Amore et studio elucidandae veritatis haec subscripta disputabuntur Wittenbergae, Praesidente R. P. Martino Luther, Artium et S. Theologiae Magistro eiusdemque ibidem lectore Ordinario. Quare petit, ut qui non possunt verbis praesentes nobiscum disceptare, agant id literis absentes. In nomine domini nostri Iesu
Christi. Amen. +++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
1. Dominus et Magister noster Iesus Christus, dicendo poenitentiam agite etc. omnem vitam fidelium poenitentiam esse voluit. 2. Quod verbum de poenitentia sacramentali (.i. confessionis et satisfactionis, quae sacerdotum ministerio celebratur) non potest intelligi. 3. Non tamen solam intendit interiorem,
immo interior nulla est, nisi foris operetur varias carnis mortificationes. 4. Manet itaque poena, donec manet odium sui (.i. poenitentia vera intus), scilicet
usque ad introitum regni caelorum. 5. Papa non vult nec potest ullas poenas remittere: praeter eas, quas arbitrio vel suo vel canonum imposuit. 6. Papa nonpotest remittere ullam culpam, nisi declarando et approbando remissam a deo. Aut certe remittendo casus reservatos sibi, quibus contemptis culpa prorsus
remaneret. 7. Nulli prorus remittit deus culpam, quin simul eum subiiciat humiliatum in omnibus sacerdoti suo vicario. 8. Canones poenitentiales solum
viventibus sunt impositi: nihilque morituris, secundum eosdem debet imponi. 9. Inde bene nobis facit spiritus sanctus in Papa: excipiendo in suis decretis
semper articulum mortis et necessitatis. 10. Indocte et male faciunt sacerdotes ii, qui morituris poenitentias canonicas in purgatorium reservant. 11.
Zizania illa de mutanda poena Canonica in poenam purgatorii, videntur certe dormientibus Episcopis seminata. 12. Olim poenae canonicae non post, sedante absolutionem imponebantur, tanquam tentamenta verae contritionis. 13. Morituri, per mortem omnia solvunt, et legibus canonum mortui iam sunt,habentes iure earum relaxationem. 14. Imperfecta sanitas seu charitas morituri, necessario secum fert magnum timorem, tantoque maiorem, quanto minor
fuerit ipsa. 15. Hic timor et horror, satis est, se solo (ut alia taceam) facere poenam purgatorii, cum sit proximus desperationis horrori. 16. Videntur infernus,
purgaturium, caelum differre: sicut desperatio, prope desperatio, securitas differunt. 17. Necessarium videtur animabus in purgatorio sicut minui horrorem,
ita augeri charitatem. 18. Nec probatum videtur ullis, aut rationibus, aut scripturis, quod sint extra statum meriti seu augendae charitatis. 19. Nec hoc probatum esse videtur, quod sint de sua beatitudine certae et securae, saltem omnes, licet nos certissimi simus. 20. Igitur Papa per remissionem plenariam
omnium poenarum, non simpliciter omnium intelligit, sed a seipso tantummodo impositarum. 21. Errant itaque indulgentiarum praedicatores ii, qui dicunt
per Papae indulgentias, hominem ab omni poena solvi et salvari. 22. Quin nullam remittit animabus in purgatorio, quam in hac vita debuissent secundum
Canones solvere. 23. Si remissio ulla omnium omnino poenarum potest alicui dari; certum est eam non nisi perfectissimis .i. paucissimis, dari. 24. Falli ob id
necesse est, maiorem partem populi: per indifferentem illam et magnificam poenae solutae promissionem. 25. Qualem potestatem habet Papa in purgatorium generaliter talem habet quilibet Episcopus et curatus in sua diocesi, et parochia specialiter. 26. Optime facit Papa, quod non potestate clavis (quamnullam habet) sed per modum suffragii, dat animabus remissionem. 27. Hominem praedicant, qui statim, ut iactus nummus in cistam tinnierit, evolare
dicunt animam. 28. Certum est, nummo in cistam tinniente, augeri quaestum et avariciam posse: suffragium autem ecclesiae est in arbitrio dei solius. 29.
Quis scit si omnes animae in purgatorio velint redimi, sicut de sancto Severino et paschali factum narratur. 30. Nullus securus est de veritate suae coSnis,
multo minus de consecutione plenarie remissionis. 31. Quam rarus est vere penitens, tam rarus est vere indulgentias redimens, i. e. rarissimus. 32. Damnabuntur ineternum cum suis magistris, qui per literas veniarum securos sese credunt de sua salute. 33. Cavendi sunt nimis, qui dicunt venias illas Pape donum
