WSJT-X 2.6.0 Gebruikershandleiding
Joseph H Taylor, Jr, K1JT versie 2.6.0
Nederlandse versie vertaald door Fontenoy Rudy ON4CKT, 08 januari 2022

1

Inhoudstabel
1.

Introductie ....................................................................................................................................... 5
1.1.

Nieuw in versie 2.6 .................................................................................................................. 8

1.2.

Documenttatie conventies .................................................................................................... 10

1.3.

Gebruiker interface in andere talen ...................................................................................... 10

1.4.

Hoe kunt u bijdragen aan dit project .................................................................................... 11

1.5.

License ................................................................................................................................... 112.

Systeemvereisten .......................................................................................................................... 11

3.

Installatie ....................................................................................................................................... 12

4.

3.1.

Windows ................................................................................................................................ 12

3.2.

Linux ...................................................................................................................................... 14

3.3.

OS X en macOS ...................................................................................................................... 16

Instellingen .................................................................................................................................... 17
4.1.

General .................................................................................................................................. 17

4.2.

Radio ...................................................................................................................................... 19

4.3.

Audio ..................................................................................................................................... 22

4.4.

Tx Macros .............................................................................................................................. 23

4.5.

Reporting ............................................................................................................................... 25

4.6.

Frequenties............................................................................................................................ 26

4.7.

Colors ..................................................................................................................................... 30

4.8.

Advanced ............................................................................................................................... 32

4.9.

Donkere stijl........................................................................................................................... 34

5.

Zendontvanger instellen................................................................................................................ 35

6.

Basis bedienings handleiding ........................................................................................................ 37

7.

6.1.

Download voorbeelden ......................................................................................................... 37

6.2.

Wide Graph Settings.............................................................................................................. 38

6.3.

FT8 ......................................................................................................................................... 39

6.4.

FT4 ......................................................................................................................................... 43

6.5.

FST4 ....................................................................................................................................... 47

6.6.

FST4W .................................................................................................................................... 50

QSO's maken ................................................................................................................................. 51
7.1.

Standaard uitwisseling .......................................................................................................... 51

7.2.

Vrije tekstberichten ............................................................................................................... 53

7.3.

Auto Sequencing.................................................................................................................... 53
2

7.4.

Contest berichten .................................................................................................................. 54

7.5.

Niet standaard roepnamen ................................................................................................... 56

7.6.

Pre-QSO checklist .................................................................................................................. 60

8.

VHF + Kenmerken .......................................................................................................................... 60
8.1.

VHF Setup .............................................................................................................................. 61

8.2.

JT4 .......................................................................................................................................... 64

8.3.

JT65........................................................................................................................................ 65

8.4.

Q65 ........................................................................................................................................ 67

8.5.

MSK144.................................................................................................................................. 69

8.6.

Echo Mode............................................................................................................................. 72

8.7.

Tips voor EME ........................................................................................................................ 74

9.

WSPR-modus ................................................................................................................................. 75
9.1.

10.

Band Hopping ........................................................................................................................ 76
Besturingselementen op het scherm. ....................................................................................... 80

10.1.

Menus ................................................................................................................................ 80

10.1.1.

WSJT-X menu ................................................................................................................. 81

10.1.2.

File menu ....................................................................................................................... 81

10.1.3.

Configuration menu....................................................................................................... 82

10.1.4.

View menu ..................................................................................................................... 82

10.1.5.

Mode menu ................................................................................................................... 84

10.1.6.

Decode menu ................................................................................................................ 84

10.1.7.

Save menu ..................................................................................................................... 84

10.1.8.

Tools menu .................................................................................................................... 85

10.1.9.

Help menu ..................................................................................................................... 85

10.2.

Knoppen rij ........................................................................................................................ 87

10.3.

Links ................................................................................................................................... 89

10.4.

Center ................................................................................................................................ 91

10.5.

TX-berichten ...................................................................................................................... 93

10.6.

Statusbalk .......................................................................................................................... 94

10.7.

Brede grafiek ..................................................................................................................... 95

10.8.

Snelle grafiek ..................................................................................................................... 97

10.9.

Echo grafiek ....................................................................................................................... 97

10.10.

Diversen ............................................................................................................................. 97

11.

Logging. ..................................................................................................................................... 98

12.

Decoder opmerkingen ............................................................................................................... 993

12.1.

AP decodering ................................................................................................................... 99

12.2.

Gedecodeerde lijnen ....................................................................................................... 102

13.

Meetinstrumenten .................................................................................................................. 103

13.1.

Frequentie kalibratie ....................................................................................................... 103

13.2.

Referentiespectrum......................................................................................................... 107

13.3.

Faseegalisatie .................................................................................................................. 107

14.

Samenwerkende programma's ............................................................................................... 111

15.

Platform afhankelijkheden ...................................................................................................... 113

15.1.

Bestand locaties............................................................................................................... 113

16.

Veel gestelde vragen ............................................................................................................... 114

17.

Protocol specificaties............................................................................................................... 116

17.1.

Overzicht.......................................................................................................................... 116

17.2.

Langzame modes ............................................................................................................. 118

17.2.1.

FST4 ............................................................................................................................. 118

17.2.2.

FT4 ............................................................................................................................... 118

17.2.3.

FT8 ............................................................................................................................... 118

17.2.4.

JT4 ................................................................................................................................ 119

17.2.5.

JT9 ................................................................................................................................ 119

17.2.6.

JT65 .............................................................................................................................. 119

17.2.7.

Q65 .............................................................................................................................. 120

17.2.8.

WSPR ........................................................................................................................... 121

17.2.9.

FST4W .......................................................................................................................... 122

17.2.10.

Overzicht.................................................................................................................. 122

17.3.

Snelle modes ................................................................................................................... 125

17.3.1.

JT9 ................................................................................................................................ 125

17.3.2.

MSK144........................................................................................................................ 125

17.3.3.

Overzicht...................................................................................................................... 126

18.

Astronomische gegevens......................................................................................................... 127

19.

Hulpprogramma's .................................................................................................................... 129

20.

Ondersteuning ......................................................................................................................... 133

20.1.

Hulp bij configuratie ........................................................................................................ 133

20.2.

Foutmeldingen ................................................................................................................ 133

20.3.

Vragen voor nieuwe functies........................................................................................... 134

21.

Dank betuigingen .................................................................................................................... 134
4

22.

Licentie .................................................................................................................................... 135

1. Introductie
WSJT-X is een computerprogramma dat is ontworpen om elementaire amateur
radiocommunicatie te vergemakkelijken met behulp van zeer zwakke signalen.
De eerste vier letters van de programmanaam staan voor "WeakSignalcommunicationby K1JT", terwijl het achtervoegsel "-X" aangeeft dat
WSJT-X begon als een uitgebreide tak van een eerder programma, WSJT, datvoor het eerst werd uitgebracht in 2001. Bill Somerville, G4WJS en SteveFranke, K9AN, hebben sinds respectievelijk 2013, 2015 en 2016 een belangrijke
bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van WSJT-X.
WSJT-X versie 2.5 biedt elf verschillende protocollen of modi: FST4, FT4,
FT8,JT4, JT9, JT65, Q65, MSK144, WSPR, FST4W en Echo. De eerste zeven zijn
ontworpen om betrouwbare QSO's te maken onder zwakke
signaalomstandigheden. Ze gebruiken een bijna identieke berichtstructuur en
broncodering. JT65 is ontworpen voor EME (“moonbounce”) op VHF en hogere
banden en wordt tegenwoordig meestal voor dat doel gebruikt. Q65 isbijzonder effectief voor troposferische verstrooiing, regenverstrooiing,
ionosferische verstrooiing, TEP en EME op VHF en hogere banden, evenals
andere soorten snel vervagende signalen. JT9 is ontworpen voor de HF- enlagere banden. De submode JT9A is 1 dB gevoeliger dan JT65 terwijl hij minder
dan 10% van de bandbreedte gebruikt. JT4 biedt een breed scala aan
toonafstanden en is zeer effectief gebleken voor EME op microgolfbanden tot
24 GHz. De "langzame" modi gebruiken getimede reeksen van afwisselendeverzending en ontvangst. JT4, JT9 en JT65 gebruiken reeksen van één minuut,
dus een minimale QSO duurt vier tot zes minuten - twee of drie uitzendingendoor elk station, de ene verzendt oneven UTC-minuten en de andere even. FT8
is vier keer sneller (T / R-sequenties van 15 seconden) en een paar dB minder
gevoelig. FT4 is nog sneller (7,5 sec T / R-reeksen) en vooral geschikt voor
radiocompetities. FST4 is speciaal ontworpen voor de LF- en MF-banden. Zowel
de FST4 als de Q65 bieden een breed scala aan getimede sequentielengten, ende Q65 een reeks toonafstanden voor verschillende voortplantingscondities.
FT8 is vier keer sneller (T / R-sequenties van 15 seconden) en een paar dB
5

