Internet information on
Childhood Abuse and Neglect (iCAN)
Informatie voor volwassenen met
traumatische jeugdervaringen

Global collaboration project: Internet-information on Chilhood Abuse and Neglect (iCAN) - Dutch version –Informatie voor volwassenen
met traumatische
jeugdervaringen
ISTSS Global Collaboration Project
Welkom op de pagina van het ISTSS Global Collaboration Project voor
volwassenen met traumatische jeugdervaringen: internet-information on
Childhood Abuse and Neglect ofwel iCAN (informatie over Mishandeling en
Verwaarlozing in de Kindertijd).
Deze website is gemaakt om volwassenen met traumatische ervaringen in dekindertijd korte, relevante informatie te bieden. Deze informatie is niet bedoeldom het advies van een professionele hulpverlener of een nationale regelgevende
instantie te vervangen. Wij adviseren u hulp te zoeken als het lezen van dezewebsite nare gevoelens losmaakt.
Deze website zal u helpen begrijpen wat traumatische jeugdervaringen zijn, watmogelijke effecten ervan zijn, wat u kunt doen om uzelf te helpen, en wat u kuntdoen om hulp van anderen te krijgen.

Wat zijn traumatische
jeugdervaringen?
Het woord trauma beschrijft negatieve gebeurtenissen die emotioneel pijnlijk
zijn en die het vermogen van een persoon om er adequaat mee om te gaan teboven gaan. Voorbeelden van dergelijke gebeurtenissen zijn het meemaken van
een aardbeving of orkaan, een

Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

1

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 2

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

bedrijfsongeval of verkeersongeluk, fysiek of seksueel geweld en verschillendevormen van kindermishandeling en verwaarlozing.
Interpersoonlijke of opzettelijke trauma’s hebben vaak de grootste negatieve
psychische gevolgen. Hieronder vallen ook kindermishandeling en
verwaarlozing.

Wat is kindermishandeling?
Traumatische gebeurtenissen in de kindertijd worden kindermishandelinggenoemd wanneer kinderen worden bedreigd of geschaad door hun verzorgers
of anderen die macht of gezag over hen hebben. Deze personen kunnenfamilieleden zijn, bijvoorbeeld ouders, stiefouders en oudere broers en zussen.
Voogden en autoriteitsfiguren zijn onder andere leraren, trainers, religieuze
leiders, politieagenten en rechters. Er zijn verschillende vormen vankindermishandeling, te weten lichamelijke mishandeling, seksueel misbruik,
psychische mishandeling en verwaarlozing. Kindermishandeling kan op
verschillende plaatsen voorkomen, waaronder thuis, school, kerken, pleegzorg,
justitie en op het werk.

Wat is lichamelijke mishandeling?
Lichamelijke mishandeling is opzettelijke agressie tegenover een kind die leidt
tot letsel of de kans op letsel. Voorbeelden hiervan zijn het slaan van een kind of
het ruw behandelen van een kind, wat lichamelijk letsel of schade kanveroorzaken. De gevolgen van lichamelijke mishandeling zijn onder andere
blauwe plekken, krassen, brandwonden, botbreuken, snijwonden en
bewustzijnsverlies. Het verschil tussen lichamelijke mishandeling en
opvoedingsmaatregelen verschilt van land tot land. Het Comité voor de Rechten
van de Mens van de Verenigde Naties heeft echter besloten dat lijfstraffen een
vernederende behandeling van kinderen zijn en dus verboden zijn (1992).

Wat is seksueel misbruik?
Seksueel misbruik komt voor wanneer een kind betrokken is bij seksuelehandelingen met een volwassene of een persoon die ouder is dan zij en die gezag
over het kind heeft of aan wie de zorg voor het kind is toevertrouwd. Het kind isbij de handelingen betrokken zodat de volwassene daar plezier of financieelvoordeel uit kan halen. Omdat dit soort misbruik vaak samengaat met het
schaden van het vertrouwen van het kind, wordt er ook wel gesproken over‘trauma door verraad’.
Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

2

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 3

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

Wat is psychische mishandeling?
Psychische mishandeling bestaat uit een reeks bewuste acties die een kind angst
aanjagen of die bedoeld zijn om de waardigheid en psychische integriteit van het
kind aan te tasten. Voorbeelden hiervan zijn dreigementen om het kind teverlaten, dreigementen om het kind zelf of personen of dingen waar het kind om
geeft te schaden, het kind uitschelden, kleineren of als zondebok aan wijzen.
Psychische mishandeling betreft ook het opsluiten van het kind (in een kast of
vastgebonden op een stoel), fysieke vernedering (in het bijzijn van anderen
naakt zijn) of het kind dwingen zichzelf pijn te doen.