esse illud dei inestimabile, quo reconciliatur homo deo. 34. Gratie enim ille veniales tantum respiciunt penas satisfactionis sacramentalis ab homine constitutas. 35. Non christiana predicant, qui docent, quod redempturis animas vel confessionalia non sit necessaria contritio. 36. Quilibet christianus vere
compunctus habet remissionem plenariam a pena et culpa etiam sine literis veniarum sibi debitam. 37. Quilibet versus christianus, sive vivus sive mortuus,
habet participationem omnium bonorum Christi et Ecclesie etiam sine literis veniarum a deo sibi datam. 38. Remissio tamen et participatio Pape nullo modo
est contemnenda, quia (ut dixi) est declaratio remissionis divine. 39. Difficillimum est etiam doctissimis Theologis simul extollere veniarum largitatem etcontritionis veritatem coram populo. 40. Contritionis veritas penas querit et amat, Veniarum autem largitas relaxat et odisse facit, saltem occasione. 41.
Caute sunt venie apostolice predicande, ne populus false intelligat eas preferri ceteris bonis operibus charitatis. 42. Docendi sunt christiani, quod Pape mens
non est, redemptionem veniarum ulla ex parte comparandam esse operibus misericordie. 43. Docendi sunt christiani, quod dans pauperi aut mutuans egenti
melius facit quam si venias redimeret. 44. Quia per opus charitatis crescit charitas et fit homo melior, sed per venias non fit melior sed tantummodo a pena
liberior. 45. Docendi sunt christiani, quod, qui videt egenum et neglecto eo dat pro veniis, non idulgentias Pape sed indignationem dei sibi vendicat. 46.
Docendi sunt christiani, quod nisi superfluis abundent necessaria tenentur domui sue retinere et nequaquam propter venias effundere. 47. Docendi suntchristiani, quod redemptio veniarum est libera, non precepta. 48. Docendi sunt christiani, quod Papa sicut magis eget ita magis optat in veniis dandis pro se
devotam orationem quam promptam pecuniam. 49. Docendi sunt christiani, quod venie Pape sunt utiles, si non in eas confidant, Sed nocentissime, sitimorem dei per eas amittant. 50. Docendi sunt christiani, quod si Papa nosset exactiones venialium predicatorum, mallet Basilicam s. Petri in cineres ire
quam edificari cute, carne et ossibus ovium S 51. Docendi sunt christiani, quod Papa sicut debet ita vellet, etiam vendita (si opus sit) Basilicam s. Petri, desuis pecuniis dare illis, a quorum plurimis quidam concionatores veniarum pecuniam eliciunt. 52. Vana est fiducia salutis per literas veniarum, etiam si
Commissarius, immo Papa ipse suam animam pro illis impigneraret. 53. Hostes Christi et Pape sunt ii, qui propter venias predicandas verbum dei in aliis
ecclesiis penitus silere iubent. 54. Iniuria fit verbo dei, dum in eodem sermone equale vel longius tempus impenditur veniis quam illi. 55. Mens Pape necessario est, quod, si venie (quod minimum est) una campana, unis pompis et ceremoniis celebrantur, Euangelium (quod maximum est) centum campanis,
centum pompis, centum ceremoniis predicetur. 56. Thesauri ecclesie, unde Pape dat indulgentias, neque satis nominati sunt neque cogniti apud populum
Christi. 57. Temporales certe non esse patet, quod non tam facile eos profundunt, sed tantummodo colligunt multi concionatorum. 58. Nec sunt merita
Christi et sanctorum, quia hec semper sine Papa operantur gratiam hominis interioris et crucem, mortem infernumque exterioris. 59. Thesauros ecclesie s.
Laurentius dixit esse pauperes ecclesie, sed locutus est usu vocabuli suo tempore. 60. Sine temeritate dicimus claves ecclesie (merito Christi donatas) esse
thesaurum istum. 61. Clarum est enim, quod ad remissionem penarum et casuum sola sufficit potestas Pape. 62. Verus thesaurus ecclesie est sacrosanctum euangelium glorie et gratie dei. 63. Hic autem est merito odiosissimus, quia ex primis facit novissimos. 64. Thesaurus autem indulgentiarum merito
