คู่่คู่่�มื�มืือือจำแนกชนิ
จำแนกชนิดดภาคู่สนามื
ภาคู่สนามื
พรรณปลาล่
พรรณปลาล่�มื�มืน้น้ำำโขงที่่
โขงที่่�พ�พบในประเที่ศไที่ย
บในประเที่ศไที่ย

AA Field
Field Guide
Guide toto Fishes
Fishesofof TheThe Thailand
Thailand Mekong
Mekong
Nagao
NagaoNatural
NaturalEnvironment
EnvironmentFoundation
Foundation

A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong
Published by Department of Fisheries, Faculty of Agriculture,
Ubon Ratchathani University, Thailand, and Nagao Natural
Environment Foundation (NEF), Japan.
Copyright©2023 Department of Fisheries, Faculty of Agriculture,
Ubon Ratchathani University and Nagao Natural Environment
Foundation.
First publication in 2023.
All right reserved. No part of this publication may be reproduced,
stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by anymeans, electronic, mechanical, photocopying, recording orotherwise, without the prior written permission of the publishers
and copyright holders.
List of members in NEF-Ubon Ratchathani University joint project
Nagao Natural Environment Foundation (NEF), Tokyo, Japan:
Yasuhiko Taki, Ryutaro Ohtsuka, Makoto Komoda, Yasuhiro Natori,
Kenzo Utsugi, Koichi Shibukawa, and Tokomo Oizumi.
Ubon Ratchathani University, Ubon Ratchathani, Thailand:
Chaiwut Grudpan and Jarungjit Grudpan.

National Library of Thailand Cataloging in Publication Data :Grudpan, C., J. Grudpan, and K. Utsugi. 2023. A Field Guide to
Fishes of the Thailand Mekong. UBU Press, Ubon Ratchathani
University, Thailand. L+136 pp.
ISBN: 978-974-523-420-8

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื
พรรณปลาล่�มืน้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to
Fishes of The Thailand Mekongคู�มืือุจำแนกชันิดภาคสนามื พัรรณปลาลุ�มืนำ้ำโขงที่่�พับในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongคู่ำาอ่ที่ิศ Dedicationศาสตราจารย์ ดร. ยาสุฮิโกะ ทากิ(20 สิงหาคม 2474 - 24 มีนาคม 2563)
Professor Dr. Yasuhiko Taki ( 20 August 1931 - 24 March 2020 )ศาสตราจารย์ ดร. เรียวทาโร่ โอทซึกะ(10 มกราคม 2488 - 6 ธันวาคม 2565)
Professor Dr. Ryutaro Ohtsuka ( 10 January 1945 - 6 December 2022 )คู�มืือุจำแนกชันิดภาคสนามื พัรรณปลาลุ�มืนำ้ำโขงที่่�พับในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongกิตติกรรมืประกาศ
ขอขอบคุณบุคคลและองค์กรจำานวนมากให้ความร่วมมือในการสำารวจภาคสนามในพื้นที่
ลุ่มน้ำาโขงของประเทศไทยอย่างกว้างขวางเป็นเวลาหลายปี รวมทั้งเจ้าหน้าภาครัฐในส่วนภูมิภาคและ ชุมชนชาวประมง สำาหรับความร่วมมือและคำาแนะนำา บูรณาการอย่างมีส่วนร่วมบนพื้นฐาน
ทักษะความถนัดของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
ขอขอบคุณมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (NSM, THNHM),
พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (KUMF), ห้องปฏิบัติการวิจัย
มีนวิทยา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (RLIKU), พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติทรัพยากรทางน้ำาแม่โจ้
(MARNM), กองวิจยั และพัฒนาประมงน้าำ จืด (IFDD), กรมประมงประเทศไทย (DOF), มหาวิทยาลัย
แห่งชาติลาว (NUOL), สถาบันวิจัยและพัฒนาประมงน้ำาจืดในประเทศกัมพูชา (IFReDI), มหาวิทยาลัยเกิ่นเทอ ประเทศเวียดนาม (CTU) รวมทั้ง โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี สำาหรับ
ความร่วมมือในครั้งนี้
ขอขอบคุณมูลนิธิสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาตินากาโอะเป็นอย่างยิ่ง ที่สนับสนุนโอกาสใน
การร่วมการสำารวจเชิงพื้นที่อันสำาคัญนี้ รวมทั้งการเผยแพร่ผลการสำารวจดังกล่าว คณะผู้จัดทำา
ขออุทิศหนังสือเล่มนี้เป็นเกียรติให้กับศาสตราจารย์ ดร. ยาสุฮิโกะ ทากิ ผู้ล่วงลับ ที่สนับสนุนการ
ดำาเนินงานมาโดยตลอด

Acknowledgements
Many people and organizations collaborated with our extensive field survey
in the Thailand Mekong for many years. We would express our gratitude to the local
officers and fishers for their enthusiastic collaboration and guidance based on theirtraditional knowledge in the field.
We would like to thank Ubon Ratchathani University, National Science
Museum (NSM, THNHM), Kasetsart University Museum of FIsheries (KUMF),
Research Laboratory of Ichthyology in Kasetsart University (RLIKU), Maejo Aquatic
Resources Natural Museum (MARNM), Inland Fisheries Research and Development
Division (IFDD), Department of Fisheries Thailand (DOF), National University of Laos
(NUOL), Inland Fisheries Research and Development Institute in Cambodia (IFReDI),
Can Tho University in Vietnam (CTU), and Ubon Ratchathani University Publishing
House for their collaboration.
We would like to express our special thanks to Nagao Natural Environment
Foundation for giving us the invaluable opportunities to conduct this extensive survey
and to publicize its results. We dedicate this book to late Professor Dr. Yasuhiko Taki
who was supporting us all the time.
คู�มืือุจำแนกชันิดภาคสนามื พัรรณปลาลุ�มืนำ้ำโขงที่่�พับในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongคู่ำานิยมื
ล่�มืแมื�นำ้ำโขงตอนล�าง (LMB) มื่กิจกรรมืการประมืงนำ้ำจืดที่่�ใหญ่�ที่่�ส่ดในโลก ซึ่่�งผลจับที่างการประมืงที่ัำ้งหมืดต�อ
ปีมืากกว่�าหน่�งล้างตันมื่ผลจับเป็นปลาถึ่งร้อยละ 80 ล่�มืนำ้ำโขงตอนล�างเป็นพืำ้นที่่�ซึ่่�งมื่คู่ว่ามืหลากหลายที่างช่ว่ภาพส่งมื่
รายงานชนิดพรรณปลาพืำ้นเมืือง 898 ชนิด ในจำนว่นน่ำ้มื่ชนิดที่่�เป็นปลาพบเฉพาะถึิ�น (Hortle 2009), แมื้มื่คู่ว่ามืสำคู่ัญ่ดัง
กล�าว่ แมื�นำ้ำโขงตอนล�างมื่การพัฒนาการใช้ประโยชน์จากแมื�น้�ำในปัจจ่บัน ส�งผลต�อคู่ว่ามืเสื�อมืโที่รมืของระบบนิเว่ศอย�าง
เด�นชัด การอน่รักษ์์คู่ว่ามืหลากหลายชนิดพันธุ์่์ไว่้โดยการศ่กษ์าอน่กรมืว่ิธุ์านอย�างกว่้างขว่างตามืล่�มืนำ้ำซึ่่�งมื่คู่ว่ามืจำเป็น
อย�างยิ�งและที่ว่่คู่ว่ามืสำคู่ัญ่ข่ำ้นในปัจจ่บันที่่�ภัยคู่่กคู่ามืต�อคู่ว่ามืสมืบ่รณ์ของปลาในแมื�นำ้ำโขงมื่จำนว่นมืาก โดยเฉพาะอย�าง
ยิ�งโคู่รงการสร้างเขื�อน การพัฒนาโคู่รงสร้างพืำ้นฐาน รว่มืถึ่งสถึาว่ะการเปล่�ยนแปลงสภาพภ่มืิอากาศ
หนังสือ คู่่มื� อื จำแนกชนิดภาคู่สนามืพรรณปลาล่มื� นำ้ำโขงที่่พ� บในประเที่ศไที่ย เล�มืน่ำ้ เป็นผลงานจากการเก็บรว่บรว่มื
ข้อมื่ลจริงในภาคู่สนามืโดยการนำที่่มืของ ดร. ชัยว่่ฒิ กร่ดพันธุ์์ หน่ง� ในนักอน่กรมืว่ิธุ์านปลาผ่ร้ ล่้ ก่ และร่จ้ ริงที่่ที่� ำงานในพืนำ้ ที่่�
ล่มื� แมื�นำำ้ โขงตอนล�างมืากกว่�า 25 ปี ตัว่อย�างปลาที่่มื� าใช้ประกอบในการเข่ยนหนังสือเล�มืน่จำ้ ง่ เป็นข้อมื่ลมืือหน่ง� ของที่่มืงาน
อย�างแที่้จริง โดยที่่� Nagao Natural Environment Foundation (NEF) เป็นแหล�งที่่นสนับสน่นหลักของการเก็บรว่บรว่มื
ข้อมื่ลและจัดที่ำหนังสือเล�มืน่ำ้ ข้าพเจ้าเชือ� มืัน� ว่�าหนังสือเล�มืน่จำ้ ะเป็นประโยชน์ตอ� นักว่ิชาการและผ่ส้ นใจพรรณปลาแมื�นำำ้ โขงตอนล�าง ซึ่่ง� สามืารถึนำไปประย่กต์ใช้ในการอน่รกั ษ์์และใช้ประโยชน์พรรณปลาล่มื� นำ้ำโขงตอนล�างต�อไปได้ตามืเจตนารมืย์ของ
ผ่้เข่ยน
ศ. ดร. ที่ว่นที่อง จ่ฑาเกต่

Forward
The Lower Mekong River Basin (LMB) is home to the largest inland fishery of the world, which
the annual total catch is one of the largest inland-fishing areas in the world that shows over a million tons of annual catch shared 80% with finfish. The LMB is also known to have an extremely highdiversity of fish species with 898 indigenous species including endemic species (Hortle 2009). Despite
the importance, river exploitation is in progress, and the ecosystem is obviously being degraded.
Therefore, it is considered to be worth conserving the species diversity through education of taxonomy
widely along the basin that are ultimately required and become more important in the present day,when there are number of threats to the integrity of Mekong fishes, particularly river damming, infrastructure developments and climate changes.
The book “Field Guide to Fishes of the Thailand Mekong” is written based on more than 25
years-experience of Dr. Chaiwut Grudpan who is one of the prominent fish taxonomists in the LMB.
All the information used in this book is truly from his first-handed data collected from his own fish
specimens obtained through his countless field trips. This book is made possible by the major financial
support from Nagao Natural Environment Foundation (NEF) both for datacollection and publishing. I am confident that this book is benefit to any scholars and those whominterest in the LMB fishes, which can be further applied for conservation and wise uses of the LMB
fishes as the intention of the author.

Prof. Tuantong Jutagate, PhD

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongเนื้อหา ContentsบทนำาIntroductionลุ่มน้ำาโขงประเทศไทย / The Thailand Mekongประเภทแหล่งอาศัย/ Habitat types

กิจกรรมภาคสนาม / Acitivities in the fieldกิจกรรมในห้องปฏิบัติการ / Acitivities in the laboratoryพรรณปลาที่พบในลุ่มน้ำาโขงของไทย
Fish fauna of the Thailand Mekongตัวอย่างคำาบรรยาย / Examples of species accountsส่วนที่ 1: คำาศัพท์เกี่ยวกับสัณฐานของปลา
Section 1: Terminology on fish morphologyส่วนที่ 2: สารบัญภาพระดับวงศ์และสกุล
Section 2: Guide to families and generaส่วนที่ 3: สารบัญสืบค้นชนิด
Section 3: Search for speciesส่วนที่ 4: ลักษณะจำาแนกชนิด
Section 4: Species identificationส่วนที่ 5: ดัชนีชนิดปลา
Section 5: Species indexส่วนที่ 6: บัญชีรายชื่อปลาที่พบในลุ่มน้ำาโขงของไทย
Section 6: Fish species list The Thailand Mekongส่วนที่ 7: คณะผู้เขียนและผู้ช่วยวิจัย

VI
VII
VIII

X
XII
XIII
XIV
XV
XVI
XXVIII
XL
1
117
126
135

Section 7: Researchers and researched assistantsส่วนที่ 8: เอกสารอ่านประกอบ
Section 8: Recommended readingคู�มืือุจำแนกชันิดภาคสนามื พัรรณปลาลุ�มืนำ้ำโขงที่่�พับในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong136บที่นำา
แม่นำ้ โขง-ล้านช้างมีความยาว 4,900 กิโลเมตร ครอบคลุมพืน้ ที่ลุ่มน้ำ 795,000 ตารางกิโลเมตร เป็นแม่น้ำที่มีความยาวเป็นอันดับที่
12 และและมีพื้นที่ลุ่มน้ำใหญ่เป็นอันดับ 21 ของโลก ครอบคลุมพื้นที่
6 ประเทศ ได้แก่ จีน เมียนมาร์ ไทย ลาว กัมพูชา และ เวียดนาม พื้นที่
นีป้ ระกอบด้วยภูมปิ ระเทศ ภูมอิ ากาศ และระบบนิเวศทีห่ ลากหลาย ส่งผลให้พื้นที่นี้กลายเป็นแหล่งรวมความหลากหลายทางชีวภาพที่มี
ความสำคัญ
ลุ่มน้ำโขงตอนล่าง (LMB) มีพื้นที่เกี่ยวข้องกับ 4 ประเทศใน
คาบสมุทรอินโดจีน ซึง่ มีผลผลิตปลาและผลิตภัณฑ์ประมงรวมถึง 2.3
ล้านตันต่อปี มีมูลค่าประมาณ 6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะเดียวกัน
การพั ฒ นาทางเศรษฐกิ จ อย่ า งรวดเร็ ว ในปั จ จุ บั น ได้ ก ลายเป็ น ภั ยคุกคามต่อสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศของภูมิภาค ดังนั้นคณะวิจัยได้
ดำเนินการสำรวจภาคสนามอย่างกว้างขวางเกีย่ วกับความหลากหลาย
ทางชีวภาพของปลาในภูมิภาคระหว่างปี พ.ศ. 2549 ถึง พ.ศ. 2558
ภายใต้แนวความคิดริเริ่มของมูลนิธิสิ่งแวดล้อมธรรมชาตินากาโอะ
ประเทศญี่ปุ�น (NEF) คณะวิจัยรับผิดชอบและได้ดำเนินการสำรวจใน
พื้นที่ลุ่มน้ำโขงไทย
“คู่ มื อ จำแนกชนิ ด ภาคสนาม พรรณปลาลุ่ ม น้ ำ โขงที่ พ บในประเทศไทย” ภาพถ่ายตัวอย่างปลา 310 ชนิด ซึ่งเป็นผลจากการ
สำรวจในพื้นที่แม่น้ำโขงของไทยคณะวิจัย เนื้อหาบรรยายเป็นภาษา
ไทยและภาษาอังกฤษ เป็นข้อมูลอ้างอิงในระดับสากล ไม่เฉพาะกับนัก
วิจัย นักศึกษา รวมทั้งผู้สนใจในประเทศไทยเท่านั้น

VIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongIntroduction
The Mekong-Lanchang River is 4,900 kilometers long,and has a basin area of 795,000 square kilometers. It is the
12th longest and 21st largest basin in the world. The basincovers 6 countries including China, Myanmar, Thailand, Laos,
Cambodia, and Vietnam. This area includes diverse landscapes,
climates, and ecosystems, which are making this area to bea biodiversity hotspot.
The Lower Mekong Basin (LMB) is an area involving 4
Indochinese countries. It produces 2.3 million tons of fish
and fisheries products annually which are equivalent to 6
billion US dollars. On the other hand, recent rapid economic
development of the area has become a threat of theenvironment and the ecosystem of the region. Therefore, we
conducted an extensive field survey on fish biodiversity in theregion from 2006 to 2015 by the initiative of Nagao Natural
Environment Foundation, Japan (NEF). The authors carriedout the survey in the Thai Mekong area.
“A Field Guide to Fishes in the Thailand Mekong” is a
result of the survey, shows specimen photographs of 310
fish species actually collected from the Thai Mekong by theauthors. It is written in both Thai and English, so that, it must
be useful not only for the Thai researchers and learners ofThailand but also for those outside the region.
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongVIIล่�มืน้ำาโขงประเที่ศไที่ย The Thailand Mekongเวียดนาม
Vietnamสปป. ลาว
Laos PDRทะเลจีนใต้South China Sea

ไทย
Thailandกัมพูชา
Cambodiaอ่าวไทย
Gulf of Thailandเวียดนาม
Vietnamลุ่มแม่น้ำาโขง-ประเทศไทย
พืน้ ทีล่ มุ่ น้าำ โขงของประเทศไทยมีพนื้ ทีป่ ระมาณ 181,459 ตารางกิโลเมตร (สีฟา้ สีเหลืองและ สีเขียว) ซึ่งคิดเป็นประมาณร้อยละ 18 ของพื้นที่ลุ่มน้ำาโขงทั้งหมด เพื่อความสะดวกในการ
อธิบาย พืน้ ทีล่ มุ่ แม่นา้ำ โขงของประเทศไทยแบ่งการบรรยายออกเป็นสามภูมภิ าคย่อยในหน้าถัดไป
The Thailand Mekong Watershed
Total area of the Thailand Mekong Watershed is about 181,459 square kilometers (blue, yellow, and green), which is estimated to be about 18% of the wholearea of the Mekong Basin. For the convenience of explanation, the Thailand Mekong
is divided into three subregions in the next page.

VIIIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongล่�มืน้ำาโขงประเที่ศไที่ย The Thailand Mekong
A: ลุม่ น้าำ โขงในภาคเหนือของไทยครอบคลุมพืน้ ทีป่ ระมาณ 17,435 ตร.กม.
ในพื้นที่จังหวัด เชียงราย พะเยา และส่วนหนึ่งของลำาปาง มีแม่น้ำากก
และแม่น้ำาอิงเป็นลำาน้ำาสาขาสำาคัญแม่น้ำาโขงสายหลักมีความยาวกว่า 97กิโลเมตร ตามแนวพรมแดนประเทศไทย และ สปป. ลาว
The Northern subregion of the Thailand Mekong encompasses
an area of about 17,435 square kilometers including Chiang Ray,
Phayao and a part of Lampang. The Kok river and the Ing river
are the tributaries representing the subregion. The Mekong
main stream is extending over 97 kilometers on the border lineof Thailand and Laos.

B: ลุ่มน้ำาโขงภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ
167,390 ตารางกิโลเมตร ในพื้นที่ 20 จังหวัดที่ตั้งอยู่ในที่ราบสูงโคราช
ซึ่งมีลำาน้ำาสาขากระจายอยู่โดยรอบ มีลุ่มน้ำาสายหลักคือแม่น้ำามูลและ
แม่น้ำาชี แม่น้ำาโขงสายหลักมีความยาว 858 กิโลเมตร ตามแนวพรมแดน
ประเทศไทย และ สปป. ลาว
Northeastern subregion of the Thailand Mekong is the area
spreading about 167,390 square kilometers covering 20 provinces
located in the Khorat Plateau where a number of tributaries are
spread around. Main tributaries are the Mun river and the Chi
river. The Mekong mainstream is stretching along the border lineof Thailand and Laos for about 858 kilometers.
C: ลุ่มน้ำาโขงภาคตะวันออกของไทย ครอบคลุมพื้นที่ขนาดเล็กประมาณ
4,093 ตารางกิโลเมตร พื้นที่นี้เกี่ยวข้องกับระบบลุ่มน้ำาสาขาของโตนเล
สาบในประเทศกัมพูชาSouthern subregion is a small area with about 4,093 square
kilometer. This subregion involves several
tributaries of the Tonle Sap river flowing into Cambodian territory.

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

IXประเภที่แหล�งอาศัย Habitat types

แก่งน้ำาตก กระแสน้ำาไหลแรง (แก่งตะนะ อุบลราชธานี)Rocky rapids with turbulent currents (Tana, Ubon Ratchathani)ร่องน้ำาลึก ความลึกกว่า 15 เมตร (ปากบ้อง อุบลราชธานี)Pools with more than 15 meters deep (Pak Bong, Ubon Ratchatani)ลำาธาร ในหุบเขา (ห้วยไผ่ อุบลราชธานี)Streams and creeks (Huay Pai, Ubon Ratchathani)Xคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongประเภที่แหล�งอาศัย Habitat types

หนองน้ำาและพื้นที่ชุ่มน้ำา (หนองปลาหลาก อุบลราชธานี)Swamps and wetlands (Nong Pla Lak, Ubon Ratchathani)ฝายขนาดเล็ก (ฝายดงนาทาม อุบลราชธานี)Small-scale dam impoundments (Don Na Tam Weir, Ubon Ratchathani) province)พื้นที่เก็บกักน้ำา อ่างเก็บน้ำา (อ่างเก็บน้ำาเขื่อนสิรินธร อุบลราชธานี)Large-scale
dam impoundments(Sirinthorn Reservoir, Ubon)

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XIกิจกรรมืภาคู่สนามื Activities in the fieldเก็บรวบรวมตัวอย่างจากกิจกรรมประมงของชุมชน

Specimen collection in collaboration with local fishersสัมภาษณ์อย่างมีส่วนร่วมข้อมูลความรู้ท้องถิ่น และ การใช้ประโยชน์
Interview surveys in the riparian societies.

เก็บรวบรวมตัวอย่างด้วยเครื่องมือจับปลาโดยคณะวิจัย
Specimen collection by the field survey team

XIIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongกิจกรรมืในห้องปฏิบัติการ Activities in the laboratoryคัดกรองตัวอย่าง วิเคราะห์ชนิดเบื้องต้น
Observation of specimens for species identification.

การถ่ายภาพปลาสดตัวอย่างที่จัดเตรียมแสดงลักษณะเด่น
Photographing fresh fish specimens after fin-settingเก็บรักษาตัวอย่างที่ลงทะเบียนในน้ำายารักษาสภาพอัลกอฮอล์ เข้มข้น 80 เปอร์เซนต์
Museum specimens in preservatives (e.g. 80% ethanol) with detailed data tags.

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XIIIพรรณปลาที่่�พบในล่�มืน้ำาโขงของไที่ย Fish fauna of the Thailand Mekongรวมอันดับปลากลุ่มอื่น Others
143 species 20.6 %อันดับปลาหมือ
Anabantiformes
22 species 7.1 %อันดับปลาหนัง Siluriformes
57 species 18.4 %อันดับปลาตะเพียน Cypriniformes
167 species 53.9 %การจัดจำาแนกชนิดพันธุ์ปลาที่พบในลุ่มน้ำาโขงประเทศไทย
การจัดอนุกรมวิธานในหนังสือเล่มนี้เป็นไปตาม Van der Laan (2022) ชื่อสามัญภาษาไทยอิงตาม
Vidthayanon (2017) ชื่อท้องถิ่นภาษาไทยได้รับการยืนยันจากการสัมภาษณ์ชาวประมงอย่างมีส่วนร่วมในพื้นที่
สำารวจ
“คู่มือจำาแนกชนิดภาคสนาม พรรณปลาลุ่มน้ำาโขงที่พบในประเทศไทย” บรรยายบนพื้นฐานของการ
สำารวจภาคสนามทีค่ รอบคลุมพืน้ ทีล่ มุ่ น้าำ โขงในอาณาเขตประเทศไทย ซึง่ ดำาเนินการระหว่างปี พ.ศ. 2549 ถึง พ.ศ.
2558 รวบรวม เก็บรักษา และลงทะเบียนตัวอย่างปลาจากการสำารวจเพือ่ เป็นตัวอย่างอ้างอิงทางวิทยาศาสตร์ ชือ่ทางวิทยาศาสตร์ของปลาแต่ละชนิดได้ตรวจสอบกับเอกสารทีเ่ กีย่ วข้องและปรับปรุงเพือ่ ใช้ในหนังสือเล่มนี้ แสดงบัญชีรายชื่อปลาในพื้นที่ลุ่มน้ำาโขงที่พบในประเทศไทย 383 ชนิด ภาพถ่ายอ้างอิงชนิดปลาจากการสำารวจ 310
ชนิด ภายใต้ 61 วงศ์ และ 20 ลำาดับ ในจำานวนนี้ ประกอบด้วย ชนิดที่มีสถานะภาพถูกคุกคาม 28 ชนิด, ชนิดที่
เป็นรายงานการพบครั้งแรกในพื้นที่ศึกษา 14 ชนิด, ชนิดที่ยังไม่สามารถระบุสถานะภาพได้ 16 ชนิด, ชนิดพันธุ์
ต่างถิ่น 25 ชนิด รวมทั้ง สายพันธุ์ที่ผสมข้ามชนิด 5 สายพันธุ์ ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พัฒนาภายใต้ธุรกิจเพาะเลี้ยง
สัตว์น้
Classification of The Thailand Mekong fishes.
Fish classification followed Van der Laan (2022). Common Thai names followed
Vidthayanon (2017). Local Thai names were confirmed through participatory interviews with local
fishermen whole part of Thailand Mekong.
“A field guide to the Thailand Mekong fishes” is written on the basis of an extensive fieldsurvey throughout the Thai territory of the Mekong basin conducted from 2006 to 2015. A numberof fish samples were collected, and preserved in a scientific manner. Scientific names of the fishes
were updated and used in this book. As a result, 383 species were recorded in the survey. This
book shows photographs of 310 species composing 61 families and 20 orders. It is including 28
threatened species, 14 newly recorded species from the Thailand Mekong, 16 undescribed species,
25 introduced species, and 5 hybrid escapees from aquaculture facilities.

XIVคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongตัวอย�างคู่ำาบรรยาย Examples of species accountsชื่อวงศ์ Family Nameชื่อไทย (ชื่อท้องถิ่น)Thai Name (Local Name)ชื่ออันดับ Order Nameชื่อวิทยาศาสตร์
Scientific Nameสถานะภาพบัญชีแดง IUCNIUCN Red list
CR ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
Critically Endangered
EN ใกล้สูญพันธุ์ Endangered
VU มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
Vulnerableการกระจายพันธุ์ในอินโดจีน
Distribution in Indochina
KH : กัมพูชา Cambodia
LA : สปป. ลาว Laos PDR
TH : ไทย Thailand
VN : เวียดนาม Vietnam

วงศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeย่�สกที่อง (เอิน)IUCN: EN

Cypriniformes
Probarbus jullieni Sauvage, 1880
KH LA TH VNลำาตัว่มื่ลายแถึบตามืยาว่ 5 แถึบ เหนือเส้นข้างลำาตัว่
5 black stripes above lateral lineคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเร่ยบ
last simple ray of dorsal fin smooth62.5 cm SLริมืฝีปากล�างหนาแยกกันเล็กน้อยในแนว่กลาง
lower lip narrowly interrupted at midwayเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 37-40 เกล็ด
37-40 lateral line scalesล่กปลา juvenile 5.97 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XVส�วนที่่� 1: คู่ำาศัพที่์เก่�ยวกับสัณฐานของปลา
Section 1: Terminology on fish morphologyลำาตัว่
trunk

หัว่
head
จะงอยปาก
snout

หาง
tail
คู่อดหาง
caudal peduncle

หัว่
head

ลำาตัว่
trunk

หาง
tail

จะงอยปาก บริเวณระหว่างปลายจะงอยปากถึงขอบตาด้านหน้าSnout

A region between the tip of snout and anterior marginof the eyeหัวบริเวณระหว่างปลายจะงอยปากถึงขอบด้านท้ายแผ่นปิดเหงือกHead

A region between the tipe of snout and posterior end of gillcoverลำาตัว

บริเวณระหว่างขอบแผ่นปิดเหงือกด้านท้ายถึงทวารหนักTrunk

A region between the porterior end of gill cover and anusหางบริเวณระหว่างทวารหนักถึงส่วนปลายของกระดูกฐานครีบหางTail

A region between the anus and the end of hypural bonesคอดหาง บริเวณระหว่างส่วนท้ายฐานครีบก้นถึงปลายกระดูกฐานครีบหาง
Caudal peduncle A region between the end of anal fin and the end of
hypural bones

XVIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongร่ปร�างของปลา Types of the body shapesภาพตัดขว่าง
cross sectionร่ปร�างที่รงกระบอก
sagittiformภาพหน้าตรง
front viewร่ปร�างแบนข้าง
compressiformภาพหน้าตรง
front viewภาพซึ่่กขว่า
right viewร่ปร�างแบน
depressiformด้านที่้อง
ventral viewร่ปร�างกลมื
globiformร่ปร�างเร่ยว่ยาว่
anguilliformภาพซึ่่กซึ่้าย
left viewภาพหน้าตรง
front viewด้านหลัง
dorsal viewภาพหน้าตรง
front viewภาพตัดขว่าง
cross sectionคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XVIIร่ปร�างของปาก Types of mouthช�องปากเปิดด้านหน้า
terminal mouthช�องปากเปิดในแนว่เฉ่ยงข่ำ้น
superior mouthปากอย่�ปลายส�ว่นหัว่เปิดข่ำ้นด้านบน
Mouth located and open upwardsปากยืดออกได้
protrusible mouthปากอย่�ปลายส�ว่นหัว่เปิดไปข้างหน้าในแนว่ระนาบ
Mouth located at the tip of head, and open
horizontally forwardsปากแบบที่�อ
tube mouthซึ่่�กรองเหงือก
gill rakersช�องปากเปิดด้านล�าง
inferior mouthช�องเปิดปากเปิดด้านล�างของส�ว่นหัว่
Mouth located and open downwards

XVIIIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongหนวดของปลา Barbelsหนว่ดที่่�จมื่ก
nasal barbelsหนว่ดที่่�ขากรรไกรบน
maxillary barbelsหนว่ดที่่�ขากรรไกรล�าง
mandibular barbelsหนว่ดที่่�จงอยปาก
rostral barbelsหนว่ดที่่�จงอยปาก
rostral barbelsหนว่ดที่่�ขากรรไกรบน
maxillary barbelsหนว่ดที่่�ขากรรไกรบน
maxillary barbelsหนว่ดที่่�จะงอยปาก
rostral barbelsหนว่ดที่่�จะงอยปาก
rostral barbels หนว่ดที่่�ขากรรไกรบน
maxillary barbelsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XIXสัดส�วนของปลา

Fish Morphometryคู่ว่ามืยาว่ที่ัำ้งหมืด
total length (TL)คู่ว่ามืยาว่หัว่
head length (HL)คู่ว่ามืล่กของลำาตัว่
body depth (BD)จะงอยปาก
snout length (SnL)คู่ว่ามืยาว่มืาตรฐาน
standard length (SL)คู่ว่ามืกว่้างลำาตัว่
disc width (DW)ระยะระหว่�างตา
interorbital spaceคู่ว่ามืยาว่ลำาตัว่
disc length (DL)เส้นผ�านศ่นย์กลางตา
eye diameter (ED)คู่ว่ามืกว่้างปาก
mouth widthXXคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongคู่ำาอธิบายสัดส�วนของปลา

Terminology on fish morphometryความยาวทั้งหมด

ระยะห่างระหว่างปลายจะงอยปากและปลายครีบหางที่กดพับ
เข้าหาแนวระนาบกึ่งกลาง

Total length

Distance between the tip of snout and the tip of longer
caudal fin lobe depressed along the midlineความยาวมาตรฐาน ระยะห่างระหว่างปลายจะงอยปากและปลายของกระดูก
ฐานครีบหาง ซึ่งประมาณได้จากรอยพับบนผิวหนังเมื่อบิด
ครีบหางไปด้านข้าง

Standard length

Distance between the tip of snout and the end of
hypural bones which is approximated by a skin fold ata bent caudal fin base.

ความลึกของร่างกาย ระยะห่างที่กว้างที่สุดระหว่างแนวสันหลังและแนวสันท้อง
Body depthDistance between the highest point on the mid-dorsal line
and the lowest point on the mid-ventral lineความยาวจะงอยปาก ระยะห่างระหว่างปลายจะงอยปากและขอบตาด้านหน้า
Snout length

Distance between the tip of snout and the anterior margin of
the eyeความยาวหัว

ระยะห่างระหว่างปลายจะงอยปากและขอบด้านท้ายแผ่นปิดเหงือก

Head length

Distance between tip of snout and posterior end of gill coverเส้นผ่านศูนย์กลางตา ระยะห่างที่ยาวที่สุดระหว่างขอบหน้าและขอบท้ายตา
Eye diameter

Distance between longest point on each edge of eyeระยะระหว่างตา

ระยะห่างระหว่างขอบตาด้านในซีกซ้ายและขวา

Interorbital space Distance between the inner edges of the eyesความกว้างปาก

ระยะห่างระหว่างมุมปากซีกซ้ายและขวา

Mouth width

Distance between the two angles of the mouthคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXIคู่ำาอธิบายการนับเกล็ด

Terminology on scale countsเกล็ดเหนือเส้นข้างลำาตัว่
scales above lateral lineเกล็ดเส้นข้างลำาตัว่
lateral-line scalesเกล็ดใต้เส้นข้างลำาตัว่
scales below lateral lineเกล็ดรอบคู่อดหาง
circumpeduncular scalesเกล็ดหน้าคู่ร่บหลัง
predorsal scalesจ่ดสิำ้นส่ดของเส้นข้างลำาตัว่
end of lateral line scales

13
6

16
35

5
จ่ดสิำ้นส่ดอย่�หน้าคู่ร่บที่้อง
mid-ventral scale infront of pelvic fin originนับต�อเนื�องรอบคู่อดหาง
counted aroundcaudal peduncleเกล็ดเส้นข้างลำาตัว เกล็ดที่เรียงอยู่ในแนวกึ่งกลางลำาตัวด้านข้าง
Lateral line scales Perforated scales running along the mid-lateral lineเกล็ดหน้าครีบหลัง เกล็ดที่เรียงอยู่ในแนวกี่งกลางลำาตัวด้านบนหน้าครีบหลัง
Predoral scales A row of mid-dorsal scales in front of dorsal finเกล็ดเหนือเส้นข้างลำาตัว เกล็ดที่เรียงแนวเฉียงเหนือแนวเส้นข้างลำาตัว
Scales above lateral line Oblique series of scales from front of dorsal fin androw of lateral lineเกล็ดใต้เส้นข้างลำาตัว เกล็ดที่เรียงแนวเฉียงใต้แนวเส้นข้างลำาตัว
Scales below lateral line Oblique series of scales from a row of lateral line
and front of pelvic finเกล็ดรอบคอดหาง เกล็ดที่เรียงรอบส่วนที่คอดที่สุดของคอดหาง
Circumpeduncular scales scales around the narrowest of caudal peduncle

XXIIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongประเภที่ของเกล็ด
Types of Scalesเกล็ดผิว่เร่ยบ
cycloid scaleเกล็ดผิว่หยาบ
ctenoid scaleผิว่เร่ยบ
smoothedgedเกล็ดแนว่เส้นข้างลำาตัว่
lateral line scaleมื่หนามื
ขนาดเล็ก
series oftiny spineเกล็ดมื่ที่�อ
ขนาดเล็ก
scalesconsistof a tubeเกล็ดแนว่สันที่้อง
ลักษ์ณะเป็นซึ่่�จักร
belly scutes:
A keel of scutes along
the midline of bellyหมากผาง Tenualosa thibaudeauiลักษ์ณะเกล็ดเป็นหนามื
dermal spines:
scale derivatives,
erected during their
puffing behavior.

ปักเป้าเขียวจุด Dichotomyctere nigroviridisลักษ์ณะเกล็ดเป็นเกราะ
bony plates:
scale derivatives,modified to form
series of body platesเกล็ดกานอยด์
ganoid scales:rhomboid shape witharticulating peg andsocket joints.
ลักษ์ณะเกล็ดเป็นป่่มื
dermal tubercles
scale derivatives,modified to form
tubercles on skin.

กดเกราะ Pterygoplichthys disjunctivusจิ้มฟันจระเข้แม่น้ำาโขง Doryichthys contiguusจรเข้ Atractosteus spatulaราหูาหูน้ำาจืด Urogymnus polylepisคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXIIIประเภที่ของคู่ร่บ Types of finsคู่ร่บหลัง
dorsal finคู่ร่บหาง
caudal finคู่ร่บอก
pectoral finsคู่ร่บที่้อง
pelvic finsคู่ร่บหลัง
dorsal finคู่ร่บก้น
anal finคู่ร่บไขมืัน
adipose finคู่ร่บอก
pectoral finsคู่ร่บก้น
anal finคู่ร่บที่้อง
pelvic finsคู่ร่บหลังตอนที่่� 1 คู่ร่บหลังตอนที่่� 2
first dorsal fin second dorsal finคู่ร่บก้น คู่ร่บย�อย
anal fin finlet

XXIVคู่ร่บหาง
caudal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongคู่ำาอธิบายลักษณะคู่ร่บ
Definition of the finsครีบหลัง

ครีบเดี่ยวอยู่แนวกึ่งกลางส่วนหลัง

Dorsal fin

Median fin on the backครีบหลังตอนที่หนึ่ง

คู่ร่บหลังด้านหน้าซึ่่�งแยกออกจากคู่ร่บหลังตอนที่่�สอง

First dorsal fin Anterior dorsal fin if separated from posterior dorsal fin.
ครีบหลังตอนที่สอง

คู่ร่บหลังด้านที่้ายซึ่่�งแยกออกจากคู่ร่บหลังตอนที่่�หน่�ง

Second dorsal fin Posterior dorsal fin if separated from anterior dorsal fin.
ครีบหาง

ครีบเดี่ยวบริเวณปลายหาง

Caudal fin

Median fin at the end of the tail.

ครีบอก

ครีบคู่ มักอยู่ที่ลำาตัวด้านข้าง หลังช่องเหงือก

Pectoral fin

Paired fins usually localted on the lateral sides of bodybehind gill cavityครีบท้อง

ครีบคู่ มักจะอยู่บริเวณลำาตัวด้านท้อง

Pelvic fin

Paired fins usally localted on the ventral side of bodyครีบก้น

ครีบเดี่ยว อยู่แนวกึ่งกลางลำาตัวส่วนท้อง ด้านท้ายทวารหนัก

Anal finMedian fin located ventral side of the body behind anusครีบย่อย

ครีบเดี่ยวขนาดเล็ก มีก้านครีบจำานวนน้อย ปกติอยู่ในตำาแหน่งด้าน
ท้ายของครีบหลังหรือครีบก้น

FinletSmall fin with a few rays. If present, usually it is locatedafter dorsal fin and/or anal fin.

ครีบไขมัน

ครีบเดี่ยวที่ไม่มีก้านครีบ ปกติอยู่ในตำาแหน่งด้านบนของคอดหาง

Adipose fin

A fin without rays. If present, usually located on the dorsalside of caudal peduncle.
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXVคู่ำาอธิบายการนับจำานวนก้านคู่ร่บ
Terminology on fin-ray counts

3ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�ไมื�แตกแขนง
unbranched rays

2

1
2
34

56

78
9

1

10
11
12
13
14
15
16

ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง
branched rays

ก้านคู่ร่บแข็ง
spines1

2

3 4 5 6 7 8

1

9 10
11 12

1

2

3

ก้านคู่ร่บแข็ง
spinesXXVIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongร่ปแบบของก้านคู่ร่บ
Definition of fin-raysก้านครีบแข็ง

เป็นกระด่กแข็งเสริมืคู่ว่ามืแข็งแรงของคู่ร่บ ไมื�มื่ข้อต�อ
มื่คู่ว่ามืยืดหย่�นน้อย พบบริเว่ณด้านหน้าของคู่ร่บเสมือ

SpinesBony structure supporting fins. It has no segmentation, andless flexible than soft rays. If exists, it always composes
anterior part of fins.