Wat is verwaarlozing?
Verwaarlozing is een vorm van kindermishandeling waarbij er sprake is van een
bedreiging voor het kind door het onthouden van de zorg die nodig is voor deoverleving van het kind. Voorbeelden hiervan zijn het niet bieden van de nodige
voeding, kleding of onderdak, het kind langere tijd alleen achterlaten en het niet
verstrekken van benodigde medische zorg.

Gevolgen van kindermishandeling
Het meemaken van kindermishandeling of verwaarlozing kan aanzienlijke
invloed hebben op de kwaliteit van leven als volwassene. De gevolgen kunnen
voelbaar zijn op verschillende gebieden zoals emotionele gezondheid, fysieke
gezondheid, mentale gezondheid en in persoonlijke relaties.


EMOTIONELE GEZONDHEID: slachtoffers van kindermishandelingkunnen last hebben van angst, piekeren, schaamte, schuld, hulpeloosheid,
hopeloosheid, rouw, verdriet en woede.
MENTALE GEZONDHEID: kindermishandeling en verwaarlozing
worden in verband gebracht met een hogere mate van angst, depressie,
zelfmoord, zelfbeschadiging, posttraumatische stress klachten (PTSS),
drugs- en alcoholmisbruik en relatieproblemen.
FYSIEKE GEZONDHEID: kinderen die blootgesteld zijn aan
mishandeling en trauma kunnen een ‘verhoogde stressrespons’
ontwikkelen. Dit beïnvloedt hun vermogen om hun emoties te reguleren,
leidt tot slaapproblemen, een verlaagd immuunsysteem en een verhoogde

Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

3

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 4

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringenkans op het ontwikkelen van verschillende ziektes gedurende devolwassenheid.

Wat kan ik doen om mezelf te helpen?
Veiligheid
Zorgen voor fysieke, emotionele en psychische veiligheid is de eerste en
belangrijkste stap op weg naar herstel en het krijgen van hulp.

Fysieke/Externe veiligheid
Het is van belang de veiligheid van uw leefomgeving te evalueren. Dit omvat
onder andere de fysieke beveiliging van uw verblijfplaats, maar ook de buurt, demogelijkheid om hulp te krijgen wanneer dat nodig is en de relaties met demensen om u heen.
Als u zich momenteel niet veilig voelt, overweeg dan welke stappen u moetnemen om uw veiligheid te garanderen. Crisis meldpunten, lokale steungroepen
en maatschappelijke organisaties kunnen vaak nuttige informatie geven overbeschikbare hulpopties, waaronder crisisopvang of financiële bijstand.

Psychische/Emotionele/Interne Veiligheid
Veiligheid is niet alleen fysiek, u emotioneel veilig voelen is ook belangrijk.
Uzelf visualiseren op een plek waar u zich zowel fysiek als emotioneel veilig
voelt (bijvoorbeeld een positieve herinnering of een fijne plek) kan een goede
strategie zijn, net als positieve zelfbekrachtiging (bijvoorbeeld tegen uzelf
zeggen ‘ik kan dit aan’) of het gebruik van afleidende prikkels (ook wel‘gronden’ genoemd) (bijvoorbeeld een elastiekje om uw pols knappen, koudwater in uw gezicht spetteren of vijf dingen om u heen opmerken en benoemen).

Uw ervaringen delen
Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

4

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 5

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

Uw persoonlijke ervaringen zijn van uzelf. Het is uw eigen keus om ze geheim
te houden of te delen met mensen die u vertrouwt, zoals uw familie, vrienden,
geliefden of professionals. Voor veel slachtoffers is het delen van hun
persoonlijke ervaringen echter een belangrijke stap in het herstel.

Wat betekent het delen van ervaringen?
Persoonlijke ervaringen delen doet u met iemand die u vertrouwt en waarbij uzich veilig voelt. Deze ervaringen vertellen aan een goede vriend(in), een
familielid, een hulpverlener of een medewerker van een telefonische hulplijn
kan een eerste stap zijn in het krijgen van hulp. Door het te bespreken kunt usamen met die persoon kijken wat de volgende stap is die u zou kunnen nemen.

Waarom?
Het delen van persoonlijke ervaringen is de eerste stap in het krijgen vanbescherming en hulp. Het kan ervoor zorgen dat u zich minder alleen voelt en u
enige verlichting geven. De eerste keer dat u ze deelt is vaak moeilijk en kan
ervoor zorgen dat u angst, schaamte, wanhoop, woede of afschuw voelt. Hoe
moeilijk het ook is, het is vaak de eerste stap naar het krijgen van hulp en
herstel.

