›ir at hvárrtveggi
ﬂeira s‡ndiz miƒk rei›r ok ﬂreyttu ﬂetta me› svá miklum kappmælum.

In Hkr Snorri sometimes names individuals for the first time without
introduction. The first mention of Ásbjƒrn of Me›alhús in Gaulardalr andKárr of Gr‡tingr in Hákonar saga gó›a are examples (HkrFJ I 189.8–9
and 192.9–10). In ÓlTr Ásbjƒrn is introduced into the saga as follows:‘Ásbiƒrn hét einn ríkr ma›r; hann bió at Me›alhúsum í Gaulardal’, while
for Kárr from Gr‡tingr’s introduction, ‘ﬁá mælti sá ma›r er hét Kárr af
Gr‡tingi’, ‘sá — hét’ has been added.

ABOUT THIS EDITION
The purpose of the edition presented here is to smooth the way for thosewishing to use the Heimskringla text of Óláfs saga Tryggvasonar en mesta
for purposes of comparison with other manuscripts of Heimskringla. The
main text is based on my edition of ÓlTrEA I–II, which follows AM 61
fol., but I have amended this text to take into account other manuscripts
where Heimskringla readings indicate that these other manuscripts preserve a more correct text. All emendations are indicated in footnotes.
Generally speaking, however, I have not taken into consideration readings of individual manuscripts which agree with just one Heimskringla
manuscript. This applies especially to Bergsbók, which in a few places
has readings which are certainly not taken from the version of ÓlTr fromwhich it was copied, but agree with Heimskringla.
The text is given in normalised spelling, although in two respects it
follows the spelling of the manuscripts more closely than is commonly
done: the middle voice ending is indicated with a z (not sk or zk) and j inusual normalised spelling has everywhere been replaced by i. Everythingthat agrees with one or more manuscripts of Heimskringla is in romantype, even single words within a completely altered passage of text, while
additions, words and word forms which do not occur in any Hkr manuscript are all italicised. (In this context the readings in PCl are not counted

INTRODUCTIONlxi

as if occurring in a manuscript.) A few sentences are given here as a sample (Hkr / ÓlTr, references to page and line in HkrFJ I):
178.11–12: Hann sat um (of F) vetrinn í Víkinni vi› áhlaupum, 8ef Danir ok
Gautar ger›i ﬂar (dana F, J1, + e›a g√ta F). / Sat hann ﬂann vetr í Víkinni vi›áhlaupum ef Danir ger›i e›a Gautar.
179.16–17: En er ﬂetta 8spur›u Gunnhildarsynir hvártveggja (spur›i Gunnhildrok synir hennar F, J1). / Nú sem Gunnhildr ok synir hennar spur›u til Orkneyia.
261.1: Fóru ﬂeir ﬂann dag allan at leita ok funnu ﬂau eigi. / Leitu›u ﬂeir um
skóginn allan ﬂann dag ok fundu Ástrí›i eigi ﬂví heldr.
424.9–11: Óláfr (÷ F) konungr lætr (let J1) ﬂá (+ ok F) setja fram (transposed
F, J1) Orminn langa ok ƒll ƒnnur skip sín, bæ›i stór ok smá, st‡r›i hann sjálfr
Orminum langa. / Óláfr konungr lét búa skip sín um várit er á lei› ór Ni›arósi;
skyldi hann siálfr st‡ra Orminum langa. Cf. 135.27–29: Lét — stór.

To facilitate use the text is divided into sections of varying length and at
the beginning of each section two page and line references are given,separated by a slash, the first for ÓlTrEA I–II and the second for ÓlHJH
and HkrFJ I.

MANUSCRIPT INDEX
AM 35 fol. (Kringla) x–xii, xiv–xvi,
xix–xxiii, xxix–xxxii, xxxiv, xxxviii,
xxxix, xli–xliii, liv, 63 n., 75 n., 130 n.
AM 37 fol. (Jöfraskinna) vii, xiv, xviii–
xxiii, xxix, xxxii–xl, xliii, xliv, lv, lvi,
63 n., 75 n., 130 n.
AM 38 fol. xiv, xix.
AM 39 fol. xii, xix–xxiii, xxix, xxxi,
xxxii, xxxviii n., xxxix, xlii, xliii, liv,
130 n.
AM 45 fol. (Fríssbók) xix–xxiii, xxix,
xxxi, xxxii, xxxiv, xxxviii–xliii, liv,
36, 63 n., 75 n., 130 n.
AM 47 fol. (Eirspennill) xii.
AM 53 fol. xlvi, liv.
AM 61 fol. viii, xiv, xlvi, lii, liv, lx.
AM 62 fol. lii, liv.
AM 68 fol. viii, xiv.
AM 73a fol. (Bæjarbók) viii, xiii, xiv,
xviii, xix.
AM 75a fol. xiv, xix.
AM 75b fol. xiv.
AM 75c fol. xiv.
AM 78a fol. (Codex Resenianus) viii,
xiii, xiv, xviii, xix.
AM 310 4to xlii, xliii.

AM 321 4to xiv.
AM 325 V 4to xiv.
AM 325 VI 4to viii, xiv, xviii, xix.
AM 325 VII 4to xiv.
AM 325 VIII 1 4to xix, xxi–xxiii, xxix,
xxxi–xli, lv, lvi, 75 n.
AM 325 IX 1b 4to xlv, xlvi.
AM 325 IX 2 4to xxii.
AM 325 XI 1 4to xix, xxii, xxxv,
xxxviii–xli, lv.
AM 325 XI 2a 4to xiv.
GKS 1005 fol. (Flateyjarbók) xxx, xlvi,
lii, liv, lviii n.
GKS 1008 (Tómasskinna) viii, xiv.
OUB 521 fol. xix.
PCl vii, xix, xxi–xxiii, xxxiii, xxxvii, xl,
xli, xliv–xlvii, xlix, l–lii, liv, lxi, 130 n.
Perg. fol. nr 1 (Bergsbók) xiv, xvi, xliv–
xlvii, xlix, l, lii–liv, lx.
Perg. 4to nr 2 viii, xiv.
Perg. 4to nr 4 xiv.
Perg. 4to nr 18 xlii, xliii.
Papp. fol. nr 18 xix.
Uppsala University Library R: 686 (U)viii, xiv, xviii.
Uppsala University Library DG: 4–7 xlii.

INDEX TO INTRODUCTION
Agder xliv n.
Louis-Jensen, Jonna xxiii.
Álof Ásbjarnardóttir lviii.
Me›alhús lx.
Ásbjƒrn of Me›alhús lx.
Morkinskinna xliii.
Ástrí›r Eiríksdóttir lvii.
Möttull xlv n.
Bjarni A›albjarnarson xxii, xxiii.
Norway xii, lvii.
Bjƒrn the Merchant xxx.
Ó›inn lvii.
Earls of Lade lvii.
Óláfr Haraldsson, saint v, lvii.
Eiríkr Bloodaxe lvii.
Óláfr Tryggvason v, xii, xlii, li, lvi, lvii.
Eysteinn, Earl in Hedemark xxx.
Óláfs saga helga in Heimskringla xiv n.
Eyvindr kelda lvii.
Óláfs saga helga, the separate v–xviii,
Fagrskinna xlv n., liii, liv.
xxi, xxx, xlvi.
Faroes li.
Óláfs saga kyrra xxii.
Finnur Jónsson xix–xxi, xlii.
Óláfs saga Tryggvasonar by Oddr SnorraFæreyinga saga li.
son xli, xlii, lvii.
Gaulardalr lx.
Óláfs saga Tryggvasonar en mesta v–
Gr‡tingr lx.
lxi.
Gunnhildr Mother of Kings lvii.
Óláfs saga Tryggvasonar in HeimsGuthormr Haraldsson xlvi.
kringla xlvii, l, li, lii, liii, lvii.
Gy›a the English xii.
Om Færøiers Bygning li.
Hákon Sigur›arson lvii.
Om Grønland lii.
Hákon the Good xiii, lvii.
Oppland xxx.
Hákonar saga gó›a ix, x, xiii, xlvii, Orkney li.
lvii, lx.
Peder Claussøn xxxi, xxxiii, xxxvii, xl,
Hálfdanar saga svarta vi.
xli n., xliv n., xlv, li–liv.
Hallar-Steinn xlii.
Sendibítr xlv.
Hallfre›ar saga v.
Shetland li.
Hallfrø›r vandræ›askáld xlii n., li.
Sigmundr Brestisson li.
Haraldr Finehair xlvi, lvii, lviii.
Sigur›ar ﬂáttr slefu lviii n.
Haraldr grenski (the Grenlander) xxx. Sigur›r Hákonarson lvii.
Haralds saga gráfeldar lviii.
Sigur›r slefa Eiríksson lviii.
Haralds saga hárfagra vi, ix, xxix, xxx, Snorre Sturlesøns Norske Kongers Chronxliv–xlvi, lviii.
ica vii.
Hedemark xxx.
Snorri Sturluson v, xii, xiii, lx.
Heimskringla v, vii–xvi, xix, xxi–xxiii, Svanhildr Eysteinsdóttir xxx.
xxix, xxx, xxxv, xxxviii, xliii–xlvii, l– Sveinn Alfífuson xii.
lxi.
Sveinn Forkbeard Haraldsson xlii.
Hordland lviii.
Tryggvi Óláfsson Haraldssonar lvii.
Hrani the Far-Travelled xxx.
Tryggvi Óláfsson Tryggvasonar xii.
Iceland lvii.
Trøndelag xliv n.
Jómsvíkinga saga xlii.
Vagn Ákason xlii.
Jón Helgason xiii.
Ynglinga saga vi.
Jón Símonarson, lawman xliv n.
ﬁangbrandr li,
Jørgensen, Jon Gunnar xliv n.
Ævi Nóregskonunga l.
Kárr of Gr‡tingr lx.
¯gmundar ﬂáttr dytts ok Gunnars helmKjartan Óláfsson xlii.
ings v.
Klyppr hersir lviii.
¯gvaldsnes lvii.

Óláfs saga Tryggvasonar en mesta
Text from Snorri’s separate Óláfs saga helga

Manuscripts:
A: AM 61 fol.
B: AM 53 fol.
C1: AM 54 fol.
C2: Perg. fol. nr 1 (Bergsbók).
C4: AM 325 VIII 2c and 2e 4to.
C8: AM 325 IX 1b 4to.
C9: Papp. fol. nr 22 (Húsafellsbók).
D1: AM 62 fol.
D2: GKS 1005 fol. (Flateyjarbók).
There are several lacunas in the MSS B, C1 and D1, indicated in
the footnotes only by the absence of reference to those manuscripts. As the MSS C2, C4, C8 and C9 all ultimately descend fromC1, readings from them are referred to in the footnotes only where
there is a lacuna in C1.

Chapter 1
Haraldr hinn hárfagri var konungr yfir ƒllum Nóregi langa æfi, I 1.1–6 /en á›r váru ﬂar margir konungar. Sumir hƒf›u eitt fylki til forrá›a, 6.2–7.
en sumir nƒkkuru meir, en alla ﬂá *tók1 Haraldr konungr af ríki;
sumir fellu, sumir fl‡›u land, en sumir *létu af konungdómi2 okná›i engi ma›r at bera konungsnafn nema hann einn. Iarl settihann í hveriu fylki til landsstiórnar ok lƒg at dœma. [. . .]Chapter 2
Haraldr konungr átti margar konur ok mƒrg bƒrn. Hann átti tuttugu 4.12–14 /syni e›a fleiri ok váru allir gƒrviligir. Gƒfug mó›erni áttu ﬂeir, ok 6.7–10.
fœdduz ﬂeir margir upp me› mó›urfrændum sínum. [. . .]Hann var upp fœddr í Fiƒr›um me› ﬁóri hersi *Hróhallssyni.3 4.17–5.18 /Guthormr, Hrœrekr, Gunnrø›r er sumir *nefna4 Gu›rø›; ﬂeira 6.12–7.13.
mó›ir var Gy›a dóttir Eiríks konungs af Hƒr›alandi [. . .]; váru
ﬂeir ﬂar upp fœddir í barnæsku. Hálfdan svarti ok Hálfdan hvíti
váru tvíburar, synir Ásu dóttur Hákonar Hla›aiarls, Griótgar›ssonar; Sigrø›r het hinn ﬂri›i. ﬁeir fœdduz *allir upp5 í ﬁrándheimi.
Hálfdan svarti var fyrir ﬂeim brœ›rum. Óláfr, Biƒrn, Sigtryggr,
er sumir6 kalla Tryggva, Fró›i, ﬁorgils. Mó›ir ﬂeira var Hildr e›aSvanhildr dóttir Eysteins iarls af Hei›mƒrk. Haraldr konungr setti
Eystein iarl yfir Vestfold ok seldi honum *sonu7 sína til fóstrs.
Sigur›r hrísi, Hálfdan háleggr, Gu›rø›r liómi, Rƒgnvaldr réttilbeini, ﬂeir váru synir Sniófrí›ar finnsku. Dagr, Hringr, Ragnarr
rykkill, ﬂeira mó›ir hét Álfhildr, dóttir Hrings Dagssonar af
Hringaríki. ﬁeir fœdduz *upp8 á Upplƒndum. Ingiger›r ok Álofárbót váru ok hennar dœtr. Ingibiƒrg hét enn dóttir Haralds
1 C2,8D2; rak A. Illegible in B.

2 C2,8D2; fyrir lietu konung dominn A.

3 C2,8D2; hrohalla .s. A, hrohall (last letter illegible) syní B. 4 C8D2;°
menn kalla ABC2. 5 C2,8; upp allir AB, upp D2. 6 + menn AC8. 7 BC2;

syni AC8. 8 C2,8; ÷ ABD2.

4ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

konungs, er átti Hálfdan iarl. ﬁeira dóttir *hét1 Gunnhildr er áttiFinnr hinn skiálgi; ﬂeira bƒrn váru Eyvindr skáldaspillir, Niáll,
Sigur›r, ﬁóra. Dóttir Niáls var Ástrí›r mó›ir Steinkels Svíakonungs. Enn váru fleiri dœtr Haralds konungs. Álofu dóttur
*Haralds konungs2 átti ﬁórir iarl ﬂegiandi. ﬁeira dóttir var Bergliót
mó›ir Hákonar hins ríka. Haraldr konungr gipti dœtr sínar innanlands iƒrlum sínum.
5.18–6.19 / ﬁá er Haraldr konungr heria›i landit ok átti orrostur eigna›iz hann
7.16–8.18. vandliga allt *land3 ok ƒll ó›ƒl, bæ›i bygg›ir ok sætr *ok4 úteyiar

ok allar markir, svá alla au›n landsins. Váru allir bœndr hansleigumenn *ok5 landbúar.
Haraldr hárfagri tók konungdóm tíu vetra gamall [. . .] ok ré›
landi ﬂriá vetr ok siau tigi. ﬁá er hann var sextøgr at aldri váru
margir synir hans alrosknir, en sumir dau›ir. ﬁeir *gør›uz6 ﬂámargir ofstopamenn innan lands, ok váru siálfir ósáttir sín í milli.
Tóku ﬂeir af eignum iarla konungs en drápu suma. Stefndi konungrﬂá ﬂing fiƒlmennt austr í landi ok bau› til Upplendingum. ﬁá
skipa›i hann *lƒgum7 ok gaf sonum sínum ƒllum konunganƒfn
ok setti ﬂat í lƒgum at hans ættmenn skyldi hverr taka konungdóm
eptir sinn fƒ›ur, en iarldóm sá er kvensvipt væri af hans ætt kominn.
Konungr skipti landi me› sonum sínum. Vingulmƒrk, Raumaríki, Vestfold, ﬁelamƒrk, ﬂat gaf hann Óláfi, Birni, Sigtryggi,
Fró›a, ﬁorgilsi. Hei›mƒrk ok Gu›brandsdali gaf hann Dag ok
Hring ok Ragnari. Snæfrí›arsonum gaf hann Hringaríki, Ha›aland,ﬁótn ok ﬂat er ﬂar lá til. Guthorm son sinn setti hann til landvarnar
austr vi› landsenda ok gaf honum ﬂar yfirsókn um Ranríki frá
Elfi til Svínasunds. Haraldr konungr var optast siálfr um mittlandit. Hrœrekr ok Gu›rø›r váru iafnan innan hir›ar me› konungiok hƒf›u veizlur stórar um Sogn ok8 Hƒr›aland. Eiríkr var lƒngum
me› fe›r sínum. Honum unni konungr mest ok vir›i hann framast
allra sona sinna, [. . .]7.8–18 / Eiríki syni sínum gaf Haraldr konungr Hálogaland ok Nor›mœri
8.18–9.8. ok Raumsdal. Nor›r í ﬁrándheimi gaf hann yfirsókn Hálfdani*svarta ok Hálfdani hvíta9 ok Sigrø›i. Gaf konungr sonum sínum
1 C2,8; var ABD2.

2 C2,8; hans ABD2. 3 BC2,8D2; landit A.
4 C2,8;
÷ ABD2. 5 BC2,8; e. A. Altered text in D2. 6 BC2,8D2; voro A. 7 BC2D2;
lπg A, ÷ C8. 8 + vm A. 9 BC2D2; huíta . . . suarta AC8.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

5

í hveriu ﬂessu fylki hálfar tekiur vi› sik ok ﬂat me› at ﬂeir skyldu
sitia í hásæti skƒr *hærra en iarlar, en skƒr lægra en sialfr Haraldr
konungr.1 En ﬂat sæti eptir dag hans ætla›i sér hverr sona hans,en konungr siálfr ætla›i ﬂat Eiríki. En ﬁrœndir ætlu›u ﬂat Hálfdanisvarta, en Víkveriar ok Upplendingar unnu ﬂeim bezt ríkis er ﬂar
váru ﬂeim undir hendi. Af ﬂessu var› mikit sundrﬂykki enn af
n‡iu milli ﬂeira brœ›ra. En me› ﬂví at ﬂeir ﬂóttuz hafa lítit ríki til
forrá›a, ﬂá fóru ﬂeir í herna›, svá sem sƒgur eru til, [. . .]Chapter 4Rƒgnvaldr réttilbeini átti Ha›aland. Hann nam fiƒlkynngi ok 10.11–11.2 /ger›iz sei›ma›r. Haraldi konungi ﬂóttu illir sei›menn. Á Hƒr›a- 9.12–10.2.
landi var sá sei›ma›r er Vitgeirr hét. Konungr sendi honum or›
ok ba› hann hætta *sei›.2 Hann svara›i ok kva›:
ﬁat er vá lítil
at vér sei›imkarla bƒrnok kerlinga

er Rƒgnvaldr sei›ir
réttilbeini
hró›mƒgr Haralds
á Ha›alandi.

En er Haraldr konungr heyr›i ﬂetta, ﬂá fór Eiríkr bló›øx me›hans rá›i til Upplanda. Ok er hann kom á Ha›aland brenndi hanninni Rƒgnvald me› átta tigi sei›manna, ok var ﬂat verk miƒk lofat.
Gu›rø›r liómi drukkna›i fyrir Ia›ri.
Chapter 10
Eptir fall Biarnar kaupmanns tók Óláfr bró›ir hans ríki yfir 17.11–15 /Vestfold ok tók til fóstrs Gu›rø› son Biarnar. Tryggvi hét son 13.5–8.
Óláfs. Váru ﬂeir Gu›rø›r fóstbrœ›r ok miƒk3 iafnaldrar ok *bá›ir4
hinir efniligustu ok atgervimenn miklir. Tryggvi var hverium
manni meiri ok styrkari.
ﬁá er Haraldr konungr var áttrœ›ur at aldri ger›iz hann ﬂungfœrr, 17.15–18.5 /svá at hann ﬂóttiz eigi fœrr at fara yfir ríkit e›a stiórna konungs 13.10–14.4.
1 BC2,8D2 (Haraldr koungr] hann D2); lægra en haralldr konungr. en skπrhæra en synir haralldz konungs a›rir A.

2 BD2; sei›i A, seídnum C2.

3 miƒk] AC1; n∂r BD2. Cf. ÓlHJH 13, v. l. to line 7, and p. 1119.27–28.
4 BC1D2; ÷ A.

6ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

málum. ﬁá leiddi hann Eirík son sinn í hásæti sitt ok gaf honum
vald yfir ƒllu landi. En er ﬂat spur›u a›rir synir Haralds konungs,ﬂá settiz Hálfdan svarti í konungs hásæti. Tók hann ﬂá til forrá›aallan ﬁrándheim. Hurfu at ﬂví rá›i allir ﬁrœndir me› honum. En
er ﬂetta spur›u Víkveriar, ﬂá tóku ﬂeir Óláf til yfirkonungs um
alla Víkina *ok helt hann ﬂví ríki.1 ﬁetta líka›i Eiríki stórilla.
Tveim vetrum sí›ar var› Hálfdan svarti brá›dau›r inn í
ﬁrándheimi at veizlu nƒkkurri, ok var ﬂat mál manna at Gunnhildr
konungamó›ir hef›i keypt at fiƒlkunnigri konu at gera honum
banadrykk. Eptir ﬂat tóku ﬁrœndir Sigrø› til konungs.
Chapter 261
II 301.8– [. . .] En er Eiríkr iarl hafi festz í landi ok tekit trúna› af ríkis303.15 / mƒnnum ok allri alﬂ‡›u, ﬂá lét hann sér ekki líka at Erlingr
59.14–61.12. Skiálgsson hef›i ríki svá mikit, ok tók hann undir sik allar konungs

tekiur ﬂær er Óláfr konungr haf›i veitt Erlingi. En Erlingr tók
iafnt sem á›r landskyldir allt um Rogaland, ok guldu landbúar
opt tvennar landskyldir.2 En at ƒ›rum kosti eyddi Erlingr iar›abygg›ina. Lítit fekk Eiríkr iarl ok af sakeyri, ﬂvíat ekki helduz
ﬂar s‡slumenninir, ok ﬂví at eins fór iarl ﬂar at veizlum ef hann
haf›i mikit fiƒlmenni. ﬁessa getr Sighvatr skáld:
Erlingr var svá at iarla
átt er skiƒldungr máttit,Óláfs mágr, svá at œg›it,3
aldyggs sonar Tryggva.
Næst gaf sína systur
snarr búﬂegna harri,ﬂat var y›r, en a›raaldr gipta Rƒgnvaldi.
Eiríkr iarl orti ﬂví ekki á at beriaz vi› Erling at hann var frændstórr
ok frændmargr, vinsæll ok ríkr. Sat hann iafnan me› fiƒlmenni,*svá4 sem ﬂar væri konungshir›. Erlingr var opt á sumrum í
herna›i ok *fekk5 sér fiár, ﬂvíat hann helt teknum hætti um rausn
ok stórmennsku, ﬂó at hann hef›i ﬂá minni veizlur ok óhallkvæmri
en um daga Óláfs konungs mágs síns.
1 BC1D2; ÷ A. 2 + alt vm (vm allt B) Roga land AB. 3 æg›it AC1, ∂g›iÀ
B (in D2 ch. 261 has been taken from a manuscript of ÓlH). 4 BC1; ÷
AD2. 5 BC1D2; afla›i A.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

7

Erlingr var manna frí›astr ok mestr ok hinn styrkasti, vígrhverium manni betr ok um margar íﬂróttir dró hann fast eptirÓláfi konungi Tryggvasyni. Hann var vitr ma›r, kappsamr um
alla hluti ok hinn mesti herma›r ok svá frœkn ok sóknhar›r athann gekk fyrstr ok fremstr í hvert strí›. ﬁess getr Sighvatr:
Erlingi var› engi
annarr lendra manna*ƒrr1 sá er átti fleiri
orrostur sto› ﬂorrinn.
ﬁrek bar seggr vi› sóknir
sinn ﬂvíat fyrst gekk innan
mildr í marga hildi
mest, en ór á lesti.
ﬁat hefir verit iafnan mál manna at Erlingr hafi verit gƒfgastr allra
lendra manna í Nóregi. ﬁau váru bƒrn Erlings ok Ástrí›ar Tryggvadóttur: Áslákr, Skiálgr, Sigur›r, Lo›inn, ﬁórir ok Ragnhildr erátti ﬁorbergr Árnason. Erlingr haf›i iafnan me› sér níu tigi
frelsingia e›a fleiri, ok var ﬂar bæ›i vetr ok sumar máldrykkia at
dagver›arbor›i, en at náttver›i *var2 ómælt drukkit. En hann haf›itvau hundru› manna e›a fleira ﬂegar iarlar váru nær. Aldri fór
hann fámennari milli búa sinna e›a at ƒ›rum sínum erendum enme› tvítøgsessu alskipa›a.
Erlingr haf›i iafnan heima ﬂriá tigi ﬂræla ok umfram annat 303.15–
mannfólk. Hann ætla›i ﬂrælum sínum dagsverk ok gaf ﬂeim sí›an 304.3 /stundir til ok orlof at ﬂeir ynni sialfum sér ﬂá er *ﬂeir3 hƒf›u lokit 62.2–11.
ætlanarverki. Hann gaf ﬂeim akrlƒnd at sá sér korni ok fœraávƒxtinn til fiár sér. Hann lag›i á hvern ﬂeira ver› ok lausn, ok
leystu *margir sik4 til frelsis hin fyrstu misseri e›a ƒnnur. En allir
ﬂeir er nƒkkurr ﬂrifna›ur var yfir leystu sik á ﬂrim vetrum. Me›ﬂví fé keypti Erlingr sér annat man. En leysingium sínum vísa›ihann sumum í síldfiski, en sumum til annarra féfanga. Sumirruddu5 merkr ok ger›u sér bœi. ¯llum kom hann til nƒkkurs
ﬂrifna›ar.

1 C1; or er A, or∂r B.

2 BC1D2; ÷ A.

4 BC1D2; sik margir A.

5 + ser A.

3 BC1; ÷ A. Altered text in D2.

8ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 262
304.4–18 / Eiríkr iarl haf›i gefit gri› Einari ﬂambarskelfi, syni Eindri›a52.14–53.8. Styrkárssonar [. . .] Einarr var ﬂá átián vetra. Svá er sagt at Einarr*hafi verit1 allra manna styrkastr ok beztr bogma›r er verit hafi í
Nóregi, ok var har›skeyti hans umfram alla menn a›ra. Hann skautme› bakkakólfi í gegnum uxahú› hráblauta er hekk á ási einum.
Hann var skí›fœrr hverium manni betr. Hinn mesti var hannhreystima›r ok íﬂróttama›r. Hann var au›igr ok ættstórr. En er
Einarr var kominn nor›r í Nóreg eptir Svƒl›rarbardaga, ﬂá ger›uiarlarnir, Eiríkr ok Sveinn, sætt vi› hann ok giptu honum systursína, Bergliótu, dóttur Hákonar iarls. Hon var frí› s‡num ok hinnmesti skƒrungr. Eindri›i hét son ﬂeira. Hann var snimma mikill
ok styrkr ok um marga hluti líkr Einari fe›r sínum. Iarlarnir gáfu
Einari veizlur stórar2 í Orkadal, ok ger›iz hann ríkastr ok gƒfgastr
lendra manna í ﬁrœndalƒgum. Var hann iƒrlunum hinn mesti styrkr
ok ﬂeira ástvinr.
Chapter 265
314.17–19 / [. . .] fór hann3 me› her sinn vestr til Englands á hendr A›alrá›i
33.11–34.2. konungi Iátgeirssyni, ok áttu ﬂeir margar orrostur ok hƒf›u ‡msirsigr. [. . .]315.2–8 / var› sá atbur›r á Englandi at Sveinn konungr var› brá›dau›r
42.2–7 and um nótt í rekkju sinni, ok er ﬂat sƒgn enskra manna, at Iátmundr
8–9. konungr hinn helgi hafi drepit hann me› ﬂeim hætti sem *hinn

helgi Merkúríus4 drap Iúlíánum ní›ing. En er ﬂat spur›i A›alrá›rkonungr, hann var ﬂá á Flæmingialandi, sneri hann ﬂegar aptr til
Englands. Dreif ﬂá til hans mikit fiƒlmenni.
315.8–10 / Fekk hann ﬂá enn ríki sitt ok anda›iz ﬂrim vetrum sí›ar. Tók ﬂá
Cf.47.18–19. konungdóm í Englandi Iátmundr son hans.

Chapter 266
315.11– Knútr son Sveins konungs í Danmƒrk tók ríki eptir fƒ›ur sinn.
317.1 / Hann bió her sinn vestr til Englands á ﬂví sama sumri sem
53.10–55.6.
5

A›alrá›r konungr haf›i andaz á›r um *várit. Sendi Knútr

1 BC1D2; væri A.

2 + vt A.

3 i. e. King Sveinn tjúguskegg.

4 BC1;

Merkvríus risi A. Different text in D1,2. 5 BC1; sumarit A. Different text
in D1,2.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

9konungr ﬂá or› Eiríki iarli Hákonarsyni, mági sínum, nor›r í
Nóreg, at hann skyldi fara me› honum vestr til Englands me›her, ﬂvíat Eiríkr iarl var frægr miƒk af herna›i sínum ok af ﬂví athann haf›i borit sigr ok or›stír ór ﬂeim tveimr orrostum er
snarpastar hƒf›u verit á Nor›rlƒndum. ¯nnur sú er ﬂeir Hákon
iarl, fa›ir hans, bƒr›uz vi› Iómsvíkinga, en sú ƒnnur er Eiríkr
bar›iz vi› Óláf konung Tryggvason. ﬁessarrar or›sendingar getrﬁór›r Kolbeinsson í Eiríksdrápu:
Enn hefk leyf› ﬂar er lof›alofkennda frá ek sendu
at hialmsƒmum hilmi
hiarls dróttna bo› iarli,at skuldligaz1 skyldi,skil ek hvat gramr mun vilia,
endr at ásta fundi
Eiríkr *koma2 ﬂeira.
Iarl brá skiótt vi› or›sending Knúts konungs mágs síns ok bió
fer› sína ór landi, en setti eptir lands at gæta Hákon iarl 3 son sinn
ok fekk hann í hendr Einari ﬂambarskelfi mági sínum, at hannskyldi hafa landrá› fyrir Hákoni, ﬂvíat hann var eigi ellri en sautián
vetra. En Sveinn iarl haf›i ﬂá land hálft vi› Hákon.
Eiríkr iarl kom til Englands til fundar vi› Knút konung ok varme› honum ﬂá er hann vann Lundúnaborg. *Eiríkr iarl bar›iz
fyrir vestan Lundúnaborg.4 ﬁar felldi hann Úlfkel snilling. ﬁess
getr ﬁór›r:
Gullkennir lét gunni,
grœ›is hests, fyrir vestan,
ﬂundr vá leyf›r til landa,
Lundún saman bundit.
Fekk regn ﬂorinn rekkarƒnn *of 5 ﬂingamƒnnum
ygglig hƒgg ﬂar er eggiarÚlfkell blár skulfu.
1 AB; skylldugaz C1. The stanza is omitted in D1,2. 2 BC1; kom A. 3 A;÷ BC1. Different text in D1,2. 4 BC1; ÷ A. Different text in D1,2.
AC1. The stanza is omitted in D1,2.

5 B; af10ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Eiríkr iarl var á Englandi einn vetr ok átti nƒkkurar orrostur. En
annat haustit eptir ætla›iz hann til Rómfer›ar. [. . .]Chapter 270
321.7–12 / ﬁá er Sveinn iarl Hákonarson ok Hákon Eiríksson ré›u Nóregi
65.15–66.5. ger›u ﬂeir sætt vi› Erling Skiálgsson ok var bundin me› ﬂví, atÁslákr son Erlings fekk Gunnhildar dóttur Sveins iarls. Skyldu
ﬂeir fe›gar, Áslákr ok Erlingr, hafa veizlur allar ﬂær er Óláfr
konungr *Tryggvson1 haf›i fengit ﬂeim. Gør›iz Erlingr ﬂáfullkominn vin iarlanna ok bundu ﬂat svardƒgum sín á milli. [. . .]321.14–15 / Óláfr Haraldsson [. . .] kom af hafi vi› ey ﬂá er Sæla *heitir2 út
57.17–18. fyrir Sta›i.
322.1 / 58.7. Sigldi hann ﬂa›an su›r til Úlfasunda.
322.1–4 / En er hann kom su›r yfir Fialir, ﬂá helt hann inn af ﬂió›lei›.
62.13–14. Hann haf›i tvá knƒrru ok sex tigi hermanna á hvárum. ﬁeir sneru

inn til Sau›ungssunda ok lƒg›uz ﬂar. [. . .]322.7–9 / Vann iarl konungi ei›a, at hann skyldi aldri beriaz í móti honum
65.1–3. ok eigi veria Nóreg me› ófri›i *fyrir Óláfi konungi3 né sœkia

hann. [. . .]322.11–13 / Erlingr Skiálgsson var í ﬂeim bardaga me› Sveini iarli ok Einarr
88.10–11 ﬂambarskelfir ok margir a›rir lendir menn. [. . .]and 14.
322.14–15 / En Sveinn *iarl4 fl‡›i ok fór sí›an ór landi á fund Svíakonungs
100.10–11. mágs síns ok sag›i honum frá skiptum ﬂeira Óláfs digra.
322.15–18 / Fór Sveinn iarl í Austrveg ok heria›i í Gar›aríki um sumarit. En
101.8–11. um haustit er hann kom aptr til Svíﬂjó›ar tók hann sótt ﬂá er hannleiddi til bana. [. . .]1 BC1D1,2; ÷ A.

2 BC2; het A. Different text in D1, and from line 8 ok
(321.12) to the end of the chapter is omitted in D2. 3 C2; imoti honum,
corrected from fyrir o¬i kgi A, moti o¬. konungi B. 4 C2; ÷ AB.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

11

Chapter 271[. . .] ﬁór›r Siáreksson [. . .] orti erfidrápu um Óláf konung hinn 323.17–19 /438.5–6.
helga. Sú er kƒllu› Ró›adrápa.
Chapter 272
ﬁá er sannspurt var í Nóregi andlát Sveins iarls [. . .]323.20 /Cf. 102.2–3.

Ok er konungr lá í Karmsundi, ﬂá fóru or› í milli ﬂeira Erlings 324.3–7 /Skiálgssonar, at ﬂeir skyldu sættaz, ok var lag›r sættarfundr me› 111.13–112.4.
ﬂeim í Hvítingsey. En er ﬂeir tóku at tala um sætt sína, ﬂá beiddiz
Erlingr at hafa veizlur ﬂær allar er Óláfr konungr Tryggvason
haf›i fengit honum. [. . .][. . .] gekk hann til handa Óláfi konungi me› ﬂeim skildaga sem 325.3–5 /konungr ré› upp at segia; skil›uz vi› ﬂat ok váru sáttir at kalla. 113.6–7.
Erlingr Skiálgsson helt svá ríki sínu at allt nor›an frá Sognsæ ok 325.5–8 /austr til Lí›andisness ré› hann ƒllu vi› bœndr, en veizlur konungs 286.7–10.
haf›i hann miklu minni en fyrr. En ﬂó stó› sú ógn af honum at
engi ma›r mælti né ger›i annat en hann vildi [. . .][. . .] at Erlingr skyldi hafa slíkar allar veizlur ok ekki meiri sem 325.13–20 /konungr haf›i á›r skipat honum, en ni›r settuz allar sakar ﬂær er 289.2–6.
Óláfr konungr haf›i á Erlingi. Skyldi ﬂá ok Skiálgr son Erlings
vera me› Óláfi. [. . .] Skil›u ﬂeir ﬂá enn svá, at ﬂeir hétu sáttir.
Erlingr fór ﬂá heim til búa sinna ok helt teknum hætti um allansinn ríkdóm. [. . .]Chapter 273[. . .] En Óláfr konungr dval›iz í Víkinni um sumarit ok sat í 326.8–11 /Sarpsborg um vetrinn, en Knútr konungr í Danmƒrk. ﬁann vetr 359.7–9.
rei› ¯nundr konungr yfir Vestra-Gautland ok haf›i meir en ﬂriá
tigi hundra›a manna.
Hittuz ﬂeir Óláfr konungr í Elfi vi› Konungahellu [. . .]326.11–12 /360.5.
Skil›uz ﬂeir mágarnir vinir. Fór ¯nundr konungr ﬂá upp aptr á 326.13–18 /Gautland, en Óláfr konungr fór nor›r í Víkina ok svá nor›r me› 360.8–13.

12ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

landi. Hann lá lengi ok bei› byriar í Eikundasundi. Spur›i konungr
ﬂá at Erlingr Skiálgsson ok Ia›arbyggvar lágu í li›samna›i okhƒf›u her manns.
326.18–20 / Erlingr átti skei› mikla; hon var tvau rúm ok ﬂrír tigir ok ﬂó mikil
61.12–14. at ﬂví. Hana var hann vanr at hafa í víking e›a í stefnulei›angr,ok váru ﬂar á tvau hundru› manna e›a meir.
Chapter 274
326.21–22 / Óláfr konungr sigldi ór Eikundasundi ﬂegar byr gaf nor›r um
Cf. 361.5–7. Ia›ar. Fór konungr ﬂá at veizlum um Hƒr›aland. [. . .]326.23–24 / Sá var hinn ﬂrettándi vetr konungdóms hans.
371.4–5.
326.24–25 / Bióz Óláfr konungr um várit ór Ni›arósi ok bau› her út um allt
Cf. 409.12– land. Fór konungr ﬂá su›r me› landi.
410.3.
326.25– En er hann kom á Hƒr›aland spur›i hann ﬂau tí›indi at Erlingr
327.3 / Skiálgsson var farinn ór landi vestr til Englands á fund Knúts
Cf. 422.5–8. konungs me› miklu li›i. Haf›i hann haft skip fiƒgur e›a fimm.

Hann haf›i siálfr *skei› hina1 miklu. [. . .]327.6–7 / Erlingr Skiálgsson ok synir hans allir hƒf›u verit um sumarit í
456.5–6. her Knúts konungs. [. . .]327.16–21 / Var Óláfr konungr ﬂá í Túnsbergi er Knútr konungr sigldi hit ‡tra470.11–12 um Foldina. Lá Knútr í Eikundasundi nƒkkura hrí›. Kom ﬂar til
and 470.13– hans Erlingr Skiálgsson me› mikit li›, ok bundu ﬂeir Knútr
471.4. konungr ﬂá enn vináttu sína af n‡iu. Var ﬂat í heitum vi› Erling af

Knúti at hann skyldi hafa land *allt2 til forrá›a milli Sta›ar okR‡giarbits. [. . .]Chapter 275
328.1–4 / ﬁá er skip Óláfs konungs komu til hans austan af Svíﬂió› helt
Cf. 476.9– hann ﬂeim inn í Óslóarfiƒr› ok upp í vatn ﬂat er Rƒnd heitir. Haf›iz
477.3. hann ﬂar vi› um sumarit ﬂar til er Knútr konungr var *um3 farinnsu›r til Danmerkr.
1 C2; skei›ina AB.

2 C2; ÷ AB.

3 C2; ÷ AB.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

ﬁá helt Óláfr konungr skipum sínum út til Túnsbergs.

13328.4–5 /478.2.

Sí›an bió hann fer› sína nor›r í land me› ﬂat li› er honum vildi 328.5–7 /fylgia. Haf›i hann ﬂá ﬂrettán skip. Helt hann ﬂá út eptir Víkinni. 478.3–5.
ﬁat var ƒndver›an vetr. ﬁeim byria›i heldr seint; lágu ﬂeir í 328.7–12 /Sóleyium miƒk lengi, ok spur›i konungr ﬂar at Erlingr haf›i 478.9–16.
li›samnat mikinn á Ia›ri ok skei› hans lá fyrir landi albúin okfiƒl›i annarra skipa er bœndr áttu. Konungr helt austan li›i sínu
ok lá í Eikundasundi um hrí›. Spur›u ﬂá hvárir til annarra.
Fiƒlmennti Erlingr ﬂá sem mest.
Chapter 276
Thómasmessudag fyrir iól, ﬂegar í dagan, lét Óláfr konungr út ór 328.13–22 /hƒfninni. Var ﬂá allgó›r byrr ok heldr hvass. Fór ﬂá ﬂegar niósn 479.2–13.
hit efra um Ia›ar er konungr sigldi hit ‡tra. Lét Erlingr ﬂegar
blása ƒllu li›i sínu til skipanna. Dreif ﬂá allt fólk til skipa ok bióz
til bardaga. Skip konungs bar skiótt *nor›r1 um Ia›ar. Stefndi
konungr ﬂá innlei›, ﬂvíat hann ætla›i inn í Fiƒr›u at fá sér ﬂar li›
ok fé. Erlingr sigldi eptir honum ok haf›i her manns ok fiƒl›askipa. Váru skip ﬂeira ƒrskrei›, er ﬂeir hƒf›u ekki á nema *mennok vápn.2 Gekk skei›in Erlings miklu meira en ƒnnur skipin. ﬁá
lét hann hefla ok bei› li›s síns.
Óláfr konungr sá at ﬂeir Erlingr sóttu eptir miƒk, ﬂvíat skip 328.22–
konungs váru sett miƒk ok sollin, er ﬂau hƒf›u flotit á sió allt 329.6 /sumarit ok haustit ok um vetrinn ﬂar til. Konungr ﬂóttiz siá at 479.15–
li›smunr mundi allmikill vera ef ﬂeir mœtti ƒllu senn li›i Erlings. 480.7.
Lét hann ﬂá kalla skip af skipi at ﬂeir skyldi láta síga seglin ok ﬂó
sem seinst, en svipta af ne›an handrifi. Var ﬂá svá gƒrt. Erlingr sá
brátt at læg›i seglin ﬂeira. Kalla›i hann ﬂá ok hét á li› sitt, ba›ﬂá sigla meira. ‘Séi› ﬂér eigi,’ segir hann, ‘at lægir seglin ﬂeira,svá draga ﬂeir undan oss.’ Lét hann ﬂá hleypa ór heflum segli áskei›inni. Gekk hon ﬂá skiótt fram frá ƒ›rum skipum.
Óláfr konungr stefndi fyrir innan Bókn. Fal ﬂá s‡n milli ﬂeira. 329.7–12 /Sí›an ba› konungr leggia seglin ok róa skipunum fram í sundit. 480.9–481.5.

1 C2; inn A, su›r B.

2 C2B; vapn ok menn A.

14ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONARLƒg›u ﬂeir ﬂá sama skipunum. Gekk ﬂar neshƒf›i nƒkkurr fyrir
útan, svá at Erlingr sá eigi skip ﬂeira er hann sigldi at sundinu
fyrr en konungsmenn reru ƒllum skipunum at ﬂeim. Tókz ﬂar hin
snarpasta orrosta.
329.12–13 / Fellu ﬂar svá fullkomliga allir menn Erlings ﬂeir er á váru
482.8–9. skei›inni at hann stó› einn upp
329.13–16 / ok var›iz svá pr‡›iliga at engi ma›r vissi dœmi til at einn ma›r
483.2–4. hef›i sta›it iafnlengi vi› svá margra manna atsókn, en aldri leita›ihann til undankvámu,
329.16–18 / fyrr en konungr bau› honum at ganga til handa, en hann iáta›i
Cf. 484.5–12. ﬂví. Gaf hann ﬂá upp vƒrnina ok tók af sér hiálminn, ok var ﬂá

drepinn, berliga at óvilia Óláfs konungs, sem segir í sƒgu hans.
Chapter 277
329.19–20 / ﬁat er mál manna at Erlingr hafi verit mestháttar ma›r í Nóregi
485.11–13. ﬂeira er eigi báru tignarnafn. [. . .]Chapter 278
330.16–17 / Eptir Nesiaorrostu fór Einarr ﬂambarskelfir ór landi austr til
Cf. 102.3–4. Svíﬂió›ar me› Sveini iarli mági sínum.
330.17– En eptir andlát iarls var hann me› Óláfi Svíakonungi ﬂar til er
331.1 / hann anda›iz. Sí›an fór hann aptr til Nóregs ok fann Óláf konungCf. 285.11– Haraldsson austr í landi. Gør›u ﬂeir ﬂá sætt sína me› ﬂví móti at
286.4. Einarr skyldi fara nor›r til ﬁrándheims ok hafa eignir sínar allarok svá ﬂær iar›ir er Bergliótu hƒf›u heiman fylgt. Fór Einarr ﬂánor›r ok settiz at búum sínum [. . .]331.3–11 / En ﬂá er Knútr konungr lag›i Nóreg undir sik ok setti ﬂar Hákon
472.2–5 iarl til landsgæzlu, ﬂá ré›z Einarr til lags vi› Hákon iarl mág
and 472.11– sinn. Tók hann ﬂá upp veizlur ﬂær allar er hann haf›i fyrr haft, ﬂá
473.4. er iarlar ré›u landi. Knútr konungr gaf Einari stórar giafar ok batthann svá í kærleikum vi› sik. Hét hann ﬂví at Einarr skyldi vera
mestr ok gƒfgastr ótiginna manna í Nóregi me›an hans vald stœ›iyfir, en lét ﬂat fylgia at honum ﬂótti Einarr bezt til fallinn at beratignarnafn í Nóregi e›a Eindri›i son hans fyrir ættar sakir, ef
iarlsins væri eigi vi› kostr.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

15

Chapter 279(The beginning of this chapter, 331.12–332.18, is only a short résumé ofthe passages in ÓlH printed in ÓlHJH 486.11–500.11 and 514.2–515.6,
with the same wording kept in only a few instances. But 332.20–333.20,
on the other hand, is copied almost word for word from Chapter 184 ofÓlH, ÓlHJH 515.10–517.6.)
331.13 /487.9.
331.13 /allt nor›r um Sta›. [. . .]488.5.
331.18–[. . .] hann kom inn í Ró›rarfiƒr›. Lag›i hann at í Valldali [. . .] 332.1 /490.7–8.
ﬁat haf›i hann enn í rá›i at leggia ni›r konungstign ok fara út til 332.10–12 /514. 9–11.
Iórsala e›a í a›ra helga sta›i [. . .][. . .] nor›r me› landi,ﬁat var á einni nótt er Óláfr konungr lá í rekkiu sinni mœddr af 332.20–
miklum áhyggium ok haf›i sungit bœnir sínar sem hann var vanr, 333.20 /ﬂá seig á hann svefn ok ﬂó svá lauss at hann ﬂóttiz vaka ok siá ƒll 515.10–
517.6.
tí›indi í húsinu. Honum s‡ndiz ma›r standa fyrir rekkiunni, mikill
ok vegligr, ok haf›i klæ›na› ágætan. Hug›i konungr ﬂat í svefninum, at ﬂar væri kominn Óláfr konungr Tryggvason. Sá ma›rmælti til konungs: ‘Ert ﬂú miƒk hugsiúkr um rá›aætlan ﬂína? ﬁatﬂikki mér undarligt hví ﬂú válkar slíkt fyrir ﬂér, hvert rá› ﬂú skalt
upp taka. Svá ok ef ﬂú ætlaz ﬂat fyrir at leggia ni›r konungstignﬂá er gu› hefir gefit ﬂér. Slíkt hit sama at vera hér ok ﬂiggia ríki afútlendum hƒf›ingium ok ﬂér ókunnum. Far ﬂú heldr aptr til ríkis*ﬂíns1 er ﬂú hefir at erf›um tekit ok rá›it lengi fyrir me› ﬂeim
styrk er gu› gaf ﬂér ok lát eigi undirmenn ﬂína hræ›a ﬂik. ﬁat er
konungs frami at sigraz á óvinum sínum, en vegligr dau›i at falla
í orrostu me› li›i sínu, e›a ifar ﬂú nƒkkut um ﬂat at ﬂú hafir eigi
rétt at mæla í y›arri deilu? Eigi skaltu ﬂat gera at dylia siálfan ﬂik
sanninda. Mátt ﬂú fyrir ﬂví diarfliga sœkia til landsins at gu› munbera ﬂér vitni um at ﬂat er ﬂín eiga.’ Sí›an vakna›i Óláfr konungr
ok ﬂóttiz siá svip mannsins er í braut gekk. ﬁakka›i konungr gu›i
ﬂessa vitran ok her›i hug sinn ﬂa›an í frá ok einstreng›i ﬂá ætlan
fyrir sér at fara aptr til Nóregs, svá sem hann haf›i verit á›r fúsastr
til ok hann fann at allir hans menn vildu helzt vera láta. Tal›i
1 C2; ﬂess ABD1.

16ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

hann ﬂá ﬂat í huginn at landit mundi vera au›sótt er hƒf›ingialaustvar, svá sem hann haf›i spurt af ﬂeim mƒnnum er ﬂá váru n‡komnir
af Nóregi at Hákon iarl haf›i t‡nz í hafi me› alla skipshƒfn sínaer hann fór vestan af Englandi. En er hann birti ﬂessa rá›agør›mƒnnum sínum, ﬂá tóku allir ﬂví ﬂakksamliga. [. . .]Chapter 280
335.3–5 / [. . .] hina næstu nótt fyrir bardagann á Stiklarstƒ›um. Konungr
546.11–13. vak›i lƒngum um nóttina ok ba› til gu›s fyrir sér ok li›i sínu oksofna›i lítt. Rann á hann hƒfgi móti *deginum.1 [. . .]Chapter 281
336.10–13 / [. . .] Eitt sumar fór Einarr ór landi, fyrst vestr um haf til Englands
Cf. 316.11– ok ﬂa›an allt su›r til Róms. Var hann á brottu einn vetr ok kom
317.2. heim annat sumarit ok settiz ﬂá enn um kyrrt. [. . .]337.1–2 / Hófz ﬂá hƒf›ingskapr Einars af n‡iu [. . .]473.5.
337.6–15 / En er hann fann Knút konung fagna›i konungr honum vel. Sí›an
523.9– bar Einarr upp erendi sín fyrir konung, sag›i at ﬂá var hann kominn
524.7. at vitia heita ﬂeira er Knútr konungr haf›i heitit honum iarlsnafni

í Nóregi, ef Hákonar iarls væri eigi vi› kostr. Konungr svarar:‘ﬁat mál veit nú allt annan veg vi›,’ segir hann. ‘Ek hefi nú sent
menn ok iartegnir mínar til Danmerkr, at ek hefi gefit Sveini syni
mínum allt ríki í Nóregi ok skal hann ﬂar vera konungr yfir. En ekvil halda vi› ﬂik vináttu. Skaltu ﬂá hafa slíkar nafnbœtr sem ﬂú
hefir bur›i til ok vera lendr ma›r. Sá Einarr ﬂá [. . .]338.6–7 / Var› ok Einarr fyrstr ríkismanna til ﬂess at halda upp helgi Óláfs
597.4–5. konungs [. . .]Chapter 282
338.9–11 / Sveinn son Knúts konungs, hann var kalla›r Sveinn Alfífuson.
594.9–13. Hann var ﬂá kominn austan í Víkina er orrostan var á Stiklar-stƒ›um. Var hann sí›an til konungs tekinn í Nóregi.

1 B; degi A; ÷ C2,10.

TEXT FROM ÓLÁFS SAGA HELGA

17

En er Sveinn Alfífuson haf›i ﬂriá vetr rá›it landi me› lítilli vinsæld 338.11–
af landsmƒnnum, ﬂá spur›uz ﬂau tí›indi til Nóregs at fyrir vestan 339.2 /haf efl›i flokk Tryggvi son Óláfs konungs Tryggvasonar ok Gy›u 610.6–14
and 611.1.
ensku. ﬁá var Sveinn konungr í ﬁrándheimi er hann spur›i ﬂessi
tí›indi. Bau› hann ﬂegar út lei›angri ok stefndi til sín lendummƒnnum. Einarr ﬂambarskelfir settiz heima ok vildi eigi fara me›
Sveini konungi. Fór Sveinn konungr ﬂá er hann var búinn me›li› sitt su›r me› landi ok allt austr í Vík. Tryggvi helt li›i sínu
vestan um sumarit ok kom af hafi vi› Hƒr›aland ok spur›u ﬂáhvárir til annarra.
Helt Sveinn konungr ﬂá li›i sínu sunnan me› landi. En Tryggvi 339.2–
340.1 /
helt nor›an í móti. Svá segir í Tryggvaflokki:
Tíreggia›r fór Tryggvi,tókz mor› af ﬂví, nor›an,
en Sveinn konungr sinni
sunnan fer› at gunni.
Nær var ek ﬂausnum ﬂeira.
ﬁar bar skiótt at móti.
Herr t‡ndi ﬂar, har›ahiƒrgƒll var ﬂat, fiƒrvi.
Fundr ﬂeira var› fyrir nor›an Ia›ar í Sóknasundi fyrir innan Bókn,
nær ﬂví sem fallit haf›i Erlingr Skiálgsson. ﬁar var› snƒrp orrosta.
ﬁat var á dróttinsdegi er ﬂeir bƒr›uz. Svá segir í flokki ﬂeim er
ortr var um Svein Alfífuson:
Vara sunnudag, svanni,
seggr hné margr und eggiar,
morgin ﬂann sem mannimær lauk e›a ƒl bæri,er Sveinn konungr sínasaman tengia ba› drengi,
hrátt gafz hold at slíta
hrafni, skei›arstafna.
Í ﬂeiri orrostu fekk Sveinn konungr sigr, en Tryggvi fell ok mestr
hluti li›s hans. [. . .] Ré› Sveinn konungr ﬂá enn landi ﬂann vetr
hinn næsta eptir [. . .]611.8–
612.8.

Óláfs saga Tryggvasonar en mesta
Text from Heimskringla

Chapter 1[. . .] Haraldr konungr var son Hálfdanar svarta Upplendinga- I 1.7–11 /konungs. Fa›ir Hálfdanar svarta var Gu›rø›r vei›ikonungr, son 80.3–7.
Hálfdanar konungs er kalla›r var hinn mildi ok hinn matarilli,
ﬂvíat hann gaf í mála mƒnnum sínum iafnmikla gullpeninga sem
a›rir konungar silfrpeninga, en hann svelti menn at mat.
Mó›ir Hálfdanar svarta var Ása dóttir Haralds hins granrau›a 1.11–2.7 /konungs af ¯g›um. Mó›ir Haralds hárfagra var Ragnhildur dóttir Cf. 81.2–
Sigur›ar hiartar; hans mó›ir var Áslaug dóttir Sigur›ar orms í 82.7 andauga, Ragnars sonar lo›brókar. Mó›ir Sigur›ar orms í auga var 90.10–93.2.
Áslaug dóttir Sigur›ar Fáfnisbana. Sigur›r hiƒrtr átti ﬁyrni dóttur
Klakk-Haralds iarls af Iótlandi, systur ﬁyri Danmarkarbótar erátti Gormr hinn gamli Danakonungr. ﬁyrni var mó›ir Ragnhildar
mó›ur Haralds hárfagra.
Haraldr tók konungdóm eptir fƒ›ur sinn ﬂá er hann var tíu vetra 2.7–11 /gamall. Hann var allra manna mestr ok sterkastr ok frí›astr s‡num, 98.3–8.
vitr ma›r ok skƒrungr mikill. Guthormr son Sigur›ar hiartar,mó›urbró›ir hans, gør›iz forstióri fyrir hir›inni ok fyrir ƒllum
landrá›um; hann var hertogi fyrir li›inu.
Í fyrstu vann Haraldr konungr Upplƒnd ok tók af lífi alla ﬂá 2.11–13 /Cf. 100.2–20.
hƒf›ingia sem ﬂar gengu á ríkit.
ﬁví næst sendi hann menn sína eftir meyiu *einni1 er Gy›a *hét,2 2.13–3.13 /dóttir Eiríks konungs af Hƒr›alandi, er hann vildi taka til frillu 101.2–
sér, ﬂvíat hon var allfrí› mær ok heldr stórlát; hon var at fóstri á 102.9.
Valdresi me› ríkum bónda. En er sendimenn kómu ﬂar báru ﬂeir

1 C8D2; ﬂeiri AC2B.

2 BC2,8D2; er nefnd A.

22ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

fram sín erendi fyrir meyna. Hon svara›i svá, at hon vill eigi spillameydómi sínum til ﬂess at eiga ﬂann konung er eigi hefir meiraen nƒkkur fylki til forrá›a, ‘ok ﬂat ﬂikki mér undarligt,’ sag›ihon, ‘*er1 engi er sá konungr er svá vill eignaz Nóreg at vera
einvaldi yfir sem Gormr konungr at Danmƒrk e›a Eiríkr at Uppsƒlum.’ Sendimƒnnum ﬂótti hon svara heldr stórliga ok spyria
hana máls um hvar til ﬂessi svƒr skulu koma, segia at Haraldr er
svá ríkr konungr at henni er fullræ›i í. En ﬂó at hon svara›i annan
veg ﬂeira erendum en ﬂeir vildi, ﬂá sá ﬂeir engan sinn kost til ﬂess
at sinni at hafa hana brottu nema hennar væri vili til. Búaz ﬂeir ﬂá
fer›ar sinnar. Sem ﬂeir eru2 búnir, lei›a menn ﬂá út. ﬁá mælti
Gy›a til sendimanna: ‘Beri› ﬂau mín or› Haraldi konungi at ek
mun ﬂvíat eins iáta at geraz hans eiginkona ef hann vill ﬂat á›rgera fyrir mína skyld at leggia undir sik allan Nóreg ok rá›a ﬂvíríki iafn friálsliga sem Eiríkr konungr Svíaveldi e›a Gormr
konungr Danmƒrk, ﬂvíat ﬂá ﬂikki mér hann *mega heita3 ﬂió›konungr.’
3.13–4.6 / Sendimenn fara aptr til konungs ok segia honum ƒll ﬂessi or›
102.11– meyiarinnar ok telia at hon sé fur›u diƒrf ok *óvitr,4 kalla ﬂat
103.9. makligt at konungr sendi li› eptir henni ok tœki hana me› ósœm›.

Haraldr konungr sag›i at ﬂessi mær hef›i eigi illa mælt e›a gƒrtsvá at hefnda væri fyrir vert, ‘heldr hafi hon,’ segir hann, ‘mikla
ﬂƒkk fyrir sín or›, ﬂvíat hon hefir minnt mik ﬂeira hluta er mér
ﬂikkir nú undarligt er ek hefi eigi fyrr hugleitt. Nú strengi ek ﬂess
heit ok ﬂví sk‡t ek til gu›s ﬂess er mik skóp ok ƒllu ræ›r, at aldri
skal hár mitt skera né kemba fyrr en ek hefi eignaz allan Nóregme› skƒttum ok skyldum ok forræ›i, ella skal ek deyia.’ ﬁessa
heitstrenging ﬂakka›i honum Guthormr hertogi ok kalla›ikonungligt at efna vel or› sín. [. . .]4.7–11 / Nú sem hann var or›inn einvaldskonungr yfir ƒllu landi, ﬂá
126.5–9. minntiz hann ﬂess er mærin sú hin mikilláta haf›i *mælt til hans.5

Sendi hann ﬂá menn sína eptir henni ok lét hana til sín fara ok
lag›i hana í sæng hiá sér.

1 B; at AC2,8D2.

u uita A.

2 + farar AB.

3 BC2,8D2; heita mega A.

5 BC2,8D2; til hans mælt A.

4 BC2,8D2;

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

23

Chapter 2[. . .] Haraldr konungr fekk ﬂeirar konu er Ragnhildr hét; hon var 4.15–17 /dóttir Eiríks konungs af Iótlandi; hon var kƒllu› Ragnhildr hin 126.13–15.
ríka. ﬁeira son var Eiríkr bló›øx. [. . .]Svá *segia menn1 at Haraldr konungr léti af níu konum sínum ﬂá 6.20–7.6 /127.4–9.
er hann fekk Ragnhildar ríku. ﬁess getr ﬁorbiƒrn hornklofi:
Hafna›i Holmr‡gium
ok Hƒr›a meyium,
hverri hinni heinversku
ok Hƒlga ættar
*konungr hinn2 kynstóri
er tók konuna dƒnsku.
Ragnhildr hin ríka drottning lif›i ﬂriá vetr sí›an hon kom í Nóreg. 7.7 /132.13–14.
[. . .][. . .] at Guthormr fell í Elfarkvíslum fyrir Sƒlva klofa. Tók ﬂá 7.18–8.3 /Óláfr konungr vi› ﬂví ríki sem hann haf›i haft. Hálfdan hvíti fell 149.5–14.
á Eistlandi, en Hálfdan háleggr í Orkneyium. ﬁeim ﬁorgísli ok
Fró›a gaf Haraldr konungr herskip, ok fóru ﬂeir í vestrvíking okheriu›u um Skotland, Bretland ok Írland. ﬁeir eignu›uz fyrstir
Nor›manna *Dyflinni3 á Írlandi. Svá er sagt at Fró›a væri gefinn
dau›adrykkr, en ﬁorgils var lengi konungr yfir Dyflinni ok var
um sí›ir svikinn af Írum ok fell ﬂar.
Chapter 3
Eiríkr ætla›i sér at vera yfirkonungr allra brœ›ra sinna, ok svá 8.4–5 /149.16–18.
vildi Haraldr konungr fa›ir hans vera láta. [. . .]ﬁá var hann tólf vetra er Haraldr konungr gaf honum fimm 8.7–10.10 /langskip ok fór hann í herna›, fyrst í Austrveg ok ﬂa›an su›r um 144.17–
Danmƒrk, um Frísland ok Saxland, ok dval›iz *í ﬂeiri fer› fióra 147.10.
vetr. Eptir ﬂat fór hann vestr um haf ok heria›i um Skotland ok
Bretland ok Írland ok Valland ok dval›isk4 ﬂar a›ra fióra vetr.
Eptir ﬂat fór hann nor›r á Finnmƒrk ok allt til Biarmalands ok áttiﬂar orrostu ok haf›i sigr.