ก้านครีบอ่อน

เป็นก้านคู่ร่บที่่�มื่ลักษ์ณะเป็นข้อต�อมื่คู่ว่ามืยืดหย่�นมืาก
พบบริเว่ณส�ว่นที่้ายของคู่ร่บเสมือ

Soft rays

Structure of fin support with segmentaion. It is usually
flexible and composes posterior part of fins.

ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�ไมื�แตกแขนง
ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�ไมื�มื่การแตกแขนง ประกอบด้ว่ย
ส�ว่นมืากพบส�ว่นหน้าของคู่ร่บที่่�ไมื�มื่ก้านแข็ง ก้านส่ดที่้ายของคู่ร่บ
ส�ว่นใหญ่�มื่การเคู่ลือบแข็งคู่ล้ายก้านคู่ร่บแข็ง
Unbranched rays (simple rays)
A kind of soft ray without branch.
It commonly composes anterior part of fins without spine.
Last unbranched ray is often modified and stiffened like aspine.
ก้านครีบอ่อนที่แตกแขนง

ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�มื่ปลายแตกแขนง พบบริเว่ณตอน
ที่้ายของคู่ร่บ

Branched rays A kind of soft ray with branches. It always composes
posterior part of fins.
ก้านครีบอ่อนที่ไม่แตกขอบซี่จักร เป็นก้านคู่ร่บอ�อนที่่�ไมื�แตกแขนงที่่�มื่ขอบ
ที่้ายเป็นซึ่่�จักร
Serrated unbranched rays (Serrated simple rays)
A variation of unbranched ray with serration along
the posterior edge.
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXVIIส�วนที่่� 2: สารบัญภาพระดับวงศ์และสก่ล
Section 2: Guide to families and genera

Familyชื�อวงศ์ / Genus

Page

Dasyatidaeวงศ์ปลากระเบน

1

Urogymnus

1

Hemitrygon

1วงศ์ปลาจระเข้

2

Atractosteus

2วงศ์ปลาตูหนา

2

Anguilla2วงศ์ปลาตะพัด

2

Arapaima

2วงศ์ปลากราย

3

Chitala3

Notopterus

4วงศ์ปลาแมว

4

Setipinna

4วงศ์ปลาหลังเขียว

5

Clupeichthys

5Tenualosa5

Sundasalanx

6

Lepisosteidae
Anguillidae
Osteoglossidae
Notopteridae

Engraulidae
Clupeidae

Gyrinocheilidae วงศ์ปลาสร้อยน้ำาผึ้ง
Botiidae

XXVIII

6

Gyrinocheilus

6วงศ์ปลาหมู

7

Ambastaia

7คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongFamily

Cobitidae

ชื�อวงศ์ / Genus

Page

Syncrossus

7

Yasuhikotakia

8วงศ์ปลาอีด

12

Acanthopsoides

12

Acantopsis

13

Lepidocephalichthys

14

Pangio15

Serpenticobitidae วงศ์ปลาค้อตาหนาม
Nemacheilidae

Balitoridae

16

Serpenticobitis

16วงศ์ปลาค้อ

16

Nemacheilus

16

Schistura17วงศ์ปลาผีเสื้อ

21

Balitora

21

Hemimyzon

22

Homaloptera

22

Homalopteroides

22คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXIX

Family

Cyprinidae

XXXชื�อวงศ์ / Genus

Page

Pseudohomaloptera

23วงศ์ปลาตะเพียน

24

Cyprinus

24

Tor

24

Catlocarpio

25

Probarbus

26

Amblyrhynchichthys

27

Barbonymus

28

Cosmochilus

29

Cyclocheilichthys

29

Cyclocheilos

31

Discherodontus

31

Hypsibarbus

32

Mystacoleucus

33คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongFamilyชื�อวงศ์ / Genus

Page

Poropuntius

35

Puntioplites

36

Scaphognathops

37

Sikukia38

Onychostoma

38

Scaphiodonichthys

38

Aaptosyax

39

Barbodes39

Hampala40

Pethia40

Puntigrus

41

Puntius41

Systomus42คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXXI

Family

XXXIIชื�อวงศ์ / Genus

Page

Barbichthys

43

Crossocheilus

43

Epalzeorhynchos

44

Labiobarbus

44

Lobocheilos

45

Osteochilus

45

Thynnichthys

47

Altigena

47

Cirrhinus

48

Henicorhynchus

49

Incisilabeo

50

Labeo

51

Ceratogarra

52คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongFamily

Danionidae

Leptobarbidaeชื�อวงศ์ / Genus

Page

Mekongina

53วงศ์ปลาซิว

54

Amblypharyngodon

54

Boraras

54

Danio

54

Devario

55

Esomus55

Laubuka56

Luciosoma

56

Opsarius

56

Raiamas57

Rasbora57

Rasbosoma

60วงศ์ปลาบ้า

60

Leptobarbus

60คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXXIIIFamilyชื�อวงศ์ / Genus

Xenocyprididae วงศ์ปลาแปบ

Page
61

Ctenopharyngodon

61

Hemiculterella

61

Hypophthalmichthys

61

Macrochirichthys

62

Oxygaster

62

Parachela

63

Paralaubuca

64

Acheilognathidae วงศ์ปลาไข่หอย

65

Serrasalmidae
Akysidae
Amblycipitidae
Sisoridae

XXXIV

Rhodeus65ว่งศ์ปลาจะละเมื็ดนำ้ำาจืด

66

Piaractus

66ว่งศ์ปลาขย่ย

67

Akysis67ว่งศ์ปลาดัก

67

Amblyceps

67ว่งศ์ปลาแคู่้

68

Bagarius

68

Glyptothorax

68คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongFamilyชื�อวงศ์ / Genus

Page

Siluridae

วงศ์ปลาเนื้ออ่อน

70

Belodontichthys

70

Hemisilurus

70

Kryptopterus

70

Micronema

71

Ompok

71

Phalacronotus

72

Wallago73วงศ์ปลาดุก

74

Clarias74วงศ์ปลาหวีเกศ

75

Clupisoma

75

Laides75วงศ์ปลาสวาย

76

Helicophagus

76

Pangasianodon

76

Pangasius

77

Clariidae
AiliidaePangasiidae

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXXV

Family

Bagridae

Ictaluridae
Mochokidae
Pimelodidae
Loricariidae
Osmeridae
Sygnathidae
Odontobutidae

Eleotridae

XXXVIชื�อวงศ์ / Genus

Page

Pseudolais

80วงศ์ปลากด

82

Bagrichthys

82

Hemibagrus

83

Mystus85

Pseudomystus87วงศ์ปลากดหลวง

87

Ictalurus

87ว่งศ์ปลากดกลับหัว

87

Synodontis

87วงศ์ปลากดอเมริกาใต้

88

Phractocephalus

88วงศ์ปลากดเกราะ

88

Pterygoplichthys

88วงศ์ปลาน้ำาแข็ง

88

Neosalanx88ว่งศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้

89

Doryichthys

89วงศ์ปลาบู่กุดทิง

89

Neodontobutis

89วงศ์ปลาบู่ทราย

89

Oxyeleotris

89คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongFamilyชื�อวงศ์ / Genus

Gobiidaeวงศ์ปลาบู่

90

Brachygobius

90

Eugnathogobius

90

Glossogobius

91

Papuligobius

91

Gobiopterus

93

Mastacembelidae ว่งศ์ปลากระทิง

93

Macrognathus

93

Mastacembelus

94วงศ์ปลาหลดแคระ

95

Chaudhuria

95

Chaudhuriidae
Indostomidae

Pageว่งศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ 95

Indostomus

95

Synbranchidae วงศ์ปลาไหล

95

Monopterus95วงศ์ปลาหมอ

96

Anabas96

Anabantidae

Helostomatidae ว่งศ์ปลาหมอตาล
Helostoma
Osphronemidae ว่งศ์ปลากระดี่
Betta

96
96
96
96

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXXVIIFamily

BadidaeNandidae
Pristolepidae
Channidae
Latiidae
Soleidae
Cynoglossidae
Toxotidae
Ambassidae
Cichlidae

XXXVIIIชื�อวงศ์ / Genus

Page

Osphronemus

98

Trichopodus

99

Trichopsis

101วงศ์ปลาเสือดำา

102

Badis

102

วงศ์ปลาดุมซี

102

Nandus102วงศ์ปลาหมอช้างเหยียบ 102
Pristolepis

102วงศ์ปลาช่อน

103

Channa103วงศ์ปลากระพง

105

Lates

105

วงศ์ปลาลิ้นหมา

106

Brachirus

106วงศ์ปลายอดม่วง

106

Cynoglossus

106วงศ์ปลาเสือพ่นน้ำา

107

Toxotes107วงศ์ปลาแป้น

107

Parambassis

107วงศ์ปลานิล

108

Amphilophus

108คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongFamilyชื�อวงศ์ / Genus

Page

Oreochromis

108

Coptodon109วงศ์ปลาหางนกยูง

109

Poecilia

109

Gambusia

110

Phallostethidae วงศ์ปลาบู่ใส

110

Poeciliidae

Phenacostethus

110ว่งศ์ปลากระทุงเหว

110

Xenentodon

110

Zenarchopteridae วงศ์ปลาเข็ม

111

Dermogenys

111

Adrianichthyidae วงศ์ปลาข้าวสาร

111

Belonidae

Sciaenidae
Lobotidae

Oryzias111วงศ์ปลาจวด

112

Boesemania

112วงศ์ปลาเสือ

112

Datnioides

112

Tetraodontidae วงศ์ปลาปักเป้า

113

Auriglobus

113

Dichotomyctere

114

Pao

114

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XXXIXส�วนที่่� 3: สารบัญสืบคู่้นชนิด
Section 3: Search for speciesวงศ์ปลากระเบน Family Dasyatidaeราห่นำ้ำาจืด (ฝาไลใหญ่�) Urogymnus polylepis (Bleeker, 1852)กระเบนแมื�นำ้ำาโขง (ฝาไลลาว่ ) Hemitrygon laosensis (Roberts & Karnasuta, 1987)วงศ์ปลาจระเข้ Family Lepisosteidaeจระเข้, การ์ (จระเข้, การ์) Atractosteus spatula (Lacepède, 1803)วงศ์ปลาตูหนา Family Anguillidaeไหลยักษ์์ (เอ่�ยนห่) Anguilla marmorata Quoy & Gaimard, 1824วงศ์ปลาตะพัด Family Osteoglossidaeช�อนอเมืซึ่อน (ช�อนอเมืซึ่อน) Arapaima gigas (Schinz, 1822)วงศ์ปลากราย Family Notopteridaeตองลาย (ตองลาย) Chitala blanci (D’Aubenton, 1965)สะตือ (ตองแหล�ใหญ่�) Chitala lopis (Bleeker, 1851)กราย (ตองดาว่, ตองกราย) Chitala ornata (Gray, 1831)สลาด (ตอง) Notopterus notopterus (Pallas, 1769)วงศ์ปลาแมว Family Engraulidaeแมืว่ห่ดำา (แมืว่) Setipinna melanochir (Bleeker, 1849)วงศ์ปลาหลังเขียว Family Clupeidaeซึ่ิว่แก้ว่อ่สาน (แก้ว่) Clupeichthys aesarnensis Wongratana, 1983ซึ่ิว่แก้ว่หัว่แหลมื (แก้ว่หัว่แหลมื) Clupeichthys goniognathus Bleeker, 1855หมืากผาง (หมืักผาง) Tenualosa thibaudeaui (Durand, 1940)
ถึั�ว่งอกแมื�โขง (แก้ว่ไหมื) Sundasalanx mekongensis Britz & Kottelat, 1999วงศ์ปลาสร้อยน้ำาผึ้ง Family Gyrinocheilidaeสร้อยนำ้ำาผ่ำ้ง (เกาะคู่ร่บใส) Gyrinocheilus aymonieri (Tirant, 1884)สร้อยนำ้ำาผ่ำ้งแมื�นำ้ำาโขง (เกาะคู่ร่บจำ้ำา) Gyrinocheilus pennocki (Fowler, 1937)วงศ์ปลาหมู Family Botiidae
หมื่น�าน (หมื่ขัำ้นเฮือ) Ambastaia nigrolineata (Kottelat & Chu, 1987)หมื่ข้างลาย (หมื่ใบไผ�, หมื่ที่�อก) Syncrossus helodes (Sauvage, 1876)หมื่ลายเสือ (หมื่ลายจำ้ำา) Syncrossus lucasbahi (Fowler, 1937)หมื่หางจ่ด (หมื่หางดอก) Yasuhikotakia caudipunctata (Taki & Doi, 1995)หมื่คู่ร่บแดง (หมื่ข้าว่ก�ำา) Yasuhikotakia eos (Taki, 1972)หมื่สัก (หมื่ยาว่) Yasuhikotakia lecontei (Fowler, 1937)หมื่หลังยาว่ (หมื่หนว่ดสัำ้น) Yasuhikotakia longidorsalis (Taki & Doi, 1995)หมื่ขาว่ (หมื่หางแดง) Yasuhikotakia modesta (Bleeker, 1864)หมื่คู่อก (หมื่หลังก�าน) Yasuhikotakia morleti (Tirant, 1885)หมื่หางดอก (หมื่หางจำ้ำา) Yasuhikotakia splendida (Roberts, 1995)วงศ์ปลาอีด Family Cobitidaeรากกล้ว่ยแคู่ระหัว่แหลมื (ฮากกล้ว่ยน้อยหัว่แหลมื)Acanthopsoides delphax Siebert, 1991รากกล้ว่ยแคู่ระลาย (ฮากกล้ว่ยน้อยลาย) Acanthopsoides gracilentus (Smith, 1945)รากกล้ว่ยแคู่ระขาว่ (ฮากกล้ว่ยน้อยขาว่) Acanthopsoides hapalias Siebert, 1991

XL

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

1
1
2
2
2
3
3
3
4
4
5
5
5
6
6
6
7
7
7
8
8
9
10
10
11
11
12
12
12

รากกล้ว่ยหัว่โต (ฮากกล้ว่ยหัว่โป) Acanthopsis bruinen Boyd, Nam, Phanara and Page, 2018 13รากกล้ว่ยจ่ด (ฮากกล้ว่ยลายจำ้ำา) Acantopsis dinema Boyd & Page, 201713รากกล้ว่ยยาว่ (ฮากกล้ว่ยยาว่) Acantopsis ioa Boyd & Page, 201713รากกล้ว่ยลาย (ฮากกล้ว่ยลาย)Acantopsis rungthipae Boyd, Nithirojpakdee & Page, 201713อ่ด (อ่ด) Lepidocephalichthys hasselti (Valenciennes, 1846)14อ่ดแดง (อ่ดแดง) Lepidocephalichthys kranos Havird & Page, 201014อ่ดน้อย (อ่ดน้อย) Lepidocephalichthys zeppelini Havird & Tangjitjaroen, 201014สายที่อง (อ่ดยาว่) Pangio anguillaris (Vaillant, 1902)
15ง่ (อ่ดดำา ) Pangio fusca (Blyth, 1860)15อ่ดยาว่หัว่แหลมื (อ่ดยาว่หัว่แหลมื) Pangio sp. I
15อ่ดยาว่ลาย (อ่ดยาว่ลายจ่ด) Pangio sp. II
15วงศ์ปลาค้อตาหนาม Family Serpenticobitidaeคู่้อตาหนามื (อ่ดเข่ยว่) Serpenticobitis zonata Kottelat, 1998
16วงศ์ปลาค้อ Family Nemacheilidaeคู่้อมืัศยะ (อ่ดห้ว่ยหางแฉก) Nemacheilus masyae Smith, 193316อ่ดห้ว่ยลายแถึบ (อ่ดห้ว่ยลายแถึบ) Nemacheilus zonatus
Page,Pfeiffer,Suksri, Randall & Boyd 202016คู่้อหัว่แบน (อ่ดห้ว่ยลายบัำ้ง) Nemacheilus platiceps Kottelat, 1990
17คู่้อลายสาน (อ่ดห้ว่ยลายตอก) Schistura clatrala Kottat, 2000
17คู่้อที่้องขาว่ (อ่ดห้ว่ยที่้องขาว่) Schistura dorsizona Kottet, 199817คู่้อตาโต (อ่ดห้ว่ยตาโป) Schistura geisleri Kottelat, 1990
18คู่้อลายถึ่�แมื�นำ้ำาโขง (อ่ดห้ว่ยลายซึ่่�กรง) Schistura hoai (Nguyen, 2005)
18
คู่้อลายจ่ด (อ่ดห้ว่ยลายจำ้ำา) Schistura isostigma Kottelat, 1998
18
คู่้อลายแต้มื (อ่ดห้ว่ยลายแต้มื) Schistura laterimaculata Kottelat, 1990
18คู่้อหัว่โต (อ่ดห้ว่ยหัว่โป) Schistura magnifluvis Kottelat, 1990
19คู่้อหางแดง (อ่ดห้ว่ยหางแดง) Schistura nicholsi (Smith, 1933)19คู่้อยาว่ (อ่ดห้ว่ยยาว่) Schistura sp. I
20คู่้อลายสามืที่าง (อ่ดลายสามืที่าง) Schistura sp. II
20คู่้อลายต่๊กแก (อ่ดห้ว่ยลายกับแก้) Schistura sp. III
20คู่้อหางตัด (อ่ดห้ว่ยหางตัด) Schistura sp. IV
20วงศ์ปลาผีเสื้อ Family Balitoridaeจิำ้งจกอันนัมื (แป่มือันนัมื) Balitora annamitica Kottelat, 1988
21จิำ้งจกล้านช้าง (แป่มืล้านช้าง) Balitora lancangjiangensis (Zheng, 1980)21แป่มื (แป่มืสัำ้น) Hemimyzon pengi (Huang, 1982)22จิำ้งจกแดง (แป่มืแดง) Homaloptera confuzona Kottelat, 2000
22ติดหิน (แป่มืลายจำ้ำา) Homalopteroides smithi (Hora, 1932)22ติดหินคู่ร่บสัำ้น (แป่มืลายดอก) Homalopteroides tweediei (Herre, 1940)23ติดหินยาว่ (แป่มืยาว่) Pseudohomaloptera leonardi (Hora, 1941)23วงศ์ปลาตะเพียน Family Cyprinidae
ไน (ไน) Cyprinus rubrofuscus Lacepède, 1803
24เว่่ยน (กั๊ว่) Tor tambra (Valenciennes, 1842)24เว่่ยนแดง (โจกแดง) Tor sinensis Wu, 197725กระโห้ (สะโห้, สา) Catlocarpio siamensis Boulenger, 189825คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

XLIย่�สกที่อง (เอิน) Probarbus jullieni Sauvage, 1880เอินคู่างมื่มื (เอินขาว่) Probarbus labeamajor Roberts, 1992เอินฝ้าย (เอินข่ำ้กระบอง) Probarbus labeaminor Roberts, 1992ตามืิน (ตาโป) Amblyrhynchichthys micracanthus Ng & Kottelat, 2004ตะเพ่ยนที่อง (หางแดง, อ่แจะ) Barbonymus altus (Günther, 1868)ตะเพ่ยนขาว่ (ปากนา) Barbonymus gonionotus (Bleeker, 1849)กะแห (โมืง, หางแดง) Barbonymus schwanenfeldii (Bleeker, 1854)ตะกาก (หมืักบาน) Cosmochilus harmandi Sauvage, 1878ไส้ตันตาแดง (ดอกงิำ้ว่ตาแดง) Cyclocheilichthys apogon (Valenciennes, 1842)ไส้ตันตาขาว่ (ดอกงิำ้ว่หัว่เหล่�ยมื) Cyclocheilichthys armatus (Valenciennes, 1842)กะที่ิ (ดอกงิำ้ว่หนว่ดจ่้มื) Cyclocheilichthys heteronema (Bleeker, 1854)ไส้ตัน (ดอกงิำ้ว่ขาว่) Cyclocheilichthys repasson (Bleeker, 1853)ไส้ตันหัว่แหลมื (ดอกงิำ้ว่หัว่แหลมื) Cyclocheilichthys sp.
ตะโกก (จอก, โจก) Cyclocheilos enoplos (Bleeker, 1849)โจกไหมื (โจกไหมื) Cyclocheilos furcatus (Sontirat, 1985)แดงน้อย (หางแดงน้อย) Discherodontus ashmeadi (Fowler, 1937)ปากหนว่ด (ปากแป) Hypsibarbus lagleri Rainboth, 1996
จาด (ปากหนว่ด) Hypsibarbus malcolmi (Smith, 1945)ตะเพ่ยนปากหนว่ด (ปากกลมื) Hypsibarbus vernayi (Norman, 1925)ตะพาก (ปากคู่ำา) Hypsibarbus wetmorei (Smith, 1931)หนามืหลังคู่ร่บดำา (เกเกาะหลังดำา) Mystacoleucus atridorsalis Fowler, 1937ตาใสคู่ร่บดำา (เกเกาะตาโป) Mystacoleucus chilopterus Fowler, 1935หนามืหลังขาว่ (เกเกาะขาว่) Mystacoleucus ectypus Kottelat, 2000
ตาใส (เกเกาะลาย) Mystacoleucus greenwayi Pellegrin & Fang, 1940
หนามืหลัง (เกเกาะคู่ร่บเหลือง) Mystacoleucus obtusirostris (Valenciennes, 1842)จาดลาว่ (จาดลาว่) Poropuntius laoensis (Günther, 1868)จาดหางเหลือง (จาด) Poropuntius normani Smith,1931
จาดถึำ้ำา (จาดถึำ้ำา) Poropuntius speleops (Roberts, 1991)
ว่่ (สะกางเกส่ง) Puntioplites falcifer Smith, 1929กะมืัง (สะกาง) Puntioplites proctozysron (Bleeker, 1864)ปากเปี่ยนบ้านด�าน (ตาดำา, เปี่ยน)Scaphognathops bandanensis Boonyaratpalin & Srirungroj, 1971ปากเปี่ยน (ตาดำาเกส่ง) Scaphognathops stejnegeri (Smith, 1931)นำ้ำาฝาย (หมืักมืาง) Sikukia gudgeri (Smith, 1934)ขิำ้ง (ขิำ้ง) Onychostoma fusiforme Kottelat ,1998
มือน (มื�ำา) Scaphiodonichthys acanthopterus (Fowler, 1934)สะนากยักษ์์� (สะนากใหญ่�) Aaptosyax grypus Rainboth, 1991ตะเพ่ยนที่ราย (ขาว่ที่ราย) Barbodes aurotaeniatus (Tirant, 1885)ตะเพ่ยนนำ้ำาตก (ขาว่ห้ว่ย) Barbodes rhombeus (Kottelat, 2000)
กระส่บจ่ด (ส่ดจำ้ำา) Hampala dispar Smith, 1934กระส่บข่ด (ส่ดบัำ้ง) Hampala macrolepidota Kuhl & van Hasselt, 1823มืะไฟ (ขาว่ห้ว่ยคู่ร่บแดง) Pethia stoliczkana (Day, 1871)
เสือข้างลาย (เสือน้อย) Puntigrus partipentazona (Fowler, 1934)ตะเพ่ยนที่ราย (ขาว่นา) Puntius brevis (Bleeker, 1849)

XLII

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

26
26
27
27
28
28
28
29
29
29
30
30
30
31
31
31
32
32
32
33
33
33
34
34
34
35
35
35
36
36
37
37
38
38
38
39
39
39
40
40
40
41
41

ตะเพ่ยนที่รายแคู่ระ (ขาว่น้อย) Puntius masyai Smith, 1945ตะเพ่ยนที่รายคู่ร่บจ่ด (ขาว่คู่ร่บจำ้ำา) Puntius sp.
แก้มืชำ้ำาภ่เขา (ขาว่ผ่ก) Systomus jacobusboehlkei (Fowler, 1958)แก้มืชำ้ำา (ขาว่ผ่กหางก�าน) Systomus rubripinnis (Valenciennes, 1842)หางบ�ว่ง (สร้อยหางก�าน) Barbichthys laevis (Valenciennes, 1842)เล็บมืือนางแมื�นำ้ำาโขง (ข่ำ้โก๋ข้างลาย) Crossocheilus atrilimes Kottelat, 2000
เล็บมืือนาง (ข่ำ้โก๋ข้างลายหัว่แหลมื) Crossocheilus oblongus Kuhl & van Hasselt, 1823เล็บมืือนางหางจ่ด (ข่ำ้โก๋หางจำ้ำา) Crossocheilus reticulatus (Fowler, 1934)กาแดง (ข่ำ้โก๋หางแดง) Epalzeorhynchos frenatum (Fowler, 1934)สร้อยล่กกล้ว่ย (คู่่ยลามื, หลังขน) Labiobarbus leptocheilus (Valenciennes, 1842)สร้อยล่กบัว่ (เคู่่ำ้ยง) Lobocheilos rhabdoura (Fowler, 1934)อ่มื�อมื (ด่ดหิน) Osteochilus brachynotopteroides Chevey, 1934สร้อยนกเขาหน้าหมือง (อ่ไที่หน้าหมือง) Osteochilus lini Fowler, 1935พรมื (นกเขา) Osteochilus melanopleura (Bleeker, 1852)ร�องไมื้ตับ (อ่ไที่ข้างลาย) Osteochilus microcephalus (Valenciennes, 1842)อ่ไที่ขาว่ (อ่ไที่ขาว่) Osteochilus sp.
สร้อยนกเขา (อ่ไที่) Osteochilus vittatus (Valenciennes, 1842)เกล็ดถึ่� (ก่�มื) Thynnichthys thynnoides (Bleeker, 1852)เพ้า (เพ้า) Altigena lippa (Fowler, 1936)นว่ลจันที่ร์เที่ศ (นว่ลจันที่ร์) Cirrhinus cirrhosus (Bloch, 1795)นว่ลจันที่ร์นำ้ำาจืด (พอน) Cirrhinus microlepis Sauvage, 1878
แกง (แกง) Cirrhinus molitorella (Valenciennes, 1844)สร้อยหลังขน (สร้อยลาย) Henicorhynchus caudiguttatus (Fowler, 1934)สร้อยหลอด (สร้อยหัว่แหลมื) Henicorhynchus entmema (Fowler, 1934)สร้อยขาว่ (สร้อยโมื�) Henicorhynchus siamensis (Sauvage, 1881)ปีกแดง (สร้อยปีกแดง) Henicorhynchus ornatipinnis (Roberts, 1997)หว่้าหน้านอ (หว่�าหน้านอ) Incisilabeo behri (Fowler, 1937)กระโห้เที่ศ (สะโห้อินเด่ย) Labeo catla (Hamilton, 1822)กาดำา (เพ่ยะ, อ่ต่๋, อ่ก�ำา) Labeo chrysophekadion (Bleeker, 1849)ย่�สกเที่ศ (อ่สบ) Labeo rohita (Hamilton, 1822)หว่้า (หว่�า) Labeo pierrei (Sauvage, 1880)เล่ยหิน (กลมืในแตง) Ceratogarra cambodgiensis (Tirant, 1884)เล่ยหินแมื�นำ้ำาโขง (กลมืในแตงหางก�าน) Ceratogarra fasciacauda (Fowler, 1937)เล่ยหินข้างลาย (ข้างลายปากด่ด) Ceratogarra sp.
สะอ่ (สะอ่) Mekongina erythrospila Fowler, 1937วงศ์ปลาซิว Family Danionidaeซึ่ิว่เจ้าฟ้า (ซึ่ิว่แก้ว่) Amblypharyngodon chulabhornae Vidthayanon & Kottelat, 1990ซึ่ิว่แคู่ระสามืจ่ด (ซึ่ิว่น้อยสามืจ่ด) Boraras micros Kottelat & Vidthayanon, 1993ซึ่ิว่ใบไผ�เล็กแถึบขาว่ (ซึ่ิว่แดงข่ดส้มื) Danio albolineatus (Blyth, 1860)ซึ่ิว่ใบไผ�เล็ก (ซึ่ิว่แดง) Danio rosea Fang & Kottelat, 2000
ซึ่ิว่ใบไผ�น�าน (ซึ่ิว่ลายดอก) Devario laoensis (Pellegrin & Fang, 1940)
ซึ่ิว่หนว่ดยาว่แถึบดำา (ซึ่ิว่หนว่ด) Esomus metallicus Ahl, 1924ที่้องพล่ (แตบหัว่เงิน) Laubuka caeruleostigmata (Smith, 1931)อ้าว่ (ป่อมื) Luciosoma bleekeri Steindachner, 1878คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

41
42
42
42
43
43
43
44
44
44
45
45
45
46
46
46
47
47
47
48
48
48
49
49
49
50
50
51
51
51
52
52
53
53
53
54
54
54
55
55
55
56
56

XLIII

นำ้ำาหมื่กโคู่ราช (ซึ่ิว่ขัำ้นเฮือ) Opsarius koratensis (Smith, 1931)56
นำ้ำาหมื่ก (ซึ่ิว่ดอกคู่ำา) Opsarius pulchellus (Smith, 1931)57
นางอ้าว่ (สะนาก) Raiamas guttatus (Day, 1870)57ซึ่ิว่คู่ร่บดำา (ซึ่ิว่หลังดำา) Rasbora atridorsalis Kottelat & Chu, 1988
57
ซึ่ิว่คู่ว่าย (ซึ่ิว่หางใส) Rasbora aurotaenia Tirant, 188558ซึ่ิว่หางแดง (ซึ่ิว่หางแดง) Rasbora borapetensis Smith, 193458ซึ่ิว่คู่ว่ายพมื�า (ซึ่ิว่ข้างลาย) Rasbora daniconius (Hamilton, 1822)58ซึ่ิว่คู่ว่ายหางดำา (ซึ่ิว่หางดำา, ซึ่ิว่อ้าว่) Rasbora myersi Brittan, 195459ซึ่ิว่ห้ว่ยข้างลาย (ซึ่ิว่ห้ว่ยข้างลาย) Rasbora paviana Tirant, 188559ซึ่ิว่คู่ร่บแดง (ซึ่ิว่หลังแดง) Rasbora rubrodorsalis Donoso-Büchner & Schmidt, 1997 59
ซึ่ิว่หางกรรไกร (ซึ่ิว่ดอกข้าว่) Rasbora trilineata Steindachner, 187060ซึ่ิว่หางกรรไกรเล็ก (ซึ่ิว่ดอกข้าว่น้อย) Rasbosoma spilocerca (Rainboth & Kottelat, 1987) 60
วงศ์ปลาบ้า Family Leptobarbidae
บ้า (โพง) Leptobarbus rubripinna (Fowler, 1937)60วงศ์ปลาแปบ Family Xenocyprididaeกินหญ่้า (กินหญ่้า) Ctenopharyngodon idella (Valenciennes, 1844)61แปบจ่น (ซึ่ิว่เกล็ดแลบ) Hemiculterella macrolepis Chen, 1989
61เกล็ดเงิน (จ่นเกล็ดแลบ) Hypophthalmichthys molitrix (Valenciennes, 1844)61หัว่โต (จ่นหัว่โต) Hypophthalmichthys nobilis (Richradson, 1845)62ฝักพร้า (ลับพร้า, โก๋มื) Macrochirichthys macrochirus (Valenciennes, 1844)62แปบยาว่ (แตบแก้ว่ใบไผ�) Oxygaster pointoni (Fowler, 1934)62แปบหางดอก (แตบดอกข้าว่) Parachela maculicauda (Smith, 1934)63แปบใส (แตบแก้ว่) Parachela oxygastroides (Bleeker, 1852)63แปบใสสยามื (แตบแก้ว่หัว่แหลมื) Parachela siamensis (Günther, 1868)63แปบใสคู่ร่บยาว่ (แตบแก้ว่ปีกยาว่) Parachela williaminae Fowler, 193464แปบใสข้างเงิน (แตบแก้ว่ลายเหลื�อมื) Parachela sp.
64แปบขาว่ (แตบหัว่มืน) Paralaubuca barroni (Fowler, 1934)64แปบคู่ว่าย (แตบใหญ่�) Paralaubuca harmandi Sauvage, 188365แปบ (แตบ) Paralaubuca typus Bleeker, 186465วงศ์ปลาไข่หอย Family Acheilognathidaeไข�หอย (เบ่ำ้ย) Rhodeus ocellatus (Kner, 1866)65วงศ์ปลาจะละเม็ดน้ำาจืด Family Serrasalmidaeจะละเมื็ดนำ้ำาจืด (จะละเมื็ดนำ้ำาจืด) Piaractus brachypomus (Cuvier,1818)66วงศ์ปลาขยุย Family Akysidaeขย่ยแคู่ระคู่ร่บยาว่ (ข่ำ้เห่�ยน้อยปีกยาว่) Akysis bilustris Ng, 201167ขย่ยแคู่ระหางกลมื (ข่ำ้เห่�ยน้อยหางมืน) Akysis varius Ng & Kottelat, 199867วงศ์ปลาดัก Family Amblycipitidaeดักหัว่ที่่� (ด่กหางแฉก) Amblyceps caecutiens Blyth, 185867วงศ์ปลาแค้ Family Sisoridaeแคู่้คู่ว่าย (แข�คู่ว่าย) Bagarius lica Volz, 190368แคู่้ว่ัว่ (แข�เหลือง) Bagarius vegrandis Ng & Kottelat, 2021
68แคู่้ติดหินลายจ่ด (แข�หินลายดอก) Glyptothorax fuscus Fowler, 193468แคู่้ติดหินลายแต้มื (แข�หินลายแต้มื) Glyptothorax lampris Fowler, 193469แคู่้ติดหินลาว่ (แข�หินลายสามืที่าง) Glyptothorax laosensis Fowler, 1934
69

XLIV

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลาเนื้ออ่อน Family Siluridaeคู่างเบือน (ขบ) Belodontichthys truncatus Kottelat & Ng, 1999ดังแดง (ดังแดง, เจ๊ก) Hemisilurus mekongensis Bornbusch & Lundberg, 1989ขาไก� (ปีกไก�) Kryptopterus geminus Ng, 2003
ปีกไก� (ดอกบัว่) Kryptopterus bicirrhis (Valenciennes, 1840)ก้างพระร�ว่ง (ผ่) Kryptopterus vitreolus Ng & Kottelat, 2013ปีกไก� (ดอกบัว่ใหญ่�) Micronema cheveyi (Durand, 1940)
สย่มืพร (เซึ่ือมื) Ompok siluroides Lacepède, 1803นำ้ำาเงิน (นางเงิน) Phalacronotus apogon (Bleeker, 1851)
แดง (นาง) Phalacronotus bleekeri (Günther, 1864)สะงั�ว่ (นางสะงัำ้ว่) Phalacronotus micronemus (Bleeker, 1846)เคู่้าขาว่ (เคู่้า) Wallago attu (Bloch & Schneider, 1801)เคู่้าดำา (คู่่น) Wallago micropogon Ng, 2004วงศ์ปลาดุก Family Clariidae
ด่กด้าน (ด่กเอ็น) Clarias batrachus (Linnaeus, 1758)
ด่กอัฟริกัน (ด่กยักษ์์) Clarias gariepinus (Burchell, 1822)ด่กอ่ย (ด่กอ่ย) Clarias macrocephalus Günther, 1864ด่กเนืำ้อเลน (ด่กอ�อน) Clarias meladerma Bleeker, 1847ด่กล่กผสมื (ด่กบิ๊กอ่ย) Clarias gariepinus x C. macrocephalusวงศ์ปลาหวีเกศ Family Ailiidae
ยอนที่อง (ยอนที่อง) Clupisoma sinense (Huang, 1981)สังกะว่าดขาว่ (ยอนข่ำ้นกหงส์) Laides longibarbis (Fowler, 1934)วงศ์ปลาสวาย Family Pangasiidae
สว่ายหน่ (หน่, หอย) Helicophagus leptorhynchus Ng & Kottelat, 2000
บ่ก (บ่ก) Pangasianodon gigas Chevey, 1931สว่าย (ซึ่ว่ย) Pangasianodon hypophthalmus (Sauvage, 1878)
ยาง (ยาง, หัว่มื�ว่มื) Pangasius bocourti Sauvage, 1880เผาะ (ผอ) Pangasius conchophilus Roberts & Vidthayanon, 1991ซึ่ว่ยเสาะ (ลิง) Pangasius krempfi Fang & Chaux, 1949เที่โพ (ปึ่ง, ห่หมืาด) Pangasius larnaudii Bocourt, 1866สังกะว่าดเหลือง (ยอน) Pangasius macronema Bleeker, 1850เที่พา (เลิมื) Pangasius sanitwongsei Smith, 1931สังกะว่าดที่้องคู่มื (ยอนตาโป) Pseudolais pleurotaenia (Sauvage, 1878)บ่กล่กผสมื (บิ๊กหว่าย) (Pangasianodon hypophthalmus x P. gigas)เที่โพล่กผสมื (ปึ่งห่หล่ด) (Pangasianodon hypophthalmus x Pangasius larnaudii)
สว่ายโมืง (สว่ายโมืง) (Pangasianodon hypophthalmus x Pangasius bocourti)วงศ์ปลากด Family Bagridaeด่กมื่นคู่ร่บส่ง (ด่กมื่ลเกส่ง) Bagrichthys majusculus Ng, 2002ด่กมื่น (ด่กมื่ล) Bagrichthys obscurus Ng, 1999กดคู่ัง (กดเหลืองใหญ่�) Hemibagrus filamentus (Fang & Chaux, 1949)กดเหลือง (กดเหลือง) Hemibagrus spilopterus Ng & Rainboth, 1999กดดำา (กดหมื�อ) Hemibagrus wyckii (Bleeker, 1858)กดแก้ว่ (เคู่ิง) Hemibagrus wyckioides (Fang & Chaux, 1949)กดขาว่ (กดขาว่) Hemibagrus sp.
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

70
70
70
71
71
71
71
72
72
72
73
73
74
74
74
75
75
75
75
76
76
77
77
78
78
79
79
80
80
81
81
82
82
83
83
83
84
84
84

XLV

กดแก้ว่ล่กผสมื (เคู่ิงล่กผสมื) (Hemibagrus wyckioides x H. filamentus)แขยงแถึบขาว่ (ขะแยงแถึบขาว่) Mystus albolineatus Roberts, 1994
แขยงข้างลายคู่ร่บยาว่ (ขะแยงลายคู่ร่บยาว่) Mystus atrifasciatus Fowler, 1937แขยงธุ์ง (ขะแยงเกส่ง, คู่ันที่่ง) Mystus bocourti (Bleeker, 1864)แขยงข้างลายคู่ร่บสัำ้น (ขะแยงลายคู่ร่บสัำ้น) Mystus mysticetus Roberts, 1992แขยงใบข้าว่ (ขะแยงหนว่ดยาว่ ) Mystus singaringan (Bleeker, 1846)แขยงหิน (ข่ำ้เห่�ย) Pseudomystus siamensis (Regan, 1913)วงศ์ปลากดหลวง Family Ictaluridaeกดหลว่ง (กดหลว่ง) Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818)วงศ์ปลากดกลับหัว Family Mochokidaeกดกลับหัว่อัฟริกัน (กดกลับหัว่) Synodontis eupterus Boulenger, 1901วงศ์ปลากดอเมริกาใต้ Family Pimelodidaeเรดเที่ลแคู่ที่ฟิช (กดอเมืซึ่อน) Phractocephalus hemioliopterus(Bloch & Schneider, 1801)วงศ์ปลากดเกราะ Family Loricariidae
กดเกราะ(ด่ดฝ่่น) Pterygoplichthys disjunctivus (Weber, 1991)วงศ์ปลาน้ำาแข็ง Family Osmeridaeแก้ว่ไหมืจ่น (แก้ว่ไหมืจ่น) Neosalanx brevirostris (Pellegrin 1923)วงศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้ Family Sygnathidaeจิำ้มืฟันจระเข้แมื�นำ้ำาโขง (เหล็กซึ่่) Doryichthys contiguus Kottelat, 2000
วงศ์ปลาบู่กุดทิง Family Odontobutidaeบ่�ก่ดที่ิง (บ่�น้อยก่ดที่ิง) Neodontobutis aurarmus (Vidthayanon, 1995)วงศ์ปลาบู่ทราย Family Eleotridaeบ่�ที่ราย (บ่�ที่ราย ) Oxyeleotris marmorata (Bleeker, 1852)วงศ์ปลาบู่ Family Gobiidae
บ่�แคู่ระแมื�นำ้ำาโขง (บ่�เสือน้อยแมื�โขง) Brachygobius mekongensis
Larson & Vidthayanon, 2000
บ่�แคู่ระ (บ่�เสือน้อย) Brachygobius sp.
บ่�ปากกว่้าง (บ่�น้อยปากกว่้าง) Eugnathogobius siamensis (Fowler, 1934)บ่�ที่อง (บ่�หินหัว่แหลมื) Glossogobius giuris (Hamilton, 1822)บ่�หินลาย (บ่�หินลาย) Papuligobius ocellatus (Fowler, 1937)บ่�หินตาโต (บ่�หินตาโป) Papuligobius sp.Iบ่�หินนำ้ำาล่ก (บ่�หินนำ้ำาล่ก) Papuligobius sp.IIบ่�ใส (บ่�แก้ว่) Gobiopterus chuno (Hamilton, 1822)วงศ์ปลากระทิง Family Mastacembelidae
หลด (หลด) Macrognathus siamensis (Günther, 1861)หลดหัว่แหลมื (หลดหัว่แหลมื) Macrognathus sp.
หลดหลังจ่ด (หลดที่ราย) Macrognathus semiocellatus Roberts, 1986กระที่ิง (หลาดลาย) Mastacembelus armatus (Lacepède, 1800)วงศ์ปลาหลดแคระ Family Chaudhuriidae
หลดแคู่ระ (เอ่�ยนน้อย, อ่ด) Chaudhuria caudata Annandale, 1918วงศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ Family Indostomidaeจิำ้มืฟันจระเข้แคู่ระ (เหล็กไน) Indostomus spinosus Britz & Kottelat, 1999