minder gevoelig. FT4 is nog sneller (7,5 sec T / R-reeksen) en vooral geschikt
voor radiocompetities. FST4 is speciaal ontworpen voor de LF- en MF-banden.
Zowel de FST4 als de Q65 bieden een breed scala aan getimede
sequentielengten, en de Q65 een reeks toonafstanden voor verschillendevoortplantingscondities. FT8 is vier keer sneller (T / R-sequenties van 15
seconden) en een paar dB minder gevoelig. FT4 is nog sneller (7,5 sec T / Rreeksen) en vooral geschikt voor radiocompetities. FST4 is speciaal ontworpenvoor de LF- en MF-banden. Zowel de FST4 als de Q65 bieden een breed scalaaan getimede sequentielengten, en de Q65 een reeks toonafstanden voor
verschillende voortplantings condities. Op de HF-banden zijn wereldwijde
QSO's mogelijk met elk van deze modi met vermogens niveaus van enkele watt(of zelfs milliwatt) en compromitterende antennes. Op VHF-banden en hoger
zijn QSO's mogelijk (door EME, verstrooiing en andere voortplantingstypen) op
signaalniveaus die 10 tot 15 dB lager zijn dan die vereist voor CW.
MSK144 en mogelijk de JT9E-H submodes zijn "snelle" protocollen
ontworpenom te profiteren van de verbeteringen in korte signalen
gegenereerd door geïoniseerde weersporen, vliegtuigverspreiding en andere
soorten verspreiding. Deze modes gebruiken sequentiesgetimed door 5, 10, 15
of 30 s. Gebruikersberichten worden herhaaldelijk met hoge snelheid
verzonden (tot 250 tekens per seconde, voor MSK144) om goed gebruik temaken van de kortste meteortrailreflecties of "pings". ISCAT gebruikt vrije
berichten tot 28 tekens, terwijl MSK144 dezelfde gestructureerde berichten
gebruikt als de langzame modes en optioneel een verkort formaat met
gehashte roepnamen.
Merk op dat sommige van de modi die als langzaam zijn geclassificeerd, T / Rreekslengtes kunnen hebben die even kort zijn als de snelle modi. "Langzaam"
in deze zin houdt in dat berichtframes slechts eenmaal per verzending worden
verzonden. De snelle modi in WSJT-X verzenden hun berichtframes
herhaaldelijk, zo vaak als in de Tx-reekslengte past.
WSPR (uitgesproken als "fluister") staat voor Weak Signal Propagation
Reporter. Het WSPR-protocol is ontworpen om potentiële propagatiepaden teonderzoeken met behulp van transmissies met laag vermogen. WSPRberichtendragen normaal gesproken de roepnaam, de grid-locator en het
6zendvermogen van het zendstation in dBm, en metsequenties van twee
minuten kunnen ze worden gedecodeerd met signaal-ruisverhoudingen zo laagals -31 dB in een bandbreedte van 2500 Hz. FST4W is ontworpen voor
vergelijkbare doeleinden, maar vooral voor gebruik op LF- en MF-banden. Het
bevat optionele sequentielengten van wel 30 minuten en bereikt
gevoeligheidsdrempels van slechts -45 dB. Gebruikers met internettoegang
kunnen automatisch WSPR- en FST4W-ontvangstrapporten uploaden naar een
centrale database met de naam WSPRnet die een kaartvoorziening,archiefopslag en vele andere functies biedt.
Echo Met de echomodus kunt u de echo's van uw eigen station vanaf de maan
detecteren en meten, zelfs als deze ver onder de hoorbare drempel liggen.
WSJT-X biedt spectrale displays voor ontvangerpassbands tot 5 kHz, flexibele
rigcontrole voor bijna alle moderne radio's die door amateurs worden gebruikt,
en een breed scala aan speciale hulpmiddelen zoals automatische
Dopplertracking voor EME QSO's en Echotesten. Het programma werkt goed op
Windows-, Macintosh- en Linux-systemen en installatiepakketten zijnbeschikbaar voor alle drie platforms.
Versienummers: WSJT-X-releasenummers hebben grote, kleine en
patchnummers gescheiden door punten: bijvoorbeeld WSJT-X-versie 2.1.0.
Tijdelijke bèta-release kandidaten versiesworden soms gemaakt voorafgaand
aan een nieuwe algemene beschikbaarheid release, om feedback van
gebruikers te krijgen.
Versie 2.1.0-rc1, 2.1.0-rc2, enz. zijn bijvoorbeeld bèta-releases die leiden naar
de definitieve release van v2.1.0. Kandidaat releases versies mogen alleen
tijdens een korte testperiode worden gebruikt. Ze hebben de implicieteverplichting om feedback te geven aan de programmaontwikkelingsgroep.
Kandidaatreleases mogen niet meer worden gebruikt nadat een volledige
release met hetzelfde nummer is gemaakt.
Een begeleidend programma MAP65, geschreven door K1JT, is ontworpen voor
EME-communicatie met behulp van de JT65- en Q65-protocollen. Bij gebruik
met RF-hardware die coherente signaalkanalen levert voor twee orthogonale
polarisaties, biedt het programma automatische polarisatie-gematchte
7

ontvangst voor elk JT65- of Q65-signaal in een 90 kHz-doorlaatband. Op het
Windows-platform wordt MAP65 automatisch samen met WSJT-X
geïnstalleerd.

1.1.

Nieuw in versie 2.6

WSJT-X 2.6 implementeert nieuwe functies die de ARRL International DigitalContest en de op afstand gebaseerde scores ondersteunen. Het selectievakje
Call 1st is vervangen door een vervolgkeuzemenu met CQ Max Dist als
alternatief. Een nieuw venster met de naam Active Stations toont een lijst met
ontvangen maar onbewerkte roepnamen, gesorteerd in afnemende volgorde
van potentiële contest punten. Met de optie CQ Max Dist geselecteerd, zal het
programma het antwoord op je CQ selecteren dat de meeste contest punten
oplevert. U kunt op een lijn in het venster Actieve stations klikken om dat
station op te roepen.
De decoderingsprestaties voor FT8 en Q65 zijn in verschillende situaties
verbeterd met beschikbare a priori (AP) informatie.
Echo mode biedt nu een Clear Avg knop en produceert betrouwbare metingen
van SNR, zelfs wanneer de Doppler-spreiding groot is. De Monitor functie kan
worden gebruikt om SNR te meten voor een ontvangen ongemoduleerdedraaggolf, zoals een key-down testsignaal uitgezonden door een ander stationen gereflecteerd door de maan, en ook om zon, maan en grondruis te meten
als hulpmiddel voor het optimaliseren van een EME-station. uitvoering.
Met nieuwe knoppen in het hoofdvenster kun je snel schakelen tussen demodes FT4, FT8, MSK144, Q65 en JT65, en de FT8 Hound mode AAN/UIT
schakelen.
Dankzij nieuwe gemaksfuncties kunnen Fox operators sneller reageren op
bepaalde QSO situaties. Een tabel met twee kolommen in Tab 2 geeft een
overzicht van de wachtrij en van roepnamen met lopende QSO's. Fox operator
kan de volgorde van roepnamen in de wachtrij wijzigen, waardoor kan worden
gereageerd op veranderingen in de voortplanting. Fox reageert nu nog twee
cycli automatisch op stations waarvan het rapport niet is ontvangen, waardoor
het slagingspercentage voor moeilijke QSO's toeneemt.
8

De werkfrequentietabel biedt nu opslag-/herstelmogelijkheden en een betere
afhandeling van meer dan één frequentie per mode-band combinatie. U kuntvoorkeursfrequenties instellen en WSJT-X selecteert deze wanneer u van bandof mode verandert. U kunt een ingediende frequentie labelen met een
beschrijving, bijvoorbeeld een DXpeditie-roepnaam, en begin- en einddatum en-tijd instellen zodat de frequenties automatisch verschijnen en verdwijnen uit
de weergegeven opties. U kunt een openbaar beschikbare frequentietabel uit
een bestand laden om dergelijke DXpeditie-gegevens eenvoudig beschikbaar temaken voor het programma.
Optionele kleuraccentuering is voorzien voor gespecificeerde DX Call en DX
Grid, en voor berichten die RR73 of 73 bevatten.
Er zijn nieuwe opties voor het schrijven naar het bestand ALL.TXT. U kunt elke
maand of elk jaar automatisch een nieuw bestand starten en u kunt het
schrijven helemaal uitschakelen.
Instellingen voor T/R-periode en submode worden per mode onthouden
wanneer u rechtstreeks tussen modes schakelt: bijvoorbeeld MSK144-15, Q6560A of FST4-120.
Tx- en Rx-audiofrequenties worden onthouden en hersteld wanneer u
terugkeert uit een modus die een standaardfrequentie instelt op 1500 Hz(MSK144, FST4W, Echo, WSPR, FreqCal), en vervolgens terugschakelt naar FT4,
FT8, Q65, FST4 of JT65.
Rig control is voorzien voor sommige nieuwe radio's en bug fixes voor het
besturen van andere.
Nieuwe functies in MAP65 (alleen beschikbaar voor Windows) zijn onder meer
een hulpmiddel voor het meten van antenne-richtfouten en de mogelijkheidom het bestand wsjtx.log (bijgehouden door WSJT-X) te lezen om dupes van
EME-contesten te herkennen. Bovendien stuurt MAP65 nu extra informatienaar het bestand azel.dat en biedt het optionele digitale schaling van invoerI/Q-gegevens.