1 BC2,8D2; er sagt A. 2 BC2,8D2; konungriò A.
dyflinn D2. 4 BC2D2; ÷ A.

3 C2; dyflina ABC8,

24ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONARﬁá er hann kom aptr á Finnmƒrk fundu menn hans í gamma
einum konu ﬂá er ﬂeir hƒf›u enga sét iafn frí›a. Hon nefndiz fyrir
ﬂeim Gunnhildr. ‘En fa›ir minn,’ sag›i hon, ‘b‡r á Hálogalandi,
er heitir ¯zurr toti. Ek hefi hér verit at nema kunnustu at Finnum
tveim ﬂeim er hér eru fró›astir á mƒrkinni. Nú eru ﬂeir farnir ávei›ar, en bá›ir ﬂeir vilia eiga mik. ﬁeir eru svá vísir at ﬂeir rekia
spor sem hundar, bæ›i á ﬂá ok á hiarni. En ﬂeir kunna sva vel á
skí›um at ekki má for›az ﬂá, hvárki menn né d‡r. ﬁeir hœfa okallt ﬂat er ﬂeir skióta til. Svá hafa ﬂeir fyrirkomit hverium manni
er hér hefir komit í nánd. En ef ﬂeir ver›a rei›ir, ﬂá sn‡z iƒr›inum fyrir siónum ﬂeira, ok ef ﬂá ver›r nakkvat kvikt fyrir siónum
ﬂeira, ﬂá fellr ﬂegar dautt ni›r. Nú megi› ﬂér fyrir engan munver›a á veg ﬂeira. Ek mun fela y›r hér í gamma mínum. Skulum
vér ﬂá freista at vér fáim drepit ﬂá.’ ﬁeir ﬂekkiaz ﬂetta.
ﬁegar hon haf›i fólgit ﬂá tók hon línsekk einn, ok hug›u ﬂeir ataska væri í, ok seri ﬂví um gammann, bæ›i útan ok innan.
Litlu sí›ar kómu Finnar heim ok spur›u hvat ﬂar væri komit.
Hon sag›i at ﬂar var ekki komit. Finnum ﬂótti ﬂat undarligt, ﬂvíat
ﬂeir hƒf›u rakit sporin allt at gammanum, en fundu ﬂó ekki. Ger›uﬂeir ﬂá eld ok matbiuggu. En er ﬂeir váru mettir bió Gunnhildr
rekkiu sína. En svá haf›i á›r farit *ﬂriár nætr at Gunnhildr svaf,
en hvárr ﬂeira1 vak›i yfir ƒ›rum fyrir *ábr‡›is2 sakir. ﬁá mælti
Gunnhildr: ‘Fari› nú hingat ok liggi til sinnar handar mér hvárr
ykkarr.’ ﬁeir ur›u ﬂessu fegnir ok ger›u svá. Hon helt sinni hendium háls hvárum ﬂeira. ﬁeir sofna ﬂegar, en hon vekr ﬂá. ﬁeir
sofna skiótt, svá at hon *fær3 varla vakit ﬂá. Ok hit ﬂri›ia sinn
sofa ﬂeir svá fast at hon fær me› engu móti vakit ﬂá, ﬂó at hon
reisi ﬂá upp. Tók hon ﬂá selbelgi tvá mikla ok steyp›i yfir hƒfu›ﬂeim ok batt rammliga at fyrir ne›an hendr ﬂeim. Ok enn sváfu
ﬂeir. Gunnhildr gørir ﬂá bending konungsmƒnnum, hlaupa ﬂeir
ﬂá *fram4 ok bera vápn á Finnana ok fá hla›it ﬂeim, draga ﬂá
sí›an út ór gammanum. Váru ﬂá rei›arﬂrumur svá stórar at ﬂeir
máttu hvergi fara.
En at morni fóru ﬂeir til skipa ok hƒf›u Gunnhildi me› sér okfœr›u hana Eiríki. Fór ﬂá Eiríkr lei›ar sinnar. En er hann kom á

1 BC2D2; me› ﬂeim at huerr A.
3 BC2; gat A, getr D2.

2 BC2; uand lætis A. Altered in D2.

4 D2; upp ABC2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

25

Hálogaland stefndi hann til sín ¯zuri tota ok sag›i at hann vildi
fá dóttur hans. ¯zurr iáta›i ﬂví. Fekk Eiríkr ﬂá Gunnhildar ok
haf›i hana me› sér su›r í land.
Chapter 5Biƒrn son Haralds konungs ré› fyrir Vestfold ok sat optast í 11.3–12.6 /Túnsbergi, en var lítt í herna›i. Til Túnsbergs sóttu miƒk kaup- 151.9–
menn, bæ›i ﬂar um Víkina ok nor›an ór landi, sunnan ór Dan- 152.15.
mƒrk ok af Saxlandi. Biƒrn konungr átti ok kaupskip í fer›um til*annarra1 landa ok afla›i sér svá d‡rgripa e›a annarra fanga ﬂeira
er hann ﬂóttiz ﬂurfa. Brœ›r hans kƒllu›u hann kaupmann e›afarmann. Biƒrn var vitr ma›r ok stilltr vel ok ﬂótti vænn til
hƒf›ingia. Hann fekk sér gott kvánfang ok makligt. Hann gat son
er Gu›rø›r hét.
Eiríkr bló›øx kom ór Austrvegi me› herskip ok li› mikit. Hann
beiddiz af Birni bró›ur sínum at taka vi› skƒttum ok skyldum
ﬂeim er Haraldr konungr átti á Vestfold. En hinn var á›r van›i atBiƒrn fœr›i siálfr konungi e›a sendi menn me›. Vildi hann ennsvá, ok vildi eigi af hƒndum gialda. En Eiríkr ﬂóttiz ﬂurfa vistir
ok drykk ok tiƒld. ﬁeir brœ›r ﬂreyttu ﬂetta me› kappmælum ok
fekk Eiríkr eigi at heldr. Fór hann *brott2 ór bœnum. Biƒrn rei›ok ór bœnum um kveldit ok upp á Sæheim. *Eiríkr3 hvarf aptr
um nóttina ok fór upp á Sæheim eptir Birni, kom ﬂar svá at ﬂeir
Biƒrn sátu enn ok drukku. Eiríkr tók hús á ﬂeim. Gengu ﬂeir Biƒrn
út ok bƒr›uz. ﬁar fell Biƒrn ok mart manna me› honum. Eiríkr*tók4 ﬂar herfang mikit ok fór nor›r í land.
ﬁetta verk líka›i Víkverium stórilla, ok var Eiríkr ﬂar miƒkóﬂokka›r. Fóru ﬂau or› um at Óláfr konungr mundi hefna Biarnar
ef honum gæfi fœri á. Biƒrn konungr liggr í Farmannshaugi áSæheimi.
Eptir um vetrinn fór Eiríkr nor›r á Mœri ok tók veizlu í Sƒlva 12.6–13.10 /fyrir innan Ag›anes. En er ﬂat spur›i Hálfdan svarti fór hann me› 152.17–
her mikinn ok tók hús á ﬂeim. Eiríkr svaf í útiskemmu ok komz 154.8.
hann til skógar vi› fimmta mann, en ﬂeir Hálfdan brenndu bœinn
ok li› ﬂat allt er inni var. Kom Eiríkr á fund Haralds konungs me›

1 BC2D2; ymissa A.

fekk A.

2 BC2D2; brottu A.

3BC2D2; Biorn A.

4 BC2D2;

26ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ﬂessum tí›indum. Konungr var› ﬂessu miƒk rei›r, samna›i hannﬂegar her ok fór nor›r á hendr ﬁrœndum. En er ﬂat spur›i Hálfdan
svarti bau› hann út lei›angri ok skipum ok var› allfiƒlmennr oklag›i út til Sta›s fyrir innan ﬁórsbiƒrg. Haraldr konungr lá li›isínu út *vi›1 Hreinssléttu. Fóru ﬂá menn milli ﬂeira.
Guthormr sindri hét gƒfugr ma›r ok ættstórr. Hann var ﬂá í li›ime› Hálfdani svarta, en fyrr haf›i hann verit me› Haraldi konungi
ok var hinn mesti vin beggia ﬂeira. Guthormr var skáld mikit.
Hann haf›i ort sitt kvæ›i um hvárn ﬂeira fe›ga. ﬁeir hƒf›u bo›ithonum laun, en hann neitti ok beiddi at ﬂeir skyldi veita honum
eina bœn, ok ﬂví hƒf›u ﬂeir heitit. Hann fór ﬂá á fund Haralds
konungs ok bar sættarbo› í milli ﬂeira ok ba› ﬂá hvárntveggia
ﬂeirar bœnar, at ﬂeir skyldi sættaz. En konungar ger›u svá mikinn
metna› hans at af hans bœn sættuz ﬂeir. Margir a›rir gƒfgir menn
fluttu ﬂetta mál me› honum. Var› ﬂat at sætt at Hálfdan konungr
skyldi halda ríki sínu ƒllu; hann skyldi ok láta óhætt vi› Eirík
bró›ur sinn.
Eptir ﬂessi sƒgu orti Iórunn skáldmær nƒkkur erendi í Sendibít:
Harald frá ek, Halfdan, spyria
her›ibrƒg›, en lƒg›iss‡niz svartleitr reyni
siá bragr, *hins2 hárfagra.
Chapter 6
13.11–17 / Hákon Griótgar›sson Hla›aiarl haf›i alla yfirsókn *í ﬁrándheimi3
154.10–18. ﬂá er Haraldr konungr var annarsta›ar í landi. Haf›i Hákon mestan

metna› í ﬁrœndalƒgum af konungi. Eptir hann tók Sigur›r sonhans iarldóm í ﬁrándheimi; sat hann at Hlƒ›um sem fa›ir hans.
Me› honum fœdduz upp synir Haralds konungs, ﬂeir sem á›r hƒf›uverit undir hendi fƒ›ur hans, Hálfdan svarti ok Sigrø›r. Váru ﬂeir
miƒk iafnaldrar, konungs synir ok Sigur›r.
13.18 /
Sigur›r iarl var manna vitrastr.
155.3.
13.18–20 /Hann fekk Bergliótar dóttur ﬁóris iarls ﬂegianda. Mó›ir Bergliótar
154.18–155.2. var Ólof árbót, dóttir Haralds konungs hárfagra.

1 BC2D2; fyrir A.

2 BD2, enn A, hín C2.

3 BC2D2; vm ﬂrandheim A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

27

Chapter 7ﬁá er Haraldr konungr tók at eldaz sat hann at stórbúum sínum 13.21–
optliga er hann átti á Hƒr›alandi, á Alreksstƒ›um *e›a á1 Sæheimi 14.20 /e›a á Fitium. Stundum sat hann á Rogalandi at Útsteini e›a á 155.3–¯gvaldsnesi í Kƒrmt. ﬁá er Haraldr konungr var nær *siaurœ›um2 156.7.
gat hann son vi› konu ﬂeiri er nefnd er ﬁóra *Mostrstƒng,3 ﬂvíat
hon var ættu› ór Mostr 8á Sunnhƒr›alandi. Hon var kvenna vænst
ok mest ok vel ættborin; hon var í frændsemistƒlu vi› Hƒr›a-Kára,
en ﬂó var hon kƒllu› konungsambátt.4 Váru ﬂá margir konungil‡›skyldir ﬂó at vel væri ættbornir, bæ›i karlar ok konur.
ﬁat var ﬂá miƒk si›r um ríkra manna bƒrn at vanda miƒk menn
til at ausa vatni ok gefa nƒfn. En er at ﬂeiri stundu kom er ﬁóruvar ván at hon mundi barn ala, ﬂá vildi hon fara á fund Haralds
konungs. Hann var ﬂá nor›r á Sæheimi, en hon í *Mostr.5 Fór hon
ﬂá nor›r á skipi me› Sigur›i iarli. ﬁau lágu um nóttina vi› land.
ﬁar fœddi ﬁóra barn uppi á hellunni vi› bryggiuspor›inn; ﬂat var
sveinbarn. Sigur›r iarl iós sveininn vatni ok kalla›i Hákon eptirfƒ›ur sínum, Hákoni Hla›aiarli. Sá sveinn var snemma mikill ok
frí›r s‡num ok miƒk líkr fƒ›ur sínum. Konungr lét sveininn fylgia
mó›ur sinni me›an hann var allungr, ok váru ﬂau at konungsbúum.
8Hæ›iligt ﬂótti ƒ›rum sonum Haralds konungs um Hákon okkƒllu›u hann Mostrstangarson.6
Chapter 8
Í ﬂann tíma haf›i tekit konungdóm á Englandi A›alsteinn er kalla›r 14.21–
var hinn sigrsæli ok hinn trúfasti. Hann sendi menn til Nóregs 15.15 /me› ﬂessháttar erendum, at sendima›rinn gekk inn fyrir Harald 156.9–
konung ok fær›i honum sver› me› gulligum hiƒltum ok me›al- 157.9.
kafla, ok ƒll umgør›in var búin gulli ok silfri ok sett ágætum
gimsteinum. Sendima›rinn sneri hiƒltum sver›sins at konungiok mælti: ‘Hér er sver› ﬂat er A›alsteinn konungr mælti at ﬂú
skyldir *vi›7 taka.’ Konungr tók me›alkaflann. Ok ﬂegar mælti
sendima›rinn: ‘Nú tóktu svá vi› sver›i ﬂessu sem várr konungr
vildi; skaltu nú vera ﬂegn hans, er ﬂú tókt vi› sver›i hans at

1 C2; ™ A, edr BD2.

2 BC2D2; siauræ›r A. 3 BD2; morstr staung A,
morstrar stπng C2. 4 Interpolated from ÓlH (?), see ÓlHJH 12.9–12 andIntroduction p. viii. 5 BC2D2; morstr A. 6 Interpolated from ÓlH (?),
see ÓlHJH 12.13–13.1 and Introduction p. viii. 7 BC2D2; me› A.

28ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

hiƒltunum.’ Haraldr konungr skil›i ﬂá at ﬂetta var me› spotti gƒrttil hans, ﬂvíat hann vildi engis manns ﬂegn vera. En ﬂó minntiz
hann ﬂess sem háttr hans *var,1 at hvert sinn er skiót œ›i e›a rei›ihlióp á hann, at hann stillti sik fyrst ok lét svá renna af sér rei›ina,
en leit sí›an á sakar órei›r. Nú ger›i hann enn svá ok *bar2 ﬂetta
mál fyrir vini sína, ok s‡ndiz ﬂeim ƒllum samt at láta rá› rá›imæta. Lét Haraldr konungr sendimenn A›alsteins konungs farabrottu friálsa me› bezta orlofi.
15.15– Sá ma›r var me› Haraldi konungi er Haukr hét hábrók; hann var
16.21 / framkvæm›arma›r mikill í sendifƒrum, ﬂó at torveldar væri ok
157.11– hinn kærasti konungi. Á næsta sumri eptir ﬂetta sem nú var getit
159.2. fekk Haraldr konungr Hákon son sinn í hendr Hauki ok sendi

hann vestr til Englands á fund A›alsteins konungs. Fann Haukr
hann í Lundúnum. ﬁar var fyrir veizla vir›ulig. Haukr gekk til
konungshallarinnar me› ﬂriá tigu manna. Haukr mælti til sinna
manna: ‘Svá skulu vér haga inngƒngu várri, at sá skal *sí›arst út
ganga er fyrst3 gengr inn ok standa allir iafnfram fyrir konungsbor›inu, ok hverr várr skal hafa sver› á vinstri hli› ok festa svá
yfirhƒfnina at ekki siái sver›in. Haukr tók ﬂá sveininn Hákon ok
setti á handlegg sér; gengu sí›an inn. Haukr heilsa›i á konung.
Konungr ba› hann velkominn. Haukr setti sveininn á kné
A›alsteini konungi. Konungr sá á sveininn ok spur›i *Hauk4 hvíhann fór svá. Haukr svarar: ‘Haraldr Nóregskonungr ba› ﬂik fóstra
sér ambáttarbarn ﬂetta.’ A›alsteinn konungr var› rei›r miƒk ok
greip til sver›s5 er stó› hiá honum ok brá sem hann vildi drepa
sveininn. Haukr mælti ﬂá: ‘Knésett hefir ﬂú hann nú, konungr, ok
máttu nú myr›a hann ef ﬂú vill. En ekki muntu me› ﬂessu ey›aƒllum sonum Haralds konungs.’ Gekk Haukr ﬂá út ok allir hansmenn; fóru sí›an lei› sína til skips, létu í haf ﬂá er ﬂeir váru búnir
ok kómu aptr til Nóregs á fund Haralds konungs, ok lét hann vel
yfir ﬂeira erendi, ﬂvíat ﬂat er mælt at sá sé ótignari *er6 ƒ›rum
fóstrar barn. Í ﬂvílíkum skiptum konunganna fannz ﬂat á, at hvárr
ﬂeira vildi vera ƒ›rum meiri, en ﬂó var› ekki gert misdeili tignar
ﬂeira at heldr, ﬂvíat hvárrtveggi var yfirkonungr síns ríkis allt til
dau›adags.

1 BC1D2; haf›i uerit A.

D2) siﬂarst ABD2.

2 BC1D2; berr A.

4 BC1D2; ÷ A.

3 C1; fyrstr ut ganga er (sem5 + ﬂess A.

6 C1D2; sem AB.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

29

Chapter 9A›alsteinn konungr lét skíra Hákon ok kenna honum rétta trú ok 17.1–10 /gó›a si›u ok allsháttar kurteisi. Konungr elska›i Hákon meir en 159.4–15.
nƒkkurn mann annan, skyldan e›a óskyldan, ok ﬂar út í frá unni
honum hvert barn er hann kunni. Var hann sí›an kalla›rA›alsteinsfóstri. Hann var hverium manni meiri ok *sterkari1 ok
frí›ari s‡num ok hinn mesti íﬂróttama›r, vitr ok or›sniallr ok vel
kristinn. A›alsteinn konungr gaf Hákoni sver› ﬂat er hiƒltin váru
af gulli ok me›alkaflinn, en brandrinn var ﬂó betri. Me› ﬂví sver›ihió Hákon kvernstein til augans; ﬂví var ﬂat sí›an kallat Kvernbítr.
ﬁat sver› hefir bezt komit til Nóregs.
Chapter 11
Haraldr konungr lif›i ﬂriá vetr sí›an *er2 hann haf›i gefit Eiríki 18.6–13 /einvald ríkis síns; var hann ﬂá á Hƒr›alandi e›a Rogalandi at 161.2–7
and 9–11
stórbúum *er hann átti.3
Eiríkr konungr ok Gunnhildr gátu son er Haraldr konungr iós
vatni ok gaf nafn sitt. Sag›i hann svá at sá skyldi konungr vera
eptir Eirík fƒ›ur sinn.
Haraldr konungr var› sóttdau›r á Rogalandi [. . .] Haraldr var
heyg›r á Haugum vi› Karmsund.
Chapter 12
Eiríkr konungr tók allar konungs tekiur ok landsskyldir um mitt 18.14–
landit hinn næsta vetr eptir andlát Haralds konungs, en Óláfr 19.17 /konungr austr um Víkina, en Sigrø›r bró›ir ﬂeira *haf›i4 allt um 162.16–
ﬁrœndalƒg. Eiríki konungi eir›i ﬂetta stórilla, ok fóru ﬂau or› um 164.9.
at hann mundi me› styrk eptir leita vi› brœ›r sína at hann mætti
fá einvaldsríki yfir ƒllu landi, sem fa›ir hans haf›i gefit honum.
En er Óláfr konungr ok Sigrø›r spyria ﬂetta, ﬂá *fara sendimenn5í milli ﬂeira. ﬁví næst *gera6 ﬂeir stefnulag sitt. Ferr Sigrø›r
konungr um várit landveg austr til Víkr, ok finnaz ﬂeir Óláfr
konungr í Túnsbergi. Dvƒl›uz ﬂeir ﬂar um hrí›.
ﬁat sama vár b‡›r Eiríkr út li›i miklu ok skipum ok sn‡r austrtil Víkr. Hann fekk svá mikit hra›byri at hann sigldi dag ok nótt

1 BC1D2; styrkari A.
4 BD2; ÷ AC1.

2 C1D2; ÷ AB.

5 BC1D2; foro menn A.

3 BC1D2; + ﬂar D2, sinum A.
6 BC1D2; ger›u A.

30ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONARok fór engi niósn fyrir honum. Ok er hann kom til Túnsbergs, ﬂágengu ﬂeir Óláfr ok Sigrø›r *me› sitt li›1 austr ór bœnum á
brekkuna ok fylk›u ﬂar. Eiríkr haf›i li› miklu meira, ok fekk hannsigr, en ﬂeir Óláfr ok Sigrø›r fellu ﬂar bá›ir, ok er ﬂar haugr
hvárstveggia ﬂeira *á brekkunni2 sem ﬂeir lágu fallnir. Fór Eiríkr
ﬂá um Víkina alla ok lag›i undir sik ok dval›iz ﬂar lengi sumars.
Tryggvi ok Gu›rø›r fl‡›u til Upplanda.
Eiríkr var mikill ma›r vexti ok frí›r, styrkr at afli, hreystima›rmikill ok herma›r, sigrsæll ok ákafama›r mikill í skapi, grimmr,
óﬂ‡›r ok fálátr. Gunnhildr kona hans var kvenna *fegurst,3 vitr
ok margkunnig, gla›mælt ok undirhyggiuma›r mikill ok hin
grimmasta. ﬁessi váru bƒrn ﬂeira Eiríks ok Gunnhildar: Gamlivar elztr, Guthormr, Haraldr, Ragnfrø›r, Ragnhildr, Erlingr,
Sigur›r slefa, Gu›rø›r. ¯ll váru bƒrn Eiríks frí› ok mannvæn.
Chapter 13
19.18– Hákon A›alsteinsfóstri var vestr á Englandi ﬂá er hann spur›i
21.4 / andlát Haralds konungs fƒ›ur síns. Bióz hann ﬂá ﬂegar til fer›ar.
165.4– Fekk A›alsteinn konungr honum li› ok gó›an skipakost ok bió
167.8.

hans fer› allvegliga. Kom hann um haustit til Nóregs. ﬁá spur›ihann fall brœ›ra sinna ok ﬂat at Eiríkr konungr var í Víkinni.
Sigldi Hákon ﬂá nor›r til ﬁrándheims ok fór á fund Sigur›ar
Hla›aiarls er allra spekinga var mestr í Nóregi. Fekk hann ﬂar
gó›ar vi›tƒkur; bundu ﬂeir iarl lag sitt saman; hét Hákon honum*at auka vir›ing hans ef hann yr›i konungr.4 ﬁá létu ﬂeir stefna
ﬂing fiƒlmennt. Ok á ﬂinginu tala›i *Sigur›r5 iarl af hendi Hákonar
ok bau› bóndum hann til konungs. Eptir ﬂat stó› Hákon upp siálfr
ok tala›i. Mæltu ﬂat sumir menn sín í millum at ﬂar væri kominn
Haraldr konungr hinn hárfagri ok or›inn ungr í annat sinn.
Hákon haf›i ﬂat upphaf síns máls, at hann beiddi bœndr at gefa
sér konungs nafn ok ﬂat me› at veita sér styrk ok fylg› at halda
konungdóminum. En ﬂar í móti bau› hann ﬂeim at gera alla bœndr
ó›alborna ok gefa ﬂeim ó›ƒl sín er á biƒggu. At ﬂessu erendi var›rómr mikill, svá at bóndamúgrinn œp›i ok kalla›i at ﬂeir vildi
hann til konungs taka, ok var svá gƒrt at ﬁrœndir tóku Hákon til
konungs um allan ﬁrándheim. ﬁá var hann fimmtán vetra. Tók
hann sér ﬂá hir› ok fór yfir landit.

1 BC1D2; ÷ A. 2 C1D2; ÷ AB. 3 BC1; uænst A, friduzst D2. 4 BC1D2; efhann uyr›i konungr at auka vir›ingh hans A. 5 BC1D2; ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

31

ﬁessi tí›indi spur›uz á Upplƒnd, at ﬁrœndir hƒf›u sér konung
tekit slíkan at ƒllu sem Haraldr var hinn hárfagri, útan ﬂat skil›iat *Haraldr1 haf›i allan l‡› í landi áﬂiá› ok ﬂrælkat, en ﬂessi
Hákon vildi hverium manni gott ok bau› at gefa bóndum aptró›ƒl sín ƒll ﬂau er Haraldr konungr haf›i af ﬂeim tekit. Vi› ﬂau
tí›indi ur›u allir gla›ir ok sag›i hverr ƒ›rum. Flaug ﬂat sem
sinueldr allt austr til landsenda. Fóru ﬂá margir menn af Upplƒndum at hitta Hákon konung; sumir sendu menn, sumir ger›u*or›sendingar2 ok iartegnir ok allir til ﬂess at ﬂeir vildu geraz
hans menn. Hann tók ﬂví ﬂakksamliga.
Chapter 14
Hákon konungr fór ƒndver›an vetr á Upplƒnd; stefndi hann ﬂar 21.5–17 /ﬂing ok dreif allt fólk á hans fund ﬂat er komaz mátti. Var hann til 167.10–
konungs tekinn á ƒllum ﬂingum. Fór hann svá austr til Víkr. ﬁar 168.11.
kómu til hans Tryggvi ok Gu›rø›r, brœ›rasynir hans, ok margira›rir ﬂeir er upp tƒl›u harma sína er hlotit hƒf›u af Eiríki bró›ur
hans.
Eiríks óvinsæld óx ﬂví meir sem allir ger›u sér kærra vi› Hákon
ok heldr hƒf›u sér traust at mæla sem ﬂótti. Hákon *konungr3 gaf
konungsnafn Tryggva ok Gu›rø›i ok ríki ﬂat sem Haraldr konungr
haf›i gefit fe›rum ﬂeira. Tryggva gaf hann Ranríki ok Vingulmƒrk,en Gu›rø›i Vestfold. En fyrir ﬂví at ﬂeir váru ungir ok bernskir,ﬂá setti hann til gƒfga menn ok vitra at rá›a landi me› ﬂeim. Gaf
hann ﬂeim land me› ﬂeim skildaga sem fyrr haf›i verit at ﬂeir
skyldi hafa helming skylda ok skatta vi› hann.
Chapter 15ﬁá er vára›i fór Hákon konungr nor›r til ﬁrándheims hit efra um 21.18–19 /168.11–13.
Upplƒndok bau› út her miklum um allan ﬁrándheim ok ré› til skipa. 21.19–
Víkveriar hƒf›u ok her mikinn úti ok ætlu›u til móts vi› Hákon 22.19 /konung. Eiríkr dró her saman um mitt landit ok var› honum illt 168.15–
til li›s, ﬂvíat ríkismenn margir skutuz honum ok fóru til *Hákonar.4 170.12.
*En er hann sá engi sín efni til vi›rtƒku móti her Hákonar,5 ﬂá
1 BC1D2; hann A.

hak’ A.

2 BC1D2; or› A.

5 BC1D2; ÷ A.

3 C1; ÷ ABD2.

4 BC1D2; motz vi›

32ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

sigldi hann vestr um haf me› *ﬂví li›i1 er honum vildi fylgia. Fór
hann fyrst til Orkneyia ok haf›i ﬂa›an me› sér li› mikit; ﬂá sigldi
hann su›r til Englands ok tók at heria. En er ﬂat spur›i A›alsteinn
konungr, ﬂá sendi hann menn sína til Eiríks ok bau› honum attaka af sér land í lén, léz ﬂar vilia sína kosti til leggia at ﬂeir
Hákon deildi enga óhæfu. Eiríkr konungr ﬂekktiz ﬂann kost. Fóru
ﬂá menn í milli konunganna ok sam›iz ﬂat me› einkamálum at
Eiríkr skyldi halda Nor›imbraland af A›alsteini konungi ok veria
ﬂar landit fyrir Dƒnum ok ƒ›rum víkingum. Eiríkr skyldi láta
skíraz *ok2 kona hans ok bƒrn ok allt li› ﬂat er honum haf›i ﬂangat
fylgt. Var Eiríkr ﬂá skír›r ok tók trú rétta.
Nor›imbraland er kallat fimmtungr Englands. Eiríkr haf›i atsetu
í Iórvík, ﬂar sem menn segia at fyrr hafi setit Lo›brókarsynir.
Nor›imbraland var mest byggt Nor›mƒnnum sí›an Lo›brókarsynir unnu landit. Heriu›u ﬂar optliga sí›an Danir ok Nor›menn,er vald landsins haf›i gengit undan ﬂeim. Mƒrg heiti landsins eru
ﬂar gefin á norrœna tungu, sem *Grímsbœr3 ok Hauksfliót okmƒrg ƒnnur.
22.19– En ﬂvíat Eiríkr konungr haf›i lƒnd lítil en helt ﬂar fiƒl›a mikinn
23.4 / Nor›manna er austan hƒf›u farit me› honum, ok enn kómu margir
170.14– vinir hans sí›an af Nóregi, ﬂá fór hann iafnan í herna› á sumrum.
171.3.

Hann heria›i um Skotland ok Su›reyiar, Írland ok Bretland ok
afla›i sér svá fiár.
Chapter 16

23.5–24.5 / A›alsteinn konungr var› sóttdau›r. ﬁá haf›i hann konungr verit
171.3– fiórtán ár ok átta vikur ok ﬂriá daga. Tók ﬂá ríki ok konungdóm í172.18. Englandi Iátmundr bró›ir hans. Hann var ekki vin Nor›manna.

Var Eiríkr konungr ekki í kærleikum vi› hann. Fóru ﬂá ﬂau or›
um at Iátmundr konungr mundi annan hƒf›ingia setia yfirNor›imbraland. En er ﬂat spur›i Eiríkr konungr, ﬂá fór hann í
Vestrvíking. Hann kom í Orkneyiar ok haf›i ﬂa›an me› sér Arnkel
ok Erlend sonu Torf-Einars. Fór hann ﬂa›an í Su›reyiar, ok váru
ﬂar margir víkingar ok herkonungar er ré›uz til li›s me› Eiríki.
Helt hann ﬂá fyrst ƒllu li›inu til Írlands ok haf›i ﬂa›an enn li›
1 D2; ﬂat li› ABC1.

gorms sker C2.

2 D2; ÷ ABC1.

3 D2; grims sker A, Grimsker B,

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

33

slíkt er hann fekk. Sí›an fór hann til Bretlands ok heria›i ﬂar semí ƒ›rum stƒ›um, en allt mannfólk fl‡›i undan ﬂar sem hann fór.
Ok me› ﬂví at Eiríkr var hreystima›r mikill ok haf›i *her mikinn,1
ﬂá treysti hann svá vel *li›i sínu2 at hann gekk langt á land upp
ok heria›i. En Óláfr hét konungr sá er Iátmundr konungr haf›i
ﬂar sett til landvarnar. Hann dró saman her óvígian ok fór *í móti3
Eiríki konungi. Var› ﬂar mikil orrosta er ﬂeir funduz. Fellu miƒkí fyrstu enskir menn. En æ ﬂar sem einn fell kómu ﬂrír í sta›inn af
landi ofan. Ok hinn efra hlut dagsins sneri mannfallinu á hendrNor›mƒnnum. Ok at lyk›um fell ﬂar Eiríkr konungr ok fimm
konungar me› honum. ﬁar fellu ok synir Torf-Einars iarls, Arnkell
ok Erlendr. Var› ﬂar allmikit mannfall af Nor›mƒnnum, en ﬂeir
sem undan kómuz fóru til Nor›imbralands ok sƒg›u Gunnhildi
ok sonum hennar ﬂessi tí›indi.
En er ﬂau fréttu at Eiríkr konungr var fallinn ok haf›i á›r heriat 24.5–25.8 /land Iátmundar konungs, ﬂá ﬂikkiaz ﬂau vita at *ﬂar mun ekki 173.2–
vera fri›vænt.4 Biƒgguz ﬂau ﬂá ﬂegar brott af Nor›imbralandi ok 174.12.
hƒf›u ƒll skip ﬂau er Eiríkr konungr haf›i átt; hƒf›u ok allt li› ﬂat
er ﬂeim vildi fylgia ok óf lausafiár er dregiz haf›i saman í skƒttum
ﬂar á Englandi, en sumt haf›i fengiz í herna›i. Heldu ﬂau sí›an
til Orkneyia ok sta›festuz ﬂar um hrí›. ﬁar var ﬂá iarl yfir eyiunum
ﬁorfinnr hausakliúfr son Torf-Einars. Tóku ﬂá synir Eiríks undir
sik Orkneyiar ok Hialtland ok hƒf›u skatta af, sátu ﬂeir ﬂar á
vetrum, en fóru í vestrvíking á sumrum, heriu›u um Skotland okÍrland. ﬁess getr Glúmr Geirason í Gráfeldardrápu:
Haf›i fƒr til feriu
fró›r Skáneyiar gó›a
*blakkrí›andi5 bakka
barnungr ﬂa›an farna.
Rógeisu vann ræsir
randullr á Skotlandi
sendi seggia kindarsver›bautinn her Gauti.

1 BC2D2; li› mikit A.

2 BC2D2; her sinum A.

3 BC2D2; ™ mot A.

4 C2; ecki man ﬂeim ﬂar fri›samligt A, ﬂar mun ekki fridsamligt D2.
5 C2; blackrio›andi A, blakk ridanda D2.

34ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Dolgeisu rak dísar,drótt kom mƒrg á flótta,gumna vinr *at1 gamni
gió›um, írskrar ﬂió›ar.
Foldar rau› ok felldi
freyr í manna dreyrasver›, var sigr of or›inn,
seggi mækis eggiar.
Chapter 17
25.9–26.14 / Hákon konungr A›alsteinsfóstri lag›i undir sik Nóreg allan ﬂá er
174.14– Eiríkr bró›ir hans haf›i brott fl‡it. Sat hann hinn fyrsta vetr nor›r
176.10. í ﬁrándheimi. En fyrir ﬂví at ekki ﬂótti fri›vænligt ef Eiríkr

konungr leita›i vestan um haf me› her sinn, ﬂá sat Hákon konungr
lengstum me› li› sitt um mitt landit, í Fir›afylki, í Sogni, áHƒr›alandi e›a Rogalandi. Hann setti Sigur› Hla›aiarl yfir ƒllﬁrœndalƒg, svá sem hann haf›i fyrr haft ok Hákon fa›ir hans af
Haraldi konungi hinum hárfagra.
En er Hákon konungr spur›i fall Eiríks konungs bró›ur síns ok
ﬂat at synir hans hƒf›u ekki traust í Englandi, ﬂá ﬂótti honum lítil
ógn af ﬂeim standa. Fór hann ﬂá me› li› sitt á einu sumri austr í
Vík. Í ﬂann tíma heriu›u Danir miƒk í Víkina ok ger›u ﬂar opt
mikinn ska›a. En er Danir spur›u at Hákon konungr var ﬂar
kominn me› mikinn her, ﬂá fl‡›u ﬂeir undan, sumir su›r til
Hallands, en ﬂeir er nærri váru Hákoni konungi stefndu út á haf
ok svá su›r til Iótlands. En er Hákon konungr var› ﬂess varr, ﬂá
sigldi hann eptir ﬂeim me› allan her sinn ok ﬂegar er hann kom
til Iótlands heria›i hann ﬂar. Ok ﬂegar landsmenn ur›u vi› varir,ﬂá drógu ﬂeir her saman ok vildu veria landit. Ré›u ﬂeir til bardagavi› Hákon konung ok var› ﬂar mikil orrosta. Hákon konungrbar›iz svá diarfliga at hann var fyrir framan merki ok haf›i hvárki
hiálm né bryniu. Hákon konungr haf›i sigr ok rak flóttann langt áland upp. Svá segir Guthormr sindri í Hákonardrápu:Bifrƒknum tra› bekkiarblárƒst konungr árum;mætr hló› mildingr *Iótum2
mistar vífs í drífu.
1 C2D2; af A.

2 C2D2; ytum A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

35

Svangœ›ir rak sí›ansótt ialfa›ar flótta
hrót gylia›ar hylia
hrafnvíns at mun sínum.
Chapter 18
Sí›an helt Hákon konungr sunnan her sínum til Selunds ok leita›i 26.15–
víkinga. Hann reri me› tvær snekkiur fram í Eyrarsund. ﬁar hitti 27.4 /hann ellefu víkingasnekkiur ok lag›i ﬂegar til orrostu vi› ﬂá, ok 176.12–
177.8.
lauk svá at hann haf›i sigr ok hrau› ƒll víkingaskipin. Svá segir
Guthormr sindri:
Almdrósar fór eisuélrunnr mƒrum sunnan
triónu tingls á grœna
tveim einum selmeina,
ﬂá er ellifu allar
allrei›r Dana skei›arvalsendir hrau› vandar,ví›frægr at ﬂat sí›an.
Eptir ﬂat heria›i Hákon *konungr1 ví›a um Selund, rænti fólkit, 27.5–22 /en drap sumt. Sumt hertók hann. Hann tók giƒld stór af sumum 177.10–
178.12.
ok fekk ﬂá enga vi›stƒ›u. Svá segir Guthormr:
Selund ná›i ﬂá sí›ansóknheggr und sik leggia,
vals ok vinda frelsi
ví› Skáneyiarsí›a.
ﬁví næst fór Hákon konungr austr fyrir Skáneyiarsí›u ok heria›iallt, tók skatta ok *giƒld2 af landinu, en drap víkinga hvar sem
hann fann, Dani ok Vin›r. Hann fór allt austr fyrir Gautland ok
heria›i. Fekk hann ﬂar stór giƒld af landinu. Svá segir Guthormr:
Skattgilda vann skyldir
skautialfa›ar Gauta.
Gullsk‡flir vann giƒflastr
geirve›r í fƒr ﬂeiri.

1 C2; ÷ AD2.

2 C2; gjald A, skylldur D2.

36ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Hákon konungr fór aptr um haustit me› li›i sínu í Víkina ok haf›ifengit ógrynni fiár. Sat hann *ﬂann vetr1 í Víkinni vi› áhlaupum*ef Danir ger›i e›a Gautar.2
27.22– ﬁat sama haust kom Tryggvi *konungr3 Óláfsson ór Vestrvíking
28.13 / ok haf›i hann ﬂá á›r heriat um Írland ok Skotland. Um várit fór
178.14– Hákon konungr nor›r í land, en setti Tryggva konung *bró›urson4
179.10. sinn yfir Víkina at veria fyrir ófri›i ok eignaz slíkt er hann *mætti5

af ﬂeim lƒndum í Danmƒrk er Hákon konungr haf›i skattgilt hit
fyrra sumarit. Svá segir Guthormr sindri:
Ok sóknhattar setti
svellrió›r at ﬂví flió›iÓnars, eiki grœnu,austr ge›bœti *hraustan,6ﬂann er á›r frá Írumí›vandr of kom skí›umsalbrig›andi Sveig›issvanfangs li›i ﬂangat.
Chapter 19
28.14– Haraldr konungr Gormsson ré› ﬂann tíma fyrir Danmƒrk. Honum
29.24 / líka›i stórilla er Hákon konungr haf›i heriat á land hans ok ríki,
179.12– ok fóru ﬂau or› um at Danakonungr mundi ﬂess hefnaz. En ﬂat
181.12.

var› ﬂó ekki svá brá›liga.
Nú sem Gunnhildr ok synir hennar spur›u til Orkneyia at ófri›r
var milli Danmerkr ok Nóregs, ﬂá byriu›u ﬂau fer› sína vestan ok
giptu á›r Ragnhildi dóttur Eiríks ok Gunnhildar Arnfinni syni
ﬁorfinns iarls hausakliúfs. Settiz ﬂá enn ﬁorfinnr iarl at Orkneyium
er Eiríkssynir fóru brott. Gamli Eiríksson var nƒkkuru ﬂeira elztr,
ok var hann ﬂó enn eigi ﬂá roskinn ma›r.
En er Gunnhildr kom me› sonu sína til Danmerkr fóru ﬂau ﬂegar
á fund Haralds konungs ok fengu ﬂar gó›ar vi›tƒkur, ok fekk
konungr ﬂeim veizlur í ríki sínu svá miklar at ﬂau fengu vel haldit
sik ok menn sína. En Haraldr konungr tók til fóstrs Harald
Eiríksson ok knésetti hann. Fœddiz hann upp í hir› Danakonungs.

1 C2D2; ﬂar A. 2 C2D2; dana e. g√ta A (same as Fríssbók). 3 C2D2; ÷ A.
4 D2; bro›ur A, frænda C2.

5 C2; matti AD2. 6 C2D2; hraustum A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

37

Eiríkssynir váru í herna›i ﬂegar ﬂeir hƒf›u aldr til ok ƒflu›u sér
svá fiár, heriu›u um Austrveg. Allir váru ﬂeir menn frí›ir ok fyrrrosknir at afli ok atgervi en vetra tali. ﬁess getr Glúmr Geirason í
Gráfeldardrápu:
Austrlƒndum fórz undir
allvaldr sá er gaf skaldum,
hann fekk gagn at gunni,
gunnhƒrga slƒg mƒrgum.
Slí›rtungur lét *syngia1
sver›leiks reginn, fer›arsendi gramr at grundu
gullvarpa›ar snarpar.
Eiríkssynir, sem ﬂeir léttu af herna›i í Austrveg, sneruz ﬂeirme› li› sitt ofan í Víkina ok heriu›u ﬂar. En Tryggvi konungr
haf›i her úti ok helt til móts vi› ﬂá. ﬁeir áttu margar orrostur okhƒf›u ‡msir sigr. Heriu›u Eiríkssynir stundum í Víkina, en Tryggvi
konungr heria›i stundum um Halland ok *Siólƒnd.2
Chapter 20ﬁá er Hákon var konungr í Nóregi var ﬂar fri›r gó›r me› bóndum 30.1–14 /ok kaupmƒnnum, svá at engi granda›i ƒ›rum né annars fé. ﬁá var 181.14–
ár mikit bæ›i á siá ok á landi. Hákon konungr var allra manna 182.11.
gla›astr ok málsniallastr ok lítillátastr. Hann var ma›r stórvitr ok
lag›i mikinn hug á lagasetning. Hann setti Gulaﬂingslƒg me› rá›iﬁorleifs spaka; hann setti ok Frostaﬂingslƒg me› *rá›i3 Sigur›ariarls ok annarra ﬁrœnda ﬂeira er vitrastir váru. En Hei›sævislƒg
haf›i fyrst sett Hálfdan svarti.
Hákon konungr ﬂá iólaveizlu í ﬁrándheimi er Sigur›r iarl haf›i
búit honum á Hlƒ›um. Hina fyrstu iólanótt fœddi Bergliót konaiarls sveinbarn. En eptir um daginn iós Hákon konungr ﬂann svein
vatni ok gaf nafn sitt. Sá sveinn óx upp ok var› sí›an ríkr ma›r okgƒfugr ok tók sí›an ríki ok iarldóm eptir fƒ›ur sinn. Sigur›r iarl
var hinn kærasti vin Hákonar konungs.

1 C2D2; slyngia A. 2 D2; skotland C2. -lƒnd abbreviated in A, can beread either -land or -lƒnd. 3 C2D2; ÷ A.

38ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 2130.15– Hákon konungr var vel kristinn er hann kom í Nóreg. En fyrir ﬂví
31.18 / at ﬂar var land allt hei›it ok blótskapr mikill, stórmenni mart, en
185.2– hann ﬂóttiz miƒk li›s ﬂurfa ok alﬂ‡›u vinganar, ﬂá tók hann ﬂat
186.11.

rá› at fara leyniliga me› kristninni, helt heilagt dróttinsdaga, en
fasta›i fƒstudaga ok ger›i minning hinna stærstu hátí›a. Hann
setti ﬂat í lƒgum at hefia iólahald ﬂann tíma sem kristnir menn, ok
skyldi ﬂá hverr ma›r eiga mælisƒl, en gialda fé elligar, ok halda
heilagt me›an *ƒlit1 ynniz, en á›r var iólahald hafit hƒkunótt, ﬂat
er mi›svetrarnótt, ok váru ﬂá haldin ﬂriggia nátta iól. Ætla›ikonungr ﬂá er hann festiz í landinu ok hann hef›i friálsliga undir
sik tekit allt ríkit at hafa fram kristnibo›it. Gør›i hann ok svá, athann lokka›i ﬂá menn fyrst er honum váru kærastir til kristninnar.
Kom svá me› vinsæld hans ok umtƒlum at margir menn létu skíraz.
Sumir létu af blótum.
Hákon konungr sat lƒngum í ﬁrándheimi, ﬂvíat ﬂar var mestr
styrkr landsins. Nú sem Hákon konungr ﬂóttiz hafa styrk af
nƒkkurum ríkismƒnnum at halda upp kristninni, ﬂá sendi hann til
Englands eptir byskupi ok ƒ›rum kennimƒnnum. Ok er ﬂeir kómu
í Nóreg, ﬂá ger›i konungr bert at hann vill bió›a kristni um allt*land2. En Mœrir ok Raumdœlir skutu ﬂangat sínu máli sem
ﬁrœndir váru. Hákon konungr lét ﬂá vígia kirkiur nƒkkurar ok
setti ﬂar presta til. En er hann kom nor›r í ﬁrándheim, ﬂá stefndi
hann ﬂing vi› bœndr ok bau› ﬂeim kristni. ﬁeir svƒru›u svá atﬂeir vildu ﬂessu máli skióta til Frostaﬂings, vilia ﬂá at ﬂar komi
menn ór ƒllum fylkium ﬂeim er í ﬁrœndalƒgum eru, segia at ﬂámunu ﬂeir svara ﬂessu vandmæli.
Chapter 22

31.19– Hákon konungr kom til Frostaﬂings, ok var ﬂar komit allfiƒlmennt
32.13 / af bóndum. En er ﬂingit var sett, ﬂá tala›i Hákon konungr; hann
188.8– hóf svá:
189.8.

‘ﬁat er bo› mitt ok bœn vi› alla y›r bœndr ok búﬂegna, ríka okóríka ok ﬂar me› alla alﬂ‡›u, unga menn ok gamla, sæla ok*vesala,3 konur sem karla, at allir menn skulu kristnaz láta ok
trúa á einn gu›, Krist Máríuson, en hafna blótum ƒllum ok hei›num

1 C2D2; iolin A.

2 C2D2; landít A.

3 C2D2; fatæka A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

39

go›um, halda heilagt hinn siaunda hvern dag vi› vinnum ƒllum,
fasta ok hinn siaunda hvern dag.’
En ﬂegar er konungr haf›i ﬂetta upp borit fyrir alﬂ‡›u, ﬂá var›ﬂegar kurr mikill af bóndum um ﬂat er konungr vildi taka vinnur
af ﬂeim, sƒg›u at vi› ﬂat mátti landit eigi byggia. En vinnumenn
ok ﬂrælar kurru›u um ﬂat at ﬂeir mætti eigi vinna ef ﬂeir skyldi
eigi mat hafa, sƒg›u ok at ﬂat var skaplƒstr Hákonar konungs okHaralds fƒ›ur hans ok ﬂeira frænda ok forellra at ﬂeir váru illir afmat, ﬂó at ﬂeir væri mildir af gulli.
Chapter 23Ásbiƒrn hét einn ríkr ma›r; hann bió at Me›alhúsum í Gaulardal. 32.14–
Ásbiƒrn stó› upp ok svara›i erendi konungs me› ﬂessum hætti: 33.18 /‘ﬁat hug›um vér bœndrnir, Hákon konungr, ﬂá er ﬂú haf›ir hit 189.8–
fyrsta1 ﬂing átt hér í ﬁrándheimi ok vér hƒf›um ﬂik til konungs 190.18.
tekit ok ﬂegit af ﬂér ó›ƒl vár, at vér hef›im ﬂá hƒndum himin
tekit. En nú vitum vér eigi hvárt heldr er at vér munum frelsit
ﬂegit hafa e›a muntu nú vilia ﬂrælka oss at n‡iu ok ﬂó me›undarligum hætti, er ﬂú vill at vér hafnim átrúna›i ﬂeim er várir
fe›r ok allt forellri hefir haldit fyrir oss, fyrst um brunaƒld ok nú
um haugaƒld, ok hafa ﬂeir verit margir miklu gƒfgari en vér, ok
hefir oss ﬂó dugat ﬂessi átrúna›r. Vér hƒfum lagt til ﬂín mikinnástarhug, svá at vér hƒfum látit ﬂik rá›a me› oss ƒllum lƒgum oklandsrétt. Nú er ﬂat vili várr bónda ok samﬂykki at hafa ok halda
ﬂau lƒg er ﬂú settir *oss2 hér á Frostaﬂingi ok vér iátu›um ﬂér ﬂá.
Vilium vér allir ﬂér fylgia ok ﬂik til konungs halda me›an einnhverr várr bóndanna er lífs, sem nú erum hér á ﬂinginu, ef ﬂú,
konungr, vill nƒkkut hóf vi› hafa at bei›a oss ﬂess eina at vér
megim veita ﬂér ok oss sé eigi ógeranda. En ef ﬂú vill ﬂetta mál
taka me› svá mikilli freku at deila afli ok ofríki vi› oss, ﬂá hƒfum
vér gƒrt rá› várt at skiliaz allir vi› ﬂik ok taka oss annan hƒf›ingia*ﬂann er oss haldi3 til ﬂess at vér *megim í frelsi hafa4 ﬂann átrúna›
sem vér vilium. Skaltu nú, konungr, kiósa um ﬂessa kosti á›r
ﬂinginu sé slitit.’
At erendi ﬂessu ger›u bœndr róm mikinn ok sƒg›u at ﬂeir vildu
svá vera láta sem Ásbiƒrn haf›i talat. Var› at ﬂessu mikit háreysti.
1 + sinn A.

2 BC2D2; ÷ A.

3 BC2; ﬂann er oss D2, ÷ A.

i frelsi A, hafa med frelse D2.

4 BC2; halldim

40ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

33.18–34.9 / En er hlió› fekkz mælti Sigur›r iarl: ‘ﬁat er vili Hákonar konungs
191.2–13. at samﬂykkia allt vi› *y›r1 bœndr ok láta aldri skilia y›ra vináttu.’Bœndr segia at ﬂeir *vilia at konungr blóti2 til árs ﬂeim ok fri›ar,svá sem fa›ir hans ger›i. Sta›na›i ﬂá kurrinn, ok slitu ﬂeir vi›
ﬂetta ﬂingit.
Sí›an tala›i Sigur›r iarl vi› konunginn ok ba› hann eigi neitame› ƒllu at gera sem bœndr vildu, ‘ﬂvíat eigi mun annat hl‡›a,’sag›i hann. ‘Er ﬂetta sem ﬂér megit heyra siálfir, konungr, *ákafi3hƒf›ingia ok ﬂar me› alls fólks. Skulu vit,’ segir iarl, ‘finna hér
til nƒkkut gott rá›.’Sam›iz ﬂetta me› ﬂeim konungi ok Sigur›i iarli.
34.9–35.10 / Um haustit at vetrnóttum var blótveizla mikil at Hlƒ›um ok sótti
191.15– ﬂar til konungr. Hann haf›i iafnan vanr verit, ef hann var ﬂar staddr
193.5. sem blót váru, at mataz í litlu húsi vi› fá menn. En bœndr tƒl›u at

ﬂví er hann sat eigi í hásæti sínu, ﬂá er mestr var *mannfagna›r;4sag›i iarl at hann skyldi ﬂá eigi svá gera, ok svá var, at konungr
sat í hásæti sínu.
En er hit fyrsta full var skenkt, ﬂá mælti Sigur›r iarl fyrir oksigna›i Ó›ni; drakk hann af horninu til konungs. Konungr tókvi› ok ger›i krossmark yfir. ﬁá mælti sá ma›r er hét Kárr af
Gr‡tingi: ‘Hví ferr konungrinn nú svá? Vill hann enn eigi blóta?’Sigur›r iarl svara›i: ‘Konungr gerir sem allir a›rir ﬂeir sem trúa
á mátt sinn ok megin, at signa full sín ﬁór; hann ger›i hamar yfirá›r hann drakk.’ Var ﬂá kyrrt um kveldit.
Eptir um daginn er menn gengu til bor›a, ﬂá ﬂustu bœndr atkonungi, *sƒg›u at hann skyldi eta hrossakiƒt.5 Konungr vildi ﬂat
fyrir engan mun gera. ﬁá bá›u ﬂeir hann drekka so›it. Hann villﬂat víst eigi. ﬁá bá›u ﬂeir hann eta flotit, en konungr vill ﬂat ok
eigi. Var ﬂá ok búit vi› atgƒngu. Sigur›r iarl gekk at ok vildi sætta
ﬂá, ba› hann bœndr hætta storminum; mælti hann ﬂá at konungr
mundi gína yfir ketilhƒdduna er so›reykinn haf›i á lagt af
hrossakiƒtinu, ok var haddan or›in feit. Konungr gekk til ok brá
líndúk um hƒdduna ok gein yfir. Gekk hann sí›an til sætis síns,
ok líka›i hvárigum vel.
1 BC2D2; ÷ A. 2 BC2D2; uilldi . . . blota›i A. 3 BC2D2; ™kafa A. 4 Hkr;

mann fundr ok fagna›r ABC2, mestir voru mann fundir ok fagnadr D2(‘ok’: et-aut correctio in *A). 5 BC2; ok ba›u hann eta kiot A, beiddu
hann eta Àossa kiot D2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA41

Um vetrinn eptir var búit til iólaveizlu konungi inn á Mærinni. En 35.10–
er at lei› iólunum, ﬂá lƒg›u stefnu me› sér átta hƒf›ingiar ﬂeir er 36.17 /mest ré›u fyrir blótum í ƒllum ﬁrœndalƒgum. ﬁessir váru fiórir 193.7–
útan ór ﬁrándheimi: Kárr af Gr‡tingi, Ásbiƒrn af Me›alhúsum, 195.8.
ﬁorbergr af Varnesi, Ormr af Lioxu. En ﬂessir af Innﬂrœndum:
Bótólfr af ¯lvishaugi, Narfi af Staf í Veradal, ﬁrándr haka af Eggiu,
ﬁórir skegg af Húsabœ í Eynni i›ri. ﬁessir átta menn bunduz í ﬂví
at ﬂeir fiórir af Útﬂrœndum skyldu ey›a kristninni, en hinir fiórir
af Innﬂrœndum skyldu ney›a konunginn til blóta. Fóru ﬂáÚtﬂrœndir fiórum skipum su›r á Mœri ok drápu ﬂar presta ﬂriá
ok brenndu1 ﬂriár kirkiur; fóru aptr sí›an. En er Hákon konungr
ok Sigur›r iarl komu inn á *Mærinni2 me› hir›sveitir sínar, ﬂáváru ﬂar bœndr komnir allfiƒlmennt. *Hinn fyrsta dag veizlunnar3
veittu ﬂeir konungi atgƒngu ok bá›u hann blóta, en hétu honum
ella afarkostum. Sigur›r iarl bar sáttmál milli ﬂeira. Kom ﬂá svá
um sí›ir at konungr át nƒkkura bita af hrosslifr ok drakk ƒll minni
krossalaust ﬂau er bœndr skenktu honum.
En er veizlu ﬂeiri var lokit fóru konungr ok iarl ﬂegar út á Hla›ir.
Konungr var allókátr ok bióz ﬂegar me› ƒllu li›i sínu á brott ór
ﬁrándheimi ok sag›i svá at hann skyldi fiƒlmennari ﬂar koma íannat sinn ok gialda ﬂá ﬁrœndum ﬂenna fiándskap er ﬂeir hƒf›util hans gƒrt. Sigur›r iarl ba› konung eigi gefa ﬁrœndum ﬂetta atsƒk, sag›i iarl svá at konungi mundi ekki ﬂat duga at hataz e›aheria á innanlandsfólk ok ﬂar einna sízt sem mestr var styrkr
landsins sem í ﬁrándheimi var. Konungr var svá rei›r at ekki máttior›um vi› hann koma. Konungr fór ﬂá út eptir fir›i ok su›r áMœri; dval›iz hann ﬂar um vetrinn ok um várit. En er sumra›i
dró hann li› at sér, ok *váru ﬂau4 or› á at hann mundi fara me›her ﬂann á hendr ﬁrœndum.
Chapter 24
Hákon konungr var nú kominn á skip sín ok haf›i li› mikit ok 36.18–
frítt. ﬁá kómu honum ﬂau tí›indi sunnan ór landi at synir Eiríks 38.18 /konungs váru komnir af Danmƒrku í Víkina ok hƒf›u elt af skipum 195.10–
Tryggva konung Óláfsson austr *vi› Sótanes;5 hƒf›u ﬂeir ﬂá heriat 198.6.
ví›a um Víkina ok haf›i fiƒl›i fólks gengit undir ﬂá. En er Hákon

1 + ﬂar A. 2 B; mærina A, mærí C2D2. 3 punctuation after allfiƒlmennt
C2, after veizlunnar A. 4 B; var ﬂat AC2D2. 5 BC2; til sotaness AD2.

42ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

konungr spur›i ﬂetta, ﬂá ﬂóttiz hann li›s ﬂurfa. Sendi hann ﬂá or›
Sigur›i iarli ok ƒ›rum hƒf›ingium ﬂeim er honum *var1 li›s at
ván. Sigur›r iarl kom til Hákonar konungs me› allmikit li›; váru
ﬂar ﬂá me› honum allir ﬁrœndir ﬂeir er um vetrinn hƒf›u mest
gengit at konungi at pynda hann til blóta. Váru ﬂeir ﬂá allir í sættteknir af fortƒlum Sigur›ar iarls. Fór Hákon konungr ﬂá su›r me›
landi. En er hann kom su›r um Sta›, ﬂá spur›i hann at Eiríkssynir váru komnir á Nor›r-Ag›ir. Fóru ﬂá hvárir mót ƒ›rum. Var›
fundr ﬂeira í Kƒrmt. Gengu *ﬂá2 hvárirtveggiu af skipum okbƒr›uz á ¯gvaldsnesi. Hƒf›u hvárirtveggiu allmikinn her. ﬁar var›orrosta allsnƒrp. Hákon konungr sótti fast fram ﬂar sem fyrir var
Guthormr konungr ok sveit hans, ok áttuz ﬂeir hƒggvaskipti vi›
konungarnir. ﬁar fell Guthormr konungr, ok var merki hans ni›rhƒggvit. Fell ﬂar ﬂá mart li› um hann. ﬁví næst kom flótti í li›
Eiríkssona; fl‡›u ﬂeir til skipanna ok reru í *brott3 *ok hƒf›u4
látit li› mikit. ﬁess getr Guthormr sindri í Hákonardrápu:
Valﬂƒgnar 5 lét vegnum
vígnestr saman bresta
handar vafs of hƒf›um
hlymmildingum *gildir.6
ﬁar gekk Niƒr›r af Nir›inadds hámána raddar
valbrands ví›ra landa
vápnundu›um sunda.
Hákon konungr fór til skipa sinna ok helt austr eptir Gunnhildarsonum; fóru ﬂá hvárir sem mest máttu, ﬂar til er ﬂeir kómu á
Austr-Ag›ir; sigldu ﬂá Eiríkssynir á haf ok su›r til Iótlands. Svásegir Guthormr sindri:
Almdraugar var› ægisopt sinn, en ek ﬂess minnumz,
barma ƒld fyrir Baldribensíks vita ríkis.

1 BC1D2; ﬂotti A.

2 BC1D2; ﬂar A. 3 D2; brottu ABC1. 4 B; hπf›u ﬂeir
AC1, ÷ D2. 5AC1; Valﬂagnar B, Valﬂeggnar D2. 6 gilldir B, gill›ar AC1,
gillde D2.

43

TEXT FROM HEIMSKRINGLABƒ›sœkir helt bríkar,brœ›r síns, ok rak flœ›uundan allar kindir
Eiríks á haf skei›um.
Sí›an fór Hákon konungr nor›r aptr í Nóreg, en Eiríkssynirdvƒl›uz ﬂá enn í Danmƒrk langa hrí›.
Chapter 25ﬁá er Hákon haf›i konungr verit *í1 Nóregi tuttugu vetr,

38.19 /
199.9–10.