XLVI

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

85
85
85
86
86
86
87
87
87
88
88
88
89
89
89
90
90
90
91
91
92
92
93
93
93
94
94
95
95

วงศ์ปลาไหล Family Synbranchidaeไหลนา (เอ่�ยน) Monopterus javanensis Lacepède, 1800วงศ์ปลาหมอ Family Anabantidaeหมือ (เข็ง) Anabas testudineus (Bloch, 1792)วงศ์ปลาหมอตาล Family Helostomatidaeหมือตาล (หมือตาล) Helostoma temminckii Cuvier, 1829วงศ์ปลากระดี่ Family Osphronemidaeกัดหัว่โมื�งตะว่ันออก (กัดหัว่โมื�ง) Betta prima Kottelat, 1994
กัดบางคู่ล้า (กัดเขมืร) Betta siamorientalis
Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Jeenthong, 2012กัดไที่ย (กัดแดง) Betta splendens Regan, 1910กัดเข่ยว่อ่สาน (กัดเข่ยว่) Betta smaragdina Ladiges, 1972แรดแมื�นำ้ำาโขง (เมื�น) Osphronemus exodon Roberts, 1994
แรด (แรด) Osphronemus goramy Lacepède, 1801กระด่�นาง (กะเดิดเกล็ดแลบ) Trichopodus microlepis (Günther, 1861)สลิด (สลิด) Trichopodus pectoralis Regan, 1910กระด่�หมื้อ (กะเดิดหมื�อ) Trichopodus trichopterus (Pallas, 1770)กริมืส่ (หมืัดลาย) Trichopsis pumila (Arnold, 1936)กริมือ่สาน (หมืัดแดง) Trichopsis schalleri Ladiges, 1962กริมืคู่ว่าย (หมืัดคู่ว่าย) Trichopsis vittata (Cuvier, 1831)วงศ์ปลาเสือดำา Family Badidaeหมือแคู่ระแมื�โขง (หมือดำา) Badis ruber Schreitmüller,1923วงศ์ปลาดุมซี Family Nandidaeด่มืช่ (กระเบืำ้องเพืองหมื�อ) Nandus oxyrhynchus Ng, Vidthayanon & Ng, 1996วงศ์ปลาหมอช้างเหยียบ Family Pristolepidasหมือช้างเหย่ยบ (ก�า) Pristolepis fasciata (Bleeker, 1851)วงศ์ปลาช่อน Family Channidaeก้ว่น (ก้ว่น) Channa auroflammea Adamson, Britz & Lieng, 2019ก้าง (คู่�อกั๊ง) Channa limbata (Cuvier, 1831)กะสง (อ่จน) Channa lucius (Cuvier, 1831)ช�อน (คู่�อ) Channa striata (Bloch, 1793)ชะโด (โด) Channa micropeltes (Cuvier, 1831)วงศ์ปลากะพง Family Latiidae
กะพงขาว่ (กะพง) Lates calcarifer (Bloch, 1790)วงศ์ปลาลิ้นหมา Family Soleidaeใบไมื้ (ป่าน, ลิำ้นหมืา) Brachirus harmandi (Sauvage, 1878)วงศ์ปลายอดม่วง Family Cynoglossidaeยอดมื�ว่ง (ลิำ้นหมืายาว่) Cynoglossus microlepis (Bleeker, 1851)วงศ์ปลาเสือพ่นน้าำ Family Toxotidaeเสือพ�นนำ้าำ แมื�นาำำ้ โขง (หมื�อง) Toxotes mekongensis Kottelat & Tan, 2018วงศ์ปลาแป้น Family Ambassidaeอมืไข�นาำำ้ จืด (คู่ับของลายเหลือ� มื) Parambassis apogonoides (Bleeker, 1851)แป้นแก้ว่ (คู่ับของ) Parambassis siamensis (Fowler, 1937)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

95
96
96
96
97
97
98
98
99
99
100
100
101
101
101
102
102
102
103
103
104
104
105
105
106
106
107
107
107

XLVII

วงศ์ปลานิล Family Cichlidaeหมือส่หว่ั โต (หมือส่สามืจ่ด) Amphilophus trimaculatus (Günther, 1867)
นิล (นิล) Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758)
นิลคู่อแดง (นิลคู่อแดง) Coptodon zillii (Gervais, 1848)วงศ์ปลาหางนกยูง Family Poeciliidae
หางนกย่ง (หางนกย่ง) Poecilia reticulata Peters, 1859กินย่ง (ข่โำ้ ผล) Gambusia affinis (Baird & Girard, 1853)วงศ์ปลาบูใ่ ส Family Phallostethidaeบ่ใ� ส (แก้ว่ไหมืหางเหลือง) Phenacostethus smithi Myers, 1928วงศ์ปลากะทุงเหว Family Belonidaeกะที่่งเหว่ (สบโที่ง) Xenentodon canciloides (Bleeker, 1854)วงศ์ปลาเข็ม Family Zenarchopteridaeเข็มื (สบโที่งน้อย, เข็มื) Dermogenys siamensis Fowler, 1934วงศ์ปลาข้าวสาร Family Adrianichthyidaeซึ่ิว่ข้าว่สารแมื�นาำำ้ โขง (ซึ่ิว่ข้าว่นำ้าำ โ� ขง) Oryzias mekongensis Uwa & Magtoon, 1986ซึ่ิว่ข้าว่สารแคู่ระ (ซึ่ิว่ข้าว่น้อย) Oryzias minutillus Smith, 1945ซึ่ิว่ข้าว่สารแมื�นาำำ้ สงคู่รามื (ซึ่ิว่ข้าว่นำ้าำ สงคู่รามื) Oryzias songkhramensis Magtoon, 2010วงศ์ปลาจวด Family Sciaenidaeมื้า (กว่ง) Boesemania microlepis Bleeker, 1858วงศ์ปลาเสือ Family Lobotidaeเสือตอ (เสือบังำ้ ใหญ่�) Datnioides pulcher (Kottelat, 1998)เสือตอลายเล็ก (เสือ) Datnioides undecimradiatus (Roberts & Kottelat, 1994)
วงศ์ปลาปักเป้า Family Tetraodontidaeปักเป้าที่อง (เป้าเข่ยว่) Auriglobus nefastus (Roberts, 1982)ปักเป้าเข่ยว่จ่ด (เป้าเข่ยว่จ่ด) Dichotomyctere nigroviridis (Marion de Procé, 1822)ปักเป้าจ่ดที่อง (เป้าจ่ดแดง) Pao abei (Roberts, 1998)ปักเป้าขน (เป้าขน) Pao baileyi (Sontirat 1985)ปักเป้าปากดำา (เป้าสบดำา) Pao barbatus (Roberts, 1998)ปักเป้าหน้ายาว่ (เป้าสบยาว่) Pao cochinchinensis (Steindachner 1866)ปักเป้าจ่ดแดง (เป้าจำ้าำ แดง) Pao fangi Pellegrin & Chevey, 1940
ปักเป้าบ่ง (เป้าจ่ดดำา) Pao palustris (Saenjundaeng, Vidthaynon & Grudpun, 2013)ปักเป้าคู่ว่าย (เป้าคู่ว่าย) Pao suvattii (Sontirat & Soonthornsatit, 1985)

XLVIIIคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

108
108
109
109
110
110
110
111
111
111
112
112
112
113
113
114
114
115
115
115
116
116
116

ส�วนที่่� 4: ลักษณะจำาแนกชนิด

Section 4: Species Identification
Myliobatiformesวงศ์ปลากระเบน Dasyatidaeราห่นำ้ำาจืด (ฝาไลใหญ่�)Urogymnus polylepis (Bleeker, 1852)
KH LA TH VN
IUCN: ENส�ว่นที่้องของคู่ร่บอกมื่ขอบส่ดำา
broad blackish margin on ventral surface of discส�ว่นหน้าของคู่ร่บอกที่่�คู่ล่มืหัว่และลำาตัว่มื่ปลายแหลมื
anterior margin of disc gently curved,
with a prominent lobe-like “tip”

38 cm DWกระเบนแมื�นำ้ำาโขง (ฝาไลลาว่)Hemitrygon laosensis (Roberts & Karnasuta, 1987)

IUCN: ENKH LA THจะงอยปากเป็นร่ปสามืเหล่�ยมื
snout broadly triangular

20 cm DWหางส�ว่นที่้องมื่สันคู่ร่บขนาดเล็กในแนว่กลาง
blow skin fold along ventral midline of tailคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

1Lepisosteiformesวงศ์ปลาจระเข้ Lepisosteidaeจระเข้, การ์ (จระเข้, การ์)
Atractosteus spatula (Lacepède, 1803)
KH TH VN
introduced species from North Americaคู่ร่บหลังอย่�บริเว่ณส�ว่นที่้ายของลำาตัว่
dorsal fin on posterior part of bodyลำาตัว่ที่รงกระบอกมื่เกล็ดหนา
body cylindrical covered with thick scalesขากรรไกรบนและล�างยาว่
มื่ฟันลักษ์ณะคู่ล้ายเข็มื
long jaws with needle-like teeth

70 cm SLวงศ์ปลาตูหนา Anguillidaeไหลยักษ์์ (เอ่�ยนห่)ลายแต้มืกลมื บนส�ว่นหัว่ และ ลำาตัว่
spot found covered head and bodyล่กปลา juvenile
9.5 cm SL

Anguiliformes
Anguilla marmorata Quoy & Gaimard, 1824จ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บหลัง
dorsal fin originลำาตัว่มื่ลายกระ
mottled body

KH LA TH VNจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น
ขากรรไกรล�างยื�นยาว่กว่�าขากรรไกรบน
lower jaw projecting beyond upper jaw anal fin origin

120 cm SL

Osteoglossiformesวงศ์ปลาตะพัด Osteoglossidae
Arapaima gigas (Schinz, 1822)ช�อนอเมืซึ่อน (ช�อนอเมืซึ่อน)introduced species from South America
KH LA TH VNหัว่มื่กระด่กแข็งหนา
head covered with thick bonedลำาตัว่ที่รงกระบอกมื่เกล็ดหนา
body cylindrical covered with thick scalesคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้นอย่�บริเว่ณส�ว่นที่้ายของลำาตัว่
dorsal fin and anal fin posterior past of body

130 cm SL

2คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลากราย Notopteridaeตองลาย (ตองลาย)Osteoglossiformes
Chitala blanci (D’Aubenton, 1965)
KH LA THหัว่มื่ลักษ์ณะเว่้า
head profile concave

28 cm SLแถึบลายเฉ่ยงส่ดำา
black oblique bandsแต้มืกลมืส่ดำาบริเว่ณฐานคู่ร่บอก
black blotch at axil of pectoral finสะตือ (ตองแหล�ใหญ่�)หัว่มื่ลักษ์ณะเว่้า
head profile concave

Chitala lopis (Bleeker, 1851)
KH LA THปลาโตเต็มืว่ัยมื่ส่เงิน
body plain silvery in adultแต้มืกลมืส่ดำาบริเว่ณฐานคู่ร่บอก

40 cm SL black blotch at axil of pectoral finกราย (ตองดาว่, ตองกราย)Chitala ornata (Gray, 1831)
KH LA TH VNหัว่มื่ลักษ์ณะเว่้า
head profile concaveแต้มืกลมืร่ปว่งแหว่น
ocellated spots

ลายเฉ่ยงหนา
broad stripesไมื�มื่แต้มืกลมืส่ดำาบริเว่ณฐานคู่ร่บอก
no37 cm SL black blotch at axil of pectoral finล่กปลา juvenile 4.8 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

3Osteoglossiformes
Notopterus notopterus (Pallas, 1769)วงศ์ปลากราย Notopteridaeสลาด (ตอง)

KH LA TH VNหัว่มื่ลักษ์ณะลาดตรง
head profile straightลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silveryลายเฉ่ยงแคู่บ
narrow stripesไมื�มื่แต้มืกลมืส่ดำาบริเว่ณฐานคู่ร่บอก
no black blotch at axil of pectoral fin

15 cm SLล่กปลา juvenile 5.3 cm SLว่งศ์ปลาแมว Engraulidaeแมืว่ห่ดำา (แมืว่)Clupeiformes
Setipinna melanochir (Bleeker, 1849)ซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 9-12 ซึ่่�
9-12 gill rakers on lower limb of first gill arch

12.5 cm SLคู่ร่บอกมื่ส่ดำา
pectoral fin black

11 cm SLเกล็ดซึ่่�จักรในแนว่สันที่้อง 30-35 เกล็ด
30-35 belly scutes

KH LA TH VNก้านคู่ร่บก้นที่่�แตกแขนง 45-50 ก้าน45-50 branched anal fin rays

คู่ร่บอกใส
pectoral fin transparentล่กปลา juvenile
4.5 cm SL

4คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลาหลังเขียว Clupeidae
Clupeiformesซึ่ิว่แก้ว่อ่สาน (แก้ว่)Clupeichthys aesarnensis Wongratana, 1983
KH LA TH VNคู่ร่บหลังและคู่ร่บที่้องมื่จ่ดเริ�มืต้นในแนว่เด่ยว่กัน
origin of dorsal fin and ventral fin alignedซึ่่�กรองเหงือกบน
แกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 17-19 ซึ่่�
17-19 gill rakers on lower
arm of first gill arch

4.1 cm SLเกล็ดซึ่่�จักรในแนว่สันที่้อง
หน้าคู่ร่บที่้อง 8-10 เกล็ด
8-10 prepelvic scutesซึ่ิว่แก้ว่หัว่แหลมื (แก้ว่หัว่แหลมื)คู่ร่บก้น
anal finคู่ร่บย�อย
finletClupeichthys goniognathus Bleeker, 1855คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าคู่ร่บที่้อง
dorsal fin origin well in front of vental fin

KH LA THซึ่่�กรองเหงือกบน
คู่ร่บย�อย
แกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 15-16 ซึ่่�
คู่ร่บก้น finlet
15-16 gill rakers on lower
anal finarm of first gill archเกล็ดซึ่่�จักรในแนว่สันที่้องหน้าคู่ร่บที่้อง 9-10 เกล็ด
9-10 prepelvic scutes
4.6 cm SLหมืากผาง (หมืักผาง)IUCN: VU

Tenualosa thibaudeaui (Durand, 1940)
KH LA TH VNปลาโตเต็มืว่ัยมื่แถึว่ของแต้มืส่ดำาบนลำาตัว่
a series of black blotches on body in adultลำาตัว่มื่ส่เงินมื่จ่ดส่ดำาบริเว่ณ
เหนือแผ�นปิดเหงือก
body silvery only black
spot above gill coverซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 204-316 ซึ่่�
204-316 gill rakers on lower limb of first gill arch

16 cm SLล่กปลา juvenile 3.4 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

5ว่งศ์ปลาหลังเขียว Clupeidae
Clupeiformesถึั�ว่งอกแมื�โขง (แก้ว่ไหมื) Sundasalanx mekongensis Britz & Kottelat, 1999คู่ร่บหลังอย่�บริเว่ณส�ว่นที่้ายลำาตัว่ KH LA TH VN
dorsal fin on posterior part of bodyลำาตัว่เพร่ยว่ใส
body slender, transparent

2.3 cm SLว่งศ์ปลาสร้อยน้ำาผึ้ง Gyrinocheilidae
Cypriniformes
Gyrinocheilus aymonieri (Tirant, 1884)สร้อยนำ้ำาผ่ำ้ง (เกาะคู่ร่บใส)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้าน9 branched dorsal fin rays

ช�องเปิดขนาดเล็กเหนือช�องเปิดเหงือก
small opening above gill openingเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 36-40 เกล็ด
36-40 lateral line scales

5.4 cm SLสร้อยนำ้ำาผ่ำ้งแมื�นำ้ำาโขง (เกาะคู่ร่บจำ้ำา)ช�องเปิดขนาดเล็กเหนือช�องเปิดเหงือก
small opening above gill openingคู่ร่บที่้องและคู่ร่บก้นมื่จ่ดส่จางหรือไมื�มื่
faint dusky spots or absent on pelvic and anal fins

Gyrinocheilus pennocki (Fowler, 1937)

KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10 ก้าน10 branched dorsal fin rays ริมืฝีปากหนาขยายออก มื่ติ�ง
เนืำ้อขนาดเล็กเร่ยงเป็นแถึว่
thick expandable lips withparallel rows of papillaeเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 40-44 เกล็ด
40-44 lateral line scalesคู่ร่บที่้อง และคู่ร่บก้นมื่จ่ดดำา
dusky spots on pelvic and anal fins
20 cm SL6คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

Cypriniformes
Ambastaia nigrolineata (Kottelat & Chu, 1987)ว่งศ์ปลาหมู Botiidae
หมื่น�าน (หมื่ขัำ้นเฮือ)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 7-8 ก้าน7-8 branched dorsal rays
ด้านหลังมื่แถึบส่ดำาตามืยาว่
body with black dorsal stripe

IUCN: ENKH LA THลำาตัว่ด้านข้างมื่แถึบส่ดำาตามืยาว่เชื�อมืต�อกับแถึบตามืขว่างที่่�มื่ระยะห�างเที่�าๆ กัน
mid-lateral black stripe connected via short narrow black bars

3.8 cm SLหมื่ข้างลาย (หมื่ใบไผ�, หมื่ที่�อก)Syncrossus helodes (Sauvage, 1876)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 12-14 ก้าน12-14 branched dorsal fin rays

หนามืใต้ตามื่ขนาดเล็กกว่�าเส้นผ�านศ่นย์กลางตา
suborbital erected spines smaller thaneye diameter

6.9 cm SLลำาตัว่มื่แถึบเฉ่ยงตามืขว่าง และมื่จ่ดจำานว่นน้อย
oblique bars with a few black specklesหมื่ลายเสือ (หมื่ลายจำ้ำา)Syncrossus lucasbahi (Fowler, 1937)ลำาตัว่ส�ว่นหลังหน้าคู่ร่บหลังมื่แถึบดำาเป็นแนว่เส้นขนานกัน
KH LA THหนามืใต้ตามื่ขนาดเล็กกว่�า
short blackish lines on dorso-anterior part of bodyคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้านเส้นผ�านศ่นย์กลางตา
9 branched dorsal fin
suborbital erected spines
rayssmaller than eye diameter

4.2 cm SLลำาตัว่มื่แถึบเฉ่ยงตามืขว่าง และมื่จ่ดจำานว่นมืาก
oblique bars with many black specklesคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong7ว่งศ์ปลาหมู Botiidae
หมื่หางจ่ด (หมื่หางดอก)Cypriniformes
Yasuhikotakia caudipunctata (Taki & Doi, 1995)หนามืใต้ตามื่ขนาดใหญ่�กว่�าเส้นผ�านศ่นย์กลางตา คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้านLA TH
8 branched dorsal fin rays
suborbital erected spines larger thanคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำา
eye diameterขนาดเล็กจำานว่นมืาก
many small blackspots on caudal finคู่อดหางมื่แต้มืส่ดำาขนาดใหญ่�
large black blotch on caudal peduncle

7.3 cm SLหมื่คู่ร่บแดง (หมื่ข้าว่ก�ำา)Yasuhikotakia eos (Taki, 1972)
KH LA THหนามืใต้ตามื่ขนาดใหญ่�กว่�าเส้นผ�านศ่นย์กลางตา
suborbital erected spines larger thaneye diameter

6.0 cm SL

3.8 cm SL

8จ่ดส่ดำาขนาดเล็กเหนือคู่ร่บอก
minute black humeral spotคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10-11 ก้าน10-11 branched dorsal fin rays

คู่ร่บมื่ส่แดง
fins usually redคู่อดหางมื่แต้มืส่ดำาขนาดใหญ่�
large black blotch on caudal peduncleคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาหมู Botiidae
หมื่สัก (หมื่ยาว่)Cypriniformes
Yasuhikotakia lecontei (Fowler, 1937)ส่และลว่ดลายแตกต�างกันตามืสภาพแว่ดล้อมืหรือการเจริญ่เติบโต
KH LA TH VN
color patterns varies depending on environments or growth stage
คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้านลำาตัว่เพร่ยว่
8 branched dorsal fin rays
body relatively slender

6.8 cm SLหัว่ และลำาตัว่มื่ส่ต�างกันในประชากรจากส่เข่ยว่มืะกอกถึ่งส่เที่า
head and body are variety color morph fromolive green to greyคู่ร่บหลัง และคู่ร่บหางมื่ส่เหลืองหรือแดง
doral fin and caudal fin yellow or redหนามืใต้ตามื่ขนาดใหญ่�กว่�าเส้นผ�านศ่นย์กลางตา
suborbital erected spines larger than eye
diameterลำาตัว่มื่ลายแต้มื
5.9 cm SL a variant with mottled boy

8.4 cm SLลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง
a variant with narrow band on bodyล่กปลา juvenile
3.6 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

9ว่งศ์ปลาหมู Botiidae
หมื่หลังยาว่ (หมื่หนว่ดสัำ้น)Cypriniformes
Yasuhikotakia longidorsalis (Taki & Doi, 1995)
LA TH
คู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำาขนาดเล็กจำานว่นมืาก
many small black spots on caudal finคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9-10 ก้าน9-10 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่มื่แถึบจางตามืขว่าง 13-18 แถึบ13-18 irregular, fade narrow dusky bars on side of body

3.5 cm SLหมื่ขาว่ (หมื่หางแดง)คู่อดหาง และคู่ร่บก้นมื่แถึบตามืขว่างส่ดำา
a distinct black bar on caudal peduncle,
continuous to black stripe on anal fin

Yasuhikotakia modesta (Bleeker, 1864)
KH LA TH VNหนามืใต้ตามื่ขนาดใหญ่�กว่�าเส้นผ�านศ่นย์กลางตา
suborbital erected spines larger
than eye diameterหัว่ และลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาเงิน, ส่เข่ยว่ หรือส่เที่า
ground color of head and body pale bluish,
greenish or grayish

6.3 cm SLลำาตัว่มื่ลายตามืขว่าง
a variant of narrow bars on bodyคู่ร่บที่ัำ้งหมืดมื่ส่แดง
all fins redล่กปลา juvenile
3.8 cm SL

10คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาหมู Botiidae
หมื่คู่อก (หมื่หลังก�าน)หัว่ และลำาตัว่ด้านบนมื่แถึบส่ดำา
จากปลายจะงอยปากถึ่งคู่อดหาง
black mid-dorsal stripe from snout
to caudal peduncle

Cypriniformes
Yasuhikotakia morleti (Tirant, 1885)
KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 7-9 ก้าน7-9 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาลที่อง ล่กปลามื่แถึบตามืขว่าง
body golden-brown, sometimes with a seriesof narrow bars in young individualsคู่ร่บหางมื่แต้มืส่ดำาร่ปร�างแตกต�างกัน
irregular-shaped black dots on caudal fin

3.0 cm SLหมื่หางดอก (หมื่หางจำ้ำา)IUCN: VU

Yasuhikotakia splendida (Roberts, 1995)
LA TH

จ่ดส่ดำาบนปลายคู่ร่บหลัง
black botch at a tip of dorsal finคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้านหนามืใต้ตามื่ขนาดใหญ่�กว่�เส้นผ�านศ่นย์กลางตา
8 branched dorsal fin rays
suborbital erected spines larger than eyeคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำาขนาดใหญ่�จำานว่นมืาก
diametermany large black spots on caudal finคู่อดหางมื่แถึบส่ดำาตามืขว่าง
broad black bar on caudal peduncle

6.3 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

11ว่งศ์ปลาอีด Cobitidae

Cypriniformes

Acanthopsoides delphax Siebert, 1991รากกล้ว่ยแคู่ระหัว่แหลมื (ฮากกล้ว่ยน้อยหัว่แหลมื)KH LA THabจะงอยปากยาว่ (a>b)
snout very long (a>b)

3.7 cm SLรากกล้ว่ยแคู่ระลาย (ฮากกล้ว่ยน้อยลาย)Acanthopsoides gracilentus (Smith, 1945)
KH LA THaลำาตัว่ด้านข้างมื่จ่ดเร่ยงเป็นแถึว่ตามืแนว่ยาว่ 13-30 จ่ด
13-30 mid-lateral blotches on body

3.7 cm SLbจะงอยปากสัำ้น (a<b)
snout moderately (a<b)รากกล้ว่ยแคู่ระขาว่ (ฮากกล้ว่ยน้อยขาว่)Acanthopsoides hapalias Siebert, 1991
KH LA THลำาตัว่ด้านข้างมื่จ่ดเร่ยงเป็นแถึว่ตามืแนว่ยาว่น้อยกว่�า 14 จ่ดless than 14 mid-lateral blotches on bodyaจะงอยปากสัำ้น (a<b)

4.1 cm SL

12snout moderately long (a<b)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongbว่งศ์ปลาอีด Cobitidae

Cypriniformesรากกล้ว่ยหัว่โต (ฮากกล้ว่ยหัว่โป)Acantopsis bruinen Boyd, Nam, Phanara & Page, 2018คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10 ก้าน10 branched dorsal fin rays

ริมืฝีปากมื่หนว่ด 3 คู่่�
3 pairs of distinct barbels

6.7 cm SL

KH LA THคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11-13 ก้าน11-13 branched pectoral fin rays

รากกล้ว่ยจ่ด (ฮากกล้ว่ยลายจำ้ำา)Acantopsis dinema Boyd & Page, 2017
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10-11 ก้าน10-11 branched dorsal fin rays

ริมืฝีปากมื่หนว่ด 5 คู่่�
5 pairs of distinct barbelsคู่ร่บหางไมื�มื่จ่ดส่ดำา
no black spots on caudal fin

6.4 cm SLรากกล้ว่ยยาว่ (ฮากกล้ว่ยยาว่)Acantopsis ioa Boyd & Page, 2017แก้มื และจะงอยปากอาจมื่จ่ดขนาดเล็กหรือไมื�มื่จ่ด
cheek and snout not or finely spottedริมืฝีปากมื่หนว่ด 3 คู่่�
3 pairs of distinct barbels

8.1 cm SL

LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9-10 ก้าน9-10 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่ด้านข้างมื่จ่ดขนาดเล็กเร่ยงเป็นแถึว่ตามืแนว่ยาว่
a longitudinal series of black mid-lateral spots on bodyรากกล้ว่ยลาย (ฮากกล้ว่ยลาย)แก้มื และจะงอยปากมื่จ่ดเด�นชัด
conspicuous spots on cheek and snout

Acantopsis rungthipae Boyd, Nithirojpakdee & Page, 2017
KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้าน9 branched dorsal fin rays

ริมืฝีปากมื่หนว่ด 3 คู่่�
3 pairs of distinct barbels

6.7 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

13ว่งศ์ปลาอีด Cobitidae
Cypriniformesอ่ด (อ่ด)Lepidocephalichthys hasselti (Valenciennes, 1846)
KH LA TH VNคู่ร่บหางตัดตรงหรือคู่�อนข้างกลมื
caudal fin truncate or nearly roundedหัว่ไมื�มื่เกล็ด
no scales on top of headหนว่ดสัำ้น short barbels

3.2 cm SLคู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นหลังคู่ร่บที่้องเล็กน้อย
dorsal fin origin above or slightly behind pelvic fin origin

Lepidocephalichthys kranos Havird & Page, 2010อ่ดแดง (อ่ดแดง)หัว่มื่เกล็ดขนาดเล็ก
minute exposed scales on top of headหนว่ดยาว่
long barbels

3.4 cm SLอ่ดน้อย (อ่ดน้อย)KH LA TH VNคู่ร่บหางตัดตรงหรือคู่�อนข้างกลมื
caudal fin truncate or nealy roundedคู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นหน้าคู่ร่บที่้องเล็กน้อย
dorsal fin origin above or slighty before pelvic fin origin

Lepidocephalichthys zeppelini Havird & Tangjitjaroen, 2010คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นหน้าคู่ร่บที่้อง
dorsal fin origin before pelvic fin originหัว่ไมื�มื่เกล็ด
no scales on top of head

KH LA TH VNเพศผ่้
male หนว่ดเล็กมืาก คู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บหนา

minute barbels และขยายใหญ่�
enlarge and thickened
2.2 cm SL
pectoral fin rays

เพศเมื่ย
female2.1 cm SL

14คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongคู่ร่บหางเว่้า
caudal fin
emarginateว่งศ์ปลาอีด Cobitidaeสายที่อง (อ่ดยาว่)Cypriniformes
Pangio anguillaris (Vaillant, 1902)คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หลังคู่ร่บที่้อง
dorsal fin origin well behind pelvic fin origin

KH LA TH VNหนว่ดยาว่
long barbelsลำาตัว่ยาว่เหมืือนหนอน
body greatly elongate, worm-like

5.4 cm SL

ง่ (อ่ดดำา)แถึบส่ดำากลางลำาตัว่ยาว่ถึ่งโคู่นคู่ร่บหาง
black mid-lateral stripe, extending คู่ร่บหางตัดตรงหรือคู่�อนข้างกลมื
to caudal fin basecaudal fin truncate or nealy roundedPangio fusca (Blyth, 1860)
KH LA THลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาลอมืชมืพ่
body plain pinkish brown

4.5 cm SLคู่ร่บหางตัดตรงหรือคู่�อนข้างกลมื
caudal fin truncate or nearly roundedPangio sp.Iอ่ดยาว่หัว่แหลมื (อ่ดยาว่หัว่แหลมื)คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หลังคู่ร่บที่้อง
dorsal fin origin well behind pelvic fin originหนว่ดยาว่
long barbels

4.5 cm
4.8
cm SL
SL

TH

ลำาตัว่ยาว่เหมืือนหนอน แถึบส่ดำากลางลำาตัว่ยาว่ถึ่งโคู่นคู่ร่บหาง
body greatly elongate, black mid-lateral stripe, extending
worm-liketo caudal fin baseคู่ร่บหางเว่้า
caudal fin emarginate

Pangio sp.IIอ่ดยาว่ลาย (อ่ดยาว่ลายจ่ด)LA TH

ลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำาขนาดเล็ก
body with small black dotsหนว่ดเล็กมืาก
minute barbels

3.8 cm SLคู่ร่บหางตัดตรงหรือคู่�อนข้างกลมื
caudal fin truncate or nearly roundedคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong15ว่งศ์ปลาค้อตาหนาม Serpenticobitidae
Cypriniformesคู่้อตาหนามื (อ่ดเข่ยว่)Serpenticobitis zonata Kottelat, 1998
KH LA THลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่างขนาดใหญ่�ส่เข่ยว่เข้มื
greenish black bars muchbroader than interspacesคู่ร่บหางเว่้าล่ก
caudal fin forkedใต้ตามื่หนามืพับได้

4.2 cm SL erectile spine below eyeว่งศ์ปลาค้อ Nemacheilidaeคู่้อมืัศยะ (อ่ดห้ว่ยหางแฉก)คู่ร่บหลังด้านหน้ามื่จ่ดส่ดำาอย่�ใต้แถึบส่แดงส้มื
black spot beneath reddish orange spot atanterior margin of dorsal fin

3.6 cm SL

Cypriniformes
Nemacheilus masyae Smith, 1933
KH LA TH VNคู่ร่บหางเว่้าล่ก
caudal fin
forkedลำาตัว่มื่จ่ดเร่ยงเป็นแถึว่ก่�งกลางลำาตัว่ด้านข้าง และด้านหลัง
3 logitudinal spots from mid-lateral and mid-dorsal seriesอ่ดห้ว่ยลายแถึบ (อ่ดห้ว่ยลายแถึบ)Nemacheilus Zonatus Page,Pfeiffer,
Suksri, Randall & Boyd 2020คู่ร่บหลังด้านหน้ามื่จ่ดส่ดำาอย่�หลังแถึบส่แดงส้มื
black spot followed reddish orange spot atanterior margin of dorsal fin

LA THคู่ร่บหางเว่้าล่ก
caudal fin
forkedตัว่เต็มืว่ัย adult
4.2 cm SLลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง
many narrow, faint dusky bars on bodyคู่ร่บหางเว่้าล่ก
caudal fin
forkedว่ัยร่�น young
2.2 cm SL

16คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาค้อ Nemacheilidaeคู่้อหัว่แบน (อ่ดห้ว่ยลายบัำ้ง)Cypriniformes
Nemacheilus platiceps Kottelat, 1990
KH LA TH VNลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่างที่่�ไมื�เป็นระเบ่ยบ 12-16 แถึบ12-16 irregular bars on bodyคู่ร่บหางเว่้าล่ก
caudal fin forked

3.2 cm SLคู่้อลายสาน (อ่ดห้ว่ยลายตอก)Schistura clatrata Kottelat, 2000
THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง 8-10 แถึบ8-10 poorly-contrasted dusky bars

ริมืฝีปากบนไมื�มื่ร�องแยกในแนว่กลาง
no median incision of upper lipเส้นข้างลำาตัว่สมืบ่รณ์
lateral line complete

6 cm SLSchistura dorsizona Kottet,1998

คู่้อที่้องขาว่ (อ่ดห้ว่ยที่้องขาว่)ลำาตัว่ด้านหลังมื่แถึบ 6-11 แถึบ6-11 saddle bars

LA THฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดขนาดใหญ่�, คู่ร่บหางมื่แถึบตามืขว่าง
large blotch at caudal fin base, vertical bar on caudal fin

5.77 cm SLลำาตัว่ไมื�มื่ลายแถึบ
variant, no bars on body

4.8 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong17ว่งศ์ปลาค้อ Nemacheilidaeคู่้อตาโต (อ่ดห้ว่ยตาโป)Cypriniformes
Schistura geisleri Kottelat, 1990ลำาตัว่ด้านข้างมื่จ่ดส่นำ้ำาตาล 5-8 จ่ด
5-8 dark brown blotches

LA THคู่ร่บหางเว่้าล่ก
caudal fin forked

2.8 cm SL

live 2.8 cm SL

Schistura hoai (Nguyen, 2005)

คู่้อลายถึ่�แมื�นำ้ำาโขง (อ่ดห้ว่ยลายช่�กรง)ลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง แถึบด้านหน้าแคู่บ แถึบด้านที่้ายกว่้าง
LA TH
body with narrow bars anterioly, wide bars posteriorly คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 7-8 ก้าน7-8 branched dorsal fin rays

4.3 cm SL

4.3 cm SL

Schistura isostigma Kottelat, 1998คู่้อลายจ่ด (อ่ดห้ว่ยลายจำ้ำา)LA TH
คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่ด้านข้างลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำา 9 จ่ด
9 blackish spot on mid-lateral bodyคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 8 ก้าน4.2 cm SL 8 pelvic fin rays

คู่้อลายแต้มื (อ่ดห้ว่ยลายแต้มื)Schistura laterimaculata Kottelat, 1990ลำาตัว่ด้านหลังมื่แถึบ 10 แถึบ10 saddle bars on body

4.4 cm SL

18คู่ร่บหางเว่้า
caudal fin emarginateเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบ่รณ์
incomplete lateral lineลำาตัว่ด้านข้างมื่จ่ด 5-9 จ่ด
5-9 mid-laterally blotches on bodyTHคู่ร่บหางเว่้า
caudal fin emarginateคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาค้อ Nemacheilidaeคู่้อหัว่โต (อ่ดห้ว่ยหัว่โป)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่สมืบ่รณ์
lateral line complete

Cypriniformes
Schistura magnifluvis Kottelat, 1990
LA TH
ลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง 13-17 แถึบ13-17 dark verticle bars on sides

8.3 cm SLคู่้อหางแดง (อ่ดห้ว่ยหางแดง)Schistura nicholsi (Smith, 1933)ฐานคู่ร่บหลังมื่จ่ดส่ส้มื

ลำาตัว่มื่แถึบส่ดำาตามืขว่าง 7-10 แถึบ7-10 regular dusky bars on body

3.5 cm SLลักษ์ณะผันแปร
variants

LA TH

orange spot at the base on dorsal fin rays

คู่อดหางมื่คู่ว่ามืล่ก 0.8-1.2 เที่�าของคู่ว่ามืยาว่ปลา
caudal peduncle depth 0.8-1.2 times of its length

4.2 cm SL

3.8 cm SL

4 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

19ว่งศ์ปลาค้อ Nemacheilidaeคู่้อยาว่ (อ่ดห้ว่ยยาว่)หัว่แบน ลำาตัว่ยาว่
head depress and slender body

5.2 cm SLคู่้อลายสามืที่าง (อ่ดลายสามืที่าง)Cypriniformes
Schistura sp.Iลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง 7 แถึบ7 vertical bars

LA THฐานคู่ร่บหางมื่แถึบตามืขว่าง
complete vertical bar at caudal fin baseSchistura sp.IIหัว่ และลำาตัว่มื่แถึบแนว่ก่�งกลางลำาตัว่ด้านข้าง และด้านหลัง
KH LA TH
mid-dorsal and mid-lateral bold linesคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้านon head and body
9 branched dorsal fin rays

เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบ่รณ์
lateral line incomplete

3.4 cm SL

Schistura sp.IIIคู่้อลายต่๊กแก (อ่ดห้ว่ยลายกับแก้)หัว่ใหญ่� และลำาตัว่หนา
large head and robust body

9.8 cm SL

THลำาตัว่ด้านหลังมื่จ่ดขนาดเล็กจำานว่นมืาก
numerous spots in dorsal profileลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่าง
vertical bars at lateral sides

Schistura sp.IVคู่้อหางตัด (อ่ดห้ว่ยหางตัด)ลำาตัว่มื่แถึบตามืขว่างจำานว่นมืาก
many thin vertical bars on bodyคู่ร่บหางเว่้าเล็กน้อย
subemarginated caudal fin

5.2 cm SL

20คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongTHว่งศ์ปลาผีเสื้อ Balitoridaeจิำ้งจกอันนัมื (แป่มือันนัมื)Cypriniformes
Balitora annamitica Kottelat, 1988
KH LA THคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 8 ก้าน8 unbranched rays

ด้านหลัง
dorsal viewมื่เกล็ดอย่�หน้าร่ที่ว่าร
presented scales in front of anusด้านที่้อง
ventral view