9

1.2.

Documenttatie conventies

We voegen schermafbeeldingen toe die veel van de instellingen en functies van
WSJT-X illustreren. Houd er rekening mee dat WSJT-X een toepassing voor
meerdere platforms is: het gedetailleerde uiterlijk van vensters en
gebruikersbesturing kunnen aanzienlijk verschillen in Windows-, Linux- ofmacOS-omgevingen. De onderliggende functionaliteit is echter hetzelfde op
alle besturingssystemen. Waar wenselijk vragen we speciale aandacht voor
belangrijke platformverschillen.
In deze handleiding vestigen de volgende pictogrammen de aandacht op
bepaalde soorten informatie:
Opmerkingen met informatie die interessant kunnen zijn voor
bepaaldegebruikersklassen.
Tips over programmafuncties of mogelijkheden die anders overhet hoofd zouden worden gezien.
Waarschuwingen over gebruik die kunnen leiden tot
ongewenst gevolgen.

1.3.

Gebruiker interface in andere talen

De WSJT-X gebruikersinterface (UI) is nu beschikbaar in vele talen. Wanneer
een vertaalde gebruikersinterface beschikbaar is voor de standaardsysteemtaal van de computer, wordt deze automatisch weergegeven bij het
opstarten van het programma. De UI-taal kan desgewenst worden
overschreven door WSJT-X te starten met een opdrachtregeloptie. Als u
bijvoorbeeld WSJT-X wilt starten met de gebruikersinterface in het Spaans,voert u deze opdracht in bij de prompt:
wsjtx --language es

10

1.4.

Hoe kunt u bijdragen aan dit project

WSJT-X maakt deel uit van een open-sourceproject dat is vrijgegeven onder de
GNU General Public Licens (GPLv3). Als je programmeer- of
documentatievaardigheden hebt of op andere manieren aan het project wilt
bijdragen, maak dan je interesses kenbaar aan het ontwikkelteam. We
moedigen vooral degenen met vertaalvaardigheden aan om hun hulp vrijwillig
aan te bieden, hetzij voor deze gebruikershandleiding, hetzij voor degebruikersinterface van het programma.
De broncode-opslagplaats van het project is te vinden op SourceForge en decommunicatie tussen de ontwikkelaars vindt plaats via de e-mailreflector wsjtdevel@lists.sourceforge.net bugrapporten en suggesties voor nieuwe functies,
verbeteringen aan de WSJT-X-gebruikershandleiding, enz., kunnen daar ook
naartoe worden gestuurd. U moet lid worden van de groep voordat u berichten
op de e-maillijst plaatst.

1.5.

LicenseLees onze licentievoorwaarden voordat u WSJT-X gebruikt. Zie paragraaf 22.

2. Systeemvereisten• SSB-zendontvanger en antenne.
• Computer met Windows 7 of hoger, macOS 10.13 of hoger of Linux.
• 1,5 GHz of snellere CPU en 200 MB beschikbaar geheugen, snellere machines
zijn beter.
• Monitor met een resolutie van minimaal 1024 x 780.
• Interface tussen computer en radio met behulp van een seriële poort ofgelijkwaardig USBapparaat voor T/ Roverschakeling of CAT besturing of VOX,
zoals vereist voor uw interface tussen radio en computer.
• Audio invoeren uitvoerapparaten ondersteund door het besturingssysteem
en geconfigureerd voor samplefrequentie 48000 Hz, 16 bits11• Audio of equivalente USB-verbindingen tussen tranciever en computer• Een middel voor het synchroniseren van de computerklok met UTC binnen ±1 seconde

3. Installatie
Installatiepakketten voor vrijgegeven versies op Windows, Linux en OS X zijn tevinden op de WSJT Home Page. Klik op de link WSJT-X in de linkermarge en
selecteer het juiste pakket voor uw besturingssysteem.

3.1.

Windows

Download en voer het pakketbestand wsjtx-2.6.0-win32.exe uit(Win 7, Win 8
Win 10, 32bit) of wsjtx-2.6.0-win64.exe (Win 7, Win 8, Win10, 64-bit) uit
volgens deze instructies:• Installeer WSJT-X in zijn eigen map, bijvoorbeeld C: \ WSJTX of C: \ WSJT \WSJTX, in plaats van de conventionele locatie C: \ Program Files ... \ WSJTX.
• Alle programmabestanden met betrekking tot WSJT-X worden opgeslagen inde gekozen installatiemap en de bijbehorende submappen.
• Logboeken en andere beschrijfbare bestanden zijn te vinden in
C: \ Users \ <gebruikersnaam> \ AppData \ Local \ WSJT-X.
Uw computer kan zo zijn geconfigureerd dat deze map "onzichtbaar" is.
Hij is er echter wel en toegankelijk. Een alternatieve (snelkoppeling)
mapnaam is "% LocalAppData% \ WSJT-X \".
• De ingebouwde Windowsvoorzieningvoor tijdsynchronisatie is meestal niet
voldoende. We raden het programma Meinberg NTP aan zie Network Time
Protocol Setup voor download- en installatie instructies. Recente versies vanWindows 10 worden nu geleverd met een betere
Internettijdsynchronisatieservice die geschikt is als deze correct isgeconfigureerd. We raden geen SNTP-tijdinstellingshulpmiddelen of anderen
aan die periodieke correctiestappen uitvoeren, WSJT-X vereist dat de pc-klok
monotoon stijgend en soepel continu is.
12

Het hebben van een PC klok die lijkt te zijn gesynchroniseerd met UTC is
niet voldoende. "Monotoon toenemend" betekent dat de klok niet
achteruit mag worden getrapt. "Soepel continu" betekent dat de tijd met
een bijna constante snelheid moet toenemen, zonder stappen. Eventuelenoodzakelijke klokcorrecties moeten worden toegepast door de snelheid
van de toename aan te passen, waardoor synchronisatiefouten
geleidelijk worden gecorrigeerd.

• WSJT-X vereist installatie van de OpenSSL-bibliotheken. Mogelijk zijn
geschikte bibliotheken al op uw systeem geïnstalleerd. Als dat niet het geval is,ziet u deze fout kort nadat u een ophaalactie hebt aangevraagd voor denieuwste LoTW-gebruikersdatabase. Installeer de OpenSSL-bibliotheken om dit
op te lossen.
•U kunt een geschikt OpenSSL-pakket voor Windows downloaden vanafWindowsOpenSSL-pakketten je hebt hiervoor de nieuwste Windows Lightversie nodig. Gebruik voor de 32-bits WSJT-X-build de nieuwste Win32 v1.1.1versie van de OpenSSL-bibliotheken, voor de 64-bits WSJT-X de nieuwste
Win64 v1.1.1-versie van de OpenSSL-bibliotheken (Opmerking: het is ok beide
versies op een 64-bits systeem te installeren) die op het moment van schrijven
respectievelijk Win32 OpenSSL Light Package en Win64 OpenSSL Light Package
waren.
•Installeer het pakket en accepteer de standaardopties, inclusief de optie om
de OpenSSL-DLL's naar de Windows-systeemdirectory te kopiëren. Er is geen
13verplichting om te doneren aan het OpenSSL-project. Schakel desgewenst alle
donatie-opties uit.
Als u na het installeren van de OpenSSLbibliotheken nog steeds dezelfde
netwerkfout krijgt, moet uookde component MicrosoftVC ++ 2013
Redistributable installeren. Selecteer op de downloadpagina
vcredist_x86.exe voor gebruik met de 32-bits WSJT-Xbuild ofvcredist_x64.exe met de 64-bits build en voer het vervolgens uit om teinstalleren.
Als u de OpenSSL-bibliotheken niet kunt installeren of geeninternetverbinding hebt op de computer waarop WSJT-X 2.3 wordt
uitgevoerd, kunt u het LoTW-bestand handmatig downloaden. Ga naar
https://lotw.arrl.org/lotw-user-activity.csv in een webbrowser,
download het bestand en verplaats het naar de directory met WSJT- Xlogbestanden. Deze map kan worden geopend door File| Open log
directory te selecteren in het hoofdmenu.
• WSJT-X verwacht dat uw geluidskaart zijn ruwesampeling doet bij 48000 Hz.
Om ervoor te zorgen dat dit zo is wanneer u onder recente versies vanWindows werkt, opent u het configuratiescherm Geluidvan het systeem enselecteert u op zijn beurt de tabbladen Opname en Afspelen. Klik op
Eigenschappen en vervolgens op Geavanceerd en selecteer 16 bit, 48000 Hz(dvd-kwaliteit). Schakel alle audio-verbeteringsfuncties voor deze apparatenuit.
• U kunt WSJT-X verwijderen door te klikken op de koppeling Uninstall in het
Windows Start menu, of door een programma verwijderen te gebruiken in deWindows Configuratiescherm Programma's en onderdelen of in InstellingenApps op Windows 10.

3.2.