ﬂá var hann staddr á Sunnmœri í ey ﬂeirri er Frei›a hét ﬂar sem 38.19–39.3 /heitir Birkistrƒnd at búi sínu. Hann haf›i me› sér ekki meira li› 200.19–
201.4.
en hir› sína ok bœndr ﬂá er váru í bo›i hans.
Kómu honum ﬂá niósnir at *Eiríkssynir2 váru komnir nor›r um 39.3–4 /201.6–8.
Sta› me› allmikinn her.
Helt Hákon konungr ﬂegar til móts vi› ﬂá me› slíkt li› sem hann 39.5–21 /fekk. Hann haf›i níu skip, en Eiríkssynir meir en tuttugu skip. Cf. 203.3–
ﬁeir funduz í Féeyiarsundi vi› Frei›arberg. Gengu hvárirtveggiu 207.2.
á land ok bƒr›uz á Rastarkálfi. Hákon konungr gekk svá hart
fram í orrostu ﬂessi at hann hió til beggia handa, en hlíf›i sér
ekki, sem segir Guthormr sindri:Hræddr fór hiƒrva raddar
herr fyrir malma ﬂverri.
Rógeisu gekk ræsir
rá›sterkr framarr merkium.
Gerra gramr í snerru
geirvífa sér hlífa,
hinn er yfrin gat iƒfra
ó›s kvánar byr mána.
8ﬁar fell Gamli3 Eiríksson, en Hákon fekk sigr.4 Fl‡›u Gunnhildarsynir me› sitt li› ﬂat er undan komz enn su›r til Danmerkr.
1 BC1D2; yfir A.

2 BC1; gunnhilldar s(ynir) AD2.

4 ﬁar — sigr] BC1D2; after Rastarkálfi (line 16) A.

3 + konungr A.

44ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 26
40.1–42.10 / ﬁá er Hákon A›alsteinsfóstri haf›i verit konungr *at1 Nóregi sex
208.5– vetr ok tuttugu sí›an Eiríkr bró›ir hans fór ór landi tók konungr
211.7. veizlu á Hƒr›alandi í Stor› á Fitium. Haf›i hann ﬂar hir› sína okbœndr marga í bo›i sínu. ﬁar var ﬂá me› honum Eyvindr frændi
hans, son Finns skiálga, er kalla›r var skáldaspillir.
ﬁá er Hákon konungr sat *yfir2 dagver›arbor›i sá var›menn er
úti váru at skip mƒrg sigldu sunnan ok áttu eigi langt til eyiarinnar.
ﬁá mælti hverr vi› annan at segia skyldi konungi at ﬂeir hug›u atherr fœri at ﬂeim. En engum ﬂótti dælt at segia konungi hersƒgu,ﬂvíat hann haf›i mikit vi› lagt hverium er ﬂat ger›i, ef eigi vissi
víst. ﬁeim ﬂótti ok óhœfa at konungr yr›i ﬂessa eigi varr. Gekk ﬂáeinn ﬂeira inn í stofuna ok mælti til Eyvindar Finnssonar: ‘Gakk
út skiótt, ﬂvíat hin mesta nau›syn er á.’ Eyvindr gekk, ok ﬂegar
hann mátti siá seglin kenndi hann at herskip váru. Hann sneri
ﬂegar aptr í stofuna, gekk fyrir konung ok mælti: ‘Lítil er lí›andi
stund, en lƒng matmáls stund.’ Konungr leit móti honum ok mælti:‘Hvat ferr?’ Eyvindr kva›:
Bló›øxar tiá bei›abrynﬂings fetilstinga,
oss gøraz hneppt, hins hvassa
hefnendr, setu efni.
Heldr er vant, en ek vilda
veg ﬂinn, konungr, segia,
fám til fornra vápna
fliótt, hersƒgu dróttni.
Konungr svarar: ‘Ert ﬂú drengr svá gó›r, Eyvindr, at eigi muntuhersƒgu segia nema sƒnn sé.’ ﬁá svƒru›u margir at sú hersaga
var sƒnn. Lét ﬂá konungr taka upp bor›in; gekk hann út ok sá til
skipanna; kenndi hann ﬂegar at ﬂat váru herskip. Konungr mælti
ﬂá til sinna manna: ‘Hvárt skal nú rá› hafa at beriaz me› li› ﬂat
er vér hƒfum, e›a skal ganga til skipa ok sigla nor›r undan? Er
oss ﬂat au›sætt ef vér beriumz at vér munum nú eiga at etia vi›li›smun miklu meira en nƒkkurt sinn fyrr, ok hefir oss ﬂó opt ﬂótt
misiafna›r li›s várs ﬂá er vér hƒfum *orrostu3 átt vi› Gunnhildarsonu.’ Hér veittu menn ekki skiótan órskur›. ﬁá svara›i Eyvindr:
1 D2; yfir A.

verit — at] radit BC1. 2 C1; at ABD2. 3 D2; orrostor C1, ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

45

Samira nor›r en nor›arr
naddregns hvƒtum ﬂegni,
vér getum bili at bƒlva,bor›mœrar *skæ1 fœra.
Nú er ﬂat er *røkr 2 á Rakna
rymlei› flota brei›an,
grípum vér í *greipar3
gunnbrá›r, Haraldr sunnan.
Konungr svarar: ‘Hreystiliga er ﬂetta mælt, Eyvindr, ok nær mínu
skaplyndi. En ﬂó vil ek heyra fleiri manna órskur› um ﬂetta mál.’
En er menn ﬂóttuz skilia konungs vilia, ﬂá sƒg›u margir at heldr
vildu falla me› drengskap en fl‡ia fyrir Dƒnum at óreyndu. Sƒg›uok svá at ﬂeir hƒf›u opt sigraz ﬂá er ﬂeir hƒf›u bariz me› minnali›i en nú hƒf›u ﬂeir. Konungr ﬂakka›i ﬂeim or› sín ok ba› mennvápnaz, ok var svá gert. Konungr herklæddiz; hann haf›i hringabryniu ok var gyr›r sver›inu Kvernbít, haf›i hiálm gullro›inn áhƒf›i, kesiu í hendi ok skiƒld á hli›. Sí›an fylk›i hann hir› sinni
ok bóndum ok setti upp merki sitt.
Chapter 27
Haraldr Eiríksson var *ﬂá4 hƒf›ingi fyrir li›i ﬂeira brœ›ra eptir 42.11–17 /fall Gamla. ﬁeir brœ›r hƒf›u nú mikinn her. Váru ﬂar í li›i me› 211.9–17.
ﬂeim mó›urbrœ›r ﬂeira, Eyvindr skreyia ok Álfr askma›r; ﬂeir
váru menn *sterkir5 ok hinir mestu illger›amenn. Eiríkssynir heldu
skipum sínum til eyiarinnar, gengu á land *upp6 ok fylk›u, ok er
svá kallat at eigi væri minni li›smunr en sex *mundu7 vera ﬂeira
menn um Hákonar mann einn.
Chapter 28
Hákon konungr haf›i ﬂá fylkt li›i sínu, ok segia menn at hann 42.18–19 /212.2–4.
steyp›i af sér bryniunni á›r orrostan tœkiz.
Hákon konungr val›i miƒk menn me› sér í hir› at afli ok hreysti, 42.19–
svá sem gƒrt haf›i Haraldr konungr fa›ir hans. ﬁar var ﬂá me› 43.16 /konungi ﬁórálfr hinn sterki Skólmsson ok gekk á a›ra hli› konungi. 213.1–21.
1 written ske A; skir C1, skπr D2.

2 written reykr C1; raukkr A, rykr D2.

3 C1D2; greipum A. 4 C1; ÷ AD2. 5 D2; styrkir AC1. 6 C1; ÷ AD2. 7 C1;

mundi AD2.

46ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Hann haf›i hiálm ok skiƒld, kesiu ok sver› ﬂat er kallat var
Fetbrei›r. ﬁat var mælt at ﬂeir Hákon konungr væri iafnsterkir.
ﬁessa getr ﬁór›r Siáreksson í drápu ﬂeiri er hann orti um ﬁórálf:
ﬁar er bƒ›har›ir bƒr›uz
bands iódraugar landa
lystr gekk herr til hiƒrva
hnits í Stor› á Fitium,
ok gimsløngum ganga
gífrs hlémána drífu
nausta blakks hit næsta
Nor›manna gram ﬂor›i.
En er fylkingar gengu saman var fyrst skotit spiótum, ﬂví næstbrug›u menn sver›um. Ger›iz ﬂá orrostan ó› ok mannskœ›.
Hákon konungr ok ﬁórálfr gengu ﬂá fram um merkin ok hiƒggu
til beggia handa.
43.16–19 / Hákon konungr var au›kenndr, meiri en a›rir menn, l‡sti ok miƒk214.9–12. af hiálmi hans er sólin skein á. ﬁá var› vápnabur›r mikill at*honum.1 Tók ﬂá Eyvindr Finnsson hatt einn ok setti yfir hiálm
konungsins.
43.19– ﬁá kalla›i hátt Eyvindr skreyia: ‘Leyniz *Nor›manna konungrinn
45.17 / nú,2 e›a hefir hann fl‡it, ﬂvíat horfinn er nú gullhiálmrinn.’
214.14– Eyvindr ok Álfr bró›ir hans gengu ﬂá hart fram svá sem ó›ir ok
217.16. galnir væri, hiƒggu til beggia handa. ﬁá mælti Hákon konungr

hátt til Eyvindar: ‘Haltu svá fram stefnunni, ef ﬂú vill finna3Nor›manna konung.’ Var ﬂá skammt at bí›a at Eyvindr kom ﬂar,
reiddi upp sver›it ok hió til konungs. ﬁórálfr skaut vi› honum
Eyvindi skildinum svá at hann staka›i vi›. Konungr tók ﬂá tveim
hƒndum sver›it Kvernbít ok hió til Eyvindar, klauf hiálminn okhƒfu›it allt í her›ar ni›r. Í ﬂví bili drap ﬁórálfr Álf askmann. Svásegir Eyvindr skáldaspillir:
Veit ek at beit hinn bitri
byggving me›aldyggvan
bulka skí›s ór bá›umbenvƒndr konungs hƒndum.

1 C1D2; konungi A. 2 C1; hann nú nor›manna konungr A, nu nordmanna

konungrinn D2.

3 + hann A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

47

Ófælinn klauf ála*éldraugr1 skƒr hauga
gullhiƒltu›um galtar,*granda›r2 Dana, brandi.
Eptir fall ﬂeira brœ›ra gekk Hákon konungr svá hart fram at allt
*fólk3 hrƒkk fyrir honum. Sló ﬂá felmt ok flótta á li› Eiríkssona,en Hákon konungr var í ƒndver›ri sinni fylking ok fylg›i fast
flóttamƒnnum ok hió títt ok hart. ﬁá fló ƒr ein er fleinn er kalla›rok kom í hƒnd Hákoni konungi *upp4 í músina fyrir ne›an ƒxl,ok er ﬂat margra manna sƒgn at skósveinn Gunnhildar sá er
Kispingr er nefndr hlióp fram í ﬂysinum ok kalla›i: ‘Gefi rúm
konungsbananum,’ ok skaut ﬂá *fleininum5 til konungs, en sumir
segia at engi vissi hverr skaut. Má ﬂat ok vel vera, fyrir ﬂví atƒrvar ok spiót ok *allskonar6 skotvápn flugu svá ﬂykkt sem drífa.
Fiƒl›i manns fell ﬂar af Eiríkssonum, en konungarnir allir komuz
á skipin ok reru ﬂegar undan, en Hákonar menn eptir ﬂeim. Svásegir ﬁór›r Siáreksson:
Var›i víga myr›ir
vítt, svá skal fri› slíta,iƒfur vildu ﬂann eldaz,ƒndvert folk, *at7 lƒndum.
Starf hófz upp ﬂá er arfiótta vanr á flótta
gulls, er gramr var fallinn,
Gunnhildar kom sunnan.
ﬁrot var s‡nt ﬂá er settuz
sinn ró›r vi› ﬂrƒm stinnan,ma›r lét ƒnd ok annarrófár, *búendr8 sárir.
Afreks veit ﬂat er iƒfri
allríkr í styr slíkumgƒndlar niƒr›r, sá er ger›i,gekk næst, hugins drekku.
1 D2; eldraugar AC1.

2 C1D2; grandra›r A. 3 C1D2; ÷ A. 4 C1D2; uppi
A. 5 C1; fleiòum A, fleínum D2. 6 C1D2; πòur A. 7 C1D2; ™ A. 8 C1;bændr A. The stanza is omitted in D2.

48ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 29
45.18– Hákon konungr gekk út á skei› sína, lét ﬂá binda sár sitt, en ﬂar
46.14 / rann bló› svá miƒk at eigi var› stƒ›vat. Ok er á lei› daginn ómætti
217.18– konung. Sag›i hann ﬂá at hann vill fara nor›r á Alrekssta›i til bús
219.5.
1

síns. En er ﬂeir kómu nor›r at Hákonarhellu, *ﬂá lƒg›u ﬂeir ﬂarat landi. Var konungr ﬂá nær lífláti. Kalla›i hann ﬂá til sín vini
sína ok sag›i ﬂeim skipan ﬂá sem hann vildi á gera um ríkit. Hannátti dóttur eina barna er ﬁóra hét, en engan son. Ba› hann senda
ﬂau or› Eiríkssonum at ﬂeir skyldi konungar vera yfir Nóregi, en
beiddi af ﬂeim virk›a vinum sínum ok frændum. ‘En ﬂó at mérver›i lífs au›it,’ segir hann, ‘ﬂá skal ek *af landi2 fara til kristinna
manna ok bœta ﬂat er ek hefi misgƒrt vi› gu›. En ef ek dey hér íhei›ni, ﬂá veiti› mér grƒpt slíkan sem y›r s‡niz.’Litlu sí›ar anda›iz Hákon konungr ﬂar á hellunni sem hann
haf›i fœddr verit. Hákon konungr var svá harma›r at bæ›i vinir
hans ok óvinir grétu dau›a hans ok sƒg›u at eigi mundi iafngó›rkonungr koma sí›an í Nóreg. Vinir hans fluttu lík hans nor›r áSæheim á Nor›r-Hƒr›aland, ger›u ﬂar haug mikinn ok lƒg›u ﬂarí konung me› alvæpni sitt ok hinn bezta búna›, en ekki fé annat,mæltu svá fyrir grepti hans sem hei›inna manna si›r var til.
Chapter 30

46.15– Eiríkssynir tóku konungdóm yfir Nóregi ﬂá er Hákon var dau›r.
48.18 / Var Haraldr mest fyrir ﬂeim at vir›ingu; var hann ok elztr ﬂeira
223.3– brœ›ra er ﬂá lif›u. Gunnhildr mó›ir ﬂeira haf›i miƒk landrá›
225.15. me› ﬂeim. Hon var ﬂá kƒllu› konungamó›ir. ﬁá váru hƒf›ingiar

í Nóregi Tryggvi konungr Óláfsson austr í Vík, Gu›rø›r konungr
Biarnarson á Vestfold, Sigur›r Hla›aiarl nor›r í ﬁrándheimi.
Gunnhildarsynir hƒf›u mitt landit hinn fyrsta vetr; fóru ﬂá or› oksendimenn milli Gunnhildarsona ok ﬂeira Tryggva ok Gu›ra›ar,
ok var ﬂar mælt til sætta, at ﬂeir skyldu halda ﬂvílíkan hlut ríkis
af Gunnhildarsonum sem ﬂeir hƒf›u á›r haft af Hákoni konungi.3
Glúmr Geirason var skáld Haralds konungs Gunnhildarsonar;hann orti vísu ﬂessa eptir fall Hákonar konungs ok hœldi ﬂar at
Haraldr konungr hef›i hefnt Gamla bró›ur síns:

1 C2; ÷ AD2. 2 C2; or lande D2; ÷ A. 3 The remainder of ch. 30 is omitted

in D2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA49

Vel hefir hefnt, en hafnahiƒrs bendraugar fiƒrvi,folkrakkr *of1 vann fylkir
framligt, Haraldr Gamla,er døkkvalir drekka*dolgbrands2 fyrir ver handan,ro›inn frá ek rau›ra benia
reyr, Hákonar dreyra.
ﬁessi vísa var› allkær í hir› Haralds konungs. En er ﬂat spur›i
Eyvindr Finnsson, ﬂá kva› hann a›ra vísu í móti:
Fyrr rau› Fenris varra
flugvarr konungr sparra,
malmhrí›ar svall mei›um*mó›r,3 í Gamla bló›i,
ﬂá er óstirfinn arfa
Eiríks of rak, geira
nú tregar gæti Gauta
grams fall, á siá alla.
Var siá vísa ok miƒk flutt. En er ﬂat spur›i Haraldr konungr gaf
hann *Eyvindi ﬂar fyrir4 dau›asƒk, ﬂar til er vinir ﬂeira sættu ﬂá
me› ﬂví móti at Eyvindr skyldi gøraz skáld Haralds konungs,
sem hann haf›i á›r verit Hákonar konungs; var ok frændsemi
mikil milli ﬂeira, svá at Eyvindr var son Gunnhildar dóttur Hálfdanar iarls, sem á›r er sagt, en mó›ir Gunnhildar var Ingibiƒrg
dóttir Haralds konungs hárfagra. Eyvindr orti ﬂá vísu um Harald
konung:Lítt kvá›u ﬂik láta,
landvƒr›r, er brast, Hƒr›a,benia hagl á brynium,
buguz almar, ge› falma,ﬂá er ófolginn ylgiar
endr ór ﬂinni hendi
fetla svell til fyllar
fullegg, Haraldr, gullu.
1 C2; ÷ A. 2 C2; dolg bandz A. 3 C2; mo› A. 4 C2; ﬂar fyrir Eyvindi A.

50ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 31
48.19– Gunnhildarsynir sátu mest um mitt landit, ﬂvíat ﬂeim ﬂótti hvárki
50.19 / trúligt at sitia undir hendi ﬁrœnda né Víkveria, er mestir hƒf›u225.16– verit vinir Hákonar konungs, en stórmenni mart í *hvárumtveggia1
228.14.

sta›. Fóru ﬂá menn at bera sættarbo› milli *Gunnhildarsona ok
Sigur›ar iarls,2 ﬂvíat Eiríkssynir fengu á›r engar skyldur ór
ﬁrándheimi. Var› ﬂat at lyk›um at ﬂeir ger›u sætt sína, *konungar3
ok Sigur›r iarl ok bundu svardƒgum. Sigur›r iarl skyldi *hafa4
slíkt ríki af ﬂeim í ﬁrándheimi sem hann haf›i fyrr haft af Hákoni
konungi. Váru ﬂeir ﬂá sáttir kalla›ir.5
Allir Gunnhildarsynir váru menn sínkir, ok var ﬂat mælt at ﬂeir
fæli fé sitt í iƒr›u. ﬁess getr Eyvindr skáldaspillir:
Bárum, ullr, of alla,ímunlauks, á haukafiƒllum F‡risvalla
fræ Hákonar æfi.
Nú hefir folkstrí›ir Fró›afiƒlgl‡ia›ra ﬂ‡ia
meldr í mó›ur holdi
mellu dolgs of folgit.
Fullar skein á fiƒllum
fallsól brá vallar
ullar kióls of allan
aldr Hákonar skaldum.
Nú er alfrƒ›ull elfariƒtna dolgs of folginn,rá› eru rammrar ﬂió›arrík, í mó›ur líki.

ﬁá er Haraldr konungr spur›i vísur ﬂessar sendi hann or› Eyvindi,
at hann kœmi á hans fund. Ok er hann kom mælti konungr: ‘ﬁú
vill vera óvinr minn, Eyvindr, ok samir ﬂér ﬂat illa at veita mér*ótrúna›,6 ﬂvíat ﬂú hefir á›r gƒrz minn ma›r.’ ﬁá kva› Eyvindr:

1 C2D2; huarntueggia A. 2 C2D2; Sigur›ar j. ok G. ss. A. 3 D2; G. ss. A,

kongarner C2. 4 C2D2; hallda A. 5 The remainder of ch. 31 is omitted inD2. 6 C2; o truleik A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

51

Einn dróttin hefik áttan,iƒfurr d‡rr, en ﬂik fyrra,
belli, bragningr, elli,bi› ek ei mér hins ﬂri›ia.
Trúr var ek tiggia d‡rum,
tveim skiƒldum leik ek aldri.
Fylli ek flokk ﬂinn, stillir,
fellr á hendr mér elli.
Haraldr konungr lét Eyvind festa sér siálfdœmi fyrir mál ﬂetta.
Eyvindr átti gullhring mikinn ok gó›an er kalla›r var Foldi; hann
haf›i tekinn verit ór iƒr›u1 lƒngu á›r. Konungr segir at ﬂar skal
kostr vera engi annarr en hann skal hafa hring ﬂann. ﬁá kva›
Eyvindr:Skylda ek, skeria foldar
skí›rennandi, um sí›ir
ﬂussa bœs frá ﬂvísa
ﬂinn gó›an byr finna,er, valiar›ar, ver›um,
veliandi, ﬂér selia
lyngva mens, ﬂat er lengi,
látr, minn fa›ir átti.
Fór ﬂá Eyvindr heim, ok er ekki ﬂess getit at hann fyndi Harald
konung sí›an.
Chapter 32
Gunnhildarsynir hƒf›u tekit kristni á Englandi, *sem fyrr er ritat.2 50.20–
En er ﬂeir kómu til ríkisforrá›a í Nóregi, ﬂá kómu ﬂeir engu á lei› 51.14 /at kristna landsfólkit, en allt ﬂar er ﬂeir kómu ﬂví vi›, ﬂá brutu 228.16–
ﬂeir ni›r hof ok spilltu blótum. Fengu ﬂeir ﬂar fyrir af alﬂ‡›u 229.18.
mikla óvinsæld. Spilltiz ﬂá ok skiótt árfer› í landi. Konungar váru
margir ok haf›i hverr hir› um sik; ﬂurftu ﬂeir mikit til kostna›ar
ok váru *ﬂeir3 hinir fégiƒrnustu, *en ekki heldu ﬂeir4 miƒk lƒg
ﬂau er Hákon konungr haf›i sett. Allir váru ﬂeir menn frí›ir s‡num,
stórir ok sterkir ok íﬂróttamenn miklir. Svá segir Glúmr Geirason
af Haraldi konungi:
1 + fyrir A. 2 D2; ÷ AC2. 3 C2; ÷ A. Altered text in D2. 4 C2; helldu ﬂeir

ecki A. Altered text in D2.

52ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Kunni tolf, sá er, kanna,tí›um, haldinskí›aógnarstafr, of iƒfra
íﬂróttir, fram sótti.
Optliga váru ﬂeir brœ›r allir saman, en stundum sér *hverr.1 ﬁeir
váru menn grimmir ok hraustir, orrostumenn miklir ok miƒksigrsælir.
51.14– Gunnhildr konungamó›ir ok synir hennar váru opt á tali ok
52.13 / málstefnu ok ré›u landrá›um. Ok eitt sinn spur›i Gunnhildr sonu
230.3– sína hvern veg ﬂeir ætli at láta fara *um2 ríki í ﬁrándheimi: ‘ﬁér231.14.
3beri› konunganƒfn, svá sem fyrr hafa haft *langfe›gar y›rir, enhafi› lítit af *landi,4 en eru› margir til skiptis. Víkina austr hafa
*ﬂeir5 Tryggvi ok Gu›rø›r ok eiga ﬂeir *ﬂar6 nƒkkura tiltƒlu fyrirættar sakir. En Sigur›r iarl ræ›r ƒllum ﬁrœndalƒgum, ok veit ek
eigi hver skylda y›r berr til ﬂess at láta iarl einn rá›a svá miklu
ríki undan y›r. ﬁikki mér ﬂat undarligt er ﬂér fari› í víking at
heria á ƒnnur lƒnd, en láti› innan lands7 taka af y›r fƒ›urleif›y›ra. Lítit mundi Haraldi ﬂikkia, er ﬂú ert eptir kalla›r, fƒ›urfƒ›urﬂínum, at taka einn iarl af ríki ok lífi, er hann vann allan Nóreg
undir sik ok ré› til elli.’ Haraldr svarar: ‘ﬁat er eigi svá dælt attaka Sigur› iarl af lífdƒgum sem at drepa ki› e›a kálf. Sigur›riarl er ættstórr ok frændmargr, vinsæll ok vitr. Vænti ek ef hannspyrr at sƒnnu at hann á ófri›ar ván af oss, ﬂá eru ﬂar allir ﬁrœndir
sem hann er. Eigum vér ﬂar ﬂá ekki erindi nema illt eina. Lítz mér
svá sem engum várum brœ›ra ﬂikki trúligt at sitia undir hendi
ﬂeim ﬁrœndum.’ Gunnhildr mælti: ‘Vér skulum fara allt annanveg *me›8 ﬂessu rá›i. Vit Haraldr konungr ok Erlendr skulum
sitia í vetr á Nor›mœri ok freista svá hvat at s‡sliz.’ Ok svá ger›u ﬂau.
Chapter 33

52.14– Griótgar›r hét bró›ir Sigur›ar iarls; hann var miklu yngri ok vir›r
53.16 / minna; haf›i hann ok ekki tignarnafn. Hann helt ﬂó sveit *manna9231.17– ok var á sumrum í víking. Haraldr konungr sendi menn inn í
233.12.
10

ﬁrándheim á fund *Sigur›ar iarls me› fégiƒfum ok vinmælum.
1 C2; huerir A (51.31–52.7 Allir — sigrsælir is omitted in D2). 2 C2; ÷ A.

Altered text in D2. 3 C2; langfedr A, forfedr D2. 4 C2; Àiki A. Altered text
in D2. 5 D2; ÷ AC2. 6 D2; ÷ AC2. 7 + menn A. 8 C2D2; at A. 9 C2D2;
÷ A. 10 D2; ÷ AC2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA53

Sag›iz Haraldr vilia leggia vi› hann slíka vináttu sem verit haf›ime› Hákoni ok iarlinum. ﬁat fylg›i or›sending at iarl skyldi koma
á fund Haralds konungs; skyldu ﬂeir ﬂá at fullu binda vináttu sína.
Sigur›r iarl tók vel sendimƒnnum ok vináttumálum konungs, ensegir at hann mátti ekki fara á fund konungs sakir fiƒlskylda sinna.
Sendi hann konungi vingiafir ok gó› or› móti vináttu hans. Fóru
sendimenn brott. ﬁeir kómu á fund Griótgar›s ok báru honum hit
sama erendi: vináttu ok heimbo› Haralds konungs ok ﬂar me›*gó›ar giafir.1 Fóru sendimenn vi› ﬂat heim at Griótgar›r hét
sinni fer›.
Ok at ákve›num degi kom Griótgar›r á fund Haralds konungs
ok Gunnhildar; tóku ﬂau vi› honum blí›liga, hƒf›u hann íkærleikum ok vi› leyndarmál sín, tƒl›u fyrir honum hversu iarlhaf›i hann lengi gƒrt lítinn mann. En ef hann vildi vera í rá›umme› ﬂeim segir konungr at hann skyldi vera iarl hans ok hafa ríki
ﬂat allt er á›r haf›i Sigur›r *iarl2 haft. Kom svá at ﬂau sƒm›u ﬂatme› einkamálum at Griótgar›r skyldi halda niósnum til ok geraor› konungi nær líkast væri til at veita atfƒr iarli. Fór Griótgar›rvi› ﬂetta heim ok ﬂá gó›ar giafar af konungi.
Chapter 34
Sigur›r iarl fór um haustit inn í Stióradal ok var ﬂar á veizlum. 53.17–*ﬁa›an3 fór hann út á ¯gló ok skyldi ﬂar taka veizlur. Iarl haf›i 54.12 /iafnan mikit fiƒlmenni um sik me›an hann trú›i illa konungum. 233.14–
En me› ﬂví at ﬂá hƒf›u vináttumál farit *millum4 ﬂeira Haralds 234.15.
konungs, ﬂá haf›i hann ekki mikla sveit manna. Griótgar›r ger›i
ﬂá niósn Haraldi konungi at eigi mundi í annat sinn vænna at fara
at iarli. Ok ﬂegar á sƒmu nótt fóru konungarnir Haraldr ok Erlendr
inn eptir ﬁrándheimi *ok5 hƒf›u fiƒgur skip ok li› mikit, sigldu
inn um nóttina vi› stiƒrnuliós. Kom ﬂá Griótgar›r til móts vi› ﬂá.
ﬁeir kómu ofanver›a nótt inn á ¯gló, ﬂar sem Sigur›r iarl var á
veizlu; lƒg›u ﬂeir eld í hús ok brenndu bœinn. Brann ﬂar inni
Sigur›r iarl ok allt li› hans. Konungar fóru ﬂegar árdegis út eptir
fir›i ok svá su›r á Mœri ok dvƒl›uz ﬂar um hrí›. 8ﬁat var tveim
vetrum eptir fall Hákonar konungs A›alsteinsfóstra, at sƒgn Ara
prests hins fró›a ﬁorgilssonar.6
1 C2; go›a gripi A. Different text in D2.

2 C2 ÷ A. Different text in D2.

3 C2D2; siﬂan A. 4 C2; milli A, medal D2. 5 C2D2; ÷ A. 6 from ÓlH, seeÓlHJH 20.8–9.

54ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 35
54.13–55.5 / Hákon son Sigur›ar iarls var inn í ﬁrándheimi ﬂá er hann spur›i
235.2–10. brennu fƒ›ur síns. 8Hákon var ættstórr ok frændmargr ok Sigur›rfa›ir hans vinsæll ok ástú›igr ƒllu *fólki.1 Var› Hákoni gott tilli›s, svá at allir ﬁrœndir sneruz til hans.2 Var ﬂá ﬂegar svá mikit
herhlaup um allan ﬁrándheim, at hvert skip var á vatn dregit ﬂat
er herfœrt var. En er herrinn kom saman tóku ﬂeir Hákon *son
Sigur›ar3 til iarls ok hƒf›ingia yfir li› ﬂat. 8ﬁá var hann nær tvítøgr
at aldri.4 Helt hann ƒllu li›inu út eptir fir›i. En er ﬂat spur›uGunnhildarsynir fóru ﬂeir su›r í Raumsdal ok á Sunnmœri, ok
heldu hvárir niósnum til annarra.
55.5–57.6 / Helt Hákon iarl ﬂá ﬁrándheimi me› styrk *frænda5 sinna ﬂriá
236.5– vetr, svá at Gunnhildarsynir fengu ﬂa›an engar tekiur, 8ok engi
238.17. ﬂeira ná›i at koma inn um ﬁrándheimsmynni.6 Hann átti nƒkkurar

orrostur vi› Gunnhildarsonu, en hvárir drápu marga menn fyrirƒ›rum. ﬁess getr Einarr skálaglamm í Velleklu er hann orti um
Hákon iarl:Ok oddneytir úti
ei›vandr flota brei›angla›r í Gƒndlar ve›rum,
gramr svaf›i bil, haf›i,
ok rau›mána reynir
rógsegl He›ins bóga
upp hóf iƒfra kappi
etiu lundr at setia.
Ok enn kva› hann:*Varat7 ofbyriar ƒrvaodda vífs í drífu
sver›a sverrifiar›arsvangl‡ia›i at fr‡ia.

1 C1D2; landz folki A.

13.

2 Hákon — hans] from ÓlH, see ÓlHJH 20.10–

3 C 1D 2; Sigurﬂar son A.

5 C1D2; uína A.

4 from ÓlH, see ÓlHJH 20.9–10.

6 from ÓlH, see ÓlHJH 20.13–14.

stanza is omitted in D2.

7 C1; Veít A. The

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

55

Brakrƒgnir skók *bogna,1barg óﬂyrmir varga,
hagl ór *hlakkar seglum,2hiƒrs, rakliga fiƒrvi.
Mart var› él á›r ála
austr lƒnd at mun banda
randar lauks af ríkirœkilundr of tœki.
Enn getr Einarr hversu Hákon iarl hefndi fƒ›ur síns:
Ber ek frá hefnd ﬂá er hrafna
hlióms loftoginn skióma
ﬂat nam vƒr›r at vinna
vann síns fƒ›ur hranna.
Rign›i hiƒrs á hersa
hrí›remmis fiƒr ví›a,*ﬂrymlundr3 ok iók ﬁundi
ﬂegns gnótt, *méilregni.4
Ok *haldvi›urr5 hƒl›ahaffaxa lét vaxa
laufa ve›r at lífumlífkƒld há‹a›rs drífu.
Eptir ﬂetta fóru beggia vinir ok báru sættarbo› milli ﬂeira Eiríkssona ok Hákonar iarls. Kom ﬂá svá me› fortƒlum gƒfugra manna
at ﬂeir sættuz, svá at Hákon *iarl6 skyldi hafa ﬂvílíkt ríki í ﬁrándheimi sem haft haf›i Sigur›r iarl fa›ir hans, en konungar slíkt
sem Hákon konungr haf›i haft fyrir ﬂeim. Var ﬂetta sáttmál bunditme› fullum trúna›i. ﬁá ger›iz kærleikr mikill me› ﬂeim Hákoni
iarli ok Gunnhildi, en stundum beittuz ﬂau vélræ›um. Lei› svá
fram a›ra ﬂriá vetr. Sat ﬂá *Hakon7 iarl um kyrrt í ríki sínu.

1 C1; boga A. 2 C1; hlakka segli A. 3 C1; ﬂrym lyndr A. The stanza isomitted in D2. 4 C1; meel regni A. 5 hialld vi›uÀ A. Corrupt in C1. The
stanza is omitted in D2. 6 C1; ÷ AD2. 7 C1D2; ÷ A.

56ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 36
57.7–58.3 / Hákon iarl fór einn vetr til Upplanda. Ok á einni gisting var› sá
240.5–18. atbur›r at hann lag›iz me› konu; hon var lítillar ættar. En er ﬂa›anli›u stundir gekk sú kona me› barni. Ok er barnit var fœtt, var ﬂatsveinn ok hét Eiríkr. Mó›irin flutti sveininn til Hákonar *iarls1
ok sag›i at hann var fa›irinn. Iarl lét sveininn upp fœ›a me›*manni ﬂeim2 er kalla›r var ﬁorleifr hinn spaki; hann bió uppi íMe›aldal ok var ríkr ma›r ok au›igr ok vinr mikill iarls. Eiríkr
var brátt mannvænn, hinn frí›asti s‡num, mikill ok *sterkr3
snemma. Iarl lét4 fátt til hans.
Hákon iarl var allra manna frí›astr s‡num, ekki hárr ma›r, *vel5
styrkr ok íﬂróttama›r mikill, spakr at viti ok hinn mesti herma›r.
58.3–60.6 / Á einu hausti fór *Hákon6 iarl til Upplanda. *En7 er hann kom á241.2– Hei›mƒrk kómu ﬂar til móts vi› hann Tryggvi konungr Óláfsson
243.8. ok Gu›rø›r konungr Biarnarson. ﬁar kom ok Dala-Gu›brandr.

ﬁeir áttu stefnulag me› sér ok sátu lengi á einmæli. En ﬂat kom
upp at hverr ﬂeira skyldi vera vin annars, ok skil›u vi› svá búit.
Fór ﬂá hverr heim til síns ríkis.
8Tryggvi konungr Óláfsson var ríkr ma›r ok gƒfugr; hann ﬂótti
Víkverium bezt til konungs fallinn at rá›a landi ƒllu. Gu›rø›r
konungr Biarnarson var ástvinr Tryggva konungs.8
ﬁetta spur›i Gunnhildr ok synir hennar, at ﬂessir hƒf›ingiarhƒf›u talat til vináttu me› sér, ok er ﬂeim grunr á at ﬂeir mundi
hafa gƒrt landrá› vi› konungana. Tala *ﬂau9 nú optliga ok hafará›agør›ir sín í milli.
En er vára›i l‡stu ﬂeir Haraldr konungr ok Gu›rø›r bró›ir hansﬂví, at ﬂeir munu fara í víking um sumarit vestr um haf e›a íAustrveg, sem ﬂeir váru vanir. Drógu ﬂeir ﬂá li› at sér ok hrundu
skipum á vatn ok biƒgguz. En er ﬂeir drukku brautfararƒl sitt váru
ﬂar drykkiur miklar ok mart talat vi› drykkinn, ok ﬂar kom at
farit var í manniafna›. Ok ﬂví næst var rœtt um konungana siálfa.
Mælti ﬂá einn ma›r at Haraldr *konungr10 væri framast ﬂeira
brœ›ra í ƒllum hlutum. ﬁessu reiddiz miƒk Gu›rø›r konungr;sag›i svá at hann skyldi í engu bera lægra hlut en Haraldr bró›ir
hans; segir sik vera búinn at ﬂeir reyni ﬂat. Kom svá um sí›ir at
1 C1D2; ÷ A. 2 C1D2; ﬂeim manni A. 3 C1; styrkr A. Different text in D2.
4 + ser A.

5 C1; ÷ AD2.

ÓlHJH 21.11–14.

6 C1D2; ÷ A.

9 C1D2; ÷ A.

7 C1D2; Ok A.

10 C1D2; ÷ A.

8 from ÓlH, seeTEXT FROM HEIMSKRINGLA

57

hvárrtveggi ﬂeira s‡ndiz miƒk rei›r ok ﬂreyttu ﬂetta me› svá
miklum kappmælum, at hvárr bau› ƒ›rum til vígs ok hliópu til
vápna. En ﬂeir menn sem vitrari váru ok minnr drukknir gengu ímilli ok stƒ›vu›u ﬂá. Fóru ﬂá hvárir til sinna skipa, en engi varván ﬂá at ﬂeir mætti fara allir samt. [. . .] Sigldi ﬂá Gu›rø›r konungr
austr me› landi, en Haraldr stefndi út á haf ok sag›i at hann mundi
sigla vestr um haf. En er hann kom út um eyiar stefndi hann haflei›
austr me› landi. Gu›rø›r konungr sigldi ﬂió›lei› austr til Víkr ok
svá austr um Foldina. Sendi hann ﬂá *or› Tryggva konungi1 athann skyldi koma til móts vi› *hann2 ok fœri ﬂeir bá›ir *saman3
um sumarit í Austrveg at heria. Tryggvi konungr tók ﬂví vel oklíkliga; hann spur›i at Gu›rø›r haf›i lítit li›. Fór Tryggvi konungr
til fundar vi› hann me› eina skútu; ﬂeir funduz vi› Veggina fyrir
vestan Sótanes. En er ﬂeir gengu á málstefnu hliópu at mennGu›rø›ar ok drápu Tryggva konung ok tólf menn me› honum,ok liggr hann ﬂar sem sí›an er kallat Tryggvareyrr.
Chapter 37
Haraldr konungr sigldi miƒk útlei›; hann stefndi inn í Víkina ok 60.7–61.2 /kom um nótt til Túnsbergs. Spur›i hann ﬂá at Gu›rø›r konungr 243.10–
Biarnarson var ﬂar skammt á land upp á veizlu. Fór Haraldr 244.3.
konungr me› li› sitt ﬂegar hina sƒmu nótt upp ﬂangat ok tóku
hús á ﬂeim. Gu›rø›r konungr gekk út me› sína menn; var› *ﬂarskƒmm4 vi›rtaka á›r Gu›rø›r konungr Biarnarson fell ok martmanna me› honum. Haraldr konungr fór ﬂegar brottu. Helt hannﬂá til fundar vi› Gu›rø› bró›ur sinn, ok lƒg›u ﬂeir undir sik alla
Víkina.
Chapter 38
Gu›rø›r konungr Biarnarson haf›i fengit sér gott kvánfang ok 61.3–62.7 /makligt. ﬁau áttu son er hét Haraldr. Hann var sendr til fóstrs upp 244.5–
á Grenland til Hróa hins hvíta, lends manns. Son Hróa var Hrani 245.17.
hinn ví›fƒrli. Váru ﬂeir5 Haraldr miƒk *iafnaldra6 ok fóstbrœ›r.
Eptir fall Gu›rø›ar konungs Biarnarsonar fl‡›i Haraldr son
hans, er kalla›r var hinn grenski, fyrst til Upplanda ok me› honum
1 BC1; menn til tryggva konungs me› ﬂeim erendum AD2. 2 BC1; gu›rπ›konung AD2. 3 BC1; samt A. Different text in D2. 4 BC1; ﬂa lítil A, ﬂaskπm D2. 5 + Hrani ok A. 6 D2; jafn gamlir A, iafnaldri BC1.

58ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Hrani fóstbró›ir hans ok fáir menn a›rir; dvƒl›uz ﬂeir ﬂar um
hrí› me› frændum sínum.
Eiríkssynir leitu›u miƒk eptir ﬂeim mƒnnum er í sƒkum váru
bundnir vi› ﬂá ok ﬂeim ƒllum mest er ﬂeim var uppreistar at ván.
Ré›u ﬂat ﬂá Haraldi *grenska1 frændr hans ok vinir at hann fœriaf landi brottu. Hann fór ﬂá austr til Svíﬂió›ar ok leita›i sér
skipanar ok at koma sér í sveit me› ﬂeim *mƒnnum2 er fóru í
herna› at fá sér fiár. Haraldr var hinn gerviligasti ma›r.
Tósti hét ma›r í Svíﬂió›; hann var einn ríkastr ok gƒfgastr í ﬂví
landi ﬂeira manna er eigi báru tignarnafn. Hann var hinn mesti
herma›r ok var lƒngum í víking; ﬂví var hann kalla›r SkƒglarTósti. Haraldr grenski kom sér ﬂar í sveit ok var í víking um sumaritme› Skƒglar-Tósta, ok vir›iz Haraldr hverium manni vel. Hann
var um vetrinn me› Tósta. Haraldr haf›i verit tvá vetr á Upplƒndum, en hann var fimm vetr me› Tósta. Sigrí›r hét dóttir Tósta,ung ok frí›, svarri mikill; hon var sí›an gipt Eiríki Svíakonungi
hinum sigrsæla, ok var son ﬂeira Óláfr sœnski er sí›an var konungr
í Svíﬂió›. Eiríkr var› sóttdau›r at Uppsƒlum tíu vetrum sí›ar en
Styrbiƒrn fell.
Chapter 39
62.8– Gunnhildarsynir bu›u út li›i miklu ór Víkinni ok fóru svá nor›r
63.11 / me› landi at ﬂeir hƒf›u li› ok skip ór *hveriu fylki;3 ger›u ﬂeir
246.2– ﬂá bert at ﬂeir mundi *her ﬂeim stefna4 nor›r til ﬁrándheims á
247.6.

hendr Hákoni iarli. ﬁessi tí›indi spur›i brátt Hákon iarl; dró hannﬂegar her at sér ok ré› til skipa. En er hann spur›i hversu mikinn
her Gunnhildarsynir hƒf›u, ﬂá helt hann sínu li›i su›r á Mœri ok
heria›i hvar sem hann fór. Drap hann menn ﬂá er hann ná›i,bæ›i ríka ok óríka. Hann sendi aptr bóndaherinn ﬁrœnda, en hann
fór herskildi um Mœri hváratveggiu ok Raumsdal. Hann haf›iniósnir allt fyrir sunnan Sta› um her Gunnhildarsona. En er hannspur›i at ﬂeir váru komnir í Fiƒr›u ok bi›u byriar at sigla nor›rum Sta›, ﬂá sigldi hann su›r um Sta› svá hafhallt at ekki mátti
siá segl hans af landi; lét hann svá ganga austr me› landi ok komfram í Danmƒrk. Sigldi hann ﬂa›an í Austrveg ok heria›i ﬂar um
sumarit.

1 BC1D2; ÷ A.

2 BC1; ÷ A. Altered text in D2.

4 BC1; stefna her ﬂeim A. Altered text in D2.

3 BC1D2; fylki hueríu A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

59

Gunnhildarsynir heldu li›i sínu nor›r til ﬁrándheims *ok1dvƒl›uz ﬂar miƒk lengi ok tóku skatta ok skyldir af bóndum. En
er á lei› sumarit settuz ﬂeir ﬂar eptir Sigur›r slefa ok Gu›rø›r
konungr, en Haraldr ok a›rir ﬂeir brœ›r fóru austr í land oklei›angrsli› ﬂat er ﬂeim haf›i ﬂangat fylgt um sumarit.
Chapter 40
Hákon iarl sigldi um haustit til Helsingialands ok setti ﬂar upp 63.12–
skip sín, fór sí›an landveg um *Helsingialand ok Iamtaland,2 svá 64.6 /austan um Kiƒl ok kom ofan í ﬁrándheim. Dreif ﬂegar til hans li› 247.9–
mikit; ré› hann til skipa. En er ﬂat spur›u Gunnhildarsynir stigu 248.6.
ﬂeir á skip sín ok heldu út eptir fir›i, en Hákon iarl fór út á Hla›ir
ok sat ﬂar um vetrinn, en Gunnhildarsynir sátu á Mœri ok veittu
hvárir ƒ›rum árásir ok manndráp.
Hákon iarl helt ríki sínu í ﬁrándheimi ok *var3 ﬂar optast ávetrum, en fór um sumrum í herna› í Austrveg; stundum sat hannum sumrum í ﬁrándheimi ok haf›i her úti; helduz Gunnhildarsynirﬂá ekki fyrir nor›an Sta›.
Haraldr gráfeldr fór á einu sumri me› her sinn *nor›r4 til Biarma- 64.6–18 /lands ok heria›i ﬂar ok átti orrostu mikla vi› Biarma á Vínubakka. 248.8–20.
ﬁar haf›i Haraldr sigr ok drap fólk mart; heria›i hann ﬂá ví›a um
landit ok fekk *ófamikit5 fé. Svá segir Glúmr Geirason:
Austr *rau›6 iƒfra ﬂr‡stiror›rakkr fyrir b‡ nor›an
brand, ﬂar er biarmskar kindir,
brennanda, lét renna.
Gótt hlaut gumna sættir
geirve›r í fƒr ﬂeiri,ƒ›lingi fekkz ungumor› á Vínu bor›i.
Klyppr hét hersir einn, kynstórr ma›r ok ríkr á Hƒr›alandi; hann 64.19–20 /249.1–3.
var son ﬁór›ar Hƒr›a-Kárasonar.

1 BC1; ÷ AD2. 2 BC1 (ok — Kiƒl] ÷ D2); iamta land ok helsingia land A.
3 BC1; sat AD2. 4 C1; ÷ AB. (This paragraph and the following verse areomitted in D2.)

5 C1; stormikit A, mikit B.

6 B; re› AC1.

60ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

64.20–23 / Kona Klypps hersis hét Ólof; hon var Ásbiarnardóttir, systir Iárn249.5–8. Skeggia nor›an af Yrium. Bró›ir Ásbiarnar var Hrei›arr fa›ir

Styrkárs fƒ›ur Eindri›a fƒ›ur Einars ﬂambarskelfis.
64.23–65.1 / Sigur›r konungr slefa kom til bús Klypps hersis.
249.1.
65.1–2 / Hann var eigi heima, en Ólof kona hans tók vel vi› konungi. Var
249.3–5. ﬂar veizla gó› ok drykkiur miklar.
65.2–13 / Sigur›r konungr gekk um nóttina til rekkiu Ólofar ok lá ﬂar at
249.8– óvilia hennar. Sí›an fór konungr á brott.
250.2. Eptir um haustit fóru ﬂeir Haraldr konungr ok Sigur›r upp áVƒrs ok stefndu ﬂar ﬂing vi› bœndr. Á ﬂví ﬂingi veittu bœndr
konungum atfƒr ok vildu drepa ﬂá; kómuz ﬂeir undan me› flótta.
Fór ﬂá Haraldr konungr nor›r í Har›angr, en Sigur›r á Alrekssta›iok settiz ﬂar. En er Klyppr hersir spur›i ﬂat heimti hann samanfrændr sína ok vini ok veittu konungi atfƒr. Hƒf›ingi var sá ma›r
fyrir fer›inni er kalla›r var Vémundr vƒlubriótr. En er ﬂeir kómu
á bœinn veittu ﬂeir Sigur›i konungi atsókn. Klyppr lag›i sver›i ígegnum konung. Var ﬂat hans bani. Ok ﬂegar í sta› var Klyppr
drepinn.
Chapter 41
65.14– Haraldr konungr gráfeldr ok Gu›rø›r bró›ir hans drógu saman
66.20 / her mikinn *austan ór landi1 ok heldu li›i ﬂví nor›r til ﬁrándheims.
250.4– En er ﬂat spur›i Hákon iarl samna›i hann li›i at sér *ok2 helt su›r251.14.
3

á Mœri ok heria›i ﬂar. *ﬁar var fyrir Griótgar›r fƒ›urbró›ir hansok skyldi ﬂar hafa landvƒrn af Gunnhildarsonum. Hann bau› her
út, sem konungarnir hƒf›u or› til sent. Hákon iarl helt til fundarvi› hann, ok áttu ﬂeir bardaga. ﬁar fell Griótgar›r ok tveir
iarlasynir *me› honum4 ok mart li› annat. ﬁess getr Einarr
skálaglamm:*Hialmgráp er 5 vann hilmirhar›, lopts vinar, bar›a,
ﬂví kom vƒxtr í Vínu
vínheims, fiandr sína,
1 BC1D2; ÷ A.

2 BC1; ÷ AD2. 3 BC1D2; ﬂa A. 4 BC1D2; ÷ A.
Hialm falldinn A, Hialmgreíp er B. The stanza is omitted in D2.

5 C1;

TEXT FROM HEIMSKRINGLA61

at forsniallir fellu
fúrs í ﬁundar skúrum,ﬂat færr ﬁróttar snytri,
ﬂrír iarls synir, tírar.
Sí›an sigldi Hákon iarl út um eyiar ok svá hafhallt su›r me› landi.
Hann kom fram í Danmƒrk, fór ﬂá á fund Haralds Gormssonar
Danakonungs, fekk ﬂar gó›ar vi›tƒkur; dval›iz me› honum um
vetrinn.
ﬁá var ok me› Danakonungi ma›r sá er hét Haraldr; hann var
son Knúts Gormssonar, bró›urson Haralds konungs. Hann var
kominn ór víking, haf›i lengi heriat ok fengit óf lausafiár; ﬂví var
hann kalla›r Gull-Haraldr. Hann ﬂótti vel til kominn at vera
konungr *í Danmƒrk.1
Chapter 42
Haraldr konungr gráfeldr ok ﬂeir *brœ›r2 heldu li›i sínu nor›r til 66.21–
ﬁrándheims ok fengu ﬂar enga mótstƒ›u, ﬂvíat Hákon iarl var í 67.11 /brottu; tóku ﬂeir ﬂar skatta ok skyldur ok allar konungs tekiur ok 251.16–
ﬂar umfram létu ﬂeir bœndr gialda stór giƒld, ﬂvíat konungarnir 252.12.
hƒf›u ﬂá *langa hrí›3 lítit fé fengit ór ﬁrándheimi er Hákon iarl*haf›i ﬂar setit4 me› fiƒlmenni ok *átt5 ófri› vi› *konunga.6
Um haustit fór Haraldr konungr su›r í land me› ﬂat li› flest er
ﬂar átti heimili, en Erlendr konungr sat ﬂar eptir me› *li›i sínu.7
Hann haf›i ﬂá enn miklar krafir vi› bœndr ok ger›i har›an réttﬂeira, en bœndr kurru›u illa ok ger›u rá› sín.
Sí›ar um vetrinn sƒmnu›uz bœndr saman ok fengu li› mikit,
stefndu sí›an at Erlendi konungi ﬂar sem hann var á veizlu ok
heldu *vi› hann orrostu.8 ﬁar fell Erlendr konungr ok mikil sveit
manna me› honum.
Chapter 43Ástrí›r hét kona sú er átt haf›i Tryggvi konungr Óláfsson; hon 67.12–69.10 /var dóttir Eiríks bió›askalla, ríks manns er bió á *Oprostƒ›um.9 255.4–
En eptir fall Tryggva konungs fl‡›i Ástrí›r á brott ok fór á 256.14.
1 BC1D2; yfir danmπrku A. 2 BD2; ÷ AC1. 3 D2; lengi ABC1. 4 BC1D2;

sat ﬂar A. 5 BC1D2; atti A. 6 BD2; konungana AC1. 7 BC1; sitt li› A,
sínu lide D2. 8 BC1D2; orrosto vi› hann A. 9 BC1; ofro stπ›um A,
offrustodum D2 (always written opro- BC1, ofro A, offru- D2).

62ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

launungu me› lausafé ﬂví er hon mátti me› sér hafa. Henni fylg›ifóstrfa›ir hennar, sá er nef‹ndr er› ﬁórólfr *lúsarskegg;1 hannskil›iz aldri vi› hana. En a›rir trúna›armenn hennar fóru á niósn,
hvat spur›iz af óvinum hennar e›a hvar ﬂeir fóru. Ástrí›r gekkme› barni Tryggva konungs; hon lét flytia sik út í vatn eitt ok
leyndiz ﬂar í *hólma2 nƒkkurum ok fáir menn me› henni. ﬁarfœddi hon barn; ﬂat var sveinn. ﬁórólfr iós sveininn vatni ok kalla›iÓláf eptir fƒ›urfe›r sínum. [. . .] Ástrí›r leyndiz ﬂar í hólmanumum sumarit. En er nótt myrk›i en dag tók at skemma en ve›r at
kólna, ﬂá byria›i Ástrí›r fer› sína ok ﬁórólfr me› henni, en fáttannarra manna, fóru ﬂar eina me› bygg›um er ﬂau leynduz umnætr ok fundu enga menn. ﬁau kómu fram eins dags at kveldi til
Eiríks á *Oprostƒ›um, fƒ›ur Ástrí›ar. ﬁau fóru leyniliga; sendiÁstrí›r menn til bœiarins at segia Eiríki sína ﬂarkvámu. En hann
lét fylgia ﬂeim í eina skemmu ok setia ﬂeim bor› me› hinum
beztum fƒngum. Var Ástrí›r ﬂar litla hrí› á›r fƒruneyti hennar
fór brott, en hon var eptir ok tvær ﬂiónustukonur me› henni ok
son hennar Óláfr, ﬁórólfr *lúsarskegg3 ok *ﬁorgils4 son hans sex
vetra gamall. Váru ﬂau ﬂar um vetrinn.
Chapter 44
69.11– Haraldr konungr gráfeldr ok Gu›rø›r bró›ir hans fóru eptir dráp
70.3 / Tryggva konungs Óláfssonar til búa ﬂeira *er5 hann haf›i átt. En
256.16- ﬂá var Ástrí›r í brottu ﬂa›an ok spur›u ﬂeir ekki til hennar. Sá
257.10.

kvittr kom fyrir ﬂá at hon mundi vera me› barni Tryggva konungs.
ﬁeir fóru um haustit nor›r í land, *svá6 sem fyrr er ritat. En er ﬂeir
fundu Gunnhildi mó›ur sína sƒg›u ﬂeir henni alla atbur›i um
ﬂau tí›indi er ﬂá hƒf›u gerz í fƒr ﬂeira. Hon spur›i vendiliga at
ﬂar sem Ástrí›r var. ﬁeir sƒg›u ﬂar af slíkan kvitt sem ﬂeir hƒf›u
heyrt. Gunnhildr svara›i: ‘ﬁat mun vera satt, at hon mun fœ›a
upp son Tryggva ef engra rá›a er í leitat.’ En fyrir ﬂá sƒk at ﬂatsama haust áttu Gunnhildarsynir *deilu7 vi› Hákon iarl ok svá
um vetrinn eptir, sem fyrr er ritat, ﬂá var› engi eptirleitan hƒf›um Ástrí›i ok son hennar á ﬂeim vetri.

70.3–8 / En eptir um várit sendi Gunnhildr menn til Upplanda ok allt í257.12–18. Víkina at niósna hvat um hag Ástrí›ar mundi vera. En er ﬂeir
1 BC1D2; lusa skeì A. 2 BC1; holmi AD2. 3 BC1; lusa skegg AD2. 4 BC1D2;

÷ A.

5 BC1D2; sem A.

6 D2; ok sua C1, ÷ AB.

7 BC1D2; deilur A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

63

niósnarmenn kómu aptr til Gunnhildar kunnu ﬂeir ﬂat helzt atsegia til Ástrí›ar at hon mundi vera á *Oprostƒ›um me› fe›r
sínum ok ﬂess meiri ván at hon fœddi ﬂar upp son Tryggva
konungs. [. . .](In the remainder of this chapter and in the next there are just a few
sentences or parts of sentences that follow Heimskringla.)[. . .] fara á *Oprosta›i til Eiríks ok hafa ﬂa›an son Tryggva 70.10–11 /258.4–5.
*konungs1 ok fœra sér. [. . .][. . .] ﬂriá tigu manna alla vel búna at vápnum ok hestum.2 [. . .] 70.12–13 /258.1 and 2.

[. . .] til *Oprosta›a; ver›a ﬂá vinir Eiríks varir vi› fer› ﬂeira ok 70.14–18 /ørendi ok bera honum niósn um sendimenn Gunnhildar. ﬁat var 258.6-10
sí› dags. En ﬂegar um nóttina bió Eiríkr brautfer› Ástrí›ar dóttur and 12.
sinnar; fekk hann henni gó›a lei›toga; fóru ﬂau *brott3 er mikit
lif›i nætr. [. . .]ﬁau kómu at kveldi dags í ﬂat hera› er Skaun het,4 sá ﬂar bœ 71.6–13 /mikinn ok fóru ﬂannig ok bá›u sér ﬂar nætrvistar. ﬁau *dul›uz5 258.12–
ok hƒf›u fátœkligan klæ›abúna›. Sá ma›r er ﬂar bió *er6 nefndr 259.2.
Biƒrn eitrkveisa; hann var au›igr ma›r ok illr búﬂegn. Hann rak
ﬂau brott. Fóru ﬂau um kveldit í annat ﬂorp skammt ﬂa›an er hét
í Vizlum. ﬁar bió sá bóndi er ﬁorsteinn hét; hann herberg›i ﬂau
um nóttina ok veitti ﬂeim *gó›an beina7 ﬂá nótt; sváfu ﬂau í gó›um
umbúna›i. [. . .]Kómu ﬂeir um kveldit til Biarnar eitrkveisu í Skaun, tóku ﬂar 71.20–
gisting, ok spur›i Hákon Biƒrn ef hann kynni honum nƒkkut segia 72.2 /259.9–11.
til Ástrí›ar. [. . .]‘[. . .] ok bá›u mik nætrvistar, en ek rak ﬂau brottu [. . .]’72.3–4 /259.12–13.
[. . .] munu ﬂau vera herbergiu› hér *nƒkkur8 í ﬂorpum. Á ﬂví 72.8–15 /sama kveldi fór húskarl ﬁorsteins ór skógi ok kom til bœiar Biarnar 259.13–
ﬂvíat ﬂat var á *lei›9 hans; hann var› varr vi› at ﬂar váru gestir 260.4.
1 BC1D2; ÷ A.

2 AD2(Kringla, Jöfraskinna); klædum BC1(Fríssbók).

3 BC1D2; brottu A. 4 AC1; heitir B. 5 B; duolduz AC1D2. 6 BC1; var A(er nefndr] het D2). 7 BC1D2; ÷ A. 8 C1D2; nackuar inand A, skammt B.
9 BC1D2; ueg A.

64ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

margir ok svá hvert ørendi ﬂeira var; sag›i hann ﬂetta allt ﬁorsteini
bónda er hann kom heim.En er ﬂri›iungr lif›i nætr vak›i ﬁorsteinn
upp gesti sína ok ba› ﬂau brott fara skiótt; hann mælti vi› ﬂau
herst ok lét ófr‡nliga. En er ﬂau kómu af gar›inum út á veginn [. . .]74.8–20 / Snimma um daginn rei› Hákon frá Biarnar í bygg›ina, ok hvar
260.11–18. sem hann kom spur›i hann eptir Ástrí›i. En er hann kom til

ﬁorsteins spur›i hann ef ﬂau væri ﬂar komin. ﬁorsteinn svara›i:‘Váru hér menn nƒkkurir í nótt ok fóru brottu móti degi austr á
skóginn.’ Hákon mælti: ‘ﬁá muntu vilia fara me› oss at leita ﬂeira;ﬂér munu kunnar lei›ir allar ok fylgsni á skóginum. ﬁorsteinn
iátti ﬂví ok bió sik skiótt. En er ﬂeir kómu á skóginn [. . .] Vísa›ihann ﬂeim nú öllum ﬂvers frá ﬂví sem ﬂau váru [. . .]75.6–9 / Leitu›u ﬂeir um skóginn allan ﬂann dag ok fundu Ástrí›i eigi ﬂví261.1–3. heldr. Eptir ﬂat fóru sendimenn aptr til Gunnhildar ok sƒg›u henni

sitt erindi. Ástrí›r ok hennar fƒruneyti [. . .]75.14–15 / [. . .] á fund Hákonar gamla; dval›iz hon ﬂar ok son hennar langa
261.4–5. hrí› í gó›um fagna›i.

Chapter 45
78.2–3 / [. . .] Beiddu konung ﬂá enn fá sér styrk til at hafa sveininn brott262.8–10. me› sér, hvárt er Hákon gamli vill e›a eigi. [. . .]79.8–9 / Kómuz ﬂeir ﬂó nau›uliga óbar›ir undan ﬂrælinum. [. . .]262.16–17.
79.11–12 / [. . .] ok ﬂat me› at ﬂeir hƒf›u sét Óláf Tryggvason. [. . .]262.18–19.