5.3 cm SLจิำ้งจกล้านช้าง (แป่มืล้านช้าง)Balitora lancangjiangensis (Zheng, 1980)คู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 7-9 ก้าน7-9 unbranched rays

5.7 cm SLด้านหลัง
dorsal view

LA TH VNลำาตัว่ด้านหลังมื่แต้มืส่นำ้ำาตาลปนดำา 6-7 แต้มื
6-7 blackish brown blotches along backคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�ไมื�แตกแขนง 1 ก้านและมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8-9 ก้าน1 unbranched rays and 8-9 branched rays

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong21ว่งศ์ปลาผีเสื้อ Balitoridaeแป่มื (แป่มืสัำ้น)Cypriniformes
Hemimyzon pengi (Huang, 1982)
LA TH

คู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื�แตกแขนง 12-13 ก้าน12-13 unbranched rays

ด้านหลัง
dorsal viewคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง
13-15 ก้าน13-15 unbranched rays

4.8 cm SL

Homaloptera confuzona Kottelat, 2000

จิำ้งจกแดง (แป่มืแดง)ลำาตัว่ส่นำ้ำาตาล ด้านหลังมื่แถึบไมื�เป็นระเบ่ยบ
KH TH
body brown with dark irregular saddle bars

คู่ร่บมื่แต้มืส่เข้มื
dark markings on finsคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 7-9 ก้าน7-9 unbranched rays

4.5 cm SLเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 62-67 เกล็ด
62-67 lateral line scales

Homalopteroides smithi (Hora, 1932)ติดหิน (แป่มืลายจำ้ำา)KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 37-39 เกล็ด
37-39 lateral line scalesคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 5-6 ก้าน5-6 unbranched rays

3.2 cm SL

22ด้านหลัง
dorsal viewคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 2 ก้าน2 unbranched rays

ด้านที่้อง
ventral viewคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาผีเสื้อ Balitoridaeติดหินคู่ร่บสัำ้น (แป่มืลายดอก)Cypriniformes
Homalopteroides tweediei (Herre, 1940)
KH LA THปลายคู่ร่บอกอย่�ถึ่งจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บที่้อง
pectoral fin extending beyond pelvic fin originคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 2 ก้าน2 unbranched rays

ด้านหลัง
dorsal view

2.8 cm SLคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 5 ก้าน5 unbranched rays

ติดหินยาว่ (แป่มืยาว่)Pseudohomaloptera leonardi (Hora, 1941)
KH LA THเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 57-60 เกล็ด
57-60 lateral line scalesคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��
แตกแขนง 6 ก้าน6 unbranched rays

ด้านหลัง
คู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่ไมื��แตกแขนง 2 ก้าน2 unbranched raysdorsal viewด้านที่้อง
ventral view

3.8 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong23ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidae
ไน (ไน)Cypriniformes
Cyprinus rubrofuscus Lacepède, 1803
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 18-22 ก้าน18-22 branched dorsal fin rays

ขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbels

28.7 cm SL
color morphลักษ์ณะที่่�ลำาตัว่มื่ส่
ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
serrated spineเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 29-33 เกล็ด
29-33 lateral line scales

10.7 cm SLเกล็ดมื่ขนาดใหญ่� (เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 21-24 เกล็ด)scales large (21-24 lateral line scales)24ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
serrated spine

Tor tambra (Valenciennes, 1842)เว่่ยน (กั๊ว่)ล่กปลา juvenile
5.3 cm SLล่กปลา juvenile 4.95 cm SL

KH LA TH VNไมื�มื่แถึบส่ดำาในแนว่ก่�งกลางลำาตัว่
no dark mid-lateral stripe on bodyคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeเว่่ยนแดง (โจกแดง)IUCN: VU

Cypriniformes
Tor sinensis Wu, 1977

LA TH
เกล็ดในแนว่เหนือแนว่เส้นข้างลำาตัว่มื่ 3 แถึว่ เกล็ดมื่ขนาดใหญ่� (เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 21-24 เกล็ด)3 scales above lateral line
scales large (21-24 lateral line scales)แถึบดำาในแนว่ก่�งกลางลำาตัว่
dark mid-lateral stripe on bodyริมืฝีปากล�างหนา
Lower lip enlarge

27 cm SLกระโห้ (สะโห้, สา)
IUCN: CR

Catlocarpio siamensis Boulenger, 1898
KH LA TH VNหัว่ใหญ่� ยาว่ 30-40% ของคู่ว่ามืยาว่มืาตรฐาน
head large (30-40% of SL)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้าน9 branched dorsal fin rays

60 cm SLปลาขนาดเล็กคู่ร่บมื่ส่แดง เมืื�อปลาโตข่ำ้นคู่ร่บจะเป็นส่ดำา
fins reddish in small specimen, turned to blackish
in large specimenล่กปลา juvenile 4.3 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong25ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeย่�สกที่อง (เอิน)IUCN: EN

Cypriniformes
Probarbus jullieni Sauvage, 1880
KH LA TH VNลำาตัว่มื่ลายแถึบตามืยาว่ 5 แถึบ เหนือเส้นข้างลำาตัว่
5 black stripes above lateral lineคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเร่ยบ
last simple ray of dorsal fin smooth

62 cm SLริมืฝีปากล�างหนาแยกกันเล็กน้อยในแนว่กลาง
lower lip narrowly interrupted at midwayเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 37-40 เกล็ด
37-40 lateral line scalesล่กปลา juvenile 6.0 cm SLเอินคู่างมื่มื (เอินขาว่)IUCN: ENเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 40-41 เกล็ด
40-41 lateral line scales

Probarbus labeamajor Roberts, 1992
KH LA THลำาตัว่มื่ลายแถึบตามืยาว่ 6 แถึบ เหนือเส้นข้างลำาตัว่
6 black stripes above lateral lineริมืฝีปากล�างหนาเชื�อมืกันที่ัำ้งสองด้าน
lower lip enlarged, its free rear margin continuous

38.4 cm SL

26คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeเอินฝ้าย (เอินข่ำ้กระบอง)Cypriniformes
Probarbus labeaminor Roberts, 1992
LA TH

เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 34-36 เกล็ด
34-36 lateral line scalesหนว่ดมื่ขนาดเล็กมืาก
quite minute barbels

holotype TISTR2647

ริมืฝีปากล�างบาง สองข้างแยกกัน
lower lip thin wide interrupted at midway

preserved

32 cm SLตามืิน (ตาโป)Amblyrhynchichthys micracanthus Ng & Kottelat, 2004
KH LA TH VNลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silveryจะงอยปากที่่�และสัำ้น
snout blunt and truncate

13 cm SLล่กปลา juvenile 9.64 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong27ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeตะเพ่ยนที่อง (หางแดง,อ่แจะ)Cypriniformes
Barbonymus altus (Günther, 1868)คู่ร่บที่้อง คู่ร่บก้น และคู่ร่บหางมื่ส่แดงหรือส้มื
pelvic, anal and caudal finsreddish or orangeหนว่ดบนขากรรไกรบน 2 คู่่�
2 pairs of distinct barbels

18 cm SLKH LA TH VNขอบคู่ร่บหางไมื�มื่แถึบส่ดำา
no distinct submarginal black streak on caudal finแต้มืส่ดำาที่่�ปลายคู่ร่บหลัง
black bloch at tip of dorsal finคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนแตกแขนง 5 ก้านล่กปลา juvenile 6 cm SL
5 branched anal fin rays

Barbonymus gonionotus (Bleeker, 1849)ตะเพ่ยนขาว่ (ปากนา)KH LA TH VNฐานคู่ร่บก้น (b) มื่คู่ว่ามืยาว่มืากกว่�าฐานคู่ร่บหลัง (a)anal fin base (b) longer than dorsal fin base (a)abหนว่ดบนขากรรไกรบน 2 คู่่�
2 pairs of distinct barbelsคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน
แตกแขนง 6-7 ก้านคู่ร่บที่้องและคู่ร่บก้นมื่ส่เหลือง
11 cm SLpelvic and anal fins yellowish 6-7 branched anal fin rays ล่กปลา juvenile 6 cm SLกระแห (โมืง, หางแดง)Barbonymus schwanenfeldii (Bleeker, 1854)คู่ร่บที่้อง คู่ร่บก้น และคู่ร่บหางมื่ส่แดงหรือส้มื
pelvic, anal and caudal finsreddish or orange

KH LA TH VNแต้มืส่ดำาที่่�ปลายคู่ร่บหลัง
black blotch at tip of dorsal finหนว่ดบนขากรรไกรบน 2 คู่่�
2 pairs of distinct barbels

13 cm SL28ขอบคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำา
submarginal black stripes
on both lobes of caudal finคู่ร่บหลังมื่ก้าน
คู่ร่บอ�อนแตก
แขนง 5 ก้าน5 branched anal fin rays ล่กปลา juvenile 7 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeตะกาก (หมืักบาน)Cypriniformes
Cosmochilus harmandi Sauvage, 1878
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silveryริมืฝีปากหนา มื่ติ�งเนืำ้อ
ขนาดเล็กจำานว่นมืาก
thick lips covered bylarge papillaeเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 36-39 เกล็ด
36-39 lateral line scales

35 cm SLไส้ตันตาแดง (ดอกงิำ้ว่ตาแดง)Cyclocheilichthys apogon (Valenciennes, 1842)
KH LA TH VNลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำาเร่ยงเป็นแถึว่ตามืยาว่หลายแถึว่
several horizontal series of black dots
on bodyเกล็ดรอบคู่อดหาง 16 เกล็ด
16 circumpeduncular scales หัว่มื่ระบบรับ
คู่ว่ามืร่้ส่ก
sensory folds onheadคู่ร่บมื่ส่แดง
typically fins tinged with redไมื�มื่หนว่ด no barbel

13 cm SLไส้ตันตาขาว่ (ดอกงิำ้ว่หัว่เหล่�ยมื)preserved

Cyclocheilichthys armatus (Valenciennes, 1842)
KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 33-34 เกล็ด
33-34 lateral line scalesเกล็ดรอบคู่อดหาง 16 เกล็ด
16 circumpeduncular scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ดขนาดเล็ก 2 คู่่�
2 pairs of minute barbels

10 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong29ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeกะที่ิ (ดอกงิำ้ว่หนว่ดจ่้มื)Cypriniformes
Cyclocheilichthys heteronema (Bleeker, 1854)
KH LA TH VNลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silveryหนว่ดยาว่ ปลายหนว่ดแตกเป็นพ่�มื
5.4 cm SL long barbels, multifid

Cyclocheilichthys repasson (Bleeker, 1853)ไส้ตัน (ดอกงิำ้ว่ขาว่)เกล็ดในแนว่เส้นข้างตัว่ 33-34 เกล็ด
33-34 lateral line scales

KH LA TH VNเกล็ดรอบคู่อดหาง 20 เกล็ด
20 circumpeduncular scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ดขนาดเล็ก 2 คู่่�
2 pairs of minute barbels

8.3 cm SLไส้ตันหัว่แหลมื (ดอกงิำ้ว่หัว่แหลมื)Cyclocheilichthys sp.
LA THเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 33-34 เกล็ด
33-34 lateral line scalesเกล็ดรอบคู่อดหาง 16 เกล็ด
16 circumpeduncular scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ดขนาดเล็ก 1 คู่่�
1 pair of minute barbels

8.3 cm SL

30คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeตะโกก (จอก,โจก)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 35-37 เกล็ด
35-37 lateral line scalesขากรรไกรบน
มื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs ofbarbels

21 cm SL

Cypriniformes
Cyclocheilos enoplos (Bleeker, 1849)เกล็ดรอบคู่อดหาง 16 เกล็ด
16 circumpeduncular scales

KH LA TH VNหัว่มื่ระบบรับคู่ว่ามืร่้ส่ก
sensory folds on headซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 16-20 ซึ่่�
16-20 gill rakers on first gill archล่กปลา juvenile 5.83 cm SL

Cyclocheilos furcatus (Sontirat, 1985)โจกไหมื (โจกไหมื)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 33-34 เกล็ด
33-34 lateral line scales

KH LA THเกล็ดรอบคู่อดหาง 14 เกล็ด
14 circumpeduncular scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbels

23 cm SLซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 12-14 ซึ่่�
12-14 gill rakers on first gill archแดงน้อย (หางแดงน้อย)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
posterior margin of last simple
dorsal fin ray serratedขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbels

6.3 cm SL

Discherodontus ashmeadi (Fowler, 1937)
KH LA TH VNปลายคู่ร่บหลังมื่แต้มืส่ดำา
black blotch on the top of dorsal finคู่ร่บหางมื่แต้มืส่แดง
red blotches on both lobes of caudal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong31ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeปากหนว่ด (ปากแป)IUCN: VUซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 10-15 ซึ่่�
10-15 gill rakers on first gill archaCypriniformes
Hypsibarbus lagleri Rainboth, 1996
KH LA TH VNคู่ร่บก้นมื่ฐานคู่ร่บ (b) สัำ้นกว่�าฐานคู่ร่บหลัง (a)anal fin base (b) shorter than dorsal fin base (a)bเกล็ดรอบคู่อดหาง 14 เกล็ด
14 circumpeduncular scales

13 cm SLล่กปลา juvenile 7.5 cm SL

จาด (ปากหนว่ด)ลำาตัว่ส่เงิน
body plain silveryซึ่่�กรองเหงือกบนแกเหงือกคู่่�แรกมื่ 8-15 ซึ่่�
8-15 gill rakers on first gill archHypsibarbus malcolmi (Smith, 1945)
KH LA TH VNเกล็ดรอบคู่อดหาง 16 เกล็ด
16 circumpeduncular scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of distinct barbels

14 cm SLตะเพ่ยนปากหนว่ด (ปากกลมื)เกล็ดในแนว่หน้าคู่ร่บหลัง 9-11 เกล็ด
9-11 predorsal scalesซึ่่�กรองเหงือกบนแกน 7-12 gill rakersเหงือกคู่่�แรกมื่ 7-12 ซึ่่� on first gill arch

29 cm SL32ล่กปลา juvenile 5.6 cm SL

Hypsibarbus vernayi (Norman, 1925)

KH LA TH VNลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silvery moderatelyเกล็ดรอบคู่อดหาง 14 เกล็ด
14 circumpeduncular scalesล่กปลา juvenileคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

8.5 cm SLว่งศ์
ปลาตะเพียนา)Cyprinidaeตะพาก(ปากคู่ำ
ตะพาก (ปากคู่ำ)เกล็ดในแนว่หน้าคู่ร่บหลัง 7-10 เกล็ด
7-10 predorsal scalesหัว่และลำาตัว่มื่ส่เหลือง
head and body withyellow sheen

Cypriniformes
Hypsibarbus wetmorei (Smith,
1931)
Hypsibarbus wetmorei (Smith, 1931)
KH LA TH VNซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือก
คู่่�แรกมื่ 9-11 ซึ่่�
9-11 gill rakers on first gill archคู่ร่บอก คู่ร่บที่้อง คู่ร่บก้น มื่ส่เหลืองอมืส้มื
30 cm SL
pectoral, pelvic and anal fins vivid yellowish orange ล่กปลา juvenile 6.3 cm SLหนามืหลังคู่ร่บดำา (เกเกาะหลังดำา)ก้านคู่ร่บแข็งมื่ปลายแหลมืช่ำ้มืาที่างด้านหน้า
horizontal spine projection from the skinเกล็ดมื่แต้มืร่ปจันที่ร์เส่ำ้ยว่เร่ยงไมื�เป็นระเบ่ยบ
randomly placed darkcresent on scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair short rostral barbels

5.5 cm SLตาใสคู่ร่บดำา (เกเกาะตาโป)ปลายคู่ร่บหลังมื่แต้มืส่ดำา
KH LA THblack blotch on the tip of dorsal fin
28-32 lateral line scalesเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 28-32 เกล็ด

คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนแตกแขนง 9 ก้าน เกล็ดรอบคู่อดหาง 14 เกล็ด
usually 14 circumpeduncular scales
9 branched anal fin rays

ก้านคู่ร่บแข็งมื่ปลายแหลมืช่ำ้มืาที่างด้านหน้า
horizontal spine projection from the skinเกล็ดมื่แต้มืร่ปจันที่ร์เส่ำ้ยว่เร่ยงไมื�เป็นระเบ่ยบ
randomly placed darkcresent on scales

5.5 cm SL

Mystacoleucus atridorsalis Fowler, 1937

Mystacoleucus chilopterus Fowler, 1935ขอบคู่ร่บหลังมื่ส่ดำา
KH LA THdorsal fin outlined in blackเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 22-24 เกล็ด
22-24 lateral line scalesคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11 ก้าน11 branched anal fin rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong33ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeหนามืหลังขาว่ (เกเกาะขาว่)Cypriniformes
Mystacoleucus ectypus Kottelat, 2000

เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 32-37 เกล็ด
32-37 lateral line scalesปลายคู่ร่บหลังมื่แต้มืส่ดำา
LA TH
black blotch on the tip of dorsal finเกล็ดรอบคู่อดหาง 16 เกล็ด
16 circumpeduncular scalesลำาตัว่มื่ส่เงิน
body silveryไมื�มื่หนว่ด หรือมื่หนว่ดขนาดเล็ก 1 คู่่�
barbels absent or very rudimentary

4.8 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8-10 ก้าน8-10 branched anal fin rays

Mystacoleucus greenwayi Pellegrin & Fang, 1940

ตาใส (เกเกาะลาย)เกล็ดมื่ลายจ่ดร่ปจันที่ร์เส่ำ้ยว่ส่ดำากระจายไมื�เป็นระเบ่ยบ
randomly placed dark cresent on scales
body slenderลำาตัว่เพร่ยว่

ขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair short rostral barbels

5.3 cm SLหนามืหลัง (เกเกาะคู่ร่บเหลือง)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 24-26 เกล็ด
24-26 lateral line scalesขอบคู่ร่บหลังมื่ส่ดำา
LA TH
dorsal fin outlined in blackเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 28-31 เกล็ด
28-31 lateral line scalesคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8-9 ก้าน8-9 branched anal fin rays

Mystacoleucus obtusirostris (Valenciennes, 1842)คู่ร่บหลังมื่ส่ส้มื ขอบคู่ร่บมื่ส่ดำา KH LA TH
dorsal fin orange, distaledge of dorsal and caudal
fins are blackคู่ร่บมื่ส่เหลือง
fins yellowishขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of rostral barbelsเกล็ดรอบคู่อดหาง 14 เกล็ด
14 circumpeduncular scales

10 cm SL34

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeจาดลาว่ (จาดลาว่)Cypriniformes
Poropuntius laoensis (Günther, 1868)
KH LA THเกล็ดในแนว่หน้าคู่ร่บหลัง 11-13 เกล็ด
11-13 predorsal scalesขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbelsเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 30-36 เกล็ด
30-36 lateral line scales
15 cm SLล่กปลา juvenile 6.3 cm SLจาดหางเหลือง (จาด)เกล็ดในแนว่หน้าคู่ร่บหลัง 9-11 เกล็ด
9-11 predorsal scales

Poropuntius normani Smith,1931
KH LA TH VNคู่ร่บหางมื่ส่เหลือง บริเว่ณขอบคู่ร่บมื่แถึบส่ดำา
caudal fin yellow, withbold black submarginal
stripesขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbelsเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 25-30 เกล็ด
5.1 cm SL
25-30 lateral line scales ล่กปลา juvenile 2.45 cm SL

Poropuntius speleops (Roberts, 1991)จาดถึำ้ำา (จาดถึำ้ำา)IUCN: VU

THตามื่ขนาดเล็ก
tiny eye

12 cm SLลำาตัว่มื่ส่ชมืพ่
body pinkishขากรรไกรบนมื่หนว่ดยาว่ 2 คู่่�
2 pairs long barbelsพบเฉพาะถึำ้ำาในเขตรักษ์าพันธุ์่์สัตว่์ป่าภ่เข่ยว่
endemic in cave at Phu Khieo Wildlife Sanctuaryคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong35ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidae
ว่่ (สะกางเกส่ง)Cypriniformes
Puntioplites falcifer Smith, 1929
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งยื�นยาว่ ขอบเป็นซึ่่�จักร
last simple ray of dorsal fin serrated and prolongedจะงอยปากที่่�
snout bluntไมื�มื่หนว่ด
no barbel

16 cm SLกะมืัง (สะกาง)คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
serrate on hind margin of last simple ray of anal fin

Puntioplites proctozysron (Bleeker, 1864)
KH LA TH VNจะงอยปากที่่�
snout bluntไมื�มื่หนว่ด
no barbel

11 cm SL36คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งไมื�ยื�นยาว่ ขอบเป็นซึ่่�จักร
last simple ray of dorsal fin serrated but notprolongedคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
serrate on hind margin of last
simple ray of anal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidae

Cypriniformes
Scaphognathops bandanensis
Boonyaratpalin & Srirungroj, 1971ปากเปี่ยนบ้านด�าน (ตาดำา, เปี่ยน)IUCN: VUKH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้าน9 branched dorsal fin rays

ขากรรไกรล�างกว่้าง มื่ขอบคู่มื
lower jaw moderately wide withkelatinized sharp edgeคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 5 ก้าน5 branched anal fin rays

9.8 cm SLปากเปี่ยน (ตาดำาเกส่ง)ขากรรไกร
ล�างกว่้าง
lower jaw
moderately wide

Scaphognathops stejnegeri (Smith,1931)
KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 13-15 ก้าน13-15 branched dorsal fin rays

ขากรรไกรล�างแคู่บมืาก มื่ขอบคู่มื
lower jaw narrow and pointed
with kelatinzied sharp edgeคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 6 ก้าน6 branched anal fin rays
ขากรรไกรล�างแคู่บมืาก
lower jaw narrow and pointed

12 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong37ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeนำ้ำาฝาย (หมืักมืาง)Cypriniformes
Sikukia gudgeri (Smith, 1934)KH LA THซึ่่�กรองเหงือกมื่ลักษ์ณะคู่ล้ายขนนก
gill rakers plumoseลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silveryปากเล็กมืาก ไมื�มื่หนว่ด
mouth very small, with no barbels

12 cm SLขิำ้ง (ขิำ้ง)preserved

ไมื�มื่หนว่ด
no barbel

11 cm SLมือน (มื�ำา)Onychostoma fusiforme Kottelat, 1998
LA TH
คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
posterior margin of last simple dorsal fin ray serratedขากรรไกรล�างมื่ขอบคู่มื
sharp cornified cutting edge of lower jaw

Scaphiodonichthys acanthopterus (Fowler, 1934)KH LA TH VNจะงอยปากกลมื
snout rounded

12 cm SL38คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11-12 ก้าน11-12 branched dorsal fin rays

ขากรรไกรล�างมื่ขอบคู่มื
sharp cornified cutting edge of lower jawคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeสะนากยักษ์์ (สะนากใหญ่�)IUCN: CRเยื�อไขมืันคู่ล่มืตา
adipose eyelid well developed

Cypriniformes
Aaptosyax grypus Rainboth, 1991
KH LA THเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 74-85 เกล็ด
74-85 lateral line scalesขากรรไกรล�างมื่ลักษ์ณะเป็นป่่มื
conspicuous knob at tip of lower jaw

82 cm SLตะเพ่ยนที่ราย (ขาว่ที่ราย)จ่ดส่ดำาอย่�ใต้ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตก
แขนงของคู่ร่บหลังก้านแรก
black spot below first branchdorsal fin ray

Barbodes aurotaeniatus (Tirant, 1885)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
serrate posterior margin of last simple dorsal fin rayแต้มืเร่ยงตัว่ตามืแนว่ยาว่
บนลำาตัว่ด้านข้าง
mid-lateral series small
black sport on bodyขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbels

4.8 cm SLตะเพ่ยนนำ้ำาตก (ขาว่ห้ว่ย)จ่ดส่ดำาอย่�ใต้ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตก
แขนงของคู่ร่บหลังก้านแรก
black spot below firstbranchdorsal fin rayขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbels

5.7 cm SLล่กปลา juvenile 3.8 cm SL

Barbodes rhombeus (Kottelat, 2000)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
serrate posterior margin of last simple dorsal fin rayแต้มืเร่ยงตัว่ตามืแนว่ยาว่
บนลำาตัว่ด้านข้าง
mid-lateral series small
black sport on bodyล่กปลา juvenile 3.4 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

39ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeกระส่บจ่ด (ส่ดจำ้ำา)จ่ดส่ดำาบริเว่ณกลางลำาตัว่
black mid-lateral spot

Cypriniformes
Hampala dispar Smith, 1934KH LA TH VNเกล็ดรอบคู่อดหาง 12 เกล็ด
12 circumpeducular scalesหนว่ดบนขากรรไกรสัำ้นกว่า� เส้นผ�าน
ศ่นย์กลางตา
barbelห shorter than eye diameterแถึบขว่างผ�านตาไมื�ถึ่งส�ว่นล�าง
14 cm SLno black vertical band below eye ล่กปลา juvenile

1.0 cm SL

Hampala macrolepidota Kuhl & van Hasselt, 1823กระส่บข่ด (ส่ดบัำ้ง)KH LA TH VNแถึบขว่างส่ดำาบริเว่ณกลางลำาตัว่
black vertical band on bodyขอบคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำา
submarginal black stripes
on both lobes of caudal finหนว่ดบนขากรรไกรยาว่กว่�าเส้นผ�านศ่นย์กลางตาหรือเที่�ากัน
barbels subequal or longer than eyeแถึบขว่างผ�านตาถึ่งส�ว่นล�าง
8.9 cm SL
black vertical band present below eyeมืะไฟ (ขาว่ห้ว่ยคู่ร่บแดง)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
posterior margin of last simple
dorsal fin ray serratedล่กปลา juvenile

Pethia stoliczkana (Day, 1871)

LA TH
จ่ดส่ดำาที่่�ส�ว่นหน้าของคู่อดหาง
black spot at anterior part of caudal peduncle

preserved
เพศผ่้ male
2.6 cm SL

40จ่ดส่ดำาบริเว่ณเหนือคู่ร่บอก
black humeral spot

2 cm SLเพศเมื่ย female
preserved 2.6 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeเสือข้างลาย (เสือน้อย)Cypriniformes
Puntigrus partipentazona (Fowler, 1934)KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบร่ณ์ มื่ที่�อเปิด 7-10 เกล็ด
lateral line incomplete, with 7-10 pored scalesแถึบส่ดำาที่่�ฐานคู่ร่บหลัง
black band at the base of dorsal finขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbelsลำาตัว่มื่แถึบดำาตามืขว่าง 4 แถึบ4 black vertical bars

2.8 cm SL

Puntius brevis (Bleeker, 1849)ตะเพ่ยนที่ราย (ขาว่นา)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่จ่ดดำาอย่�ที่่�ฐานมืาที่างด้านหน้า (ถึ้ามื่)black basal spot anterior part of dorsal fin (if present)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเร่ยบ
posterior margin of last simple
dorsal fin ray smoothขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbelsตัว่ผ่้โตเต็มืว่ัยมื่แถึบส่ส้มืยาว่ตามืลำาตัว่
nuptial male with longitudinalorange band

4.5 cm SLตะเพ่ยนที่รายแคู่ระ (ขาว่น้อย)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเร่ยบ
posterior margin of last simple
dorsal fin ray smoothขากรรไกรบนมื่
หนว่ดขนาดเล็ก 1 คู่่�
1 pair of minute barbels

1.8 cm SL

5.3 cm SL

Puntius masyai Smith, 1945คู่ร่บหลังมื่จ่ดดำาอย่�ที่่�แนว่กลางฐาน KH LA TH VNคู่ร่บหลัง black basal spot middle part of dorsal finเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบ่รณ์ มื่ที่�อเปิด 6 เกล็ด
lateral line incomplete, with 6 pored scalesคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong41ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeตะเพ่ยนที่รายคู่ร่บจ่ด (ขาว่คู่ร่บจำ้ำา)Cypriniformes
Puntius sp.

คู่ร่บหลังมื่จ่ดดำาอย่�ที่่�แนว่กลางฐานคู่ร่บ
black basal spot middle partof dorsal finจ่ดส่ดำาบนโคู่นคู่ร่บหาง
black spot on the base of caudal finขากรรไกรบนมื่หนว่ดขนาดเล็ก 1 คู่่�
1 pair of minute barbelsเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 21-25 เกล็ด
preserved
21-25 lateral line scales

3.4 cm SLแก้มืชำ้ำาภ่เขา (ขาว่ผ่ก)TH

4.4 cm SL

Systomus jacobusboehlkei (Fowler, 1958)
KH LA TH VN
black spot on caudal fin baseจ่ดส่ดำาบนโคู่นคู่ร่บหาง

ขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbelsคู่ร่บใส

6.5 cm SLแก้มืชำ้ำา (ขาว่ผ่กหางก�าน)แผ�นปิดเหงือกมื่จ่ดส่แดง
red spot on operculum

fins hyaline

Systomus rubripinnis (Valenciennes, 1842)
KH LA TH VNจ่ดส่ดำาบนโคู่นคู่ร่บหาง
black spot on caudal fin baseขอบคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำา
submarginal black
stripes on both
lobes of caudal finขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbels

12 cm SL42คู่ร่บมื่ส่แดง

fins reddishคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeหางบ�ว่ง (สร้อยหางก�าน)Cypriniformes
Barbichthys laevis (Valenciennes, 1842)
KH LA TH VNแต้มืส่ดำาที่่�ปลายคู่ร่บหลัง
black blotch at tip of dorsal finกระด่กใต้ตามื่ขนาดใหญ่�
enlarged suborbital bonesขอบคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำา
submarginal black stripes
on both lobes of caudal fin

7.8 cm SLเล็บมืือนางแมื�นำ้ำาโขง (ข่ำ้โก๋ข้างลาย)Crossocheilus atrilimes Kottelat, 2000
KH LA THแถึบดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่จากปลายจะงอยปากถึ่งกลางคู่ร่บหาง
black mid-lateral stripe from tip of snout to caudal finริมืฝีปากบน
ไมื�เชื�อมืต�อกับ
ริมืฝีปากล�าง
upper lip notconnected
with lower lipขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbels

5.5 cm SLเกล็ดระหว่�างที่ว่ารหนักถึ่งคู่ร่บก้นมื่ 1-1.5 เกล็ด
1-1.5 scales between anus and anal finเล็บมืือนาง(ข่ำ้โก๋ข้างลายหัว่แหลมื)Crossocheilus oblongus Kuhl & van Hasselt,1823
KH LA THแถึบดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่จากปลายจะงอยปากถึ่งกลางคู่ร่บหาง
black mid-lateral stripe from tip of snout to caudal finขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbels

6.7 cm SLเกล็ดระหว่�างที่ว่ารหนักถึ่งคู่ร่บก้นมื่ 2-3.5 เกล็ด 2-3.5 scales between anus and anal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong43ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidae

Cypriniformesเล็บมืือนางหางจ่ด (ข่ำ้โก๋หางจำ้ำา)Crossocheilus reticulatus (Fowler, 1934)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin rays

ขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbels

5.2 cm SLกาแดง (ข่ำ้โก๋หางแดง)หัว่และลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาลแกมืเข่ยว่หรือเที่าดำา
head and body greenish brown to
blackish grayแต้มืส่ดำาบริเว่ณโคู่นคู่ร่บหาง
conspicuous black blotch at caudal fin baseEpalzeorhynchos frenatum (Fowler, 1934)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10-12 ก้าน10-12 branched dorsal fin rays

คู่ร่บมื่ส่แดง
fins reddishขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbelsริมืฝีปากบนไมื�เชื�อมื
ต�อกับริมืฝีปากล�าง
upper lip
connected to lower lip

6.4 cm SLสร้อยล่กกล้ว่ย (คู่่ยลามื, หลังขน)แต้มืส่ดำาบริเว่ณโคู่นคู่ร่บหาง
blackish blotch at ล่กปลา
caudal fin basejuvenile 2.7 cm SL

Labiobarbus leptocheilus (Valenciennes, 1842)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 21-28 ก้าน21-28 branched dorsal fin rays

ขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of barbels

13 cm SL44เกล็ดรอบคู่อดหาง 16-20 เกล็ด
16-20 circumpeduncularscalesล่กปลา juvenile 7.4 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeสร้อยล่กบัว่ (เคู่่ำ้ยง)Cypriniformes
Lobocheilos rhabdoura (Fowler, 1934)KH LA TH VNสัดส�ว่นคู่ว่ามืล่กของร�างกาย 27% หรือมืากกว่�าของคู่ว่ามืยาว่มืาตรฐาน
body depth 27% or more of SLต่�มืบนจะงอยปาก
tubercles on snoutขากรรไกรบนมื่หนว่ด 1 คู่่�
1 pair of barbelsริมืฝีปากล�างเป็นแผ�นหนา
lower lip forminga thick freshy pad
17 cm SLอ่มื�อมื (ด่ดหิน)ล่กปลา
juvenile

6.7 cm SL

Osteochilus brachynotopteroides Chevey, 1934
LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10 ก้าน10 branched dorsal fin rays

จ่ดดำาบริเว่ณโคู่นคู่ร่บหาง
dark spotted at caudal fin base

7.3 cm SLสร้อยนกเขาหน้าหมือง (อ่ไที่หน้าหมือง)Osteochilus lini Fowler, 1935
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 12-13 ก้าน12-13 branched dorsal fin rays
ลักษ์ณะที่่�มื่แถึบจาง
กลางด้านข้างลำาตัว่
variant with fademid-lateral stripeแถึบดำาบริเว่ณเหนือคู่ร่บอก
dusky humeral blotch

8.5 cm SL

6.7 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong45ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeพรมื (นกเขา)Cypriniformes
Osteochilus melanopleura (Bleeker, 1852)แถึบดำาเหนือคู่ร่บอก
dusky humeral bar

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 17-18 ก้าน17-18 branched dorsal fin rays

เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 45-53 เกล็ด
45-53 lateral line scales

19 cm SLร�องไมื้ตับ (อ่ไที่ข้างลาย)แถึบส่ดำากลางลำาตัว่ยาว่ถึ่งโคู่นคู่ร่บหาง
dusky mid-lateral stripe,extending tocaudal fin baseเกล็ดรอบคู่อดหาง 22-24 เกล็ด
22-24 circumpeduncular scalesล่กปลา juvenile 7.5 cm SL

Osteochilus microcephalus (Valenciennes, 1842)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10-13 ก้าน10-13 branched dorsal fin rays

6.9 cm SL

Osteochilus sp.

อ่ไที่ขาว่ (อ่ไที่ขาว่)LA TH
ลำาตัว่และคู่ร่บไมื�มื่แต้มืส่
no particular coloration on bodyand fins

12 cm SL46คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 13 ก้าน13 branched dorsal fin rays

ล่กปลา juvenile 3.5 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeสร้อยนกเขา (อ่ไที่)Cypriniformes
Osteochilus vittatus (Valenciennes, 1842)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 15-18 ก้านจ่ดส่ดำาบริเว่ณโคู่นคู่ร่บหาง
15-18 branched dorsal fin rays
black blotch at caudal fin baseลำาตัว่มื่จ่ดส่ส้มืแดงขนาดเล็ก
several rows of small reddish orange
spots on anterior part of body

13 cm SL

7.2 cm SLริมืฝีปากบนและล�างมื่ติ�งเนืำ้อ
both lips fringed with papillaeลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำาขนาดเล็กเร่ยงกันหลายแถึว่
several rows of small dusky spots
along scale rows

Thynnichthys thynnoides (Bleeker, 1852)เกล็ดถึ่� (ก่�มื)KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 57-60 เกล็ด
57-60 lateral line scalesไมื�มื่ริมืฝีปากบน
upper lip absent

18 cm SLKH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin rays

ไมื�มื่สันที่้อง
no abdominal keelเพ้า (เพ้า)Altigena lippa (Fowler, 1936)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 29-36 เกล็ด
29-36 lateral line scalesคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10 ก้าน LA TH
10 branched dorsal fin rays

มื่ร�องระหว่�างริมืฝีปากบนและจะงอยปาก
13 cm SL groove well developed between upper lip and snoutคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong47ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeนว่ลจันที่ร์เที่ศ (นว่ลจันที่ร์)introduced species from Indiaเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 39-46 เกล็ด
39-46 lateral line scales

Cypriniformes
Cirrhinus cirrhosus (Bloch, 1795)
KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 12-15 ก้าน12-15 branched dorsal fin rays

คู่ร่บมื่ส่แดงยกเว่้นคู่ร่บหลัง
fin tinged with red except dorsal fin

50 cm SLล่กปลา juvenile

Cirrhinus microlepis Sauvage, 1878นว่ลจันที่ร์นำ้ำาจืด (พอน)
IUCN: VUคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�
แตกแขนง 11-12 ก้าน11-12 brancheddorsal fin rays

53-60 lateral line scales

no barbelไมื�มื่หนว่ด
no barbel

7.3 cm SL

KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 53-60 เกล็ด
53-60 lateral line scalesล่กปลา juvenile 4.6 cm SL

46 cm SL

Cirrhinus molitorella (Valenciennes, 1844)แกง (แกง)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 36-41 เกล็ด
36-41 lateral line scales

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11-15 ก้าน11-15 branched dorsal fin rays

45 cm SLแถึบตามืขว่างส่ดำาเหนือคู่ร่บอก
distinct short dusky bar above pectoral fin

48ล่กปลา juvenileคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

23 cm SLว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidae
Cypriniformesสร้อยหลังขน (สร้อยลาย)Henicorhynchus caudiguttatus (Fowler, 1934)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin ray

10 cm SLลำาตัว่ด้านข้างมื่แถึบตามืยาว่ขนานกัน (ลายเด�นชัดในตัว่อย�างที่่�เก็บรักษ์า)several longitudinal dusky lines on body (more conspicuous in preserved specimen)สร้อยหลอด (สร้อยหัว่แหลมื)Henicorhynchus entmema (Fowler, 1934)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้านusually 8 branched dorsal fin rays

ลำาตัว่มื่ส่เงิน ไมื�มื่แถึบดำา
body plain silvery, without dusky linesจะงอยปากแหลมืและยื�นออกมืาด้านหน้า
ยาว่กว่�าขากรรไกรล�าง
snout pointed and wellprojecting anteriorly beyond lower jaw

11 cm SLสร้อยขาว่ (สร้อยโมื�)Henicorhynchus siamensis (Sauvage, 1881)ลำาตัว่มื่ส่เงิน ไมื�มื่แถึบดำา
body plain silvery, without dusky lines

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้านusually 8 branched dorsol fin rays

จะงอยปากที่่�และยื�นออกมืาด้านหน้ายาว่กว่�าขากรรไกรล�าง
snout blunt projecting anteriorly beyond lower jaw

11 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong49ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeปีกแดง (สร้อยปีกแดง)Cypriniformes
Henicorhynchus ornatipinnis (Roberts, 1997)ลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silvery

KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 8 ก้าน8 branched dorsal fin rays

จะงอยปากสั�น และที่่�
snout short and bluntเพศผ่้ male
8.2 cm SLคู่ร่บอก, คู่ร่บที่้อง, คู่ร่บก้น
และคู่ร่บหางส่แดงมื่ขอบส่ขาว่
pectoral, pelvic and anal finsreddish with white marginalคู่ร่บอก, คู่ร่บที่้อง, คู่ร่บก้น
และคู่ร่บหางใส
pectoral, pelvic and anal finstransparent.