Linux

Debian, Ubuntu en andere op Debian gebaseerde systemen, waaronder
Raspberry Pi OS:

14

Het projectteam geeft binaire installatiepakketten uit die bedoeld zijnvoor een hedendaagse versie van een Linux distributie.
Hoewel deze kunnen werken op nieuwere Linux versies of zelfsverschillende distributies, is het onwaarschijnlijk dat ze werken op
oudere versies. Raadpleeg de opmerkingen bij derelease voor details
over de beoogde Linux distributies en versies. Als het binaire pakket
niet compatibel is met uw Linux distributie of versie, moet u deapplicatie bouwen vanuit bronnen.

• 64-bit Intel/AMD:wsjtx_2.6.0 amd64.deb# Installeren:sudo dpkg -i wsjtx_2.6.0_amd64.deb• 32-bit ARM hardware FP: wsjtx_2.6.0 armhf.deb# Installeren:sudo dpkg -i wsjtx_2.6.0_armhf.deb• 64-bit ARM hardware: wsjtx_2.6.0_arm64.deb# Installeren:sudo dpkg -i wsjtx_2.6.0_arm64.deb• Voor het verwijderen voor een van de bovenstaande platforms:
sudo dpkg -P wsjtx
Mogelijks moet u ook de volgende opdracht uitvoeren in een terminal:
sudo apt install libgfortran5 libqt5widgets5 libqt5network5 \libqt5printsupport5 libqt5multimedia5-plugins libqt5serialport5\libqt5sql5-sqlite libfftw3-single3 libgomp1 libboost-all-dev \libusb-1.0-0 libportaudio215

Fedora, CentOS, Red Hat enandere op rpm gebaseerdesystemen:• 64-bit: wsjtx-2.6.0-x86_64.rpm# Installeren:sudo rpm -i wsjtx-2.6.0-x86_64.rpm• Voor het verwijderen voor een van de bovenstaande platforms:
sudo rpm -e wsjtx
Mogelijks moet u ook de volgende opdracht uitvoeren in een terminal:
sudo dnf install libgfortran fftw-libs-single qt5-qtbase \qt5-qtmultimedia qt5-qtserialport qt5-qtsvg \qt5-qtserialport libgomp boost libusbx portaudio

3.3.

OS X en macOSMacOS 10.13 en hoger: download het bestand wsjtx-2.6.0-Darwin.dmg
Naar uw bureaublad, dubbelklik erop en raadpleeg het Leesmij bestand voor
belangrijke installatie opmerkingen.
Als u al een eerdere versie heeft geïnstalleerd, kunt u deze behouden door denaam ervan in de map toepassingen te wijzigen (bijvoorbeeld van WSJT-X naar
WSJT-X_2.2). U kunt vervolgens doorgaan naar de installatiefase.

Let ook op het volgende:• Gebruik het hulpprogramma Audio MIDI Setup van de Mac om uw
geluidskaart te configureren voor 48000 Hz, tweekanaals, 16bit-formaat.
Als u macOS gebruikt met een extern audioapparaat en merkt dat
Tx-audio na enkele uitzendingen spontaan overschakelt naar het
moederbordgeluidsapparaat, probeer dan de samplesnelheid in testellen op 44100 Hz in plaats van de anders aanbevolen 48000 Hz.

16• Gebruik Systeem voorkeuren om een externe tijdbron te selecteren om uw
systeemklok gesynchroniseerd te houden met UTC.
• Sleep de WSJT-X toepassing naar de prullenbak om de installatie ongedaan temaken.

4. Instellingen
Selecteer Settings in het menu File of typ F2. (Op Macintosh selecteert u
Preferences in het menu WSJT-X of gebruikt u de sneltoets Cmd +,). In devolgende secties worden de instellingsopties beschreven die beschikbaar zijn
op acht tabbladen die bovenaan in het venster kunnen worden geselecteerd .

4.1.

General

Selecteer het tabblad General in het venster Settings. Voer onder Station
Details je roepnaam, gridlocator (bij voorkeur de 6-karakter locator) en IARU
Region nummer in. Regio 1 is Europa, Afrika, het Midden-Oosten en NoordAzië; Regio 2 Noord- en Zuid-Amerika; en Regio 3 Zuid-Azië en de Stille Oceaan.
Deze informatie is voldoende voor eerste tests.

17

De betekenissen van resterende opties op het tabblad General zouden zichzelf
moeten verklaren nadat u enkele QSO's hebt gemaakt met WSJT-X. U kunt later
terugkeren om deze opties naar uw voorkeuren in te stellen.
Als je een roepnaam gebruikt met een add-on voorvoegsel ofachtervoegsel, of als je een station wilt werken met een dergelijke
oproep, lees dan zeker de sectie Niet-standaard roepnamen.
Door VHF/ UHF/ Microwave functies inschakelen aan te vinken, wordt
de breedbandige multi-decodering van JT65 noodzakelijkerwijs
uitgeschakeld. In de meeste gevallen moet u deze functie uitschakelen
wanneer u op HF werkt.
18

4.2.

Radio

WSJT-X biedt CAT-besturing (Computer AidedTransceiver) van relevantefuncties van de meeste moderne transceivers. Selecteer het tabblad Radio om
het programma voor uw radio te configureren.

• Selecteer uw radiotype in de vervolgkeuzelijst met het label Rig of None als u
CAT-besturing niet wilt gebruiken.
# Als alternatief, als u uw station hebt geconfigureerd voor bediening door DX
Lab Suite Commander, Flrig, Ham Radio Deluxe, Hamlib NET rigctl of OmniRig, kunt u één van die programmanamen uit de Rig lijst selecteren. In deze19gevallen wordt het invoerveld direct onder CAT Control opnieuw gelabeld als
netwerkserver. Laat dit veld leeg om toegang te krijgen tot het standaard
exemplaar van uw besturingsprogramma dat op dezelfde computer wordt
uitgevoerd. Als het besturingsprogramma op een andere computer en/ ofpoort draait, specificeer dit dan hier. Beweeg de muisaanwijzer over het
invoerveld om de vereiste opmaakdetails te zien.
# Selecteer Omni-RigRig 1 of Omni-RigRig 2 om verbinding te maken met een
OmniRigserver die op dezelfde computer is geïnstalleerd. OmniRig wordt
automatisch gestart door WSJT-X.
• Stel Poll Interval in op het gewenste interval voor WSJT-X, om uw radio op tevragen. Voor de meeste radio's iseen klein getal (bijvoorbeeld 1 - 3 s) geschikt.
• CAT-besturing: geef de volgende instellingen op om WSJT-X de radio
rechtstreeks te laten bedienen in plaats van via een ander programma:# Selecteer de Serial Port of Network Server inclusief het servicepoortnummer
dat wordt gebruikt om met uw radio te communiceren.
Een speciale waarde van USB is beschikbaar voor aangepaste USBapparaten zoals die worden gebruikt door sommige SDRkits. Dit isniethetzelfde als een virtuele seriële poort die wordt geleverd door via
USB aangesloten trancievers en CAT-interfaces, voor degenen die deCOM- of seriële poortnaam gebruiken die ernaar verwijst.
# Seriële poortparameters: stel waarden in voor Baud Rate, Data Bits, Stop Bits
en Handshake methode. Raadpleeg de gebruikershandleiding van uw radio
voor de juiste parameterwaarden.
CAT-interfaces waarvoor handshaking is vereist, reageren niet totdat dejuiste Handshake instelling is toegepast.
# Force Control Lines: een paar stationconfiguraties vereisen dat de RTS- en/ ofDTR-controlelijnen van de CAT-seriële poort gedwongen hoog of laagworden.
Schakel deze selectievakjes alleen in als u zeker weet dat ze nodig zijn
(bijvoorbeeld om de seriële interface van stroom te voorzien).

20• PTT-methode: selecteer VOX, CAT, DTR of RTS als de gewenste methode voor
T/ R-omschakeling. Als u DTR of RTS kiest, selecteert u de gewenste seriële
poort (deze kan dezelfde zijn als die wordt gebruikt voor CAT-besturing).
Wanneer u een proxytoepassing gebruikt voor rigbesturing, is CAT
meestal de juiste optie voor de PTT-methode, ervan uitgaande dat deproxytoepassing uw zendontvanger op onafhankelijke wijze kan
aansturen.
• Zend audiobron: bij sommige radio's kunt u de connector kiezen die Tx audio
accepteert. Als deze keuze is ingeschakeld, selecteert u Rear/ data of Front/
Mic.
• Mode: WSJT-X gebruikt de bovenste zijbandmodus voor zowel verzenden als
ontvangen. Selecteer USB of kies Data/Pkt als uw radio een dergelijke optie
biedt en deze gebruikt om de audioingang op het achterpaneel in te schakelen.
Sommige radio's bieden ook bredere en/ of plattere passbands wanneer
ingesteld op Data/Pkt mode. Selecteer None als u niet wilt dat WSJT-X demode-instelling van de radio wijzigt.
• Split operation: aanzienlijke voordelen van het gebruik van de Split modus(afzonderlijke VFO's voor Rx en Tx) als uw radio dit ondersteunt. Als dit niet het
geval is, kan WSJT-X dergelijk gedrag emuleren. Beide methoden zullen het
gevolg zijn van een schoner uitgezonden signaal, door de Txaudio altijd binnen
het bereik van 1500 tot 2000 Hz te houden, zodat audioharmonischen niet
door het Txzijbandfilter kunnen gaan. Selecteer Rig om de splitmodus van deradio te gebruiken, of Fake It om WSJT-X de VFOfrequentie naar wens te laten
aanpassen, wanneer T/ R-omschakeling plaatsvindt. Kies None als u geen split
wil werken.
Wanneer alle vereiste instellingen zijn gemaakt, klikt u op Test CAT om decommunicatie tussen WSJT-X en uw radio te testen. De knop moet groen
worden om aan te geven dat de juiste communicatie tot stand is gebracht. Als
de CAT-controletest mislukt, wordt de knop rood en wordt een foutbericht
weergegeven. Schakel na een succesvolle CAT-test de knop Test PTT in om tebevestigen dat uw geselecteerde methode voor T/ R-besturing correct werkt.
21

(Als u VOX als PTT-methode hebt geselecteerd, kunt u T/ R-schakeling later
testen met de knop Tune in het hoofdvenster.)