Chapter 46
82.1–4 / [. . .] Sigur›r hét son Eiríks *bió›askalla1 á *Oprostƒ›um bró›ir
263.2–6. Ástrí›ar; hann var austr í Gar›aríki me› Valdamar konungi ok

haf›i af honum mikinn metna› ok vald. F‡stiz Ástrí›r systir hansﬂá at fara ﬂangat til hans.
82.4–5 / ﬁá haf›i hon verit tvá vetr í Svíaveldi me› Hákoni gamla. Var
263.8–9. Óláfr son ﬂeira Tryggva konungs ﬂá ﬂrevetr.
1 D1,2; ÷ ABC1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

65

Hákon gamli kom henni í fƒruneyti me› kaupmƒnnum nƒkkurum 82.5–8 /ok fekk henni ok hennar mƒnnum alla hluti vel ok gnógliga, ﬂá er 263.6–8.
ﬂau ﬂurftu at hafa.
En er ﬂau *heldu1 austr í hafit kómu at ﬂeim víkingar; ﬂat váru 82.8–83.6 /Eistr. Tóku víkingar at herfangi bæ›i féit ok mennina, drápu suma, 263.9–
en sumum skiptu ﬂeir me› sér til ánau›ar. ﬁar skil›iz Óláfr vi› 264.5.
mó›ur sína. Tók ﬂá vi› Óláfi ok ﬁórólfi fóstra hans ok ﬁorgilsi
syni ﬁórólfs sá ma›r er Klerkon hét. Klerkoni ﬂótti ﬁórólfr ofgamall til ﬂrælkanar ok ﬂótti ekki forverk í honum; ﬂví drap hannﬁórólf, en haf›i sveinana me› sér til Eistlands ok seldi ﬂá ﬂeim
manni er Klerkr hét ok tók fyrir hafr einn heldr gó›an. Hinn ﬂri›ima›r keypti Óláf litlu sí›ar ok gaf fyrir vesl gott e›a slagning. Sá
ma›r hét Reás, en kona hans hét Rekón, en son*ﬂeira Rekóni.2
Var Óláfr ﬂar me› ﬂeim húsbónda lengi sí›an vel haldinn, ﬂvíat
Reás unni engum mun *minna3 Óláfi en sínum syni. Óláfr var sex
vetr í ﬂessi útleg› á Eistlandi. [. . .]ﬁá kom til Eistlands Sigur›r Eiríksson mó›urbró›ir Óláfs; hann 83.8–11 /var sendr af Valdamar konungi af Hólmgar›i at heimta ﬂar í landi 264.7–10.
skatta konungs. Fór Sigur›r ríkmannliga me› miklu fiƒlmenni. [. . .]Flutti Sigur›r sveinana bá›a me› sér til Hólmgar›s ok lét ekki 86.3–5 /uppvíst fyrir mƒnnum um ætt Óláfs, en helt hann vel at ƒllum 265.1–3.
hlutum. [. . .]Chapter 47
ﬁat var einn dag at Óláfr Tryggvason var úti staddr á torgi. Var 86.7–88.2 /ﬂar fiƒlmenni mikit. ﬁar kenndi hann Klerkon er drepit haf›i fóstra 265.5–
hans, ﬁórólf *lúsarskegg.4 Óláfr haf›i litla øxi í hendi; hann gekk 266.21.
at Klerkoni ok setti øxina í hƒfu› honum svá at stó› í heila. Tók
Óláfr *ﬂegar5 hlaup heim til herbergis ok sag›i Sigur›i frænda
sínum, en Sigur›r kom honum ﬂegar í herbergi Allogie dróttningar
ok sag›i henni tí›indin ok ba› hana hiálpa sveininum. Hon leit ásveininn ok mælti: ‘Eigi hœfir at drepa svá frí›an svein.’ Ba› hon
ﬂá alla sína menn koma ﬂar me› alvæpni. Í Hólmgar›i var svá
mikil fri›helgi at drepa skyldi hvern er mann ódœm›an vá.
1 BC1D1,2; komu A.

÷ A.

2 D1,2; hans Àekni A, ﬂeira rekin BC1.

4 D1; lusa skegg AD2; ÷BC1.

5 BC1D1,2; ÷ A.

3 BC1D1,2;

66ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Nú ﬂeystiz fram allr l‡›ur eptir si› ﬂeira ok lƒgum at leita eptirÓláfi, hvar hann væri ni›r kominn. Vildu *ﬂeir1 hann af lífi taka
sem lƒg bu›u. ﬁá var sagt at hann var í gar›i dróttningar ok ﬂar
herr manns alvápna›r búinn at veria hann. ﬁví næst kom ﬂetta
fyrir konung. Gekk hann *ﬂá2 til skiótt me› sína hir› ok vildi eigi
at ﬂeir ber›iz. Kom hann ﬂá gri›um á ok ﬂví næst sættum. Dœm›ikonungr bœtr fyrir vígit, en dróttning helt *giƒldum3 upp. Sí›anvar Óláfr me› dróttningu; var hann henni miƒk elskuligr okástú›igr ƒllu fólki.
*ﬁat4 váru lƒg í Gar›aríki at ﬂar skyldu ekki vera konungbornirmenn nema at konungs rá›i. ﬁá sag›i Sigur›r dróttningu hverrarættar Óláfr var ok svá fyrir hveria sƒk hann var ﬂar kominn, at
hann mátti ekki í sínu landi vera fyrir ófri›i ok umsátum sinnaóvina; ba› Sigur›r hana ﬂetta tala fyrir konungi. Hon ger›i svá
ok ba› konung hiálpa vi› konungssyni ﬂessum, svá har›liga sem
hann var vi› kominn. Kom hon svá me› sínum fortƒlum at konungr
iáta›i ﬂví sem hon beiddi. Tók hann ﬂá Óláf á sitt vald ok helt
hann vegliga sem konungssyni byria›i at vera haldinn. Dval›izÓláfr ﬂar níu vetr í Gar›aríki me› Valdamar konungi. Hann var
allra manna frí›astr, mestr ok *sterkastr5 ok at íﬂróttum um framalla menn norrœna ﬂá er sƒgur ganga frá.
Chapter 48
88.3–18 / Hákon iarl Sigur›arson var me› Haraldi *Gormssyni Dana267.2– konungi6 um vetrinn eptir er hann haf›i stokkit ór Nóregi frá ríki
268.2. sínu fyrir Gunnhildarsonum. Hákon haf›i svá miklar áhyggiur

um vetrinn at hann lag›iz í rekkiu; hann haf›i andvƒkur miklar
ok drakk eigi meira en hann mátti halda *vi›7 styrk sínum. Hann
sendi menn um haustit leyniliga nor›r í ﬁrándheim til vina sinna
ok lag›i ﬂat rá› fyrir ﬂá at ﬂeir skyldi drepa Erlend konung ef
ﬂeir mætti; sag›i hann sik *mundu aptr8 hverfa til ríkis síns ﬂá ersumra›i. ﬁann vetr drápu ﬁrœndir Erlend konung, sem fyrr erritat.
Me› ﬂeim Hákoni ok Gull-Haraldi var vinátta kær. Bar Haraldr
fyrir Hákon rá›ager›ir sínar; sag›i Haraldr at hann vildi ﬂá setiaz
at landi ok létta9 herna›i. Hann spur›i Hákon hvat hann ætla›i,
1 BC1D1,2; ﬂau A. 2 BC1D1,2; ÷ A. 3 BC1D1,2; ger›um A. 4 BC1; ﬂar A,

ﬂav D1,2. 5 BC1D1,2; styrkaztr A. 6 BC1D1,2; konungi gorms syni ídanmπrk A. 7 D1,2; fyrir BC1, ÷ A. 8 BC1D1,2; aptr mundo A. 9 + af A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

67

hvárt Haraldr *konungr1 mundi *vilia2 skipta ríki vi› hann ef hannkref›i. Hákon svarar: ‘ﬁat hygg ek at3 Danakonungr muni engra
réttinda varna ﬂér. En ﬂó veiztu gørr *ﬂetta mál ef ﬂú rœ›ir4 fyrir
konungi. Vænti ek at ﬂú fáir eigi ríkit ef ﬂú krefr eigi.’
Chapter 49
Litlu sí›ar tala›i Gull-Haraldr vi› Harald konung frænda sinn, 89.1–9 /svá at nær váru margir ríkir menn beggia vinir. Kraf›i ﬂá Gull- 268.2–12.
Haraldr konunginn at skipta ríki vi› sik í helminga, svá sem bur›irhans váru til ok ætt ﬂar í Danaveldi. *Vi› ﬂetta ákall5 var› Haraldr
konungr rei›r miƒk ok svara›i svá: ‘Engi ma›r dirf›iz at krefia
ﬂess Gorm konung fƒ›ur minn at hann skyldi gøraz hálfkonungr
yfir Danaveldi, eigi heldr hans fƒ›ur, Hƒr›a-Knút, e›a Sigur›
orm í auga *e›a6 Ragnar lo›brók.’ Hann ger›i sik ﬂá svá rei›anok ó›an at ekki mátti *mæla vi› hann.7
Gull-Haraldr un›i ﬂá miklu verr en á›r: haf›i nú rei›i konungs, 89.9–90.21 /en ríki ekki heldr en fyrr. Kom hann ﬂá til Hákonar vinar síns ok 268.14–*kær›i fyrir8 honum sín vandræ›i ok ba› hann heilla rá›a, ef til 270.15.
væri, at hann mætti ná ríkinu; sag›i at hann *hef›i9 ﬂat helzt hugsat
at hann mundi sœkia ríkit me› styrk ok vápnum. Hákon svarar:‘ﬁetta skaltu fyrir engum manni mæla svá at konungr spyri *ﬂat.10
ﬁar liggr vi› líf ﬂitt. Hugsa ﬂat me› siálfum ﬂér til hvers ﬂú muntfœrr ver›a. ﬁarf til slíkra stórræ›a at ma›r sé diarfr ok ƒruggr,
spari hvárki til gó›a hluti né illa at fram megi ganga ﬂat er upp er
tekit, en hitt er ófœrt at hefia upp stór rá› ok leggia sí›an ni›rme› ósœm›.’ Gull-Haraldr svarar: ‘Svá hefi ek ﬂetta *tilkall 11
upp tekit at eigi skal ek mínar hendr til spara at drepa siálfan
konunginn ef hann vill synia mér ﬂess ríkis er ek á me› réttu at
hafa.’ Skilia ﬂeir ﬂá rœ›u sína.
Litlu sí›ar gekk Haraldr konungr til fundar vi› Hákon ok tóku
ﬂeir tal sitt; sag›i konungr Hákoni hvert *ákall12 Gull-Haraldr
haf›i haft vi› hann til ríkis ok svƒr ﬂau er hann veitti; segirhann svá at hann vill fyrir engan mun minnka ríki sitt. ‘En ef
1 C1D1,2; dana konungr B, ÷ A. 2 BC1D1,2; ÷ A. 3 + haralldr A. 4 BC1D1,2;

ef ﬂu ræ›ir ﬂetta mal A. 5 BC1D1,2; ﬁessum ordum A. 6 BC1D1,2; ne A.
7 BC1; or›um vi› hann koma AD2, koma ordvm vid hann D1. 8 BC1D1,2;

s. A. 9 C1D2; hafi A, hafdi D1. Altered text in B. 10 BC1D2; ﬂviat and punctuation after spyri A; ÷ D1. 11 BC1; ra› A, ÷ D1,2. 12 BD1,2; til kall AC1.

68ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Gull-Haraldr vill *nƒkkut1 halda á ﬂessu tilkalli, ﬂá er mér lítit
fyrir at láta drepa hann, ﬂvíat ek trúi honum illa ef hann vill eigi
af ﬂessu láta.’ Iarl svarar: ‘ﬁat hygg ek at Gull-Haraldr hafi ﬂetta
svá fremi upp hafit at hann *mun2 ﬂetta eigi láta ni›r falla. Er mér
ﬂess ván, ef hann reisir ófri› hér í landi, at honum ver›i gott tilli›s ok mest *fyrir vinsælda3 sakir fƒ›ur hans. En ﬂat er y›r hin
mesta óhœfa at drepa frænda y›arn, ﬂvíat allir munu kalla hannsaklausan at svá búnu. Eigi vil ek ok ﬂat mitt rá› kalla at ﬂú gørir
ﬂik minna mann en fa›ir ﬂinn var, Gormr konungr; iók hann miƒksitt ríki, en minnka›i í engan sta›.’ ﬁá svarar konungr: ‘Hvert erﬂá ﬂitt rá›, Hákon? Skal ek eigi mi›la ríkit ok rá›a af hendi mér
ﬂenna ugg?’ Iarl svarar: ‘Kom ﬂú nƒkkurum dƒgum sí›ar, ﬂvíat
ek vil hugsa ﬂetta vandamál, ok mun ek ﬂá veita nƒkkurn órskur›.’
Gekk ﬂá konungr brottu ok hans menn.
Chapter 50
91.1–92.8 / Hákon iarl haf›i nú enn hinar mestu áhyggiur ok rá›agør›ir; lét
270.18– hann fá menn vera í húsinu hiá sér. Fám dƒgum sí›ar kom Haraldr
272.13. konungr til tals vi› hann; spur›i konungr ef iarl hef›i hugsat ﬂárœ›u er ﬂeir kómu á hinn fyrra dag. Iarl svarar: ‘ﬁar hefi ek vakat4
um nótt ok dag sí›an ok finnz mér ﬂat helzt rá› til, at ﬂú hafir ok
haldir ríki ﬂat allt er ﬂinn fa›ir átti ok ﬂú tókt eptir hann. En ﬂú fáí hendr Haraldi frænda ﬂínum annat konungs ríki, ﬂat er hannmegi sœm›arma›r af ver›a.’ ‘Hvert er ﬂat ríki,’ segir konungr,‘er ek má *heimolliga fá Haraldi5 ef ek hefi óskert Danaveldi?’
Iarl svarar: ‘ﬁat er Nóregr, herra. Konungar ﬂeir er ﬂar eru eru
lei›ir ƒllu landsfólki; vill hverr ma›r ﬂeim illt, sem vert er.’
Konungr svarar: ‘Nóregr er land mikit. ﬁar er fólk hart ok illt atsœkia me› útlendan her. Gafz oss svá ﬂá er Hákon A›alsteinsfóstri
var›i landit, létum vér li› mikit, en var› engi sigr unninn. Er
Haraldr Eiríksson fóstrson minn ok knésetningr.’ Iarl svarar:‘Lƒngu vissa ek ﬂat at ﬂér hafi› *opt veitt ƒruggan styrk6 Gunnhildarsonum, en ﬂeir hafa y›r ﬂat engu launat nema illu. Nú skulu
vér komaz miklu léttligarr at Nóregi en beriaz til me› allan
Danaher. Send ﬂú bo› Haraldi fóstrsyni ﬂínum ok bió› honum at

1 BC1D1,2; ÷ A. 2 BC1; muni A. The sentence is omitted in D1,2. 3 BC1D1,2;

til uín sælda fyrir A. 4 + ok hugsat A. 5 BC1D1,2; fa haralldi heimolliga
A. 6 BC1D1,2 (ƒruggan] gnogan D1,2); nogan styrk ueitt A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

69

taka af ﬂér land í lén, ﬂat er ﬂeir brœ›r hƒf›u fyrr hér í Danmƒrk;stefn honum svá á ﬂinn fund. Má Gull-Haraldr ﬂá á lítilli stundu
afla ríkis í Nóregi af Haraldi gráfeld.’ Konungr mælti: ‘ﬁetta mun
mér kallat illt verk at svíkia fóstrson minn.’ Hákon svarar: ‘ﬁatmunu Danir kalla at betra skipti sé at drepa heldr víking norrœnan
en bró›urson sinn *danskan.’1 Tala ﬂeir konungr ok iarl hér um
langa hrí›, ﬂar til er ﬂetta semz me› ﬂeim.
Chapter 51
Gull-Haraldr kom enn til *Hákonar iarls2 ok tala ﬂeir; segir iarl at 92.9–*hann hefir nú fylgt hans málum svá3 at meiri ván *er4 at ríkit í 93.15 /Nóregi liggi laust fyrir honum. ‘Skulu vit ﬂá,’ segir hann, ‘halda 272.16–
felagskap okkrum; mun ek mega veita ﬂér mikit traust í Nóregi. 274.12.
Haf ﬂú fyrst *ﬂat5 ríki. Haraldr konungr frændi ﬂinn er ma›r
gamall, en á ﬂann einn son er hann ann lítit, ok ﬂó ekki arfborinn.’Talar Hakon *fyrir Gull-Haraldi6 ﬂar til er hann lætr sér ﬂetta vel
líka.
Sí›an tala ﬂeir optliga allir samt, konungr *ok7 iarl ok GullHaraldr.
Litlu sí›ar sendi Danakonungr menn sína nor›r í Nóreg á fund
Haralds gráfelds. Var sú fer› búin allvegliga. Tók Haraldr gráfeldrvel vi› sendimƒnnum. Segia ﬂeir ﬂau tí›indi at Hákon iarl er íDanmƒrk ok liggr banvænn ok nær ørviti. ﬁar me› segia ﬂeir atHaraldr Danakonungr bau› til sín Haraldi gráfeld *fóstrsyni8
sínum at taka af sér veizlur, svá sem ﬂeir brœ›r hƒf›u fyrr haft íDanmƒrk, ok ba› hann finna sik á Iótlandi. Haraldr gráfeldr bar
ﬂetta mál fyrir Gunnhildi ok *a›ra9 vini sína. Lƒg›u menn ﬂar
allmisiafnt rá› til. Sumum ﬂótti ﬂessi fer› ekki trúlig, svá sem ﬂar*var10 mƒnnum fyrir skipat, en fleiri f‡stu at fara skyldi, ﬂvíat ﬂá
var svá mikill sultr í Nóregi at konungar fengu varla fœtt *li›11
sitt. Af ﬂví fekk fiƒr›rinn ﬂat nafn, ﬂar sem konungarnir sátu
*optast,12 at hann hét Har›angr. Árfer› var ﬂá í Danmƒrk tilnƒkkurrar hlítar; hug›uz menn ﬂa›an mundu fƒng fá ef Haraldr
gráfeldr hef›i ﬂar lén ok yfirsókn. Var ﬂat rá›it á›r sendimenn
1 BC1D2; sænskan A, nor∂nan D1.

2 BC1D1,2; motz vi› hakon j. A.

3 BC1D1,2; nu hefir hann sva fylgt hans malum A.

4 BC1D1,2; se A.

5 BC1D1,2; ﬂar A. 6 BC1D1,2; vi› ìullharald A. 7 BC1D2; ÷ AD1. 8 D1,2;

fostra ABC1.

9 BC1D1,2; ÷ A.

12 BC1D1,2; lengztum A.

10 BC1D1,2; ÷ A.

11 BC1D1,2; folk A.

70ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

fóru í brott at Haraldr *Gunnhildarson1 mundi koma til Danmerkr
um sumarit á fund Danakonungs ok taka af honum ﬂenna kost
sem hann bau›.
Chapter 52
93.16– Haraldr gráfeldr fór um sumarit til Danmerkr ok haf›i sex langskip.
94.16 / St‡r›i einu Arinbiƒrn hersir ór Fiƒr›um. Haraldr konungr sigldi
274.15– út ór Víkinni yfir til Limafiar›ar ok lag›iz ﬂar at Hálsi. Var honum275.21.

sagt at Danakonungr mundi ﬂar skiótt koma.
En er ﬂetta spur›i Gull-Haraldr helt hann ﬂangat níu skipum;
hann haf›i á›r búit li› ﬂat at fara í víking. Hákon iarl haf›i ok
búit sitt li› ok ætla›i í herna›; hann haf›i tólf skip ok ƒll stór. En
er Gull-Haraldr var brott farinn, ﬂá kom Hákon iarl til Haralds
konungs ok sag›i svá: ‘Nú veit ek eigi nema vér róim lei›ina ok
gialdim *lei›vítit.2 Nú mun Gull-Haraldr drepa Harald gráfeld;
sí›an mun hann taka konungdóm í Nóregi. Ætlar ﬂú, *konungr,3ﬂér hann ﬂá tryggan *ef 4 ﬂú fær honum svá mikinn styrk, er hannmælti ﬂat í vetr fyrir mér at *hann5 mundi drepa ﬂik ef hann kœmizí fœri um? Nú mun ek vinna Nóreg undir ﬂik ok drepa Gull-Harald
ef ﬂú vill ﬂví heita mér at ek skal au›veldliga sættaz vi› y›r ﬂar
fyrir. Vil ek ﬂá geraz y›arr iarl ok binda ﬂat svardƒgum ok vinna
Nóreg undir y›r me› y›rum styrk, halda sí›an landinu undir y›vart
ríki ok gialda y›r skatta. Ertu ﬂá meiri konungr en ﬂinn fa›ir ef
ﬂú ræ›r tveimr ﬂió›lƒndum.’ ﬁetta semz me› ﬂeim konungi okiarli. Ferr Hákon ﬂá me› li›i sínu at leita Gull-Haralds.
Chapter 53

94.17– Gull-Haraldr kom til Háls í Limafir›i. Bau› hann ﬂegar Haraldi
96.9 / gráfeld til orrostu. En ﬂó at hann hef›i li› minna en Gull-Haraldr,
276.3– ﬂá gekk hann ﬂegar á land ok bióz til orrostu ok fylk›i li›i sínu.
277.17.

En á›r fylkingar gengu saman, ﬂá eggia›i Haraldr gráfeldr miƒkli› sitt, ba› mennn breg›a sver›unum ok beriaz hraustliga. Gekk
hann ﬂegar fram í ƒndver›a fylking ok hió til beggia handa. Svásegir Glúmr Geirason í Gráfeldardrápu:

1 BC1D1,2; ÷A.

AD1,2.

2 BC1D1,2; leiﬂar vítit A.

5 BC1D1,2; ÷ A.

3 BC1D1,2; ÷A.

4 BC1; er

TEXT FROM HEIMSKRINGLA71Mælti mætra hialta
malmó›inn sá, bló›i,
ﬂróttar or›, er ﬂor›i
ﬂió›um vƒll at rió›a.
Ví›lendr of ba› vindaver›ung Haraldr sver›um,frægt ﬂótti ﬂat flotnum
fylkis or›, at mor›i.
ﬁar fell Haraldr gráfeldr. Svá segir Glúmr *Geirason:1
Var› á ví›u bor›i
viggium hollr at liggiagætir gamla sótagar› Eylimafiar›ar.
Sendir fell á sandisævar báls at Halsi.
Olli iƒfra spialli
or›heppinn ﬂví mor›i.
ﬁar fell flest li› Haralds. ﬁar fell Arinbiƒrn hersir. ﬁá váru li›nir
frá falli Hákonar A›alsteinsfóstra fimmtán vetr at sƒgn Ara prestsﬁorgilssonar, en frá falli Sigur›ar Hla›aiarls ﬂrettán vetr. [. . .]Svá segir Ari prestr *ﬁorgilsson2 at Hákon Sigur›arson3 væriﬂrettán vetr iarl yfir fƒ›urleif› sinni í ﬁrándheimi á›r Haraldr
gráfeldr fell, en sex hina sí›ustu er Haraldr gráfeldr lif›i segir Ari
at Hákon iarl ok Gunnhildarsynir bƒr›uz um Nóreg ok stukku‡msir ór landi.
Chapter 54
Hákon iarl ok Gull-Haraldr funduz litlu sí›ar en Haraldr gráfeldr 96.10–
fell. Lag›i Hákon ﬂegar til orrostu vi› Gull-Harald. Fekk Hákon 97.13 /sigr, en Gull-Haraldr var› handtekinn ok lét Hákon hann festa á 277.19–
gálga. Sí›an fór Hákon á fund Haralds Danakonungs ok sættiz 279.10.
vi› hann au›veldliga um dráp Gull-Haralds frænda hans.

1 BC1D1; ÷ AD2.

2 BC1D1,2; ÷ A.

3 AD1,2; j. BC1. Cf. HkrFJ I 277.13.

72ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ﬁví næst bau› Haraldr konungr *her út um allt sitt ríki.1 ﬁar var
ﬂá me› konungi Hákon iarl ok ﬂá var til hans kominn Haraldr
grenski, son Gu›ra›ar konungs Biarnarsonar; fór hann me›
Danakonungi ok mart annarra ríkismanna, ﬂeira er fl‡it hƒf›uó›ƒl sín ór Nóregi fyrir Gunnhildarsonum. Helt Danakonungr her
ﬂessum sunnan í Víkina; 8hann haf›i siau hundru› skipa.2 Gekkﬂá landsfólk allt undir hann. En er Haraldr kom til Túnsbergs
dreif til hans mikit fiƒlmenni; fekk hann li› ﬂat *allt3 í hendr
Hákoni iarli er til *hans4 haf›i komit í Nóregi. Gaf Haraldr
konungr Hákoni til forrá›a Rogaland, Hƒr›aland, Sogn, Fir›afylki,
Sunnmœri, Raumsdal *ok5 Nor›mœri. ﬁessi siau fylki gaf Haraldr
konungr Hákoni iarli til forrá›a me› ﬂvílíkum formála sem Haraldr
konungr hinn hárfagri gaf sonum sínum, nema ﬂat skil›i at Hákon
skyldi ﬂar eignaz ok svá í ﬁrándheimi ƒll konungsbú ok landsskyldir. Hann skyldi ok hafa *konungsfé6 sem hann ﬂyrfti ef herrværi í landi.
Haraldr konungr gaf Haraldi grenska Vingulmƒrk, Vestfold okAg›ir til Lí›andisness ok konungsnafn ok lét hann hafa ﬂat ríkime› ƒllu slíku sem *at fornu7 hƒf›u haft frændr hans ok Haraldr
hárfagri gaf sonum sínum. Haraldr grenski var ﬂá átián vetra. Fór
ﬂá *Haraldr Danakonungr8 heim til Danmerkr me› her sinn.
Chapter 55
97.14–99.7 / Hákon iarl fór me› li›i sínu nor›r me› landi. En er Gunnhildr ok
279.12– synir hennar spur›u ﬂat, ﬂá sƒmnu›u ﬂau her ok var› illt til li›s.
281.19. Tóku ﬂau ﬂá enn hit sama rá› sem fyrr, at ﬂau *sigldu9 vestr um

haf me› ﬂat li› er ﬂeim vildi fylgia. Fóru ﬂau fyrst til Orkneyia
ok dvƒl›uz ﬂar um hrí›. ﬁar váru á›r iarlar synir ﬁorfinns hausakliúfs, Hlƒ›ver, Arnfinnr, Liótr ok Skúli.
Hákon iarl lag›i ﬂá land allt undir sik ok sat um vetrinn í ﬁrándheimi. ﬁess getr Einarr skálaglamm í Velleklu:
Siau fylkium kom silkis,
snúna›r var ﬂat, brúna
geymir grundar síma
grandvarr und sik, landi.
1 BC1D1,2; ut her vm alt Àiki sítt A.

2

3 BC1D1,2; ÷ A.

5 C1; ÷ ABD1,2.

from ÓlH, see ÓlHJH 24.16–17.
6 BC1D1,2; fe A.
7 BC1D1,2; fyrr A. 8 BC1; har’ Gor .s. AD1,2. 9 BC1D1,2; helldo A.
4 BC1D1,2; ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

73ﬁá er Hákon iarl fór sunnan me› landi um sumarit ok landsfólkit
gekk undir hann bau› hann um allt sitt ríki at menn skyldu halda
upp hofum ok efla blót, ok svá var gert. Svá segir Einarr skálaglamm:¯ll lét senn hinn svinnisƒnn Einri›a mƒnnum
herium kunn of heriu›
hofs lƒnd ok vé banda,á›r vé iƒtna vitni
valfalls, of siá allan,
ﬂeim st‡ra go›, geira
gar›s Hlóri›i var›i.
Nú liggr allt und iarli,ímunbor›s, fyrir nor›an,ve›rgœ›is stendr ví›a,
Vík Hákonar ríki.
Hinn fyrsta vetr er Hákon iarl ré› landi gekk síld upp um alltland, ok á›r um haustit haf›i korn vaxit hvar sem *sáit1 haf›iverit. En um várit ƒflu›u menn sér frækorna svá at flestir *bœndr2
seru iar›ir sínar, ok var› ﬂat brátt árvænt. Fri›r var ﬂá ok gó›rinnanlands.
ﬁá váru tveir einir eptir á lífi synir Gunnhildar ok Eiríks konungs, 99.7–101.7 /Ragnfrø›r ok Gu›rø›r. Svá segir Glúmr Geirason í Gráfeldar- 282.2–
284.14.
drápu:
Fellumk half ﬂá er hilmishiƒrdrífa brá lífi,
ré›at oss til au›ar,au›ván, Haralds dau›i.
En ek veit at hefir heitit
hans bró›ir mér gó›u,siá getr ﬂar til sæluseggfiƒl›, *hva›artveggi.3
1 B; s™› AC1; ÷ D1,2.

2 BC1; menn A; ÷ D1,2.

hvara tveìio B, hvartteggi D1, huortueggí D2.

3 C1; hua›artueggiu A,74ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Ragnfrø›r konungr Gunnhildarson byria›i *fer› sína um várit1
vestan um haf til Nóregs ﬂá er hann haf›i einn vetr verit í Orkneyium. Hann haf›i frítt li› ok skip stór. En er hann kom í Nóreg
spur›i hann at Hákon iarl var nor›r í ﬁrándheimi. Helt Ragnfrø›rkonungr ﬂá nor›r um Sta› ok heria›i um Sunnmœri, en sumt fólk
gekk undir hann sem optast ver›r ﬂá er herflokkar ganga yfir land,
at ﬂeir er fyrir eru leita sér hiálpar, hverr ﬂangat *sem2 vænst ﬂikkir.
Hákon iarl spur›i ﬂessi tí›indi at ófri›r var su›r um Mœri; skarhann ﬂá upp herƒr ok ré› til skipa. Bióz hann sem hvatligast ok
helt út eptir fir›i. Var› honum gott til li›s. Fundr ﬂeira Ragnfrø›arvar› á Sunnmœri nor›arliga. Helt Hákon ﬂegar til orrostu; hann
haf›i li› meira ok skip smæri. ﬁar var› hƒr› orrosta, ok veitti
Hákoni ﬂyngra. ﬁeir bƒr›uz um stafna sem ﬂá var si›r til. Straumr
var í sundinu, ok hóf skipin ƒll saman inn at landinu. Hákon iarl
lét ok hamla at landi ﬂar sem honum ﬂótti bezt uppgƒngu. En er
skipin kenndu ni›r gekk iarl ok allt li› hans á land ok drógu upp
skipin svá at óvinir ﬂeira máttu eigi út draga. Sí›an fylk›i iarl
uppi á vellinum ok eggia›i Ragnfrø› til uppgƒngu. ﬁeir Ragnfrø›rlƒg›u útan at ok skutuz á langa hrí›. Vildi Ragnfrø›r eigi á landganga, ok skil›u vi› ﬂat. Helt Ragnfrø›r li›i sínu su›r um Sta›,
ﬂvíat hann ótta›iz at landsherrinn mundi drífa til Hákonar. Hákon
iarl lag›i ok eigi optarr til orrostu vi› Ragnfrø› á ﬂví sumri, ﬂvíat
honum ﬂótti *bor›amunr3 of mikill. Fór hann um haustit nor›r til
ﬁrándheims ok sat ﬂar um vetrinn, en Ragnfrø›r konungr haf›iﬂá allt fyrir sunnan Sta›, Fir›afylki, Sogn, Hƒr›aland, Rogaland.
Haf›i hann fiƒlmenni mikit um vetrinn. Ok er vára›i bau› hannlei›angri út ok fekk li› mikit. Fór hann ﬂá um ƒll ﬂau fylki at afla
sér li›s ok skipa ok annarra fanga ﬂeira er hann ﬂurfti.
Chapter 56
101.8– Hákon iarl bau› li›i út ﬂá er vára›i nor›an ór landi; hann haf›i103.20 / mikit li› af Hálogalandi ok Naumudal, svá allt frá Byr›u til Sta›ar
284.16– haf›i hann li› af ƒllum siálƒndum. Honum dróz herr af ƒllum
287.16. ﬁrœndalƒgum, svá ok um Raumsdal. Svá er sagt at hann hef›i li›

af fiórum fólklƒndum. Honum fylg›u siau iarlar ok *hƒf›u allir
saman4 ógrynni hers. Svá segir Einarr:
1 C1; vm varit fer› sina A, sina ferd vm varit B, sina ferd D1,2. 2 BC1D1,2;

er A. 3 BC1; bur›a munr A. Altered text in D1,2.
saman); haf›i huerr ﬂeira A.

4 BC1D1,2 (D2 omits

TEXT FROM HEIMSKRINGLA75

Hitt var meir *at1 Mœramor›fíkinn lét nor›anfolkveriandi fyrva
fƒr til Sogns *of2 gƒrva;‡tti Freyr af fiórum
folklƒndum, sá branda
Ullr stó› af ﬂví, allri
yrﬂió› He›ins byriar.
Ok enn kva› hann:*Ok til móts á meita
miúkhur›um fram ﬂor›ume› svƒrgœli Sƒrva
siau landrekar randa.3
Glum›i allr, ﬂá er ullar
eggﬂings He›ins veggiar,
gnótt flaut nás fyrir nesium,
Nóregr, saman fóru.
Hákon iarl helt her ﬂessum nor›an fyrir Sta›. ﬁá spur›i hann at
Ragnfrø›r konungr var farinn me› her sinn inn í Sogn. Sneri ﬂáiarl ﬂangat sínu li›i. Var› ﬂar fundr ﬂeira Ragnfrø›ar konungs.
Lag›i iarl *ﬂá skip sín4 at landi ok hasla›i Ragnfrø›i *konungi5vƒll ok tók orrostusta›. Svá segir Einarr skálaglamm:
Var› fyrir víga myr›iví›frægt, en gramr sí›angør›iz mest at mor›i,mannfall vi› styr annan.
Hlunnarfi ba› hverfa
hlífar flag›s ok lag›iialks var ƒndvert fylkiƒndur vƒrp at landi.
ﬁar var› allmikil orrosta. Haf›i Hákon 8miklu meira li›6 ok fekk
sigr. ﬁetta var á *Dinganesi7 ﬂar er mœtiz Sogn ok Hƒr›aland.
1 BC1D2; er AD1.

2 BC1D1; vm AD2.

3 thus BC1, after fóru (the half-stanzas in reverse order) A. The stanza is omitted in D1,2. 4 skip sín A,
ﬂa sinum skipum B, ﬂa skipum sinvm C1; ÷ D1,2. 5 BC1; ÷ AD1,2. 6 miklu
meira li› AD1,2 and Jöfraskinna; lid miklu meira BC1, Kringla, Fríssbók
and 325. 7 BC1D1,2; ﬂinga nesi A.

76ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Ragnfrø›r konungr fl‡›i til skipa sinna; fellu ﬂar af *li›i hans1
ﬂriú hundru› manna. Svá segir Einarr í Velleklu:Strƒng var gu›r á›r gumnar
gammi nás und hramma
ﬂrøngvimei›r á›r ﬂryngvi
ﬂrimr hundru›um lunda.
Knátti hafs af hƒf›um,
hagna›r var ﬂat, bragna
folkeflandi fylkir
fangsæll ﬂa›an ganga.
Eptir orrostu ﬂessa fl‡›i Ragnfrø›r konungr ór Nóregi, en Hákon
iarl fri›a›i land ok lét 8aptr nor›r fara2 her ﬂann hinn mikla erhonum haf›i fylgt um sumarit, en hann dval›iz su›r í landi um
haustit ok um vetrinn eptir. [. . .]Chapter 58

108.16–109.1 / [. . .] me› sœm›ar yfirlæti af konungi ok kærleik af dróttningu.
292.3–4.
109.1– Helt hann ﬂá siálfr mikla sveit hermanna me› sínum kostna›i,
110.7 / ﬂeim er konungr veitti honum.
292.7– Óláfr var ƒrr af fé vi› sína menn; ﬂví var› hann vinsæll. En ﬂá
294.1.

var› ﬂat sem opt kann henda ﬂar er útlendir menn hefiaz miƒk til
ríkis e›a *til svá3 mikillar fræg›ar at ﬂeir ver›i umfram innlenzka
menn, at margir ƒfundu›u ﬂat hversu Óláfr var kærr konungi okeigi sí›r dróttningu. Mæltu ﬂeir menn ﬂat fyrir konungi at hannskyldi *varaz at4 gera Óláf eigi of stóran, ‘fyrir ﬂví,’ sƒg›u ﬂeir,‘at slíkr ma›r er *ﬂér5 hættastr ef hann vill sik til ﬂess hafa at geraﬂér mein e›a ﬂínu ríki er svá er umfram a›ra menn *búinn at
íﬂróttum,6 vinsæld ok atgervi. Vitum vér ok eigi hvat ﬂau dróttningtala iafnan.’ﬁat var si›r mikill hinna ríkustu *konunga7 at dróttning skyldi
eiga hálfa hir›ina ok halda me› sínum kostna›i ok hafa ﬂar til
skatta ok skyldir sem ﬂurfti. Nú var ﬂar svá me› Valdamar konungi
at dróttning haf›i eigi minni hir› en konungr ok kepptuz ﬂau miƒk1 BC1D1,2; hans li›i A.

2 A, fara aptr BC1D1,2. 3 BD1; sva til AC1, sua
D2. 4 B; varaz ok C1D1,2; ÷ A. 5 BC1D1,2; ÷ A. 6 BC1D1,2; at iﬂrottum
buinn A. 7 BC1D1,2; manna A.

77

TEXT FROM HEIMSKRINGLAum ágæta menn; vildi hvártveggia til sín hafa. Nú gør›iz svá atkonungr festi trúna› á ﬂeira manna rœ›um er rœg›u Óláf. Gør›iz
konungr nakkvat *fár ok styggr til Óláfs.1 En er Óláfr fann ﬂat
sag›i hann dróttningu ok ﬂat me› at hann f‡siz at fara í Nor›rlƒnd,sag›i at frændr hans hƒf›u ﬂar fyrr ríki haft. ‘ﬁikki mér ﬂat líkast,’
segir hann, ‘at ﬂar ver›i ﬂroski minn mestr.’ Dróttning ba› hannvel fara; sag›i at *hann myndi ﬂar2 ﬂikkia gƒfugr sem hann væri.
[. . .]
Sí›an bió Óláfr skip sín ok li› ok helt austan ór Gƒr›um í Eystra- 110.18–19 /294.1–3.
salt. [. . .]En er Óláfr konungr sigldi austan kom hann vi› Borgundarhólm, 110.20–
veitti ﬂar upprás ok heria›i, en landsmenn sóttu ofan ok heldu 111.3 /orrostu vi› hann. Fekk Óláfr konungr sigr ok *herfang mikit.3 294.3–6.
Svá segir Hallfrø›r vandræ›askáld í drápu ﬂeiri er hann orti um 111.3–8 /295.12–18.
Óláf konung:Hilmir lét at Holmihræskó› ro›in bló›i,hvat of dyl›i ﬂess hƒl›a,hƒr› ok austr í Gƒr›um.
Eptir orrostuna lá Óláfr konungr me› li›i sínu *vi› Borgundar- 111.9–13 /hólm;4 fengu ﬂeir ﬂar storm ve›rs ok stóran siá, svá at ﬂeir máttu 294.9–13.
ﬂar eigi vi› haldaz. Sigldu ﬂeir ﬂá su›r undir Vin›land, fengu ﬂarhƒfn gó›a, fóru allt me› fri›i ok dvƒl›uz ﬂar um hrí›. Búrizláfr
hét konungr í Vin›landi. [. . .]Chapter 59[. . .] ﬂvíat nú er miƒk áli›it sumar, en ve›rátta hƒr› ok stormar 112.17–113.1/
295.2–3
miklir. Óláfr konungr ﬂá ﬂetta bo› [. . .]and 7.

Var ﬂat ﬂá at rá›um gƒrt at Óláfr5 fekk Geiru dróttningar. [. . .]1 D1,2; styggr ok f™À til hans A, fáÀ ok styìr vid hann BC1.

ﬂar mundi hann A.
borgundar holmi A.

3 BC1; mikit her fang A; ÷ D1,2.
5 + konungr AC1.

2 BC1D1,2;

4 BC1D1,2; fyrir113.12–13 /295.10–11.

78ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 65
132.8–10 / [. . .] en galt enga skatta, fyrir ﬂví at Danakonungr veitti honum
296.3–7. skatta alla ﬂá er hann *átti1 í Nóregi til starfs ok kostna›ar *er iarlhaf›i til2 at veria landit fyrir *Gunnhildarsonum.3
Chapter 66
132.15– [. . .] sendi hann bo› Haraldi Gormssyni Danakonungi at hann133.10 / skyldi taka skírn ok trú rétta ok allt landsfólk ﬂat er hann st‡r›i,
296.9– en at ƒ›rum kosti sag›i keisarinn at hann mundi fara me› her á
297.5. hendr honum. En er ﬂessi erendi kómu Danakonungi, ﬂá lét hannﬂegar búa landvarnir sínar, lét halda vel upp Danavirki ok bió
herskip sín. Hann sendi bo› nor›r í Nóreg at Hákon iarl skyldi
koma til hans snimma um várit me› allan sinn her ﬂann er hannfengi. Bau› Hákon iarl her út um várit af ƒllu ríki sínu *ok var›
allfiƒlmennr.4 Helt hann li›i ﬂví til Danmerkr ok fór til fundar vi›
Harald Danakonung. Tók konungr allﬂakksamliga vi› honum.
Margir a›rir hƒf›ingiar váru ﬂá me› Danakonungi ﬂeir er honum
veittu li›. [. . .]Chapter 68
134.16– Um várit eptir dró Ottó keisari her saman óvígian; hann haf›i her
135.2 / af Saxlandi ok Frakklandi, Fríslandi ok af Vin›landi. Fylg›i honum
298.17– Búrizláfr konungr me› mikit li›. Hann haf›i ok mikinn her af
299.2 and
Holdsetulandi.5 [. . .]4–5.

Chapter 69
135.10–12 / [. . .] ﬂá sendi Haraldr konungr Hákon iarl me› allan norrœnan
299.5–7. her ﬂann er honum haf›i fylgt su›r til Danavirkis at veria ﬂar

landit. [. . .]135.13 and ﬁess getr í Velleklu [. . .]:136.1–21 /Hitt var ok er eykir
299.7–
ƒrbor›s á vit nor›an
300.10.

und sigrrunni svinnum
sunnr Danmarkar funnu,
1 C1D1,2; væri A, ÷ B. 2 BD1,2; er jarl hafdi C1, ÷ A. 3 BC1D1,2; vfri›i A.
4 D2; ok vard fíolmennr ok D1; ÷ ABC1.

5 A; hollsetu landi BC1D1,2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

79

en holmfiƒturs hialmi
Hƒr›a valdr of faldinn,
Dofra, danskra iƒfra
dróttinn, fund of sótti.
Ok vi› frost at freista
fémildr konungr vildi
merkr Hló›yniar markarmor›alfs ﬂess er kom nor›an,ﬂá er valserkiar virkive›rhir›i ba› stir›anfyrir hlunn-Niƒr›um hur›ar
Hagbar›a gramr var›a.
Ottó keisari kom me› her sinn sunnan at Danavirki. Danavirki er
svá háttat, at fir›ir tveir ganga í landit sínum megin landsins hvárr,en í milli fiar›arbotnanna hƒf›u Danir gert borgarvegg bæ›i hávan
ok styrkan af grióti ok torfi ok vi›um, en grafit díki *breitt ok1
diúpt fyrir útan. [. . .]Ottó keisari sótti me› sinn her sunnan at Danavirki, en Hákon 136.23–24 /300.5–6.
iarl var›i borgarveggina me› sínu li›i.
Var› ﬂar hin har›asta orrosta. ﬁess getr Einarr skálaglamm í 136.24–
137.24 /Velleklu:
Varat í gegn ﬂó at gør›igar›rƒknir styr har›an
gengiligt at ganga*geirrásar her2 ﬂeira,ﬂá er me› Frísa fylki
fór gunn-Vi›urr sunnan,
kvaddi vígs, ok Vin›a,vágs blakkri›i, Frakka.
Hákon iarl setti fylkingar yfir ƒll borgarhli›, en hitt var ﬂó meiri
hlutr li›s hans er hann lét fara allt me› borgarveggiunum *ok3
1 BC1D1,2; ÷ A.
3 BC1D1,2; at A.

2 C1; geir asar li› A. The stanza is omitted in BD1,2.

300.11–
301.16.

80ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

veria ﬂar sem mest var at sótt. Fell ﬂá mart af keisarans mƒnnum,
en ﬂeir fengu ekki unnit at borginni. Sneri ﬂá keisarinn frá atsinni ok fór me› *her sinn1 til skipa sinna. Svá segir Einarr:
ﬁrymr vi› logs er lƒg›uleikmi›iungar ﬁri›ia,
arngreddir var›, oddum
andvígr, saman randir.
Sundfaxa kom Sƒxum
sœki-ﬁróttr á flótta.
ﬁar er svá at gramr me› gumnum
gar› óﬂió›um var›i.
Eptir orrostu ﬂessa fór *Hákon2 iarl *aptr3 til skipa sinna ok ætla›iﬂá at sigla nor›r til Nóregs, en honum gaf *eigi4 byr, ok lá hannlengi út í Limafir›i.
Chapter 70
138.1–2 / Óláfr konungr Tryggvason *haf›i verit5 einn vetr á Vin›landi,
297.9–10. sem á›r er ritat.
138.2–18 / Snimma um várit bió hann skip sín ok sigldi í haf. Hann *sigldi6297.16– skipum sínum upp undir Skáni, veitti ﬂar uppgƒngu, en landsmenn
298.15. sƒmnu›uz saman ok heldu orrostu vi› hann. ﬁar haf›i Óláfr sigr

ok fekk herfang mikit. Sí›an sigldi hann austr til Gotlands; ﬂar
tók hann kaupskip er Iamtr áttu. ﬁeir veittu vƒrn mikla er á skipinu
váru, en svá lauk at Óláfr vann skipit ok drap mart manna, en tók
fé allt. ﬁri›iu orrostu átti hann á Gotlandi siálfu. Haf›i hann ﬂar
sigr *ok7 fekk *mikit herfang.8 Svá segir Hallfrø›r vandræ›askáld:
Endr lét Iamta kindirallvaldr í styr falla,van›iz hann, ok Vin›avégrimmr, á ﬂat snimma.

1 BC1D1,2; sinn her A.

2 BC1D1,2; ÷ A. 3 D1,2; ÷ABC1.
4 B; ecki
AC1D1,2. 5 BC1D1,2; var A. 6 C1D1,2; helt A, (ﬂeir) helldu B. 7 BC1D1,2;
en A. 8 BC1; her fang mikit AD1,2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA81Hættr var hersa dróttinnhiƒrdiarfr Gota fiƒrvi.
Gullsker›i frá ek gør›u
geirﬂey á Skáneyiu. [. . .]Sneri keisarinn ﬂá me› allt sitt fólk til Slés til skipa sinna ok fluttiz 142.14–15 /301.19–ﬂar me› herinn yfir fiƒr›inn á Iótland. [. . .]302.2.

En er Haraldr Danakonungr spur›i at Danavirki var brennt ok 143.1–8 /Ottó keisari kominn á Iótland me› allmikinn her, ﬂá fór hann í 302.2–8.
móti me› sinn her. Var› ﬂar er ﬂeir funduz allmikil orrosta oklƒng, en lykta›iz me› ﬂví at keisarinn haf›i sigr, en Haraldr
konungr fl‡›i undan til Limafiar›ar, fekk sér ﬂar skip ok fór út í
Mársey. Fóru ﬂá menn í milli ﬂeira keisarans ok var› komit á1
gri›um ok stefnulagi. Funduz ﬂeir ﬂá siálfir, Ottó keisari okHaraldr Danakonungr, í Mársey. [. . .]144.3 /
302.10–11.
Haraldr konungr haf›i sent or› Hákoni iarli ﬂá er *konungr2 sat í 144.5–14 /Mársey á›r en ﬂeir keisari funduz, at iarl skyldi koma til li›veizlu 302.12–vi› *hann.3 Var iarl ﬂá kominn til eyiarinnar er konungr haf›i 303.3.

Sí›an s‡ndi hann Haraldi konungi hƒnd sína óbrunna. [. . .]skíraz látit. Sendi konungr ﬂá or› at iarl skyldi koma á hans fund.
En er ﬂeir hittuz, ﬂá nau›ga›i konungr iarlinum til at láta skíraz.
Var ﬂá Hákon iarl skír›r ok allir ﬂeir menn er ﬂá váru me› honum.
Fekk konungr ﬂá í hendr iarli presta ok a›ra lær›a menn ok sag›i
at iarl skyldi láta skíra allt fólk í Nóregi. Skil›uz ﬂeir at ﬂví. Fór
iarl út til Háls í Limafiƒr› ok bei› ﬂar byriar.
Svá segia menn at Ottó keisari veitti gu›sifiar Sveini syni Haralds 144.14–16 /konungs ok gaf honum nafn sitt, ok var hann svá skír›r at hann 305.5–8.
hét Ottó Sveinn. [. . .]Eptir ﬂetta fór Ottó keisari aptr til Saxlands í ríki sitt, ok skil›uz 145.7-15 /ﬂeir Haraldr konungr vinir. Haraldr konungr helt vel kristni allt 305.4–5
til dau›adags. Búrizláfr konungr fór til Vin›lands ok me› honum and 8–16.

1 + me› ﬂeim A.

2 BC1; hann AD1,2.

3 BC1; konung AD1,2.

82ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Óláfr Tryggvason mágr hans. ﬁessa strí›s *er ﬂeir áttu í Danmƒrk1getr Hallfre›r *vandræ›askáld2 í Óláfsdrápu:Bƒ›serkiar hió birki
barklaust í Danmƒrku
hleypimei›r fyrir Hei›ahlunnviggia b‡ sunnan.
Chapter 71
145.16– Nú er ﬂar til at taka at Hákon iarl bei› byriar at Hálsi í Limafir›i.
147.4 / En er ve›r kom ﬂat er honum ﬂótti sem hann mundi í haf bera, ﬂá
303.2– skaut hann upp á land hinum víg›um mƒnnum, en hann sigldi ﬂá
304.18.

út á haf. Ve›rit gekk til útsu›rs ok ﬂa›an til vestrs. Sigldi iarl ﬂá í
gegnum Eyrarsund ok heria›i á hvártveggia land. Sí›an sigldi
hann austr fyrir Skáneyiarsí›u ok heria›i hvar sem hann kom vi›
land.3 En er hann kom austr fyrir Gautasker lag›i hann at landi okger›i blót mikit. ﬁá komu ﬂar *fliúgandi hrafnar tveir4 ok gullu
hátt. ﬁóttiz iarl ﬂá vita at Ó›inn mundi ﬂegit hafa blótit ok ﬂámundi iarl hafa dagrá› til at beriaz. Lag›i hann ﬂá eld í skip sín
ok brenndi ƒll. Gekk sí›an á land upp me› li›i sínu ok fór allt
herskildi. ﬁá kom á mót honum me› miklu li›i iarl sá er ré›
Gautlandi; hann hét Óttarr. ﬁeir áttu mikla orrostu. Fekk Hákon
iarl sigr, en Óttarr iarl fell ok mestr hluti li›s hans. Hákon iarl fór
um Gautland hvárttveggia ok fór allt herskildi ﬂar til er hann komí Nóreg. ﬁess getr Einarr skálaglamm:
Flótta gekk til fréttar
felli-Niƒr›r á velli.
Draugr gat dolga ságu
dagrá› He›ins vá›a.
Ok haldbo›i hildarhrægamma sá ramma.
T‡r vildi sá t‡nateinlautar fiƒr Gauta.

1 C1D1,2; after Óláfsdrápu A. ﬁessa — Ólafsdrápu and the following verse

omitted in B. 2 C1D1,2; ÷ A. 3 The remainder of ch. 71 is omitted in D1,2.
4 BC1; hrafnar .í˝. flíugandi A.

83

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

Há›i iarl ﬂar er á›an*engi mann1 und sk‡ranni
hyriar ﬂing at heriahiƒrlautar kom sƒrva.
Bara ma›r lyngs en lengra
loptvar›a›ar bar›a,allt vann gramr *of 2 gengit
Gautland, frá siá randir.
Chapter 72[. . .] Sí›an fór hann nor›r til ﬁrándheims landveg. [. . .]147.16 /304.1–2.

Chapter 73[. . .] En um várit bió hann skip sín ok fór enn í herna›. Heria›i 148.7–21 /hann fyrst um Frísland, *ﬂar3 næst um Saxland ok allt í Flæmingia- 306.5–
307.2.
land. Svá segir Hallfrø›r:
Tí›hƒggvit lét tiggi,
Tryggva sonr, fyrir styggvan
leiknar hest á lesti
liótvaxinn, hræ Saxa.
Vinhró›igr gaf ví›a
vísi margra Frísablƒkku brúnt at drekka
bló› kveldri›u stó›i.
Rógs brá rekka lægir
ríkr Valkera líki,
herstefnir lét hrƒfnum
hold Flæmingia goldit.
Chapter 77[. . .] Óláfr konungr helt fyrst til Englands ok heria›i ﬂar ví›a 159.11 /
307.4–5.
landit. [. . .]1 C1; aungr ma›r A. The stanza is omitted in BD1,2.
3 BC1D1,2; ﬁí˝ A.

2 C1; vm A.

84ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

159.17–18 / Hann sigldi ok allt nor›r til Nor›imbralands ok bar›iz ﬂar. ﬁá
307.5–7. helt hann nor›r fyrir Skotland ok heria›i ﬂar ví›a. [. . .]160.1–3 / Frá Skotlandi sigldi *hann1 til Su›reyia ok átti ﬂar nƒkkurar
307.7–10. orrostur. Sí›an helt hann su›r til Manar ok bar›iz ﬂar. Hann heria›ium Írland ok brenndi ﬂar ví›a bygg›ina. [. . .]160.8–9 / ﬁá helt hann til Bretlands ok heria›i ví›a *ﬂat2 land. ﬁa›an sigldi
307.10–13. hann vestr til Vallands ok heria›i ﬂar.
160.9– Um ﬂennan herna› Óláfs allan saman kve›r Hallfrø›r vand161.6 / ræ›askáld:
307.15–308.14.

Gør›iz ungr vi› Englaofvægr konungr bægia.
Naddskúrar ré› nœrir
Nor›imbra ﬂví mor›i.
Eyddi úlfa greddirógnblí›r Skotum ví›a,gør›i seims me› sver›isver›leik í Mƒn sker›ir.

†drauga lét œgireyverskan her deyia,t‡r var tiƒrva *d‡rra3
tírar giarn, ok Íra.
Bar›i brezkrar iar›ar
byggendr ok hió tiggi,
grá›r *ﬂvarr4 geira hrí›argió›i, valskar ﬂió›ir.
Chapter 78
161.7–9 / Óláfr konungr Tryggvason sigldi vestan af Vallandi ok ætla›i til
307.13–15. Englands. Honum bæg›i ve›r ok bar hann til eyia ﬂeira er

Syllingar heita. ﬁær liggia vestr í hafit frá Englandi. [. . .]1 BC1; olafr konungr AD1,2.

stanza is omitted in D1,2.

2 BC1; ﬂar A, ÷ D1,2.

4 BC1; hio A.

3 B; dyra AC1. The

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

85ﬁá er Óláfr konungr lá í Syllingum spur›i hann at ﬂar í eyiunum 161.11–
var spáma›r nƒkkurr sá er sag›i fyrir óor›na hluti ok ﬂótti 163.12 /*mƒrgum ﬂat1 *miƒk2 eptir ganga. Konungi gør›iz forvitni3 á at 308.19–
reyna spádóm ﬂessa manns. Hann sendi ﬂann af mƒnnum sínum 311.10.
er mestr var vexti ok frí›astr s‡num ok bió hann sem vegligast okba› hann fara til einsetumanns ok segia sik vera konung, ﬂvíatÓláfr var ﬂá *frægr or›inn4 at ﬂví um ƒll lƒnd at hann var meiri
ok frí›ari en a›rir menn. En ekki haf›i hann meira af nafni sínu,
sí›an hann fór ór Gar›aríki hit fyrra sinn en hann kalla›i sik Óla
ok sag›iz vera girzkr.
Sendima›r kom til spámannsins ok sag›iz vera konungr.
Spáma›r svarar: ‘Ekki ertu konungr, en ﬂat er rá› mitt at ﬂú sér
trúr konungi ﬂínum.’ Ekki sag›i hann ﬂessum manni fleira. Fór
hann aptr til konungs ok sag›i hversu farit haf›i me› ﬂeim
spámanni. *Tók ﬂá ef af Óláfi5 at ﬂessi væri6 sannliga spáma›r.
F‡stiz konungr ﬂá meir en fyrr at finna hann. Fór ﬂá Óláfr á hansfund ok átti tal vi› hann. Spur›i konungr eptir hvat spáma›rinn
seg›i, hversu honum mundi ganga til ríkis e›a annarrar hamingiu.
Einsetuma›rinn svarar me› helgum spádómsanda: ‘ﬁú muntver›a ágætr konungr ok vinna mƒrg fræg›arverk;7 ﬂú muntmƒrgum mƒnnum koma til réttrar trúar ok heilagrar skírnar.
Muntu bæ›i ﬂér ok mƒrgum *ƒ›rum8 hiálpa í ﬂví. En til ﬂess atﬂú efiz eigi um ﬂessi mín andsvƒr, ﬂá máttu ﬂat til marks hafa, ﬂá
er ﬂú kemr til skipa, ﬂá muntu ﬂar *svikum9 mœta ok óvinaflokkum. Muntu ﬂar eiga bardaga ok t‡na nƒkkuru li›i ﬂínu, ensiálfr fá mikit sár, svá at ﬂú munt af ﬂví sári banvænn ver›a ok áskildi til skips borinn. En ﬂó muntu af ﬂví sári heill ver›a innansiau nátta ok sí›an skiótt vi› skírn taka.’ Eptir ﬂetta fór Óláfr
konungr til skipa sinna. ﬁar mœtti hann ófri›armƒnnum ﬂeim
er hann vildu drepa ok li› hans. Fór allt um ﬂeira skipti sem einsetuma›rinn haf›i10 sagt, at konungr var *sárr borinn11 á skip út,
ok svá at hann var› heill á siau nóttum. ﬁóttiz hann ﬂá fullkomliga
vita at ﬂessi ma›r mundi honum sanna hluti sagt hafa ok ﬂat at
hann var sannr spáma›r, hva›an sem hann hef›i ﬂann spádóm.

1 C1D1,2; ﬂat morgum A (clause omitted in B). 2 C1; ÷ AD1,2. 3 + mikil

A. 4 BC1D1,2; uordinn frægr A. 5 D1; tru›i Olafr konungr ﬂa A, Tok
hann af fyrir konungi BC1; en ﬂa tok ef allt af olafui D2. 6 + æigi D2.
7 + ok A. 8 BC1D1,2; ÷ A. 9 BC1; skipum A, hermonnvm D1,2. 10 + honum
fyrir A. 11 BC1D1,2; borinn sáÀ A.

86ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Fór Óláfr konungr ﬂá annan tíma at finna ﬂenna mann *ok tala›ienn mart vi› hann.1 Spur›i hann ﬂá vandliga hva›an honum kom
sú speki er hann sag›i fyrir óor›na hluti. Einsetuma›r sag›i at
siálfr gu› kristinna manna lét hann vita allt ﬂat er hann forvitna›iz.
Hann sag›i ﬂá Óláfi mƒrg stórmerki gu›s. Ok af hans fortƒlum
hét Óláfr at láta skíraz. [. . .]Chapter 80
165.9–10 / Óláfr Tryggvason sigldi um haustit ór Syllingum til Englands.
311.15.
165.10 / Haf›i hann me› sér or *eyiunum2 presta ok a›ra lær›a menn.
311.12–13.
165.11– Lá hann vi› England í hƒfn nƒkkurri. Hann fór ﬂá me› fri›i, ﬂvíat
167.16 / landit var kristit ok svá hann siálfr. En ﬂar fór um landit ﬂingbo›
311.16– nƒkkut, at allir menn skyldu til ﬂings koma. En er ﬂingit var sett314.5.

kom ﬂar dróttning ein er hét Gy›a, systir Óláfs kvárans er konungr
var at Dyflinni á Írlandi; hon haf›i gipt verit einum *ríkum3 iarli
á Englandi. Iarlinn var ﬂá anda›r, en hon helt eptir ríkinu. En sáma›r var í ríki hennar er nefndr er Alfvini, kappi mikill ok
hólmgƒnguma›r. Hann haf›i be›it Gy›u dróttningar, en hon
svara›i svá at hon vill kør af hafa hvern hon skyldi eiga af ﬂeimmƒnnum er ﬂá váru í ríki hennar, ok var fyrir ﬂá sƒk ﬂingsins
kvatt, at Gy›a skyldi kiósa sér mann. ﬁar var kominn Alfvini,
skreyttr hinum beztum klæ›um, ok *margir a›rir4 hƒf›ingiar ok
ríkismenn vel búnir. Óláfr var ﬂar kominn *ok haf›i5 vásklæ›i
sín ok lo›kápu ‡zt ok steypt hettinum; stó› hann út í frá ƒ›rummƒnnum me› sína sveit.
Gy›a gekk ok leit á sérhvern mann ﬂann er henni ﬂótti nƒkkut
mannsmót at. En er hon kom ﬂar er Óláfr stó› leit hon á hannƒllum megin. Sí›an lypti hon kápuhetti hans ok sá upp í andlit
honum ok mælti: ‘Hverr er ﬂessi ma›r?’ Hann svarar: ‘Ek heiti
Óli; er ek hér útlendr ma›r.’ Gy›a mælti: ‘Ef ﬂú vill eiga mik, ﬂák‡s ek ﬂik mér til bónda.’ Hann svarar: ‘Eigi vil ek ﬂví neita.
Hvert er nafn ﬂitt, ætt e›a e›li?’ ‘Ek er,’ segir hon. ‘konungs
dóttir af Írlandi; var ek gipt hingat til lands iarli ﬂeim er hér ré›*fyrir6 ríki. Nú hefi ek st‡rt ríkinu sí›an hann anda›iz. Menn
1 C1; taladi hann mart vid hann D1,2; ÷ AB.