เพศเมื่ย female
7.9 cm SLหว่้าหน้านอ (หว่�าหน้านอ)IUCN: VU

Incisilabeo behri (Fowler, 1937)
KH LA THจะงอยปากด้านบนมื่ลักษ์ณะเด�นเป็นรอยบากตามืขว่างขนาดใหญ่� คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 12-13 ก้านconspicuous transverse notch across top of snout
12-13 branched dorsal fin rays

39 cm SL50คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeกระโห้เที่ศ (สะโห้อินเด่ย)introduced species from Indiaเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 40-43 เกล็ด
40-43 lateral line scales

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 14-16 ก้าน14-16 branched dorsal fin rays

ล่กปลา juvenile

55 cm SL

4.5 cm SL

Labeo chrysophekadion (Bleeker, 1849)กาดำา (เพ่ยะ,อ่ต่๋,อ่ก�ำา)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�
แตกแขนง 21-28 ก้าน21-28 brancheddorsal fin rays

คู่ร่บหลังด้านหน้าโคู่้ง
anterior of dorsal fin falcate

29 cm SL

Cypriniformes
Labeo catla (Hamilton, 1822)

KH LA TH VNริมืฝีปากบนและล�างมื่ติ�งเนืำ้อ
both lips fringed
with papillaeลำาตัว่ล่ก มื่ส่นำ้ำาตาลเข้มืหรือดำา
body deep robust, color dark brown to blackล่กปลา juvenile 4.5 cm SLย่�สกเที่ศ (อ่สบ)introduced species from Indiaปากเล็ก ริมืฝีปากมื่ติ�งเนืำ้อ
mouth small with papillae lipsล่กปลา juvenile
6.3 cm SL

Labeo rohita (Hamilton, 1822)

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 12-14 ก้าน12-14 branched dorsal fin rays

คู่ร่บมื่ส่แดงส้มื fins redish orangeคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong51ว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeหว่้า (หว่�า)IUCN: VUเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 37-42 เกล็ด
37-42 lateral line scales

Cypriniformes
Labeo pierrei (Sauvage, 1880)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11 ก้าน11 branched dorsal fin rays

40 cm SLริมืฝีปากเร่ยบ (ไมื�มื่ติ�งเนืำ้อ)lips smooth (non-papilose)จะงอยปากบนมื่ขนาดใหญ่�คู่ล่มืด้านหน้าริมืฝีปากบน
large pendulous rostral fold covering upper lip anteriorly

30 cm SLเล่ยหิน (กลมืในแตง)ลำาตัว่มื่แถึบส่ดำาตามืยาว่
dark mid-lateral stripe

Ceratogarra cambodgiensis (Tirant, 1884)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่แถึบส่เหลืองในแนว่กลาง
narrow yellowish stripe at
mid-height of dorsalริมืฝีปากล�างพัฒนาเป็นแผ�นหนาที่่�มื่ขอบอิสระ
lower lips modified to a distinct mental discwith free rounded rear margin

5.6 cm SL

52คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาตะเพียน Cyprinidaeเล่ยหินแมื�นำ้ำาโขง (กลมืในแตงหางก�าน)คู่ร่บหลังไมื�มื่แถึบส่เหลืองในแนว่กลาง
no distinct yellowish stripe on dorsal finลำาตัว่มื่แถึบส่ดำาตามืยาว่
broad dusky mid-lateral stripe on body

Cypriniformes
Ceratogarra fasciacauda (Fowler, 1937)
KH LA TH VNขอบคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำา
submarginal black stripes on both lobes of
caudal finริมืฝีปากล�างมื่ขอบที่่�เป็นอิสระ
mental disc with freerounded rear margin

12 cm SL

7.6 cm SL

Ceratogarra sp.

เล่ยหินข้างลาย (ข้างลายปากด่ด)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 32-33 เกล็ด
32-33 lateral line scales

KH LA THแถึบส่ดำากลางลำาตัว่ยาว่ถึ่งโคู่นคู่ร่บหาง
black mid-lateral stripe, extending to caudal fin baseริมืฝีปากล�างพัฒนาเป็นแผ�นหนาที่่�มื่ขอบอิสระ
lower lips modified to a distinct mental disc4.7 cm SL

Mekongina erythrospila Fowler, 1937สะอ่ (สะอ่)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 10 ก้าน10 branched dorsal fin rays

KH LA TH VNไมื�มื่หนว่ด
no barbelเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 34-37 เกล็ด
34-37 lateral line scalesมื่ร�องระหว่�างริมืฝีปากบนและจะงอยปาก
16 cm SLgroove developed between upper lip and snoutคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong53ว่งศ์ปลาซิว Danionidae
Cypriniformes
Amblypharyngodon chulabhornae Vidthayanon & Kottelat, 1990ซึ่ิว่เจ้าฟ้า (ซึ่ิว่แก้ว่)KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนแตกแขนง 7 ก้าน7 branched dorsal fin rays

ไมื�มื่ริมืฝีปากบน
upper lip absent

3.2 cm SLเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบร่ณ์ มื่ที่�อเปิด 6-7 เกล็ด
lateral line incomplete, with 6-7 pored scales

Boraras micros Kottelat & Vidthayanon, 1993ซึ่ิว่แคู่ระสามืจ่ด (ซึ่ิว่น้อยสามืจ่ด)KH LA THขนาดเล็กมื่คู่ว่ามืยาว่มืาตรฐานน้อยกว่�า 2 ซึ่มื.
size minute, standard length less than 2 cm SLจ่ดกลมืส่ดำา 3 จ่ด
3 black spots

0.7 cm SLซึ่ิว่ใบไผ�เล็กแถึบขาว่ (ซึ่ิว่แดงข่ดส้มื)Danio albolineatus (Blyth, 1860)
KH LA THหนว่ดบนขากรรไกรบน 2 คู่่�
2 pairs of rostral barbels

2.4 cm SL

54ลำาตัว่ด้านข้างมื่ลายตามืยาว่แนว่กลางลำาตัว่
distinct striped pattern on bodyเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบ่รณ์ มื่ที่�อเปิด 5-7 เกล็ด
lateral line incomplete, with 5-7 pored scalesคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาซิว Danionidaeซึ่ิว่ใบไผ�เล็ก (ซึ่ิว่แดง)Cypriniformes
Danio roseus Fang & Kottelat, 2000
LA TH
ลำาตัว่ด้านข้างมื่ลายจางตามืแนว่ยาว่
หรือไมื�มื่ลาย
mid-lateral stripes indistinct or absentลำาตัว่มื่ส่ชมืพ่เหลือบฟ้า
body pinkish with bluish sheenมื่หนว่ดบนขากรรไกรบน 2 คู่่�
2 pairs of rostral barbelsเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบร่ณ์ มื่ที่�อเปิด 9-10 เกล็ด
lateral line incomplete, with 9-10 pored scales

3 cm SLซึ่ิว่ใบไผ�น�าน (ซึ่ิว่ลายดอก)Devario laoensis (Pellegrin & Fang, 1940)

LA TH
ลำาตัว่ด้านข้างมื่แถึบส่นำ้ำาเงินเข้มืมื่จ่ดเริ�มืต้นแนว่เด่ยว่กับคู่ร่บหลัง
single dark blue mid-lateral stripe extending anteriorly to vertical through dorsal fin originคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนแตกแขนง 9-10 ก้าน9-10 branched dorsal fin rays

หนว่ดมื่ขนาดเล็ก
minute barbels

4 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนแตกแขนง 12-14 ก้าน12-14 branched anal fin rays

ซึ่ิว่หนว่ดยาว่แถึบดำา (ซึ่ิว่หนว่ด)Esomus metallicus Ahl, 1924
KH LA TH VNลักษ์ณะปกติ
normal morph

4 cm SLหนว่ดบนขากรรไกรยาว่มืาก
maxillary barbels very longลักษ์ณะที่่�มื่คู่ร่บหางส่แดง
red fin morph

4 cm SLคู่ร่บหางมื่ส่แดง caudal fin redคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

55ว่งศ์ปลาซิว Danionidaeที่้องพล่ (แตบหัว่เงิน)คู่ร่บอกมื่ขนาดใหญ่�
IUCN: EN pectoral
fin large

Cypriniformes
Laubuka caeruleostigmata Smith, 1931ลำาตัว่ล่กแบนข้างมืาก
KH LA THbody compress and very deepไมื�มื่ลายด้านข้างลำาตัว่ no distinct black stripeหัว่มื่แต้มืส่ฟ้า
bright blue spot on top of headสันที่้องคู่มืบาง จากบริเว่ณฐานคู่ร่บอกถึ่งร่ที่ว่าร
sharp keel between vertical lines through origins of pectoral fin and anus

5.2 cm SL

Luciosoma bleekeri Steindachner, 1878อ้าว่ (ป่อมื)KH LA TH VNจะงอยปากแหลมื
snout pointedขากรรไกรบนมื่หนว่ด 2 คู่่�
2 pairs of rostral barbelsลำาตัว่มื่แถึบส่ดำาตามืแนว่ยาว่
mid-lateral stripe on bodyนำ้ำาหมื่กโคู่ราช (ซึ่ิว่ขัำ้นเฮือ)ลำาตัว่มื่ลายบัำ้งส่จาง
several faint bars on body

4.8 cm SL

56

8.3 cm SLล่กปลา juvenile

19 cm SL

Opsarius koratensis (Smith, 1931)คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าคู่ร่บก้น
origin of dorsal fin advance anal fin

KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 32-35 เกล็ด
32-36 lateral line scalesคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาซิว Danionidaeนำ้ำาหมื่ก (ซึ่ิว่ดอกคู่ำา)Cypriniformes
Opsarius pulchellus (Smith, 1931)ลำาตัว่ด้านข้างมื่แถึบแนว่ขว่างส่เข้มื 7-10 แถึบ7-10 short dark bars on body

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�ในแนว่เด่ยว่กับคู่ร่บก้น
dorsal fin origin above anal fin originเพศผ่้
male
6.3 cm SLเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 37-42 เกล็ด
37-42 lateral line scalesเพศเมื่ย
femalepreserved

Raiamas guttatus (Day, 1870)นางอ้าว่ (สะนาก)ลำาตัว่มื่จ่ดกลมืส่ดำา
black spot on body

KH LA THขากรรไกรกว่้างมื่มื่มืเลยขอบด้านที่้ายของตา
jaw large, extending well beyond a level of hind margin of eyeล่กปลา juvenile 6.0 cm

22 cm SLซึ่ิว่คู่ร่บดำา (ซึ่ิว่หลังดำา)แถึบส่ดำาบริเว่ณแพนหางส�ว่นล�าง
black marking on lower lobe of caudal fin

Rasbora atridorsalis Kottelat & Chu, 1988เกล็ดแนว่ข้างลำาตัว่มื่ 6 แถึว่
6 transverse scales

5.4 cm SL

5.2 cm SL

KH LA THแต้มืส่เข้มืบริเว่ณปลายคู่ร่บหลัง
dusky blotch at tip of dorsal finแถึบส่นำ้ำาเงินเหลือบในแนว่กลางลำาตัว่ถึ่งคู่ร่บหาง
dark bluish mid-lateral stripe on body extending on to caudal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong57ว่งศ์ปลาซิว Danionidaeซึ่ิว่คู่ว่าย (ซึ่ิว่หางใส)Cypriniformes
Rasbora aurotaenia Tirant, 1885
KH LA TH VN

dark bluish mid-lateral stripe on body extending on to caudal finจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บหลังอย่�หลังคู่ร่บที่้อง
origin of dorsal fin behind pelvic fin

5.3 cm SLคู่ร่บหางมื่ส่เหลือง บางคู่รัำ้งพบแต้มืส่ดำาบริเว่ณปลายคู่ร่บ
caudal fin yellowish, sometimes with a conspicuous bold black posterior marginซึ่ิว่หางแดง (ซึ่ิว่หางแดง)Rasbora borapetensis Smith, 1934KH LA TH VNคู่ร่บหลังใส
dorsal fin hyalineเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบ่รณ์ มื่ที่�อเปิด 6-16 เกล็ด

2.6 cm SL lateral line incomplete (with 6-16 pored scales)ซึ่ิว่คู่ว่ายพมื�า (ซึ่ิว่ข้างลาย)ฐานคู่ร่บหางมื่ส่แดง
caudal fin tinged with red basally

Rasbora daniconius (Hamilton, 1822)แถึบดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่จากปลายจะงอยปากถึ่งกลางคู่ร่บหาง
black mid-lateral stripe from tip of snout tocaudal fin

KH LA TH VNเกล็ดเส้นด้านข้างลำาตัว่สมืบ่รณ์ขยายไปถึ่งฐาน
คู่ร่บหาง
lateral line complete, extending tocaudal fin base

5.6 cm SL

58คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาซิว Danionidaeซึ่ิว่คู่ว่ายหางดำา (ซึ่ิว่หางดำา, ซึ่ิว่อ้าว่)คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หลังคู่ร่บก้น
origin of dorsal fin behind pelvic fin

Cypriniformes
Rasbora myersi Brittan, 1954
KH LA TH VNคู่ร่บหางมื่ส่เงินเหลือบเหลือง มื่ขอบคู่ร่บส่ดำา
caudal fin silvery tinged with yellow,
with blackish posterior margin

8.6 cm SLซึ่ิว่ห้ว่ยข้างลาย (ซึ่ิว่ห้ว่ยข้างลาย)Rasbora paviana Tirant, 1885
KH LA TH VNแถึบส่ดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่สิำ้นส่ดบริเว่ณแต้มืดำาที่่�ฐานคู่ร่บหาง
blackish stripe ended as a large
rounded spot at caudal fin base

5.9 cm SLซึ่ิว่คู่ร่บแดง (ซึ่ิว่หลังแดง)Rasbora rubrodorsalis Donoso-Büchner & Schmidt, 1997
KH LA TH VNคู่ร่บหลังและคู่ร่บหางมื่ฐานคู่ร่บส่แดง
dorsal and caudal fins tinged with red basallyแถึบส่ดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่
เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ไมื�สมืบ่รณ์ มื่ที่�อเปิด 4-10 เกล็ด black mid-lateral stripe on body
2.3 cm SL lateral line incomplete (with 4-10 pored scales)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong59ว่งศ์ปลาซิว Danionidaeซึ่ิว่หางกรรไกร (ซึ่ิว่ดอกข้าว่)Cypriniformes
Rasbora trilineata Steindachner, 1870
KH LA TH VNคู่ร่บหลังไมื�มื่จ่ดส่ดำา
no black spots on dorsal finแถึบดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่มื่ขนาดเล็ก
narrow black mid-lateral stripe on body

4.3 cm SLซึ่ิว่หางกรรไกรเล็ก (ซึ่ิว่ดอกข้าว่น้อย)black spot on dorsal finคู่ร่บหลังมื่จ่ดส่ดำา

narrow black mid-lateral stripe on bodyแถึบดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่มื่ขนาดเล็ก

1.7 cm SLว่งศ์ปลาบ้า Leptobarbidae
บ้า (โพง)Rasbosoma spilocerca (Rainboth & Kottelat, 1987)
KH LA TH VN
3 black spots at caudal finคู่ร่บหางมื่จ่ดดำาสามืจ่ด

คู่ร่บก้นมื่จ่ดดำา
black spot on anal fin

Cypriniformes
Leptobarbus rubripinna (Fowler, 1937)คู่ร่บที่้อง คู่ร่บก้น และ คู่ร่บหางมื่ส่แดง
pelvic, anal and caudal fins reddish

KH LA TH VNหนว่ดบริเว่ณขากรรไกรบนมื่ 2 คู่่�
2 pairs rostral barbelsล่กปลา juvenile

29 cm SL60

ไมื�มื่จ่ดส่ดำา คู่ร่บหางมื่แต้มืส่ดำาก�อนส่ดปลายคู่ร่บ
no black spots a pair of subterminal
black stripes on caudal finปลาว่ัยอ�อนมื่แถึบส่ดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่ 6.9 cm SL
narrow black stripe on mid-lateral body in juvenile and youngคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาแปบ Xenocyprididae
Cypriniformes
Ctenopharyngodon idella (Valenciennes, 1844)กินหญ่้า (กินหญ่้า)KH LA TH VN
introduced species from Chinaหัว่กลมืกว่้าง
rounded head with broad interorbital spaceไมื�มื่หนว่ด
no barbelsเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 37-42 เกล็ด
37-42 lateral line scales

30 cm SLแปบจ่น (ซึ่ิว่เกล็ดแลบ)Hemiculterella macrolepis Chen, 1989คู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าคู่ร่บก้น
dorsal fin origin well in front of anal fin

preserved

5.2 cm SL

KH LA TH VNสันที่้องคู่มืบางจากบริเว่ณคู่ร่บที่้องถึ่งร่ที่ว่าร
sharp keel between pelvic fin base and anus

Hypophthalmichthys molitrix (Valenciennes, 1844)เกล็ดเงิน (จ่นเกล็ดแลบ)KH LA TH VN
introduced species from Chinaเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่มื่ขนาดเล็ก 91-124 เกล็ด
scales minute (91-124 lateral line scales)ตาอย่�ด้านล�างของส�ว่นหัว่
eyes locate low on headสันที่้องคู่มืบางจากบริเว่ณอกถึ่งร่ที่ว่าร
32 cm SL
sharp keel from throat to anusคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong61ว่งศ์ปลาแปบ Xenocyprididae
Cypriniformes
Hypophthalmichthys nobilis (Richardson, 1845)หัว่โต (จ่นหัว่โต)KH LA TH VN
introduced species from Chinaเกล็ดมื่ขนาดเล็กมืาก
Very fine scalesตาอย่�ด้านล�างของส�ว่นหัว่
eyes locate low on headสันที่้องคู่มืบางจากบริเว่ณฐานคู่ร่บที่้องถึ่งร่ที่ว่าร
sharp keel from pelvic base to anus

12 cm SLฝักพร้า (ลับพร้า, โก๋มื)Macrochirichthys macrochirus (Valenciennes, 1844)เกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่มื่ขนาดเล็กมื่มืากกว่�า 100 เกล็ด
scales minute, more than 100 lateral line scales

KH LA TH VNคู่ร่บหลังอย่�บริเว่ณส�ว่นที่้ายลำาตัว่
dorsal fin on posterior part of bodyปากเปิดด้านบน
mouth superior

20 cm SLสันที่้องคู่มืบางจากบริเว่ณอกถึ่งร่ที่ว่าร
sharp keel from throat to anusแปบยาว่ (แตบแก้ว่ใบไผ�)IUCN: VU

9.8 cm SL

62

Oxygaster pointoni (Fowler, 1934)KH LA THเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 41-44 เกล็ด
41-44 lateral line scalesสันที่้องคู่มืบางจากบริเว่ณคู่างถึ่งร่ที่ว่าร
sharp keel from isthmus to anusคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาแปบ Xenocyprididaeแปบหางดอก (แตบดอกข้าว่)Cypriniformes
Parachela maculicauda (Smith, 1934)KH LA TH VNมื่แต้มืที่่�ปลายคู่ร่บหาง
a blotch on each lobesคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 24-26 ก้าน24-26 branched anal fin rays

5.0 cm SL

Parachela oxygastroides (Bleeker, 1852)แปบใส (แตบแก้ว่)KH LA TH VNเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 40-43 เกล็ด
40-43 lateral line scalesคู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�ที่้ายจ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บก้น
dorsal fin origin behind anal fin origin

7.5 cm SLคู่ร่บอกมื่ปลายคู่ร่บยาว่เลยปลายคู่ร่บที่้อง
pectoral fin extending beyond tip of pelvic finแปบใสสยามื (แตบแก้ว่หัว่แหลมื)คู่ร่บหลังและคู่ร่บก้นมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�ในแนว่เด่ยว่กัน
origin of dorsal fin and ventral fin alignedคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 31-33 ก้าน31-33 branched anal fin rays

Parachela siamensis (Günther, 1868)
KH LA TH VNเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 40-43 เกล็ด
40-43 lateral line scales

7.4 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 25-32 ก้านคู่ร่บอกมื่ปลายคู่ร่บยาว่ไมื�เลยปลายคู่ร่บที่้อง
25-32 branched anal fin rays
pectoral fin not extending beyond tip of pelvic finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong63ว่งศ์ปลาแปบ Xenocyprididaeแปบใสคู่ร่บยาว่(แตบแก้ว่ปีกยาว่)Cypriniformes
Parachela williaminae Fowler, 1934KH LA THเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 33-35 เกล็ด
33-35 lateral line scalesคู่ร่บหลังมื่จ่ดเริมืต้นอย่�หลังจ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บก้น
dorsal fin origin behind anal fin originคู่ร่บอกมื่ปลายคู่ร่บยาว่เลยปลายคู่ร่บที่้อง คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 34-35 ก้านpectoral fin extending beyond tip of pelvic fin 34-35 branched anal fin rays

7.4 cm SLแปบใสข้างเงิน (แตบแก้ว่ลายเหลื�อมื)Parachela sp.

เกล็ดมื่ขนาดเล็ก เกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 60-64 เกล็ด
scales minute (60-64 lateral line scales)

KH LA THลำาตัว่ด้านข้างมื่แถึบส่เงินสะที่้อนแสง
bright silvery longitudinal stripeคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 29-34 ก้าน29-34 branched anal fin rays

3.6 cm SLแปบขาว่ (แตบหัว่มืน)Paralaubuca barroni (Fowler, 1934)เส้นข้างลำาตัว่ต�อเนื�อง
lateral line scales row continuousซึ่่�กรอง 19-24 ซึ่่� บนเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรก
19-24gill rakers on first gill arch

8.0 cm SL

64

KH LA THเกล็ดในแนว่ข้างลำาตัว่ 51-54 เกล็ด
51-54 lateral line scalesคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาแปบ Xenocyprididaeแปบคู่ว่าย (แตบใหญ่�)Cypriniformes
Paralaubuca harmandi Sauvage, 1883
KH LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 75-85 เกล็ด
75-85 lateral line scalesหัว่มื่ลักษ์ณะเว่้า
head profile concaveซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 30 ซึ่่�
30 gill rakers on first gill arch

11 cm SLแปบ (แตบ)Paralaubuca typus Bleeker, 1864เส้นข้างลำาตัว่ไมื�ต�อเนื�อง
KH LA TH VN
lateral line scale row not continuousซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 33-36 ซึ่่�
33-36 gill rakers on first gill arch

12 cm SLว่งศ์ปลาไข่หอย Acheilognathidaeไข�หอย (เบ่ำ้ย)introduced species from China

LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11-12 ก้าน11-12 branched dorsal fin rays
เพศเมื่ย
femaleเพศผ่้ male

33-35 lateral line scalesเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 33-35 เกล็ด

3.7 cm SL

Cypriniformes
Rhodeus ocellatus (Kner, 1866)คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน
ที่่�แตกแขนง 10-11 ก้าน10-11 branched anal

fin raysที่�อว่างไข�
ovipositorคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

3.9 cm SL

65ว่งศ์ปลาจะละเมื็ดนำ้ำาจืด Serrasalmidae
Characiformesจะละเมื็ดนำ้ำาจืด (จะละเมื็ดนำ้ำาจืด)Piaractus brachypomus (Cuvier, 1818)
KH LA TH VNลำาตัว่มื่เกล็ดขนาดเล็ก; เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 84-100 เกล็ด
scales on body small; 84-100 lateral line scalesคู่ร่บไขมืัน
adipose finขากรรไกรบนมื่ฟัน 2 แถึว่
2 rows of teeth on both jaws

45 cm SLล่กปลา juvenile
15 cm SL66

อก และที่้องส่แดง
red chest and belly

introduced species
from South Americaคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาขยุย Akysidaeขย่ยแคู่ระคู่ร่บยาว่ (ข่ำ้เห่�ยน้อยปีกยาว่)Siluriformes
Akysis bilustris Ng, 2011
LA TH

ผิว่หนังมื่ลักษ์ณะเป็นต่�มืเร่ยงเป็นแถึว่
skin with parallel tubercle rows

1.3 cm SLคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บแข็งยาว่ถึ่งคู่ร่บที่้อง
pectoral spine reach to pelvic finขย่ยแคู่ระหางกลมื (ข่ำ้เห่�ยน้อยหางมืน)คู่ร่บหางเว่้า
caudal fin emarginate

Akysis varius Ng & Kottelat, 1998
KH LA THผิว่หนังมื่ลักษ์ณะเป็นต่�มืเร่ยงเป็นแถึว่
skin with parallel tubercle rowsคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บแข็งยาว่ไมื�ถึ่งคู่ร่บที่้อง
pectoral spine not reach to pelvic fin

1.4 cm SLว่งศ์ปลาดัก Amblycipitidaeดักหัว่ที่่� (ด่กหางแฉก)คู่ร่บหางตัดเฉ่ยง
caudal fin obliquely truncatedSiluriformes
Amblyceps caecutiens Blyth, 1858คู่ร่บหลัง และคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บแข็งป้อมืสัำ้นปลายแหลมื
robust spine at dorsal and pectoral finคู่ร่บไขมืัน
adipose finมื่หนว่ด 4 คู่่�
4 pair barbels

KH LA THลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาลอ�อน
body plain brownishคู่ร่บหางเว่้าล่ก
deep forked
caudal finคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเร่ยบ
smooth pectoral spine

3.5 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 13-15 ก้าน13-15 anal fin rays

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong67ว่งศ์ปลาแค้ Sisoridaeแคู่้คู่ว่าย (แข�คู่ว่าย)Siluriformes
Bagarius lica Volz, 1903
KH LA THคู่ร่บไขมืันมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�ในแนว่เด่ยว่กับจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น
origin of adipose fin above anal fin origin

16.3 cm SLคู่ร่บที่้องมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หลังจ่ดสิำ้นส่ดของคู่ร่บหลัง
origin of pelvic fin below or behind a vertical through posterior most of dorsal fin base

Bagarius vegrandis Ng& Kottelat, 2021แคู่้ว่ัว่ (แข�เหลือง)คู่ร่บไขมืันมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หลังจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น KH LA TH
origin of adipose fin behind a vertical through anal fin orgin

9.4 cm SLคู่ร่บที่้องมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าจ่ดสิำ้นส่ดของคู่ร่บหลัง
origin of pelvic fin before a vertical through posterior most of dorsal fin baseแคู่้ติดหินลายจ่ด (แข�หินลายดอก)Glyptothorax fuscus Fowler, 1934ลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาล มื่แต้มืที่�่ไมื�เป็นระเบ่ยบ 3 แต้มื

KH LA THbody brownish with 3 irregular saddle-like dusky blotchesอว่ัยว่ะย่ดเกาะ
adhesive apparatusด้านที่้อง
ventral view
4.2 cm SL

68คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาแค้ Sisoridaeแคู่้ติดหินลายแต้มื (แข�หินลายแต้มื)Siluriformes
Glyptothorax lampris Fowler, 1934KH LA TH VNลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาล มื่แต้มืที่�่ไมื�เป็นระเบ่ยบ 3 แต้มื ซึ่่�งเชื�อมืกันด้ว่ยแถึบ
ส่ดำาแนว่กลางลำาตัว่ด้านข้าง

body brownish with 3 irregular saddle-like dusky blotches,
connected by a narrow dark mid-lateral stripes

5.3 cm SLด้านหลัง
dorsal viewแคู่้ติดหินลาว่ (แข�หินลายสามืที่าง)ด้านที่้อง
ventral view

Glyptothorax laosensis Fowler, 1934KH LA TH VN

4.7 cm SLลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาลเข้มืมื่แถึบเป็นเส้นส่เหลืองกลางลำาตัว่ด้านข้างและด้านหลัง
body blackish brown, with a narrow yellowish mid-lateral and dorsal stripesด้านหลัง
dorsal viewคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongด้านที่้อง
ventral view69ว่งศ์ปลาเนื้ออ่อน Siluridae
Siluriformesคู่างเบือน (ขบ)
Belodontichthys truncatus Kottelat & Ng, 1999คู่ร่บหลังเล็ก
ฟันแหลมืปลายเป็นล่กศร
small
dorsal fin
with arrowhead-shaped teeth

KH LA TH VNปากเฉ่ยงข่ำ้นด้านบน
mouth distinctly upturnedคู่ร่บอกใหญ่�
large pectoral fin

31 cm SLดังแดง (ดังแดง,เจ๊ก)Hemisilurus mekongensis Bornbusch & Lundberg, 1989ร่จมื่กด้านหลังอย่�หลังตา
posterior nostrils situated behind the eyeไมื�มื่คู่ร่บหลัง
no dorsal finจะงอยปากที่่�
blunt snout

KH LA TH VNหนว่ดใต้คู่างเล็กมืาก
mental barbels minute

24 cm SLขาไก� (ปีกไก�)Kryptopterus geminus Ng, 2003

หัว่มื่ลักษ์ณะลาดตรง
dorsal profile of head nearly straightคู่ร่บหลังเล็กมืาก
minute, rudimentary dorsal fin

KH LA TH VNหนว่ดใต้คู่างเล็กมืาก
mental barbels minuteคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บแข็งยาว่เกือบเที่�าก้านคู่ร่บอ�อน
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 64-67 ก้านpectoral spine almost long as the longest solf fin ray
64-67 anal fin rays

12 cm SL70คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาเนื้ออ่อน Siluridaeปีกไก� (ดอกบัว่)ปลามื่ช่ว่ิตลำาตัว่ก่�งโปร�งแสง
body translucent in life

Siluriformes

Kryptopterus bicirrhis (Valenciennes, 1840)คู่ร่บหลังเล็กมืาก
minute, rudimentary dorsal finหนว่ดใต้คู่างเล็กมืาก
mental barbels minuteคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 55-67 ก้าน55-67 anal fin rays

ปลามื่ช่ว่ิตลำาตัว่โปร�งใส
body transparent in lifeคู่ร่บหลังเล็กมืาก
minute, rudimentary dorsal finหนว่ดใต้คู่างเล็กมืาก
mental barbels minuteปีกไก� (ดอกบัว่ใหญ่�)9.4 cm SL

Kryptopterus vitreolus Ng & Kottelat, 2013ก้างพระร�ว่ง (ผ่)

4.3 cm SL

KH LA TH VNไมื�มื่คู่ร่บหลัง
no dorsal fin

KH THคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 48-55 ก้าน48-55 anal fin rays

Micronema cheveyi (Durand, 1940)
KH LA TH VNหนว่ดบนขา
กรรไกรบน
และหนว่ดใต้
คู่างยาว่ถึ่ง
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 66-71 ก้านคู่ร่บอก
66-71 anal fin rays
maxillary and mandibular barbels reaching to pectoral fin
11 cm SL

Ompok siluroides Lacepède, 1803สย่มืพร (เซึ่ือมื)จ่ดส่ดำาเหนือคู่ร่บอก
dark humeral blotch above pectoral finคู่ร่บหลังสัำ้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 4 ก้านshort dorsal fin with 4 rays

KH LA TH VNปากสัำ้น มื่มืปากไมื�ถึ่งตา
mouth short,
not extending to eye

8.6 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong71ว่งศ์ปลาเนื้ออ่อน Siluridaeนำ้ำาเงิน (นางเงิน)Siluriformes
Phalacronotus apogon (Bleeker, 1851)หัว่ และลำาตัว่มื่ส่เงินว่าว่คู่ล้ายโลหะ
bright silver methalic on head and bodyไมื�มื่คู่ร่บหลัง
no dorsal finคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 71-89 ก้าน71-89 anal fin rays

หนว่ดบนขากรรไกรบน และหนว่ดใต้คู่างสัำ้น
short maxillary and mental barbels

33 cm SL

Phalacronotus bleekeri (Günther, 1864)

แดง (นาง)หัว่ และลำาตัว่มื่ส่เข่ยว่อมืชมืพ่
greenish pink on head and body

KH LA TH VNไมื�มื่คู่ร่บหลัง
no dorsal finกระด่กสันหลัง 60-62 ข้อ
60-62 vertebraeคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 68-88 ก้าน68-88 anal fin rays

หนว่ดบนขากรรไกรบน และหนว่ดใต้คู่างสัำ้น
short maxillary and mental barbels

27 cm SL

Phalacronotus micronemus (Bleeker, 1846)สะงั�ว่ (นางสะงัำ้ว่)หัว่ และลำาตัว่มื่ส่เที่าอมืชมืพ่
greyish pink on head and body

KH LA TH VNไมื�มื่คู่ร่บหลัง
no dorsal finหนว่ดบนขากรรไกรบน และหนว่ดใต้คู่างสัำ้น
short maxillary and mental barbels

72

KH LA TH VNกระด่กสันหลัง 62-63 ข้อ
62-63 vertebraeกระด่กสันหลัง 65-66 ข้อ
65-66 vertebraeคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 75-91 ก้าน75-91 anal fin rays

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

22 cm SLว่งศ์ปลาเนื้ออ่อน Siluridaeเคู่้าขาว่ (เคู่้า)IUCN: VUปากกว่้าง มื่มืปากเลยตา
mouth large extending
beyond the eye

Siluriformes
Wallago attu (Bloch & Schneider, 1801)คู่ร่บหลังสัำ้น มื่ก้านคู่ร่บอ�อน 5 ก้านshort dorsal fin with 5 rays

KH LA TH VNคู่ร่บหางเว่้า
caudal fin emarginateคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 77-96 ก้าน77-96 anal fin rays

21 cm SLเคู่้าดำา (คู่่น)Wallago micropogon (Ng, 2004)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังสัำ้น มื่ก้านคู่ร่บอ�อน 5 ก้านshort dorsal fin with 5 rays

ปากสัำ้น มื่มืปากไมื�ถึ่งตา
mouth short,
not extending to eyeคู่ร่บหางเว่้าล่ก
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 68-73 ก้าน caudal fin forked
68-73 anal fin rays

14 cm SL125 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong73วงศ์ปลาดุก Clariidae
ด่กด้าน (ด่กเอ็น)Siluriformes
Clarias batrachus (Linnaeus, 1758)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 63-72 ก้าน63-72 dorsal fin rays

หัว่มื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ
dorsal part of head entireซึ่่�กรองเหงือกบนแกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 22-25 ซึ่่�
22-25 gill rakers on first arch

10 cm SLขอบกระด่กที่้ายที่อย
คู่�อนข้างแหลมื
occipital processmoderate poitedด่กอัฟริกัน (ด่กยักษ์์)Clarias gariepinus (Burchell, 1822)
KH LA TH VN
introduced species from West Africaฐานคู่ร่บหางมื่แถึบตามืขว่างส่ขาว่
คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 61-75 ก้านหัว่มื่ผิว่ด้านบนขร่ขระ
white
verticalbar at base of caudal fin
61-75 dorsal fin raysdorsal part of head roughหัว่ และลำาตัว่มื่ส�ว่นที่้องส่ขาว่
ventro-lateral white contrast
either above or belowขอบกระด่กที่้ายที่อย
แหลมื
occipital process
poited25 cm SLClarias macrocephalus Günther, 1864ด่กอ่ย (ด่กอ่ย)หัว่มื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ
dorsal part of head entireคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 64-73 ก้าน KH LA TH VN
64-73 dorsal fin rays

3.5 cm SLลำาตัว่มื่จ่ดเร่ยงเป็นแถึว่ตามืขว่างขนานกันหลายแถึว่
white or yellow spots pararel vertical rows on body74คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongขอบกระด่กที่้ายที่อย
กลมืมืน
occipital process
roundedวงศ์ปลาดุก Clariidae
ด่กเนืำ้อเลน (ด่กอ�อน)หัว่มื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ
dorsal part of head entire

Siluriformes

Clarias meladerma Bleeker, 1847คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 52-61 ก้าน KH LA TH VN
52-61 dorsal fin rays
กระด่กที่้ายที่อยกลมืมืน
occipital process roundedคู่ร่บอกมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบด้านหน้าเป็นซึ่่�จักร
11 cm SL anterior edge of pectoral fin spine strongly serratedด่กล่กผสมื (ด่กบิ๊กอ่ย)หัว่มื่ผิว่ด้านบนขร่ขระ
dorsal part of head roughHybrid for Aquacultureวงศ์ปลาหวีเกศ Ailiidae
ยอนที่อง (ยอนที่อง)หนว่ดบนจะงอยปาก 1 คู่่�
1 pair of nasal
barbels

Clarias gariepinus x C. macrocephalusคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 47-52 ก้าน47-52 dorsal fin rays

สังกะว่าดขาว่ (ยอนข่ำ้นกหงส์)ไมื�มื่หนว่ดบนจะงอยปาก
no nasal barbelsกระด่กที่้ายที่อยคู่�อนข้างแหลมื
occipital process moderate
pointed

10 cm SL

Siluriformes
Clupisoma sinense (Huang, 1981)คู่ร่บไขมืันเล็กมืาก
tiny adipose finหนว่ดใต้คู่าง 2 คู่่�
2 pairs of mental barbels

KH LA TH VNKH LA TH VN

18 cm SL

Laides longibarbis (Fowler, 1934)คู่ร่บไขมืันเล็กมืาก
tiny adipose fin

KH LA TH VNหนว่ดใต้คู่าง 2 คู่่�
2 pairs of mental barbelsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

7.0 cm SL

75ว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
สว่ายหน่ (หน่, หอย)Siluriformes
Helicophagus leptorhynchus Ng & Kottelat, 2000
KH LA TH VNร่จมื่กคู่่�หลังอย่�ระหว่�างร่จมื่กคู่่�หน้า และตา
posterior nostril at midway between anterior nostril and eyeปากเล็ก จะงอย
ปากเป็นที่รงกรว่ย
snout conical,
mouth small

26 cm SLหนว่ดมื่ 2 คู่่� หนาว่ดยาว่กว่�าหัว่
2 pair of barbels longer than headแผงฟันบนขากรรไกรบนและเพดานปากมื่ลักษ์ณะกลมืมืน
ovate shape toothbands on upper jaw and palateล่กปลา juvenile
6.3 cm SLแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsบ่ก (บ่ก)IUCN: CR

Pangasianodon gigas Chevey, 1931
KH LA TH VNช�องปากอย่�ด้านหน้า
mouth terminalแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและ
คู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 8-9 ก้าน เพดานปากเล็กหรืออาจเสื�อมืหายไป
8-9 pelvic fin rays
toothbands on upper jaw andpalate narrow or absentหัว่ใหญ่� ด้านที่้ายของหัว่อย่�ใกล้กับจ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บหลัง
head large, posterior end close to the origin of dorsal fin

34.5 cm SL

6.5 cm SL

76ล่กปลา juvenileแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
Siluriformesสว่าย (ซึ่ว่ย)Pangasianodon hypophthalmus (Sauvage, 1878)
KH LA TH VN
IUCN: ENช�องปากอย่�ด้านหน้า
mouth terminal

60 cm SLคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 8-9 ก้าน8-9 pelvic fin rays
หัว่เล็ก ด้านที่้ายของหัว่อย่�ห�างจาก
จ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บหลัง
head small, posterior end distinct
to the origin of dorsal finขากรรไกรบนและเพดาน
ปากมื่แผงฟันแคู่บมืาก
upper jaw & vomerine
teethbands very narrowแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsล่กปลา juvenile
11 cm SLยาง (ยาง, หัว่มื�ว่มื)Pangasius bocourti Sauvage, 1880
KH LA TH VNจะงอยปากที่่�
snout obtuseซึ่่�กรองเหงือกมื่ 36-46 ซึ่่�
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน
36-46 gill rakers
31-34 ก้าน24 cm SLคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 6 ก้าน31-34 anal fin rays
6 pelvic fin rays

ขากรรไกรบนและเพดาน
ปากมื่แผงฟันกว่้าง
upper jaw & vomerine
toothbands broadแผงฟันข้างเพดานปาก
palatine teethbands
distinct

6.3 cm SL ล่กปลา juvenileแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

77ว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
Siluriformes
Pangasius conchophilus Roberts & Vidthayanon, 1991เผาะ (ผอ)
KH LA TH VNจะงอยปากแหลมื ช�องปากอย่�ด้านล�าง
snout pointed, mouth inferiorซึ่่�กรองเหงือกมื่ 15-19 ซึ่่�
15-19 gill rakersคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน
25-30 ก้าน25-30 anal fin rays

ขากรรไกรบนและเพดาน
ปากมื่แผงฟันกว่้าง
upper jaw & vomerine
toothbands broad

46 cm SLล่กปลา juvenile
18 cm SLPangasius krempfi Fang & Chaux, 1949ซึ่ว่ยเสาะ (ลิง)
IUCN: ENคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งเร่ยว่ยาว่
dorsal fin spine slenderซึ่่�กรองเหงือกมื่ 19-22 ซึ่่�
19-22 gill rakers