4.3.

Audio

Selecteer het tabblad Audio om uw geluidssysteem te configureren.

• Geluidskaart: selecteer de audioapparaten die moeten worden gebruikt voor
Input en Output. Meestal volstaan de Mono instellingen, maar in speciale
gevallen kunt u kiezen uit Left, Right of Both stereokanalen.
# Zorg ervoor dat uw audioapparaat is geconfigureerd om te werken met
48000 Hz, 16 bits.

Als u het audio uitvoerapparaat selecteert dat ook het standaard
audioapparaat van uw computer is, moet u allesysteemgeluiden uitschakelen om te voorkomen dat ze per ongeluk via
de ether worden verzonden.

22

Windows 7 en hoger kunnen audioapparaten configureren met
behulp van de Texas Instruments PCM2900 serie CODEC voor
microfooningang in plaats van lijningang. (Deze chip wordt
gebruikt in veel radio's met ingebouwde USB CODEC's, evenals
verschillende andere audiointerfaces.) Als u een dergelijk apparaat
gebruikt, moet u het microfoonniveau in de eigenschappen van het
opnameapparaat instellen op 0 dB.
• Directory opslaan: WSJT-X kan de ontvangen audiosequenties opslaan als
WAV-bestanden. Een standaardmap voor deze bestanden wordt verstrekt, ukunt desgewenst een andere locatie selecteren.
• AzEl-map: een bestand met de naam azel.dat verschijnt in de opgegevenmap. Het bestand bevat informatie die kan worden gebruikt door een ander
programma voor automatisch volgen van de zon of de maan, evenals
berekende Dopplerverschuiving voor het opgegeven EME-pad. Het bestandwordt eenmaal per seconde bijgewerkt wanneer het vensterAstronomical Data
wordt weergegeven.
• Onthoud vermogeninstellingen per band: als u een van deze controleert,
onthoudt WSJT-X de Pwr schuifregelaarinstelling voor die bewerking band per
band. Als Tune hier bijvoorbeeld is aangevinkt en u op de knop Tune in het
hoofdvenster klikt, verandert de schuifregelaar in de meest recente instelling
die wordt gebruikt voor Tune op de gebruikte band.

4.4.

Tx Macros

Tx-macro's zijn een hulpmiddel voor het verzenden van korte, veelgebruikte
vrije tekstberichten, zoals de onderstaande voorbeelden.

23• Om een nieuw bericht aan de lijst toe te voegen, voert u de gewenste tekst(maximaal 13 tekens) in het invoerveld bovenaan in en klikt u vervolgens op
Add.
• Onthoud dat een verzonden bericht met vrije tekst beperkt is tot 13 tekens,
inclusief spaties.
• Om een ongewenst bericht te verwijderen, klikt u op het bericht en
vervolgens op Delete.
• U kunt uw macro berichten opnieuw ordenen met slepen en neerzetten. De
nieuwe volgorde blijft behouden wanneer WSJT-X opnieuw wordt gestart.
• Berichten kunnen ook worden toegevoegd vanuit het Tx5 veld van het
hoofdvenster. Druk gewoon op [Enter] nadat het bericht is ingevoerd.
• Als het eerste woord van een bericht $DXCALL is (of de verkorte vorm $DX),
wordt dat woord bij verzending vervangen door de basisroepnaam in het veld
DxCall.

24

4.5.

Reporting• Logboek registratie: kies de gewenste opties uit deze groep. Operators in een
multioperator station willen misschien hun eigen roepnaam invoeren als Op
Call.
• Netwerkservices: vink Enable PSK Reporter Spotting aan om
ontvangstrapporten naar de kaartfaciliteit PSK Reporter te verzenden.
• UDP-server: deze groep opties bestuurt de netwerknaam of het adres en
hetpoortnummer dat wordt gebruikt om informatie uit te wisselen met een
25externe applicatie die samenwerkt met WSJT-X. Uitgewisselde informatie
omvat gedecodeerde berichten, algemene programmastatus, geregistreerde
QSO's, markeren van roepnamen in het WSJT-X-band activiteiten venster enbeperkte faciliteiten om QSO's te initiëren in reactie op CQ- of QRZ-berichten.
Volledige details van het protocol zijn te vinden in de opmerkingen bovenaan
dit bestand in onze bron code repository
https://sourceforge.net/p/wsjt/wsjtx/ci/master/tree/Network/NetworkMessag
e.hpp
De velden Outgoing interfaces en Multicast TTL zijn alleen aanwezig als
een multicast-groeps-IP-adres is ingevoerd in het veld UDP-server.
Programma's zoals JTAlert gebruiken de UDP Server-functie om informatie teverkrijgen over het uitvoeren van WSJT-X-instanties. Als u JTAlert gebruikt om
WSJT-X te besturen, vink dan het selectievakje Accept UDP requests aan.

4.6.

Frequenties

Standaard bevat de tabel Working Frequencies een lijst met frequenties dieconventioneel worden gebruikt voor de modes FT8, JT4, JT9, JT65, MSK144,
WSPR en Echo. Conventies kunnen in de loop van de tijd of door
gebruikersvoorkeuren veranderen, u kunt de frequentietabel naar wens
aanpassen.

26• Om een bestaand item te wijzigen, dubbelklikt u om het te bewerken, typt u
de gewenste frequentie in MHz of selecteert u in de vervolgkeuzelijst met
opties en drukt u vervolgens op Enter op het toetsenbord. U kunt een item
markeren als Voorkeur, een beschrijvend label geven en begin- en einddatums
en -tijden aangeven waarop het moet worden weergegeven op debandselectieknop. Het programma zal uw gewijzigde invoer op de juiste manier
opmaken.
• Om een nieuw item toe te voegen, klikt u met de rechtermuisknop ergens inde frequentietabel en selecteert u Invoegen. Vul de gewenste gegevens in en
klik op OK. De tabel kan meer dan één frequentie bevatten voor een bepaalde
mode en band.

27• Als u een item wilt verwijderen, klikt u er met de rechtermuisknop op, en
selecteert u Delete. U kunt meerdere items in één bewerking verwijderen doorze te selecteren voordat u met de rechtermuisknop klikt.
• Klik met de rechtermuisknop op een item en klik op de knop Reset om detabel terug te zetten naar de standaard configuratie.
Andere meer geavanceerde onderhoudswerkzaamheden zijn beschikbaar inhet met de rechtermuisklik contextmenu en zijn vanzelfsprekend.
Frequentiekalibratie: als u uw radio hebt gekalibreerd met behulp van WWV ofandere betrouwbare frequentiereferenties, of misschien met de techniek
beschreven in Accurate FrequencyMeasurementswithyour WSPR Setup, voert u
de meetwaarden voor Intercept A en Helling B in de vergelijking in waarbij"Dial error" en A in Hz zijn, f is frequentie in MHz en B is in delen per miljoen(ppm). Frequentiewaarden die naar de radio worden verzonden en daaruit
worden ontvangen, worden vervolgens aangepast zodat de door WSJT-X
weergegeven frequenties juist zijn.
Stationinformatie: u kunt informatie over de Band, Offset en antennebeschrijving voor uw station opslaan. De antenne informatie wordt
28

opgenomen in ontvangstrapporten die naar PSK Reporter worden verzonden.
Standaard is de frequentie offset voor elke band nul. Offsets zonder nul kunnen
worden toegevoegd als (bijvoorbeeld) een transverter in gebruik is.
• Om dingen te vereenvoudigen, wilt u mogelijk ongewenste banden
verwijderen, bijvoorbeeld banden waarvoor je geen apparatuur hebt. Klik
vervolgens op een frequentie item en typ Ctrl + A omalleste selecteren en
sleep de items naar de tabel Stationinformatie. Vervolgens kunt u eventuele
offsets van de omvormer en antennedetails toevoegen.
• Om te voorkomen dat u vaak dezelfde informatie typt, kunt u items slepen enneerzetten tussen de regels van de tabel Stationinformatie.
• Wanneer alle instellingen naar wens zijn geconfigureerd, klikt u op OK om het
venster Settings te sluiten.

29

4.7.