2 BC1D1,2; orkneyium A.

3 BC1D1,2; rik bornum A. 4 BC1D1,2; allir voro ﬂar A. 5 BC1D1,2; haf›ihann A.

6 BC1D1,2; ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA87

hafa be›it mín ok vilda ek engum ﬂeira giptaz, en ek heiti Gy›a.’
Hon var ung kona ok allfrí› s‡num. Tóku ﬂau sí›an tal *sitt 1 oksƒm›u ﬂetta mál sín í milli, svá at hann festi sér ﬂá Gy›u. ﬁatlíka›i Alfvina æfar illa.
Í ﬂann tíma var ﬂat si›r á Englandi, ef tveir menn kepptuz umeinn hlut, at ﬂar skyldi leggia til hólmgƒngu ok skyldi sá hafa*sinn hlut er2 sigr fengi. Fyrir ﬂví bau› Alfvini Óláfi hólmgƒngu
um ﬂetta mál. Lƒg›u ﬂeir ﬂá stefnulag me› sér til bardaga, svá attólf skyldu vera hvárir. En er ﬂeir biƒgguz til hólmstefnu fekk Óláfr
sínum mƒnnum ﬂeim er beriaz skyldu øxar stórar ok ba› ﬂá breyta
svá sem hann ger›i fyrir, ﬂá er ﬂeir kœmi til móts vi› berserkina.
Hann haf›i ok siálfr mikla øxi. En er ﬂeir kómu saman í ákve›num
hólmgƒngusta› vildi Alfvini hƒggva til Óláfs me› sver›i, en Óláfr
laust me› øxinni sver›it ór hendi honum. Ok ﬂegar sló hann annathƒgg siálfan hann í svima, tók hann sí›an ok batt hann ramliga.
Fór svá um alla menn Alfvina at ﬂeir váru *bar›ir ok bundnir3 ok
leiddir svá til herbergia Óláfs. Sí›an lét hann Alvina fara brott af
Englandi ok ba› hann aldregi aptr koma, en Óláfr tók allar iar›irhans ok eignir. ﬁví næst ger›i hann brú›hlaup sitt ok fekk Gy›u.
[. . .]
Chapter 82
ﬁá er Óláfr konungr haf›i fengit Gy›u ensku dval›iz hann á 168.13–
169.12 /Englandi, en stundum á Írlandi.
ﬁá er Óláfr konungr var á Írlandi bar svá til einn tíma at hann 314.5–
var staddr í herfƒr nƒkkurri me› miklu skipali›i. En er ﬂeir ﬂurftu 315.6.
strandhƒggva, ﬂá gengu menn á land upp ok ráku ofan fiƒl›abúsmala. ﬁá kom eptir ﬂeim bóndi einn ok ba› hann gefa sér k‡rﬂær er hann átti me› hiƒr›inni er ﬂeir ráku. Óláfr konungr svarar:‘Haf ﬂú í brottu k‡r ﬂínar ef ﬂú kennir ﬂær ok getr ﬂær frá skilit
nautaflokkinum, svá at ﬂú dvelir me› engu móti fer› vára. En ek
hygg at eigi ﬂú ok engi annarr fái ﬂat leikit vi› svá mƒrg hundru›
nauta sem vér rekum.’ *Bóndi4 haf›i ﬂar mikinn *hiar›hund;5hann vísa›i hundinum í nautaflokkana er saman váru reknir.
Hundrinn hlióp um alla nautaflokkana. Hann greindi skiótt *frá 6
ok rak í brott iafnmƒrg naut sem bóndinn sag›i at hann ætti ﬂar
1 BC1D1,2; saman A.

2 BC1D1,2; sitt mal er lutr fylg›i ok A.
3 C1;
bundnir ok bar›ir A, bundnir D1,2. 4 C1D1,2; Bondin A. 5 D1,2; hiar›ar
hund AC1. 6 C1D1,2; ÷ A.

88ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ván; ﬂau naut váru ƒll einn veg mƒrku›. ﬁóttuz ﬂeir ﬂa›an af vita
at hundrinn mundi rétt hafa kennt. ﬁá mælti konungr: ‘Fur›u vitr
er hundr ﬂinn, bóndi. Viltu gefa mér hundinn?’ Hann svarar:‘Giarna vil ek gefa ﬂér hundinn.’ Konungr gaf honum ﬂegar í sta›
mikinn gullhring ok hét honum sinni vináttu. Sá hundr hét Vígi
ok var allra hunda spakastr ok beztr. Átti Óláfr konungr ﬂann
hund lengi sí›an.
Chapter 83
169.13– Haraldr Gormsson Danakonungr spur›i at Hákon iarl haf›i kastat
171.7 / kristni, en heriat ví›a land hans, sem fyrr var sagt. ﬁá bau› Haraldr
315.8– konungr her út um Danmƒrk ok fór sí›an í Nóreg. Ok er Haraldr
316.8.

kom me› herinn í ﬂat ríki er Hákon iarl haf›i til forrá›a tók hannat heria, drap hann menn alla ﬂá er hann ná›i, en brenndi bygg›
alla ok eyddi land allt ﬂar sem hann fór, svá at fimm einir bœirstó›u eptir óbrunnir í Sogni í Læradal, en allt fólk ﬂat er ﬂví komvi› fl‡›i á merkr ok á skóga me› allt lausafé ﬂat er me› fekk
komiz. Haraldr konungr kom me› her sinn í eyiar ﬂær er Selundir
heita ok lá ﬂar ƒllu li›inu. Svá segiz at hann hef›i eigi færa en tólf
hundru› skipa. Ætla›i Danakonungr ﬂá at sigla me› her ﬂann
allan til Íslands ok hefna ní›s ﬂess er allir Íslendingar hƒf›u*níddan1 hann, svá at ﬂat var í lƒgum haft á Íslandi, at yrkia skyldi
um Harald Danakonung ní›vísu fyrir nef hvert er á var landinu.
En sú var sƒk til ﬂess at skip eitt ﬂat er íslenzkir menn áttu braut íDanmƒrk, en Danir tóku upp fé allt ok kƒllu›u vágrek. Ré› fyrir
fiárupptƒkunni bryti konungsins sá er Birgir hét, ok var ﬂví ní›it
ort um ﬂá bá›a, [. . .]171.13–16 / Sneri hann 2 ﬂá me› li›i sínu su›r me› landi; fór sí›an til Dan318.6–8. merkr. En Hákon iarl ré› Nóregi ok lét byggia land allt, ﬂat er

Haraldr konungr haf›i brennt ok eytt, ok galt enga skatta sí›an
Danakonungi.
Chapter 84
172.1–14 / Sveinn son Haralds konungs, sá er sí›an var kalla›r tiúguskegg,
318.10– óx upp me›an hann var ungr me› einum ríkum hƒf›ingia er hét
319.9. Pálnatóki; hann ré› fyrir á Fióni. *En ﬂá er Sveinn var ﬂroska›r
1 C1; ni›t A. Different text in D2.

2 i.e. King Haraldr.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

89

beiddiz hann ríkis af Haraldi konungi fƒ›ur sínum.1 En ﬂá var
sem fyrr, at Haraldr konungr vildi ekki tvískipta Danaveldi ok
fekk Sveinn ekki ríki af honum. Afla›i Sveinn sér ﬂá herskipa oksag›i at hann vildi fara í víking. En er li› hans var saman komit
helt hann skipum sínum til Siálands ok inn í Ísafiƒr›. Kom ﬂá til
móts vi› hann Pálnatóki fóstri hans me› miklu li›i. ﬁar lá fyrir á
fir›inum *me› skipum sínum2 Haraldr konungr fa›ir Sveins; hannbióz at fara í lei›angr. Sveinn lag›i til orrostu vi› fƒ›ur sinn; var›
ﬂar bardagi mikill. ﬁá dreif li› til Haralds konungs, svá at Sveinn
var› borinn ofrli›i ok fl‡›i hann. ﬁar fekk Haraldr konungr sár
ﬂau er hann leiddi til bana [. . .]Chapter 85
Sveinn Haraldsson var tekinn til konungs í Danmƒrk eptir fƒ›ur 175.1–2 /319.10.
sinn. [. . .][. . .] ﬂá mun ek fá ﬂik í hendr Vin›um. [. . .] Vissi Sveinn konungr 177.10–21 /at Vin›r mundu kvelia hann til dau›a ef hann kœmi á ﬂeira vald. 320.5–16.
Iáta›i hann *fyrir3 ﬂví at Sigvaldi skyldi einn rá›a sættarger›
milli ﬂeira konunganna. Lauk svá ﬂeim málum at Sveinn gekk ateiga Gunnhildi dóttur Búrizláfs konungs, en hann skyldi gipta
Búrizláfi konungi ﬁyri Haraldsdóttur systur sína, en hvárr konunga*skyldi4 hafa sitt ríki friálst ok skattalaust, en fri›r *skyldi5 vera
milli landa. [. . .] Fór ﬂá Sveinn konungr heim til Danmerkr me›
Gunnhildi konu sína. ﬁeira synir váru ﬂeir Haraldr ok Knútr hinnríki. Í ﬂann tíma heitu›uz Danir miƒk at fara me› her í Nóreg áhendr Hákoni iarli.
Chapter 86
Sveinn konungr ger›i mannbo› ríkt ok stefndi til sín ƒllum 177.22–
hƒf›ingium ﬂeim sem váru í ríki hans. Hann skyldi erfa Harald 178.5 /konung fƒ›ur sinn. ﬁá hƒf›u ok andaz litlu á›r Strút-Haraldr iarl 320.18–
á Skáney ok Véseti í Borgundarhólmi, fa›ir ﬂeira Búa digra ok 321.9.
Sigur›ar kápu. Sendi konungr ﬂví or› Iómsvíkingum, at Sigvaldi
1 En ﬂa (÷ D1) er sueinn 8var ﬂroskadr (ﬂroskadiz D1) beiddiz hann rikiss
af (+ haralldi konvngi D1) fodur sínum C1D1; ÷ A. Different text in D2.
2 me› li›i sino ok skipum A; á — sínum after Sveins C1. Different text in
D2. 3 C1; ÷ A. 4 C1; ÷ A. 5 C1; ÷ A.

90ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

iarl ok Búi ok brœ›r ﬂeira skyldi ﬂar koma ok erfa fe›r sína at
ﬂeiri veizlu er konungr ger›i. Iómsvíkingar fóru til veizlunnarme› allt hit frœknasta li›. [. . .]178.15–25 / Iómsvíkingar hƒf›u ór Vin›landi fióra tigu skipa, en tuttugu skip
321.9– af Skáney. Kom til ﬂessa erfis *allmikit fiƒlmenni.1 Fyrsta dag at
322.3. veizlunni, á›r Sveinn konungr stigi upp í hásæti fƒ›ur síns, drakkhann minni hans ok streng›i ﬂess heit, at á›r ﬂrír vetr væri li›nirskyldi hann kominn me› her sinn til Englands ok drepa A›alrá›konung e›a reka hann ór landi. *ﬁat2 minni skyldu allir drekka
ﬂeir er at erfinu váru. ﬁá var skenkt hƒf›ingium Iómsvíkinga hinstœrstu horn af hinum styrkasta drykk er ﬂar var. En er ﬂat minni
var af drukkit, ﬂá skyldu allir *menn3 drekka Krists minni. ﬁri›ia
var Michaels minni, ok drukku ﬂat allir. Var Iómsvíkingum *æ4borit fullast ok hinn styrkasti drykkr. [. . .]179.13–19 / Sigvaldi iarl drakk ﬂá minni fƒ›ur síns ok streng›i heit at á›r ﬂrír
322.3–11. vetr væri li›nir skyldi hann kominn í Nóreg ok hafa drepit Hákon

iarl e›a rekit ór landi. ﬁá streng›i heit ﬁorkell hinn hávi, at hannskyldi fylgia Sigvalda bró›ur sínum til Nóregs ok fl‡ia eigi órorrostu svá at Sigvaldi ber›iz eptir. ﬁá streng›i heit Búi hinn digri,
at hann skyldi fara til Nóregs me› ﬂeim ok fl‡ia eigi ór orrostu
fyrir Hákoni iarli. [. . .]180.1–17 / Sí›an streng›i heit Sigur›r kápa, at hann mundi fara til Nóregs
322.11– ok fl‡ia *eigi5 ór orrostu me›an meiri hlutr Iómsvíkinga ber›iz.
323.4. ﬁví næst streng›i heit Vagn Ákason, at hann skal fara me› ﬂeim

til Nóregs ok koma eigi fyrr aptr en hann hef›i drepit ﬁorkel leiru,
lendan mann í Vík austr, en gengit í rekkiu hiá Ingibiƒrgu dóttur
hans. Margir a›rir hƒf›ingiar streng›u ﬂar heit ‡missa hluta.
Drukku menn ﬂann dag erfi›.
En eptir um morguninn, ﬂá er Iómsvíkingar váru ódrukknir,ﬂóttuz ﬂeir hafa *fullmælt;6 tóku ﬂeir tal allir samt ok ré›u rá›um
sínum hvern veg ﬂeir skyldu til stilla um fer›ina; rá›a ﬂat af at
búaz sem skyndiligast.
Ok ﬂegar eptir veizluna biƒggu Iómsvíkingar skip sín ok herli›.
[. . .] Var› ﬂetta nú frægt ví›a um lƒnd. [. . .]1 C1; fiol menni all mikit A.

÷ A.

6 C1; of mælt A.

2 C1; ﬂetta A.

3 C1; ÷ A.

4 C1; ÷ A.

5 C1;

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

91

Chapter 87
Eiríkr iarl Hákonarson frétti heitstrengingar ok allan búna› 181.6–18 /Iómsvíkinga; hann var ﬂá á Raumaríki. Dró hann ﬂegar li› at sér 323.6–
ok fór til Upplanda ok svá nor›r um fiall til ﬁrándheims á fund 324.2.
Hákonar iarls fƒ›ur síns. Svá segir ﬁór›r Kolbeinsson í Eiríksdrápu:
Ok sannliga sunnan,sáz vítt *búendr1 ítrir
strí›, of stála mei›astórhersƒgur fóru.
Sú›lƒngum frá Svei›asunnr af drƒgnum hlunni
vangs á vatn of ﬂrungit
vígmei›r Dana skei›um.
Hákon iarl ok Eiríkr iarl létu skera upp herƒr um ƒll ﬁrœndalƒg; 181.19–
ﬂeir sendu bo› su›r á Mœri hváratveggiu ok Raumsdal, svá nor›r 182.8 /í Naumudal ok á Hálogaland; stefndu út ƒllum almenningi at 324.4–
325.3.
skipum ok li›i. Svá segir í Eiríksdrápu:Miƒk lét margar snekkiur
mær›ar ƒrr ok knƒrru,ó›r vex skalds, ok skei›arskialdhlynr á brim dynia,
ﬂá er ólítinn útiélher›ir styr ger›i,mƒrg var lind fyrir landi,*lƒnd2 síns fƒ›ur *rƒndu.3
Hákon iarl helt ﬂegar su›r á Mœri í niósn ok li›samna›, en Eiríkr
iarl dró saman herinn ok flutti nor›an.
Chapter 88
Iómsvíkingar heldu li›i sínu til Limafiar›ar ok sigldu ﬂa›an út á 182.9–10 /325.5–6.
hafit. [. . .]1 C1; bændr A.

2 C1; land A.

3 C1; randa A.

92ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

183.3–5 / Iómsvíkingar kómu af hafi útan at ¯g›um, heldu ﬂa›an nor›r á
325.6–8. Rogaland. ﬁeir tóku ﬂegar at heria er ﬂeir kómu í ríki Hákonar

iarls. [. . .]183.5– Sá ma›r var nefndr Geirmundr [. . .] Geirmundr fekk sér menn
184.7 / nƒkkura ok eina hleypiskútu. Fór hann ok kom fram nor›r á Mœri325.9– ok fann ﬂar Hákon iarl ok sag›i honum tí›indin, at herr var su›r í
326.8.

landi, kominn af Danmƒrk. Iarl spur›i ef hann vissi sannindi til
ﬂess. Geirmundr brá upp hendinni annarri; ﬂar var af hreifinn.
Sag›i hann at ﬂat váru iarteinir at herr var í *landinu.1 Sí›an spur›iiarl inniliga um her ﬂenna. Geirmundr sag›i at ﬂat váru Iómsvíkingar ok hƒf›u drepit marga gó›a drengi ok ví›a rænt, ‘en faraﬂó,’ segir hann, ‘skiótt yfir ok ákafliga; vænti ek eigi *muni2 langtlí›a á›r ﬂeir koma hér ni›r.’ [. . .]184.12–23 / Sí›an reri iarl alla fiƒr›u, inn me› ƒ›ru landi en ƒ›ru út; fór dag
326.8– ok nótt, haf›i niósnir hit efra um Ei›, svá su›r í Fiƒr›u, svá ok
327.4. nor›r ﬂar sem Eiríkr fór me› herinn. ﬁess getr í Eiríksdrápu:

Setti iarl, sá er atti,ógnfró›r, á lƒg stó›i
hrefnis, hárra stafna
hót Sigvalda á móti.
margr skalf hlumr, en hvergi
huggendr bana ugg›u,3ﬂeir er gátu siá slíta,
sárgams, blƒ›um ára.
Chapter 89
184.24– Sigvaldi iarl helt li›i sínu nor›r um Sta›, lag›i fyrst til Hereyia,
185.16 / en ﬂó at ﬂeir fyndi landsmenn, ﬂá sƒg›u ﬂeir aldri satt til hvat
327.7– iarlar hƒf›uz at. Iómsvíkingar heriu›u hvar sem ﬂeir kómu í
328.14.

bygg›ir. ﬁeir lƒg›u útan at Hƒ›, gengu ﬂar upp ok heriu›u, fœr›u
til skipa bæ›i mat ok búfé, en drápu karlmenn alla ﬂá er at var
vígt. En er ﬂeir fóru ofan til skipa, ﬂá kom til ﬂeira bóndi einn
gamall; fór ﬂar næst honum sveit Búa. Bóndi mælti: ‘ﬁér fari›ekki hermannliga: reki› til strandar k‡r ok kálfa. Væri y›r meirivei›r at taka biƒrninn er nú er *næsta4 kominn á biarnbásinn.’‘Hvat segir ﬂú, karl?’ segia ﬂeir. ‘Kanntu nƒkkut at segia oss til
Hákonar iarls?’ Hann svarar: ‘Hákon iarl reri í gær inn í Hƒrundar1 C1; landi A.

2 C1; ÷ A.

3 written vg›u AC1. 4 C1; ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA93fiƒr›, haf›i eitt skip e›a tvau, eigi váru fleiri en ﬂriú, ok haf›ihann ekki til y›var spurt.’ ﬁeir Búi taka ﬂegar hlaup til skipanna
ok láta laust *allt herfangit.1 Búi mælti: ‘Niótum nú. Vér hƒfum
fengit niósn ok vér erum næstir sigrinum.’ ﬁeir reru ﬂegar út er
ﬂeir *kómu á skipin.2 Sigvaldi iarl kalla›i á ﬂá ok spur›i3 tí›inda.
ﬁeir segia at Hákon iarl var ﬂar inn í fiƒr›inn. Sigvaldi iarl leysti
flotann ok reri fyrir nor›an eyna Hƒ› ok svá inn um.
Chapter 90
Hákon iarl ok Eiríkr iarl son hans lágu í Hallkelsvík. Var ﬂar saman 185.17–20 /kominn herr ﬂeira allr. ﬁeir hƒf›u hálft annat hundra› skipa ok 329.2–6.
hƒf›u ﬂá spurt at Iómsvíkingar hƒf›u lagit útan at Hƒ›. Reru ﬂáiarlar nor›an at leita ﬂeira. [. . .]En er ﬂeir kómu ﬂar sem heitir Hiƒrungavágr, ﬂá funduz ﬂeir. 186.9–20 /Skipu›u ﬂá hvárirtveggiu til atlƒgu. Var í mi›iu li›i merki Sigvalda 329.6–
iarls; ﬂar skipa›iz *Hákon4 iarl til atlƒgu. Haf›i Sigvaldi tuttugu 330.2.
skip, en Hákon sex tigi *skipa.5 Í li›i Hákonar iarls váru hƒf›ingiarﬁórir hiƒrtr af Hálogalandi ok Styrkárr af Gimsum. Í annan arm
fylkingar var Búi digri ok Sigur›r kápa bró›ir hans me› tuttugu
skipum. ﬁar lag›i at móti Eiríkr *iarl me›6 sex tigi skipa ok me›
honum ﬂessir hƒf›ingiar: Gu›brandr hvíti af Upplƒndum, ﬁorkell
leira, víkverskr ma›r. [. . .] Í annan arm fylkingar lag›i fram VagnÁkason me› tuttugu skip, en ﬂar í mót Sveinn Hákonarson okme› honum Skeggi af Yrium af Upphaugi ok Rƒgnvaldr ór *Ærvík7
af Sta›i me› sex tigi skipa. [. . .]Sí›an lƒg›u ﬂeir saman flotann.
Svá segir í Eiríksdrápu:
Enn í gegn at gunniglæheims skri›u mævar,renndi langt me› landi
lei›angr, Dana skei›ar,ﬂær er iarl und árumœrins gulls á Mœri,barms rak vigg und vƒrmu
valkesti, hrau› flestar.
1 BC1; herfangit alt A. 2 BC1; na›v skipunum A. 3 + huat ﬂeir seg›i A.
4 BC1; ÷ A.

5 BC1; ÷ A.

6 BC1; ÷ A.

7 BC1; ior vik A.

187.5 /
330.19.
187.5–15 /330.2–11
and 19–20.

94ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ﬁví næst settu hvárirtveggiu upp merki sín ok tókz hin grimmasta
orrosta. [. . .]187.24–1
188.1 / *Fell ﬂá mart manna af hvárumtveggium ok miklu fleira af
330.20– Hákoni iarli. [. . .]331.1.
188.20–23 / Vagn Ákason *lag›i2 svá fast fram at *skipum3 Sveins Hákonar332.1–5. sonar at Sveinn lét á hƒmlu síga ok helt vi› flótta. ﬁá lag›i ﬂangat

til Eiríkr iarl bró›ir hans ok fram í fylkingina móti Vagni. Lét
Vagn ﬂá undan síga. [. . .]189.19– Iómsvíkingar skutu svá hart at ekki stó›u vi› hlífarnar, ok svá
190.8 / mikill vápnabur›r var at Hákoni iarli at brynia hans var slitin til
331.1–17. ón‡ts, svá at hann kasta›i henni af sér. ﬁess getr Tindr Hallkelsson:

Var›a gims sem gør›iGer›r biúglimum her›a,gn‡r óx Fiƒlnis fúra,
farlig sæ‹i›ng4 iarli,ﬂá er hringfáinn Hanga
hrynserk, vi›um bryniu,
hru›uz ri›marar Ró›arastar, var› at kasta.
*ﬁá er 5 í sundr á sandiSƒrla bæs fyrir iarli,
ﬂess hefir seggia sessi,
serk hringofinn, merki.
190.9 / Iómsvíkingar hƒf›u skip stœrri, en hvárirtveggiu sóttu hit diarfasta.
331.19– [. . .]332.1.
191.11–18 / Eiríkr iarl haf›i réttan ﬂann bug er á var or›inn flotanum fyrir332.5–11. Sveini bró›ur hans, er hann haf›i látit lúta undan Vagni, svá atﬂá lágu *skipin6 í ﬂann arminn sem í fyrstu er ﬂeir kómu saman.
ﬁá sneri hann aptr til li›s síns. Hƒf›u hans menn ﬂá undan hamlat,en Búi haf›i ﬂá hƒggit tengslin á skipum sínum ok ætla›i at reka
flóttann. Lag›i ﬂá Eiríkr iarl síbyrt vi› skip Búa. Var ﬂá hƒgg1 BC1; var› ﬂa mikit maòfall A. 2 BC1; gekk A. 3 BC1; li›i A. 4 + af A.
5 C1; Hr√t A. The stanza is omitted in B.

6 BC1; skip A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

95

orrosta hin snarpasta. Lƒg›u ﬂá tvau e›a ﬂriú Eiríks skip at Búa
skipi einu, [. . .][. . .] hvert haglkornit vá eyri. [. . .]192.9 /
332.12.

Sigvaldi iarl hió tengslin ok sneri undan skipi sínu ok tók at fl‡ia. 193.5–10 /Vagn Ákason kalla›i á hann, ba› hann eigi fl‡ia. Sigvaldi gaf eigi 332.12–18.
gaum at hvat hann sag›i. Vagn skaut spióti eptir honum ok nísti
ﬂann er vi› st‡ri› sat, ﬂvíat hann vissi eigi at Sigvaldi haf›i hlaupit
til ára. Sigvaldi iarl sigldi brott me› hálfan fiór›a tøg skipa, en
eptir lá hálfr ﬂri›i tøgr. [. . .]Hákon iarl lag›i ﬂá skip sitt á annat bor› Búa skipi. Var› Búa 193.19–20 /332.18–mƒnnum ﬂá skammt hƒggva í *millum.1 [. . .]333.1.

Vigfúss greip upp nefste›ia er lá á ﬂiliunum, er einn ma›r haf›i 194.4–6 /hno›it vi› hugró á sver›i sínu. Vigfúss fœr›i ste›iann tveim 333.1–5.
hƒndum í hƒfu› Ásláki svá at geirrinn stó› í heila ni›ri. [. . .]
Í ﬂessi atsókn gengu menn Eiríks iarls upp á skip Búa ok aptr at 194.18–23 /lyptingunni at Búa. ﬁá hió ﬁorsteinn mi›langr til Búa um ﬂvert 333.9–16.
ennit ok í sundr nefbiƒrgina. Var› ﬂat allmikit sár. Búi hió til
ﬁorsteins útan á sí›una, *svá at í sundr tók2 manninn í mi›iu.
Eptir ﬂat tók Búi kistur tvær3 fullar af gulli ok kalla›i hátt: ‘Fyrirbor› allir Búa li›ar.’ Búi steyp›iz ﬂá fyrir bor› me› kisturnar. [. . .]Sí›an er Búi var fyrir bor› stiginn hliópu margir hans menn fyrir 195.11–15 /bor›, en sumir fellu ﬂar á skipinu, ﬂvíat *eigi4 var gott gri›a at 333.17–bi›ia. Var ﬂá hro›it ﬂat skip stafna á me›al ok sí›an hvert at ƒ›ru. 334.2.
Sí›an lag›i Eiríkr iarl at skipi Vagns. Var› ﬂar allhƒr› vi›rtaka. [. . .]Var› ﬂá hro›it skipit, en Vagn handtekinn ok fluttr á land me› 196.1–2 /334.2–4.
ﬂriá tigi manna. [. . .]ﬁeir Vagn váru nú bundnir allir [. . .] Sátu ﬂeir allir *saman5 á 196.12–22 /einni lág. ﬁá gekk til ﬁorkell leira ok mælti svá: ‘ﬁess streng›ir 334.4–14.
ﬂú heit, Vagn, at drepa mik. Nú ﬂikki mér ﬂat líkara at ek drepa
ﬂik.’ ﬁorkell haf›i mikla øxi; hann hió ﬂann er ‡ztr sat á láginni[. . .]. Svá sag›i einn ﬂeira: ‘Dálk hefi ek í hendi ok mun ek stinga
1 BC1; milli A. 2 BC1; ok í svndr A. 3 + baﬂar A. 4 BC1; ecki A. 5 BC1;

samt A.

3

96ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

honum í iƒr›ina ni›r ef ek veit nakkvat ﬂá er af mér er hƒfu›it.’ﬁá var hƒfu› af honum hƒggvit ok fell dálkr ni›r á iƒr› ór hendi
honum, sem ván var. [. . .]197.7–24 / En er átián váru drepnir, ﬂá sat ma›r allfrí›r s‡num ok hær›r
334.14– forkunnar vel; hann sveipa›i hárinu fram yfir hƒfu› sér ok rétti
335.15. hálsinn. Hann mælti: ‘Gøri› eigi hár mitt *í bló›i.’1 Einn hir›-ma›r Hákonar iarls tók hárit bá›um hƒndum ok helt fast. ﬁorkell
reiddi upp øxina hátt ok hió til hart. Víkingrinn *kipp›i2 hƒf›inu
svá fast at sá laut eptir er hárinu helt; *rei›3 øxin ofan á hendr
honum ok tók af bá›ar, svá at øxin nam í iƒr›u sta›. ﬁá *kom4 at
Eiríkr iarl ok mælti: ‘Hverr ertu, hinn frí›i ma›r?’ ‘Sigur› kalla
mik,’ segir hann. ‘Ek em kenningarson Búa, ok eru enn eigi allir
Iómsvíkingar dau›ir.’ Iarl mælti: ‘ﬁú munt vera sannliga son Búa.
*Villtu5 hafa gri›?’ Hann svarar: ‘ﬁat skiptir hverr b‡›r.’ Iarl*svarar:6 ‘Sá b‡›r er vald hefir til, *Eiríkr iarl.’7 ‘Vil ek ﬂá,’ segir
Sigur›r. Var hann ﬂá leystr ór strenginum. ﬁá mælti ﬁorkell leira:‘ﬁó at ﬂú, iarl, vilir alla ﬂessa menn láta gri› hafa, ﬂá skal VagnÁkason eigi me› lífi í brott komaz.’ Hlióp hann ﬂá fram me› reiddaøxina, en Biƒrn hinn brezki reiddi sik til falls í strenginum ok fell
fyrir fœtr ﬁorkeli leiru. *ﬁorkell fell flatr8 um hann. Vagn greipøxina er honum var› laus ok hió ﬁorkel me› banahƒgg. [. . .]198.9–10 / ‘Vil ek,’ segir hann [. . .]335.16–17.
199.3– Hákon iarl sat á tré einu skammt frá ﬂví er Iómsvíkingar váru
200.14 / hƒggnir. ﬁá brast strengr á skipi ﬂví er Búi haf›i átt, en ƒr sú er
336.2– skotit var kom á Gizur, lendan mann af Valdresi; hann sat næst337.11 and iarli ok var allvegliga búinn. Fell hann ﬂegar dau›r af trénu. Sí›an
337.14–21.

gengu menn út á skipit ok fundu ﬂar Hávar› hƒggvanda; hannstó› á kniánum vi› bor›it út, ﬂvíat fœtrnir váru af honum. Hann
haf›i boga í hendi. En er ﬂeir kómu út á skipit mælti Hávar›r:‘Hverr fell9 af láginni?’ ﬁeir segia at sá hét Gizurr. Hann svarar:‘ﬁá *var›10 minna happit en ek vilda. Iarli *haf›a11 ek ætlat.’ﬁeir mæltu: ‘Œrit er óhappit ok eigi skaltu vinna fleiri.’ Drápu
ﬂeir hann ﬂar.
1 BC1; blo›ugt A.

2 BC1; kippir A.

3 BC1; kom A.

4 BC1; gekk A.

5 BC1; Villﬂu A. 6 BC1; m. A. 7 BC1; ﬂess A. 8 BC1; flatr. ﬁorkell fell A.
9 + ma›r A.

10 BC1; var A.

11 C1; haf›i AB.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA97

Var ﬂá kanna›r valrinn ok borit fé til hlutskiptis. Hálfr ﬂri›itøgr skipa var hro›inn af Iómsvíkingum. Svá segir Tindr:
Vann á *Vin›a1 sinniver›bió›r hugins fer›ar,beit sólgagarr seilar,sver›s eggia spor, *leggi,2á›r hiƒrmei›ar hrió›a,hætting var ﬂat, mætti
lei›ar, langra skei›a,li›s, halfan tøg ﬂri›ia.
Sí›an skil›u ﬂeir her ﬂenna. Fór Hákon iarl nor›r til ﬁrándheims
ok líka›i stórilla er Eiríkr iarl haf›i gefit gri› Vagni. Eiríkr iarl
fór til Upplanda ok svá austr í Vík. Vagn Ákason fór austr me›
Eiríki iarli. ﬁá gipti hann Vagni Ingibiƒrgu dóttur ﬁorkels leiru. [. . .]Um várit eptir gaf Eiríkr iarl Vagni langskip gott me› ƒllum
rei›a ok fekk honum menn *til.3 Skil›u ﬂeir hinir kærustu vinir.
Fór ﬂá Vagn heim su›r til Danmarkar me› Ingibiƒrgu konu sína;settiz hann at Fióni ok var› ágætr hƒf›ingi ok er mart stórmenni
frá honum komit. [. . .]Chapter 92[. . .] Ma›r er nefndr Lo›inn; hann var víkverskr, au›igr ok ætta›r 202.10–
203.17 /vel. Hann var optliga í kaupfer›um, en stundum í herna›i.
ﬁat var á einu sumri er Lo›inn fór í kaupfer› í Austrveg; átti 358.18–
hann einn skip ﬂat er hann var á ok mikinn kaupeyri. Hann helt 360.9.
til *Eistlands4 ok var ﬂar í kaupstefnu um sumarit. En me›anmarka›rinn stó› *ﬂá5 var ﬂangat fluttr margskonar kaupskapr.
ﬁar kom mart man falt. ﬁar sá Lo›inn konu nƒkkura er seld haf›iverit mansali. En er hann leit á konu ﬂessa kenndi hann at ﬂar varÁstrí›r Eiríksdóttir er átt haf›i Tryggvi konungr Óláfsson. Hon
var ﬂá ólík *ﬂví sem hon haf›i fyrr verit 6 ﬂá er hann haf›i sét
hana, ﬂvíat nú var hon fƒl ok grunnleit ok illa klædd. Lo›inn gekk
til Ástrí›ar ok spur›i hvat væri rá›s hennar. Hon svarar: ‘ﬁungt
er frá ﬂví at segia. Ek hefi verit seld mansali, ok nú enn em ekhingat flutt til ﬂess at seliaz.’ Sí›an kƒnnu›uz ﬂau vi›; vissi hon
1 BC1; vagh at A. 2 C1; leìia A. 3 BC1; me› A. 4 BC1D2; vindlandz A.
5 BC1D2; ÷ A.

6 C1; ok fyrr AD2, sem fyrr hafdi hon verit B.

98ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

skyn á honum ok á ætt hans. Ba› Ástrí›r ﬂá at hann mundi kaupa
hana ok flytia hana heim *me› sér til frænda sinna.1 Lo›inn svarar:‘Ek mun gera ﬂér kost á ﬂví at leysa ﬂik ór ánau› ok flytia ﬂik
heim *til Nóregs2 ef ﬂú vill giptaz mér.’ En me› ﬂví at Ástrí›r var*ﬂá3 nau›uliga komin ok ﬂat annat at hon vissi at Lo›inn var
ma›r stórætta›r, vaskr ok au›igr, ﬂá heitr hon honum ﬂessu til
frelsis sér. Sí›an keyp›i Lo›inn Ástrí›i ok flutti hana me› sér til
Nóregs. Fekk Lo›inn hennar ﬂá at frænda rá›i. Váru ﬂeira bƒrnﬁorkell nefia, Ingirí›r ok Ingiger›r.
Dœtr ﬂeira Tryggva konungs ok Ástrí›ar váru ﬂær Ingibiƒrg okÁstrí›r. ﬁeir váru synir Eiríks bió›askalla ok brœ›r Ástrí›ar,
Sigur›r, Iósteinn, Karlshƒfu› ok ﬁorkell dyr›ill. ﬁeir váru allirgƒfgir menn ok áttu bú stór austr í landi.
Chapter 93
203.18– Hákon iarl ré› Nóregi allt hit ‡tra me› siánum. Haf›i hann til
204.15 / forrá›a *sextán4 fylki. En Haraldr konungr hinn hárfagri haf›i342.11– svá skipat at iarl skyldi vera í hveriu fylki, *ok 5 helz ﬂat lengi
343.16.

sí›an. ﬁví haf›i Hákon iarl undir sér sextán iarla. Svá segir íVelleklu:
Hvar viti ƒld und *einum6
iar›byggvis svá liggia,
ﬂat skyli herr of hugsa,
hiarli sextán *iarla.7

Me›an Hákon *iarl ré›8 Nóregi var gó› árfer› í landi ok fri›r
gó›r innan lands me› bóndum. Var iarl lengsta hrí› allvinsæll
*vi› bœndr.9 En er á lei› æfi Hákonar iarls, ﬂá ger›iz ﬂat miƒk atum hann at hann var ósi›ugr um kvennafar. Ger›iz ﬂar svá mikit
brag› at iarl lét taka ríkra manna dœtr ok flytia heim til sín *ok10
lá hiá ﬂeim viku e›a tvær, sendi ﬂær heim sí›an. Fekk hann af ﬂvíóﬂokka mikinn af frændum kvennanna. Tóku bœndr at kurra,*svá11 sem ﬁrœndir eru vanir um allt ﬂat *er ﬂeim12 ﬂikkir móti skapi.
1 BC1D2; til frænda hennar A.

2 D2; til min A, med mer BC1.

3 BC1;

÷ AD2. 4 BC1D2; .xvij. A. 5 BC1D2; ÷ A. 6 D2; π›rum A, elldi C1. The
stanza is omitted in B. 7 C1D2; iarlar A. 8 BC1D2; var j A. 9 BC1D2; afbondum A. 10 C1D2; hann B, ÷ A. 11 D2; ÷ A (sentence omitted in BC1).
12 D2; sem A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

99

Hákon iarl haf›i fengit af spraka nƒkkurn at sá ma›r mun vera 204.15–
fyrir vestan haf er Óli nefniz ok *halda1 menn hann ﬂar fyrir 205.5 /konung. En iarl *gruna›i2 af frásƒgn *nƒkkurra3 manna at vera 343.18–*mundi4 nƒkkurr af konunga ætt norrœnni. Iarlinum var sagt at 344.10.
Óli kalla›iz girzkr at ætt, en hann haf›i ﬂat spurt at TryggviÓláfsson haf›i átt son ﬂann er farit haf›i austr í Gar›aríki ok ﬂar
upp fœ›z me› Valdamar konungi ok hét sá Óláfr. Haf›i iarl miƒkat spurningum leitt um ﬂann mann. Gruna›i hann at sá hinn sami
mundi nú vera kominn í Vestrlƒnd. [. . .]ﬁar var ok sá ma›r er nefndr er ﬁórir ok var kalla›r klakka. Hann 205.8–11 /var mikill vin Hákonar iarls. Hann var vanr at fara í víking á 344.10–13.
sumrum, en stundum rak hann kaupfer› til ‡missa landa. Var
honum ﬂví ví›a kunnigt fyrir. [. . .]‘ﬁú skalt fara kaupfer› í sumar sem nú er mƒrgum mƒnnum títt 206.5–9 /vestr til Dyflinnar á Írlandi. En reyndar skaltu skynia hverr sá 344.14–18.
ma›r er sem vestr ﬂar kallaz Óli hinn girzki. Ok ef ﬂú spyrr ﬂat tilsanns at ﬂar sé Óláfr Tryggvason e›a nƒkkurr annarr af norrœnni
konunga ætt, ﬂá skaltu, ﬁórir, [. . .]Chapter 94ﬁórir klakka kom til Dyflinnar á Írlandi ok frétti at Óli hinn girzki 208.8–
var ﬂar me› Óláfi kváran mági sínum. Kom ﬁórir sér skiótt *í 5 tal 209.10 /vi› Óla, ﬂvíat ﬁórir var ma›r málspakr. En er ﬂeir hƒf›u opt vi› 345.2–
talaz, ﬂá tók Óli at spyria af Nóregi, fyrst *frá6 Upplendinga 346.6.
konungum, hverir ﬂeir váru á lífi e›a hvert ríki ﬂeir hƒf›u. [. . .]ﬁví næst frétti Óli *um Hákon iarl,7 hver vinsæld hans væri í*landinu.8 ﬁórir svarar: ‘Hákon iarl er svá ríkr at engi ma›r ﬂorir
annat at mæla né gera en hann vill, en ﬂat *veldr ﬂví 9 at hvergi erannarsta›ar til nƒkkurs traustsins at siá. En ﬂér satt at segia veit
ek margra *gƒfugra manna skaplyndi10 ok svá alﬂ‡›unnar at ﬂessværi fúsastir at ﬂar kœmi nƒkkurr *konungr11 til ríkis af ætt Haralds
hins hárfagra, en vér siám nú engan ﬂann til ﬂar innan lands, ok
mest fyrir ﬂá skyld at ﬂat ﬂikkir nú reynt at engum dugir at beriaz
1 BC1D2; halldi A.

2 BC1D2; grunar A. 3 BC1D2; aòaÀa A. 4 BC1D2;
muni A. 5 BC1D2; ™ A. 6 C1D2; af A. 7 BC1D2; at hakoni j. A.
8 BC1D2; landi A. 9 BC1D2; me› ﬂo A. 10 BC1D2; manna skaplyndi
gπfugra A. 11 BD2; ÷ A, after kœmi C1.

100ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONARvi› hann, sí›an hann bar›iz vi› Iómsvíkinga, svá mikinn styrk
sem ﬂeir hƒf›u.’ En er ﬂeir hƒf›u *opt1 um ﬂetta talat, ﬂá lét Óláfr
í liós fyrir ﬁóri nafn sitt ok ætt ok spur›i sí›an ﬁóri: ‘Hvat ætlar
ﬂú, ﬁórir,’ sag›i hann, ‘ef ek kem til Nóregs, hvárt bœndr munu
vilia taka mik til konungs yfir landit?’ ﬁórir eggia›i hann me›
mikilli ákef› at hann skyldi fara til Nóregs ok lofa›i hann miƒkok hans atgervi. [. . .]210.16–18 / Hann haf›i fimm skip. Sigldi hann af Írlandi ﬂegar hann var búinn
346.7–9. ok til Su›reyia, ﬂa›an til Orkneyia. ﬁeir ﬁórir váru ﬂar í fer› me›honum.
Chapter 95
210.19– ﬁá er Haraldr konungr hinn hárfagri haf›i lagt undir sik Nor›mœri
211.4 / Cf. ok Raumsdal, en fellda ﬂá konunga er ﬂar ré›u á›r fyrir, sem
109.6– segir í sƒgu hans, fór hann nor›r til ﬁrándheims um haustit, en
110.16.

setti iarl ﬂann yfir bæ›i ﬂau fylki er Rƒgnvaldr hét, son Eysteins
glumru; hann var kalla›r Rƒgnvaldr hinn ríki ok hinn *rá›svinni,2ok var ﬂat mælt at hvárttveggia væri sannnefni.

211.4–11 / Rƒgnvaldr var hinn mesti ástvin Haralds konungs ok var í mƒrgum
131.1–7 bardƒgum ok herfƒrum *me› honum.3 Vir›i konungr hann mikils.
and 9–10. Rƒgnvaldr iarl átti Hildi dóttur Hrólfs nefiu. *ﬁeira synir váru

ﬂeir4 Hrólfr, er kalla›r var Gƒngu-Hrólfr, ok ﬁórir ﬂegiandi.
Rƒgnvaldr iarl átti ok frillusonu; hét einn Halla›r, annarr Einarr,
ﬂri›i Hrollaugr. ﬁeir váru rosknir menn ﬂá er hinir *skilgetnu 5brœ›r ﬂeira váru fœddir.
211.11–14 / Í ﬂeim ófri›i er Haraldr konungr gekk til *lands6 í Nóregi fl‡›u125.12–13 margir útlagar hans vestr um haf ok ger›uz víkingar; sátu ﬂeir áand vetrum í Orkneyium ok Su›reyium, en heriu›u á sumrum í Nóreg
125.15–ok ger›u ﬂar mikinn landska›a.
126.1.
211.14– Haf›i Haraldr konungr ﬂá lei›angr úti hvert sumar til landvarnar
213.4 / fyrir víkingum. En hvar sem víkingar ur›u varir vi› her konungs,
128.4–ﬂá fl‡›u ﬂeir undan ok flestir á hafit út. En er Haraldi konungi
130.6.
1 BC1D2; optliga, after ﬂetta, A. 2 BC1; ra› spaki A. Different text corresponding to chs 95–97 in D2. 3 BC1; ÷ A. 4 BC1; ﬂeir voro synir ﬂeira
A. 5 BC1; skilbornu (a ghost-word?) A. 6 BC1; Àikis A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

101

leiddiz *ﬂessi 1 ófri›r, ﬂá sigldi hann *me› her sinn2 á einu sumri
vestr um haf. Hann kom fyrst vi› Hialtland ok drap ﬂar alla víkingaﬂá er eigi fl‡›u undan; sí›an sigldi hann su›r til Orkneyia okhreinsa›i ﬂar allt af víkingum; ﬂví næst fór hann í Su›reyiar ok
heria›i ﬂar ok drap marga víkinga ﬂá er á›r ré›u fyrir li›i. Hannátti ﬂar orrostur margar ok haf›i optast sigr. ﬁá heria›i hann áSkotland ok átti ﬂar orrostu. En er hann kom vestr í Mƒn, ﬂá fl‡›iallt fólk undan inn á Skotland ok haf›i me› sér fé allt ﬂat er ﬂat
mátti. Gengu ﬂeir Haraldr konungr ﬂar á land ok fengu ekki
herfang. Svá segir ﬁorbiƒrn hornklofi:
Menfergir bar margar
margspakr, Ni›ar varga
lunds vann sókn á sandi,
sandmens í b‡ randir,3á›r fyrir *eliunprú›um4
allr herr Skota ﬂverrilƒg›is sei›s af lá›i*lœbrautar5 var› flœia.
Í ﬂessum herna›i var Rƒgnvaldr Mœraiarl ok bró›ir hans er hét
Sigur›r. ﬁar var ok me› Haraldi konungi Ívarr son Rƒgnvalds
iarls, ok fell hann ﬂar í orrostu, en Haraldr konungr gaf Rƒgnvaldi
iarli í sonarbœtr Hialtland ok Orkneyiar, en iarl gaf Sigur›i bró›ur
sínum bæ›i lƒndin, *en Haraldr konungr gaf Sigur›i iarlsnafn,
ok var hann eptir vestr ﬂar,6 ﬂá er ﬂeir Haraldr sigldu austr. kom*ﬂá7 til lags vi› Sigur› iarl *ﬁorsteinn8 rau›r, son Óláfs hvíta ok
Au›ar hinnar diúpau›gu. ﬁeir heriu›u á Skotland ok eignu›uz
Katanes ok Su›rland allt til Ekkials. Sigur›r iarl drap iarl einnskozkan er hét *Melbrig›a tƒnn9 ok batt hƒfu› hans vi› slagálar
sér ok laust kálfanum á tƒnnina er *skag›i10 ór hƒf›inu. Kom ﬂarí blástr, svá at hann fekk af ﬂví bana, ok er hann heyg›r á*Ekkialsbakka.11 Guthormr hét son Sigur›ar iarls; hann ré›*lƒndum12 eptir fƒ›ur sinn einn vetr, ok dó hann barnlauss. Settuz
ﬂá enn víkingar í lƒndin, Danir ok Nor›menn.
1 BC1; lei›angr ok A.

2 BC1; ÷ A.

preserved in C1 only.

4 elium prudum C1.

3 The second half of the stanza is

5 lad brautar C1. 6 BC1;
÷ A. 7 BC1; ÷ A. 8 BC1; sa ma›r er het A. 9 BC1; M and an open spacein the line about 6 or 7 letters in length A. 10 BC1; sto› vt A. 11 BC1;
elfiòar bakka A. 12 B; lπndunum AC1.

102ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 96
213.5– Rƒgnvaldr iarl spur›i austr til Nóregs fall Sigur›ar bró›ur síns
214.4 / ok ﬂat me› at víkingar sátu í lƒndum hans, bæ›i1 Hialtlandi ok
137.2– Orkneyium. ﬁá sendi hann vestr Halla› son sinn, ok gaf Haraldr
138.15. konungr honum iarls nafn. Halla›r haf›i li› mikit. En er hannkom til Orkneyia settiz hann í lƒndin, en bæ›i á haustum ok várum
fóru víkingar um eyiarnar *ok2 námu ﬂar nesnám ok hiƒggu
strandhƒgg. ﬁá leiddiz Halla›i iarli at sitia í eyiunum. Veltiz hannór iarldóminum ok tók hƒldsrétt ok fór vi› ﬂat aptr til Nóregs.
Rƒgnvaldr fa›ir hans lét illa yfir hans fer›, sag›i at synir hansmundi ver›a ólíkir sínu forellri. Einarr svara›i fƒ›ur sínum: ‘Ekhefi litla ást af ﬂér ok vi› ﬂá eina sœm› hér upp vaxit at mér
ﬂikkir alllítit fyrir at missa. Má mér eigi annarsta›ar ver›a sí›r
framkvæm›ar au›it en hér. Nú mun ek fara vestr til eyianna ef ﬂúvill fá mér styrk nƒkkurn. Skal ek ﬂví heita ﬂér sem ﬂér mun mikill
fagna›r á vera, at ek skal aldri *aptr koma3 til Nóregs.’ Iarl svarar:‘ﬁat líkar mér vel at ﬂú komir eigi aptr. Er mér lítil ván at frændum
ﬂínum ver›i sœm› at ﬂér, ﬂvíat mó›urætt ﬂín er ƒll ﬂrælborin.’
Fekk iarl Einari eitt langskip skipat til hlítar. Sigldi Einarr vestr
um haustit. En er hann kom til Orkneyia bar›iz hann vi› víkingaﬂá er setz hƒf›u í eyiarnar; felldi hann ﬂá ok ger›iz sí›an iarl yfir
eyiunum. Hann var› hƒf›ingi mikill ok ríkr.
Chapter 97
214.7–10 / [. . .] Á einu vári fóru ﬂeir Hálfdan háleggr ok Gu›rø›r liómi me›
139.19– mikla sveit manna su›r á Mœri *ok4 kómu á óvart Rƒgnvaldi
140.3. iarli; tóku ﬂeir hús á honum, báru at eld ok brenndu hann innime› sex tigum manna.
214.10–14 / Settiz Gu›rø›r ﬂá í ríki ﬂat er iarl haf›i á›r haft ok litlu sí›ar
140.5–12. sættiz hann vi› fƒ›ur sinn ok gaf sik upp á hans vald. ﬁá gaf

Haraldr konungr ﬁóri syni Rƒgnvalds iarls alla fƒ›urleif› sína,
ﬂar me› iarls nafn, ok gipti honum dóttur sína, Ólofu árbót.
214.14–16 / Hálfdan háleggr tók *ﬂriú5 langskip ok skipa›i mƒnnum. Sigldi
140.3–4. hann vestr um haf ﬂegar eptir brennu Rƒgnvalds iarls.
1 + aa A.

aptr A.

2 BC1; ﬂeir and punctuation after eyiarnar A.

4 BC1; ﬂeir and punctuation after Mœri A.

3 BC1; koma

5 BC1; tuau A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

103

Hálfdan kom í Orkneyiar miƒk á óvart. Fór Einarr iarl ﬂegar ór 214.16–19 /eyiunum ok kom aptr á sama hausti at óvƒrum Hálfdani. Fóru Cf. 140.16–
ﬂeira skipti svá, at iarl tók Hálfdan hálegg af lífi sem segir í sƒgu 142.1.
Orkneyinga iarla.
Litlu sí›ar fór Haraldr konungr me› her sinn vestr til Orkneyia. 214.19–
En er Einarr iarl spur›i at Haraldr konungr var austan kominn fór 215.16 /143.2–144.7.
hann yfir á Nes. ﬁá kva› iarl vísu ﬂessa:
Margr ver›r sekr um sau›iseggr me› fƒgru skeggi,
en ek at ungs ór Eyium
allvalds sonar falli.
Hætt segia mér hƒl›arvi› hugfullan stilli.
Haralds hefik skar› í skildi,
skala ugga ﬂat, hƒggvit.
ﬁá fóru menn ok or›sendingar milli ﬂeira konungs ok iarls, oksættuz ﬂeir at ﬂví at Orkneyingar skyldu gialda konungi sex tigi
marka gulls. Bóndum ﬂótti gialdit of mikit. Einarr bau› bóndum
ﬂá at gialda einn ﬂetta fé, en ﬂar fyrir skyldi hann *eignaz1 ƒlló›ƒl í Orkneyium. ﬁessu iátu›u bœndr fyrir ﬂá sƒk at allir hinirfátœkari menn áttu litlar iar›ir, en ﬂeir er au›ugir váru *hug›uz2
mundu leysa sín ó›ƒl ﬂegar ﬂeir vildi. Leysti iarl ﬂá gialdit alltvi› konung. Sigldi konungr um haustit austr til Nóregs. Átti iarllengi sí›an ƒll ó›ƒl í Orkneyium, allt ﬂar til er Sigur›r iarlHlƒ›versson gaf bóndum aptr ó›ƒlin. [. . .](In chs 98, 99 and 101 the wording is sometimes reminiscent ofHeimskringla, but very little is taken word for word from it. In what
follows a few sentences or parts of sentences are included from thesechapters and references given to the same or similar wording in Heimskringla.)

Chapter 98[. . .] En ﬂvíat Péttlandsfiƒr›r var eigi fœrr [. . .]1 BC1; eiga A.

2 BC1; sπg›uz A.

217.18–19 /
346.13.

104ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

217.19–20 / [. . .] Rƒgnvaldsey *í Ásmundarvági.1
346.10.
217.20– En ﬂar á váginum lá fyrir Sigur›r iarl Hlƒ›versson me› eitt
218.2 / langskip ok ætla›i at fara yfir á Katanes. En ﬂegar er Óláfr konungr
346.9–10 vissi at Sigur›r iarl lá ﬂar fyrir, ﬂá lét hann kalla hann til tals vi›
and 14–15. sik. En er iarl kom [. . .]220.4–5 / [. . .] nú í sta› skaltu deyia, en ek mun fara me› eld ok usla um
346.18– eyiarnar ok ey›a allt ﬂetta ríki. [. . .]347.2.
220.8–9 / En svá sem iarl var ﬂá kominn køri hann ﬂann af [. . .]347.3–4.
220.9–10 / Var iarl ﬂá skír›r ok allt hans fólk. [. . .]347.4–5.
220.12–13 / [. . .] fekk honum son sinn í gísling er hét Hvelpr e›a Hundi. [. . .]347.6–7.

Chapter 99
220.17 / Óláfr konungr sigldi austr í hafit [. . .]347.8.
221.4–5 / Óláfr konungr kom af hafi útan at Mo‹r›str. Gekk hann ﬂar á land
347.9–10. ok lét sér messu syngia í landtialdi. [. . .]221.9–12 / ﬁórir klakka sag›i2 konungi [. . .] at honum var ﬂat eitt rá› at gera
347.11–15. ekki vart vi› hverr hann var ok fara sem ákafligast nor›r til

ﬁrándheims á fund Hákonar iarls [. . .]221.13–15 / Gør›i hann svá, at hann fór dagfari ok náttfari útlei› nor›r me›
347.15–17. landi sem lei›i gaf. [. . .]222.10–18 / [. . .] komu ﬂeir nor›r til Ag›aness [. . .] spur›u ﬂeir at Hákon iarl
347.18– var ﬂar inn í ﬁrándheimi ok ﬂat me› at hann var or›inn missáttr
348.9. vi› bœndr. En er ﬁórir klakka heyr›i ﬂetta brá honum miƒk í brún,

ﬂvíat ﬂá var ƒ›ruvís en hann hug›i, ﬂvíat eptir Iómsvíkingabardaga váru allir menn í Nóregi *fullkomnir3 vinir Hákonar iarls
fyrir ﬂann sigr er hann haf›i fengit ok frelst land allt af ófri›i. En
nú var illa at borit [. . .], at hƒf›ingi mikill var kominn í landit, enbœndr ósáttir vi› iarl [. . .]1 D2; i asmundar vag A, ÷ BC1.

2 + Olafi A.

3 BC1D2; fullkomliga A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

105

Chapter 101[. . .] Var ﬂá vi› siálft at *herr1 mundi upp hlaupa.

228.5 /
349.14–15.

Chapter 102
Litlu sí›ar var Hákon iarl at veizlu í Gaulardal 8ﬂar sem heitir 2 á 228.6–
229.3 /Me›alhúsum, en skip hans lágu út vi› Viggiu.
Ormr lyrgia er nefndr ríkr bóndi; hann bió á bœ ﬂeim er heitir á 348.11–
349.6.
B‡nesi. Ormr átti ﬂá konu er Gu›rún er nefnd; hon var dóttir
Bergﬂórs af Lundum. Gu›rún var kƒllu› Lundasól, ﬂvíat hon var
kvenna frí›ust. Hákon iarl sendi ﬂræla sína til Orms lyrgiu ﬂeira
erinda at fœra iarli konu Orms. ﬁrælar kómu á B‡nes ok báru
fram sitt erendi. Ormr tók ﬂví ekki fiarri, ba› ﬂá fara fyrst til
náttver›ar. En á›r ﬂrælarnir váru mettir kómu margir menn órbygg›inni til Orms sem hann haf›i or› til sent. Lét Ormr ﬂá engan
kost at Gu›rún fœri me› ﬂrælunum. Gu›rún mælti til ﬂrælanna:‘Segi› ﬂau mín or› iarli, at ek mun eigi til hans koma nema hannsendi eptir mér ﬁóru af Rimul.’ ﬁóra var húsfreyia rík ok ein af
unnustum iarls. ﬁrælarnir [. . .] sƒg›u [. . .] at ﬂeir skyldi svá
koma ﬂar ƒ›ru sinni [. . .][. . .] ok sendi til Halldórs á Sker›ingsste›iu, en Halldórr lét ﬂegar 229.5–6 /349.11–12.
fara ƒr frá sín.
Sendu ﬂeir Ormr ƒrvarbo› fiƒgurra vegna í bygg›ina ok létu ﬂat 229.6–8 /bo›i fylgia, at allir vígir karlar skyldu fara me› vápnum at Hákoni 349.8–11.
iarli ok drepa hann.
Ok eptir ƒrvarbo›i hlióp upp *múgi3 manns ok sótti ﬂat li› allt til 229.8–
Me›alhúsa. Hákon iarl fekk niósn af herhlaupi ﬂessu; fór hann 230.1 /ﬂá me›4 li› sitt af bœnum í dal einn diúpan er sí›an er kalla›r 349.15–
350.6.
Iarlsdalr. Leynduz ﬂeir ﬂar.
Eptir um daginn haf›i iarl niósn allt af bóndaherinum. Bœndr
tóku vegu alla *ok5 ætlu›u *ﬂeir 6 helzt at iarl mundi farinn7 til
skipa sinna, en fyrir skipunum ré› ﬂá Erlendr son iarls. Hann var
hinn mannvænligasti ma›r. En er nátta›i, ﬂá dreif›i Hákon iarlli›i sínu, ba› hann sína menn fara marklei›i út til Orkadals. ‘Mun
1 BC1; ﬂeir A, herrínn D2.
5 BC1; ÷ AD2.

2 AD2; ÷ BC1.

6 BC1D2; ﬂat A.

7 + vt A.

3 BC1D2; mugr A.

4 + alt A.

106ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

engi ma›r *y›r mein gera,’1 segir hann, ‘ef ek em hvergi í nánd.
Segi› Erlendi syni mínum at hann fari me› skip vár út eptir fir›iok svá su›r á Mœri til fundar vi› mik, [. . .] en ek mun vel fá leynz[. . .]
230.9–10 / [. . .] ok ﬂar lét hann eptir mƒttul sinn [. . .]350.9.
230.11 / Fóru ﬂeir ﬂá til hellis ﬂess er sí›an er kalla›r Iarlshellir. [. . .]350.9–10.
230.14–16 / Ek sá at mikill ma›r, svartr ok illiligr, fór ne›an at hellinum ok
350.12–13. hræddumz vit at hann mundi inn ganga í hellinn. [. . .]230.19 / Karkr sofna›i ƒ›ru sinni ok lét enn illa í svefninum [. . .]350.15–16.
231.2–3 / ‘Seg ﬂú iarli at nú eru lokin sund ƒll.’ [. . .]350.18–19.

Chapter 103
231.5– Eptir dráp ﬁóris klƒkku helt Óláfr konungr útan *á fiƒr›inn fimm
232.5 / langskipum.2 En ﬂar reri innan *í 3 móti Erlendr son Hákonar iarls
352.2– me› ﬂremr skipum. [. . .] En er skammt var milli ﬂeira, *ﬂá4 gruna›i353.2.