52 cm SLล่กปลา juvenileแผงฟันข้างเพดานปาก
palatine teethbands แผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
distinct
upper jaw and palatal toothbandsคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 31-34 ก้าน31-34 anal fin rays
คู่ร่บหางมื่ส่เหลือง
caudal fin yellowishตัว่อย�างจากประเที่ศเว่่ยดนามืบริเว่ณสามืเหล่�ยมืปากแมื�นำ้ำาโขง
Specimen from Mekong Delta, Vietnam 15 cm SL

78

KH LA TH VNขากรรไกรบนและเพดานปากมื่
แผงฟันแคู่บ มื่ร�องแยกในแนว่กลาง
upper jaw & palatal toothbands
narrow separated at midlineแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
เที่โพ (ปึ่ง, ห่หมืาด)จ่ดส่ดำาขนาดใหญ่�เหนือคู่ร่บอก
large black blotch above
pectoral fin base

18 cm SL

Siluriformes
Pangasius larnaudii Bocourt, 1866
KH LA TH VNคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำาที่่�ขอบคู่ร่บบน และล�าง
black stripes on each caudal fin lobeเพดานปากมื่แผงฟันกว่้าง
มื่ร�องแยกในแนว่กลาง
palatal toothbands broad
separated at midlineล่กปลา juvenileขากรรไกรบนมื่แผงฟันกว่้าง
upper jaw toothbands broadแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbands

5.8 cm SLสังกะว่าดเหลือง (ยอน)ตาโต
large eye

Pangasius macronema Bleeker, 1850คู่ร่บไขมืันมื่ขนาดเล็กมืาก KH LA TH VN
tiny adiposed finเพศผ่้ male
10 cm SLซึ่่�กรองเหงือกมื่ 37-45 ซึ่่�
37-45 gill rakersเพศเมื่ย female
12 cm SLล่กปลา juvenile
3.4 cm SLปลาเพศผ่้ในฤด่สืบพันธุ์่์มื่ก้านคู่ร่บก้นส�ว่นต้นขยาย
anterior part of anal fin enlarged in nuptial maleขากรรไกรบน
มื่แผงฟันกว่้าง
upper jaw toothbands broadแผงฟันบนเพดานปาก
แยกกันในแนว่กลางมื่
ลักษ์ณะกลมืและแยก
จากแผงฟันด้านข้าง
ovate vomer teethbandsแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
with distinct palatine
upper jaw and palatal toothbandsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong79ว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
เที่พา (เลิมื)IUCN: CRหัว่แบน ปากกว่้าง
head relatively depress,
mouth board

Siluriformes
Pangasius sanitwongsei Smith, 1931
KH LA TH VNคู่ร่บหลัง คู่ร่บอก และคู่ร่บที่้อง มื่ปลายคู่ร่บยาว่เป็นเส้น
dorsal, pectoral and pelvic fins with a filamentous tip

24 cm SLปลายคู่ร่บก้นมื่ส่ดำา
distal tip of anal fin blackishล่กปลา juvenile
4.3 cm SLแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsสังกะว่าดที่้องคู่มื (ยอนตาโป)19 cm SLล่กปลา juvenile
6.8 cm SL

80

Pseudolais pleurotaenia (Sauvage, 1878)คู่ร่บไขมืันมื่ขนาดเล็กมืาก KH LA TH VN
tiny adiposed finตาโตlarge eyeหนว่ดเล็กมืาก
tiny barbelsขากรรไกรบนและเพดานปาก
มื่แผงฟันกว่้าง
upper jaw & palatal
toothbands broadที่้องแบนเป็นสัน
sharp belly keelแผงฟันขากรรไกรบนแคู่บ บนเพดานปากมื่
ลักษ์ณะคู่ล้ายไต แยกจากกันในแนว่กลาง
upper jaw & kidney shape palatal toothbands narrow separated at midlineแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
บ่กล่กผสมื (บิ๊กหว่าย)Siluriformes(Pangasianodon hypophthalmus x P. gigas)หัว่เล็ก ด้านที่้ายของหัว่อย่�ห�างจากจ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บหลัง
head small, posterior end distinct
to the origin of dorsal fin

LA THขากรรไกรบนมื่แผงฟันแคู่บมืาก
upper jaw teethbands very narrowลักษ์ณะภายนอกคู่ล้ายปลาบ่ก
external character more closely
Pangasianodon gigasเพดานปากมื่แผงฟันขนาดเล็กมืาก
vomerine teethbands very smallแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
Hybrid fish for Aquaculture upper jaw and palatal toothbands

14 cm SLเที่โพล่กผสมื (ปึ่งห่หล่ด) (Pangasianodon hypophthalmus x Pangasius larnaudii)
Hybrid fish for Aquaculture LA TH

36 cm SLจ่ดส่ดำาส่จางขนาดใหญ่�เหนือคู่ร่บอก
fade black blotch above
pectoral fin baseขากรรไกรบนและเพดานปากมื่แผงฟัน
แคู่บ มื่ร�องแยกในแนว่กลาง
upper jaw & palatal toothbands
narrow separated at midlineล่กปลามื่แถึบส่ดำาที่่�ขอบคู่ร่บหางบนและล�าง
juvenile found black stripes on each lobe of caudal finล่กปลา juvenile
5.6 cm SLแผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbandsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong81ว่งศ์ปลาสวาย Pangasiidae
Siluriformesสว่ายโมืง (สว่ายโมืง)(Pangasianodon hypophthalmus x Pangasius bocourti)ลักษ์ณะภายนอกคู่ล้ายปลาสว่าย
Hybrid fish for Aquaculture TH
external character more closely
Pangasianodon hypophthalmus

29 cm SLขากรรไกรบนมื่แผงฟันแคู่บ
upper jaw toothbands narrowคู่ร่บที่้องมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 7 ก้าน7 pelvic fin rays

ล่กปลา juvenile
8.7 cm SLแผงฟันบนเพดานปาก
แคู่บแยกกันในแนว่กลาง
แยกจากแผงฟันด้านข้าง
vomerine & palatine
toothbands narrowwidely separatedล่กปลาไมื�มื่แถึบส่ดำาที่่�ขอบคู่ร่บหางบนและล�าง
juvenile not found black stripes
on each lobe of caudal finว่งศ์ปลากด Bagridaeด่กมื่นคู่ร่บส่ง (ด่กมื่ลเกส่ง)แผงฟันบริเว่ณขากรรไกรบนและเพดานปาก
upper jaw and palatal toothbands

Siluriformes
Bagrichthys majusculus Ng, 2002
KH LA TH VNคู่ร่บหลังยาว่
long dorsal finเพศผ่้ male
9.8 cm SLคู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บยาว่
long-based adipose finเพศผ่้ที่่�สมืบ่รณ์เพศ
หนว่ดจะยาว่และแบน
nuptial malefound modified barbels,
longer and flattenหนว่ดสัำ้นกว่�าหัว่
barbels shorter thanhead lengthลำาตัว่คู่�อนข้างล่ก body relatively deepเพศเมื่ย female
9.3 cm SL

82คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลากด Bagridaeด่กมื่น (ด่กมื่ล)คู่ร่บหลังสัำ้น
short dorsal fin

Siluriformes
Bagrichthys obscurus Ng, 1999คู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บยาว่
long-base adipose fin

KH LA TH VNเพศผ่้ male
15 cm SLเพศผ่้ที่่�สมืบ่รณ์เพศหนว่ดจะยาว่และแบน
nuptial male found modified barbels, longer and flattenหนว่ดสัำ้นกว่�าหัว่
barbels shorter than head lengthเพศเมื่ย female
15 cm SLกดคู่ัง (กดเหลืองใหญ่�)หัว่แบนมืาก
head well depressed

KH LA TH VNเมืื�อพับคู่ร่บหลังปลายคู่ร่บถึ่งจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บไขมืัน
depressed dorsal fin reaching adipose finคู่ร่บไขมืันมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น
origin of adipose fin advance origin of anal fin

28 cm SLกดเหลือง (กดเหลือง)หัว่แบนมืาก
head well depressed

12 cm SLHemibagrus filamentus (Fang & Chaux, 1949)

Hemibagrus spilopterus Ng & Rainboth, 1999
KH LA TH VNเมืื�อพับคู่ร่บหลังปลายคู่ร่บถึ่งจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บไขมืัน
depressed dorsal fin not reaching adipose finคู่ร่บไขมืันมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น
origin of adipose fin above origin of anal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong83ว่งศ์ปลากด Bagridaeกดดำา (กดหมื�อ)Siluriformes
Hemibagrus wyckii (Bleeker, 1858)
KH LA TH VNหัว่ ลำาตัว่และคู่ร่บหางมื่ส่ดำา
head, body and fin blackishหัว่แบนมืาก
head heavily depressedคู่ร่บหางมื่ขอบคู่ร่บเป็นแถึบส่ขาว่
white stripes on each caudal fin lobe

27 cm SLกดแก้ว่ (เคู่ิง)Hemibagrus wyckioides (Fang & Chaux, 1949)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขนาดเล็กขอบเร่ยบ
dorsal fin spine poorly ossified with no serrations on posterior edgeหัว่แบนมืาก
haed heavily depressedหัว่และลำาตัว่ส่นำ้ำาตาลอมืมื�ว่ง
head and body violet brown

16 cm SLล่กปลา juvenile

8.7 cm SL

KH LA TH VNคู่ร่บหางส่แดง
caudal fin reddishล่กปลามื่คู่ร่บหางขอบ
คู่ร่บเป็นแถึบส่ขาว่
white stripes on each caudal fin
lobe only found for juvenile

Hemibagrus sp.

กดขาว่ (กดขาว่)หัว่มื่สัดส�ว่นร้อยละ 28.1-31.1
ของคู่ว่ามืยาว่มืาตรฐาน
head length 28.1-31.1 % of SL

LA THเมืื�อพับคู่ร่บหลังปลายคู่ร่บถึ่งจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บไขมืัน
depressed dorsal fin not reaching adipose finคู่ร่บไขมืันมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หน้าจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น
origin of adipose fin above origin of anal fin

18 cm SL84คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลากด Bagridaeกดแก้ว่ล่กผสมื (เคู่ิงล่กผสมื)Siluriformes(Hemibagrus wyckioides x H. filamentus)
LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งขอบเป็นซึ่่�จักร
dorsal fin spine ossified with serrations on posterior edgeคู่ร่บหางส่แดง
caudal fin reddish

Hybrid fish for Aquaculture

24 cm SLแขยงแถึบขาว่ (ขะแยงแถึบขาว่)จ่ดส่ดำาอย่�หน้าจ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บหลัง
black spot on body at
dorsal fin originหนว่ดยาว่
long barbels

Mystus albolineatus Roberts, 1994
คู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บยาว่
long-based adipose fin

KH LA TH VNลำาตัว่มื่แถึบเป็นเส้นส่ขาว่กลางลำาตัว่
a distinct narrow white midlateral stripe

9.6 cm SLแขยงข้างลายคู่ร่บยาว่ (ขะแยงลายคู่ร่บยาว่)ไมื�มื่จ่ดส่ดำาอย่�เหนือคู่ร่บอก
no black spot above pectoral finซึ่่�กรองเหงือกมื่ 23-30 ซึ่่�
23-30 gill rakers

Mystus atrifasciatus Fowler, 1937

KH LA TH VNคู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บคู่�อนข้างยาว่
relatively long-based adipose finลำาตัว่มื่แถึบตามืยาว่ 3 แถึบ3 bold blackish stripes

9.7 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong85ว่งศ์ปลากด Bagridaeแขยงธุ์ง (ขะแยงเกส่ง, คู่ันที่่ง)IUCN: VUคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งยาว่มืาก มื่ขอบเร่ยบ
dorsal fin spine extremely longand unserrated

Siluriformes
Mystus bocourti (Bleeker, 1864)
KH LA TH VNคู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บยาว่
long-based adipose fin

8.7 cm SLแขยงข้างลายคู่ร่บสัำ้น (ขะแยงลายคู่ร่บสัำ้น)จ่ดส่ดำาเหนือคู่ร่บอก
a conspicuous black spot above
pectoral finซึ่่�กรองเหงือกมื่ 36-97 ซึ่่�
36-97 gill rakers

6.2 cm SLแขยงใบข้าว่ (ขะแยงหนว่ดยาว่)Mystus mysticetus Roberts, 1992คู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บสัำ้น
short-based adipose fin

KH LA TH VNลำาตัว่มื่แถึบตามืยาว่ 3 แถึบ3 bold blackish stripes

Mystus singaringan (Bleeker, 1846)
KH LA TH VNไมื�มื่จ่ดส่ดำาอย่�หน้าจ่ดเริ�มืต้นคู่ร่บหลัง
no black spot on bodyat dorsal fin originคู่ร่บไขมืันมื่ฐานคู่ร่บยาว่
long-based adipose finหนว่ดยาว่
long barbels

6.5 cm SL

86คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลากด Bagridaeแขยงหิน (ข่ำ้เห่�ย)Siluriformes
Pseudomystus siamensis (Regan, 1913)
KH LA TH VNลำาตัว่มื่ส่เหลือง มื่ลายตามืขว่างส่นำ้ำาตาลเข้มืที่่�ไมื�เป็นระเบ่ยบ
body yellowish with irregulated dark brown bandหนว่ดเล็กมืาก
tiny barbelsคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำาตามืขว่าง
caudal fin lobe usuallywith black band

6.3 cm SLว่งศ์ปลากดหลวง Ictaluridaeกดหลว่ง (กดหลว่ง)Siluriformes
Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818)THขากรรไกรบนมื่หนว่ด 4 คู่่�
4 pairs of barbels

28 cm SL

introduced species from North Americaคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 24-29 ก้าน24-29 anal fin rays

วงศ์ปลากดกลับหัว Mochokidae
Siluriformesกดกลับหัว่อัฟริกัน (กดกลับหัว่)Synodontis eupterus Boulenger, 1901
TH
introduced species from Africaคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บยาว่เป็นเส้น
dorsal fin rays elongated into filamentsลำาตัว่ส่นำ้ำาตาลมื่จ่ดส่ดำาขนาดเล็กกระจายที่ั�ว่ลำาตัว่
body brown with isolated small spots

มื่หนว่ด 3 คู่่�
3 pairs of barbels

9.5 cm SLหนว่ดที่่�คู่างแตกแขนง
mandibular barbels branchedคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong87วงศ์ปลากดอเมริกาใต้ Pimelodidaeเรดเที่ลแคู่ที่ฟิช (กดอเมืซึ่อน)Siluriformes

Phractocephalus hemioliopterus (Bloch & Schneider, 1801)หัว่และฐานคู่ร่บหลังมื่แผ�นกระด่กขนาดใหญ่�
bony plates on head and base of dorsal fin

THคู่ร่บหลัง และคู่ร่บหางส่ส้มืแดง
orange-red dorsal and caudal finมื่หนว่ด 3 คู่่�
3 pairs ofbarbelsลำาตัว่ส่นำ้ำาตาล ส�ว่นที่้องส่ขาว่
body brownish back, with white sided

introduced species from South Americaวงศ์ปลากดเกราะ Loricariidae
Siluriformesกดเกราะ (ด่ดฝ่่น)Pterygoplichthys disjunctivus (Weber, 1991)
78 cm SLหัว่ และลำาตัว่เป็นเกราะแข็ง
head and body covered
with body platesคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บ 10-14 ก้าน10-14 dorsal fin rays

KH LA TH VNลำาตัว่และคู่ร่บมื่จ่ดหรือแถึบ
มื่ร่ปร�างไมื�เป็นระเบ่ยบ
body and fins with darkirregular spots or stripesปากอย่�ด้านล�าง ริมืฝีปากมื่ติ�งเนืำ้อ
ventral suckermouth,
with papillae on the lipsว่งศ์ปลาน้ำาแข็ง Osmeridaeแก้ว่ไหมืจ่น (แก้ว่ไหมืจ่น)10 cm SL

introduced species from South America
Osmeriformes
Neosalanx brevirostris (Pellegrin, 1923)ลำาตัว่ส่ขาว่ข่�น หัว่โปร�งใส
white opaque body with a transparent headเพศผ่้ male
3.7 cm SLเพศเมื่ย female
3.8 cm SL

88คู่ร่บไขมืันขนาดเล็ก
small adipose fin

KH LA THลำาตัว่ไมื�มื่เกล็ด
body with a lackof scalesตัว่ผ่้สมืบ่รณ์เพศมื่คู่ร่บก้นขยาย
enlarge anal fin in nuptial male

introduced species from Chinaคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้ Syngnathidae
Syngnathiformes
Doryichthys contiguus Kottelat, 2000
จิำ้มืฟันจระเข้แมื�นำ้ำาโขง (เหล็กซึ่่)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 25-30 ก้าน25-30 dorsal fin rays

ปากมื่ลักษ์ณะเป็นที่�อ
mouth tubular shapeเพศผ่้ male
5.2 cm SLเพศเมื่ย female
5.3 cm SLเพศผ่้มื่ร�องฟักไข�
brood pouch in male

KH LA THแผ�นกระด่กบริเว่ณลำาตัว่ และหางเป็นแนว่เด่ยว่กัน
lateral trunk ride confluent with inferior tail rideลำาตัว่คู่ล่มืด้ว่ยแผ�นกระด่ก 16-17 ว่ง และส�ว่นหาง 25-17 ว่ง
16-17 trunk rings + 25-27 tail ringsคู่ร่บหางกลมื
caudal fin rounded

Gobiiformesว่งศ์ปลาบู่กุดทิง Odontobutidae
Neodontobutis aurarmus (Vidthayanon, 1995)บ่�ก่ดที่ิง (บ่�น้อยก่ดที่ิง)คู่ร่บหลังตอนแรกมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 7 ก้านfirst dorsal fin with 7 spinesหัว่ไมื�มื่ที่�อและร่รับคู่ว่ามืร่้ส่ก
no sensory canals
and pores on head

1.8 cm SLว่งศ์ปลาบู่ทราย Eleotridaeบ่�ที่ราย (บ่�ที่ราย)KH LA THคู่ร่บหลังตอนที่่�สองมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 1 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 9 ก้านsecond dorsal fin with 1 spine
and 9 soft rays

คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 1 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 7 ก้านanal fin with 1 spine and 7 soft rays

Gobiiformes
Oxyeleotris marmorata (Bleeker, 1852)ลำาตัว่มื่แต้มืส่ดำาหรือเที่า คู่ร่บหลังตอนแรกมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 7 ก้านKH LA TH VN
first dorsal fin with 7 spinesขนาดใหญ่�
คู่ร่บหลังตอนที่่�สองมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 1 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 9 ก้านcharacteristic large black or
second dorsal fin with 1 spine and 9
charcoal gray markings on
soft rays
body

24 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 1 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 8 ก้านanal fin with 1 spine and 8 soft rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

89ว่งศ์ปลาบู่ Gobiidae
บ่�แคู่ระแมื�นำ้ำาโขง (บ่�เสือน้อยแมื�โขง)Gobiiformes
Brachygobius mekongensis Larson & Vidthayanon, 2000
KH LA TH VNบริเว่ณหน้าคู่ร่บหลังไมื�มื่เกล็ด
no scales on predorsal midlineลำาตัว่มื่แถึบ และจ่ดส่ดำาขนาดเล็ก
narrow black bars and small
black spots on bodyคู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง
pelvic fins united but not adhering to belly

0.8 cm SL

Brachygobius sp.

บ่�แคู่ระ (บ่�เสือน้อย)คู่ร่บหลังส�ว่นหน้ามื่แถึบส่ดำา
KH LA THblack bar at anterior part of dorsal finบริเว่ณหน้าคู่ร่บหลังมื่เกล็ด
ลำาตัว่ และฐานคู่ร่บหางมื่แถึบส่ดำาขนาดใหญ่�
nape (including predorsal midline)
broad bar on body and caudal fin baseentirely covered by scales

0.8 cm SLคู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง pelvic fins united but not adhering to bellyบ่�ปากกว่้าง (บ่�น้อยปากกว่้าง)Eugnathogobius siamensis (Fowler, 1934)KH LA TH VNเพศผ่้ maleปากกว่้าง มื่มืปากยาว่เลยหลังจ่ดเริ�มืต้นของตาในปลาเพศผ่้

in adult male, mouth very large and extending wellbeyond a level of hind margin of eye

2.4 cm SLเพศเมื่ย female90

2.2 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาบู่ Gobiidae
บ่�ที่อง (บ่�หินหัว่แหลมื)Gobiiformes
Glossogobius giuris (Hamilton, 1822)
KH LA TH VNแก้มืมื่แถึว่ของที่�อระบบรับคู่ว่ามืร่้ส่กตามืยาว่ 5 แถึว่
5 longitudinal sensory-papillae rows on cheek7.5 cm SLคู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง
pelvic fins united but not adhering to bellyบ่�หินลาย (บ่�หินลาย)Papuligobius ocellatus (Fowler, 1937)
KH LA TH VN

5.3 cm SLเพศผ่้ maleฟันบนขากรรไกรเป็นฟันตัด
incisor teeth on jawเพศเมื่ย female
5.6 cm SLฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำา
a black spot at upper part of caudal fin baseคู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง
pelvic fins united but not adhering to bellyคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong91ว่งศ์ปลาบู่ Gobiidae
บ่�หินตาโต (บ่�หินตาโป)Gobiiformes
Papuligobius sp.I
LA THฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำา
a black spot at upper part of caudal fin baseฟันบนขากรรไกรเป็นฟันเข่ำ้ยว่
canine teeth on jawคู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง
pelvic fins united but not adhering to belly

4.3 cm SLบ่�หินนำ้ำาล่ก (บ่�หินนำ้ำาล่ก)ฐานคู่ร่บหางไมื�มื่จ่ดส่ดำา
no black spot on upper part of caudal fin baseตาขนาดเล็ก
tiny eyesฟันบนขากรรไกรเป็นฟันเข่ำ้ยว่
teeth on jaw canineเพศผ่้ male
8.4 cm SL

Papuligobius sp.IIลำาตัว่มื่ส่นำ้ำาตาล
body brownishตาขนาดเล็ก
tiny eyesเพศเมื่ย female
5.6 cm SL

92คู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง
pelvic fins united but not adhering to bellyคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

LA THว่งศ์ปลาบู่ Gobiidae
บ่�ใส (บ่�แก้ว่)Gobiiformes
Gobiopterus chuno (Hamilton, 1822)
KH LA TH VNขากรรไกรล�างมื่ฟันขนาดใหญ่�
large teeth in lower jawลำาตัว่ใสในปลาสด
body transparent in freshคู่ร่บหางกลมื
caudal fin roundedคู่ร่บที่้องสองข้างเชื�อมืกัน ไมื�ติดกับที่้อง
pelvic fins united but not adhering to bellyเพศผ่้ male
1.7 cm SLเพศเมื่ย female
1.5 cm SLว่งศ์ปลากระทิง Mastacembelidae
Synbranchiformesหลด (หลด)Macrognathus siamensis (Günther, 1861)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 13-19 ก้าน13-19 dorsal fin spines

9.2 cm SLลำาตัว่ไมื�มื่แถึบหรือมื่แถึบส่จาง
none or a few pale speckles on bodyหลดหัว่แหลมื (หลดหัว่แหลมื)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 13-15 ก้าน13-15 dorsal fin spines

7.4 cm SLลำาตัว่มื่แต้มืจำานว่นมืาก
numerous pale speckled on body

KH LA TH VNคู่ร่บหลังแต้มืกลมืร่ปว่งแหว่น
a series of conspicuous ocelliคู่ร่บหางแยกจากคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้น
caudal fin separated from dorsal and anal fins

Macrognathus sp.

KH LA THคู่ร่บหลังแต้มืกลมืร่ปว่งแหว่น
a series of cospicuous ocelliคู่ร่บหางเชื�อมืกับคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้น
caudal fin confluent with dorsal and anal finsคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong93ว่งศ์ปลากระทิง Mastacembelidae
Synbranchiformesหลดหลังจ่ด (หลดที่ราย)Macrognathus semiocellatus Roberts, 1986
KH LA TH VNลำาตัว่มื่ลว่ดลายชัดเจน รว่มืถึ่งจ่ดส่ดำาจางบริเว่ณฐานคู่ร่บหลัง
คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 28-32 ก้าน vaguely-defined banded pattern on body, as well as a28-32 dorsal fin spinesseries of faint dusky spot along dorsal fin baseคู่ร่บหางเชื�อมืกับคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้น
caudal fin confluent with dorsal and anal fins

7.3 cm SLกระที่ิง (หลาดลาย)Mastacembelus armatus (Lacepède, 1800)
KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 33-36 ก้าน33-36 dorsal fin spinesกล่�มืส่ดำา
black variantคู่ร่บหางเชื�อมืกับคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้น
caudal fin confluent with dorsal and anal finsลำาตัว่ด้านข้างมื่ลายจาง
body with reduce reticuted pattern on lateral side of body

9.5 cm SLกล่�มืลว่ดลาย
marble variantลำาตัว่ด้านข้างมื่ลายชัดเจน
body with reticuted pattern on lateral and ventral sidesคู่ร่บหางเชื�อมืกับคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้น
caudal fin confluent with dorsal and anal fins

16 cm SL94คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาหลดแคระ Chaudhuriidae
หลดแคู่ระ (เอ่�ยนน้อย, อ่ด)Synbranchiformes
Chaudhuria caudata Annandale, 1918คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 34-39 ก้าน34-39 dorsal fin rays

3.5 cm SL

3.5 cm SL

KH LA TH VNคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 37-41 ก้าน 37-41 anal fin rays
คู่ร่บหางแยกจากคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้น
caudal fin separated from dorsal and anal finsตัว่อย�างผิดปกติ มื่คู่ร่บหลัง คู่ร่บหาง และคู่ร่บก้นเชื�อมืต�อกัน
abnormal specimen with dorsal, caudal and anal fins continuousว่งศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ Indostomidae
Synbranchiformesจิำ้มืฟันจระเข้แคู่ระ (เหล็กไน)Indostomus spinosus Britz & Kottelat, 1999
KH LA THคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็งสัำ้น 3-5 ก้านก�อนคู่ร่บอ�อน
3-5 short spines before soft dorsal fin คู่ร่บหลังและคู่ร่บก้นมื่จ่ดเริ�มืต้นตรงกัน
dorsal fin above anal fin

1.1 cm SLลำาตัว่คู่ล่มืด้ว่ยแผ�นกระด่ก
มื่คู่ร่บที่้อง body encased in bony platesa pair of pelvic finsว่งศ์ปลาไหล Synbranchidaeไหลนา (เอ่�ยน)คู่ร่บหางกลมื
caudal fin rounded

Synbranchiformes
Monopterus javanensis Lacepède, 1800ตาอย่�ก่�งกลางหรือส�ว่นที่้ายของริมืฝีปากบน
eye above middle or posterior part of upper lip

KH LA TH VN

38 cm SLช�องเปิดเหงือกมื่ร่ปร�างเป็นพระจันที่ร์เส่ำ้ยว่ สองข้างไมื�เชื�อมืต�อกัน
gill opening crescentic, confined to ventral surfaceคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้นลดร่ปมื่ผิว่หนังปกคู่ล่มื
of head, and internally attached to isthmus
dorsal and anal fin-like skin folds greatly reducedคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong95ว่งศ์ปลาหมอ Anabantidaeหมือ (เข็ง)Anabantiformes
Anabas testudineus (Bloch, 1792)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 15-19 ก้าน 15-19 dorsal fin spines

KH LA TH VNขอบด้านที่้ายของกระด่กแผ�นปิด
เหงือกและฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดดำา
black spots at posterior of
operculum and caudal fin baseขอบกระด่กแผ�นปิดเหงือกเป็นซึ่่�จักร
opercular bones distinctly serrate

8.3 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 9-11 ก้าน9-11 anal fin spines

Anabantiformesว่งศ์ปลาหมอตาล Helostmatidae
Helostoma temminckii Cuvier, 1829หมือตาล (หมือตาล)KH LA TH VN
introduced species from Central Thailandคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 13-16 ก้านและ
ก้านคู่ร่บอ�อน 16-18 ก้านdorsal fin with 13-16 spines and16-18 soft rays

ริมืฝีปากหนาไมื�มื่ฟันบนขากรรไกร
thick libs, no teeth on jaws

8.0 cm SLล่กปลา juvenileคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 17-19 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 13-15 ก้านbranched anal fin with 17-19 spines and 13-15 soft rays

Anabantiformes
Betta prima Kottelat, 1994

วงศ์ปลากระดี่ Osphronemidaeกัดหัว่โมื�งตะว่ันออก (กัดหัว่โมื�ง)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 1 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 8-9 ก้านdorsal fin with 1 spine and 8-9 soft rays

2.7 cm SL

96

KH TH VNลำาตัว่ส่นำ้ำาตาลมื่ลาย
ตามืยาว่ 3 แถึบbody brownish
with 3 longitudinal
stripesคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 2 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 21-25 ก้านanal fin with 2 spines and 21-25 soft rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลากระดี่ Osphronemidae
Anabantiformesกัดบางคู่ล้า (กัดเขมืร)Betta siamorientalis Kowasupat Panijpan
Ruenwongsa & Jeenthong, 2012เพศผ่้มื่ส่เข้มื
more colorful in adult maleเพศผ่้มื่ขอบคู่ร่บหางส่แดง
KH TH VN
reddish crescent marking at posterior part of caudal fin in maleเพศผ่้มื่ขอบด้านที่้าย
ของแผ�นปิดเหงือกส่แดง
posterior edge of operculum
usually with red marking in maleเพศผ่้ male
2.8 cm SLลำาตัว่ส่นำ้ำาตาลมื่ลายตามืยาว่ 2 แถึบbody brownish with 2 longitudinal stripesเพศเมื่ย femaleฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำา
black spotted at the mid-lateral of caudal fin base

2.5 cm SL

Betta splendens Regan, 1910กัดไที่ย (กัดแดง)IUCN: VUเพศผ่้มื่ส่เข้มื
more colorful in adult maleเพศผ่้มื่ขอบด้านที่้ายของ
แผ�นปิดเหงือกส่แดง
posterior edge of operculum
usually with red marking in male

2.5 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 3-5 ก้านและ
ก้านคู่ร่บอ�อน 21-25 ก้านanal fin with 3-5 spine and 21-25 soft rays

เพศผ่้มื่คู่ร่บหางส่แดง
reddish caudal fin in maleTHคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 3-5 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 21-25 ก้านanal fin with 3-5 spines and 21-25 soft rays

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong97วงศ์ปลากระดี่ Osphronemidaeกัดเข่ยว่อ่สาน (กัดเข่ยว่)Anabantiformes
Betta smaragdina Ladiges, 1972เพศผ่้มื่หัว่ และลำาตัว่ส่เข่ยว่สดใสหรือส่นำ้ำาเงิน
head and body with bright green or blue in adult male

KH LA THเพศผ่้มื่คู่ร่บส่แดงก้านคู่ร่บมื่ส่เข่ยว่สดใสหรือส่ฟ้า
all fins with red fin rays and bright green
or blue membrane in adult maleเพศผ่้ male
3.2 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 4-5 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 22-26 ก้านanal fin with 4-5 spines and 22-26 soft rays

เพศเมื่ย female
2.7 cm SLฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ดำา
black spotted at the mid-lateral of caudal fin baseAnabantiformesวงศ์ปลากระดี่ Osphronemidaeแรดแมื�นำ้ำาโขง (เมื�น)Osphronemus exodon Roberts, 1994
KH LA TH
IUCN: VU คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 14-16 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 10-11 ก้านdorsal fin with 14-16 spines and 10-11 soft rays

22 cm SL98คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง
11-13 ก้าน และก้านคู่ร่บ
อ�อน 17-19 ก้านanal fin with 11-13 spinesand 17-19 soft rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongAnabantiformesวงศ์ปลากระดี่ Osphronemidaeแรด (แรด)Osphronemus goramy Lacepède, 1801
KH LA TH VN
introduced species from Central Thailandคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 14-16 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 10-11 ก้านdorsal fin with 14-16 spinesand 10-11 soft rays
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 11-14 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 12-14 ก้านanal fin with 11-14 spinesand 12-14 soft rays

30 cm SLวงศ์ปลากระดี่ Osphronemidae

Anabantiformes
Trichopodus microlepis (Günther, 1861)กระด่�นาง (กะเดิดเกล็ดแลบ)introduced species from Central Thailand
KH LA TH VNจะงอยปากแหลมื,หัว่เว่้า
snout pointed, headprofile concaveคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 3-4 ก้าน3-4 dorsal fin spinesลำาตัว่มื่ส่เงิน
body plain silveryเพศผ่้ในฤด่สืบพันธุ์่์มื่หลังส่เข่ยว่สดใส ส�ว่นที่้อง คู่ร่บที่้องและคู่ร่บก้นมื่ส่แดง

เพศผ่้ male
8.0 cm SL

nuptial male with dorsally bright green and reddish belly pelvic fin and anal finเพศเมื่ย female
7.8 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong99วงศ์ปลากระดี่ Osphronemidae
Anabantiformesสลิด (สลิด)Trichopodus pectoralis Regan, 1910
KH LA TH VN
introduced species from Central Thailandคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 7 ก้าน7 dorsal fin spinesเพศผ่้มื่ส่เข้มื และคู่ร่บหลังยาว่
male with darker color and longer dorsal finลำาตัว่มื่แถึบส่ดำาแนว่ก่�งกลางลำาตัว่
และแถึบแนว่เฉ่ยงที่่�ไมื�สมื�ำาเสมือ

เพศผ่้ male
9.8 cm SL

body with mid-longitudinal stripe and irregular oblique stripesเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 55-63 เกล็ด
55-63 lateral line scalesเพศเมื่ย female
9.4 cm SL

Trichopodus trichopterus (Pallas, 1770)กระด่�หมื้อ (กะเดิดหมื�อ)เพศผ่้มื่ส่เข้มื และคู่ร่บหลังยาว่
male with darker color and longer dorsal fin

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 6-8 ก้านเพศผ่้ male
6-8 dorsal fin spines

7.6 cm SLเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 40-52 เกล็ด
40-52 lateral line scalesเพศเมื่ย female
5.4 cm SLลำาตัว่มื่จ่ดส่นำ้ำาเงินเข้มื 2 จ่ด และแถึบแนว่เฉ่ยงที่่�ไมื�สมื�ำาเสมือ
body with 2 dark blue spots and several faint, narrow oblique dark bars

100คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลากระดี่ Osphronemidaeกริมืส่ (หมืัดลาย)Anabantiformes
Trichopsis pumila (Arnold, 1936)
KH TH VNเพศผ่้มื่ส่เข้มื
more colorful in adult malenumerous black dots on dorsal,
anal and caudal finsคู่ร่บหลัง คู่ร่บก้น และคู่ร่บหาง
มื่จ่ดส่ดำาจำานว่นมืาก

คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 5-7 ก้าน5-7 anal fin spinesเพศผ่้ male
2.3 cm SLกริมือ่สาน (หมืัดแดง)Trichopsis schalleri Ladiges, 1962
KH LA TH VNเพศผ่้มื่ส่เข้มื
more colorful in adult maleคู่ร่บหลัง คู่ร่บก้น และคู่ร่บหางไมื�มื่จ่ดส่ดำา
no distinct black dots on dorsal,คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 7-10 ก้าน anal and caudal fins
7-10 anal fin spinesเพศผ่้ male
2.3 cm SLกริมืคู่ว่าย (หมืัดคู่ว่าย)เพศผ่้มื่ส่เข้มื
more colorful in adult male

Trichopsis vittata (Cuvier, 1831)จ่ดส่ดำาขนาดใหญ่�เหนือคู่ร่บอก
a black spot above pectoral fins

KH LA TH VNใต้ตามื่แถึบส่ดำา
a black line below eyeเพศผ่้ male
4.8 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong101ว่งศ์ปลาเสือดำา Badidaeหมือแคู่ระแมื�นำ้ำาโขง (หมือดำา)Anabantiformes
Badis ruber Schreitmüller, 1923
KH LA TH VNฐานคู่ร่บหางมื่แต้มืดำาร่ปอานมื้าขนาดใหญ่�
a large dark blotch on
dorso-lateral part ofcaudal peduncleลำาตัว่มื่จ่ดส่นำ้ำาเงินเข้มืและจ่ดส่ส้มืจำานว่นมืาก
many blackish blue and orange spots on body

2.0 cm SLว่งศ์ปลาดุมซี Nandidaeด่มืช่ (กระเบืำ้องเพืองหมื�อ)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 12-14 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 9-11 ก้านdorsal fin with 12-14 spinesand 9-11 soft rays
ปากใหญ่� ยื�นออกได้
mouth large, well
protrusible

4.0 cm SL

Anabantiformes
Nandus oxyrhynchus Ng, Vidthayanon & Ng, 1996
KH LA TH VNคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บ
แข็ง 3 ก้านและก้าน
คู่ร่บอ�อน 5-6 ก้านanal fin with 3 spinesลำาตัว่มื่แถึบไมื�สมื�ำาเสมือ 4-5 แถึบ and 5-6 soft rays
4-5 irregular bars on bodyว่งศ์ปลาหมอช้างเหยียบ Pristolepidae
Anabantiformesหมือช้างเหย่ยบ (ก�า)Pristolepis fasciata (Bleeker, 1851)ปากขนาดเล็ก
mouth small

9.6 cm SL

102

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 12-14 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 14-16 ก้านdorsal fin with 12-14 spinesand 14-16 soft rays

ลำาตัว่มื่แถึบส่ดำา 8-10 แถึบ 8-10 faint dark bars on bodyคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลาช่อน Channidae
Anabantiformesก้ว่น (ก้ว่น)Channa auroflammea Adamson, Britz & Lieng, 2019
KH LA TH VNคู่ร่บหลัง คู่ร่บก้น และคู่ร่บหางมื่จ่ดส่ขาว่จำานว่นมืาก
numerous white dots on dorsal, anal and caudal finsตัว่เต็มืว่ัย adult
31 cm SLโคู่นคู่ร่บหางตอนบนมื่แต้มืกลมืร่ปว่งแหว่น (ไมื�ชัดเจนในปลาขนาดใหญ่�)an ocellated spot at upper base of caudal fin (indistinct in large specimen)หัว่ และลำาตัว่เร่ยว่
head and body slenderล่กปลา juvenile
16 cm SLก้าง (คู่�อกั๊ง)Channa limbata (Cuvier, 1831)ขอบคู่ร่บหลัง และคู่ร่บหางมื่ส่ส้มื

KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 31-35 ก้าน31-35 dorsal fin rays

margin of dorsal, anal and caudal fins orangeเพศผ่้ male
6.8 cm SLฐานคู่ร่บอกมื่ลาย 2 แถึบ2 stripes on pectoral fin baseเพศเมื่ย female
5.8 cm SLเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 41-43 เกล็ด
41-43 lateral line scalesคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 21-24 ก้าน21-24 anal fin rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong103วงศ์ปลาช่อน Channidaeกะสง (อ่จน)หัว่มื่ลักษ์ณะเว่้า
dorsal profile of head moreor less concave

Anabantiformes
Channa lucius (Cuvier, 1831)คู่ร่บหางมื่จ่ดดำาขนาดเล็กจำานว่นมืาก
KH LA TH VN
many small black spots on caudal finตัว่เต็มืว่ัย adult
25 cm SLแผ�นปิดเหงือกมื่จ่ดส่ดำาขนาดใหญ่�
rounded black spots on dorsal part operculumฐานคู่ร่บก้นมื่แถึบแนว่เฉ่ยงตามืขว่าง
narrow oblique dusky bars above anal fin baseว่ัยร่�น young
10.8 cm SLลำาตัว่ด้านข้างมื่จ่ดส่ดำาเร่ยงตามืแนว่ยาว่
ลำาตัว่ด้านบนมื่ลายแถึบตามืยาว่ 2 แถึบa longitudinal series of dusky spots on mid-lateral body
2 longitudinal stripes in upper part of bodyล่กปลา juvenile
4.5 cm SLช�อน (คู่�อ)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 38-43 ก้าน38-43 dorsal fin rays