Hoe?
Om ervoor te zorgen dat het vertellen ook helpt is het belangrijk om teoverwegen wat u gaat vertellen en aan wie. Opschrijven wat u wilt vertellen kan
helpen. Het helpt ook als u probeert kalm te blijven wanneer u aan het vertellenbent, bijvoorbeeld door een paar keer diep adem te halen.

Het effect van het delen op andere mensen
Uw ervaringen vertellen kan emotioneel overweldigend zijn voor de luisteraar,vooral wanneer het gaat om een goede vriend(in) of familielid. Uw naaste kan
gaan huilen of erg boos worden op de dader. Soms is het zo moeilijk voor deze
persoon dat hij of zij simpelweg niet kan geloven dat dit gebeurd is. Hoewel het
moeilijk kan zijn, is het belangrijk dat u niet opgeeft. Het vertellen is vaak deeerste stap in het krijgen van hulp. Bel eerst een hulplijn of voer een gesprek met
een professional als u bang bent voor onaangename reacties van vrienden offamilie.

Het delen met een gezagsdrager
Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

5

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 6

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

Uw ervaringen vertellen aan een gezagsdrager bijvoorbeeld een leraar, directeur,politieagent, of aan een sociaal hulpverlener of psycholoog kan hen er wettelijk
toe verplichten actie te ondernemen tegen de dader. Om dit te doen moeten zij
uw verhaal controleren en daarom kunnen ze vragen stellen die opdringerig ofvervelend kunnen zijn. U kunt angst, schaamte of boosheid voelen, of u kunt degebeurtenissen herbeleven (alsof ze opnieuw plaatsvinden). Onthoud dat deze
personen standaard procedures moeten volgen om de dader te vervolgen en u tebeschermen. Deze professionals zijn opgeleid om te werken met mensen die
dezelfde ervaringen hebben gehad als u.

Wat kunt u verwachten?
Afhankelijk van hoe en wanneer u uw ervaringen deelt, kunt u verschillende
dingen verwachten. Een goede vriend(in) of familielid kan u bescherming of
emotionele steun bieden, de mogelijkheid bieden om samen verdere stappen tebespreken en hulp bieden bij het inschakelen van professionals. Professionals
kunnen u begeleiding, bescherming, advies en de juiste juridische stappen
bieden.

Omgaan met dagelijkse activiteiten
Hoewel iedere dag als een uitdaging kan aanvoelen, zijn er verschillende dingen
die u kunt doen om met dagelijkse activiteiten om te gaan.

Slaap
Slaap is erg belangrijk voor uw gezondheid. Hoewel veel getraumatiseerde
mensen slaapproblemen hebben, zijn er dingen die u kunt doen om deze teverminderen. Probeer een paar uur voor het slapen gematigd te bewegen.
Probeer twee uur voor het slapen een lichte maaltijd te eten en vermijd zware
maaltijden en dranken die cafeïne bevatten. Probeer als het mogelijk isvervelende gesprekken voor het slapen te vermijden. Probeer als het mogelijk is
steeds op ongeveer dezelfde tijd, dezelfde plek en in een rustige omgeving tegaan slapen.

Eetgewoontes
Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

6

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 7

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

Regelmatig eten en een gebalanceerd dieet zijn goed voor uw gezondheid.
Voedingsmiddelen die weinig vetten en suikers bevatten en die makkelijk
verteerbaar zijn, zijn goed voor uw gezondheid. Let op uw gewicht. Probeer uw
maaltijden over de dag te spreiden en vermijd om ’s avonds laat of vlak voor het
slapen te eten. Beperk de hoeveelheid alcohol die u drinkt, want dit kan uw
beoordelingsvermogen en reacties aantasten en uw emoties en relaties met
anderen negatief beïnvloeden.

Gezonde dagelijkse structuur
Behoud normale dagelijkse activiteiten zoals opstaan, naar het werk gaan,mensen ontmoeten, rusten en vrijetijdsactiviteiten. Probeer regelmatig te eten en
gematigd te bewegen. Maak een lijst van dingen waar u plezier aan beleeft endoe er ten minste één per dag.

Voor uzelf zorgen
Voor uzelf zorgen is goed voor uw lichaam en de manier waarop u zich voelt.
Bespreek eventuele gezondheidsproblemen met uw zorgverlener, vermijd drugs
en beperk de consumptie van alcohol en tabak.