est gratissimus, quia ex novissimis facit primos. 65. Igitur thesauri Euangelici rhetia sunt, quibus olim piscabantur viros divitiarum. 66. Thesauri indulgentiarum rhetia sunt, quibus nunc piscantur divitias virorum. 67. Indulgentie, quas concionatores vociferantur maximas gratias, intelliguntur vere tales quoad
宗教改革は現代の日本と世界に，どのような意味をもつのか。
questum promovendum. 68. Sunt tamen re vera minime
ad gratiam dei et crucis pietatem comparate. 69. Tenentur Episcopi et Curati veniarum apostolicarum
Commissarios cum omni reverentia admittere. 70. Sed magis tenentur omnibus oculis intendere, omnibus auribus advertere, ne pro commissione Pape sua illi
マルチン・ルターが教会に論争を提起した宗教改革の象徴的出来
somnia predicent. 71. Contra veniarum apostolicarum veritatem qui loquitur, sit ille anathema et maledictus. 72. Qui vero, contra libidinem ac licentiam verborum Concionatoris veniarum curam agit, sit ille benedictus.
Sicut 年を迎える今年。千葉教会〈世界の宗教を理解する〉
Papa iuste fulminat eos, qui in fraudem negocii veniarum quacunque arte machinantur,
事から73.
500
74. Multomagnis fulminare intendit eos, qui per veniarum pretextum in fraudem sancte charitatis et veritatis machinantur, 75. Opinari venias papales tantas
esse, ut solvere possint hominem, etiam si quis per講演会では，いまを生きる私たちとの関わりに焦点を当て，キリ
impossibile dei genitricem violasset, Est insanire. 76. Dicimus contra, quod venie papales nec minimum
venialium peccatorum tollere possint quo ad culpam. 77. Quod dicitur, nec si s. Petrus modo Papa esset maiores gratias donare posset, est blasphemia in
スト教関係の学際的な研究に携わっておられる岡田仁氏に語ってsanctum Petrum et Papam. 78. Dicimus contra, quod
etiam iste et quilibet papa maiores habet, scilicet Euangelium, virtutes, gratias, curationum &c. ut Co.
XII. 79. Dicere, Crucem armis papalibus insigniter erectam cruci Christi equivalere, blasphemia est. 80. Rationem reddent Episcopi, Curati et Theologi, Qui
いただきます。
tales sermones in populum licere sinunt. 81. Facit hec
licentiosa veniarum predicatio, ut nec reverentiam Pape facile sit etiam doctis viris redimere a calumniis aut certe argutis questionibus laicorm. 82. Scilicet. Cur Papa non evacuat purgatorium propter sanctissimam charitatem et summam animarum necessitatem ut causam omnium iustissimam, Si infinitas予約，料金はいりません。どなたでも，ご自由においで下さい。
animas redimit propter pecuniam funestissimam ad structuram Basilice ut causam levissimam? 83.
Item. Cur permanent exequie et anniversaria defunctorum et non reddit aut recipi permittit beneficia pro illis instituta, cum iam sit iniuria pro redemptis
orare? 84. Item. Que illa nova pietas Dei et Pape, quod impio et inimico propter pecuniam concedunt animam piam et amicam dei redimere, Et tamen propter
necessitatem ipsius met pie et dilecte anime non redimunt eam gratuita charitate? 85. Item. Cur Canones penitentiales re ipsa et non usu iam diu in semet
abrogati et mortui
adhuc tamen pecuniis redimuntur per concessionem indulgentiarum tanquam vivacissimi? 86. Item. Cur Papa, cuius opes hodie sunt
ルター・95 箇条の提題
opulentissimis Crassis crassiores, non de suis pecuniis magis quam pauperum fidelium struit unam tantummodo Basilicam sancti Petri? 87. Item. Quid
remittit aut participat Papa iis, qui per contritionem perfectam ius habent plenarie remissionis et participationis? 88. Item. Quid adderetur ecclesie boni
maioris, Si Papa, sicut semel facit, ita centies in die cuilibet fidelium has remissiones et participationes tribueret? 89. Ex quo Papa salutem querit animarum
per venias magis quam pecunias, Cur suspendit literas et venias iam olim concessas, cum sint eque efficaces? 90. Hec scrupulosissima laicorum argumenta
sola potestate compescere nec reddita ratione diluere, Est ecclesiam et Papam hostibus ridendos exponere et infelices christianos facere. 91. Si ergo venie
secundum spiritum et mentem Pape predicarentur, facile illa omnia solverentur, immo non essent. 92. Valeant itaque omnes illi prophete, qui dicunt populo
Christi 'Pax pax,' et non est pax. 93. Bene agant omnes illi prophete, qui dicunt populo Christi 'Crux crux,' et non est crux. 94. Exhortandi sunt Christiani, ut
caput suum Christum per penas, mortes infernosque sequi studeant, 95. Ac sic magis per multas tribulationes intrare celum quam per securitatem pacis
confidant. M.D.Xvii.