Channa striata (Bloch, 1793)
KH LA TH VNตัว่เต็มืว่ัย adultเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 52-57 เกล็ด
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 23-27 ก้าน13 cm SL
52-57 lateral line scales ลำาตัว่ด้านข้างมื่ลายบัำ้ง
23-27 anal fin rays
oblique (chevron-shaped) dusky bars on side of bodyล่กปลา juvenile
2.0 cm SL

104หัว่ และลำาตัว่มื่แถึบยาว่ส่ส้มืสดใสถึ่งฐานของคู่ร่บหาง
longitudinal bright orange stripe from head to base of caudal finคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลาช่อน Channidaeชะโด (โด)

Anabantiformes
Channa micropeltes (Cuvier, 1831)ลำาตัว่ตอนบนปลาตัว่เต็มืว่ัยมื่แต้มืส่ดำาที่่�ไมื�สมื�ำาเสมือ
irregular blackish marking on dorsal half of body in adult

KH LA TH VNตัว่เต็มืว่ัย adultเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 82-95 เกล็ด 82-95 lateral line scales
42 cm SLว่ัยร่�น young
30 cm SLล่กปลา juvenile
15 cm SLลำาตัว่มื่ลายแถึบตามืยาว่ 2 แถึบ ยาว่ถึ่งคู่ร่บหางและคู่ร่บหางมื่ส่ส้มื
2 longitudinal stripes of body reaching to caudal fin included orange intermediate areaล่กปลา juvenile
9.7 cm SLวงศ์ปลากะพง Latiidae
กะพงขาว่ (กะพง)introduced species from coastal areaปากกว่้างขากรรไกรบนยาว่เลยตา
mouth large jaws extending
beyond eyes

Carangiformes
Lates calcarifer (Bloch, 1790)

KH LA TH VNคู่ร่บหลังแยกออกเป็นสองตอน
two distinctive part of dorsal finคู่ร่บหางกลมื
caudal fin
rounded55 cm SLกระด่กแผ�นปิดเหงือกมื่ขอบด้านหลังเป็นหนามื 3-4 ซึ่่�
3-4 large spines at postero-ventral margin of preopercleคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong105วงศ์ปลาลิ้นหมา Soleidaeใบไมื้ (ป่าน, ลิำ้นหมืา)Carangiformes
Brachirus harmandi (Sauvage, 1878)
KH LA TH VNลำาตัว่ด้านที่่�มื่ตา
occular sideลำาตัว่ส่นำ้ำาตาลมื่จ่ดและแต้มืส่ดำา
body brownish with blackspots and blotchesคู่ร่บหลัง คู่ร่บก้น
และคู่ร่บหางเชื�อมืกัน
dorsal and anal fins joined to caudal finคู่ร่บอกมื่ขนาดเล็ก
rudimental pectoral finเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 79-92 เกล็ด
79-92 lateral line scalesลำาตัว่ด้านที่่�ไมื�มื่ตา
blind sideคู่ร่บที่้องมื่ขนาดเล็ก

5.8 cm SL rudimental pelvic finวงศ์ปลายอดม่วง Cynoglossidaeยอดมื�ว่ง (ลิำ้นหมืายาว่)Carangiformes
Cynoglossus microlepis (Bleeker, 1851)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 116-138 เกล็ด
116-138 lateral line scalesลำาตัว่ด้านที่่�มื่ตา
occular sideไมื�มื่คู่ร่บอก
no pectoral fin

KH LA TH VNลำาตัว่มื่เส้นข้างลำาตัว่ 3 แถึว่
3 lateral lines on bodyลำาตัว่ยาว่มื่ส่นำ้ำาตาล
body elongate with pale brownishลำาตัว่ด้านที่่�ไมื�มื่ตา
blind side

18.7 cm SL

106จะงอยปากยื�นคู่ล่มืปาก
snout projection covered mouthคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาเสือพ่นน้ำา Toxotidaeเสือพ�นนำ้ำาแมื�นำ้ำาโขง (หมื�อง)เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 33-34 เกล็ด
33-34 lateral line scales

Carangiformes
Toxotes mekongensis Kottelat & Tan, 2018คู่ร่บหลังปกติมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 5 ก้านusually 5 dorsal fin spines

KH LA TH VNลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำาขนาดใหญ่�สลับกับจ่ดส่ดำาขนาดเล็ก
alternating large and small black spots onblack

7.9 cm SLล่กปลา juvenile 4.8 cm SLว่งศ์ปลาแป้น Ambassidaeอมืไข�นำ้ำาจืด (คู่ับของลายเหลื�อมื)Cichliformes
Parambassis apogonoides (Bleeker, 1851)
KH LA TH VNจะงอยปากยาว่และ แหลมื
snout long and pointedเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 40-47 เกล็ด
40-47 lateral line scales

4.5 cm SLแป้นแก้ว่ (คู่ับของ)จ่ดส่ดำาขนาดเล็กเหนือคู่ร่บอก
small black blotch above pectoral fin baseจะงอยปากสัำ้นแหลมื
snout less pointed

Parambassis siamensis (Fowler, 1937)
KH

LA TH VNเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 55-60 เกล็ด
55-60 lateral line scales

3.4 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

107

Cichliformesว่งศ์ปลานิล Cichlidaeหมือส่หัว่โต (หมือส่สามืจ่ด)Amphilophus trimaculatus (Günther, 1867)คู่ร่บหลังไมื�มื่ขอบส่แดง
คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 11-15 ก้านdorsal fin lacking a red margin
11-15 branched dorsal fin rays
ลำาตัว่ด้านข้างมื่แต้มืขนาดใหญ่� 3 แต้มื
body with 3 large dark bloches

11 cm SLนิล (นิล)TH

introduced species from Central America
Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758)

คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 15-18 ก้านและมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 11-14 ก้านdorsal fin with 15-18 spines and 11-14 soft rays
ซึ่่�กรองเหงือกบน
แกนเหงือกคู่่�แรก
มื่ 8-11 ซึ่่�

KH LA TH VNคู่ร่บหางมื่ลายตามืขว่าง
sevaral distinct narrowbars on caudal fin

20-26 gill rakers
on outer surfaceof lower limb offirst gill arch

15 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 3 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 10-11 ก้านanal fin with 3 spines and 10-11 soft rays

ลักษ์ณะลำาตัว่ส่ชมืพ่
pale pink variant

15 cm SL108

ล่กปลา juvenile
1.4 cm SL

introduced species from Africaคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลานิล Cichlidaeนิลคู่อแดง (นิลคู่อแดง)introduced species from West Africaซึ่่�กรองเหงือกบน
แกนเหงือกคู่่�แรกมื่ 8-11 ซึ่่�
8-11 gill rakers on outer surfaceof lower limb of first gill archคู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 13-16 ก้านTHและก้านคู่ร่บอ�อน 10-14 ก้านdorsal fin with 13-16 spinesand 10-14 soft rays

คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 3 ก้าน และก้านคู่ร่บอ�อน 8-10 ก้านanal fin with 3 spines and 8-10 soft rays

15 cm SLว่งศ์ปลาหางนกยูง Poeciliidae
หางนกย่ง (หางนกย่ง)Cyprinodontiformes
Poecilia reticulata Peters, 1859เพศผ่้มื่ลำาตัว่และคู่ร่บลว่ดลายสว่ยงามื
male with colorful pattern on body and finsเพศผ่้ male
2.4 cm SL

Cichliformes
Coptodon zillii (Gervais, 1848)

KH LA TH VNคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บด้านหน้าเป็นแที่�งยาว่พัฒนาเป็น “andropodium” ในเพศผ่้
anal fin elongate and rod-like, modified into “andropodium” in maleเกล็ดในแนว่หน้าคู่ร่บหลัง 11-13 เกล็ด
11-13 predorsal scalesเพศเมื่ย female
2.8 cm SL

introduced species from South Americaคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong109ว่งศ์ปลาหางนกยูง Poeciliidae
Cyprinodontiformesกินย่ง (ข่ำ้โผล�)Gambusia affinis (Baird & Girard, 1853)
KH LA TH VN
introduced species from Central Americaเพศผ่้และเพสเมื่ยมื่ลำาตัว่ส่นำ้ำาตาลอ�อนหรือส่เที่า
body plain beige or grayishเกล็ดในแนว่หน้าคู่ร่บหลัง 16-17 เกล็ด
16-17 predorsal scalesเพศผ่้ male
1.8 cm SLเพศเมื่ย female
2.3 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บด้านหน้าเป็นแที่�งยาว่
พัฒนาเป็น “andropodium” ในเพศผ่้
anal fin elongate and rod-like,modified into “andropodium” in maleว่งศ์ปลาบู่ใส Phallostethidaeบ่�ใส (แก้ว่ไหมืหางเหลือง)เพศผ่้ male
1.8 cm SLอว่ัยว่ะช�ว่ยการสืบพันธุ์่์
ในเพศผ่้ ลักษ์ณะเป็น
ตะขอโคู่้ง
toxactinium distinct,
curved and rod-like

Atheriniformes
Phenacostethus smithi Myers, 1928คู่ร่บหลังมื่ 2 ตอน คู่ร่บหลังตอนแรกมื่ขนาดเล็ก
two dorsal fins with rudimentary first dorsal finติ�งเพศผ่้
ฐานคู่ร่บหางมื่จ่ดส่เหลือง
male seminal papilla mid-latetral yellow spot at end of caudal peduncleเพศเมื่ย female
1.7 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 14-15 ก้านanal fin, with 14-15 rays

ว่งศ์ปลากะทุงเหว Belonidaeกะที่่งเหว่ (สบโที่ง)Beloniformes
Xenentodon canciloides (Bleeker, 1854)เพศผ่้มื่แต้มืส่แดงบนหัว่
red marking for nuptial maleขากรรไกรยาว่ มื่ฟันแหลมืคู่ล้ายเข็มื
jaws long with needdle like teeth

KH LA TH VNคู่ร่บหลังและคู่ร่บก้นมื่จ่ดเริ�มืต้นตรงกัน
dorsal fin above anal fin

18 cm SL110

KH TH VNคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาเข็ม Zenarchopteridaeเข็มื (สบโที่งน้อย, เข็มื)Beloniformes
Dermogenys siamensis Fowler, 1934KH LA TH VNคู่ร่บหลังมื่จ่ดเริ�มืต้นอย่�หลังจ่ดเริ�มืต้นของคู่ร่บก้น
origin of dorsal fin well behind a vertical through anal fin baseเพศผ่้ male
2.3 cm SLคู่ร่บหางกลมื
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บด้านหน้าพัฒนาเป็น “andropodium” ในเพศผ่้
anterior rays of anal fin modified into “andropodium” in male caudal fin roundedเพศเมื่ย female
3.2 cm SLว่งศ์ปลาข้าวสาร Adrianichthyidaeซึ่ิว่ข้าว่สารแมื�นำ้ำาโขง (ซึ่ิว่ข้าว่นำ้ำาโขง)Beloniformes
Oryzias mekongensis Uwa & Magtoon, 1986คู่ร่บหางขอบคู่ร่บมื่แถึบส่ส้มื
KH LA THbright orange submarginal stripes on caudal finเพศผ่้ male
1.7 cm SLคู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 13-16 ก้าน13-16 anal fin rays

ซึ่ิว่ข้าว่สารแคู่ระ (ซึ่ิว่ข้าว่น้อย)คู่ร่บหางมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 9 ก้าน9 branched caudal fin rays

Oryzias minutillus Smith, 1945
KH LA TH VNคู่ร่บใส
all fins transparentเพศผ่้ male
0.8 cm SLคู่ร่บหางมื่ก้านคู่ร่บอ�อนที่่�แตกแขนง 7 ก้าน7 branched caudal fin rays
คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 17-21 ก้าน17-21 anal fin rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong111ว่งศ์ปลาข้าวสาร Adrianichthyidae

Beloniformesซึ่ิว่ข้าว่สารแมื�นำ้ำาสงคู่รามื (ซึ่ิว่ข้าว่นำ้ำาสงคู่รามื) Oryzias songkhramensis Magtoon, 2010จ่ดส่ดำาที่่�ฐานคู่ร่บอก
black spot at pectoral fin baseเพศผ่้ male
0.8 cm SL

LA THขอบคู่ร่บหางมื่แถึบส่แดง และส่ดำา
red and black stripes on each caudal fin lobeร่ที่ว่ารมื่แต้มืส่ดำา
cluster of melanophores around anusว่งศ์ปลาจวด Sciaenidaeมื้า (กว่ง)คู่ร่บก้นมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 15-16 ก้าน15-16 anal fin rays

Acanthuriformes
Boesemania microlepis (Bleeker, 1858)คู่ร่บหลังมื่ก้านคู่ร่บแข็ง 10-11 ก้านและก้านคู่ร่บอ�อน 27-30 ก้านKH LA TH VNจะงอยปากคู่�อนข้าง
dorsal fin with 10-11 spines and 27-30 soft rays
แคู่บและแหลมื
คู่ร่บหางร่ปร�างเหมืือนใบหอก
snout relatively narrowcaudal fin nearly lanceolate
and pointedคู่อดหางเร่ยว่ caudal peduncle slender

34 cm SLล่กปลา juvenileว่งศ์ปลาเสือ Lobotidaeเสือตอ (เสือบัำ้งใหญ่�)IUCN: CR

16 cm SLAcanthuriformes
Datnioides pulcher (Kottelat, 1998)
KH LA TH VNแถึบที่่�สองบนลำาตัว่อย่�ระหว่�างก้านคู่ร่บแข็งก้านที่่�สองและก้านที่่�ห้า
second body bar located between
second to sixth dorsal fin spines

38 cm SL112เกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 100-105 เกล็ด
100-105 lateral line scalesคู่ร่บก้นปกติมื่ก้านคู่ร่บอ�อน 10 ก้าาน
usually 10 soft anal fin rays
คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongว่งศ์ปลาเสือ Lobotidaeเสือตอลายเล็ก (เสือ)Acanthuriformes
Datnioides undecimradiatus (Roberts & Kottelat, 1994)

IUCN: VUKH LA TH VNแถึบที่่�สองบนลำาตัว่อย่�ระหว่�างก้านคู่ร่บแข็งก้านที่่�ห้าและก้านที่่�หก
second body bar located between fifth to sixth dorsal fin spinesเกล็ดในแนว่เส้นข้างลำาตัว่ 70-80 เกล็ด
70-80 lateral line scales

8.5 cm SLคู่ร่บก้นปกติมื่
ก้านคู่ร่บอ�อน 10 ก้าาน
usually 10 soft anal fin rays

ล่กปลา juvenile
1.0 cm SLว่งศ์ปลาปักเป้า Tetraodontidaeปักเป้าที่อง (เป้าเข่ยว่)Tetraodontiformes
Auriglobus nefastus (Roberts, 1982)
3 lateral
body
KHlinesLAon THลำาตัว่ไมื�มื่แต้มื ด้านหลังมื่ส่เข่ยว่แกมืเหลืองสดใส
body unmarked, bright greenish yellow dorsally

4.2 cm SLคู่ร่บหลังมื่ฐานคู่ร่บยาว่
dorsal fin with long basesคู่ร่บก้นมื่ฐานคู่ร่บยาว่
anal fin with long basesคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

113ว่งศ์ปลาปักเป้า Tetraodontidaeปักเป้าเข่ยว่จ่ดดำา (เป้าเข่ยว่จ่ด)Tetraodontiformes

Dichotomyctere nigroviridis (Marion de Procé, 1822)หัว่ และลำาตัว่มื่ส่เข่ยว่แกมืเหลืองสดใส มื่จ่ดส่ดำาขนาดใหญ่�จำานว่นมืาก
head and body bright greenish yellow dorsally with many large black spots

3.8 cm SLปักเป้าจ่ดที่อง (เป้าจ่ดแดง)introduced species from coastal area
Pao abei (Roberts, 1998 )KH LA THจะงอยปากยาว่ (a=b)
snout long (a=b)

abลำาตัว่มื่เจ่ดส่หลืองหรือส้มืจำานว่นมืาก
yellow or orange spots on body, variantคู่อดหางมื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ
dorsal of caudal peduncle smooth

5.2 cm SLลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำาจำานว่นมืาก
black spots on body, variant

6.5 cm SL

114

KH TH VNคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongวงศ์ปลาปักเป้า Tetraodontidaeปักเป้าขน (เป้าขน)Tetraodontiformes
Pao baileyi (Sontirat, 1985)จะงอยปากยาว่ ปากหงายข่ำ้นด้านบน
snout long with well-upturned mouth

KH LA THผิว่หนังปกคู่ล่มืด้ว่ยติ�งเนืำ้อจำานว่นมืาก
numerous cover skinผิว่หนังปกคู่ล่มืด้ว่ยติ�งเนืำ้อจำานว่นน้อย
minute skin papillae variant

7.6 cm SL

Pao barbatus (Roberts, 1998)ปักเป้าปากดำา (เป้าสบดำา)จะงอยปากยาว่ (a=b)
snout long (a=b)

aที่้องมื่ส่ขาว่
belly with plain whiteปักเป้าหน้ายาว่ (เป้าสบยาว่)จะงอยปากยาว่ (a=b)
snout long (a=b)

a

6.2 cm SLคู่อดหางมื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ LA TH
dorsal of caudal peduncle smoothb

6.8 cm SLb

3.7 cm SLริมืฝีปากล�างมื่แต้มืส่ดำา
black marking at lower lip

Pao cochinchinensis (Steindachner 1866)
KH LA TH VNคู่อดหางมื่หนามืบริเว่ณผิว่ด้านบน
dorsal of caudal peduncle spinousริมืฝีปากล�างไมื�มื่แต้มืส่ดำา
ที่้องมื่ส่ขาว่
no black marking at lower lip
belly with plain whiteคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

115วงศ์ปลาปักเป้า Tetraodontidaeปักเป้าจ่ดแดง (เป้าจำ้ำาแดง)Tetraodontiformes
Pao fangi Pellegrin and Chevey, 1940
KH LA TH VNคู่อดหางมื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ
dorsal of caudal peduncle smoothจะงอยปากสัำ้น (a<b)
snout short (a<b)

abลำาตัว่มืักมื่ลายร่ปว่งแหว่นรอบจ่ดส่แดงเป็นส�ว่นใหญ่�
a distinct ocellus with red spot usaully present on body

5.5 cm SLปักเป้าบ่ง (เป้าจ่ดดำา)Pao palustris (Saenjundaeng, Vidthaynon & Grudpun, 2013)THจะงอยปากสัำ้น (a<b)
snout short (a<b)

aคู่อดหางมื่ผิว่ด้านบนเร่ยบ
dorsal of caudal peduncle smoothbลำาตัว่มื่จ่ดส่ดำา
black spots on bodyลำาตัว่ไมื�มื่ลายร่ปว่งแหว่น และจ่ดส่แดง
no ocellus with red spot on body

6.3 cm SLปักเป้าคู่ว่าย (เป้าคู่ว่าย)Pao suvattii (Sontirat & Soonthornsatit 1985)
KH LA TH VNจะงอยปากยาว่ ปากหงายข่ำ้นด้านบน
snout long with well-upturned mouth

8.4 cm SL

116ส�ว่นหัว่ด้านบนมื่แต้มืร่ปหัว่ล่กศร
conspicuous dusky arrowhead markon predorsal midline

3.7 cm SLคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongล่กปลา juvenileส�วนที่่� 5 : ดัชน่ชนิดปลา
Section 5 : Species Index

A
Aaptosyax grypus Rainboth, 1991สะนากยักษ์์
สะนากใหญ่�
Acanthopsoides delphax (Siebert, 1991)รากกล้ว่ยแคู่ระหัว่แหลมื ฮากกล้ว่ยน้อยหัว่แหลมื
Acanthopsoides gracilentus (Smith, 1945)รากกล้ว่ยแคู่ระลาย ฮากกล้ว่ยน้อยลาย
Acanthopsoides hapalias (Siebert, 1991)รากกล้ว่ยแคู่ระขาว่ ฮากกล้ว่ยน้อยขาว่
Acantopsis bruinen Boyd, Nam, Phanara & Page, 2018รากกล้ว่ยหัว่โต
ฮากกล้ว่ยหัว่โป
Acantopsis dinema Boyd & Page, 2017รากกล้ว่ยจ่ด
ฮากกล้ว่ยจ่ด
Acantopsis ioa Boyd & Page, 2017รากกล้ว่ยยาว่
ฮากกล้ว่ยยาว่
Acantopsis rungthipae Boyd, Nithirojpakdee & Page, 2017 รากกล้ว่ยลาย
ฮากกล้ว่ยลาย
Acheilognathidaeวงศ์ปลาไข่หอย
Adrianichthyidaeวงศ์ปลาข้าวสาร
Ailiidaeวงศ์ปลาหวีเกศ
Akysidaeวงศ์ปลาขยุย
Akysis bilustris Ng, 2011ขย่ยแคู่ระคู่ร่บยาว่ ข่ำ้เห่�ยน้อยปีกยาว่
Akysis varius Ng & Kottelat, 1998ขย่ยแคู่ระหางกลมื ข่ำ้เห่�ยน้อยหางมืน
Altigena lippa (Fowler, 1936)
เพ้า
เพ้า
Ambassidaeวงศ์ปลาแป้น
Ambastaia nigrolineata (Kottelat & Chu, 1987)หมื่น�าน
หมื่คู่ั�นเฮือ
Amblyceps caecutiens Blyth, 1858ดักหัว่ที่่�
ด่กหางแฉก
Amblycipitidaeวงศ์ปลาดัก
Amblypharyngodon chulabhornae Vidthayanon & Kottelat, 1990 ซึ่ิว่เจ้าฟ้า
ซึ่ิว่แก้ว่
Amblyrhynchichthys micracanthus Ng & Kottelat, 2004ตามืิน
ตาโป
Amphilophus trimaculatus (Günther, 1867)หมือส่หัว่โต
หมือส่สามืจ่ด
Anabantidaeวงศ์ปลาหมอ
Anabas testudineus (Bloch, 1792)
หมือ
เข็ง
Anguilla marmorata Quoy & Gaimard, 1824ไหลยักษ์์
เอ่�ยนห่
Anguillidaeวงศ์ปลาตูหนา
Arapaima gigas (Schinz, 1822)ช�อนอเมืซึ่อน
ช�อนอเมืซึ่อน
Atractosteus spatula (Lacepède, 1803)จระเข้, การ์จระเข้, การ์Auriglobus nefastus (Roberts, 1982)ปักเป้าที่อง
เป้าเข่ยว่
B
Badidaeวงศ์ปลาเสือดำา
Badis ruber Schreitmuller,1923หมือแคู่ระแมืนำ้ำาโขง หมือดำา
Bagarius lica Volz, 1903แคู่้คู่ว่าย
แข�คู่ว่าย
Bagarius vegrandis Ng & Kottelat, 2021แคู่้ว่ัว่
แข�เหลือง
ด่กมื่ลเกส่ง
Bagrichthys majusculus Ng, 2002ด่กมื่นคู่ร่บส่ง
Bagrichthys obscurus Ng, 1999ด่กมื่น
ด่กมื่ล
Bagridaeวงศ์ปลากด
Balitora annamitica Kottelat, 1988จิำ้งจกอันนัมื
แป่มือันนัมื
Balitora lancangjiangensis (Zheng, 1980)จิำ้งจกล้านช้าง
แป่มืล้านช้าง
Balitoridaeวงศ์ปลาผีเสื้อ
Barbichthys laevis (Valenciennes, 1842)หางบ�ว่ง
สร้อยหางก�าน
Barbodes aurotaeniatus (Tirant, 1885)ตะเพ่ยนที่ราย
ขาว่ที่ราย
Barbodes rhombeus (Kottelat, 2000)
ตะเพ่ยนนำ้ำาตก
ขาว่ห้ว่ย

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

39
12
12
12
13
13
13
13
65
111
75
67
67
67
47
107
7
67
67
54
27
108
96
96
2
2
2
2
113
102
102
68
68
82
83
82
21
21
21
43
39
39

117

Barbonymus altus (Günther, 1868)ตะเพ่ยนที่อง
Barbonymus gonionotus (Bleeker, 1849)ตะเพ่ยนขาว่
Barbonymus schwanenfeldii (Bleeker, 1854)
กระแห
Belodontichthys truncatus Kottelat & Ng, 1999คู่างเบือน
Belonidae
วงศ์ปลากะทุงเหว
Betta prima Kottelat, 1994
กัดหัว่โมื�งตะว่ันออก
Betta siamorientalis Kowasupat Panijpan Ruenwongsa & Jeenthong, 2012 กัดบางคู่ล้า
Betta smaragdina Ladiges, 1972กัดเข่ยว่อ่สาน
Betta splendens Regan, 1910กัดไที่ย
Boesemania microlepis Bleeker, 1858
มื้าBoraras micros Kottelat & Vidthayanon, 1993ซึ่ิว่แคู่ระสามืจ่ด
Botiidaeวงศ์ปลาหมู
Brachirus harmandi (Sauvage, 1878)ใบไมื้
Brachygobius mekongensis Larson & Vidthayanon, 2000 บ่�แคู่ระแมื�นำ้ำาโขง
Brachygobius sp.
บ่�แคู่ระ
C
Catlocarpio siamensis Boulenger, 1898กระโห้
Ceratogarra cambodgiensis (Tirant, 1884)เล่ยหิน
Ceratogarra fasciacauda (Fowler, 1937)เล่ยหินแมื�นำ้ำาโขง
Ceratogarra sp.
เล่ยหินข้างลาย
Channa auroflammea Adamson, Britz & Lieng, 2019
ก้ว่นChanna limbata (Cuvier,1831)
ก้าง
Channa lucius (Cuvier, 1831)
กะสง
Channa micropeltes (Cuvier, 1831)
ชะโด
Channa striata (Bloch, 1793)
ช�อน
Channidae
วงศ์ปลาช่อน
Chaudhuria caudata Annandale, 1918หลดแคู่ระ
Chaudhuriidae
วงศ์ปลาหลดแคระ
Chitala blanci (D’Aubenton, 1965)ตองลาย
Chitala lopis (Bleeker, 1851)
สะตือ
Chitala ornata (Gray, 1831)
กราย
Cichlidae
วงศ์ปลานิล
Cirrhinus cirrhosus (Bloch, 1795)นว่ลจันที่ร์เที่ศ
Cirrhinus microlepis Sauvage, 1878นว่ลจันที่ร์นำ้ำาจืด
Cirrhinus molitorella (Valenciennes, 1844)แกง
Clarias batrachus (Linnaeus, 1758)
ด่กด้าน
Clarias gariepinus x C. macrocephalusด่กล่กผสมื
Clarias gariepinus (Burchell, 1822)ด่กอัฟริกัน
Clarias macrocephalus Günther, 1864ด่กอ่ย
Clarias meladerma Bleeker, 1847ด่กเนืำ้อเลน
Clariidae
วงศ์ปลาดุก
Clupeichthys aesarnensis Wongratana, 1983ซึ่ิว่แก้ว่อ่สาน
Clupeichthys goniognathus Bleeker, 1855ซึ่ิว่แก้ว่หัว่แหลมื
Clupeidae
วงศ์ปลาหลังเขียว
Clupisoma sinense (Huang, 1981)ยอนที่อง
Cobitidae
วงศ์ปลาอีด
Coptodon zillii (Gervais, 1848)นิลคู่อแดง
Cosmochilus harmandi Sauvage, 1878
ตะกาก

118

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongหางแดง, อ่แจะ
ปากนาโมืง, หางแดง
ขบกัดหัว่โมื�ง
กัดเขมืร
กัดเข่ยว่
กัดแดง
กว่งซึ่ิว่น้อยสามืจ่ด
ป่าน, ลิำ้นหมืา
บ่�เสือน้อยแมื�โขง
บ่�เสือน้อย
สะโห้, สากลมืในแตง
กลมืในแตงหางก�าน
ข้างลายปากด่ด
ก้ว่นคู่�อกั๊ง
อ่จน
โด
คู่�อ

28
28
28
70
110
96
97
98
97
112
54
7
106
90
90

25
52
53
53
103
103
104
105
104
103
เอ่�ยนน้อย, อ่ด9595ตองลาย
3ตองแหล�ใหญ่�
3ตองดาว่, ตองกราย 3108นว่ลจันที่ร์
48
พอน
48
แกง
48
ด่กเอ็น
74ด่กบิ๊กอ่ย
75ด่กยักษ์์
74ด่กอ่ย
74ด่กอ�อน
75
74
แก้ว่
5
แก้ว่หัว่แหลมื
55ยอนที่อง
75
12นิลคู่อแดง
109หมืักบาน
29

Crossocheilus atrilimes Kottelat, 2000
Crossocheilus oblongus Kuhl & van Hasselt, 1823
Crossocheilus reticulatus (Fowler, 1934)
Ctenopharyngodon idella (Valenciennes, 1844)
Cyclocheilichthys apogon (Valenciennes, 1842)
Cyclocheilichthys armatus (Valenciennes, 1842)
Cyclocheilichthys heteronema (Bleeker, 1854)
Cyclocheilichthys repasson (Bleeker, 1853)
Cyclocheilichthys sp.
Cyclocheilos enoplos (Bleeker, 1849)
Cyclocheilos furcatus (Sontirat, 1985)
Cynoglossidae
Cynoglossus microlepis (Bleeker,1851)
Cyprinidae
Cyprinus rubrofuscus Lacepède, 1803เล็บมืือนางแมื�นำ้ำาโขง
เล็บมืือนาง
เล็บมืือนางหางจ่ด
กินหญ่้า
ไส้ตันตาแดง
ไส้ตันตาขาว่
กะที่ิ
ไส้ตัน
ไส้ตันหัว่แหลมื
ตะโกกโจกไหมื
วงศ์ปลายอดม่วง
ยอดมื�ว่ง
วงศ์ปลาตะเพียน
ไนข่ำ้โก๋ข้างลาย
43ข่ำ้โก๋ข้างลายหัว่แหลมื 43ข่ำ้โก๋หางจำ้ำา
44กินหญ่้า
61ดอกงิำ้ว่ตาแดง
29ดอกงิำ้ว่หัว่เหล่�ยมื
29ดอกงิำ้ว่หนว่ดจ่้มื
30ดอกงิำ้ว่ขาว่
30ดอกงิำ้ว่หัว่แหลมื
30
โจก, จอก
31โจกไหมื
31
106ลิำ้นหมืายาว่
106
24
ไน
24

ซึ่ิว่ใบไผ�เล็กแถึบขาว่
ซึ่ิว่ใบไผ�เล็ก
วงศ์ปลาซิว
วงศ์ปลากระเบน
เสือตอ
เสือตอลายเล็ก
เข็มืซึ่ิว่ใบไผ�น�าน
ปักเป้าเข่ยว่จ่ด
แดงน้อย
จิำ้มืฟันจระเข้แมื�นำ้ำาโขง

ซึ่ิว่แดงข่ดส้มื
ซึ่ิว่แดง

D
Danio albolineatus (Blyth, 1860)
Danio roseus Fang & Kottelat, 2000
Danionidae
Dasyatidae
Datnioides pulcher (Kottelat, 1998)
Datnioides undecimradiatus (Roberts & Kottelat, 1994)
Dermogenys siamensis Fowler, 1934
Devario laoensis (Pellegrin & Fang, 1940)
Dichotomyctere nigroviridis (Marion de Procé, 1822)
Discherodontus ashmeadi (Fowler, 1937)
Doryichthys contiguus Kottelat, 2000

เสือบัำ้งใหญ่�
เสือสบโที่งน้อย, เข็มื
ซึ่ิว่ลายดอก
เป้าเข่ยว่จ่ด
หางแดงน้อย
เหล็กซึ่่

54
55
54
1
112
113
111
55
114
31
89

ข่ำ้โก๋หางแดง
ซึ่ิว่หนว่ด
บ่�น้อยปากกว่้าง

89
4
44
55
90

E
Eleotridae
Engraulidae
Epalzeorhynchos frenatum (Fowler, 1934)
Esomus metallicus Ahl, 1924
Eugnathogobius siamensis (Fowler, 1934)วงศ์ปลาบู่ทราย
วงศ์ปลาแมว
กาแดงซึ่ิว่หนว่ดยาว่แถึบดำา
บ่�ปากกว่้าง
G

Gambusia affinis (Baird & Girard, 1853)
Glossogobius giuris (Hamilton, 1822)
Glyptothorax fuscus Fowler, 1934
Glyptothorax lampris Fowler, 1934
Glyptothorax laosensis Fowler, 1934
Gobiidae
Gobiopterus chuno (Hamilton, 1822)
Gyrinocheilidae
Gyrinocheilus aymonieri (Tirant, 1884)
Gyrinocheilus pennocki (Fowler, 1937)กินย่ง
บ่�ที่อง
แคู่้ติดหินลายจ่ด
แคู่้ติดหินลายแต้มื
แคู่้ติดหินลาว่
วงศ์ปลาบู่
บ่�ใสวงศ์ปลาสร้อยน้ำาผึ้ง
สร้อยนำ้ำาผ่ำ้ง
สร้อยนำ้ำาผ่ำ้งแมื�นำ้ำาโขง

ข่ำ้โผล�
บ่�หินหัว่แหลมื
แข�หินลายดอก
แข�หินลายแต้มื
แข�หินลายสามืที่าง

กระส่บจ่ด
กระส่บข่ด

ส่ดจำ้ำา
ส่ดบัำ้ง

บ่�แก้ว่
เกาะคู่ร่บใส
เกาะคู่ร่บจำ้ำา

110
91
68
69
69
90
93
6
6
6

H
Hampala dispar Smith, 1934
Hampala macrolepidota Kuhl & van Hasselt, 1823คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

40

40

119

Helicophagus leptorhynchus Ng & Kottelat, 2000
Helostoma temminckii Cuvier 1829
Helostomatidae
Hemibagrus filamentus (Fang & Chaux, 1949)
Hemibagrus sp.
Hemibagrus spilopterus Ng & Rainboth, 1999
Hemibagrus wyckii (Bleeker, 1858)
Hemibagrus wyckioides (Fang & Chaux, 1949)
Hemibagrus wyckioides x H. filamentus
Hemiculterella macrolepis Chen, 1989
Hemimyzon pengi (Huang, 1982)
Hemisilurus mekongensis Bornbusch & Lundberg, 1989
Hemitrygon laosensis (Roberts & Karnasuta, 1987)
Henicorhynchus caudiguttatus (Fowler, 1934)
Henicorhynchus entmema (Fowler, 1934)
Henicorhynchus ornatipinnis (Roberts, 1997)
Henicorhynchus siamensis (Sauvage, 1881)
Homaloptera confuzona Kottelat, 2000
Homalopteroides smithi (Hora, 1932)
Homalopteroides tweediei (Herre, 1940)
Hypophthalmichthys molitrix (Valenciennes, 1844)
Hypophthalmichthys nobilis (Richardson, 1845)
Hypsibarbus lagleri Rainboth, 1996
Hypsibarbus malcolmi (Smith, 1945)
Hypsibarbus vernayi (Norman, 1925)
Hypsibarbus wetmorei (Smith, 1931)สว่ายหน่
หมือตาล
วงศ์ปลาหมอตาล
กดคู่ัง
กดขาว่
กดเหลือง
กดดำากดแก้ว่
กดแก้ว่ล่กผสมื
แปบจ่น
แป่มืดังแดง
กระเบนแมื�นำ้ำาโขง
สร้อยหลังขน
สร้อยหลอด
ปีกแดง
สร้อยขาว่
จิำ้งจกแดง
ติดหิน
ติดหินคู่ร่บสัำ้น
เกล็ดเงิน
หัว่โต
ปากหนว่ด
จาดตะเพ่ยนปากหนว่ด
ตะพากหน่, หอย
หมือตาล
กดเหลืองใหญ่�
กดขาว่
กดเหลือง
กดหมื�อ
เคู่ิง
เคู่ิงล่กผสมื
ซึ่ิว่เกล็ดแลบ
แป่มืสัำ้น
ดังแดง, เจ๊กฝาไลลาว่
สร้อยลาย
สร้อยหัว่แหลมื
สร้อยปีกแดง
สร้อยโมื�
แป่มืแดง
แป่มืลายจำ้ำา
แป่มืลายดอก
จ่นเกล็ดแลบ
จ่นหัว่โต
ปากแปปากหนว่ด
ปากกลมื
ปากคู่ำา

76
96
96
83
84
83
84
84
85
61
22
70
1
49
49
50
49
22
22
23
61
62
32
32
32
33

I
Ictaluridae
Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818)
Incisilabeo behri (Fowler, 1937)
Indostomidae
Indostomus spinosus Britz & Kottelat, 1999วงศ์ปลากดหลวง
กดหลว่ง
หว่้าหน้านอ
วงศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ
จิำ้มืฟันจระเข้แคู่ระ

เหล็กไน

87
87
50
95
95

ปีกไก�
ขาไก�ก้างพระร�ว่ง

ดอกบัว่
ปีกไก�
ผ่

71
70
71

กระโห้เที่ศ
กาดำา
หว่้า
ย่�สกเที่ศ
สร้อยล่กกล้ว่ย
สังกะว่าดขาว่
กะพงขาว่
วงศ์ปลากะพง
ที่้องพล่
อ่ดอ่ดแดง

สะโห้อินเด่ย
เพ่ยะ, อ่ต่๋, อ่ก�ำา
หว่�า
อ่สบ
คู่่ยลามื, หลังขน
ยอนข่ำ้นกหงส์
กะพง

51
51
52
51
44
75
105
105
56
14
14

กดหลว่ง
หว่�าหน้านอ

K

Kryptopterus bicirrhis (Valenciennes, 1840)
Kryptopterus geminus Ng, 2003
Kryptopterus vitreolus Ng & Kottelat, 2013
L

Labeo catla (Hamilton, 1822)
Labeo chrysophekadion (Bleeker, 1849)
Labeo pierrei (Sauvage, 1880)
Labeo rohita (Hamilton, 1822)
Labiobarbus leptocheilus (Valenciennes, 1842)
Laides longibarbis (Fowler, 1934)
Lates calcarifer (Bloch, 1790)
LatiidaeLaubuka caeruleostigmata Smith, 1931
Lepidocephalichthys hasselti (Valenciennes, 1846)
Lepidocephalichthys kranos Havird & Page, 2010120คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongแตบหัว่เงิน
อ่ดอ่ดแดง

Lepidocephalichthys zeppelini Havird & Tangjitaroen, 2010
Lepisosteidae
Leptobarbidae
Leptobarbus rubripinna (Fowler, 1937)
Lobocheilos rhabdoura (Fowler, 1934)
Lobotidae
Loricariidae
Luciosoma bleekeri Steindachner, 1878
M
Macrochirichthys macrochirus (Valenciennes, 1844)
Macrognathus semiocellatus Roberts, 1986
Macrognathus siamensis (Günther, 1861)
Macrognathus sp.
Mastacembelidae
Mastacembelus armatus (Lacepède, 1800)
Mekongina erythrospila Fowler, 1937
Micronema cheveyi (Durand, 1940)
Mochokidae
Monopterus javanensis Lacepède, 1800
Mystacoleucus atridorsalis Fowler, 1937
Mystacoleucus chilopterus Fowler, 1935
Mystacoleucus ectypus Kottelat, 2000
Mystacoleucus greenwayi Pellegrin & Fang, 1940
Mystacoleucus obtusirostris (Valenciennes, 1842)
Mystus albolineatus Roberts, 1994
Mystus atrifasciatus Fowler, 1937
Mystus bocourti (Bleeker, 1864)
Mystus mysticetus Roberts, 1992
Mystus singaringan (Bleeker, 1846)
N
NandidaeNandus oxyrhynchus Ng, Vidthayanon & Ng, 1996
Nemacheilidae
Nemacheilus masyae Smith, 1933
Nemacheilus platiceps Kottelat, 1990
Nemacheilus zonatus Page,Pfeiffer,Suksri, Randall & Boyd 2020
Neodontobutis aurarmus (Vidthayanon, 1995)
Neosalanx brevirostris (Pellegrin, 1923)
Notopteridae
Notopterus notopterus (Pallas, 1769)
O
Odontobutidae
Ompok siluroides Lacepède, 1803
Onychostoma fusiforme Kottelat ,1998
Opsarius koratensis (Smith, 1931)
Opsarius pulchellus (Smith, 1931)
Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758)
Oryzias mekongensis Uwa & Magtoon, 1986อ่ดน้อย
วงศ์ปลาจระเข้
วงศ์ปลาบ้า
บ้าสร้อยล่กบัว่
วงศ์ปลาเสือ
วงศ์ปลากดเกราะ
อ้าว่อ่ดน้อย