Sociaal netwerk
Zoek de mensen op die u vertrouwt en overweeg met hen te praten over uw
zorgen en dilemma’s. Vraag hen om advies en probeer regelmatig contact met
deze mensen te onderhouden. Sta open voor het ontmoeten van nieuwe eninteressante personen.

Mindfulness oefeningen
Denk aan activiteiten die u graag onderneemt of plaatsen waar u zich veilig en
ontspannen voelt. Maak een lijst van uw sterke punten, mensen waar u om geeft,uw prestaties en andere zaken die uw ‘hulpbronnen’ zijn.

Terugvallen in negatieve gevoelens
De nare gevoelens van vlak na de gebeurtenis kunnen weer terugkomen. Dit iseen normaal onderdeel van het verwerkingsproces. Wanneer dit gebeurt kunt u
uzelf afleiden of iets ontspannends gaan doen, bijvoorbeeld met een vriend(in)praten, gematigd sporten, of naar uw favoriete muziek luisteren.
Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

7

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 8

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

Dagboek
Overweeg een dagboek bij te houden van prettige situaties en ervaringen met
anderen. Dit kan u helpen de verschillende hulpbronnen waar u toegang toe hebt
te herkennen. Schrijven over uw gevoelens kan helpen om ze te uiten en teordenen.

Wat kan ik doen om hulp van anderen te
krijgen?
Lotgenotencontact
Het kan moeilijk zijn om met anderen te praten over wat er gebeurd is. Probeer
mensen te vinden die u kunt vertrouwen, bijvoorbeeld uw partner, ouders,lotgenoten of vrienden. U hoeft hen niet alles te vertellen, maar het kan helpen
om uit te spreken dat u het ergens moeilijk mee hebt. Dit kan u helpen u mindereenzaam te voelen.

Professionele hulp
Het kan ook helpen om een telefonische hulpdienst te bellen of contact op tenemen met een professional in de geestelijke gezondheidszorg. Overweeg uw(huis)arts te vragen om een verwijzing naar een professional die gespecialiseerd
is in trauma, mishandeling of PTSS. Als u ernstige en acute klachten heeft neemdan contact op met een crisis hulplijn of het alarmnummer.

Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

8

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 9

ISTSS Global Collaboration Project – Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen

DeInternational Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS) is gewijd aan het
Dagboek
genereren en verspreiden van kennis over beleid en initiatieven gericht op het
verminderen
traumatischestressoren
hun korteen langetermijn gevolgen.
Overweeg eenvan
dagboekbij te houden
van enprettigesituaties
en ervaringenmetanderen.
Ditdekanu helpendeuitverschillende
hulpbronnen
waar
u toegang toe
hebt en
Leden
van
ISTSS
komen
verschillende
klinische enniet-klinischesettings
te herkennen.
over uwculturen.
gevoelens kan helpen om ze te uiten en te
zijn
afkomstigSchrijven
uit verschillendeordenen.
De ISTSS Global Collaboration werd gevormd als wereldwijd samenwerkingsverband
tussen verschillende verenigingen voor onderzoek naar traumatische stress. De
ISTSS Global Collaboration bestaat uit vertegenwoordigers uit verschillende regio’s,
waaronder Europa, Azië, Afrika, Noord- en Zuid-Amerika en Australië. Een van deprimaire doelstellingen van de Global Collaboration is het ontwikkelen van online
informatie om volwassen slachtoffers van kindermishandeling te helpen. Dezewebsite is ontwikkeld door leden van de ISTSS Global Collaboration om wereldwijd
Lotgenotencontacthetbewustzijn over kindermishandeling en verwaarlozing te vergroten.

Wat kan ik doen om hulp van anderen te
krijgen?

Het kan moeilijk zijn om met anderen te praten over wat er gebeurd is. Probeer
mensen te vinden die u kunt vertrouwen, bijvoorbeeld uw partner, ouders,lotgenoten of vrienden. U hoeft hen niet alles te vertellen, maar het kan helpen
om uit te spreken dat u het ergens moeilijk mee hebt. Dit kan u helpen u mindereenzaam te voelen.

Professionele hulp
Het kan ook helpen om een telefonische hulpdienst te bellen of contact op tenemen met een professional in de geestelijke gezondheidszorg. Overweeg uw(huis)arts te vragen om een verwijzing naar een professional die gespecialiseerd
is in trauma, mishandeling of PTSS. Als u ernstige en acute klachten heeft neemdan contact op met een crisis hulplijn of het alarmnummer.

Dutch translation M. Olff et al., Center for Psychological trauma, AMC & Arq Psychotrauma Expert Center

8

Informatie voor volwassenen met traumatische jeugdervaringen | 10