千葉教会会堂利用委員会主催 公開講座

〈世界の宗教を理解するⅣ〉

宗教改革の今日的意義

講師

岡田

仁氏

（富坂キリスト教センター総主事）

日時2017 年 10 月 29 日㈰13：30 ～ 15：30

会場

日本キリスト教団 千葉教会教会堂（県有形文化財）
千葉市中央区市場町 9‐20043‐222‐4475

後 援 ：千葉市教育委員会

講演のねらい
当時，中世の人々が経験したように，今日の私たちもまた，ともすると日常生活や生命を脅かす様々な力に翻弄され，不安と諦めを覚えます。宗教改革者マルチン・ルターが帝国議会で自説の撤回を教皇から命じられた際の記録に，「我ここに立つ」との言葉があります。ルターは，信仰に基づく自由をもっていました。それゆえに時代の精神に抗して堅く立つことができたのです。ルターの信仰や聖書理解，経験は，国や地域，時代を超えた遺産です。今年，宗教改革から 500 年を迎えます。この記念の時に宗教改革の歴史とその精神を想起し，現代を生きる希望と力を与えられたいと願っています。

講師プロフィル
岡田 仁（おかだ ひとし）
（公財）基督教イースト・エイジャ・ミッション 富坂キリスト教センター総主事，日本基督教団駒場

エデン教会協力牧師，明治学院大学非常勤講師。
1967年大阪生まれ。1989 年関西学院大学神学部卒業。同大学院在学中，水俣でフィールドワーク。
その後，日本基督教団佐世保比良町教会牧師，駒場エデン教会副牧師を経て，2006 年よりドイツ・
プロテスタント教会（EKD）奨学生としてホフガイスマール牧師研修所に留学。2009 年より現職。
共著：『低きに立つ神』（コイノニア社 2009 年）『キリスト教平和学事典』（教文館 2009 年）『行き詰まりの先にあるもの―ディアコニアの現場から』（いのちのことば社 2014 年）『原発と宗教―未来世代への責任』（いのちのことば社 2016 年）
主たる論文（青山学院大学神学科同窓会基督教学会編『基督教論集』掲載のものとして）：「民衆の霊性―水俣病事件と『恨の司祭』」（48 号所収，2005 年）「伝道者養成をめぐる諸問題―ドイツ留学を省みて」（53 号所収，2010 年）「ドイツ・プレディガーゼミナール研修報告――Homiletik（説教演習）」（54 号所収，2011年）「水俣・アジアからみえてくる環境問題」（55 号所収，2012 年）「ディアコニーとミッション―ベーテルにおける新しき方向性」（56 号所収，2013 年）「ディアコニアの概念について」（57 号所収，2014 年）「ディートリッヒ・ボンヘッファーにおける共同体の霊性」（60 号所収，2017 年）
文化会館
中央図書館

会 場 案 内日本キリスト教団

国道16号

千葉教会
代務牧師

千葉教会

矢吹大吾

羽衣公園

◇交通
JR 内房・外房線 本千葉駅下車徒歩 5 分
JR 千葉駅乗り換え、千葉都市モノレール 県庁前下車徒歩 3 分

モノレール県庁前

JR本千葉

→ 蘇我駅

← 千葉駅

菜の花プラザ

県警本部

千葉県庁〒260‐0855
千葉市中央区市場町 9‐20
http://www.chiba-church.org/