Colors

Decoderen markeren• WSJT-X gebruikt kleuren om gedecodeerde CQberichten van bijzonder belang
te markeren. Vink het vakje DXCC, grid en worked-before status aan bij
Settings| Tabblad General en alle vakjes die u interesseren op het tabblad
Kleuren. U kunt elke lijn omhoog of omlaag slepen om de logische prioriteit teverhogen of te verlagen. Klik met de rechtermuisknop op een regel om een
nieuwe voor- of achtergrondkleur in te stellen. Voor- en achtergrondkleuren
worden afzonderlijk toegepast en zorgvuldige keuzes van voorgrond,30

achtergrond en prioriteit kunnen twee indicaties geven van de status 'eerder
gewerkt'.
• Druk op de knop Reset Highlighting om alle kleurinstellingen terug te zetten
naar de standaardwaarden.
• Schakel Highlight by Mode in als u eerder gewerkte stations per mode wilweergeven.
• Vink Alleen grid Fields sought aan als u alleen geïnteresseerd bent in deleidende twee-karakter gridlocator Fields in plaats van de vier karakter
gridlocator Squares.
• Schakel Inclusief extra WAE-entiteiten in als u geïnteresseerd bent in de extra
entiteiten die zijn gedefinieerd voor DARC WAE- en CQ Marathon-awards.
• Worked before status wordt berekend op basis van uw WSJT-X ADIF
logboekbestand, u kunt het ADIF-logbestand vervangen door een bestand dat isgeëxporteerd vanuit uw logboekapplicatie. Rescan ADIF Log past de file WSJT-X
aan met de worked before index in de huidige ADIF log file.
De WSJT-X ADIF bestandsrecords moeten het veld "CALL" bevatten. De
velden "BAND" en "MODE" en "GRIDSQUARE" zijn optioneel, afhankelijk
van uw DXdoelstellingen. DXCCentiteit, continent, CQ en ITU Zone-gegevens
voor call prefixen en bepaalde bekende overschrijvingen zijn afgeleid van de
cty.dat-database die is gebundeld met WSJT-X (zie Logging voor details).
Logbook of The World User Validation
Stations waarvan bekend is dat ze hun logboeken hebben geüpload naar de
ARRL LoTW QSL matching service kunnen worden gemarkeerd. De gegevens die
worden gebruikt om dit te bepalen, zijn online beschikbaar.
• Fetch Now download een nieuwe dataset uit de URL van het CSV-bestandvan de gebruiker. Het LoTW team werkt deze gegevens normaal gesproken
wekelijks bij.
• Upload minder frequent dan de periode waarbinnen een station zijn logboek
moet hebben geüpload naar LoTW om highlighting te activeren.
31

4.8.

Advanced

JT65 VHF/UHF/Microwave decoding parameters• Random erasure patterns schalen logaritmisch het aantal pseudowillekeurige proeven gebruikt door de Franke-Taylor JT65decoder. Grotere
cijfers geven een iets betere gevoeligheid maar duren langer. Voor de meeste
doeleinden is een goede instelling 6 of 7.
• Aggressive decoding level bepaalt de drempel voor acceptabele decodering
met Deep Search. Hogere getallen zullen resultaten met lagere
betrouwbaarheids niveaus weergeven.
32• Schakel Two-pass-decodering in om een tweede decodeerpass in teschakelen nadat signalen die first-pass-decoderingen produceren, van deontvangen gegevensstroom zijn afgetrokken.
Miscellaneous• Stel een positief getal in Degrade S/ N van .wavbestand in om bekende
hoeveelheden pseudo-willekeurige ruis toe te voegen aan gegevens die worden
gelezen uit een .wavbestand. Om ervoor te zorgen dat de resulterende S / Nverslechtering dicht bij het gevraagde aantal dB ligt, stelt u de Receiver
bandwidth in op uw beste schatting van de effectieve ruisbandbreedte van deontvanger.
• Stel Tx delay in op een getal groter dan de standaard 0,2 s om een grotere
vertraging te creëren tussen de uitvoering van een opdracht om PTT in teschakelen en het begin van Tx audio.
Voor de levensduur van uw T/ R-relais en externe voorversterker raden
we ten zeerste aan een hardware sequencer te gebruiken en deze tetesten om te controleren of de volgorde correct is.
• Controleer x 2 Tone spacing of x 4 Tone spacing om Txaudio te genereren met
twee of vier keer de normale toonafstand. Deze functie is bedoeld voor gebruik
met gespecialiseerde LF/ MF-zenders die gegenereerde frequenties delen door
2 of 4 als onderdeel van het overdrachtsproces.
Special Operating Activity• Vink dit vakje aan en selecteer het type activiteit om het automatischgenereren van speciale berichtformaten voor contesten en DX-pedities in teschakelen. Voer voor ARRL Field Day uw bedrijfsklasse en ARRL/RAC-sectie in;voer voor FT Roundup uw staat of provincie in. Gebruik "DX" voor sectie ofstaat als u zich niet in de VS of Canada bevindt. In de FT Roundup moeten
stations in Alaska en Hawaii "DX" invoeren.
• Controleer Fox als u een DXpedition station bent dat in de FT8 DXpeditionmodus werkt. Vink Hound aan als u QSO's met zo'n Fox wilt maken.
Lees de bedieningsinstructies voor FT8 DXpedition-modus.
33

4.9.

Donkere stijl

Een optionele donkere stijl is beschikbaar. Om het effectief te maken, wilt u
waarschijnlijk uw kleurinstellingen opnieuw definiëren. Start in Windows ofLinux het programma vanuit een opdrachtpromptvenster met behulp van devolgende opdracht, of pas de WSJT-X-snelkoppeling op het bureaublad
dienovereenkomstig aan:

Voer in macOS de volgende opdracht in vanaf een terminal:

In Linux met behulp van de Unity of GNOME GUI zullen de volgendecommando's het opstarten van WSJT-X updaten:

34

Afhankelijk van uw besturingssysteem ziet het hoofdvenster van WSJT-X er
ongeveer zo uit:

5. Zendontvanger instellen
Receiver Noise Level• Als het nog niet groen is gemarkeerd, klikt u op de knop Monitor om denormale ontvangstbewerking te starten.
• Zorg ervoor dat uw zendontvanger is ingesteld op de modus USB (of USB
Data).
• Gebruik de versterkingsregelaars van de ontvanger en/ of debedieningselementen van de audiomixer om het achtergrond ruisniveau(schaal linksonder in het hoofdvenster) in te stellen op ongeveer 30 dB
wanneer er geen signalen aanwezig zijn. Het is meestal het beste om AGC uit teschakelen of de RF-versterkingsregeling te verminderen om AGC actie teminimaliseren.
35

De pc-audiomixer heeft normaal twee schuifregelaars, één voorelke bijbehorende toepassing, welke moet ingesteld worden op
maximum (0 dB FS), omdat dit de vervorming door niveaus niet
kan helpen, voor te hoge of te lage ingang van uw ontvanger en
een ander hoofdniveau is dat een analoge verzwakker bij de bron
op de geluidskaart voor de analoog naar digitaal converter (ADC).
Het hoofdniveau kan worden gebruikt om het niveau van het
signaal dat wordt ontvangen door WSJTX aan te passen.
Bandwidth and Frequency Setting• Als uw zendontvanger meer dan één bandbreedte instelling biedt in USBmodus, kan het voordelig zijn om de breedst mogelijke te kiezen, tot ongeveer
5 kHz.
• Als u enkel een standaard SSB filter heeft, kunt u niet meer dan ongeveer 2,7
kHz bandbreedte weergeven. Afhankelijk van de exacte dialfrequentieinstelling kunt u op HFbanden de volledige subband weergeven die meestal
voor één modus wordt gebruikt.

Transmitter Audio Level• Klik op de knop Tune op het hoofdscherm om de radio in de zendmodus tezetten en een constante audiotoon te genereren.
• Luister naar de gegenereerde audiotoon met behulp van de Monitor functie
van uw radio. De uitgezonden toon moet perfect vloeiend zijn, zonder klikken
of glitches. Zorg ervoor dat dit ook zo is, zelfs wanneer u de computertegelijkertijd gebruikt om andere taken uit te voeren, zoals e-mail, internetten,enz.
• Stel de Pwr schuifregelaar (aan de rechterrand van het hoofdvenster) vanaf
het maximum naar beneden in totdat de RFuitvoer van uw zender iets daalt.
Dit is over het algemeen een goed niveau voor audiodrive.
• Druk nogmaals op de knop Tune of klik op Halt Tx om uw testuitzending testoppen.
36

6. Basis bedienings handleiding
Dit gedeelte introduceert de basisgebruikersbedieningen en het
programmagedrag van WSJT-X, met bijzondere nadruk op de FT8-modus. We
raden nieuwe gebruikers aan om de volledige HF-georiënteerde tutorial door tenemen, bij voorkeur terwijl ze aan je radio zitten.
De volgende paragrafen bevatten aanvullende details over het maken van
QSO's, WSPR-modus en VHF+-functies.

6.1.

Download voorbeelden

Met de volgende stappen worden voorbeeld audio-Wave-bestanden
gedownload die oorspronkelijk zijn opgenomen door WSJT-X. Deze bestanden
kunnenworden ingelezen en verwerkt door WSJT-X om realtime werking tesimuleren• Selecteer Download samples... in het menu Help.
• Download enkele of alle beschikbare voorbeeldbestanden met behulp van
selectievakjes op het onderstaande scherm. Voor deze tutorial heb je minimaal
de FT8-bestanden nodig.