ﬂá Erlend at ófri›r mundi vera. Sneru ﬂeir ﬂá sínum skipum atlandi. Óláfr konungr sá ﬂá langskip róa innan móti sér ok hug›ihann at ﬂar mundi fara Hákon iarl. En er ﬂeir Erlendr sneru undan,ﬂá ba› konungr sína menn róa eptir ﬂeim sem ákafast. En er ﬂeir
Erlendr váru miƒk svá komnir at landi,5 reru ﬂeir á grunn; hliópu
ﬂeir ﬂegar fyrir bor› ok leitu›u me› sundi til lands. ﬁá renndi atskip Óláfs konungs. Konungr sá hvar ma›r svam forkunnliga frí›r.
Hann greip hiálmunvƒlinn ok kasta›i at ﬂeim manni; kom ﬂathƒgg í hƒfu› Erlendi syni Hákonar iarls svá at haussinn brotna›i
til heila. Lét Erlendr ﬂar líf sitt. *ﬁeir Óláfr drápu6 ﬂar mart manna.
Sumt li›it komz undan me› flótta. Sumt tóku ﬂeir ok gáfu gri› okhƒf›u af tí›indasƒgn. Var ﬂá sagt konungi [. . .] at bœndr hƒf›ufarit at Hákoni iarli me› ófri›i ok hann var or›inn forflótta fyrir
ﬂeim ok dreift var ƒllu hans li›i. [. . .]1 BC1D2; gera y›r mein A.
3 BC1; at A, a- D2.

Olafr A.

2 BC1D2; .v. langskipum ™ fior›inn A.

4 C1D2; ÷ AB.

5 + ﬂá A.

6 BC1D2; drapu ﬂeir

TEXT FROM HEIMSKRINGLA107[. . .] stó›u sí›an upp ok gengu á bœinn Rimul. Sendi iarl ﬂá Kark 232.6–8 /*á fund1 ﬁóru ok ba› hana koma leyniliga *til sín.2 Hon ger›i svá 351.1–3.
ok fagna›i vel iarli. [. . .]‘[. . .] fela mik um nƒkkurra nátta sakir, ﬂar til er bœndr riúfa 232.9–10 /351.4–5.
samna›inn.’ [. . .]‘[. . .] En ﬂó er sá sta›r einn á ﬂessum bœ at ek munda eigi kunna 232.15–17 /at leita *slíks3 hƒf›ingia sem ﬂú ert: ﬂat er svínabœli *nƒkkut.’4 351.8–10.
[. . .]‘[. . .] Hér skulu vér um búaz. Lífsins skal nú fyrst gæta [. . .]’232.18–19 /351.10–11.

Tók ﬂá ﬂrællinn ok ger›i ﬂar mikla grƒf ok bar brottu moldina, [. . .] 233.1 /351.11–12.

Sag›i hon ﬂá iarli ﬂau tí›indi [. . .] at Óláfr Tryggvason var kominn 233.2–5 /í fiƒr›inn ok hann haf›i drepit Erlend son *hans5. Sí›an gekk6 351.13–16.
iarl í grƒfina [. . .]ﬁví næst byrg›i hon aptr grƒfina me› vi›um ok sópa›i á ofan 233.7–11 /moldu ok myki. Sí›an rak hon ﬂar yfir svínin. [. . .] Svínabœli ﬂat 351.16–19.
var undir steini einum miklum.
Chapter 104[. . .] Ger›u ﬂeir ﬂá samlag sitt; tóku bœndr Óláf til konungs yfir 234.10–13 /sik, hƒf›u allir eitt rá›, at leita eptir Hákoni iarli. ﬁeir fóru upp í 353.4–7.
Gaulardal. ﬁótti mƒnnum ﬂat líkast at iarl mundi vera á Rimul ef
hann [. . .][. . .] ok leitu›u iarls bæ›i úti ok inni [. . .] ok fundu hann eigi. ﬁá 235.2–5 /átti Óláfr konungr ﬂing úti í gar›inum; stó› konungr upp á stein 253.9–12.
ﬂann hinn mikla er ﬂar var hiá svínabœlinu. [. . .]Iarl mælti til hans: ‘Hvat er nú? Hví ertu svá bleikr, en stundum 235.19–21 /353.16–17.
svartr sem iƒr›? Er eigi ﬂat at ﬂú vilir svíkia mik?’ [. . .]1 BC1D2; til A.

÷ ABC1.

2 BC1D2; ™ sinn fund A.

5 D2; jarls ABC1. 6 + hakon A.

3 C1; ﬂviliks ABD2.

4 D2;

108

ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

236.1–2 / ‘[. . .] vit várum á einum degi fœddir; mun ok skammt ver›a í
353.18–19. milli dau›a okkars.’ [. . .]236.10– Karkr sofna›i ƒ›ru sinni ok lét illiliga. En er hann vakna›i spur›i237.5 / iarl hvat hann dreym›i. Hann svarar: ‘Á Hlƒ›um var ek nú ok
354.2– lag›i Óláfr Tryggvason gullmen á háls mér [. . .]’ Iarl mælti: ‘ﬁar
355.3.

mun Óláfr láta hring bló›rau›an um háls ﬂér ef ﬂú kemr til hans;vara *ﬂú1 ﬂik svá [. . .] En af mér muntu gott hlióta, svá sem fyrr
hefir verit, ef ﬂú svíkr mik eigi.’ Sí›an vƒk›u ﬂeir bá›ir, svá sem
hvárgi tr‡›i ƒ›rum. En móti deginum sofna›i iarl. Hann lét bráttilla í svefninum, œpti ógurliga ok skaut undir sik hælunum ok
hnakkanum svá sem hann mundi vilia upp rísa. Vi› ﬂat var›ﬂrællinn felms fullr ok hræzlu; hann greip mikinn kníf ok hvassan
af linda sér. Hann lag›i knífinum í gegnum barka iarls ok skar útór. ﬁat var bani Hákonar iarls. Sí›an snei› Karkr *hƒfu›2 af iarli
ok hlióp á brottu me›. Kom ﬂrællinn inn á Hla›ir um daginn
eptir. Hann fœr›i Óláfi konungi hƒfu› Hákonar iarls ok sag›ialla atbur›i um fer› ﬂeira iarls, svá sem nú var á›r tínt. [. . .]237.14–15 /Lét konungr hann ﬂá út lei›a ok lét hƒggva af honum hƒfu›.
355.3–4.
237.15– Sí›an lét konungr taka hƒfu› Hákonar iarls ok Karks. Fór ﬂá Óláfr
238.14 / konungr ok fiƒl›i bónda me› honum út til Ni›arhólms. Sá hólmr
355.6– var ﬂá haf›r til ﬂess at drepa ﬂar ﬂiófa ok illmenni. Stó› ﬂar gálgi.
356.10.

ﬁar lét konungr at bera hƒfu›in bæ›i ok festa upp. Gekk ﬂá til allr
herrinn ok œpti upp ok gr‡tti at hƒf›i iarls ok mælti at ﬂar skyldi
fara ní›ingr me› ƒ›rum ní›ingum. Eptir ﬂat váru menn sendir
upp í Gaulardal; tóku ﬂeir búk iarls ór grƒfinni, drógu brott ok
brenndu. Ok svá var› mikill rómr at fiándskap ﬂeim er ﬁrœndir
ger›u til Hákonar iarls at engi ma›r mátti nefna hann annan veg
en iarl hinn illa. Var ﬂat kall haft [. . .] En ﬂó má ﬂat segia af
Hákoni iarli at hann haf›i marga hluti til at vera hƒf›ingi. [. . .]Svá segir ﬁorleifr Rau›feldarson:
Hákon, vitum hvergi,
hafiz hefir *runnr3 af gunni,
fremra iarl und ferli,fólk-Ránar, ﬂér mána.

[. . .]
1 C1D2; ÷ AB.

2 B; hπfvﬂit AC1D2.

3 D2; runn ABC1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA109

En hina mestu óhamingiu bar slíkr hƒf›ingi til dánardœgrs síns, 238.16–17 /356.15–16.
[. . .]
Var ﬂá ok sá tími kominn [. . .] at blótskapr ok hei›nin [. . .] skyldi 238.20–
fyrirdœmaz, en í sta›inn skyldi koma heilƒg trúa, ok réttir si›ir 239.3 /
356.17–19.
[. . .]
Chapter 105[. . .] Hlióp ﬂá upp múgr ok margmenni ok *vildi1 ekki annat 243.13–15 /
357.5–7.
heyra en Óláfr Tryggvason væri konungr.
Var ﬂá Óláfr Tryggvason til konungs tekinn á allsheriarﬂingi yfir 243.15–17 /357.3–5.
land allt svá vítt sem haft haf›i Haraldr hinn hárfagri [. . .]ﬁess getr ﬁór›r Kolbeinsson í Eiríksdrápu:

243.22–244.8 /
357.16–358.8.

Meinremmir brámána
margs f‡sa skƒp, varga,
lió›a litlu sí›arlæ Hákonar æfi.
En til lands ﬂess er lindarlá›stafr vegit haf›ihraustr, ﬂá er herr fór vestan,hygg ek kómu son Tryggva.
Chapter 109

Óláfr konungr fór yfir landit [. . .] ok lag›i undir sik. [. . .] sneruz 253.5–
til hl‡›ni vi› hann allir menn í Nóregi, iafnvel ﬂeir hƒf›ingiar á 254.1 /Upplƒndum e›a austr í Vík er á›r hƒf›u haldit land af Dana- 357.7–17.
konungi, ﬂá ger›uz ﬂeir menn Óláfs konungs ok heldu lƒnd ok
lén af honum. Fór konungr svá *yfir landit2 hinn fyrsta vetr okum sumarit eptir.
Eiríkr iarl Hákonarson ok Sveinn bró›ir hans ok a›rir frændr
ﬂeira ok vinir fl‡›u landit ok sóttu *austr3 í Svíaveldi til Óláfs
*konungs hins sœnska.4 Fengu ﬂeir ﬂar gó›ar vi›tƒkur. Svá segirﬁór›r Kolbeinsson:
1 BC1D2; villdo A.

2 C1D2; after vetr B, ÷ A.

svia konungs A, konungs suenska BD2.

3 BC1D2; aptr A.

4 C1;

110

ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Haf›i sér vi› særi,slíks var ván at hánum,au›s en upp of kvæ›i
Eiríkr í hug meira.
Sótti rei›r at rá›um,
rann engi ﬂví manna,ﬂrályndi gafz ﬁrœndum,ﬂrœnzkr iarl *konung1 sœnskan.

254.2–9 /358.9–16.

Chapter 141
301.11 / [. . .] Fór konungr snimma um várit út í Víkina ok haf›i li› mikit.
363.6–7.
301.11–14 / Dval›iz hann ﬂar lengi um várit. Kómu ﬂar til hans margir ríkir
361.11–15. menn ﬂeir er váru frændr hans, en sumir hƒf›u verit *miklir2 vinir

Tryggva konungs fƒ›ur hans. Var honum ﬂar fagnat me› allmiklumkærleik.
301.14–16 / Brœ›r tveir biƒggu ﬂar í Víkinni, *au›gir3 ok kynstórir; hét annarr
360.9–11. ﬁorgeirr, en annarr Hyrningr. [. . .]303.9–22 / Eptir ﬂessa málstefnu ger›i Óláfr konungr bert fyrir alﬂ‡›u at
362.8– hann vill bió›a kristni ƒllum mƒnnum í ríki sínu. Iátu›u fyrst
363.4. ﬂessu bo›i ﬂeir sem á›r hƒf›u undir gengit [. . .]. Váru ﬂeir ok

ríkastir ﬂeira manna sem ﬂar váru vi› staddir. Ger›u ﬂat a›rir
eptir ﬂeira dœmum. Váru sí›an skír›ir allir menn um Víkina austan
fiar›ar. [. . .] fór Óláfr konungr nor›r í Víkina ok bau› ƒllum
mƒnnum at taka rétta trú. En ﬂeim er í móti mæltu veitti hannstórar refsingar, lét suma drepa, suma hamla at hƒndum e›a fótum,suma rak hann ór landi. Kom ﬂá svá at um allt ﬂat ríki er átt haf›iTryggvi konungr fa›ir hans ok svá ﬂat ríki er átt haf›i Haraldr
konungr grenski frændi hans, ﬂá gekk ﬂat fólk allt undir kristnibo›
ﬂat er Óláfr konungr bo›a›i. Var› ﬂá alkristit allt um Víkina.
Chapter 142
304.1–5 / Óláfr konungr ré› til skipa í Víkinni ok fór ﬂá nor›r á Ag›ir; hann363.6–11. haf›i li› mikit ok frítt. En hvar sem hann átti ﬂing vi› bœndr

bau› hann ƒllum mƒnnum at láta skíraz, ok gengu allir menn
1 BC1D2; gram A.

2 C1D1,2; ÷ A.

3 C1D1,2; au›igir A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

111

undir kristni, ﬂvíat engi fekkz uppreist af bóndum í móti, ok var
fólkit skírt hvar sem hann *fór1.
Óláfr konungr stefndi ﬂing í *Mostr2 á Sunnhƒr›alandi. En er 304.5–7 /bóndum kom ﬂingbo› konungs samnaz ﬂeir saman fiƒlmennt, taka 364.9–12.
tal me› sér ok rá›agør›ir [. . .]Velia sí›an til ﬂriá menn ﬂá er vitrastir ok málsniallastir váru í 304.12–15 /ﬂeira flokki at mæla í móti konungi, [. . .] at ﬂeir vilia undir engi 364.12–16.
ólƒg ganga ﬂó at konungr bió›i ﬂeim. [. . .]Konungr tala›i blí›liga til bónda [. . .]305.17 /364.17–18.

En er hann hætti rœ›u sinni, ﬂá stó› upp sá af bóndum er einna 307.9–
var sniallastr ok til ﬂess var ætla›r af ﬂeim at svara fyrstr konungi 308.3 /ok mæla í móti kristnibo›i hans. En er hann vildi til máls taka, ﬂá 365.4–
setti at honum hósta ok ﬂrøng› svá mikla at hann fekk engu or›i 366.3.
upp komit, ok settiz hann ni›r. ﬁá stó› upp annarr bóndi ok vildi
eigi *falla láta annsvƒrin,3 ﬂó at hinum fyrra hef›i eigi vel til
tekiz. En er hann hóf sitt mál, ﬂá var› hann svá stammr at hannfekk ekki or› talat svá at skilia mætti. Tóku ﬂá allir at hlæia at
honum ﬂeir er nær váru. Settiz hann vi› ﬂat ni›r. ﬁá stó› upp
hinn ﬂri›i me› mikilli rei›i ok ofmetna›i ok vildi tala í móti
konungi. Hugsa›i hann at hefna sinna félaga me› miúku tungubrag›i ok mikilli snilld. En hann var› svá háss ok rámr at engima›r heyr›i hvat hann *sag›i,4 ok settiz sá ni›r me› skƒmm ok
svívir›ing er upp reis me› ofbeldi ok drambi. Sí›an var› á ﬂví
ﬂingi engi til at mæla í móti konungi. Kom ﬂá svá at allir iátu›u
ﬂví er konungr bau›. Skil›i konungr eigi fyrr vi› en allt ﬂingfólkit
var skírt. [. . .]Chapter 144[. . .] Á Hƒr›alandi váru ﬂá menn margir ríkir ok ágætir er komnir 312.4–16 /váru af ætt Hƒr›a-Kára. Hƒr›a-Kári átti fióra sonu. Einn var 363.11–
ﬁorleifr hinn spaki, annarr ¯gmundr fa›ir ﬁórólfs skiálgs, fƒ›ur 364.4.
Erlings á Sóla, ﬁór›r hinn ﬂri›i fa›ir Klypps hersis er drap Sigur›
konung slefu Gunnhildarson, fiór›i son Hƒr›a-Kára var ¯lmó›r
1 C1; kom AD1,2.
4 C1D1,2; mælti A.

2 C1D1,2; morstr A.

3 C1D1,2; annsvπrin falla lata A.

112ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

hinn gamli fa›ir Áskels, fƒ›ur Ásláks Fitiaskalla. Var ﬂessi áttbogi
ﬂá mestr ok gƒfgastr á Hƒr›alandi, er kominn var af ætt Hƒr›aKára. En er ﬂeir frændr spur›u til ﬂessa vandkvæ›is at Óláfr
konungr fór austan me› landi ok haf›i li› mikit ok braut forn lƒgá mƒnnum, en allir sættu refsingum ok afarkostum *ﬂeir1 sem ímóti mæltu ﬂví er hann vildi vera láta, ﬂá ger›u ﬂeir stefnulag
milli sín at gøra rá› fyrir sér, ﬂvíat ﬂeir vissu at konungr mundi
brátt koma á fund ﬂeira. [. . .]313.6–7 / [. . .] at ﬂeir skyldu allir koma fiƒlmennt til Gulaﬂings ok finna364.5–7. ﬂar Óláf konung [. . .]Chapter 148
323.1– [. . .] Óláfr konungr stefndi li›i sínu til Gulaﬂings, ﬂvíat bœndr
324.9 / hƒf›u sent honum ﬂau or›, at ﬂeir vildi ﬂar svara máli hans. En er
366.5– hvárirtveggiu komu til ﬂings, ﬂá átti konungr fyrst tal vi› lands367.15. hƒf›ingia; bar konungr fyrir ﬂá sín erendi ok bau› ﬂeim semƒ›rum mƒnnum at taka vi› kristni. ﬁá svarar sá ﬂeira er einna var
ríkastr: ‘Talat hƒfum vér frændr ok samit ﬂetta mál vár í millum,at me› ﬂví, konungr, ef ﬂú vill pynda oss til *slíkra2 hluta ok
brióta lƒg vár ok ﬂrøngva oss undir ﬂik me› nƒkkurri nau›ung,ﬂá munu vér í móti standa me› ƒllu afli, ok fái ﬂeir sigr sem au›it
má ver›a. En ef ﬂú, konungr, vill leggia til vár frænda nƒkkurafarsæliga hluti, ﬂá mátt ﬂú ﬂat svá vel gera at vér munum allir
veita ﬂér trúlynda ﬂiónustu.’ Konungr svarar: ‘Hvat vili ﬂér af
mér ﬂiggia til ﬂess at vár sætt ok samﬂykki ver›i sem bezt?’ ﬁásvarar ﬂessi hƒf›inginn: ‘ﬁat er hit fyrsta ef ﬂú vill gipta *Ástrí›isystur ﬂína, dóttur Tryggva konungs,3 Erlingi Skiálgssyni frænda
várum. Hann kƒllum vér nú mannvænstan allra ungra manna í
Nóregi.’ Konungr svarar: ‘Líkligt ﬂikki mér at ﬂat giafor› sé gottok sœmiligt, ﬂvíat Erlingr er au›igr ok ætta›r vel ok hinn frí›astis‡num, en ﬂó á Ástrí›r svƒr ﬂessa máls. [. . .]’ Sí›an rœddi konungr
ﬂetta mál vi› systur sína [. . .] ‘Lítt n‡t ek ﬂess ﬂá,’ segir hon, ‘atek em konungs dóttir ok konungs systir, samborin í bá›ar ættir,
ef mik skal gipta ótignum manni. Mun ek enn heldr bí›a nƒkkura
vetr annars giafor›s.’ Skil›u ﬂau svá sitt tal. Gekk hon á brottu.
1 C2,8,9D1,2; ﬂeim A. 2 C2,8,9D1,2; nπkkurra A. 3 C2,8,9D1,2 (dóttur Tryggva

konungs] ÷ D1,2); after várum A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

113

Konungr lét taka hauk er Ástrí›r átti ok lét plokka af allar *fia›rar1 324.9–
ok sendi henni sí›an. ﬁá mælti Ástrí›r: ‘Rei›r er bró›ir minn nú.’ 325.1 /Stó› hon upp ﬂegar ok gekk til fundar vi› konung. Hann fagna›i 367.17–
henni vel. Hon sag›i ﬂá at konungr skyldi siá fyrir hennar rá›i 368.13.
slíkt er hann vill. ‘ﬁat hug›a ek,’ segir hann, ‘at ek munda hafa
vald til at gera ﬂann tiginn mann *sem ek vil hér í landi.’2 Lét
konungr ﬂá til sín kalla Erling ok alla ﬂá frændr ok var *ﬂá3 talat4
bónor› ﬂetta. Lauk svá at Ástrí›r var fƒstnu› Erlingi. Sí›an lét
konungr setia ﬂing ok bau› bóndum kristni. Var ﬂá Erlingr
forgangsma›r at flytia ﬂetta konungs erendi ok ﬂar me› allir frændr
hans. Iátti ﬂví ﬂá allr l‡›r, ﬂvíat engir ur›u til mótmæla hƒf›ingiar.
Var ﬂá skírt ﬂat fólk allt ok kristnat.
Litlu sí›ar ger›i Erlingr Skiálgsson *brú›hlaup5 sitt. [. . .] ﬁar var 325.1–9 /Óláfr konungr ok bau› at gefa Erlingi iarlsnafn ok ríki mikit. 368.15–
Erlingr svarar: ‘Hersar hafa verit fyrri frændr mínir. Vil ek ekki 369.6.
bera nafn hæra en ﬂeir. Hitt vil ek ﬂiggia, konungr, at ﬂér láti›
mik vera mestan mann me› ﬂví nafni hér í landi.’ Konungr iáta›i
honum ﬂví. Ok at skilna›i veitti Óláfr konungr Erlingi mági sínum
ríki nor›an frá Sognsæ ok allt austr til Lí›andisness me› ﬂvílíkumhætti sem Haraldr konungr hinn hárfagri veitti sonum sínum. [. . .]Chapter 150
ﬁetta sama sumar stefndi Óláfr konungr fiƒgurra fylkna ﬂing nor›r 327.5–11 /á Sta›i á Dragshei›i; skyldu ﬂar koma Sygnir ok Fir›ir, Sunnmœrir 369.8–15.
ok Raumdœlir. Óláfr konungr sótti til ﬂings me› allmikit fiƒlmenni
er hann haf›i haft austan ór landi ok svá ﬂat li› er ﬂar haf›i komit
til hans á Rogalandi ok Hƒr›alandi. Bœndr kómu til ﬂings semákve›it var. En er konungr kom ﬂar me› li› sitt, ﬂá bo›a›i hann
ﬂar kristni sem í ƒ›rum stƒ›um. [. . .]En ﬂvíat konungr haf›i styrk mikinn fiƒlmennis, ﬂá sá bœndr at 327.14–17 /ﬂeir hƒf›u eigi afla til at beriaz vi› konung. Var ﬂat rá› upp tekit 369.15–16
and 370.3–5.
um sí›ir, at allt ﬂat fólk kristna›iz [. . .]1 C2,8,9; fia›rarnar AD1, fia›rirnnar D2.

vil A.

3 C2,8,9; ÷ AD1,2.

4 + vm AD2.

2 C2,8,9D1,2; her i landi sem ek
5 C2,9D1,2; bru›kaup AC8.

114ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

327.19–20 / Sí›an fór konungr á Nor›mœri me› li›i sínu ok kristna›i ﬂat fylki.
370.5–6.

Chapter 151
328.1–9 / ﬁví næst sigldi Óláfr konungr inn á Hla›ir ok lét brióta ofan hofit
370.6–15. ok taka brottu fé allt ﬂat er ﬂar var ok allt skraut af go›onum.

Hann tók gullhring mikinn ór hofshur›inni er Hákon iarl haf›igera látit. Eptir ﬂat lét hann brenna allt saman hofit ok gu›in. En
er bœndr ver›a ﬂessa varir, ﬂá láta ﬂeir fara herƒr um ƒll hin næstu
fylki ok stefna li›i út ok ætla at fara at konungi me› her. Óláfr
konungr helt *ﬂá1 li›i sínu út eptir fir›i. Hann stefndi nor›r me›
landi ok ætla›i at fara nor›r á Hálogaland ok kristna ﬂar. En er
konungr kom nor›r [. . .]332.18– Óláfr konungr spur›i ﬂat, at Háleygir hƒf›u her úti ok ætlu›u at
333.3 / veria konungi land ef hann kœmi nor›r ﬂangat. Váru ﬂeir
370.16– hƒf›ingiar fyrir li›i ﬂví, Hárekr ór ﬁióttu, ﬁórir hiƒrtr ór Vágum
371.2.

ok Eyvindr er kalla›r var kinnrifa. Sneri konungr ﬂá lei› sinni
su›r aptr [. . .]Chapter 155

349.10–11 / [. . .] Lag›i konungr ﬂá skipum sínum til Ni›aróss ok dval›iz
381.11–13. hann ﬂar, en var stundum á Hlƒ›um me› hir›sveitir sínar. [. . .]Chapter 161
359.3–8 / Cf. Óláfr konungr var ﬂar ﬂá ok haf›i fiƒl›a manns. Lét hann ﬂar
386.11–17. fram flytia starfa mikinn, ﬂvíat hann lét ﬂar setia kaupsta› í

Ni›arósi ok húsa konungsgar› upp frá *Skipakrók.2 ﬁar lét hannok reisa kirkiu um haustit. Konungr lét margar tóptir til gar›aﬂar á árbakkanum ok gaf sí›an ﬂeim mƒnnum sem honum s‡ndiz
ok sér vildu láta hús gera.
Chapter 163
367.11– Á ƒndver›um vetri lét Óláfr konungr fara bo› um allan ﬁrándheim
369.7 / ok stefndi átta fylkna ﬂing á Frostu. En bœndr sneru ﬂingbo›i í379.10– herƒr ok stefndu saman ﬂegn ok ﬂræl um allan ﬁrándheim. En er
381.2.

konungr kom til ﬂings, ﬂá var ﬂar kominn bóndamúgrinn me›

1 C2,8,9D1,2; ÷ A,

2 C2,8,9D2; skipa kroki A, skipa l∂gi D1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

115alvæpni. En er ﬂingit var sett tal›i konungr trú fyrir bóndum. *En
er1 hann haf›i litla hrí› talat, ﬂá œptu bœndr ok bá›u hann ﬂegia,‘ella munu vér,’ *segia ﬂeir,2 ‘veita ﬂér atgƒngu hér ﬂegar á ﬂinginu
ok drepa ﬂik e›a reka af landi brott. ﬁenna kost ger›u vér Hákoni
konungi A›alsteinsfóstra ﬂá er hann bau› oss slík bo›. [. . .] Núvir›u vér ﬂik eigi meira en hann [. . .]’ En er Óláfr konungr sá œ›ibónda ok ﬂat me› at ﬂeir hƒf›u *her svá mikinn3 at ekki mátti vi›
standa, ﬂá veik hann til samﬂykkis vi› bœndr rœ›u sinni ok sag›isvá: ‘[. . .] Vil ek fara ﬂar til sem ﬂér hafi› hit mesta blót y›vart ok
siá ﬂar si›u y›ra ok atferli. Tƒkum ﬂá rá› várt allir samt umátrúna›inn, hvern vér vilium hafa [. . .]’ En ﬂegar er Óláfr konungrtala›i linliga til bónda, ﬂá linu›uz hugir ﬂeira. Fór ﬂá allt tal ﬂeira
líkliga ok sáttgiarnliga me› ﬂeim. Var ﬂat rá›it at vera skyldi
mi›svetrarblót inn á Mærinni; skyldu ﬂar til koma allir *hƒf›ingiar
ok ríkir bœndr4 ór ﬁrœndalƒgum, svá sem si›r ﬂeira var til. ﬁarskyldi ok koma Óláfr konungr.
Skeggi hét einn ríkr bóndi; hann var kalla›r Iárn-Skeggi e›a Yria- 369.7–12 /Skeggi. Hann bió at Upphaugi á Yrium. Skeggi tala›i fyrstr manna 381.4–9.
í móti konungi á ﬂessu ﬂingi ok hann var mest fyrir bóndum atstanda í mót kristninni. [. . .] ﬁeir slitu ﬂinginu me› *ﬂessumhætti5 sem nú var sagt. Fóru bœndr ﬂá heim. [. . .]Chapter 166Óláfr konungr gekk einn dag *úti6 um stræti, en nƒkkurir menn 372.8–
gengu í móti honum. Sá fagna›i konungi er fyrstr gekk. Konungr 373.1 /spur›i ﬂann mann at nafni. Hann nefndiz Hallfrø›r. Konungr 405.4–14.
mælti: ‘*Ertu7 skáldit?’ Hann svarar: ‘Kann ek at yrkia.’ Konungrmælti: ‘ﬁú munt vilia trúa á sannan gu› [. . .]’ [. . .] Konungrmælti: ‘Hvat er til mælt?’ ‘ﬁat,’ sag›i Hallfrø›r, ‘at ﬂú, konungr,siálfr veitir mér gu›sifiar. Af engum manni ƒ›rum vil ek ﬂatembætti ﬂiggia.’ Konungr sag›i at hann vill ﬂat til vinna. Var ﬂáHallfrø›r skír›r ok allir hans skipveriar. Helt Óláfr konungr
Hallfrø›i undir skírn. [. . .]1 D1,2; ÷ ABC2,8,9. 2 B; s. hann A, ÷ C2,8,9D1. Altered text in D2.

her mikinn sva A, sva mikinn her BC2,8,9.

3 D1,2;

4 BC2,8,9D1,2; rikir bændr ok

hπfﬂingiar A. 5 BC2,8,9D1,2; ﬂvi moti A. 6 BC2,8,9D1,2; ÷ A. 7 C2,8,9D1,2;
Ert ﬂu AB.

116ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

373.10–12 / En er á lei› iólin, ﬂá sendi konungr bo› inn á Strind ok út í
381.15– Gaulardal ok svá út í Orkadal ok bau› til sín hƒf›ingium ok ƒ›rum
382.1. stórbóndum. [. . .]373.16– *Ok um1 nóttina eptir sváfu allir menn ﬂar í ró. Um morgininn er
374.4 / konungr var klæddr lét hann syngia sér tí›ir. En er messu var
382.4–15. lokit lét konungr blása til húsﬂings. Fór hann siálfr til ﬂings me›

sína menn. En er flokkrinn var kominn ok ﬂing var sett, ﬂá stó›Óláfr konungr upp ok tala›i. Hann sag›i svá: ‘Vér áttum ﬂing inn
á Frostu. Bau› ek ﬂá bóndum at *ﬂeir skyldu2 láta skíraz, en ﬂeir
bu›u mér ﬂar í mót at ek skyldi hverfa til blóta me› ﬂeim. Kom
ﬂat ásamt me› oss at vér skyldim finnaz inn á Mærinni ok gera
ﬂar blót mikit. [. . .]374.10–18 / Nú ef *ek3 skal til blóta hverfa ok líknaz vi› gu›in, ﬂá vil ek gera
382.15– láta hit mesta blót ﬂat er mƒnnum er títt, *at blóta mƒnnum.4 Skal
383.8. eigi til ﬂess velia ﬂræla e›a illmenni, heldr skal til ﬂess velia at

offra ﬂeim ok fórnfœra hina ágætustu menn ok ríka bœndr. Nefni
ek ﬂar til Orm lyrgiu af Me›alhúsum, Styrkár af Gimsum, Kár af
Gr‡tingi, Ásbiƒrn ﬁorbergsson af ¯rnesi, Orm af Lyxu, Halldór
af Sker›ingsste›iu. Nú eru ﬂessir allir hér vi› staddir. En sí›anskal til nefna a›ra sex ﬂá er æztir eru ok mest vir›ir af Innﬂrœndum. Skal ﬂessum mƒnnum ƒllum blóta til árs ok fri›ar.[. . .]376.8–13 / [. . .] bœndr [. . .] bá›u konung gri›a. Sí›an váru ﬂeir allir skír›ir
383.9-17. ok veittu konungi svardaga til ﬂess at halda rétta trú, en leggiani›r blótskap allan. Haf›i konungr ﬂessa menn alla í bo›i sínu,
ﬂar til er ﬂeir fengu honum í gísling sonu sína e›a brœ›r e›a a›ranáfrændr.
Chapter 167
376.14– Óláfr konungr fór me› li›i sínu eptir iólin inn í ﬁrándheim. [. . .]377.7 / En er hann kom inn á *Mærina,5 ﬂá váru ﬂar fyrir hƒf›ingiar
384.2–11. ﬁrœnda allir ﬂeir er ﬂá stó›u mest í *móti6 kristninni ok hƒf›u

ﬂar me› sér alla stórbœndr ﬂá er fyrr hƒf›u vanir verit at halda

1 BC2,8,9D1,2; Vm A. 2 BC2,8,9D1,2; ÷ A.

÷ A.

5 C4; mæri AD1,2.

3 C2,8,9D1,2; ÷ A.

6 C2,8,9D1; mot AD2.

4 C2,8,9D1,2;

TEXT FROM HEIMSKRINGLA117

upp blótum í ﬂeim sta›. Var ﬂar saman komit allmikit fiƒlmenni.
Ok eptir ﬂví sem fyrr haf›i samit verit á Frostuﬂingi lét konungr
krefia ﬂings, ok gengu hvárirtveggiu me› alvæpni á ﬂingit. Varﬂá fyrst hark ok háreysti, en er siƒtla›iz ok hlió› fekkz bau› Óláfr
konungr bóndum kristni sem fyrr. Iárn-Skeggi svarar enn málikonungs af hendi bónda [. . .]‘[. . .] Er ﬂat vili allra vár at ﬂú, konungr, blótir sem a›rir konungar 377.8–10 /384.13–15.
hafa gert hér í landi fyrir ﬂér [. . .]’Chapter 168Bœndr ger›u mikinn róm at rœ›u Skeggia; sƒg›u at ﬂeir vildu 378.6–7 /384.15–16.
svá allt vera láta sem hann haf›i talat. [. . .]378.9–10 /385.1–2.
Gekk konungr inn me› fá sína menn ok nƒkkurir af bóndum. [. . .] 378.10–
Konungr haf›i í hendi ref›i gullbúit. En er ﬂeir kómu í hofit skorti 380.2 /ﬂar eigi skur›go›. ﬁórr sat í mi›iu ok var mest tigna›r. Hann var 385.4–14.

Bóndum líka›i ﬂat vel. Fóru ﬂá hvárirtveggiu til hofsins.

mikill ok allr gulli búinn ok silfri. Konungr hóf upp ref›it ok slóme› ﬁór svá at hann hraut af stallanum ok brotna›i. Hliópu ﬂá til
konungsmenn [. . .] ok sviptu ofan ƒllum go›unum af stƒllunum.
En me›an ﬂeir váru inni, ﬂá var Iárn-Skeggi drepinn úti fyrir
durunum hofsins af konungs mƒnnum. En er konungr kom út tilli›s síns [. . .]En ﬂvíat Skeggi var drepinn, ﬂá var› engi til af bóndali›inu at 385.13–21 /geraz forma›r ok bera merki í móti Óláfi konungi. *Var›1 hinn 385.16–
kostr tekinn af ƒllum at gefaz upp á vald konungs ok hl‡›a ﬂví 386.9.
sem hann bau›. ﬁá lét konungr skíra ﬂat fólk allt er ﬂar var á›róskírt ok tók gísla af bóndum til ﬂess at ﬂeir skyldu halda kristni
sína. Sí›an lét konungr sína menn fara me› lær›um mƒnnum um
ƒll fylki í ﬁrándheimi. Mæltu ﬂá engir í mót kristni, ok var allt
fólk skírt í ﬁrœndalƒgum.
Fór Óláfr konungr me› li› sitt út til Ni›aróss ok settiz ﬂar.

385.21–
386.1 / 386.11.

En bœndr fluttu lík Iárn-Skeggia út á Yriar, ok liggr hann í *Skeggia- 386.1–2 /388.5–6.
haugi á Austrátt.2

1 BC2,9D1,2; var A.

2 BC2,9D1,2 (á] j D1,2); í austr Ñtt i skeggia haugi A.

118ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 169
386.3–15 / Óláfr konungr ger›i stefnulag *vi› frændr1 Iárn-Skeggia ok bau›387.2–16. ﬂeim bœtr fyrir víg hans. Váru ﬂar margir menn gƒfgir til andsvara

ok eptirmáls. Iárn-Skeggi átti eina dóttur er Gu›rún hét. ﬁat kom
at lyk›um í sáttmál Óláfs konungs ok frænda Iárn-Skeggia, atÓláfr konungr skyldi fá Gu›rúnar. En er brú›hlaupsstefna *sú2
kom, ﬂá gengu ﬂau konungr ok Gu›rún í eina rekkiu. En ﬂegar
hina fyrstu nótt, ﬂá er ﬂau lágu bæ›i samt ok Gu›rún ætla›i atkonungr mundi sofna›r, ﬂá brá *hon3 knífi ok ætla›i at leggia áhonum, en konungr vak›i ok var› ﬂegar varr vi›. Greip hann af
henni knífinn ok stó› upp ór sænginni. Gekk hann til manna sinna
ok sag›i ﬂeim um hvat leika var. Gu›rún tók ok klæ›i sín ok allir
ﬂeir menn er henni hƒf›u ﬂangat fylgt ok fóru ﬂegar brottu. Kom
Gu›rún aldri sí›an í sæng Óláfs konungs.
Chapter 170
386.16– ﬁenna sama vetr lét Óláfr konungr reisa langskip mikit á eyrunum
387.2 / vi›4 Ni›. Haf›i hann ﬂar til marga smi›u, ok gekk skiótt fram
387.18– smí›inn. ﬁat var snekkia. Skipit var *ﬂrítøgt5 at rúmatali, stafnhátt
388.4. *ok6 heldr miótt ok ekki bor›mikit. ﬁat skip kalla›i konungr

Tranann. [. . .]Chapter 171
387.16– [. . .] mælti konungr: ‘[. . .] Viltu nú geraz minn ma›r ok vera me›
388.8 / mér?’ Hallfrø›r svarar: ‘Ek var fyrr hir›ma›r Hákonar iarls. Nú
405.15– mun ek ekki geraz ﬂér handgenginn ok engum ƒ›rum hƒf›ingia
406.10. nema ﬂú heitir mér ﬂví at mik hendi enga ﬂá hluti er ﬂú segir mik

ﬂér afhendan e›a rekir mik frá ﬂér.’ Konungr svarar: ‘[. . .] at mér
ﬂikkir eigi ƒrvænt at ﬂú farir nƒkkurum ﬂeim hlutum fram er ek
vil fyrir engan mun vi› sœma.’ Hallfrø›r svarar: ‘[. . .] Drep ﬂú
mik ﬂá.’ Konungr mælti: ‘Víst ert ﬂú vandræ›askáld, en minnma›r skaltu ﬂó vera.’ ‘Enn er samt um vi›urnefni›,’ sag›i
Hallfrø›r. ‘Hvat gefr ﬂú mér at nafnfesti, ef ek skal vandræ›askáld
heita?’ [. . .]1 BC2,9D1,2; frændum A.
4 + ana A.

2 BC2,9D1,2; ÷ A.

5 BC2,9; .xxx. AD1,2.

3 D1,2; Gu›run ABC2,9.

6 BC2,9D2; ÷ AD1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

119

Chapter 193[. . .] Óláfr konungr fór su›r me› landi [. . .] ok allt heldr tómliga II 75.9–14 /Cf. 371.1–4.
[. . .] Kom Óláfr konungr á ƒndver›um vetri austr í Víkina.
Chapter 194
Sigrí›r dróttning í Svíﬂió› er kƒllu› var hin stórrá›a sat ﬂar at 75.16–76.2 /búum sínum. Litlu sí›ar en Óláfr konungr kom austr í Víkina 371.6–11.
[. . .] fóru menn í milli ﬂeira Óláfs konungs ok Sigrí›ar dróttningarme› ﬂeim erendum at konungr hóf bónor› sitt vi› Sigrí›i, en hon
tók ﬂví líkliga. Var ﬂat fest me› einkamálum
at stefnulag skyldi vera me› ﬂeim til ﬂessa mála um vetrinn eptir 76.2–4 /371.13–15.
iól í Elfinni vi› landamœri.
ﬁá sendi Óláfr konungr Sigrí›i dróttningu gullhring ﬂann hinn 76.4–6 /mikla er hann haf›i tekit1 ór hofshur›inni á *Hlƒ›um.2 ﬁótti ﬂat 371.11–13.
ƒllum er sá hin mesta gersimi. [. . .]ﬁar váru me› dróttningu gullsmi›ir hennar tveir. En er hringrinn 76.9–17 /kom til ﬂeira, ﬂá handvéttu ﬂeir hringinn ok lƒg›u til ekki, útan 372.1–10.
ﬂeir tƒlu›uz *vi›3 einmæli. Ok er ﬂat sá dróttning, *ﬂá4 kalla›ihon ﬂá til sín ok spur›i hvat ﬂeir spotta›i at hringinum, en ﬂeir
dul›u ﬂess. Hon sag›i at ﬂeir skyldi fyrir hvern mun *láta hanavita5 hvat ﬂeir hef›i at fundit. ﬁeir sƒg›u at fals var í hringinum.
Sí›an lét hon brióta í sundr hringinn ok fannz ﬂar í innan eirteinn.
Hon var› ﬂá rei› ok sag›i at Óláfr konungr mundi svá *falsa
hana at6 fleira.
Chapter 195
Ásta dóttir Gu›brands kúlu, er átt haf›i Haraldr konungr grenski, 77.2–8 /giptiz brátt eptir dau›a hans ﬂeim manni er nefndr er Sigur›r s‡r. 372.12–18.
Hann var konungr á Hringaríki. Sigur›r konungr s‡r var son
Hálfdanar Sigur›arsonar hrísa, Haraldssonar hárfagra. Óláfr son
Haralds konungs grenska ok Ástu fœddiz upp í bernsku á Hringaríki me› Sigur›i konungi stiúpfƒ›ur sínum ok Ástu mó›ur sinni.

1 + hringinn A. 2 BC1D1,2; hlav› A. 3 BC1D1,2; me› A. 4 C1; ÷ ABD1,2.
5 C1; segia A, segia henní BD1,2.

6 BC1D2; falsat hafa A.

120ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

77.8–9 / ﬁenna sama vetr fór Óláfr konungr Tryggvason ór Víkinni upp á372.10–11. Hringaríki ok bo›a›i kristni.
77.9–13 / Lét ﬂá skíraz Sigur›r konungr s‡r ok Ásta kona hans ok Óláfr son
373.1–5. hennar; var hann ﬂá ﬂrevetr, ok gør›i Óláfr konungr siálfr gu›sifiarvi› Óláf Haraldsson. Var ﬂá kristnat allt Hringaríki ok ví›ara umUpplƒnd. Eptir ﬂat fór Óláfr konungr enn út í Víkina ok dval›iz *ﬂar1
77.13– til ﬂess er hann fór austr til Konungahellu til stefnu vi› Sigrí›i
78.16 / dróttningu sem mælt haf›i verit um vetrinn, at ﬂau mundi gera
373.9– samgang sinn. Kom ﬂar Sigrí›r dróttning ok tóku ﬂau konungr
374.5. tal sitt. Fór ﬂat í fyrstu allt líkliga til samﬂykkis ok ﬂess er rœtthaf›i verit. ﬁá mælti Óláfr konungr at Sigrí›r skyldi taka skírn ok
trú rétta. Hon svarar: ‘Ekki mun ek ganga af trú ﬂeiri er ek hefi
haft ok haldit hér til ok frændr mínir fyrir mér. Mun ek ok ekki attelia ﬂó at ﬂú trúir á ﬂat go› er ﬂér líkar.’ Óláfr konungr var›miƒk rei›r svƒrum hennar. Hann laust glófa sínum heldr brá›ligaí andlit henni ok mælti: ‘Ætlar ﬂú, hrokkinskinnan, at ek vilia
eiga ﬂik afgamla ok ﬂó hundhei›na [. . .]’ ﬁá mælti Sigrí›r: ‘ﬁessi
ƒll saman smán ok svívir›ing er ﬂú gørir mér, Óláfr, mætti velver›a ﬂinn bani.’ Skil›u ﬂau svá sitt tal, bæ›i miƒk rei›. Fór Óláfr
konungr ﬂá nor›r í Víkina, en dróttning austr í Svíﬂió› til búa
sinna.
79.1–4 / Ok litlu sí›ar giptiz hon Sveini tiúguskegg Danakonungi, ﬂvíat
Cf.419.7–14. ﬂá var dau› Gunnhildr dóttir Búrizláfs Vin›akonungs, er hann

haf›i á›r átt. Gør›iz ﬂá kær vinátta me› teng›um milli Sveins
Danakonungs ok Óláfs konungs sœnska, sonar Sigrí›ar dróttningar.
Chapter 196
79.5–81.6 / Búrizláfr Vin›akonungr kær›i ﬂat mál optliga fyrir Sigvalda iarli
419.16– mági sínum at sættargør› sú var rofin er Sigvaldi haf›i gƒrt millum
422.6. Sveins konungs ok Búrizláfs konungs, at Búrizláfr skyldi fá ﬁyridóttur Haralds konungs Gormssonar, systur Sveins konungs. En
ﬂat rá› haf›i ekki fram gengit, svá sem ætlat var ok ákve›it, ﬂvíat
ﬁyri setti *ﬂar2 ﬂvert nei fyrir at hon mundi giptaz gƒmlum konungi
ok hei›num. [. . .] En er Búrizláfi konungi ﬂótti fyrir ván komit at
1 BC1D2; ÷ A.

2 BC1; ÷ AD2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

121

Sveinn konungr mundi senda systur sína til hans, ﬂá segir hannSigvalda iarli at hann vill hafa máldaga sinn ok ba› iarl fara til
Danmerkr ok fœra sér ﬁyri heitkonu sína. Iarl lag›iz ﬂá fer› eigi
undir hƒfu› ok fór á fund Sveins konungs ok bar ﬂetta mál upp
fyrir hann. [. . .] Kom iarl svá sínum fortƒlum at Sveinn konungr
fekk honum í hendr ﬁyri systur sína nau›ga, ok fylg›u henni órDanmƒrk nƒkkurar konur ok fóstri hennar er nefndr er ¯zurr
Agason, ríkr ma›r, ok enn fleiri menn. Kom ﬂat í einkamál me›
ﬂeim Sveini konungi ok Sigvalda iarli, at eignir ﬂær í Vin›landi
er átt haf›i Gunnhildr dróttning skyldi ﬂá hafa ﬁyri til eiginor›s
ok ﬂar me› a›rar eignir stórar í tilgiƒf sína.
ﬁyri grét sárliga ok fór miƒk nau›ig. En er ﬂau kómu í Vin›land,ﬂá ger›i Búrizláfr konungr brú›hlaup sitt ok fekk ﬁyri dróttningar.
En er hon var me› hei›num mƒnnum, ﬂá vildi hon hvárki ﬂiggia
at ﬂeim vist né drykk. Fór svá siau daga. Sí›an hliópuz ﬂau ﬁyridróttning ok ¯zurr fóstri hennar *í brott1 um nótt til skógar. Er
ﬂat skiótaz frá ﬂeira fer› at segia at ﬂau kómu fram í Danmƒrk, ok
ﬂor›i ﬁyri fyrir engan mun ﬂar at vera, ﬂvíat hon ﬂóttiz vita at
Sveinn konungr mundi ﬂegar er hann vissi ﬂarkvámu hennar senda
hana aptr til Vin›lands. Fóru ﬂau ﬂa›an ok allt hul›u hƒf›i ﬂar til
er ﬂau kómu nor›r í Nóreg á fund Óláfs konungs. Tók hann vi›
ﬂeim vel, ok váru ﬂau ﬂar í gó›um fagna›i. Sag›i ﬁyri Óláfi
konungi allt um sín vandræ›i ok ba› hann hiálpræ›a ok beiddi
sér fri›lands í hans ríki. ﬁyri var kona or›sniƒll, ok vir›uz konungi
vel rœ›ur hennar. Hon var ok frí› kona s‡num ok kurteislig. Kom
konungi ﬂá í hug at ﬂat mundi vera gott kvánfang at fá hennar.
Veik hann sí›an ﬂannig sinni rœ›u at hann spur›i ef hon vildi
giptaz honum. En svá sem hennar rá›i var ﬂá komit, ok í annansta› sá hon hversu ﬂat giafor› var farsælligt at giptaz svá ágætum
konungi, ﬂá s‡ndiz henni vant at neita ﬂessu bo›i ok ba› konung
siá rá› fyrir sér ok sínum kosti. En er ﬂetta mál var talat, ﬂá fekk
Óláfr konungr ﬁyri ok fastna›i hon sik sialf at rá›i ¯zurar fóstra
síns. [. . .][. . .] at ﬂeir menn allir, svá karlar sem konur, er sannir ok kunnir 82.5–14 /yr›i at ﬂví at fœri me› galdra ok gørningar, einkanliga sei›menn, 374.8–17.
*skyldu2 allir fara af landi á brott. Sí›an lét konungr leita at 3 ﬂess
háttar mƒnnum um Víkina ok ƒll nálæg heru› ok bygg›ir ok bau›
1 D2; ™ braut A, ÷ BC1.

2 BC1D2; skylldi A.

3 + ollum A.

122ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ﬂeim ƒllum á sinn fund. En er ﬂeir kómu til konungs var ﬂat fiƒl›i
manna, ok var einn allra ﬂeira foringi. Sá hét Eyvindr kelda. Hann
var sei›ma›r ok allmiƒk fiƒlkunnigr. Eyvindr var ættstórr okau›igr. Hann var sonarson Rƒgnvalds réttilbeina sonar Haralds
konungs hárfagra. [. . .]82.17–83.1 / [. . .] ﬂá skipa›i hann ƒllu ﬂessu fólki í eina mikla stofu. ﬁar var
374.17–19. búiz um vel ok gƒr ﬂeim ƒllum hin bezta veizla ok gefinn hinn

styrkasti drykkr ok borinn kappsamliga. [. . .]83.17–84.3 / Konungr lét um kveldit leggia eld í stofuna. Vƒknu›u hei›ingiar
375.1–5. eigi fyrr en eldr lék um ﬂá. Brann ﬂar stofan ok allt ﬂat er inni var,nema Eyvindr kelda komz út um *liórann1 me› fiƒlkynngi ok
fiandans krapti. Leita›i hann svá á braut ok for›a›iz sem mest at
sinni fund Óláfs konungs. En er Eyvindr var langt á lei› kominn
fann hann *einn dag á lei› sinni2 nƒkkura menn saman. [. . .]84.6–13 / ‘[. . .] ok segi› honum svá, at Eyvindr kelda er kominn *brott3 ór
375.5–12. eldinum ok ﬂat vænna at hann komi ekki sí›an á vald Óláfs

konungs. En allt á sƒmu lei› ok fyrr mun fara me› alla sei› sínaok fiƒlkynngi, útan nƒkkut megi vi› auka. Fór Eyvindr ﬂá lei›sína, en ﬂessir menn kómu á konungs fund ok sƒg›u honum erendi
Eyvindar ok ƒll or› hans, sem hann haf›i ﬂeim bo›it. Konungr
lét illa yfir er Eyvindr var eigi dau›r [. . .]Chapter 197
84.15–85.3 / Óláfr konungr sendi bo› um Víkina at hann vill li› hafa úti um
375.14– sumarit ok fara nor›r í land. Fór konungr siálfr ok hir›in ﬂegar er
376.4. vára›i út eptir Víkinni ok tók veizlur at stórbúum sínum. Sótti

hann nor›r á Ag›ir ok Rogaland er á lei› langafƒstu. Hann kom
páskaaptaninn í Kƒrmt á ¯gvaldsnes. Var ﬂar búin fyrir honum
páskaveizla. [. . .]Chapter 198
86.1–87.18 / Svá er sagt at ﬂat fyrsta kveld er Óláfr konungr ﬂá páskaveizlu á
377.9–379.4. ¯gvaldsnesi kom ﬂar ma›r gamall, miƒk or›spakr, eins‡nn ok
1 C1; glugginn AB, glvggan D1, laundyrr D2. 2 D1,2; ™ vegh sinum einnd. A, einn .d. a veg sínum BC1. 3 BC1D1; braut A, burt D2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

123

augdapr, ok haf›i hatt sí›an. Hann kom sér í tal vi› konung, okﬂótti konungi gaman at rœ›um hans, ﬂvíat hann kunni af ƒllum
lƒndum tí›indi at segia, eigi sí›r forn en n‡. Spur›i konungr *hann1
margra hluta, en gestrinn fekk *órlausn2 til allra spurninga. Sat
konungr lengi um kveldit. Ok um sí›ir spur›i konungr ef hannvissi hvat manna ¯gvaldr hef›i verit er bœrinn *var3 vi› kenndr
ok nesit. Gestrinn svarar: ‘¯gvaldr var konungr ok herma›r mikill;hann blóta›i mest kú eina ok haf›i hana me› sér hvar sem hannfór á siá e›a landi. ﬁótti honum heilsamligt at drekka iafnan miólk
hennar. Ok er sá or›skvi›r ﬂa›an er margir hafa, at allt skal fara
saman, karl ok k‡r. ¯gvaldr konungr bar›iz vi› ﬂann konung er
Varinn hét. Ok í ﬂeiri orrostu fell ¯gvaldr konungr. Var hann ﬂáhér heyg›r skammt frá bœnum á nesinu, ok ﬂar settir upp4
bautasteinar ﬂeir er enn standa hér á nesinu. En í annan haug hé›anskammt frá var lagin k‡rin.’ Slíka hluti ok marga a›ra sag›i hann
frá fyrrum tí›indum ok af fornkonungum.
En er lengi var setit á nótt fram, ﬂá minnti byskup konung á at
mál væri at ganga at sofa. Gør›i konungr ﬂá svá. En er hann varafklæddr ok haf›i lagiz í sængina, ﬂá kom ﬂar gestrinn gamli oksettiz á fótskƒrina ok tala›i enn lengi vi› konung, ﬂvíat konungiﬂótti or›s vant er annat var talat. Sigur›r byskup lá í næstu hvílu
konungs sænginni. Ok er konungr haf›i lengi vakat mælti byskup
at mál væri at sofa. Hneig›iz konungr ﬂá at hœgindum ok ﬂótti*ﬂó5 mikit fyrir at létta talinu. En gestrinn gekk út. Konungr
sofna›i skiótt ok fast ok hraut miƒk. Hann vakna›i litlu sí›ar ok
spur›i ﬂegar at gestinum, ba› hann kalla6 til sín. Var hans ﬂáleita farit ok fannz hvergi. ﬁá stó› byskup upp ok klæddiz. Konungr
spur›i ef ﬂegar væri mál til tí›a. Byskup sag›i at svá var. Klæddiz
konungr ﬂá ok ba› kalla til sín matbú›armenn ok steikara ok spur›ief nƒkkurr ókunnr ma›r hef›i komit til ﬂeira fyrir litlu. ﬁeirsvƒru›u: ‘At vísu, herra, kom til vár ma›r aldra›r, sá er vér
kenndum eigi, ﬂá er vér biƒggum veizlu ﬂessa. Hann sag›i at vér
sy›im fur›u illt slátr ok kva› ekki hœfa at bera slíkt á konungsbor› á iafnmikilli hátí› sem í hƒnd fer. Fekk hann oss ﬂá tværnautssí›ur, digrar ok feitar, ok su›um vér ﬂær me› ƒ›ru kiƒti.’ [. . .]1 BC1D1,2; ÷ A.

2 C1; or lausnir ABD1,2.

5 BC1D1,2; ÷ A.

6 + ﬂangat A.

3 BC1D1,2; er A.

4 + hia A.

124ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 199
89.1–17 / Nú er ﬂar til at taka at á ﬂessi sƒmu páskanótt kom ﬂar vi› eyna
376.5– Eyvindr kelda; hann haf›i mikit langskip alskipat. Váru ﬂat allt
377.5. sei›menn ok fiƒlkunnigt fólk. Eyvindr gekk upp af skipi ok *ƒllsveit1 hans. Tóku ﬂá at magna fiƒlkynngi sína. Gør›i Eyvindr
ﬂeim hulizhiálm ok ﬂokumyrkr svá mikit at konungr ok li› hansskyldi eigi mega siá ﬂá. En er ﬂeir kómu nær bœnum á ¯gvaldsnesi,ﬂá var› miƒk annan veg en Eyvindr haf›i ætlat. ﬁokumyrkvi sá erhann haf›i gƒrt me› fiƒlkynngi stó› yfir honum ok hans fƒruneyti.
Ur›u ﬂeir allir senn svá blindir at ﬂeir sá eigi heldr augum en
hnakka ok gengu allir í hring ok í kring. En var›menn konungssá hvar ﬂeir fóru ok vissu eigi hvat flokki ﬂat var. Var ﬂá sagt
konungi í ﬂann tíma er lokit var óttusƒng. Konungr gekk út. Ok erhann sá hvar ﬂeir Eyvindr fóru ba› hann menn sína vápna sik ok*ganga til at2 vita hvat mƒnnum *ﬂat3 væri er svá fóru undarliga.
ﬁeir gør›u svá. Kenndu konungsmenn ﬂar Eyvind keldu, tóku ﬂáalla ok leiddu heim til bœiar ok sí›an á konungs fund, er hanngekk frá messu. Sag›i Eyvindr ﬂá allan atbur› um sína fer›, [. . .]91.3–6 / En annan dag eptir váru ﬂeir fluttir í eitt flœ›isker at konungs
377.5–7. rá›i skammt frá eyiunni, blindir ok bundnir. Létu ﬂeir Eyvindr

ﬂar allir líf sitt, ok er ﬂat sí›an kallat Skrattasker. [. . .]Chapter 200
91.13– Sigur›r er ma›r nefndr, en annarr Haukr. ﬁeir váru háleyskir menn
92.18 / at ætt, ungir at aldri, miklir ok styrkir ok hƒf›uz miƒk í kaup389.8– fer›um. ﬁetta sama vár er Óláfr konungr sigldi austan ór Víkinni
390.7.

sigldu ﬂeir Sigur›r ok Haukr vestr til Englands. En er ﬂeir kómu
aptr til Nóregs at áli›nu sumri, ﬂá sigldu ﬂeir nor›r me› landi.
ﬁeir mœttu li›i Óláfs konungs á Nor›mœri. En er konungi var
sagt at ﬂar váru kaupmenn háleyskir komnir af Englandi ok váru
hei›nir, ﬂá lét hann kalla st‡rimenn til sín ok spur›i ef ﬂeir vildi
taka trú ok láta skíraz, en ﬂeir neitu›u ﬂví skiótt. Konungr tal›ifyrir ﬂeim marga vega fagrliga ok fekk ekki af ﬂeim ﬂat er hannvildi. Hét hann ﬂeim ﬂá afarkostum, lífláti e›a lima, ok ger›i ﬂat
ekki. ﬁá lét konungr setia ﬂá í iárn ok haf›i me› sér nor›r til

1 BC1D1,2; alt folk A.

2 BC1D1; fara at A, ÷ D2.

3 BC1D1,2; ﬂeir A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

125

ﬁrándheims. Váru ﬂeir um hrí› haldnir í fiƒtrum. Konungr kom
opt til ﬂeira, hét ﬂeim sœm›um ok sinni vináttu, en stundumhƒr›um píslum, ok sto›a›i ekki, ﬂvíat ﬂeir gengu hvárki fyrir
blí›u né strí›u.En á einni nótt hurfu ﬂeir á braut ór var›haldinu,
svá at engi ma›r spur›i til ﬂeira ok engi vissi me› hverium hætti
ﬂeir hef›i í braut komiz. [. . .] Sí› um haustit kómu ﬂeir frambrœ›r, Sigur›r ok Haukr, nor›r á Hálogalandi me› Háreki í ﬁióttu.
Tók hann allvel vi› ﬂeim, ok váru ﬂeir ﬂar um vetrinn me› honumí gó›u yfirlæti.
Chapter 204[. . .] ﬁat var um várit einn ve›rdag gó›an at Hárekr var heima ok 115,2–
fátt manna á bœnum. ﬁótti honum daufligt. ﬁeir brœ›r fylg›u 117.7 /honum iafnan. ﬁá spur›i Sigur›r ef bóndi vildi at ﬂeir fœri nƒkkur 390.9–
at skemmta sér. ﬁat líka›i Háreki vel, gengu sí›an til strandar ok 392.19.
settu fram sexæring. Tók Sigur›r ór nausti segl ok rei›a er fylg›i
skipinu, sem ﬂeir váru opt vanir at hafa *me› sér1 ﬂó at ﬂeir fœriskammt at skemmta sér. Hárekr gekk út á skipit ok lag›i st‡ri í
lag. ﬁeir Sigur›r brœ›r hƒf›u alvæpni sitt sem ﬂeir váru vanir atganga heima me› bónda. Bá›ir váru ﬂeir manna *sterkastir.2 Ená›r ﬂeir gengi út á skipit, ﬂá kƒstu›u ﬂeir út smiƒrlaupumnƒkkurum ok brau›kass ok báru í milli sín mikla mungátsbyttu áskipit. Hárekr bióz um aptr á skipinu ok geym›i ekki um hvat ﬂeir
brœ›r hƒf›uz at. Sí›an reru ﬂeir frá landi. Vindr var á lítill nor›an
ok ve›rit blítt. En er ﬂeir váru skammt komnir frá eyiunni, ﬂáfœr›u ﬂeir *brœ›r3 segl upp, en Hárekr st‡r›i. Bar ﬂá brátt frá
eyiunni. ﬁví næst gengu ﬂeir brœ›r aptr ﬂar til sem Hárekr sat ok
spur›u hvert hann ætla›i at ﬂeir skyldi fara. Hann sag›i at ﬂeir
mundi sigla at skemmta sér til hinnar næstu eyiar. Sigur›r mælti:‘Svá er nú komit, bóndi, at ﬂú skalt hér nú kiósa um kosti nƒkkura.
Sá er hinn fyrsti at ﬂú skalt okkr brœ›r láta rá›a fyrir fer› várri ok
stefnu. Skal ﬂá gera vel vi› ﬂik sem ﬂú ert makligr. Hinn er annarr
kostr, at láta okkr binda ﬂik. Sá er hinn ﬂri›i at vit munum drepa
ﬂik.’ Hárekr sá ﬂá hvar komit var hans máli; hann var eigi betr en
andvígr ƒ›rum ﬂeira brœ›ra ef ﬂeir váru iafnbúnir. Kaus hannfyrir *ﬂví4 ﬂann af *er5 honum ﬂótti vildastr, at láta ﬂá rá›a fyrir
fer›inni. Batt hann ﬂat svardƒgum ok seldi *ﬂeim6 trú sína til

1,3,4,6 BC2,6,9D1,2; ÷ A. 2 BC2,6,9D1,2; styrkaztir A. 5 BC2,6,9D1; sem AD2.

126ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ﬂess. Gekk ﬂá Sigur›r til stiórnar ok stefndi su›r me› landi. Gættu
ﬂeir brœ›r ﬂess at ﬂeir skyldu hvergi menn finna, en byri gaf sem
bezt ok blí›ast. Léttu ﬂeir fer›inni eigi fyrr en ﬂeir kómu su›r til
ﬁrándheims ok inn til Ni›aróss á fund Óláfs konungs. Konungr
lét Hárek kalla til tals vi› sik ok bau› honum at láta skíraz. Hárekr
mælti í móti. ﬁetta tƒlu›u ﬂeir konungr ok Hárekr me› sér margadaga, stundum fyrir fiƒlmenni, stundum í *einmæli.1 Kom ﬂar
ekki ásamt me› ﬂeim. Ok at lyk›um sag›i konungr Háreki: ‘Núskaltu fara heim, ok vil ek *ekki2 granda ﬂér. Fyrst heldr ﬂat til atfrændsemi er mikil í milli okkar, ﬂat annat at ﬂú munt kalla at ek
hafi ﬂik me› svikum fangit. Vit ﬂat til sanns at ek ætla í sumar atfara nor›r ﬂangat at vitia y›var Háleygianna. Skulu ﬂér ﬂá prófa
hvárt ek kann refsa ﬂeim er neita kristninni.’ Hárekr lét vel yfir
ﬂví at hann kœmiz sem fyrst ﬂa›an í *brott.3 Óláfr konungr fekk
Háreki skútu gó›a; reru á bor› tíu menn e›a tólf. Lét konungr
búa skip ﬂat sem bezt at ƒllum fƒngum. ﬁar me› fekk konungr
Háreki til fylg›ar ﬂriá tigi manna, vaska drengi ok vel búna.
117.7– Fór Hárekr ﬂegar *í brott4 er hann var búinn, en Haukr ok Sigur›r
119.4 / váru eptir me› konungi ok létu bá›ir skíraz.
393.2– Hárekr fór lei› sína ﬂar til er hann kom heim í ﬁióttu. Hann
394.19. sendi ﬂegar or› Eyvindi kinnrifu, vin sínum, ok ba› svá segia*honum5 at Hárekr ór ﬁióttu haf›i fundit Óláf konung ok haf›ieigi kúgaz látit at taka vi› kristni. Hitt annat ba› hann segia
Eyvindi, at Óláfr konungr ætlar um sumarit at fara me› her á hendr
ﬂeim; sag›i Hárekr at ﬂeir mundi ﬂar ver›a varhuga vi› at gialda;ba› Eyvind koma sem fyrst á sinn fund. En er ﬂessi erendi váru
borin Eyvindi, ﬂá sá hann at œrin nau›syn mundi til vera at gera
ﬂat rá› fyrir at ﬂeir ver›i eigi upptœkir fyrir Óláfi konungi. Fór
Eyvindr ﬂegar sem skyndiligast me› hleypiskútu ok fá menn á.
En er hann kom til ﬁióttu fagna›i Hárekr honum vel. Gengu ﬂeir
ﬂegar á eintal tveir samt annan veg frá bœnum. En er ﬂeir hƒf›ulitla hrí› talat, ﬂá komu ﬂar konungs menn ﬂeir er Háreki hƒf›u*nor›r6 fylgt. Gripu ﬂeir Eyvind hƒndum ok leiddu hann til skipsme› sér. Fóru ﬂeir brott me› Eyvind, ok léttu ﬂeir sinni fer› eigi
fyrr en ﬂeir kómu su›r til ﬁrándheims ok fundu Óláf *konung7 í
1 D 1,2; eínmælum AC 2,6,9, hliod mælvm B.

2 D1,2; eigi ABC 2,6,9.

3 BC2,9D1,2; braut A, brutt C6. 4 C2,6,9; brotto A, brott D1,2, ÷ B. 5 C2,6,9;

÷ ABD1,2.

6 D1,2; ﬂangat AC2,6,9, heim B.

7 BC2,6,9D1,2; ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

127

Ni›arósi. Var Eyvindi ﬂá fylgt á konungs fund. Bau› konungr
honum sem ƒ›rum mƒnnum at taka skírn. Eyvindr kva› ﬂar nei
vi›. Konungr ba› hann blí›um or›um at taka rétta trú ok sag›ihonum marga skynsemi, ok svá byskup, af d‡r› ok iartegnum
almáttigs gu›s, ok skipa›iz Eyvindr ekki vi› ﬂat. ﬁá bau› konungr
honum giafar vir›uligar ok veizlur stórar ok hét honum ﬂar me›
fullkominni sinni vináttu, ef hann vildi láta af hei›ni ok taka skírn,
en Eyvindr neitti ﬂví ƒllu ﬂráliga. ﬁá hét konungr honum meizlume›a dau›a. Ekki skipa›iz Eyvindr vi› ﬂat. Sí›an lét konungr bera
inn munlaug fulla af gló›um ok setia á kvi› Eyvindi, ok bráttbrast kvi›rinn sundr. ﬁá mælti Eyvindr: ‘Taki af mér munlaugina.
Ek vil mæla nƒkkur or› á›r ek dey.’ ﬁá var svá gƒrt. Konungrmælti: ‘Viltu nú, Eyvindr, trúa á Krist?’ ‘Nei,’ sag›i hann. ‘Ekmá enga skírn fá [. . .]’Eptir ﬂat dó Eyvindr. Haf›i hann verit hinn fiƒlkunnigasti ma›r. 119.14–15 /395.3–4.

Chapter 206
Óláfr konungr var mestr íﬂróttama›r í Nóregi ﬂeira manna er menn 121.1–122.3 /hafa frá sagt um alla hluti. Hverium manni var hann styrkari ok 408.11–14
fimari, ok eru ﬂar margar frásagnir rita›ar um ﬂat. Ein sú er hann and 409.4–19
gekk á árum útbyr›is er menn hans reru á langskipi ok lék at
ﬂrimr handsƒxum senn, svá at iafnan var eitt á lopti, ok hendi æme›alkaflann. Hann vá iafnt bá›um hƒndum ok skaut tveim
spiótum senn, manna fimastr vi› handboga ok allsháttar bogaskot
ok syndr hverium manni betr. Brattgengri var hann í biƒrg en
hverr ma›r *annarra,1 8sem sí›ar mun sagt ver›a.2Óláfr konungr var allra manna gla›astr ok leikinn miƒk, blí›r
ok lítillátr, ƒrr ok stórgiƒfull, ákafama›r mikill um marga hluti,
skartsamr ok sundrger›ama›r mikill, fyrir ƒllum mƒnnum umfrœknleik í orrostum, allra manna grimmastr ﬂá er hann var rei›rok kval›i miƒk óvini sína. Suma brenndi hann í eldi, suma lét
hann ólma hunda rífa í sundr, suma lemia e›a kasta fyrir há biƒrg.
Váru af slíkum *sƒkum3 vinir hans ástú›igir vi› hann, en óvinir
hans hrædduz hann. Var› ﬂví mikil framkvæm› hans um kristnibo›ok a›ra hluti, bæ›i innanlands ok í ƒ›rum lƒndum, at sumir ger›uhans vilia me› blí›u ok vináttu, en sumir fyrir hræzlu sakir.
1 BC1D1,2; aòaÀ A.

2 ÷ BC1D1,2.

3 BC1D1,2; lutum A.

128ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 209
126.18– Um várit eptir aftƒku Eyvindar kinnrifu lét Óláfr konungr búa
127.8 / skip sín ok li›. ﬁá haf›i hann siálfr Trƒnuna er hann haf›i gera
395.6– látit. Hann haf›i li› mikit ok frítt. En er hann var búinn helt hann396.3.
1

út eptir fir›i *ok nor›r fyrir Byr›u ok svá nor›r á Hálogaland.
En hvar sem hann kom vi› land e›a átti ﬂing, ﬂá bau› hann ƒllufólki at taka skírn ok rétta trú. Bar ﬂá engi ma›r traust til at mælaí mót, ok kristna›iz *ﬂá2 land allt ﬂar sem hann fór.
Óláfr konungr tók veizlu í ﬁióttu at Háreks. Var Hárekr ﬂá skír›r
ok allt li› hans. Gaf Hárekr konungi giafar gó›ar ok ger›iz hansma›r. Tók Hárekr af konungi veizlur stórar ok lends manns rétt.
[. . .]
Chapter 210

127.14– Rau›r hinn rammi er nefndr einn ríkr bóndi ok au›igr. Hann bió
129.7 / í fir›i ﬂeim á Hálogalandi er heitir Sálfti, ﬂar sem heitir Go›ey.
396.5– Rau›r haf›i me› sér marga húskarla, ok helt hann ríkmannliga
398.4.
3menn sína, ﬂvíat hann var hƒf›ingi mestr í fir›inum ok svá *ví›anor›r ﬂar. Fylg›i honum fiƒl›i Finna ﬂegar hann ﬂurfti nƒkkurs
vi›. Rau›r var blótma›r mikill ok allfiƒlkunnigr. Hann var vinr
mikill ﬂess manns er fyrr var nefndr er hét ﬁórir hiƒrtr; hann ré›
fyrir nor›r í Vágum. ﬁeir váru bá›ir hƒf›ingiar miklir. En er ﬂeir
spur›u at Óláfr konungr fór me› her manns sunnan um Hálogaland, ﬂá sƒmnu›u ﬂeir her at sér ok bu›u skipum út. Fengu ﬂeirli› mikit. Rau›r haf›i dreka mikinn ok gullbúin hƒfu› á. Var ﬂat
skip ﬂrítøgt at rúmatali ok ﬂó mikit at ﬂví. ﬁórir hiƒrtr haf›i ok
mikit skip. ﬁeir heldu li›i ﬂví su›r me› landi í móti Óláfi konungi.
En er ﬂeir hittuz lƒg›u ﬂeir ﬂegar til bardaga vi› konung. Var›ﬂar mikil orrosta ok hƒr›. Sneri brátt mannfallinu í li› hei›ingia,
ok hru›uz skip ﬂeira, en ﬂví næst sló á ﬂá felmt ok flótta. Rau›rreri dreka sínum út til hafs. ﬁví næst lét hann vinda á segl sitt.
Hann haf›i iafnan byr hvert er hann vildi sigla, ok var ﬂat affiƒlkynngi hans ok gƒldrum. Er ﬂat skiótast at segia af fer› Rau›sat hann sigldi ﬂar til er hann kom heim4 í Go›ey.
ﬁórir hiƒrtr fl‡›i me› sitt li› inn til lands ok hliópu ﬂar af skipum.
Óláfr konungr fylg›i ﬂeim vi› sína menn; hliópu ﬂeir ok á land
ok eltu hina ok drápu. Var Óláfr konungr fremstr sem optast ﬂá er
1 C1; ÷ ABD1,2.

2 BC1; ÷ AD1,2.

3 BC1D1,2; vi›ara A.

4 + nor›r A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

129

slíkt skyldi ﬂreyta. Konungr sá hvar ﬁórir hiƒrtr hlióp. Hann var
allra manna fóthvatastr. Konungr rann eptir ﬁóri ok fylg›i*honum1 hundr hans, Vígi. ﬁá mælti konungr: ‘Vígi. *Taktu2hiƒrtinn.’ Hundrinn hlióp fram eptir ﬁóri ok ﬂegar upp á hann.
ﬁórir nam sta›ar vi›. Konungr skaut ﬂá kesiu sinni at ﬁóri. ﬁórirlag›i sver›i til hundsins ok veitti honum mikit sár, en iafnskióttflaug kesia konungs undir hƒnd ﬁóri svá at út stó› um a›ra sí›una.
Lét ﬁórir ﬂar líf sitt, en Vígi var borinn sárr til skipa. Fekk konungr
til hinn bezta lækni at grœ›a hundinn, ok var› hann heill. Óláfr
konungr gaf ƒllum mƒnnum gri› ﬂeim er bá›u ok rétta trú vildu
taka.
Chapter 211
Óláfr konungr helt li›i sínu nor›r me› landi ok kristna›i allt fólk 129.8–
ﬂar sem hann fór. En er hann kom nor›r at Sálfti ætla›i hann at 130.1 /fara inn á fiƒr›inn ok finna Rau›. En hregg *ve›rs3 ok stakastormr 398.6–
lá innan *eptir fir›inum.4 Lá konungr ﬂar til viku fulla, ok heltz æ 399.3.
hit sama *sterkvi›ri 5 innan eptir fir›inum, en hit ‡tra var blásandi
byrr at sigla nor›r me› landi. Sigldi ﬂá konungr allt nor›r í ¯m›,ok gekk ﬂar allt fólk undir kristni. Sí›an sneri hann fer› sinni
aptr su›r. En er hann kom nor›an at Sálfti, ﬂá var hregg ok siádrif
út fiƒr›inn. Konungr lá ﬂar nƒkkurar nætr, ok var ve›r hit sama.
ﬁá tala›i konungr vi› Sigur› byskup ok spur›i ef hann kynni ﬂarnƒkkur rá› til at leggia. Byskup sag›i at hann mun freista ef gu›
vill sinn styrk til gefa at sigra ﬂenna fiándakrapt.
Sí›an skr‡ddiz byskup ƒllum messuskrú›a sínum ok gekk fram í 130.1–
stafn á konungs skipinu; lét hann ﬂar setia upp ró›ukross ok tendra 132.4 /fyrir kerti ok bar reykelsi. Hann las ﬂar fyrir gu›spiall ok margar 399.5–
401.20.
bœnir a›rar. Støkk›i hann víg›u vatni um allt skipit. Sí›an ba›
hann taka af tiƒldin ok róa inn á fiƒr›inn. Hann lét ﬂá kalla til
annarra skipa, at allir skulu róa inn eptir ﬂeim. En er ró›r var
greiddr á Trƒnunni, ﬂá gekk hon inn á fiƒr›inn, ok kenndu ﬂeir
*menn6 engan vind á sér er á ﬂví skipi váru, ok svá stó› sú tópteptir í varrsímanum, at ﬂar var logn, en svá laus siórokan brott frá
á hvárntveggia veg at hvergi sá fiƒllin. Reri ﬂá hvert skipit eptirƒ›ru ﬂar í logninu. Fóru ﬂeir svá allan daginn ok um nóttina eptir.
1 BC1D1,2; konungi A.

fiπr›inn ABD1,2.

2 BC1D1,2; tak ﬂu A.

5 BC1D1,2; styrk vidri A.

3 BC1; vidri AD1,2.
6 BC1D1,2; ÷ A.

4 C1;

130

ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Kómu ﬂeir litlu fyrir dagan inn í Go›eyiar. En er ﬂeir kómu fyrirbœ Rau›s, ﬂá flaut ﬂar fyrir landi dreki hans sá hinn mikli. Óláfr
konungr gekk ﬂegar upp til bœiar Rau›s me› li› sitt ok veittu
atsókn lopti ﬂví er Rau›r svaf í ok brutu upp; hliópu menn konungs
ﬂar inn. Var Rau›r handtekinn ok bundinn, en menn hans drepnir
ﬂeir er ﬂar váru inni, en sumir handteknir. ﬁá var ok gengit at
skála ﬂeim er húskarlar Rau›s sváfu í. Váru ﬂeir sumir drepnir, ensumir bar›ir e›a bundnir. ﬁví næst var Rau›r leiddr fyrir konung.
Konungr bau› honum at láta skíraz; ‘mun ek ﬂá,’ segir konungr,‘ekki taka af ﬂér eignir ﬂínar, *vera heldr vinr ﬂinn1 ef ﬂú kannt
til gæta.’ Rau›r œpti í móti ﬂví; sag›i at hann skyldi aldri á Krist
trúa ok gu›lasta›i miƒk á marga vega. Konungr var› ﬂá rei›r ok
sag›i at Rau›r skyldi hafa hinn versta dau›a. Lét ﬂá konungr takahann ok binda opinn á slá eina ok setia kefli milli tanna honum oklúka svá upp munninn. ﬁá lét konungr taka lyngorm einn ok bera
at munni honum. En ormrinn vildi eigi2 í munninn ok hrøkk›iz
frá í brott, ﬂvíat Rau›r blés fast í móti honum. ﬁá lét konungr takahvannniólatrumbu ok setia í munn honum, en sumir menn segia
at konungr léti setia lú›r sinn í munn Rau› ok *lét3 ﬂar í orminn.
Sí›an lét hann bera at útan sláiárn glóanda. Hrøkk›iz ﬂá ormrinn
undan iárninu í munn Rau› ok sí›an í brióstit til hiartans ok skarút um vinstri sí›una. Lét Rau›r svá líf sitt.
Óláfr konungr tók ﬂar allmikit fé í gulli ok silfri ok ƒ›ru lausafé,í vápnum ok margskonar d‡rgripum. En menn alla ﬂá er fylgt
hƒf›u Rau› ok ﬂá váru á lífi lét hann skíra, ﬂá er trú vildu taka,
en ﬂá er ﬂat vildu eigi lét hann drepa e›a pína. ﬁar tók Óláfr
konungr drekann er Rau›r haf›i átt ok st‡r›i siálfr, ﬂvíat ﬂat var
skip miklu meira ok frí›ara en Tranan. Var *fram4 á drekahƒfu›,en aptr krókr ok fram af svá sem spor›r. Var hvártveggi svírinn
ok svá stafninn me› gulli lag›r. ﬁat skip kalla›i konungr Orminn,
ﬂvíat ﬂá er segl var á lopti skyldi ﬂat vera fyrir vængi drekans.
Var ﬂetta skip ﬂá frí›ast í ƒllum Nóregi.
Eyiar ﬂær er Rau›r bygg›i heita Gilling5 ok *Hæring,6 en allarsaman heita ﬂær Go›eyiar ok Go›eyiastraumr fyrir nor›an í milli
ok meginlands.

1 BC1D1,2; ÷ A.

2 + iò A.

3 BC1D1,2; bera A.

4 BC1D1,2; framan A.

5 ABC1D1,2, Jöfraskinna; Gylling Kringla, 39, Fríssbók, PCl. 6 BC1D2;

hræringh A, ∂ring D1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

131

Chapter 212Óláfr konungr kristna›i fiƒr› ﬂann allan. Fór hann sí›an lei› sína 132.6–9 /su›r me› landi, ok var› í ﬂeiri fer› mart til tí›inda ﬂat er í frásagnir 401.20–
er fœrt, *er1 trƒll ok2 illar vættir glettuz vi› konungs menn ok 402.4.
stundum vi› hann siálfan. [. . .]Chapter 213[. . .] Kom Óláfr konungr li›i sínu um haustit su›r til ﬁrándheims, 142.12–13 /402.7–8.
helt inn til Ni›aróss ok bió sér ﬂar til vetrsetu.
Chapter 214
ﬁá er Haraldr konungr hinn hárfagri haf›i eignaz allt ríki í Nóregi 142.14–
ok var á veizlu me› Rƒgnvaldi Mœraiarli, ﬂá tók konungr ﬂar 143.4 /laugar ok lét grei›a hár sitt. Ok ﬂá skar Rƒgnvaldr iarl hár hans, 130.8–16.
en á›r haf›i verit óskorit tíu vetr, ok fyrir ﬂví var hann kalla›r
Haraldr lúfa. En sí›an gaf iarl honum kenningarnafn ok kalla›ihann Harald hinn hárfagra, ok sƒg›u allir er sá at ﬂat var hit mesta
sannnefni, ﬂvíat hann haf›i hár bæ›i mikit ok fagrt.
Nƒkkuru sí›ar fór Haraldr konungr me› her *sinn3 vestr um haf 143.5 / Cf.
128.8–9.
[. . .]En á›r hann fór vestan gaf hann Orkneyiar ok Hialtland Rƒgnvaldi 143.6–8 / Cf.
iarli í sonarbœtr. Gør›iz Sigur›r bró›ir Rƒgnvalds ﬂar iarl yfir, 129.9–14.
[. . .]
En er Rƒgnvaldr iarl spur›i fall Sigur›ar iarls bró›ur síns, ﬂá 143.10–11 /137.2–4.
sendi hann vestr til Orkneyia Halla› son sinn. [. . .]Chapter 217[. . .] ﬁar var einn ma›r, Halldórr son Gu›mundar hins ríka af 161.1–5 /Mƒ›ruvƒllum, annarr Kolbeinn son ﬁór›ar Freysgo›a, bró›ir 402.15–
Brennu-Flosa, ﬂri›i Svertingr son Rúnólfs go›a. ﬁar ré› ok fyrir 403.3 andskipi ﬁórarinn Nefiúlfsson. ﬁessir allir váru hei›nir ok margir a›rir 403.17.
bæ›i ríkir ok óríkir.

1 BC1D2; ÷ AD1.

2 + a›rar A.

3 BC1; ÷ A. Different text in D1,2.

132ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

161.5–11 / ﬁessir menn sem nú váru nefndir, hverr me› sína skipveria, leitu›u403.12–16. til brautsiglingar ﬂegar Óláfr konungr var kominn nor›an af

Hálogalandi, ﬂvíat ﬂeim var sagt at konungr nau›ga›i alla menntil kristni. Lƒg›u hei›ingiar ﬂegar út ór ánni er konungr var
kominn til bœiarins; sigldu ﬂeir út eptir fir›i. ﬁví næst gekk ﬂeimve›r í ﬂrá ok rak ﬂá1 aptr undir Ni›arhólm.
161.11–15 / ﬁetta var sagt Óláfi konungi, at Íslendingar lágu út undir Hólmi
403.19–23. nƒkkurum skipum ok váru allir hei›nir ok vildu fl‡ia fund hans.2

Konungr sendi ﬂegar menn út til ﬂeira ok banna›i ﬂeim *brottfer›3
ok ba› ﬂá leggia inn til bœiarins. ﬁeir ger›u svá, en báru ekki af
skipum sínum.
161.15–18 / Í ﬂann tíma kómu af Íslandi gƒfgir menn ok mikils ver›ir ﬂeir er
403.3–9. vi› kristni hƒf›u tekit af ﬁangbrandi presti, Gizurr hvíti ok Hialti

Skeggiason ór ﬁiórsárdal. Hialti átti Vilborgu dóttur Gizurar hvíta[. . .]
Chapter 218
163.8– Litlu sí›ar kom ﬁangbrandr á fund Óláfs konungs, n‡kominn af
164.12 / Íslandi. Sag›i hann konungi hversu Íslendingar hƒf›u illa vi›
407.5– honum tekit [. . .] Vi› ﬂessa kærslu ﬁangbrands var› konungr
408.7. ákafa rei›r, svá at hann lét ﬂegar blása til ﬂings ok bo›a til ƒllum

íslenzkum mƒnnum ﬂeim sem ﬂar váru í bœnum e›a á skipum,ba› sí›an taka alla er hei›nir váru, ræna, mei›a e›a drepa. En
hƒf›ingiar íslenzkir, Kiartan Óláfsson, Gizurr, Hialti ok a›rir ﬂeir
er kristnir váru gengu fyrir konung ok bá›u Íslendingum fri›arok mæltu: ‘Eigi muntu, herra konungr, ganga á bak or›um ﬂínum.
ﬁú segir at engi ma›r *skal 4 svá mikit hafa gƒrt til rei›i ﬂinnar at
eigi viltu ﬂat upp gefa ﬂeim er skíraz vilia ok láta af hei›ni. Núvilia ﬂeir allir íslenzkir menn sem hér eru taka sanna trú ok láta
skíraz. En vér munum finna ﬂat rá› til at kristnin mun vi› gangaá Íslandi. Eru hér *margir5 ríkra manna synir af Íslandi ok munu
fe›r ﬂeira mikit li›sinni veita at ﬂessu máli. [. . .] En ﬁangbrandr[. . .] fór me› ofstopa ok har›indi ok drap menn ef honum mislíka›ivi›, ok ﬂol›u menn honum ﬂar ekki slíkt.’ [. . .]1 + inn A. 2 ABD1,2; kongs C1. 3 BC1D1,2; braut fer› A. 4 BC1D2; skuli

A. 5 D2; margra ABC1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

133

Chapter 222
Gu›rø›r konungr son Eiríks bló›øxar ok Gunnhildar haf›i verit í 171.8–
herna›i í Vestrlƒndum sí›an hann fl‡›i land í Nóregi fyrir Hákoni 172.18 /iarli. En á ﬂessu sumri sem nú er á›r frá sagt, ﬂá er Óláfr konungr 410.7–
Tryggvason haf›i fióra vetr rá›it Nóregi, kom Gu›rø›r til Nóregs 412.2.
ok haf›i mƒrg herskip. Hann haf›i ﬂá siglt út af Englandi. En erhann kom í landsván vi› Nóreg, ﬂá stefndi hann su›r me› landi,*ﬂangat1 er honum var minni ván fyrir Óláfs konungs. Sigldi
Gu›rø›r austr til Víkrinnar. En ﬂegar hann kom til lands tók hannat heria ok braut undir sik landsfólkit, en beiddi sér vi›tƒku. En
er landsmenn sá at herr mikill var kominn á hendr ﬂeim, ﬂá leitu›uﬂeir sér gri›a ok sætta ok bu›u konungi at ﬂingbo› skyldi fara um
landit, sƒg›u at ﬂeir vildu heldr veita honum vi›tƒku en ﬂola herhans, ok stefna til fiƒlmennt ﬂing at taka hann til konungs. Váru
ﬂar mælt á lƒng frest me›an ﬂingbo› fœri um alla Víkina. Kraf›iﬂá konungr vistagialds me›an sú bí›andi skyldi vera, en bœndr
køru heldr hinn kost, at búa konungi veizlur svá lengi sem ﬂurfti
ok ﬂingbo› stœ›i yfir. Gu›rø›r konungr tók ﬂann kost at hann fór
yfir landit at veizlum me› sumt li› sitt, en sumt gætti skipa hans.
ﬁeir brœ›r ﬁorgeirr ok Hyrningr [. . .] Re›u sér sí›an til skipa ok
fóru nor›r í Víkina. Kómu ﬂeir á einni nótt me› li› sitt ﬂar sem
Gu›rø›r konungr var á veizlu, veittu honum ﬂar atgƒngu bæ›ime› eldi ok vápnum. Fell ﬂar Gu›rø›r konungr ok flestallt li›
hans. Sí›an heldu ﬂeir til móts vi› ﬂat li› sem at skipunum var;var ﬂat sumt drepit, en sumt komz undan ok fl‡›i ví›s vegar.
Váru ﬂá dau›ir allir synir Eiríks ok Gunnhildar. [. . .]Chapter 223
ﬁann vetr eptir er Óláfr konungr haf›i komit af Hálogalandi lét 172.21–
hann reisa skip *mikit2 inn undir Hla›hƒmrum, ﬂat er meira var 175.14 /miklu en ƒnnur skip ﬂau er ﬂá váru í Nóregi, ok eru enn *ﬂar 412.4–
bakstokkar ﬂeir3 svá at siá má. ﬁorbergr Skafhaugsson *er sá ma›r 414.14.
nefndr4 er stafnasmi›r var at skipinu ok hƒfu›smi›r at reisa í fyrstu.
En ﬂar váru margir a›rir at, sumir at fella, sumir at telgia, sumir
saum at slá, sumir til at flytia vi›u e›a a›ra hluti ﬂá sem ﬂurfti.
Váru ﬂar allir hlutir miƒk vanda›ir til. Var skip ﬂat bæ›i langt okbreitt, bor›mikit ok stórvi›at.
1 BC1D2; ﬂar A. 2 C1; ÷ AD2. 3 C1; ﬂeir bak stockar ﬂar A. Different text

in D2.

4 C1; het sa ma›r A. Different text in D2.

134ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

En er ﬂeir báru skipit bor›i, ﬂá átti ﬁorbergr nau›syniaerendi atfara heim til bús síns, ok dval›iz hann ﬂar miƒk lengi. En er hannkom aptr var skipit fullbor›a. Fór konungr ﬂegar um kveldit ok
ﬁorbergr me› honum at siá skipit, hvernveg or›it var, ok mælti
ﬂat hverr ma›r er sá at aldri hef›i sét langskip iafn mikit ok iafn
frítt. Fór ﬂá konungr aptr í bœinn.
En snimma um morgininn fór konungr enn til skipsins ok ﬂeir
ﬁorbergr. Váru ﬂá smi›ir á›r ﬂar komnir; stó›u ﬂeir allir ok hƒf›uz
ekki at. Konungr spur›i hví ﬂeir fœri svá. ﬁeir sƒg›u at spillt var
skipinu, at ma›r mundi gengit hafa frá framstafni til lyptingar ok
sett í bor›it ofan hvert sk‡lihƒgg at ƒ›ru. Gekk konungr ﬂá til ok
sá at satt var. Mælti hann ﬂegar ok sór um at sá ma›r skyldi deyia
ef hann vissi hverr fyrir ƒfundar sakir hef›i spillt skipinu. ‘En sá
er mér kann segia,’ sag›i konungr, ‘skal mikil gœ›i af mér hlióta.’ﬁá svara›i ﬁorbergr: ‘Ek mun kunna at segia y›r, herra, hverr
ﬂetta verk mun gƒrt hafa.’ Konungr mælti: ‘Mér er ok eigi at ƒ›rum*manni1 meiri ván at ﬂat happ muni henda at ver›a ﬂessa víss ok
kunna mér at segia.’ ‘ﬁat skal ek ok segia ﬂér, herra. Ek hefigƒrt.’ Konungr svara›i: ‘ﬁá skaltu ok bœta svá at iafnvel sé semá›r var e›a betr. Skal ﬂar líf ﬂitt vi› liggia.’ Sí›an gekk ﬁorbergr
til ok telg›i bor›in, svá at ƒll gengu ór sk‡lihƒggin. Mælti ﬂákonungr ok allir ﬂeir er sá at skipit væri miklu frí›ara á ﬂat bor›it
er ﬁorbergr haf›i skorit. Ba› konungr hann ﬂá svá gera á bæ›ibor› ok ba› hann hafa mikla ﬂƒkk fyrir. Var ﬂá ﬁorbergr hƒfu›smi›r fyrir skipinu ﬂar til er algƒrt var. Var ﬂat dreki ok *gƒrr2eptir ﬂví sem var dreki sá er Óláfr konungr haf›i nor›an af
Hálogalandi. En ﬂó var ﬂetta skip miklu meira ok at ƒllum hlutum
meir vandat. ﬁenna dreka kalla›i hann Orm hinn langa, en hinn
Orm hinn skamma. Á langa Ormi váru fiƒgur rúm ok ﬂrír tigir;hƒfu›it ok krókrinn var allt gullbúit. Svá váru bor›in há sem á
hafskipum. ﬁat hefir skip verit bezt gƒrt ok me› mestum kostna›ií Nóregi.
Chapter 230
198.12– [. . .] En er á lei› vetrinn ok um várit kær›i ﬁyri dróttning optliga
199.18 / fyrir konungi ok grét sárliga ﬂat er eignir hennar váru miklar í
422.9– Vin›landi, en hon haf›i engan fiárhlut ﬂar í landi *svá3 sem
423.18. dróttningu sóm›i. Stundum ba› hon konung fƒgrum or›um at hann
1 C1D2; ÷ A.

2 C1; gort AD2.

3 D2; eptir ﬂvi A, ÷ BC1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

135

skyldi fá henni eign sína; sag›i at Búrizláfr konungr var svá mikill
vin Óláfs konungs at ﬂegar ﬂeir fyndiz mundi hann fá Óláfi
konungi allt ﬂat er hann beiddiz. En er ﬂessarrar rœ›u ur›u varir
vinir Óláfs konungs, ﬂá lƒttu allir konung at fara til Vin›lands,ﬂó at dróttning eggia›i. ﬁann vetr var ve›rátta gó› ok grørisnemma um várit.
Svá er sagt at ﬂat var á pálmdróttinsdag at Óláfr konungr gekk
úti um stræti. ﬁá gekk ma›r í móti honum me› hvannir margar ok
undarliga stórar í ﬂann tíma várs. Konungr tók einn hvannniólanní hƒnd sér ok gekk heim til herbergis. ﬁyri dróttning sat inni ístofunni ok grét er hann kom inn. Konungr mælti til hennar: ‘Séhér hvannnióla mikinn er ek gef ﬂér.’ Hon laust vi› hendinni okmælti: ‘Stœrrum gaf Haraldr Gormsson fa›ir minn, en minnrœ›ra›iz hann at fara af landi at sœkia *eign1 sína en ﬂú gerir nú,
ok reyndiz ﬂat ﬂá er hann fór hingat í Nóreg ok eyddi land ﬂetta at
mestum hlut, en eigna›iz allt at skƒttum ok skyldum. [. .] ok ﬂorir
ﬂú eigi at fara í gegnum Danaveldi at sœkia eignir mínar, en sœm›ﬂína, fyrir Sveini konungi bró›ur mínum.’ Óláfr konungr hlióp
upp vi› er hon mælti ﬂetta ok svara›i hátt: ‘Aldri skal ek hræddr
*fara2 fyrir Sveini konungi bró›ur ﬂínum, ok ef okkrir fundirver›a, ﬂá skal hann fyrir láta.’Óláfr konungr stefndi ﬂing í bœnum litlu sí›ar. Hann ger›i ﬂá 199.18–
bert fyrir allri alﬂ‡›u, at hann mun lei›angr hafa úti um sumarit 200.3 /fyrir landi, ok hann vill nefnd hafa ór hveriu fylki bæ›i at *skipum 424.2–10.
ok li›i.3 Sag›i ﬂá hversu mƒrg skip hann vill hafa ﬂa›an ór fir›inum. Sí›an ger›i konungr or›sendingar bæ›i nor›r ok su›r me›
landi4 hit *‡tra ok hit efra,5 ok lætr li›i út bió›a. Lét konungr ﬂásetia fram Orminn langa ok ƒll ƒnnur skip sín, bæ›i smá ok stór.
Chapter 231
Á ﬂví sama vári sendi Óláfr konungr Gizur ok Hialta til Íslands, 200.4–15 /sem á›r er ritat. ﬁá sendi konungr ok Leif Eiríksson til Grœnlands 427.2–3
at bo›a ﬂar kristni. Fekk konungr honum prest ok nƒkkura a›ra and 14–
víg›a menn at skíra ﬂar fólk ok kenna ﬂeim trú rétta. Fór Leifr ﬂat 428.9.
sumar til Grœnlands. Hann tók í hafi skipshƒfn ﬂeira manna er ﬂáváru ófœrir ok lágu á skipsflaki albrotnu. Ok í ﬂeiri sƒmu fer›
1 BC1; tign AD2.

AC1.

2 BC1D2; ÷ A.

3 BC1D2; li›i ok skipum A.

5 D2; efra ok hit ytra A, ytra ok (+ ít C1) innra BC1.

4 + bæ›i

136ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

fann hann *Vínland hit1 gó›a ok kom at áli›nu ﬂví sumri tilGrœnlands ok fór til vistar í Brattahlí› til Eiríks fƒ›ur síns. Kƒllu›umenn hann sí›an Leif hinn heppna. En Eiríkr fa›ir hans sag›i at
ﬂat var samskulda, er Leifr haf›i borgit ok gefit líf skipshƒfn mannaok ﬂat er hann haf›i flutt skémanninn til Grœnlands. Svá kalla›ihann prestinn. [. . .]Chapter 233
205.13– Óláfr konungr lét búa skip sín um várit er á lei› ór Ni›arósi;
206.7 / skyldi hann siálfr st‡ra Orminum langa er hann haf›i ﬂá gera
424.9– látit um vetrinn á›r, ﬂvíat hann var ﬂá mest langskip ok frí›ast í425.2.

Nóregi. Ok ﬂá er menn váru rá›nir til skipanar, ﬂá var ﬂar svámiƒk vandat ok valit li› á, at engi ma›r skyldi vera á Orminum
ellri en sextøgr ok engi yngri en tvítøgr, en valit miƒk at afli okhreysti. ﬁar váru fyrstir til skora›ir hir›menn Óláfs konungs, ﬂvíat
hir›in var valin af innlendum mƒnnum ok útlendum, allt ﬂat er
styrkast var ok frœknast.

206.7– Úlfr rau›i hét ma›r er bar merki Óláfs konungs ok var í stafni á
207.18 / Orminum ok annarr *Kolbiƒrn2 stallari, ﬁorsteinn uxafótr, Vikarr
425.4– af Tíundalandi bró›ir Arnlióts gellina. ﬁessir váru á rausn í sƒxum:426.16.
3

Vakr *elfski Raumason, Bersi hinn sterki, Án skyti af Iamtalandi,ﬁrándr rammi af ﬁelamƒrk ok Óﬂyrmir bró›ir hans, ﬂeir Háleygir
ﬁrándr skiálgi, ¯gmundr sandi, Hlƒ›ver langi ór Saltvík, Hárekr
hvassi. ﬁessir innan ór ﬁrándheimi: Ketill hinn hávi, ﬁorfinnr eisli,
Hávar›r ok ﬂeir brœ›r ór Orkadal. ﬁessir váru í fyrirrúmi: Biƒrn
af Stu›lu ok Bƒrkr ór Fiƒr›um, ﬁorgrímr ór Hvini ﬁió›ólfsson,Ásgrímr ok Ormr, ﬁór› ór *Mar›arlaug,4 ﬁorsteinn hvíti af *Oprostƒ›um,5 Arnórr mœrski, Hallsteinn, Eyvindr snákr, Bergﬂórr
bestill, Hallkell af Fiƒlum, Óláfr drengr, Arnfinnr sygnski, Sigur›rbíldr, Einarr hƒr›ski, *Finnr,6 Ketill rygski, Griótgar›r raumski.
Í krapparúmi váru ﬂessir: Einarr ﬂambarskelfir — hann ﬂótti ﬂeim
eigi hlutgengr, ﬂvíat hann var átián vetra — Hallsteinn Hlífarson,

1 C1; vindland hit A, vínlandit B, ÷ D2.
2 BD2; kolbeinn A, kolfeínn
C1. 3 D2; enski af ravma A, af lidi Rauma BC1. 4 BD2; mar›a lπg A,
marda laug C1. 5 ofro stπ›um A, gróstƒdum BC1, offrustπdum D2.
6 BC1D2; ÷ A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

137

ﬁórólfr, Ívarr smetta, Ormr skógarnef. Margir a›rir menn miƒkágætir váru á Orminum, ﬂó at vér kunnim eigi at nefna. Átta mennváru í hálfr‡mi á Orminum ok var valit einum manni ok einum.
ﬁrír tigir manna váru í fyrirrúmi.
ﬁat var mál manna at ﬂat mannval er á Orminum var bar eigi
minnr af ƒ›rum mƒnnum um frí›leik, afl ok frœknleik en Ormrinn
langi af ƒ›rum skipum. ﬁorkell nefia, bró›ir konungs, st‡r›iOrminum skamma. ﬁorkell *dyr›ill1 ok Jósteinn, mó›urbrœ›r
konungs, hƒf›u Trƒnuna, ok var hvártveggia ﬂat skipit allvel skipat.
Níu stórskip bió Óláfr konungr ór ﬁrándheimi ok umfram tvítøgsessur ok smæri skip.
En er konungr haf›i miƒk búit li› sitt ór Ni›arósi, ﬂá skipa›i 207.18–20 /hann mƒnnum í s‡slur ok ármenningar um ƒll ﬁrœndalƒg. [. . .] 426.18–
427.2.

Chapter 241Óláfr konungr fór li›i sínu su›r um Sta›. [. . .] Sóttu ﬂá til fundar 237.13–21 /vi› hann vinir hans, margir ríkismenn, ﬂeir er búnir váru til fer›ar 428.11–
me› konungi. Var ﬂar hinn fyrsti ma›r Erlingr Skiálgsson mágr 429.1.
hans, ok haf›i hann skei› sína hina miklu. Hon var ﬂrítøg at rúmatali, *ok2 var ﬂat skip allvel skipat. ﬁá komu ok til hans mágar
hans austan ór Víkinni, Hyrningr ok ﬁorgeirr, ok st‡r›i hvártveggi
miklu skipi. Margir a›rir ríkismenn fylg›u konungi. [. . .]Chapter 242[. . .] Hann haf›i sex tigi langskipa. [. . .]238.18 /429.1.

Sigldi hann ﬂegar er byr gaf ƒllum flotanum su›r til Danmerkr ok 240.13–
svá í gegnum *Eyrarsund.3 Kom Óláfr konungr í ﬂeiri fer› su›r 241.3 /til Vin›lands ok ger›i stefnulag vi› Búrizláf konung. Funduz ﬂeir 429.2–9.
konungarnir ok tƒlu›u um eignir ﬂær er Óláfr konungr heimti.
Fóru allar rœ›ur vingiarnliga milli konunganna, ok var› gó›r
grei›skapr um ﬂær heimtingar er Óláfr konungr ﬂóttiz ﬂar eiga.
Dval›iz *Óláfr konungr4 ﬂar lengi um sumarit ok fann margavini sína. [. . .]1 BC1D2; dy›rill A. 2 C1D2; ÷ A. 3 C1D2; eyra sund A. 4 BC1D2; hann A.

138ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Chapter 243
241.7– Eiríkr iarl Hákonarson fl‡›i land í Nóregi eptir fall Hákonar iarls
242.23 / fƒ›ur síns, sem fyrr er getit. Fór Eiríkr iarl fyrst austr til Svíﬂió›ar
414.16– á fund Óláfs sœnska Svíakonungs, ok fekk hann ﬂar gó›ar
416.16.
1vi›tƒkur. Veitti Óláfr Svíakonungr *iarli ﬂar fri›land ok veizlur
stórar, svá at hann mátti ﬂar vel halda sik ok li› sitt. ﬁess getrﬁór›r Kolbeinsson í Belgskagadrápu:
Meinremmir2 brá mána.

Var Eiríkr iarl í Svíﬂió› um vetrinn. ﬁann vetr sótti til hans *af
Nóregi3 li› mikit ﬂat er landflótta var› fyrir Óláfi konungi Tryggvasyni. Tók Eiríkr ﬂá ﬂat rá›, at hann fekk sér skip ok fór í herna›
um sumarit at afla sér fiár ok li›i sínu. Hann helt fyrst4 til Gotlands
ok lá ﬂar lengi um sumarit. Sætti5 kaupmƒnnum er sigldu til
landsins e›a víkingum. Stundum gekk hann upp á land ok heria›i
ﬂar ví›a me› siánum. Svá segir í Bandadrápu:
Meir vann miklu fleiri*malmhrí›6 iƒfurr sí›an,á›r frágum ﬂat, a›ra,
Eiríkr und sik geira,ﬂá er gar›vala ger›i
Gotland vala strandar
virvils vítt of heriat,ve›rmildr ok semr hildi.
Sí›an sigldi Eiríkr iarl su›r til Vin›lands. Hann hitti fyrir Staurinum víkingaskip nƒkkur ok lag›i til orrostu vi› ﬂá. ﬁar fekk Eiríkr
iarl sigr, en drap li› mikit. Svá segir í Bandadrápu:Stœrir lét at Stauristafnviggs hƒfu› liggia,
gramr vélti svá, gumna,
gunnblí›r, ok ré› sí›an.
Sleit á sver›amótisvƒr› víkinga hƒr›uunda már á eyri,iarl go›vƒr›u hiarli.
1 BC1D2; ﬂar j. A.

2 AB, Meinrennir C1, Menræíter D2.
3 BD2; or
Noregi, after mikit C1, ÷ A. 4 + li›i sino A. 5 + hann A. 6 C1D2; malm
hridir A, malmhrídar B.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA139

Á ﬂví sumri fór Eiríkr iarl ok til Danmarkar á fund Sveins 242.24–
tiúguskeggs Danakonungs ok ba› til handa sér Gy›u dóttur hans, 243.3 /*ok1 var ﬂat at rá›i gƒrt. Fekk Eiríkr iarl Gy›u. Vetri sí›ar áttu 418.19–
419.3.
ﬂau son er Hákon hét.
ﬁá er Eiríkr iarl haf›i fengit Gy›u ok verit eitt sumar í herna›i 243.3–20 /sigldi hann um haustit aptr til Svíﬂió›ar ok var ﬂar vetr annan. En 416.18–
at vári bió hann her sinn ok sigldi sí›an í Austrveg. Ok ﬂá er hann 417.17.
kom í ríki Valdamars konungs tók hann at heria, drap mannfólkit,
en brenndi bygg›ir ﬂar sem hann fór, *ok2 eyddi landit. Hann
kom til Aldeigiuborgar ok settiz ﬂar um, ﬂar til er hann vannsta›inn, drap ﬂar mart fólk, en braut ok brenndi borgina alla. Fór
hann sí›an ví›a herskildi um Gar›aríki. Svá segir í Bandadrápu:
Oddhrí›ar fór ey›a,óx hrí› af ﬂví sí›an,logfágandi lægis
land Valdamars brandi.
Aldeigiu *brauztu,3 œgir,oss numnaz skil, gumna.
Sú var hildr me› hƒl›umhƒr›. Komt austr í Gar›a.
Eiríkr iarl var fimm sumur í ﬂessum herna›i ƒllum samt.
En á vetrum var hann í Danmƒrku me› Sveini konungi tiúguskegg 243.20–22 /419.4–5.
mági sínum, en stundum í Svíaveldi.
Sveinn Danakonungr haf›i átt Gunnhildi dóttur Búrizláfs Vin›a- 243.22–
konungs. En er hon var dau› fekk hann Sigrí›ar dróttningar hinnar 244.3 /stórrá›u, mó›ur Óláfs Svíakonungs, sem fyrr er ritat. Tókz ﬂar ﬂá 419.7–14
me› teng›um konunganna kærleikr, ok me› ﬂeim ƒllum ok Eiríki and429.11–12.
iarli.
Chapter 244
Sigrí›r dróttning var hinn mesti óvin Óláfs konungs Tryggvasonar 244.4–10 /ok fann ﬂat til saka, at Óláfr konungr hef›i slitit vi› hana einka- 429.12–
430.1.
1 BC1D2; ÷ A.

2 C1D2; en AB.

3 BC1D2; bravtz ﬂu A.

140ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

málum ok lostit hana í andlit. [. . .] Eggia›i hon miƒk Svein konungat halda orrostu vi› Óláf konung Tryggvason [. . .]246.4–6 / En er Sigrí›r haf›i optliga slíkar rœ›ur í munni, ﬂá kom hon svá
430.4–6. sínum fortƒlum um sí›ir at Sveinn konungr var› fullkominn óvinÓláfs konungs. [. . .]Chapter 245
247.9– Litlu sí›ar sendi Sveinn konungr menn austr til Svíﬂió›ar á fund248.8 / Óláfs konungs mágs síns ok Eiríks iarls ok lét segia ﬂeim at Óláfr
430.7– Nóregskonungr haf›i her úti ok ætla›i *at fara1 um sumarit2 til
431.12.
3
4Vin›lands. Fylg›i ﬂat or›sending at Svíakonungr ok *iarl skyldu
her úti hafa5 ok fara til móts vi› Svein konung. Skyldu ﬂeir ﬂáallir samt halda orrostu vi› Óláf Nóregskonung. En Svíakonungr
ok Eiríkr iarl váru ﬂeirar fer›ar albúnir ok drógu saman skipaher
mikinn af Svíﬂió›. Fóru ﬂeir li›i ﬂví su›r til Danmerkr ok kómu
ﬂar svá at Óláfr Tryggvason haf›i á›r austr siglt. ﬁess getr Halldórr
hinn ókristni er hann orti um Eirík iarl, at hann haf›i her úti af
Svíﬂió›u ok honum var› gott til li›s:Út bau› iƒfra hneitir,élmó›r af Svíﬂió›u,sunnr helt gramr til gunnar,
gunnbliks li›i miklu.
*Hverr6 vildi ﬂá *hƒl›a,7hrægeitunga feitir,
már fekk á siá sárasylg, Eiríki fylgia.
Heldu ﬂeir8 Svíakonungr ok Eiríkr iarl til fundar vi› Svein Danakonung ok hƒf›u ﬂá allir *saman9 ógrynni hers.

248.8–17 / Sveinn konungr [. . .] Sendi Sveinn konungr Sigvalda til Vin›lands
431.14– um sumarit at niósna um fer›ir Óláfs konungs Tryggvasonar ok
432.4. gildra svá til at fundr ﬂeira *Sveins konungs mætti ver›a ok Óláfs10

konungs. Fór ﬂá Sigvaldi *iarl11 lei› sína ok kom fram í Vin›landi;
1 BC1D2; ÷ A.

2 + su›r A. 3 + olafr A. 4 BC1D2; jarlin A. 5 + vm
sumarit A. 6 BC1; huarr A, heria D2. 7 BC1; hallda A, haulldar D2.
8 + O¬. A. 9 C1D2; samt AB. 10 BC1D2; Ol’. . . Sueins A. 11 C1D2; ÷ AB.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

141

fór hann til Iómsborgar ok sí›an á fund Óláfs Tryggvasonar. Váru
ﬂar fƒgr or› ok vináttumál af iarli vi› Óláf konung. Kom Sigvaldi
sér í hinn mesta kærleik vi› konung.
Sigvaldi iarl var ma›r vitr ok rá›ugr. En er hann kom sér í rá›ager› 248.17–
me› konungi, ﬂá dval›i hann miƒk fer› konungs austan at sigla 249.5 /ok fann til ﬂess ‡msa hluti. En li› Óláfs konungs lét geysi illa, ok 432.7–19.
váru menn hans miƒk heimfúsir, er ﬂeir lágu ﬂar lengi albúnir, enve›r *byrvæn.1 Sigvaldi iarl fekk niósn leyniliga af Danmƒrku at
ﬂá var austan kominn herr Óláfs Svíakonungs ok Eiríks iarls, svá
ﬂat at Danakonungr haf›i ﬂá ok búit sinn her, ok ﬂeir hƒf›ingiarnir
mundi ﬂá sigla austan undir Vin›land me› allan herinn, ﬂar er
ﬂeir hƒf›u ákve›it at ﬂeir mundi bí›a Óláfs konungs Tryggvasonarvi› ey ﬂá er Svƒl›r hét. Sendu ﬂeir ok ﬂau or› Sigvalda iarli athann skyldi svá til stilla at ﬂeir mætti ﬂar finna Óláf *Nóregskonung.2ﬁá kom pati nƒkkurr til Vin›lands at Sveinn Danakonungr hef›i 249.5–15 /her úti, ok ger›iz brátt sá kurr at Sveinn konungr mundi vilia 433.2–12.
halda ófri› vi› Óláf Nóregskonung. En er Sigvaldi iarl var› ﬂessáheyrsi sag›i hann svá til Óláfs konungs: ‘[. . .] En ef y›r ernƒkkurr grunr á ﬂví at ófri›r muni vera gƒrr fyrir y›r, ﬂá skal ek
fylgia y›r me› mínu li›i, ok ﬂótti ﬂat enn nƒkkurr styrkr fyrr hvar
sem Iómsvíkingar fylg›u hƒf›ingium. Mun ek fá ﬂér tíu skip vel
skipu›.’ Konungr iátti ﬂví. [. . .]Lét Óláfr konungr ﬂá leysa flotann ok blása til brottlƒgu. Drógu 250.18–19 /433.12–14.
menn ﬂá upp segl sín.
Óláfr konungr haf›i ﬂar sex tigi skipa, sem á›r er ritat, en Sigvaldi 250.19–
iarl ellifu skip er ﬂeir leystu ór hƒfninni. ﬁess getr Halldórr hinn 251.3 / Cf.
ókristni at ﬂeir hƒf›u bá›ir samt einu skipi meir en siau tigi er 434.18–
435.2.
ﬂeir sigldu af Vin›landi.
ﬁess getr Halldórr hinn ókristni [. . .] Hann segir svá:
Óna fór ok einu,
unnviggs, konungr sunnan,sver› rau› mætr at mor›imei›r, siau tigum skei›a,
1 BC1; byr vænt AD2.

—r. A, T’. s. B.
2 C1D2; no251.2–12 /434.8–17.

142ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONARﬂá er húnlagar hreina
haf›i iarl of kraf›a,sætt gekk seggia *áttar1
sundr, Skánunga fundar.
Chapter 247
252.6–17 / ﬁann dag er Óláfr konungr leysti flota sinn af hƒfninni var ve›r433.12 and lítit ok hagstœtt ﬂegar undan landi kom. Gengu meira smáskipin
433.14– ƒll, ok sigldu ﬂau undir ve›r á hafit út. En Sigvaldi iarl sigldi nær
434.8.

konungs skipinu ok kalla›i til ﬂeira, ba› konung sigla eptir sér.
‘Mér er kunnigaz,’ *segir hann,2 ‘hvar hér er diúpast um eyiasundin, en ﬂér munu› ﬂess ﬂurfa vi› ﬂau hin stóru skipin.’ Sigldi
iarl ﬂá fyrir me› *sínum skipum3, en Óláfr konungr sigldi ﬂar
eptir me› stórskipunum. En er Sigvaldi iarl sigldi inn at eyiunniSvƒl›r, ﬂá reru ﬂar menn *í 4 móti honum á einni skútu. ﬁeir sƒg›uiarli at herr Danakonungs ok Svíakonungs lá ﬂar í hƒfninni fyrir
ﬂeim. ﬁá lét iarl hla›a seglunum á sínum skipum ok heimtu ﬂeirme› árum skipin undir eyna [. . .]Chapter 248

253.11– Sveinn Danakonungr *ok5 Óláfr Svíakonungr ok Eiríkr iarl lágu
254.2 / ﬂar undir eyiunni me› allan her sinn, sem á›r er sagt. ﬁá var
435.4–15. ve›r fagrt ok sólskin biart. Gengu ﬂeir ﬂá upp á hólminn allirhƒf›ingiarnir ok miklar sveitir hersins me› ﬂeim. En er ﬂeir sá at
skipin Nor›manna sigldu miƒk mƒrg saman út á hafit [. . .] Oknú sá ﬂeir hvar sigldi mikit skip ok glæsiligt. ﬁá mæltu bá›ir
konungarnir: ‘ﬁetta er mikit skip ok einkar fagrt. ﬁat mun vera
Ormrinn langi.’ Eiríkr iarl svarar: ‘Ekki mun ﬂetta Ormrinn langi[. . .]’ Ok svá var sem iarl sag›i. ﬁat skip átti Styrkárr 6 af Gimsum.
Litlu sí›ar sá ﬂeir hvar sigldi annat skip miklu meira7 [. . .]254.14– ﬁá mælti Sveinn konungr hlæiandi: ‘Hræddr er Óláfr Tryggvason
257.1 / nú, er hann ﬂorir eigi at sigla vi› hƒfu› á dreka sínum.’ Eiríkr iarl
435.15– svarar: ‘Ekki er ﬂetta konungs skip. ﬁetta skip kenni ek gørla ok
437.9.

1 written ættar ABC1. The stanza is omitted in D2.
3 B; sín skip AC1D2.

Eíndriﬂí B.

2 B; segir A, ÷ C1D2.

4 BC1D2; ™ A. 5 BC1D2; ÷ A. 6 Styrkárr AC1D2;

7 + ok ™ hπfut A.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

143

svá seglit, ﬂvíat hér er stafat segl; ﬂat á Erlingr Skiálgsson af
Ia›ri. Látum ﬂá sigla, ﬂvíat ek segi y›r satt af at ﬂar eru ﬂeir
drengir innanbor›s, ef vér leggium til bardaga vi› Óláf Tryggvason, at oss er betra ﬂar skar› ok missa í flota hans en ﬂetta skip
svá skipat sem er [. . .]’ ﬁá sá ﬂeir ok kenndu skip Sigvalda iarls,
ok viku ﬂau ﬂangat at hólminum. Sí›an sá ﬂeir hvar sigldu ﬂriú
skip ok var eitt af ﬂeim mikit hƒf›askip. ﬁá mælti Sveinn konungr:‘Gangi menn nú til skipanna, ﬂvíat hér ferr nú Ormrinn langi.’
Eiríkr iarl mælti: ‘Mƒrg hafa ﬂeir ƒnnur stór skip ok glæsilig en
Orminn langa, en fá hafa enn um siglt ok bí›um enn.’ ﬁá mæltu
margir menn: ‘Nú má siá,’ sƒg›u ﬂeir, ‘at Eiríkr vill eigi beriazvi› Óláf Tryggvason ok eigi ﬂorir hann nú at hefna fƒ›ur síns, ok
er ﬂetta svá mikil skƒmm at spyriaz mun um ƒll lƒnd, ef vér
liggium hér me› iafn miklu li›i, en Nóregskonungr sigli vi› hƒndfulla manna vi› her várn at iafna á haf út hér hiá oss siálfum.’[. . .] En er ﬂeir gengu ofan sá ﬂeir hvar sigldu fiƒgur skip mikil,
ok eitt af ﬂeim var dreki mikill, gullbúinn. [. . .] ﬁá stó› upp Sveinn
konungr ok mælti: ‘Hátt mun Ormrinn bera mik í kveld. Honum
skal ek st‡ra.’ ﬁá mælti Eiríkr iarl: ‘ﬁó at Óláfr konungr Tryggvason hef›i ekki meira skip en ﬂetta er vér siám nú, ﬂá mundi Sveinn
konungr ﬂat aldri fá unnit af honum me› einn saman Danaher.’
En ﬂessi hin stóru hƒf›askip er ﬂeir ætlu›u Orminn langa var hit 257.1–3 /437.13–15.
fyrra Tranan, en hit sí›ara Ormrinn skammi.
Dreif nú allt fólk til skipanna ok ráku af sér tiƒldin. [. . .]257.3–4 /437.9–10.

En er hƒf›ingiarnir áttu ﬂetta at tala sín í milli sem nú var frá 257.9–11 /sagt, ﬂá sá ﬂeir hvar sigldu ﬂriú skip allstór ok hit fiór›a sí›ast. [. . .] 437.10–12.
257.16 /437.12–13.

[. . .] ﬂat var Ormrinn langi. [. . .]Chapter 249

ﬁá er ﬂeir Sigvaldi iarl hƒf›u hla›it seglum á skipum sínum ok 258.1–20 /reru inn undir hólminn, ﬂá sá ﬂeir ﬂat ﬁorkell *dyr›ill1 af *Trƒnunni2 438.10–
ok a›rir skipstiórnarmenn ﬂeir er me› honum fóru, at iarl sneri 439.11.
sínum skipum inn undir hólminn. ﬁá hló›u ﬂeir seglunum ok reru3

1 C1; dy›rill AD2.

2 C1D2; trananum A.

3 + inn A.

144ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

eptir honum *ok spur›u1 hví hann sigldi eigi. Iarl sag›i at hannvildi bí›a Óláfs konungs, ‘ok er meiri ván,’ segir hann, ‘at ófri›r
sé fyrir oss.’ Létu ﬂeir ﬂá flióta skipin ﬂar til er ﬁorkell nefia komme› Orminn skamma ok ﬂau fiƒgur skip er honum fylg›u. Váru
ﬂeim sƒg› hin sƒmu tí›indi. Hló›u ﬂeir ﬂá ok *seglum2 sínum ok
létu flióta ok bi›u svá Óláfs konungs. [. . .] En er Óláfr konungr
sigldi inn at hólminum ok hann sá at hans menn hƒf›u lægt seglin
ok bi›u hans, ﬂá st‡r›i hann á ve›r ﬂeim ok spur›i hví ﬂeir sigldi
eigi. En ﬂeir sƒg›u konungi at ófri›arherr var fyrir ﬂeim ok bá›uhann fl‡ia. Konungr stó› upp í lyptingunni vi› ﬂessa tí›indasƒgn
ok mælti til sinna manna: ‘Láti› síga seglit [. . .] Ek hefi enn aldri
fl‡it í orrostu. Rá›i gu› lífi mínu, en aldri skal ek á flótta leggia[. . .]’
259.16 / Óláfr konungr svarar hátt ok mælti [. . .]Cf. 439.8.
259.18 / ‘[. . .] Ekki skulu mínir menn hyggia á flótta.’
439.9–10.
259.18– ﬁess getr Hallfrø›r vandræ›askáld:
260.6 /
439.12–20.
Geta skal máls ﬂess er mælamenn at vápna sennu
dolga fangs vi› drengidá›ƒflgan gram kvá›u.
Ba›a hertrygg›ar hyggia
hnekkir sína rekka,
ﬂess lifa ﬂió›ar sessa
ﬂróttaror›, á flótta.
260.7–9 Óláfr konungr lét blása til samlƒgu ﬂeim ellifu skipum sem hannand 17–18 / haf›i ﬂar. Var konungsskipit í mi›iu li›i, en ﬂar á annat bor›
440.2–4. Ormrinn skammi, en á annat bor› Tranan [. . .] ﬂess getr Hallfrø›r:

ﬁar hykk víst til miƒk *misstu,3mƒrg kom drótt á flótta,gram ﬂann er gunni fram›i
gengis ﬂrœnzkra drengia.