ฝักพร้า
หลดหลังจ่ด
หลดหลดหัว่แหลมื
วงศ์ปลากระทิง
กระที่ิง
สะอ่ปีกไก�
วงศ์ปลากดกลับหัว
ไหลนาหนามืหลังคู่ร่บดำา
ตาใสคู่ร่บดำา
หนามืหลังขาว่
ตาใสหนามืหลัง
แขยงแถึบขาว่
แขยงข้างลายคู่ร่บยาว่
แขยงธุ์ง
แขยงข้างลายคู่ร่บสัำ้น
แขยงใบข้าว่

ลับพร้า, โก๋มื
หลดที่ราย
หลดหลดหัว่แหลมื

วงศ์ปลาดุมซ่
ด่มืช่
วงศ์ปลาค้อ
คู่้อมืัศยะ
คู่้อหัว่แบน
อ่ดห้ว่ยลายแถึบ
บ่�ก่ดที่ิง
แก้ว่ไหมืจ่น
วงศ์ปลากราย
สลาดวงศ์ปลาบู่กุดทิง
สย่มืพร
ขิำ้งนำ้ำาหมื่กโคู่ราช
นำ้ำาหมื่ก
นิลซึ่ิว่ข้าว่สารแมื�นำ้ำาโขง

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongโพงเคู่่ำ้ยง
ป่อมืหลาดลาย
สะอ่ดอกบัว่ใหญ่�
เอ่�ยน
เกเกาะหลังดำา
เกเกาะตาโป
เกเกาะขาว่
เกเกาะลาย
เกเกาะคู่ร่บเหลือง
ขะแยงแถึบขาว่
ขะแยงลายคู่ร่บยาว่
ขะแยงเกส่ง, คู่ันที่่ง
ขะแยงลายคู่ร่บสัำ้น
ขะแยงหนว่ดยาว่

14
2
60
60
45
112
88
56
62
94
93
93
93
94
53
71
87
95
33
33
34
34
34
85
85
86
86
86

ตอง

102
102
16
16
17
16
89
88
3
4

เซึ่ือมื
ขิำ้งซึ่ิว่ขัำ้นเฮือ
ซึ่ิว่ดอกคู่ำา
นิลซึ่ิว่ข้าว่นำ้ำาโขง

89
71
38
56
57
108
111

กระเบืำ้องเพืองหมื�อ
อ่ดห้ว่ยหางแฉก
อ่ดห้ว่ยลายบัำ้ง
อ่ดห้ว่ยลายแถึบ
บ่�น้อยก่ดที่ิง
แก้ว่ไหมืจ่น

121

Oryzias minutillus Smith, 1945
Oryzias songkhramensis Magtoon, 2010
Osmeridae
Osphronemidae
Osphronemus exodon Roberts, 1994
Osphronemus goramy Lacepède, 1801
Osteochilus brachynotopteroides Chevey, 1934
Osteochilus lini Fowler, 1935
Osteochilus melanopleura (Bleeker, 1852)
Osteochilus microcephalus (Valenciennes, 1842)
Osteochilus sp.
Osteochilus vittatus (Valenciennes, 1842)
Osteoglossidae
Oxyeleotris marmorata (Bleeker, 1852)
Oxygaster pointoni (Fowler, 1934)ซึ่ิว่ข้าว่สารแคู่ระ
ซึ่ิว่ข้าว่สารแมื�นำ้ำาสงคู่รามื
วงศ์ปลาน้ำาแข็ง
วงศ์ปลากระด่�
แรดแมื�นำ้ำาโขง
แรดอ่มื�อมื
สร้อยนกเขาหน้าหมือง
พรมืร�องไมื้ตับ
อ่ไที่ขาว่
สร้อยนกเขา
วงศ์ปลาตะพัด
บ่�ที่ราย
แปบยาว่

ซึ่ิว่ข้าว่น้อย
ซึ่ิว่ข้าว่นำ้ำาสงคู่รามื
เมื�น
แรด
ด่ดหิน
อ่ไที่หน้าหมือง
นกเขาอ่ไที่ข้างลาย
อ่ไที่ขาว่
อ่ไที่
บ่�ที่ราย
แตบแก้ว่ใบไผ�

111
112
88
96
98
99
45
45
46
46
46
47
2
89
62

P

Pangasianodon gigas Chevey, 1931
Pangasianodon hypophthalmus (Sauvage, 1878)(Pangasianodon hypophthalmus x P. gigas)(Pangasianodon hypophthalmus x Pangasius bocourti)(Pangasianodon hypophthalmus x Pangasius larnaudii)
Pangasiidae
Pangasius bocourti Sauvage, 1880
Pangasius conchophilus Roberts & Vidthayanon, 1991
Pangasius krempfi Fang & Chaux, 1949
Pangasius larnaudii Bocourt, 1866
Pangasius macronema Bleeker, 1850
Pangasius sanitwongsei Smith, 1931
Pangio anguillaris (Vaillant, 1902)
Pangio fusca (Blyth, 1860)
Pangio sp.I
Pangio sp.II
Pao abei (Roberts, 1998 )Pao baileyi (Sontirat, 1985)
Pao barbatus (Roberts, 1998)
Pao cochinchinensis (Steindachner 1866)
Pao fangi Pellegrin and Chevey, 1940
Pao palustris (Saenchandaeng, Vidthayanon & Grudpun, 2013)
Pao suvattii (Sontirat & Soonthornsatit 1985)
Papuligobius ocellatus (Fowler, 1937)
Papuligobius sp.I
Papuligobius sp.II
Parachela maculicauda (Smith, 1934)
Parachela oxygastroides (Bleeker, 1852)
Parachela siamensis (Günther, 1868)
Parachela sp.
Parachela williaminae Fowler, 1934
Paralaubuca barroni (Fowler, 1934)

122

บ่ก
สว่าย
บ่กล่กผสมื
สว่ายโมืง
เที่โพล่กผสมื
ว่งศ์ปลาสว่าย
ยางเผาะซึ่ว่ยเสาะ
เที่โพ
สังกะว่าดเหลือง
เที่พา
สายที่อง
ง่อ่ดยาว่หัว่แหลมื
อ่ดยาว่ลาย
ปักเป้าจ่ดที่อง
ปักเป้าขน
ปักเป้าปากดำา
ปักเป้าหน้ายาว่
ปักเป้าจ่ดแดง
ปักเป้าบ่ง
ปักเป้าคู่ว่าย
บ่�หินลาย
บ่�หินตาโต
บ่�หินนำ้ำาล่ก
แปบหางดอก
แปบใสแปบใสสยามื
แปบใสข้างเงิน
แปบใสคู่ร่บยาว่
แปบขาว่

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongบ่กซึ่ว่ย
บิ๊กหว่าย
สว่ายโมืง
ปึ่งห่หล่ด

76
77
81
82
81
76
ยาง, หัว่มื�ว่มื
77
ผอ
78
ลิง
78
ปึ่ง, ห่หมืาด
79
ยอน
79
เลิมื
80
อ่ดยาว่
15อ่ดดำา
15อ่ดยาว่หัว่แหลมื
15อ่ดยาว่ลายจ่ด
15เป้าจ่ดแดง
114
เป้าขน
115เป้าสบดำา
115เป้าสบยาว่
115เป้าจำ้ำาแดง
116เป้าจ่ดดำา
116เป้าคู่ว่าย
116บ่�หินลาย
91บ่�หินตาโป
92บ่�หินนำ้ำาล่ก
92แตบดอกข้าว่
63แตบแก้ว่
63แตบแก้ว่หัว่แหลมื 63แตบแก้ว่ลายเหลื�อมื 64แตบแก้ว่ปีกยาว่
64แตบหัว่มืน
64

Paralaubuca harmandi Sauvage, 1883แปบคู่ว่าย
Paralaubuca typus Bleeker, 1864
แปบParambassis apogonoides (Bleeker, 1851)อมืไข�นำ้ำาจืด
Parambassis siamensis (Fowler, 1937)แป้นแก้ว่
Pethia stoliczkana (Day, 1871)
มืะไฟ
Phalacronotus apogon (Bleeker, 1851)นำ้ำาเงิน
Phalacronotus bleekeri (Günther, 1864)
แดง
Phalacronotus micronemus (Bleeker, 1846)สะงั�ว่
Phallostethidaeวงศ์ปลาบู่ใส
Phenacostethus smithi Myers, 1928
บ่�ใส
Phractocephalus hemioliopterus (Bloch & Schneider, 1801) เรดเที่ลแคู่ที่ฟิช
Piaractus brachypomus (Cuvier,1818)จะละเมื็ดนำ้ำาจืด
Pimelodidaeวงศ์ปลากดอเมริกาใต้
Poecilia reticulata Peters, 1859หางนกย่ง
Poeciliidae
วงศ์ปลาหางนกยูง
Poropuntius laoensis (Günther, 1868)จาดลาว่
Poropuntius normani Smith ,1931
จาดหางเหลือง
Poropuntius speleops (Roberts, 1991)จาดถึำ้ำา
Pristolepidaeวงศ์ปลาหมอช้างเหยียบ
Pristolepis fasciata (Bleeker, 1851)หมือช้างเหย่ยบ
Probarbus jullieni Sauvage, 1880ย่�สกที่อง
Probarbus labeamajor Roberts, 1992เอินคู่างมื่มื
Probarbus labeaminor Roberts, 1992เอินฝ้าย
Pseudohomaloptera leonardi (Hora, 1941)ติดหินยาว่
Pseudolais pleurotaenia (Sauvage, 1878)สังกะว่าดที่้องคู่มื
Pseudomystus siamensis (Regan, 1913)แขยงหิน
Pterygoplichthys disjunctivus (Weber, 1991)กดเกราะ
Puntigrus partipentazona (Fowler, 1934)เสือข้างลาย
Puntioplites falcifer Smith, 1929
ว่่
Puntioplites proctozysron (Bleeker, 1864)กะมืัง
Puntius brevis (Bleeker, 1849)ตะเพ่ยนที่ราย
Puntius masyai Smith, 1945ตะเพ่ยนที่รายแคู่ระ
ตะเพ่ยนที่รายคู่ร่บจ่ด
Puntius sp.
R
Raiamas guttatus (Day, 1870)นางอ้าว่
Rasbora atridorsalis Kottelat & Chu, 1988ซึ่ิว่คู่ร่บดำา
Rasbora aurotaenia Tirant, 1885ซึ่ิว่คู่ว่าย
Rasbora borapetensis Smith, 1934ซึ่ิว่หางแดง
Rasbora daniconius (Hamilton, 1822)ซึ่ิว่คู่ว่ายพมื�า
Rasbora myersi Brittan, 1954ซึ่ิว่คู่ว่ายหางดำา
Rasbora paviana Tirant, 1885ซึ่ิว่ห้ว่ยข้างลาย
Rasbora rubrodorsalis Donoso-Büchner & Schmidt, 1997 ซึ่ิว่คู่ร่บแดง
Rasbora trilineata Steindachner, 1870ซึ่ิว่หางกรรไกร
Rasbosoma spilocerca (Rainboth & Kottelat, 1987)ซึ่ิว่หางกรรไกรเล็ก
Rhodeus ocellatus (Kner , 1866)ไข�หอย
S
Scaphiodonichthys acanthopterus (Fowler, 1934)
มือน
Scaphognathops bandanensis Boonyaratpalin & Srirungroj, 1971 ปากเปี่ยนบ้านด�าน

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongแตบใหญ่�
แตบคู่ับของข้างเหลื�อมื
คู่ับของ
ขาว่ห้ว่ยคู่ร่บแดง
นางเงิน
นางนางสะงัำ้ว่

ก�า
เอิน
เอินขาว่
เอินข่ำ้กระบอง
แป่มืยาว่
ยอนตาโป
ข่ำ้เห่�ย
ด่ดฝ่่น
เสือน้อย
สะกางเกส่ง
สะกางขาว่นา
ขาว่น้อย
ขาว่คู่ร่บจำ้ำา

65
65
107
107
40
72
72
72
110
110
88
66
88
109
109
35
35
35
102
102
26
26
27
23
80
87
88
41
36
36
41
41
42

สะนาก
ซึ่ิว่หลังดำา
ซึ่ิว่หางใส
ซึ่ิว่หางแดง
ซึ่ิว่ข้างลาย
ซึ่ิว่หางดำา, ซึ่ิว่อ้าว่
ซึ่ิว่ห้ว่ยข้างลาย
ซึ่ิว่หลังแดง
ซึ่ิว่ดอกข้าว่
ซึ่ิว่ดอกข้าว่น้อย
เบ่ำ้ย

57
57
58
58
58
59
59
59
60
60
65

มื�ำา
ตาดำา, เปี่ยน

38
37

แก้ว่ไหมืหางเหลือง
กดอเมืซึ่อน
จะละเมื็ดนำ้ำาจืด
หางนกย่ง
จาดลาว่
จาดจาดถึำ้ำา

123

Scaphognathops stejnegeri (Smith, 1931)
Schistura clatrata Kottat, 2000
Schistura dorsizona Kottet, 1998
Schistura geisleri Kottelat, 1990
Schistura hoai (Nguyen, 2005)
Schistura isostigma Kottelat, 1998
Schistura laterimaculata Kottelat, 1990
Schistura magnifluvis Kottelat, 1990
Schistura nicholsi (Smith, 1933)
Schistura sp. I
Schistura sp. II
Schistura sp. III
Schistura sp. IV
Sciaenidae
Serpenticobitidae
Serpenticobitis zonata Kottelat, 1998
Serrasalmidae
Setipinna melanochir (Bleeker, 1849)
Sikukia gudgeri (Smith, 1934)
Siluridae
Sisoridae
Soleidae
Sundasalanx mekongensis Britz & Kottelat, 1999
Sygnathidae
Synbranchidae
Syncrossus helodes (Sauvage, 1876)
Syncrossus lucasbahi (Fowler, 1937)
Synodontis eupterus Boulenger, 1901
Systomus jacobusboehlkei (Fowler, 1958)
Systomus rubripinnis (Valenciennes, 1842)ปากเปี่ยน
คู่้อลายสาน
คู่้อที่้องขาว่
คู่้อตาโต
คู่้อลายถึ่�แมื�นำ้ำาโขง
คู่้อลายจ่ด
คู่้อลายแต้มื
คู่้อหัว่โต
คู่้อหางแดง
คู่้อยาว่
คู่้อลายสามืที่าง
คู่้อลายต่๊กแก
คู่้อหางตัด
วงศ์ปลาจวด
วงศ์ปลาค้อตาหนาม
คู่้อตาหนามื
วงศ์ปลาจะละเม็ดน้ำาจืด
แมืว่ห่ดำา
นำ้ำาฝาย
วงศ์ปลาเนื้ออ่อน
วงศ์ปลาแค้
วงศ์ปลาลิ้นหมา
ถึั�ว่งอกแมื�โขง
วงศ์ปลาจิ้มฟันจระเข้
วงศ์ปลาไหล
หมื่ข้างลาย
หมื่ลายเสือ
กดกลับหัว่อัฟริกัน
แก้มืชำ้ำาภ่เขา
แก้มืชำ้ำา

ตาดำาเกส่ง
อ่ดห้ว่ยลายตอก
อ่ดห้ว่ยที่้องขาว่
อ่ดห้ว่ยตาโป
อ่ดห้ว่ยลายซึ่่�กรง
อ่ดห้ว่ยลายจำ้ำา
อ่ดห้ว่ยลายแต้มื
อ่ดห้ว่ยหัว่โป
อ่ดห้ว่ยหางแดง
อ่ดห้ว่ยยาว่
อ่ดลายสามืที่าง
อ่ดห้ว่ยลายกับแก้
อ่ดห้ว่ยหางตัด
อ่ดเข่ยว่
แมืว่หมืักมืาง

แก้ว่ไหมื
หมื่ใบไผ�, หมื่ที่�อก
หมื่ลายจำ้ำา
กดกลับหัว่
ขาว่ผ่ก
ขาว่ผ่กหางก�าน

37
17
17
18
18
18
18
19
19
20
20
20
20
112
16
16
66
4
38
70
68
106
6
89
95
7
7
87
42
42

T

Tenualosa thibaudeaui (Durand, 1940)
Tetraodontidae
Thynnichthys thynnoides (Bleeker, 1852)
Tor sinensis Wu, 1977
Tor tambra (Valenciennes, 1842)
Toxotes mekongensis Kottelat & Tan, 2018
Toxotidae
Trichopodus microlepis (Günther, 1861)
Trichopodus pectoralis Regan, 1910
Trichopodus trichopterus (Pallas, 1770)
Trichopsis pumila (Arnold, 1936)
Trichopsis schalleri Ladiges, 1962
Trichopsis vittata (Cuvier, 1831)หมืากผาง
วงศ์ปลาปักเป้า
เกล็ดถึ่�
เว่่ยนแดง
เว่่ยน
เสือพ�นนำ้ำาแมื�นำ้ำาโขง
วงศ์ปลาเสือพ่นน้ำา
กระด่�นาง
สลิดกระด่�หมื้อ
กริมืส่
กริมือ่สาน
กริมืคู่ว่าย

หมืักผาง

กะเดิดเกล็ดแลบ
สลิดกะเดิดหมื�อ
หมืัดลาย
หมืัดแดง
หมืัดคู่ว่าย

5
113
47
25
24
107
107
99
100
100
101
101
101

ฝาไลใหญ่�

1ก่�มืโจกแดง
กั๊ว่หมื�อง

U

Urogymnus polylepis (Bleeker, 1852)124ราห่นำ้ำาจืด

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

W

Wallago attu (Bloch & Schneider, 1801)
Wallago micropogon (Ng, 2004)เคู่้าขาว่
เคู่้าดำา

เคู่้า
คู่่น

73
73

กะที่่งเหว่
วงศ์ปลาแปบ

สบโที่ง

110
61หมื่หางจ่ด
หมื่คู่ร่บแดง
หมื่สัก
หมื่หลังยาว่
หมื่ขาว่
หมื่คู่อก
หมื่หางดอก

หมื่หางดอก
หมื่ข้าว่ก�ำา
หมื่ยาว่
หมื่หนว่ดสัำ้น
หมื่หางแดง
หมื่หลังก�าน
หมื่หางจำ้ำา

8
8
9
10
10
11
11

X

Xenentodon canciloides (Bleeker, 1854)
Xenocyprinidae
YYasuhikotakia caudipunctata (Taki & Doi, 1995)
Yasuhikotakia eos (Taki, 1972)
Yasuhikotakia lecontei (Fowler, 1937)
Yasuhikotakia longidorsalis (Taki & Doi, 1995)
Yasuhikotakia modesta (Bleeker, 1864)
Yasuhikotakia morleti (Tirant, 1885)
Yasuhikotakia splendida (Roberts, 1995)
Z
Zenarchopteridaeวงศ์ปลาเข็ม

คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

111

125

ส�วนที่่� 6: บัญช่รายชื�อปลาที่่�พบในล่�มืน้ำาโขงของไที่ย
Section 6: Fish species list The Thailand-Mekongชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Urogymnus polylepis
Hemitrygon laosensis
Acipenser baeri
Atractosteus spatula
Arapaima gigas
Chitala blanci
Chitala ornata
Chitala lopis
Notopterus notopterus
Anguilla marmorata
Lycothrissa crocodilus
Setipinna melanochir
Clupeichthys aesarnensis
Clupeichthys goniognathus
Tenualosa thibaudeaui
Sundasalanx mekongensis
Gyrinocheilus aymonieri
Gyrinocheilus pennocki
Ambastaia nigrolineata
Sinibotia longiventralis
Syncrossus lucasbahi
Syncrossus helodes
Yasuhikotakia caudipunctata
Yasuhikotakia eos
Yasuhikotakia lecontei
Yasuhikotakia longidorsalis
Yasuhikotakia modesta
Yasuhikotakia morleti
Yasuhikotakia splendida
Acanthopsis delphax
Acanthopsis gracilentus
Acanthopsis gasilis
Acanthopsis hapalias
Acantopsis bruinen
Acantopsis dinema
Acantopsis ioa
Acantopsis rungthipae
Lepidocephalichthys hasselti
Lepidocephalichthys kranos
Lepidocephalichthys zeppelini
Lepidocephalus nanensis
Misgurnus anguillicaudatus
Pangio anguillaris126หมืายเหต่ / Remark
Chaiwut’s stocking photograph
Mekong River Chiang Rai (introduced)
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(new recorded)(Vidthayanon 2017)-need to confirm(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph

Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)-need to confirm
Chiang Rai-Introduced (Ekkapan Ubonrach))คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Pangio fusca
Pangio muraeniformis
Pangio pangia
Pangio sp.I
Pangio sp.II
Serpenticobitis cingulata
Serpenticobitis octozona
Serpenticobitis zonata
Annamia normani
Vanmanenia serrilineata
Mustura bella
Nemacheilus longistriatus
Nemacheilus masyae
Nemacheilus zonatus
Nemacheilus platiceps
Schistura breviceps
Schistura bucculenta
Schistura cataracta
Schistura clatrala
Schistura dorsizona
Schistura geisleri
Schistura isostigma
Schistura kengtungensis
Schistura laterimaculata
Schistura magnifluvis
Schistura nicholsi
Schistura nomi
Schistura hoai
Schistura schultzi
Schistura sexcauda
Schistura sp. I
Schistura sp. II
Schistura sp. III
Schistura sp. IV
Balitora annamitica
Balitora lancangjiangensis
Hemimyzon pengi
Homaloptera confuzona
Homalopteroides smithi
Homalopteroides tweediei
Pseudohomaloptera Leonardi
Cyprinus rubrofuscus
Folifer breviferis
Neolissochilus blanci
Tor tambraหมืายเหต่ / Remark(Vidthayanon 2017) need to confirm(Vidthayanon 2017) need to confirm(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017) need to confirm(Vidthayanon 2017

(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(New recorded, Thailand Mekong)(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)

Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photographคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong127ชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Tor sinensis
Catlocarpio siamensis
Probarbus jullieni
Probarbus labeamajor
Probarbus labeaminor
Albulichthys albuloides
Balantiocheilos ambusticauda
Amblyrhynchichthys micracanthus
Barbonymus altus
Barbonymus gonionotus
Barbonymus schwanenfeldii
Cosmochilus harmandi
Cyclocheilichthys apogon
Cyclocheilichthys armatus
Cyclocheilichthys heteronema
Cyclocheilichthys largleri
Cyclocheilichthys repasson
Cyclocheilichthys sp.
Cyclocheilos enoplos
Cyclocheilos furcatus
Discherodontus ashmeadi
Hypsibarbus lagleri
Hypsibarbus malcolmi
Hypsibarbus pierrei
Hypsibarbus vernayi
Hypsibarbus wetmorei
Mystacoleucus atridorsalis
Mystacoleucus chilopterus
Mystacoleucus ectypus
Mystacoleucus greenwayi
Mystacoleucus obtusirostris
Poropuntius carinatus
Poropuntius laoensis
Poropuntius normani
Poropuntius speleops
Puntioplites falcifer
Puntioplites proctozysron
Punlioplites waadersii
Scaphognathops bandanensis
Scaphognathops stejnegeri
Sikukia flavicaudata
Sikukia gudgeri
Sikukia stejnegeri
Onychostoma fusiforme
Onychostoma meridionale

128หมืายเหต่ / Remark
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph
Dr. Vera Vilasri (NHM-Holotype)(Vidthayanon 2017) need to confirmh(Vidthayanon 2017) need to confirm(Vidthayanon 2017) need to confirm

Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017) need to confirm
Chaiwut’s stocking photograph

Chiang Rai (Anuratana Tejavej)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Scaphiodonichthys acanthopterus
Aaptosyax grypus
Barbodes aurotaeniatus
Barbodes rhombeus
Hampala dispar
Hampala macrolepidota
Parasikukia maculata
Pethia stoliczkana
Puntigrus partipentazona
Puntius brevis
Puntius masyai
Puntius spilopterus
Puntius sp.
Systomus jacobusboehlkei
Systomus rubripinnis
Barbichthys laevis
Crossocheilus atrilimes
Crossochilus cobitis
Crossocheilus oblongus
Crossocheilus reticulatus
Epalzeorhynchos frenatum
Epalzeorhynchos munense
Labiobarbus leptocheilus
Labiobarbus siamensis
Lobocheilos rhabdoura
Osteochilus brachynotopteroides
Osteochilus lini
Osteochilus melanopleura
Osteochilus microcephalus
Osteochilus sp.
Osteochilus vittatus
Osteochilus waandersii
Thynnichthys thynnoides
Altigena elegans
Altigena lippa
Cirrhinus cirrhosus)
Cirrhinus jullieni
Cirrhinus prosemion
Cirrhinus microlepis
Cirrhinus molitorella
Henicorhynchus caudiguttatus
Henicorhynchus entmema
Henicorhynchus ornatipinnis
Henicorhynchus siamensis
Incisilabeo behriหมืายเหต่ / Remark
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)

Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photographคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

129ชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Labeo catla
Labeo chrysophekadion
Labeo rohita
Labeo pierrei
Ceratogarra cambodgiensis
Ceratogarra fasciacauda
Ceratogarra sp.
Garra fuliginosa
Garra cyrano
Mekongina erythrospila
Amblypharyngodon chulabhornae
Boraras micros
Danio albolineatus
Danio nigrofasciatus
Danio roseus
Devario acrostomus
Devario laoensis
Devario leptros
Esomus caudiocellatus
Esomus metallicus
Esomus longimanus
Laubuka caeruleostigmata
Laubuka siamensis
Luciosoma bleekeri
Luciosoma setigerum
Opsarius koratensis
Opsarius pulchellus
Raiamas guttatus
Rasbora amplistriga
Rasbora atridorsalis
Rasbora aurotaenia
Rasbora borapetensis
Rasbora daniconius
Rasbora dorsinotata
Rasbora hobelmani
Rasbora myersi
Rasbora paviana
Rasbora rubrodorsalis
Rasbora trilineata
Rasbosoma spilocerca
Leptobarbus rubripinna
Ctenopharyngodon idella
Hemiculterella macrolepis
Hypophthalmichthys molitrix
Hypophthalmichthys nobilis

130หมืายเหต่ / Remark

Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)

Mae Sai, Chiang Rai (Ekkapan Ubonrach)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)
Mae Sai, Chiang Rai (Ekkapan Ubonrach)(New Record, Thailand Mekong)(Panivong 2020)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)

Chaiwut’s stocking photographคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Nameหมืายเหต่ / Remark

Chanodichthys recurviceps
Macrochirichthys macrochirus
Oxygaster pointoni
Parachela maculicauda
Parachela oxygastroides
Parachela siamensis
Parachela williaminae
Parachela sp.
Paralaubuca barroni
Paralaubuca harmandi
Paralubuca riveroi
Paralaubuca typus
Acheilognathus deignani
Rhodeus ocellatus
Abbottina rivularis
Piaractus brachypomus
Prochilodus lineatus
Pterygoplichthys disjunctivus
Clupisoma sinense
Laides longibarbis
Bagrichthys majusculus
Bagrichthys obscurus
Hemibagrus filamentus
Hemibagrus spilopterus
Hemibagrus wyckii
Hemibagrus wyckioides
Hemibagrus sp.
(Hemibagrus wyckioides x H. filamentus)
Mystus albolineatus
Mystus atrifasciatus
Mystus bocourti
Mystus multiradiatus
Mystus mysticetus
Mystus singaringan
Pseudomystus siamensis
Akysis bilustris
Akysis varius
Amblyceps caecutiens
Amblyceps serratum
Pseudobagarius eustictus
Pseudobagarius inermis
Pseudobagarius subtilis
Bagarius lica
Bagarius suchus
Bagarius vegrandis(Vidthayanon 2017)(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)
Mae Sai, Chiang Rai (Kittipong Yodkhom)(Vidthayanon 2017)
Chiang Rai (Ekkapan Ubonrach)(New Record, Thailand Mekong)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Ng & Kottelat 2021)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong131ชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Glyptothorax fuscus
Glyptothorax lampris
Glyptothorax laosensis
Glyptothorax macromaculatus
Glyptothorax zanaensis
Oreoglanis suraswadii
Helicophagus leptorhynchus
Pangasianodon gigas
Pangasianodon hypophthalmus
Pangasius bocourti
Pangasius conchophilus
Pangasius elongatus
Pangasius krempfi
Pangasius larnaudii
Pangasius macronema
Pangasius mekongensis
Pangasius sanitwongsei
Pseudolais pleurotaenia(Pangasianodon hypophthalmus x P. gigas)(P. hypophthalmus x Pangasius larnaudii)(P. hypophthalmus x Pangasius bocourti)
Belodontichthys truncatus
Hemisilurus mekongensis
Kryptopterus dissitus
Kryptopterus geminus
Kryptopterus bicirrhis
Kryptopterus vitreolus
Micronema cheveyi
Ompok siluroides
Phalacronotus apogon
Phalacronotus bleekeri
Phalacronotus micronemus
Pterocryptis bokorensis
Wallago attu
Wallago micropogon
Phractocephalus hemioliopterus
Clarias batrachus
Clarias gariepinus
Clarias macrocephalus
Clarias meladerma
Clarias gariepinus x C. macrocephalus
Heteropneustes kemratensis
Ictalurus punctatus
Synodontis eupterus
Neosalanx brevirostris132หมืายเหต่ / Remark(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017)(Panitvong 2020)(Vidthayanon 2017 need to confirm)(Vidthayanon 2017 need to confirm)(Vidthayanon 2017)(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)(New recorded, Thailand Mekong)(Vidthayanon 2017)(New recorded, Thailand Mekong)(New recorded, Thailand Mekong)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Doryichthys contiguous
Oxyeleotris marmorata
Neodontobutis aurarmus
Brachygobius mekongensis
Brachygobius sp.
Eugnathogobius siamensis
Glossogobius giuris
Gobiopterus chuno
Papuligobius ocellatus
Papuligobius sp.I
Papuligobius sp.II
Rhinogobius giurinus
Rhinogobius mekongianus
Rhinogobius similis
Macrognathus siamensis
Macrognathus sp.
Macrognathus semiocellatus
Mastacembelus armatus
Mastacembelus tinwini
Chaudhuria caudata
Chaudhuria fusipinnis
Indostomus spinosus
Monopterus javanensis
Anabas testudineus
Helostoma temminckii
Betta prima
Betta siamorientalis
Betta splendens
Betta smaragdina
Osphronemus exodon
Osphronemus goramy
Trichopodus microlepis
Trichopodus pectoralis
Trichopodus trichopterus
Trichopsis pumila
Trichopsis schalleri
Trichopsis vittata
Channa auroflammea
Channa limbata
Channa lucius
Channa micropeltes
Channa striata
Nandus oxyrhynchus
Badis ruber
Pristolepis fasciataหมืายเหต่ / Remark

Chaiwut’s stocking photograph

Chaiwut’s stocking photograph

Chaiwut’s stocking photograph(Panitvong 2020)(Vidthayanon 2017)
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017 need to confirm)

Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph

Chaiwut’s stocking photograph

Chaiwut’s stocking photographคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong133ชื�อวิที่ยาศาสตร์ / Scientific Name
Lates calcarifer
Achiroides melanorhynchus
Brachirus harmandi
Cynoglossus microlepis
Toxotes mekongensis
Parambassis apogonoides
Parambassis siamensis
Parambassis wolffii
Coptodon zillii
Amphilophus trimaculatus
Oreochromis niloticus
Phenacostethus smithi
Aplocheilus panchax
Poecilia reticulata
Gambusia affinis
Xenentodon canciloides
Dermogenys siamensis
Oryzias mekongensis
Oryzias minutillus
Oryzias songkhramensis
Boesemania microlepis
Datnioides pulcher
Datnioides undecimradiatus
Eubleekeria splendens
Auriglobus nefastus
Dichotomyctere nigroviridis
Pao abei
Pao baileyi
Pao barbatus
Pao cochinchinensis
Pao fangi
Pao palustris
Pao suvattii

134หมืายเหต่ / Remark(Vidthayanon 2017)(Vidthayanon 2017 need to confirm)

Chaiwut’s stocking photograph
Chaiwut’s stocking photograph(Vidthayanon 2017 need to confirm)(New Record, Thailand Mekong)คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekongส�วนที่่� 7: คู่ณะผ่้เข่ยนและผ่้ช�วยวิจัย
Section 7: Researchers and researched assistants
ดร. ชัยวุฒิ

กรุดพันธ์

อาจารย์ประจำาภาควิชาประมง คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี หัวหน้ากลุ่มวิจัยการประมง
อย่างยั่งยืน มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

Dr. Chaiwut GRUDPAN

Lecturer, Department of Fisheries Faculty of Agriculture Ubon Ratchathani University, Head of
Sustainable Fisheries Research Unit, Ubon Ratchathani University.

ดร. จรุงจิต

กรุดพันธ์

อาจารย์ประจำาภาควิชาประมง คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี กรรมการกลุ่มวิจัยการประมง
อย่างยั่งยืน มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี้

Dr. Jarungjit GRUDPAN

Lecturer, Department of Fisheries Faculty of Agriculture Ubon Ratchathani University, Member of
Sustainable Fisheries Research Unit, Ubon Ratchathani University

ดร. เคนโซ

อุตซูจิ

นักมีนวิทยาอาวุโสทำางานด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติให้กับมูลนิธิสิ่งแวดล้อมธรรมชาตินากาโอะ ประเทศญี่ปุ�น

Dr. Kenzo UTSUGI

Senior Ichthyologist works on the field of nature conservation for Nagao Natural Environment
Foundation, Japan.

นางสาวพันธนันท์ ภูคำานวน
Ms.Patthanun Phukamnuanนายวุฒิกร งอกเข้านก
Mr.Wuttikorn Ngokkownokนางสาวกาญจน์ประภา ธรรมวงศา
Ms.Kanprapa Tumwongsa

นายวีระศักดิ์ วงษ์ขันธ์
Mr.Weerasak Wongkhanนางสาวสุพัตรา กุรีวรรณ์
Mr.Supattra Kureewanนางสาวนุชกานต์ คำางาม
Ms.Nutchakan Khamngam

นายวราวุฒิ มุ่งสิน
Mr.Varawoot Moongsin

นายนพพล พุ่มพฤกษา
Mr.Noppol Poompuksa

นางสาวพัชรีญา บุญผ่อง
Ms.Phatchareeya Boonphongนายพรพิชิต อ่อนดี
Mr.Pronpichit Ondeeนางสาวภัทราภรณ์ สารรักษ์
Ms. Pattraporn Sararakนางสาวอรุณี กำาลังดี
Ms. Arunee Kamlangdeeคู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand Mekong

135ส�วนที่่� 8: เอกสารอ�านประกอบ
Section 8: Recommended reading

van der Laan, R., Fricke, R. & Eschmeyer, W. N. (eds) 2022. ESCHMEYER’S CATALOG OFFISHES: CLASSIFICATION. Electronic version accessed 30 December 2022.
Kano et al. 2013. An online database on freshwater fish diversity and distribution in Mainland
Southeast Asia. Ichthyological Research 60: 293-295.
Kano et al. 2016. Impacts of Dams and Global Warming on Fish Biodiversity in the Indo-Burma
Hotspot. PLOS ONE 11: e0160151
Kottelat, M. 2001. The fishes of Laos. WHT Publications, Colombo. 198 pages, 48 plates.
Kottelat, M. 2013. The Fishes of the inland waters of Southeast Asia: a catalogue and core
bibliography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries in
The Raffles Bulletin of Zoology, No. 27: 1-663.
Kottelat, M. 2020. Nomenclatural status and possible identity of Aperioptus pictorius (Teleostei
Gonorynchidae [?] and Cobitidae). pp. 294-300 in Zootaxa 4763 (2) on page 295.
Nelson, J.S. 2006 Fishes of the World. 4th Edition, John Wiley & Sons, Hoboken, 601 p.
Nagao Natural Environment Foundation. 2021. Fishes of the Indochinese Mekong. Nagao
Natural Environment Foundation. Tokyo. xii+546 pages.
Ng, H. H. and M. Kottelat. 2021. Pseudobagarius eustictus, a new species of catfish from
northern Laos (Siluriformes: Akysidae). Zootaxa 4996 (no. 2): 322-330.
Page, L. M. and W. Tangjitjaroen. 2015. Aperioptus pictorius Richardson 1848 is a seniorsynonym of Acanthopsoides molobrion Siebert 1991, and Aperioptus is a seniorsynonym of Acanthopsoides Fowler 1934 (Cypriniformes: Cobitidae). Zootaxa 3962
(no. 1): 179-181.
Panitvong, N. 2020. Freshwater Fishes of Thailand (in Thai). Parbpim. 768p.
Praxaysombath, B., K. Utsugi, K. Phongsa, M. Nammanivong, V. Vannachak, K. Phommacanh,
T. Phommavong, V. Phoutthana, V. Duangthasy and S. Latsamy. 2020. Fishes of the
Mekong Basin of Laos. Biology Department. Faculty of Natural Sciences. National
University of Laos. Vientiane Capital. Lao PDR. 138 pp.
Rainboth, W. J. 1996. FAO species identification field guide for fishery purposes. Fishes of theCambodian Mekong. FAO, Rome, 121 pp.
Rainboth, W. J., Vidthayanon, C. and Yen, M. D. 2012. Fishes of the Greater Mekong
Ecosystem with Species List and Photographic Atlas. Miscellaneous Publications
Museum of Zoology, University of Michigan, No. 201. 172 pages, 48 plates.
Smith, H. M. 1945. The Freshwater Fishes of Siam, or Thailand. Bull. U. S. Nat. Mus.
188:xi+622.
So, N., K. Utsugi, K. Shibukawa, P. Thach, S. Chhuoy, S. Kim, D. Chin, P. Nen, and P. Chheng.
2018. Fishes of Cambodian Freshwater Bodies. Inland Fisheries Research andDevelopment Institute, Fisheries Administration, Phnom Penh, Cambodia, 197 pp.
Tran, D. D., K. Shibukawa, P. T. Nguyen, H. P. Ha, L. X. Tran, H. V. Mai and K. Utsugi. 2013.
Fishes of the Mekong Delta, Vietnam. Can Tho University
Publishing House, Can Tho.
174 pages.
Vidthayanon, C., 2017. Checklist of Freshwater Fishes in Thailand. Office of Natural Resources
and Environmental Policy and Planning., Bangkok, Thailand. 305 p.

136คู่่�มืือจำแนกชนิดภาคู่สนามื พรรณปลาล่�มืนำ้ำโขงที่่�พบในประเที่ศไที่ย
A Field Guide to Fishes of The Thailand MekongAA Field
Field Guide
Guide toto Fishes
Fishesofof TheThe Thailand
Thailand Mekong
Mekongคู่่คู่่�มื�มืือือจำแนกชนิ
จำแนกชนิดดภาคู่สนามื
ภาคู่สนามื
พรรณปลาล่
พรรณปลาล่�มื�มืน้น้ำำโขงที่่
โขงที่่�พ�พบในประเที่ศไที่ย
บในประเที่ศไที่ย
บในประเที่ศไที่ย