37

6.2.

Wide Graph Settings

Het WSJT-X Wide Graph-venster geeft het frequentiespectrum van deontvangen audio weer. Gewoonlijk toont het bovenste gedeelte van het
venster een watervalgrafiek van het frequentiespectrum (een spectrogram) en
een lijngrafiek van het huidige of gemiddelde spectrum. De bedienings
elementen onder aan het venster worden gebruikt om het weergegeven audio
frequentiebereik, het kleurenpalet en de schaal van het spectrum weergaven in
te stellen. Met een besturingselement rechtsonder in de brede grafiek(weergegeven als Spec nn%) kunt u de verticale fractie van het venster regelen
dat wordt ingenomen door de spectrum lijnplot. Het is belangrijk om de juiste
onder- en bovengrenzen voor de audio frequentie in te stellen voor de brede
grafiek, omdat deze limieten het zoekvenster van de FT8-decoder definiëren.
Voor deze zelfstudie worden de limieten ingesteld op 100-3300 Hz:• Stel Start = 100 Hz in.
• Stel Bins/Pixel = 5 in. Kleinere/grotere waarden zorgen ervoor dat deWide Graph een kleiner/groter frequentiebereik bestrijkt.
• Gebruik de muis om de linker- of rechterrand van de Wide Graph tepakken en de breedte ervan aan te passen zodat de bovenste frequentie
limiet ongeveer 3300 Hz is.
De instelling N Avg bepaalt hoeveel spectra worden gemiddeld om elke lijn inhet spectrogram te produceren. Kleinere waarden zorgen ervoor dat het
spectrogram vaker wordt geüpdatet, waardoor de signalen meer verspreid zijn
in de verticale (tijd)richting. Aan de andere kant maken grotere waarden het
gemakkelijker om zeer zwakke signalen te detecteren:
Stel N Avg = 2.
De Palet-instelling regelt het kleurenschema dat voor het spectrogram wordt
gebruikt:• Zet Palette = Fldigi
Wanneer Flatten is aangevinkt, probeert WSJT-X de helling of kromming in dedoorlaatbandvorm van de ontvanger te corrigeren.
38Flatten = aangevinkt
De lijnplot kan worden ingesteld om het huidige (niet-gemiddelde) spectrum ofhet cumulatieve (gemiddelde) spectrum weer te geven:• Selecteer Cumulatief voor gegevens weergave
Stel de schuifregelaars Gain en Zero voor de waterval en het spectrum in op
bijna middenschaal
De instelling Spec nn% bepaalt welk deel van de verticale omvang van de brede
grafiek wordt gebruikt voor de lijngrafiek van het spectrum. Als u Spec op 0
instelt, wordt de lijnplot geëlimineerd en een instelling van 100 elimineert het
spectrogram en toont alleen de lijnplot:
Zet Spec = 50%

6.3.

FT8

Hoofdscherm:• Klik op de Stop knop in het hoofdvenster om de data acquisitie testoppen.
• Selecteer FT8 in het Mode-menu en Deep in het Decode-menu.
• Dubbelklik op Erase om beide tekstvensters te wissen.
Open een Wave-bestand:• Selecteer File | Open log directory en ga naar...\save\samples\FT8\210703_133430.wav. De vensters Waterfall enBand Activity/Rx Frequency moeten er ongeveer zo uitzien als devolgende schermafbeeldingen:• Misschien wil je doen alsof je K1JT bent door die roepnaam tijdelijk in tevoeren als My call in de Settings | General tabblad. Uw resultaten
zouden dan identiek moeten zijn aan die in de onderstaande
schermafbeelding. Vergeet niet om My Call terug te zetten naar uw
39eigen oproep als u klaar bent!

Decodeeroverzicht
Decodering vindt plaats aan het einde van een ontvangstreeks. Als Decode isingesteld op Deep, worden er drie decoderingsbeurten uitgevoerd en zal de
Decode knop op het hoofdvenster drie keer oplichten, één keer voor elke
passage. De eerste decoderingspoging in elke decoderingsstap wordt gedaan
op de geselecteerde Rx-frequentie, aangegeven door de U-vormige groene
markering op de waterval frequentieschaal. Alle decoderingen verschijnen in
het linkervenster (Band Activity). Het rechtertekstvenster (Rx-frequentie) geeft
alle decoderingen weer die zijn verkregen op de huidige Rx-frequentie, samen
met eventuele decoderingen die zijn geadresseerd aan My Call (K1JT in dit
geval). De rode markering op de watervalschaal geeft uw Tx-frequentie aan.
Eenentwintig FT8-signalen worden gedecodeerd uit het voorbeeld bestand. Het
aantal decoderingen wordt weergegeven in een vak onder aan het
hoofdvenster. Toen dit bestand werd opgenomen, was HA5WA bezig met het
afronden van een QSO met K1JT, en zijn 73-bericht wordt rood weergegevenomdat het is geadresseerd aan My Call (in dit geval K1JT). Standaard worden
40regels met CQ groen gemarkeerd en regels met My Call (K1JT) rood. Merk op
dat K1JT twee bellers heeft; HA0DU en EA3AGB.
Besturingselementen decoderen
Om enig gevoel te krijgen voor de bedieningselementen die vaak worden
gebruikt bij het maken van QSO's, probeer met de muis op de gedecodeerde
tekstregels en op dewatervalspectrale display te klikken. U zou het volgende
gedrag moeten kunnen bevestigen:• Dubbelklik op een van de gedecodeerde CQ berichten die groen zijn
gemarkeerd. Deze acties leveren de volgende resultaten op:# Roepnaam en locator van een station dat CQ oproept, worden gekopieerd
naar de invoervelden DX Call en DX Grid.
# Berichten worden gegenereerd voor een standaard minimale QSO.
# Het vak Tx even is correct aangevinkt of gewist, zodat u binnen de juiste(oneven of even) minuten kunt verzenden.
# De Rx frequentie markering wordt verplaatst naar de frequentie van het
CQingstation.
#U kunt het dubbelklikgedrag wijzigen door de Shift toets ingedrukt te houden
om alleen de Tx-frequentie te verplaatsen of de Ctrl toets om zowel de Rx- als
de Tx-frequenties te verplaatsen. (Gebruik op een Mac-computer de command
toets in plaats van Ctrl).
# Bovendien, als Dubbelklik op call sets TX enable is aangevinkt bij Settings |Genera Tabblad en vervolgens Tx Enable wordt geactiveerd, zodat een
verzending automatisch op het juiste moment start.
U kunt voorkomen dat uw Txfrequentie wordt gewijzigd door het
selectievakje Hold Tx Freq aan te vinken.
• Dubbelklik op het gedecodeerde bericht K1JT HA0DU KN07, rood
gemarkeerd. De resultaten zijn vergelijkbaar met die in de vorige stap. De Tx
frequentie (rode markering) wordt niet verplaatst tenzij Shift of Ctrl ingedrukt
wordt gehouden. Rood gemarkeerde berichten zijn meestal een reactie op uw
41

eigen CQ of van een tail-ender, en u wilt waarschijnlijk dat uw Tx frequentie
blijft waar deze was.
• Klik met de muis ergens op de waterval weergave. De groene Rxfrequentiemarkering springt naar de door u geselecteerde frequentie en de Rxfrequentieregelaar in het hoofdvenster wordt dien overeenkomstig bijgewerkt• Doe hetzelfde met de Shift toets ingedrukt. Nu zullen de rode Txfrequentiemarkering en het bijbehorende besturingselement in het
hoofdvenster uw frequentieselecties volgen.
• Doe hetzelfde met de Ctrl toets ingedrukt. Nu zullen beide gekleurdemarkeringen en beide draaiknoppen uw selecties volgen.
• Dubbelklikken op een willekeurige frequentie op de waterval doet alle dingen
die zojuist zijn beschreven en roept ook de decoder op in een klein bereik rondde Rx-frequentie. Om een bepaald signaal te decoderen, dubbelklikt u in debuurt van de linkerrand van het watervalspoor.
• Ctrl dubbelklik op een signaal om zowel Rx- als Tx frequenties in te stellen en
te decoderen op de nieuwe frequentie.
• Klik op Erase om het rechtervenster te wissen.
• Dubbelklik op Erase om beide tekstvensters te wissen.
Om QRM van concurrerende callers te vermijden, is het meestal het
beste om een CQ te beantwoorden op een andere frequentie dan die
van het CQing-station. Hetzelfde geldt wanneer je een ander QSO aan
het einde maakt. Kies een Tx-frequentie die niet in gebruik lijkt te zijn.
Misschien wilt u het vakje Hold Tx Freq aanvinken.
De sneltoetsen Shift+F11 en Shift+F12 bieden een gemakkelijke manierom uw Tx-frequentie naar beneden of naar boven te verplaatsen in
stappen van 60 Hz.
Schuifregelaars en draaiknoppen reageren op het indrukken van depijltjestoetsen en het indrukken van de Page Up/Down-toets, waarbij
de Page-toetsen de bedieningselementen in grotere stappen
42verplaatsen. U kunt ook nummers rechtstreeks in de draaiknoppen
typen of het muiswiel gebruiken.
Een online FT8 Operating Guide van ZL2IFB biedt veel aanvullende tips overbedieningsprocedures.
FT8 DXpeditie-modus:
Deze speciale bedrijfsmodus stelt DXpeditions in staat om FT8 QSO's te maken
met zeer hoge snelheden. Beide stations moeten WSJT-X versie 1.9 of hoger
gebruiken. Gedetailleerde gebruiksaanwijzingen voor de FT8 DXpedition Modezijn online beschikbaar. Probeer de DXpeditie-modus niet te gebruiken zonder
deze instructies aandachtig te lezen!
De FT8 DXpedition-modus is bedoeld voor gebruik door DX-pedities vanzeldzame omstandigheden en andere ongebruikelijke omstandigheden
waarin aanhoudende QSO-snelheden van ruim boven de 100/uur
wordenverwacht. Gebruik de multi-signaalfunctie niet tenzij u aan dezevereiste voldoet, en gebruik de DXpedition-modus niet in deconventionele FT8- subbanden. Als u overweegt om als Fox te werken
met de DXpedition-modus, zoek dan een geschikte dial frequentie die
overeenkomt metregionale bandplannen en publiceer deze voor deoperators die u hooptte werken. Onthoud dat on-the-air
signaalfrequenties tot 4 kHz hogerzullen zijn dan de dial frequentie.
Als u klaar bent met deze Tutorial, vergeet dan niet om uw eigen
roepnaam opnieuw in te voeren als My call in het Settings |General tabblad.