260.20–261.2 /
443.8–15.

1 C1D2; ok kalladi ﬂorkell ™ sigvald j. sp(ur›i) A.
3 C1D2; misti A.

2 C1; seglunum AD2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

145

Næfr vá einn vi› iƒfra
allvaldr tvá snialla,frægr er til slíks at segiasi›r, ok *iarl hinn1 ﬂri›ia.
[. . .]
En er konungr sá at ﬂeir tóku at tengia stafnana á Orminum langa 261.3–17 /ok á Orminum skamma, ﬂá kalla›i hann hátt: ‘Leggi› fram betr 440.4–17.
hit mikla skipit. Eigi vil ek vera aptastr allra minna manna í her
ﬂessum ef orrostan tekz.’ ﬁá mælti Úlfr hinn rau›i [. . .]: ‘Ef Orminn
skal ﬂví lengra fram leggia sem hann er meiri ok lengri en ƒnnur
skip, ﬂá mun ávinnt um sƒxin.’ Konungr svara›i: ‘[. . .] ek vissaﬂá eigi at ek munda eiga stafnbúann bæ›i rau›an ok ragan.’ Úlfrsvarar: ‘Snú ﬂú, konungr, eigi meir baki vi› at veria lyptingina en
ek mun stafninn.’ Konungr helt á boga ok lag›i ƒr á streng ok
sneri at Úlfi. ﬁá mælti Úlfr: ‘Skiót ﬂú eigi mik, herra, heldr ﬂangat
sem meiri er ﬂƒrf, ﬂat er á óvini y›ra, ﬂvíat ﬂér vinn ek ﬂat er ekvinn. [. . .]’ [. . .]Chapter 250
Óláfr konungr stó› í lyptingu á Orminum. Bar hann hátt miƒk. 262.5–
Hann haf›i gylldan skiƒld ok gullro›inn hiálm. Var hann miƒk 263.7 /
au›kenndr frá ƒ›rum mƒnnum. Hann haf›i rau›an *kyrtil2 stuttan 441.2–
útan yfir bryniu. En er Óláfr konungr sá at flokkar hans mótstƒ›u- 442.6.
manna tóku at ri›laz ok upp váru sett merki fyrir hƒf›ingium, ﬂá
spur›i hann sína menn: ‘Hverr er hƒf›ingi fyrir ﬂví *li›i3 er gegnt
oss er?’ Honum var sagt at ﬂar var Sveinn konungr me› Danaher.
Konungr mælti: ‘Ekki hræ›umz vér bley›ur ﬂær, ﬂvíat eigi erheldr hugr í Dƒnum en í skógargeitum. [. . .] En hverr hƒf›ingi
fylgir ﬂeim merkium er ﬂar eru út í frá á hœgra veg?’ Honum var
sagt at ﬂar var Óláfr konungr sœnski me› Svíaher. Konungr mælti:‘Au›veldra ok blí›ara mun Svíum ﬂikkia at sitia heima ok sleikia
blótbolla sína en ganga á Orminn í dag undir vápn y›ur [. . .] En
hverir eiga ﬂau hin stóru skip er ﬂar liggia á útbor›a Dƒnum?’‘ﬁar er,’ sƒg›u ﬂeir, ‘Eiríkr iarl Hákonarson.’ ﬁá mælti Óláfr
konungr: ‘[. . .] Mun Eiríkr iarl ﬂikkiaz eiga vi› oss skapligan
1 C1D2; iarlinn A. 2 C1; silkikyrtil A. Altered text in D2.

Altered text in D2.

3 C1,7; merki A.

146ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

fund. Er oss ván af honum ok hans li›i snarprar orrostu, ﬂvíat ﬂeir
eru Nor›menn sem vér erum.’263.13–16 / ﬁessu næst greiddu konungarnir ok iarl atró›rinn. Nú segir svá
Cf. 442.8–9. Snorri Sturluson ok flestir menn a›rir at Sveinn Danakonungr

lag›i fyrst me› sitt li› at Orminum langa ok hinum stœrstum
skipum Óláfs konungs. [. . .]264.1–4 / Svá segir Snorri at Sveinn konungr lag›i sín skip at Orminum
442.8–12. langa, en Óláfr sœnski lag›i út frá ok stakk stƒfnum at ‡zta skipiÓláfs Tryggvasonar, en ƒ›rum megin lag›i at Eiríkr iarl. [. . .]264.9–20 / Tókz ﬂá hƒr› orrosta. Sigvaldi iarl lét skotta vi› skip sín ok lag›i442.12– ekki at sinni til orrostu. Er hans lítt getit vi› bardaga ﬂenna. En
443.6. ﬂó segir svá Skúli ﬁorsteinsson — hann var *ﬂá1 me› Eiríki iarli:

Fylg›a ek Frísa dolgi,
fekk ek ungr ﬂar er spiƒr sungu,
nú finnr ƒld at ek eldumz,
aldrbót ok Sigvalda,
ﬂar er til móts vi› mætan
malmﬂings í dyn hialma
sunnr fyrir Svƒl›rar mynni
sárlauk ro›inn bárum.
265.1 /
444.3. ﬁessi orrosta var› hin snarpasta. [. . .]266.8 / Var ﬂá orrosta hin snarpasta ok allmannskœ›. [. . .]444.3.
267.25– Dƒnum veitti ﬂungt atsóknin, ﬂvíat frambyggiar á Orminum langa
268.7 / ok stafnbúar á Orminum skamma ok á Trƒnunni fœr›u akkeri ok
444.4–11. stafnliá á skip Sveins konungs, en áttu vápnin at bera ni›r undirfœtr sér, er ﬂeir hƒf›u skipin miklu stœrri ok bor›hærri. Hru›uﬂeir ƒll Danaskip ﬂau er ﬂeir fengu haldit, en konungrinn Sveinn
ok li› hans ﬂat er undan komz fl‡›i á ƒnnur skipin, ok ﬂví næstlƒg›u ﬂeir frá, ﬂreyttir ok sárir, ór skotmáli, ok fór ﬂessi herr*svá2 sem Óláfr konungr Tryggvason gat til [. . .]268.13 / Svá segir Snorri Sturluson *at Óláfr sœnski lag›i3 ﬂá at í sta›inn
Cf. 444.11. [. . .]270.20 / Svíar hƒf›u látit li› mikit ok svá stórskip sín. [. . .]444.13.
1 BC1; ÷ AD2. 2 BD2; ÷ C1. Lacuna in the exemplar of A, 265.13–273.13;

the text here is taken from C1. 3 BC2D2; legdí C1.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

147

Chapter 251[. . .] Iarlinn lag›i fyrst at fremsta skipi Óláfs konungs Tryggva- 271.14–
sonar í annan arminn, sem á›r er sagt. Síbyr›i hann ﬂar vi› 273.8 /Iárnbar›ann. Hrau› hann ﬂat skip ok hió ﬂegar ór tengslum, en 444.14–
lag›i ﬂá at ﬂví er ﬂar var næst ok bar›iz til ﬂess er ﬂat var hro›it. 446.12.
Tók ﬂá li›it at hlaupa af hinum smærum skipum ok upp á
stórskipin, en iarl hió hvert ór tengslum er hro›it var, en Danir ok
Svíar lƒg›u ﬂá í skotmál *ƒllum1 megum at skipum Óláfs konungs.
En Eiríkr iarl lá ávallt síbyrt vi› skipin ok átti hƒggorrostu. En
svá sem menn fellu af skipum hans, ﬂá gengu ﬂegar a›rir upp í
sta›inn, Danir ok Svíar, bló›k‡larnir hvíldir ok ómó›ir ok ekkisárir. Svá segir Halldórr hinn ókristni:
Gør›iz snarpra sver›a,slitu drengir fri›, lengi,
ﬂar er gollin spiƒr gullu,
gangr um Orminn langa.
Dolgs kvá›u fram fylgia
fráns leggbita hánumsœnska menn at sennu
sunnr ok danska runna.
ﬁá var orrosta *hin snarpasta.2 Fell *ﬂá3 miƒk li› Óláfs konungs.
Svá kom at lyk›um at ƒll váru hro›in skip hans nema Ormrinn
langi. Var ﬂar *ﬂá4 á komit allt fólk Nóregskonungs ﬂat er vígt
var. Lag›i Eiríkr iarl ﬂá at Orminum. [. . .] Iarlinn lag›i Bar›ann
síbyrt vi› Orminn. Var ﬂar ﬂá5 hin ógurligsta hƒggorrosta er ver›amátti. Svá segir Halldórr:Fiƒr› kom heldr í har›an,*hnitu6 reyr saman dreyra,
tungl skáruz ﬂar tingla*tangar,7 Ormrinn langi,
ﬂá er bor›mikinn Bar›a*brynflag›s8 reginn lag›i,iarl vann hialms at holmi
hrí›, vi› Fáfnis sí›u.
1BD2; ollu- C1. 2 BD2; bædi hord ok snorp C1. 3 BD2; ÷ C1. 4 BD2; ÷ C1.
5 + enn grimmasti bardagi ok C1.
8 B; brimflagds C1, brynflags D2.

6 BD2; hítta C1.

7 BD2; tangri C1.

148ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

273.9– Eiríkr iarl var í fyrirrúmi á skipi sínu ok var ﬂar fylkt me› skiald274.8 / borg. Var ﬂar ﬂá bæ›i hƒggorrusta ok spiótum lagit ok kastat ƒllu446.14– ﬂví er til vápna *var.1 Sumir skutu bogaskoti e›a handskoti. Var
447.18. ﬂá *svá2 mikill vápnabur›r á Orminn3 at varla mátti hlífum fyrirkoma, *svá flugu4 ﬂykkt spiót ok ƒrvar, ﬂvíat ƒllum megin lágu
ﬂá herskip at Orminum. En menn Óláfs konungs ger›uz ﬂá svá
ó›ir at ﬂeir hliópu upp á bor›in til ﬂess at ná sver›shƒggum tilóvina sinna, at drepa fólkit, en margir lƒg›u eigi svá undir Orminn
at í hƒggorrostunni vildi vera, ﬂvíat flestum ﬂótti hart vi› *at 5eiga kappa Óláfs konungs. En Nor›menn hugsu›u ekki annat en
vildu æ fram ok drepa sína mótstƒ›umenn. Gengu ﬂeir ﬂá slétt út
af bor›unum, ﬂvíat ﬂeir geym›u eigi annars fyrir ákef› ok ofrhuga
en ﬂeir ber›iz á sléttum velli ok sukku ni›r margir milli skipanname› vápnum sínum. ﬁess getr Hallfrø›r vandræ›askáld:
Sukku ni›r af Na›ri,
naddfárs í bƒ› sárir,baugs, gør›ut vi› vægiaz,verkendr He›ins serkiar.
Vanr mun Ormr ﬂó at Ormi
alld‡rr konungr st‡ri,
ﬂars hann skrí›r me› li› l‡›a,lengi slíkra drengia.
[. . .]
274.11–15 / ﬁar var ﬂá ok me› iarli norrœnn ma›r sá er nefndr er Finnr
Cf. 448.9–12. Eyvindarson af Herlƒndum. Sumir menn segia at hann værifinnskr. Svá er sagt at hann væri fimastr vi› boga ok beinskeytastr
allra manna í Nóregi. Hann haf›i gƒrt boga Einars ﬂambarskelfis.
274.15– Einarr var á Orminum í krapparúmi ok skaut ﬂa›an um daginn af
275.13 / boga; hann var allra manna har›skeytastr. Einarr skaut ƒru at Eiríki
448.2– iarli ok *laust6 í st‡rishnakkann fyrir ofan hƒfu› iarli svá hart, at
449.2. allt gekk upp á reyrbƒndin. Iarl leit til ok spur›i sína menn ef ﬂeir

vissi hverr ﬂar skaut svá hart. Ok iafnskiótt kom ƒnnur ƒrin svá
nær iarli at sú flaug milli sí›u hans ok handarinnar ok svá aptr íhƒf›afiƒlina at úti stó› broddrinn. ﬁá mælti iarl vi› Finn Eyvindarson: ‘*Skióttu7 manninn ﬂann hinn mikla í krapparúminu.’ [. . .]1 BD2; heyrdi ok hendr matti a festa C1.

2 BD2; all- C1.

4 BC1D2; ﬁa flugu sva A, which with these words resumes.

÷ A.

6 BC1; flaug A, kom D2. 7 BC1D2; Skíot ﬂv A.

3 + sua C1.
5 BC1D2;

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

149

Finnr skaut ﬂá bíldƒr ok kom á mi›ian boga Einars í ﬂví er hann
dró hit ﬂri›ia sinn bogann sem fastast. Hraut ﬂá í sundr boginn
ok brast vi› hátt. ﬁá mælti Óláfr konungr: ‘Hvat brast ﬂar svá
hátt?’ Einarr svara›i: ‘Nóregr ór hendi ﬂér, konungr.’ ‘*Eigi1 mun
svá mikill brestr or›inn,’ sag›i konungr, ‘ﬂvíat gu› mun rá›a ríki
mínu, en ekki bogi ﬂinn. Tak nú boga minn ok skiót af.’ Kasta›ikonungr til hans boganum. Einarr tók2 bogann ok dró ﬂegar fyrir
odd ƒrina *ok3 mælti: ‘Of veykr, of veykr allvalds bogi.’ Kasta›ihann ﬂá aptr boganum til konungs, en tók skiƒld sinn ok sver› okbar›iz diarfliga.
Chapter 252Óláfr konungr Tryggvason stó› í lyptingu á Orminum ok skaut 275.14–16 /lengstum um daginn, stundum bogaskotum, en stundum gaflƒkum 449.4–6.
ok iafnan tveim senn. [. . .]Óláfr konungr sá fram á skipit at menn hans reiddu ótt sver›in ok 276.24–
hiƒggu títt, ok ﬂat sá hann me› at sver›in bitu illa. Hann mælti ﬂá 277.8 /hátt: ‘Hvárt rei›i› ﬂér svá slióliga sver›in, er ek sé at y›r bíta 449.6–15.
ekki?’ Ma›r svara›i: ‘Bæ›i eru sver› vár, herra, slió ok brotinmiƒk.’ ﬁá gekk konungr ofan ór lyptingunni í fyrirrúmit ok lauk
upp hásætiskistuna. Tók hann ﬂar ór mƒrg sver›, biƒrt ok hvƒss4ok fekk mƒnnum sínum. En er hann tók ni›r hœgri hendi, ﬂá sámenn at bló› rann ofan undan brynstúkunni, en engi vissi hvar
hann var sárr.
Mest var vƒrnin *á Orminum5 ok mannskœ›ust af fyrirrúms- 277.8–
mƒnnum ok stafnbúum, ﬂvíat ﬂar var hvártveggia mest valit 278.17 /mannfólkit ok hæst bor›i. En er mannfallit tók til á Orminum, ﬂá 450.2–
451.2.
fell li›it fyrst um mitt skipit. [. . .]ﬁá er fátt stó› manna upp um sigluskei›it á Orminum, ﬂá ré›
Eiríkr iarl til uppgƒngu *vi›6 fimmtánda mann ok komz upp áOrminn. ﬁá kom á mót honum Hyrningr mágr Óláfs konungs*me›7 sveit manna. Var› me› ﬂeim hin har›asta hrí›. [. . .] Lauksvá me› ﬂeim at Eiríkr iarl hrƒkk ofan *aptr8 á Bar›ann, en ﬂeir
menn er honum hƒf›u fylgt fellu sumir, en sumir váru sær›ir.
Var› Hyrningr allfrægr af ﬂessi sókn. ﬁess getr ﬁór›r Kolbeinsson:

1 C1D2; Ecki A, Ei B.
5 C1D2; ÷ A.

2 + vpp A.

3 B; hann AC1D2.

6 C1D2; ™ orminn me› A.

7 C1D2; vi› A.

4 + miok A.
8 C1; ÷ AD2.

150ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

ﬁar var hialma›s heriar
hropts vi› dreyrgar toptir.
Or› fekk gótt en ger›i
grams vƒr blám hiƒrvi,hƒll bilar hárra fialla,
Hyrningr, á›r ﬂat fyrniz.
[. . .]
Chapter 255
283.12– [. . .] En er ﬂynntiz *skipanin1 til varnar á Orminum, ﬂá leita›i284.6 / Eiríkr iarl til uppgƒngu. *Var› ﬂá enn2 hƒr› vi›taka. En er
451.4– stafnbúar Óláfs konungs sá at iarl var upp kominn á Orminn, ﬂá
452.2. *gengu3 ﬂeir aptr á skipit ok sneruz til varnar móti honum okveittu hit snarpasta vi›rnám. En fyrir ﬂví at ﬂá tók svá miƒk at
falla li›it á Orminum at ví›a ger›uz au› bor›in, ﬂá tóku *iarls4
menn ví›a upp at ganga. En allt ﬂat li› er ﬂá stó› upp til varnar
sótti aptr á skipit ﬂar til er konungrinn var. Svá segir Halldórr
hinn ókristni at iarl eggia›i ﬂá sína menn:
Hét á heiptar n‡tahugreifr, me› Óleifi
aptr stƒkk ﬂió› um ﬂoptur,
ﬂengill sína drengi,
ﬂá er hafvita hƒf›uhallands um gram sniallan,var› fyrir Vin›a myr›ivápnei›r, lokit skei›um.
[. . .]
285.14–18 / Nú fyrir ﬂá sƒk at mart fólk af li›i *iarls5 var ﬂá komit upp á452.7–13. Orminn, svá sem vera mátti á skipinu, ok skip hans lágu ƒllum

megin útan at Orminum, en lítit fiƒlmenni til varnar í móti svá
miklum her, ﬂá fellu nú á lítilli stundu margir kappar Óláfs
konungs, ﬂó at ﬂeir væri bæ›i styrkir ok frœknir. [. . .]286.5–7 / [. . .] ﬂá gekk Kolbiƒrn upp í lyptingina til konungs. Mátti ﬂá eigi
452.4–6. skiótt kenna hvárr ﬂeira var, ﬂvíat Kolbiƒrn var ok allra manna

mestr ok frí›astr s‡num. [. . .]1 BC1D2; skipan A.

sóttu A, hlupu B.
AB, j. D2.

2 BD2; ok var› ﬂa A, ok var ﬂar enn C1.

4 C1; iarlsins AB (after menn B), j. D2.

3 C1D2;

5 C1; jarlsins

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

151

Chapter 256[. . .] Óláfr konungr ok Kolbiƒrn stallari hliópu ﬂá bá›ir fyrir 286.15–
bor›, ok á sitt *bor›1 hvárr. En iarlsmenn hƒf›u lagt útan at 287.3 /smáskútur ok drápu ﬂá menn er á kaf hliópu. Ok ﬂá er konungr 452.13–
siálfr haf›i á kaf hlaupit vildu ﬂeir er á skútunum váru taka hann 453.9.
hƒndum ok fœra hann iarli. En Óláfr konungr brá yfir sik skildinum
ok steyp›iz í kafit. En Kolbiƒrn stallari skaut sínum skildi undir
sik ok hlíf›i sér svá vi› spiótum er lagt var af ﬂeim skipum er
undir lágu, ok fell hann *svá2 á sióinn, *at3 skiƒldrinn var› undir
honum, ok komz hann af ﬂví eigi í kafit á›r hann var› handtekinn.
ﬁessi er sƒgn Snorra. [. . .]ﬁví næst var Kolbiƒrn handtekinn ok dreginn upp í skútu eina. 287.19–
Hug›u ﬂeir at ﬂar væri Óláfr konungr. Var hann ﬂá leiddr fyrir 288.1 /Eirík iarl. En er iarl var› ﬂess varr at ﬂar var Kolbiƒrn, en eigi kon- 453.8–14.
ungr, ﬂá váru Kolbirni gri› gefin. Í ﬂeiri svipan hliópu margir mennÓláfs konungs fyrir bor› af Orminum, ﬂeir er ﬂá váru á lífi [. . .]Váttar Hallfrø›r ﬂat me› fullkomliga, at ﬁorkell hlióp sí›ast fyrir 288.14–23 /453.14–bor› allra manna Óláfs konungs:
454.2.

Ógrœ›ir sá au›a
armgrióts Trƒnu flióta,
hann rau› geir at gunni
gla›r, ok bá›a Na›ra,á›r hialdrﬂorinn heldi
hugframr ór bƒ› ramrisnotr á snœris vitni
sunds ﬁórketill undan.
[. . .]

En er Óláfr konungr haf›i fyrir bor› hlaupit, ﬂá œpti herrinn allr 289.7–18 /sigróp, ok ﬂá lustu ﬂeir árum í *siá4 Sigvaldi ok hans menn ok 454.7–18.
reru ﬂá til bardagans. ﬁess getr *Halldórr:5*Dróguz6 vítt at vígiVin›a skei›r, ok gin›uﬁri›ia hau›rs á ﬂió›ir
ﬂunn galkn vafit 7 munnum.
1 BC1; borﬂit A; ÷ D2. 2 BC1D2; ÷ A. 3 C1D2; ok A, er B. 4 BC1D2; ÷ A.
5 BD2; hallfre›r A, hallar steínn C1.

varín D2.

6 BC1D2; Drogv A.

7 varít BC1,

152ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Gn‡r var› á siá sver›a,sleit ƒrn gera beitu.
D‡rr vá drengia stióri,
drótt kom mƒrg á flótta.
[. . .]
290.2–6 / Reru ﬂeir aptr undir Vin›land, ok var ﬂat ﬂegar rœ›a margra
455.1–6. manna, at Óláfr konungr mundi *steypt hafa1 af sér bryniunni íkafi ok kafat út undan langskipunum ok lagiz sí›an til Vin›asnekkiunnar ok hef›i menn Ástrí›ar flutt hann til lands.
290.6–9 / Er ﬂat allt saman sí›an leitt til líkinda [. . .] ok ﬂær frásagnir er
Cf. 455.6–8. Snorri Sturluson váttar at gƒrvar hafa verit sí›an um fer›ir Óláfs

konungs [. . .]290.13– En ﬂó segir svá Hallfrø›r vandræ›askáld:
291.2 /
Veitkat ek hitt hvárt Heita
455.8–20.

hungrdeyfi skal ek leyfadynsæ›inga dau›an*d‡rbliks2 e›a ﬂó kvikvan,alls sannliga segia,sárr mun gramr at hváru,hætt er til hans at frétta,hvártveggia mér seggir.

En hvárn veg sem ﬂat hefir verit, ﬂá kom Óláfr Tryggvason aldrisí›an til ríkis í Nóregi. En ﬂó kallar Hallfrø›r [. . .]:292.21–
293.26 /456.1–
457.6.

Samr var árr, um æfi,oddflag›s, hinn er ﬂat sag›i,
at lof›a gramr lif›i,læstyggs sonar Tryggva.
Vera *kve›r3 ƒld ór éliÓláf kominn stála,menn geta málin sƒnnu,miƒk er verr *en svá,4 ferri.
Ok enn kva› hann:

1 C1D2; hafa steypt AB. 2 D2; dyr›liks AB, dyrligs C1. 3 C1; kueda AB.
4 BC1; ek var A. The stanza is omitted in D2.

TEXT FROM HEIMSKRINGLA

153

Mundut ﬂess er ﬂegnar
ﬂrótthar›an gram sóttu,frá ek me› l‡›a lí›ilandher›ar, skƒp ver›a,
at mundiƒkuls myndi
margd‡rr koma r‡rir,
geta ﬂikkiat mér gotnar
glíkligs, ok styr slíkum.
[. . .]
Enn segir au›ar kenni
austr ór malma gnaustan
seggr frá sárum tiggia
sumr e›a braut *of komnum.1
Nú hefk sannfregit sunnan
siklings ór styr miklum,
kann ek *ei2 mart vi› manna,mor›, veifanar or›i.
[. . .]
Chapter 258
Eiríkr iarl Hákonarson eigna›iz Orminn langa me› sigrinum ok 297.13–
298.4 /
hlutskipti mikit. Svá segir Halldórr:
457.8–18.

Hialmfaldinn bar hilmi
hrings af miklu ﬂingi,
skei›r glæstu ﬂá ﬂió›ir,
ﬂangat Ormrinn langi.
En sunnr at gn‡ Gunnargla›r tók iarl vi› Na›ri.
Á›r var› egg at rió›aótrau›r Hemings bró›ir.
[. . .]
Chapter 260
Sveinn iarl Hákonarson haf›i verit í Svíﬂió› sí›an hann fl‡›i ór 299.11–
300.19 /Nóregi eptir dráp fƒ›ur síns. Haf›i hann ﬂá fengit Hólmfrí›ar
457.19–3*dóttur Óláfs Svíakonungs. En er ﬂeir skiptu Nóregi me› sér 459.11.
1 BC1; of komna A, hafi komízst D2. 2 BC1D2; ÷ A. 3 D2; systur ABC1.

154ÓLÁFS SAGA TRYGGVASONAR

Sveinn Danakonungr *ok1 Óláfr Svíakonungr ok Eiríkr iarl, ﬂá
haf›i Óláfr Svíakonungr fiƒgur fylki í ﬁrándheimi ok Mœrihváratveggiu, Raumsdal ok austr Ranríki frá Gautelfi til Svínasunds. ﬁetta ríki fekk Óláfr konungr í hendr Sveini Hákonarsyni
mági sínum me› ﬂvílíkum formála sem fyrr hƒf›u haft skattkonungar e›a iarlar af yfirkonungum, ok gaf hann Sveini ﬂar me›iarls nafn. Eiríkr iarl haf›i fiƒgur fylki í ﬁrándheimi ok2 Naumudalok Hálogaland, Fiƒr›u ok Fialir, Sogn, Hƒr›aland, Rogaland okNor›r-Ag›ir allt til Lí›andisness. Svá segir ﬁór›r Kolbeinsson:
Veit ek, fyrir Erling útan,ár at hersar váru,
lofa3 fasta t‡, flestir,farlands, vinir iarla.
En *ept4 víg frá Veigi,5vel ek or› at styr, nor›anland e›a lengra stundu
lag›iz su›r til Ag›a.
Ok enn kva› hann:Allvalds nutu aldir,
una líkar vel slíku.
Skyldr létz hendi at halda
hann *of 6 Nóregs mƒnnum.
En Sveinn konungr sunnansag›r er dau›r, en au›i,fátt bilar flestra ‡tafár, hans bœir váru.
Sveinn Danakonungr haf›i einn Víkina, sem hann haf›i fyrr haft,en hann veitti Eiríki iarli Raumaríki ok Hei›mƒrk.
300.19–24 / Eiríkr iarl ok Sveinn iarl létu bá›ir skíraz ok tóku trú rétta. En
459.13–18. me›an ﬂeir ré›u fyrir Nóregi létu ﬂeir gera hvern sem vildi um

kristnihaldit, en forn lƒg heldu ﬂeir vel ok alla landssi›u. Váru
ﬂeir menn vinsælir ok ﬂó stiórnsamir. Var Eiríkr iarl miƒk fyrir
ﬂeim brœ›rum um ƒll rá›.
300.24 / En Sveinn iarl var allra manna frí›astr7 er menn hafi sét.
459.12–13.
1 BC1; ÷ AD2. 2 + i AB. 3 + ek Hkr. 4 B (written eft); eptir AD2, opt C1.
5 Veigu Hkr.

6 BC1; af A, ok D2.

7 + ﬂeira A.

INDEX TO TEXTA›alrá›r Játgeirsson 8, 90.
A›alsteinn sigrsæli Játvar›sson 27–30,
32.
Ag›anes 25, 104.
Ag›ir 21, 72, 92, 110, 122, 154.
Aldeigjuborg 139.
Álfhildr Hringsdóttir 3.
Álfr askma›r 45, 46.
Alfvini 86, 87.
Allogia drottning 65.
Álof (Ólof) árbót Haraldsdóttir 3, 4, 26,
102.
Alrekssta›ir 27, 48, 60.
Án skyti 136.
Ari fró›i ﬁorgilsson 53, 71.
Arinbjƒrn hersir ﬁórisson 70, 71.
Arnfinnr sygnski 136.
Arnfinnr ﬁorfinnsson hausakljúfs 36, 72.
Arnkell Torf-Einarsson 32, 33.
Arnljótr gellini 136.
Arnórr mœrski 136.
Ása Hákonardóttir 3.
Ása Haraldsdóttir 21.
Ásbjƒrn 60.
Ásbjƒrn af Me›alhúsum 39, 41.
Ásbjƒrn ﬁorbergsson 116.
Ásgrímr 136.
Áskell ¯lmó›sson 112.
Áslaug Sigur›ardóttir Fáfnisbana 21.
Áslaug Sigur›ardóttir orms í auga 21.
Áslákr Erlingsson 7, 10.
Áslákr Fitjaskalli Áskelsson 112.
Áslákr hólmskalli 95.
Ásmundarvágr 104.
Ásta Gu›brandsdóttir 119, 120.
Ástrí›r Búrizláfsdóttir 152.
Ástrí›r Eiríksdóttir 61–64, 97, 98.
Ástrí›r Njálsdóttir 4.
Ástrí›r Tryggvadóttir 7, 98, 112, 113.
Au›r djúpau›ga Ketilsdóttir 101.
Austr-Ag›ir 42.
Austrátt 117.
Austrlƒnd 37.
Austrvegr 10, 23, 25, 37, 57–59, 97, 139.
Bandadrápa 138, 139.
Bar›inn (Bar›i, Járnbar›inn) 147–149.
Belgskagadrápa 138.

Bergljót Hákonardóttir 8, 14.
Bergljót ﬁórisdóttir 4, 26, 37.
Bergﬂórr af Lundum 105.
Bergﬂórr bestill 136.
Bersi sterki 136.
Birgir bryti 88.
Birkistrƒnd 43.
Bjarmaland 23, 59.
Bjarmar 59.
Bjƒrn af Stu›lu 136.
Bjƒrn brezki 96.
Bjƒrn eitrkveisa 63, 64.
Bjƒrn kaupma›r (farma›r) Haraldsson
3, 4, 5, 25.
Bló›øx (Eiríkr bló›øx) 44.
Borgundarhólmr 77, 89.
Bókn 13, 17.
Bótólfr af ¯lvishaugi 41.
Brattahlí› 136.
Brennu-Flosi ﬁór›arson 131.
Bretland 23, 24, 32, 33, 84.
Búi digri Vésetason 89, 90, 92–96.
Búrizláfr Vin›akonungr 77, 78, 81, 89,
120, 121, 135, 137, 139.
B‡nes 105.
Byr›a 74, 128.
Bƒrkr ór Fjƒr›um 136.
Dagr Haraldsson 3, 4.
Dala-Gu›brandr 56.
Danaherr 68, 143, 145.
Danakonungr 36, 61, 67, 69, 70, 72, 78,
88, 109, 141, 142.
Danaskip 146.
Danaveldi 67, 68, 89, 135.
Danavirki 78, 79, 81.
Danir 32, 34–36, 45, 47, 69, 79, 88, 89,
91, 93, 101, 145–147.
Danmƒrk 8, 11, 12, 16, 22, 23, 25, 36,
41, 43, 58, 61, 69, 70, 72, 78, 82, 88,
89, 92, 97, 121, 137, 139, 140, 141.
Dinganes 74.
Dragshei›r 113.
Dyflinn 23, 86, 99.
Egg 41.
Ei› 92.
Eikundasund 12, 13.
Einarr Rƒgnvaldsson, see Torf-Einarr.

156

INDEX TO TEXT

Einarr hƒr›ski 136.
Einarr skálaglamm Helgason 54, 55, 60,
72–76, 79, 80, 82.
Einarr ﬂambarskelfir Eindri›ason 8, 9,
10, 14, 16, 17, 60, 136, 148, 149.
Eindri›i Einarsson 8, 14.
Eindri›i Styrkársson 8, 60, 142 n.
Einri›i (ﬁórr) 73.
Eiríkr bjó›askalli 61–64, 98.
Eiríkr bló›øx Haraldsson 4–6, 23–26,
29–34, 36, 41, 43, 44, 49, 73, 133.
Eiríkr jarl Hákonarson 6, 8–10, 56, 91–
97, 109, 110, 138–143, 145–151, 153,
154.
Eiríkr konungr af Jótlandi 23.
Eiríkr rau›i ﬁorvaldsson 136.
Eiríkr sigrsæli Svíakonungr Bjarnarson
22, 58.
Eiríkr konungr af Hƒr›alandi 3, 21.
Eiríksdrápa 9, 91–93, 109.
Eiríkssynir 36, 37, 42, 43, 45, 47, 48,
50, 55, 58.
Eistland 23, 65, 97.
Eistr 65.
Ekkjall 101.
Ekkjalsbakki 101.
Elfarkvíslar 23.
Elfr 4, 11, 119.
England 8–10, 12, 16, 28, 30, 32–34, 38,
51, 83, 84, 86, 87, 90, 124, 133.
Englar 84.
Erlendr (error for Erlingr) Eiríksson 52,
53, 61, 66.
Erlendr Hákonarson 105, 106, 107.
Erlendr Torf-Einarsson 32, 33.
Erlingr Eiríksson 30. See Erlendr.
Erlingr Skjálgsson 6, 7, 10–14, 17, 111–
113, 137, 143, 154.
Eyin i›ri 41.
Eylimafiƒr›r 71.
Eyrarsund 35, 82, 137.
Eysteinn glumra 100.
Eysteinn iarl af Hei›mƒrk 3.
Eystrasalt 77.
Eyvindr kelda 122, 124.
Eyvindr kinnrifa 114, 126, 127, 128.
Eyvindr skáldaspillir Finnsson 4, 44–46,
49–51.
Eyvindr skreyja 45, 46.

Eyvindr snákr 136.
Fáfnir (Ormrinn langi) 147.
Farmannshaugr 25.
Féeyjarsund 43.
Fetbrei›r 46.
Finnar 24, 128.
Finnmƒrk 23, 24.
Finnr 136.
Finnr Eyvindarson 148, 149.
Finnr skiálgi 4, 44.
Fir›afylki 34, 72, 74.
Fir›ir 3, 13, 58, 70, 92, 113, 136, 154.
Fitjar 27, 44, 46.
Fjalir 10,136, 154.
Fjón 88.
Flæmingjaland 8, 83.
Flæmingjar 83.
Foldi 51.
Foldin 12, 57.
Frakkar 79.
Frakkland 78.
Frei›a 43.
Frei›arberg 43.
Frísir 83, 146.
Frísland 23, 78, 83.
Fró›i Danakonungr 50.
Fró›i Haraldsson 3, 4, 23.
Frosta 114, 116.
Frostaﬂing, Frostuﬂing 38, 39, 117.
Frostaﬂingslƒg 37.
F‡risvellir 50.
Gamli Eiríksson 30, 36, 43, 45, 48, 49.
Gar›ar 77, 139.
Gar›aríki 10, 64, 66, 85, 99, 139.
Gaulardalr 39, 105, 107, 108, 116.
Gautar 35, 36, 82.
Gautasker 82.
Gautelfr 154.
Gautland 11, 35, 82, 83.
Gautr (Ó›inn) 33.
Geira Búrizláfsdóttir 77.
Geirmundr 92.
Gilling 130.
Gimsar 93, 116, 142.
Gizurr af Valdresi 96.
Gizurr hvíti Teitsson 132, 135.
Glúmr Geirason 33, 37, 48, 51, 59, 70,
71, 73.
Go›ey 128.

INDEX TO TEXT

Go›eyjar 130.
Go›eyjastraumr 130.
Gormr gamli Danakonungr 21, 22, 67, 68.
Gotar 81.
Gotland 80, 138.
Gráfeldardrápa 33, 37, 70, 73.
Grenland 57.
Grjótgar›r Hákonarson 52, 53, 60.
Grjótgar›r raumski 136.
Grímsbœr 32.
Gr‡tingr 40, 41,116.
Grœnland 135, 136.
Gu›brandr hvíti 93.
Gu›brandr kúla 119.
Gu›brandsdalir 4.
Gu›mundr ríki Eyjólfsson 131.
Gu›rún Járn-Skeggjadóttir 118.
Gu›rún Lundasól Bergﬂórsdóttir 105.
Gu›rø›r Bjarnarson 5, 25, 30, 31, 48,
52, 56, 57, 72.
Gu›rø›r Eiríksson 30, 56, 57, 59, 60,
62, 73, 133.
Gu›rø›r ljómi Haraldsson 3, 5, 102.
Gu›rø›r vei›ikonungr 21.
Gulaﬂing 112.
Gulaﬂingslƒg 37.
Gull-Haraldr Knútsson 61, 66–71.
Gunnhildarsynir 42–44, 50, 51, 54, 58–
60, 62, 66, 68, 71, 72, 78.
Gunnhildr Búrizláfsdóttir 89, 120, 121,
139.
Gunnhildr Hálfdanardóttir 4, 49.
Gunnhildr konungamó›ir 6, 24, 25, 29,
30, 33, 36, 47, 48, 52, 53, 55, 56, 62–
64, 69, 72, 73, 133.
Gunnhildr Sveinsdóttir 10.
Gunnrø›r (Gu›rø›r) Haraldsson 3, 4.
Guthormr Eiríksson 30, 42.
Guthormr Haraldsson 3, 4, 23.
Guthormr Sigur›arson 101.
Guthormr Sigur›arson hjartar 21, 22.
Guthormr sindri 26, 34–36, 42, 43.
Gy›a dróttning enska 17, 86, 87.
Gy›a Eiríksdóttir 3, 21, 22.
Gy›a Sveinsdóttir 139.
Ha›aland 4, 5.
Hákon A›alsteinsfóstri Haraldsson 27–
32, 34–51, 53, 55, 68, 71, 115.
Hákon gamli 64, 65.

157

Hákon Hla›ajarl Grjótgar›sson 3, 26,
27, 34.
Hákon jarl ríki Sigur›arson 4, 8, 9, 54–
56, 58–61, 66–72, 74–76, 78–82, 88–
99, 104–109, 114, 118, 133, 138.
Hákon jarl Eiríksson 9, 10, 14, 16, 139.
Hákon norrœni 63, 64.
Hákonardrápa 34, 42.
Hákonarhella 48.
Háleygir 114, 126, 136.
Hálfdan háleggr Haraldsson 3, 23, 102, 103.
Hálfdan hvíti Haraldsson 3, 4, 23.
Hálfdan jarl 4, 49.
Hálfdan hinn mildi ok hinn matarilli 21.
Hálfdan Sigur›arson hrísa 119.
Hálfdan svarti Haraldsson 3–6, 25, 26, 37.
Hálfdan svarti UpplendingakonungrGu›rø›arson 21.
Halla›r Rƒgnvaldsson 100, 102, 131.
Halland 34, 37.
Halldórr af Sker›ingsste›ju 105, 116.
Halldórr Gu›mundarson ríka 131.
Halldórr ókristni 140, 141, 147, 150,
151, 153.
Hallfrø›r vandræ›askáld 77, 80, 82–84,
115, 118, 144, 148, 151, 152.
Hallkell af Fjƒlum 136.
Hallkelsvík 93.
Hallsteinn 136.
Hallsteinn Hlífarson 136.
Hálogaland 4, 24, 25, 74, 91, 93, 114,
125, 128, 132–134, 154.
Háls í Limafir›i 70, 71, 81, 82.
Haraldr Gormsson 36, 61, 66–72, 78, 81,
88, 89, 120, 135.
Haraldr granrau›i 21.
Haraldr gráfeldr Eiríksson 29, 30, 36,
45, 48–53, 56, 57, 59–62, 68–71, 73.
Haraldr grenski Gu›rø›arson 57, 58, 72,
110, 119.
Haraldr hárfagri Hálfdanarson 3–6, 21–
23, 25–29, 34, 39, 45, 49, 52, 72, 98–
100, 102, 103, 109, 119, 122, 131.
Haraldr Sveinsson 89.
Har›angr 60, 69.
Hárekr hvassi 136.
Hárekr ór ﬁjóttu 114, 125, 126, 128.
Haugar 29.
Haukr hábrók 28.

158

INDEX TO TEXT

Haukr háleygingr 124, 125, 126.
Hauksfljót 32.
Hávar›r hƒggvandi 96.
Hávar›r ór Orkadal 136.
Hei›abœr 82.
Hei›mƒrk 3, 4, 56, 154.
Hei›sævislƒg 37.
Heimskringla 40 n., 63, 103, 154 n.
Helsingjaland 59.
Hemingr Hákonarson 153.
Hereyjar 92.
Herlƒnd 148.
Hildr (Svanhildr) Eysteinsdóttir 3.
Hildr Hrólfsdóttir 100.
Hjalti Skeggjason 132, 135.
Hjaltland 33, 101, 102, 131.
Hjƒrungavágr 93.
Hla›hamrar 133.
Hla›ir 26, 37, 40, 41, 59, 108, 114, 119.
Hlóri›i (ﬁórr) 73.
Hlƒ›ver langi 136.
Hlƒ›ver ﬁorfinnsson 72.
Holdsetuland 78.
Hólmfrí›r Óláfsdóttir 153.
Hólmgar›r 65.
Hólmr (Ni›arhólmr) 132.
Hólmr‡gjar 23.
Hrani ví›fƒrli Hróason 57, 58.
Hrei›arr 60.
Hreinsslétta 26.
Hringaríki 3, 4, 119, 120.
Hringr Dagsson 3.
Hringr Haraldsson 3, 4.
Hrói hvíti 57.
Hrólfr (Gƒngu-Hrólfr) Rƒgnvaldsson
100.
Hrólfr nefja 100.
Hrollaugr Rƒgnvaldsson 100.
Hrœrekr Haraldsson 3, 4.
Húsabœr 41.
Hvelpr (Hundi) Sigur›arson 104.
Hvinir 136.
Hvítingsey 11.
Hyrningr 110, 133, 137, 149, 150.
Hæring 130.
Hƒ› 92, 93.
Hƒlgi 23.
Hƒr›a-Kári 27, 111, 112.
Hƒr›a-Knútr 67.

Hƒr›aland 3–5, 12, 17, 21, 27, 29, 34,
44, 59, 72, 74, 75, 111–113, 154.
Hƒr›ar 23, 49.
Hƒrundarfjƒr›r 92–93.
Ingibjƒrg Haraldsdóttir hárfagra 3, 49.
Ingibjƒrg Tryggvadóttir 98.
Ingibjƒrg ﬁorkelsdóttir 90, 97.
Ingiger›r Haraldsdóttir hárfagra 3.
Ingiger›r Lo›insdóttir 98.
Ingirí›r Lo›insdóttir 98.
Innﬂrœndir 41, 116.
Írar 23, 36, 84.
Írland 23, 24, 32, 33, 36, 84, 86, 87, 99, 100.
Ísafjƒr›r á Siálandi 89.
Ísland 88, 132, 135.
Íslendingar 88, 132.
Ívarr Rƒgnvaldsson 101.
Ívarr smetta 136.
Ja›arbyggvar 12.
Ja›arr 5, 12, 13, 17, 143.
Jamtaland 59, 136.
Jamtr 80.
Jarlsdalr 105.
Jarlshellir 106.
Járnbar›inn see Bar›i.
Járn-Skeggi (Skeggi, Yrja-Skeggi) Ásbjarnarson 60, 93, 115, 117, 118.
Játmundr Englakonungr A›alrá›sson 8.
Játmundr Englakonungr Játvar›sson 32,
33.
Játmundr helgi Englakonungr 8.
Jómsborg 140.
Jómsvíkingabardagi 104.
Jómsvíkingar 9, 89–94, 96, 97, 100, 141.
Jórsalir 15.
Jórunn skáldmær 26.
Jórvík 32.
Jósteinn Eiríksson 98, 137.
Jótar 34.
Jótland 21, 23, 34, 42, 69, 81.
Júlíánus ní›ingr 8.
Karkr ﬂræll 106, 107, 108.
Karlshƒfu› Eiríksson 98.
Karmsund 11, 29.
Kárr af Gr‡tingi 39, 41, 116.
Katanes 101, 104.
Ketill hávi 136.
Ketill rygski 136.
Kispingr 47.

INDEX TO TEXT

Kjartan Óláfsson 132.
Kjƒlr 59.
Klakk-Haraldr jarl 21.
Klerkon 65.
Klerkr 65.
Klyppr hersir ﬁór›arson 59, 60, 111.
Knútr Gormsson 61.
Knútr ríki Sveinsson 8, 9, 11, 12, 14,
16, 89.
Kolbeinn ﬁór›arson Freysgo›a 131.
Kolbjƒrn stallari 136, 150, 151.
Konungahella 11, 120.
Kristr (Máríuson) 38, 90, 127, 130.
Kvernbítr 29, 45, 46.
Kƒrmt 27, 42, 122.
Leifr Eiríksson 135, 136.
Limafjƒr›r 70, 80, 81, 82, 91.
Lí›andisnes 11, 72, 113, 154.
Ljótr ﬁorfinnsson 72.
Ljoxa, see Lyxa, 41.
Lo›brókarsynir 32.
Lo›inn 97, 98.
Lo›inn Erlingsson 7.
Lundar 105.
Lundúnaborg 9.
Lundúnir 28.
Lyxa, see Ljoxa, 116.
Læradalr 88.
Mar›arlaug 136.
Mársey 81.
Me›aldalr 56.
Me›alhús 39, 41, 105, 116.
Melbrig›a tƒnn 101.
Merkúríus, hinn helgi 8.
Michael 90.
Morstr 27, 111, 104.
Morstrstangarson, see Hákon A›alsteinsfóstri, 27.
Mærin 41, 115, 116.
Mœrir 38.
Mœrr 25, 41, 53, 58–60, 74, 75, 91–93,
106, 154.
Mƒ›ruvellir í Eyiafir›i 131.
Mƒn 84, 101.
Na›r, Na›rar (Ormrinn langi and Ormrinn skammi) 151, 153.
Narfi af Staf 41.
Naumudalr 74, 91, 154.
Nes (Katanes) 103.

159

Nesjaorrosta 14.
Ni› 118.
Ni›arhólmr 108, 132.
Ni›aróss 12, 114, 117, 126, 131, 136, 137.
Njáll Finnsson 4.
Nor›imbraland 32, 33, 84.
Nor›imbrar 84.
Nor›menn 23, 32, 33, 46, 101, 142, 146, 148.
Nor›mœrr 4, 52, 72, 100, 114, 124.
Nor›r-Ag›ir 42, 154.
Nor›r-Hƒr›aland 48.
Nor›rlƒnd 9,77.
Nóregr 3, 7–11, 14–17, 22, 23, 27–30,
32, 34, 36–38, 43, 44, 48, 51, 52, 66,
68–72, 74, 76, 78, 80–82, 88–90, 98–
100, 102–104, 109, 112, 121, 124,
127, 130, 131, 133–136, 138, 148,
149, 152–154.
Nóregskonungr 143, 147.
Ó›inn 40, 82.
Óláfr drengr 136.
Óláfr Haraldsson hárfagra 3–6.
Óláfr helgi Haraldsson 10–16, 119, 120.
Óláfr hvíti Ingjaldsson 101.
Óláfr konungr á Bretlandi 33.
Óláfr kváran 86, 99.
Óláfr sœnski Eiríksson 14, 58, 109, 120,
138–142, 145, 146, 153.
Óláfr Tryggvason 6, 7, 9–11, 15, 17, 62,
64–66, 76, 77, 80, 82–88, 99, 100,
104, 106–122, 124, 126–128, 130–152.
Óláfr Tryggvason Haraldssonar 23, 25,
29, 30.
Óláfs saga helga en sérstaka 6 n., 15, 27 n.
Óláfsdrápa 82.
Óli girzki (Óláfr Tryggvson) 85, 86, 99.
Ólof árbót see Álof.
Ólof Ásbjarnardóttir 60.
Oprosta›ir 61, 62, 63, 64, 136.
Orkadalr 8, 105, 116, 136.
Orkneyinga saga (Saga Orkneyinga
iarla) 103.
Orkneyingar 103.
Orkneyjar 23, 32, 33, 36, 72, 74, 100–
103, 131.
Ormr 136.
Ormr af Ljoxu (Lyxu) 41, 116.
Ormr lyrgja 105, 116.
Ormr skógarnef 136.

160

INDEX TO TEXT

Ormrinn langi 134–137, 142, 143, 145–
151, 153.
Ormrinn skammi 130, 134, 137, 143–146.
Óslóarfjƒr›r 12.
Ottó keisari 78, 79.
Ottó Sveinn (Sveinn tjúguskegg) 81.
Óttarr jarl 82.
Óﬂyrmir 136.
Pálnatóki 88, 89.
Péttlandsfjƒr›r 103.
Ragnarr lo›brók 21, 67.
Ragnarr rykkill Haraldsson 3, 4.
Ragnfrø›r Eiríksson 30, 73–76.
Ragnhildr Eiríksdóttir bló›øxar 30, 36.
Ragnhildr ríka Eiríksdóttir Jótakonungs 23.
Ragnhildr Erlingsdóttir 7.
Ragnhildr Sigur›ardóttir hjartar 21.
Ranríki 4, 31, 154.
Rastarkálfr 43.
Rau›r rammi 128, 129, 130.
Raumaríki 4, 91, 154.
Raumdœlir 38, 113.
Raumsdalr 4, 54, 58, 72, 74, 91, 100, 154.
Reás 65.
Rekón 65.
Rekóni 65.
Rimull 105, 107.
Ró›adrápa 11.
Ró›rarfjƒr›r 15.
Rogaland 6, 27, 29, 34, 72, 74, 92, 113,
122, 154.
Róm 16.
Rómfer› 10.
Rúnólfr go›i Úlfsson 131.
R‡gjarbit 12.
Rƒgnvaldr jarl Úlfsson 6.
Rƒgnvaldr Mœrajarl Eysteinsson 100–
102, 131,Rƒgnvaldr ór Ærvík 93.
Rƒgnvaldr réttilbeini Haraldsson 3, 5, 122.
Rƒgnvaldsey 104.
Rƒnd 12.
Sálfti 128, 129.
Saltvík 136.
Sarpsborg 11.
Sau›ungssund 10,
Saxar 80, 83.
Saxland 23, 25, 78, 81, 83.
Selundir 88.

Selund, Sjáland, Sjólƒnd 35, 37, 89.
Sendibítr 26.
Sighvatr ﬁór›arson 6.
Sigrí›r stórrá›a 58, 119, 120, 139, 140.
Sigrø›r Haraldsson 3, 4, 6, 26, 29, 30.
Sigtryggr (Tryggvi) Haraldsson 3, 4.
Sigur›r bíldr 136.
Sigur›r Búason 96.
Sigur›r byskup 123, 129.
Sigur›r Eiríksson 64–66, 98.
Sigur›r Erlingsson 7, 21.
Sigur›r Fáfnisbani 21.
Sigur›r Finnsson 4.
Sigur›r háleygingr 124, 125, 126.
Sigur›r hjƒrtr 21.
Sigur›r Hla›ajarl Hákonarson 26, 27,
30, 34, 37, 40–42, 48, 50, 52–55, 71.
Sigur›r hrísi Haraldsson 3.
Sigur›r jarl Eysteinsson 101, 102, 131.
Sigur›r jarl Hlƒ›versson 103, 104.
Sigur›r kápa Vésetason 89, 90, 93.
Sigur›r ormr í auga 67.
Sigur›r slefa Eiríksson (Gunnhildarson)
30, 59, 60, 111.
Sigur›r s‡r Hálfdanarson 119, 120.
Sigvaldi jarl Strút-Haraldsson 89, 90, 92,
93, 95, 120, 121, 140–143, 146, 151.
Sjáland, Sjólƒnd see Selund.
Skáney, Skáni 33, 80, 81, 89, 90.
Skáneyjarsí›a 35, 82.
Skánungar 142.
Skaun 63.
Skeggi af Yrjum, see Járn-Skeggi.
Skeggjahaugr 117.
Sker›ingsste›ja 105, 116.
Skjálgr Erlingsson 7, 11.
Skipakrókr 114.
Skotar 84, 101.
Skotland 23, 32, 33, 36, 84, 101.
Skrattasker 124.
Skúli ﬁorfinnsson 72, 146.
Skƒglar-Tósti 58.
Slé 81.
Snjófrí›r finnska 3.
Snorri Sturluson 146, 151, 152.
Snæfrí›arsynir 4.
Sogn 4, 34, 72, 74, 75, 88, 154.
Sognsær 11, 113.
Sóknarsund 17.

INDEX TO TEXT

Sóleyjar 13.
Sóli 111.
Sótanes 41, 57.
Sta›r 10, 12, 15, 26, 42, 43, 58, 59, 74,
75, 92, 93, 113, 137.
Stafr í Veradal 41.
Staurinn (Staurr) 138.
Steinkell Svíakonungr 4.
Stiklarsta›ir 16.
Stjóradalr 53.
Stor› 44, 46.
Strind 116.
Strút-Haraldr jarl 89.
Stu›la 136.
Styrbjƒrn Óláfsson 58.
Styrkárr Hrei›arsson 60, 93, 116, 142.
Su›reyjar 32, 84, 100, 101.
Su›rland 101.
Sunnhƒr›aland 27, 111.
Sunnmœrr 43, 54, 72, 74.
Sunnmœrir 113.
Sveinn Alfífuson 16, 17.
Sveinn jarl Hákonarson 8–11, 14, 93, 94,
109, 153, 154.
Sveinn tjúguskegg Haraldsson 8, 81, 88,
90, 120, 121, 135, 139, 140, 142, 143,
145, 146, 154.
Svertingr Rúnólfsson 131.
Svíaherr 145.
Svíakonungr 10, 142.
Svíar 145, 147.
Svíaveldi 22, 64, 109, 139.
Svínasund 4, 154.
Svíﬂjó› 10, 12, 14, 58, 119, 120, 138–
140, 153.
Svƒl›r 141, 142.
Svƒl›rarbardagi 8,
Sygnir 113.
Syllingar 84, 85, 86.
Sæheimr á Vestfold 25.
Sæheimr á Nor›r-Hƒr›alandi 27, 48.
Sæla 10Sƒlvi á Nor›mœri 25.
Sƒlvi klofi 23.
Thómasmessudagr 13.
Tindr Hallkelsson 94, 97.
Tíundaland 136.
Torf-Einarr jarl (Einarr) Rƒgnvaldsson
32, 33, 100, 102, 103.

161

Tósti, see Skƒglar-Tósti.
Tranan (Traninn) 118, 128, 129, 130,
137, 143, 144, 146, 151.
Tryggvaflokkr 17.
Tryggvareyrr 57.
Tryggvi Óláfsson Haraldssonar 5, 30,
31, 36, 37, 41, 48, 52, 56, 57, 61–63,
83, 97–99, 109, 110, 112, 152.
Tryggvi Óláfsson Tryggvasonar 17.
Túnsberg 12, 13, 25, 29, 30, 57, 72.
Úlfasund 10.
Úlfkell snillingr 9.
Úlfr rau›i 136, 145.
Upphaugr 93, 115.
Upplendingar 4, 5, 99.
Upplƒnd 3, 5, 21, 30, 31, 56–58, 62, 91,
93, 97, 109, 120.
Uppsalir 22, 58.
Útsteinn 27.
Útﬂrœndir 41.
Vágar 114, 128.
Vagn Ákason 90, 93–97.
Vakr elfski Raumason 136.
Valdamarr Gar›akonungr 64–66, 76, 99,
139.
Valdres 21, 96 96.
Valkerar 83.
Valland (Wales) 23, 84.
Valldalr 15.
Varinn 123.
Varnes 41.
Veggirnir 57.
Veiga 154.
Vellekla 54, 72, 76, 78, 79, 98.
Vémundr vƒlubrjótr 60.
Veradalr 41.
Véseti 89.
Vestfold 3–5, 25, 31, 48, 72.
Vestra-Gautland 11.
Vestrlƒnd 99, 133.
Vestrvíking 36.
Vigfúss Víga-Glúmsson 95.
Vigg 105.
Vígi 88,129.
Vík (Víkin) 6, 11, 13, 16, 17, 25, 29–31,
34, 36, 37, 41, 48, 52, 57, 58, 62, 70,
72, 73, 90, 97, 109, 110, 119–122,
124, 133, 154.
Vikarr af Tíundalandi 136.

162

INDEX TO TEXT

Víkverjar 5, 6, 25, 31, 50, 56.
Vilborg Gizurardóttir 132.
Vína 59, 60.
Vin›asnekkja 152.
Vin›land 77, 78, 80, 81, 90, 121, 134,
135, 137, 138, 140, 141, 152.
Vin›r 35, 79, 80, 89, 97,150, 151.
Vingulmƒrk 4, 31, 72.
Vínland hit gó›a 136.
Vínubakki 59.
Vitgeirr 5.
Vizlar 63.
Vƒrs 60.
Yrjar 60, 93, 115, 117.
ﬁangbrandr Vilbaldason 132.
ﬁelamƒrk 4, 136.
ﬁjórsárdalr 132.
ﬁjótta 114, 125, 126, 128.
ﬁóra af Rimul 105, 107.
ﬁóra Finnsdóttir 4.
ﬁóra Hákonardóttir 48.
ﬁóra Morstrstƒng 27.
ﬁórálfr hinn sterki Skólmsson 45, 46.
ﬁórarinn Nefjúlfsson 131.
ﬁorbergr af Varnesi 41.
ﬁorbergr Árnason 7.
ﬁorbergr Skafhaugsson 133, 134.
ﬁorbjƒrn hornklofi 23, 101.
ﬁór›r Freysgo›i 131.
ﬁór›r Hƒr›a-Kárason 59, 111.
ﬁór›r Kolbeinsson 9, 91, 109, 138, 149,
154.
ﬁór›r ór Mar›arlaug 136.
ﬁór›r Siáreksson 11, 46, 47.
ﬁorfinnr eisli 136.
ﬁorfinnr hausakljúfr Torf-Einarsson 33,
36, 72.
ﬁorgeirr 110, 133, 137.
ﬁorgils (ﬁorgísl) Haraldsson 3, 4, 23.
ﬁorgils ﬁórólfsson 62, 65.
ﬁorgrímr ór Hvini ﬁjó›ólfsson 136.
ﬁórir Erlingsson 7.
ﬁórir hersir Hróhallsson 3.
ﬁórir hjƒrtr 93, 114, 128, 129.
ﬁórir jarl ﬂegjandi Rƒgnvaldsson 4, 26,
100, 102.
ﬁórir klakka 99, 100, 104, 106.

ﬁórir skegg 41.
ﬁorkell dyr›ill Eiríksson 98, 137, 143, 151.
ﬁorkell hávi Strút-Haraldsson 90.
ﬁorkell leira 90, 93, 95–97.
ﬁorkell nefja Lo›insson 98, 137, 144.
ﬁorleifr Rau›feldarson 108.
ﬁorleifr spaki Hƒr›a-Kárason 37, 56,111.
ﬁórólfr 137.
ﬁórólfr lúsarskegg 62, 65.
ﬁórólfr skjálgr ¯gmundarson 111.
ﬁórr 40, 117.
ﬁórsbjƒrg 26.
ﬁorsteinn hvíti Eiríksson 136.
ﬁorsteinn í Vizlum 63, 64.
ﬁorsteinn mi›langr 95.
ﬁorsteinn rau›r Óláfsson 101.
ﬁorsteinn uxafótr 136.
ﬁótn 4.
ﬁrándheimr 3, 4, 6, 14, 17, 26, 30, 31,
34, 37–39, 41, 48, 50, 52–55, 58–61,
66, 71, 72, 74, 83, 91, 97, 100, 104,
114, 116, 117, 125, 126, 131, 136, 137, 154.
ﬁrándheimsmynni 54.
ﬁrándr haka 41.
ﬁrándr rammi 136.
ﬁrándr skjálgi 136.
ﬁrœndalƒg 8, 26, 29, 34, 38, 41, 52, 74,
91, 115, 117, 137.
ﬁrœndir 6, 26, 30, 31, 37, 38, 41, 42,
50, 52, 54, 58, 98, 110, 116, 108.
ﬁyri Danamarkarbót 21.
ﬁyri Haraldsdóttir 89, 120, 121, 134.
ﬁyrni Klakk-Haraldsdóttir 21.
Ærvík 93.
¯gló 53.
¯gmundr Hƒr›a-Kárason 111.
¯gmundr sandi 136.
¯gvaldr 123.
¯gvaldsnes 27, 42, 122, 124.
¯lmó›r gamli Hƒr›a-Kárason 111.
¯lvishaugr 41.
¯m› 129.
¯nundr Óláfsson Svíakonungr 11.
¯rnes (Varnes) 116.
¯zurr Agason 121.
¯zurr toti 24, 25.