6.4.

FT4

FT4 is ontworpen voor contesten, met name op de HF-banden en 6 meter.
Vergeleken met FT8 is het 3,5 dB minder gevoelig en vereist het 1,6 keer debandbreedte, maar biedt het potentieel voor tweemaal de QSO-snelheid.

43

Hoofd venster:• Selecteer FT4 in het menu Mode.
• Dubbelklik op Erase om beide tekstvensters te wissen.
Brede grafiekinstellingen:• Bins/Pixel = 5, Start = 100 Hz, N Avg = 1• Pas de breedte van het Wide Graph-venster aan zodat de bovenste
frequentielimiet ongeveer 3300 Hz is.
Open een Wave-bestand:• Selecteer File | Open en navigeer naar...\save\samples\FT4\200514_182053.wav. De waterval en het Band
Activity-venster zouden er ongeveer zo uit moeten zien als de volgende
schermafbeeldingen. Dit voorbeeld bestand is opgenomen tijdens een
contest testsessie, dus de meeste gedecodeerde berichten gebruiken de
FT Roundup-berichtindelingen.

44• Klik met de muis ergens op de waterval weergave. De groene Rxfrequentiemarkering springt naar de door u geselecteerde frequentie ende Rx-frequentieregelaar in het hoofdvenster wordt dien
overeenkomstig bijgewerkt.
• Doe hetzelfde met de Shift-toets ingedrukt. Nu zullen de rode Txfrequentiemarkering en het bijbehorende besturingselement in het
hoofdvenster uw frequentie selecties volgen.
• Doe hetzelfde met de Ctrl toets ingedrukt. Nu zullen de beide gekleurdemarkeringen en beide draaiknoppen uw selecties volgen.
• Dubbelklik nu op een van de regels met gedecodeerde tekst in het
venster Bandactiviteit. Elke regel zal hetzelfde gedrag vertonen, waarbij
de Rx-frequentie wordt ingesteld op die van het geselecteerde bericht ende Tx-frequentie ongewijzigd blijft. Om zowel de Rx- als de Tx-frequentie
te wijzigen, houdt u Ctrl ingedrukt tijdens het dubbelklikken.
Beste S+P-knop
De FT4-gebruikersinterface bevat een knop met het label Best S+P.
45

Als u tijdens een Rx-cyclus op Beste S+P klikt, wordt het programma
ingeschakeld om alle CQ-berichten te onderzoeken die aan het einde van deRx-reeks zijn gedecodeerd. Het programma selecteert de beste potentiële QSOpartner (vanuit een contest perspectief) en behandelt deze alsof u dubbelklikt
op die regel gedecodeerde tekst. Hier betekent "beste potentiële QSO-partner""Nieuwe multiplier" (1e prioriteit) of "Nieuwe oproep op band" (2e prioriteit).
"Nieuwe Multiplier" wordt momenteel geïnterpreteerd als "Nieuwe DXCC"; tezijner tijd zal een ruimer gedefinieerde multiplicator categorie (voor de FTRoundup-regels) worden ingevoerd. We kunnen aanvullende prioriteits
rangschikkingen bieden, bijvoorbeeld "New Grid on Band" (handig voor NoordAmerikaanse VHF-wedstrijden), sorteren op signaalsterkte, enz.
Beste S+P is alleen een nuttige functie als u hebt gedefinieerd wat "best" moet
betekenen. Dit wordt gedaan door geschikte opties te configureren op het
Settings | Colors tabblad. Selectie en volgorde van kleuraccentuerende opties
bepaalt welke potentiële QSO-partners zullen worden gekozen door de "BestS+P"-functie. Optimale keuzes zullen voor verschillende contesten anders zijn.
In een contest die gebruik maakt van de RTTY Roundup-regels raden we aanom My call in message, New DXCC, New call on Band, CO in message enTransmitted message te activeren, lezend van boven naar beneden.
De sneltoetsen Shift+F11 en Shift+F12 bieden een gemakkelijke manierom uw FT4 Tx-frequentie naar beneden of naar boven te verplaatsen in
stappen van 90 Hz.
Voor eenvoudige toetsenbordbediening van verzonden berichten, vink
Alternate F1-F6 bindings in het Settings| General tabblad. In contest stijl
kun je dan op F1 drukken om een QSO aan te vragen door CQ te sturen.
46

Evenzo zullen de toetsen F2 tot F5 de berichten verzenden in deinvoervelden Tx2 tot Tx5. Meer details over de werking in contest stijlzijn te vinden in The FT4 Protocol for Digital Contesting.
Als u klaar bent met deze Tutorial, vergeet dan niet om uw eigen calsing
opnieuw in te voeren als My call in het Settings | General
tabblad.

6.5.

FST4

Verwar FST4 niet met FT4, dat heeft een heel ander doel! FST4 is in de eerste
plaats ontworpen voor het maken van 2-weg QSO's met een zwak signaal op de
LF- en MF-banden. T/R-perioden van 15 s tot 1800 s zijn beschikbaar. Langere
T/R-perioden bieden alleen een betere gevoeligheid als de instabiliteit van deTx- en Rx-frequentie en de kanaal-Doppler-spreiding klein genoeg zijn, zodat
ontvangen signalen fasecoherent blijven over perioden die verschillendeverzonden symbolen omspannen. Over het algemeen moeten Rx- en Txfrequentie veranderingen tijdens de transmissie en de kanaal-Dopplerspreiding elk klein zijn in vergelijking met de symboolsleutelsnelheid die wordt
weergegeven voor elke T/R-duur in Tabel 7 in de sectie Protocol specificaties.
De keying rate voor de 1800 s T/R-periode is bijvoorbeeld 0,089 Baud, dus een
succesvolle werking met deze T/R-lengte vereist een Tx- en Rxfrequentiestabiliteit die beter is dan 0,089 Hz gedurende de duur van de 1800
s-transmissie naast kanaal-Doppler spreiding kleiner dan 0,089 Hz.
De bediening met FST4 is vergelijkbaar met die met andere WSJT-X-modi: demeeste bedienings elementen op het scherm, auto-sequencing en andere
functies gedragen zich op bekende manieren. Echter, gebruiksconventies op de2200 en 630 m banden hebben een aantal extra gebruikerscontroles wenselijk
gemaakt. Spinboxen met het label F Low en F High stellen de onder- en
bovenfrequentielimieten in die worden gebruikt door de FST4-decoder, endeze limieten worden gemarkeerd door donkergroene hoek-haakjes symbolen<> op de Wide Graph-frequentieschaal:

47

Het is het beste om het decoderingsbereik redelijk klein te houden, aangezien
QRM en transmissies in andere modi of sequentie lengtes het decoderings
proces zullen vertragen (en natuurlijk niet-decodeerbaar zullen zijn). DoorSingle decode aan te vinken in File | Settings | Op het tabblad General kunt u
het decoderingsbereik verder beperken tot de instelling van F Tol aan
weerszijden van Rx Freq.

Een ruisonderdrukker kan worden ingeschakeld door het NB-percentage in testellen op een waarde die niet nul is. Deze instelling bepaalt hoeveel van desamples met de grootste amplitude worden gewist (op nul gezet) voordat degegevens naar de decoder worden verzonden. De meeste gebruikers vinden
dat instellingen tussen 0% (geen blanking) en 10% het beste werken. Als het
ruisonderdrukkingspercentage is ingesteld op -1%, dan zal de decoder
achtereenvolgens 0, 5, 10, 15 en 20% proberen. Evenzo zorgt een instelling van-2% ervoor dat de decoder de onderdrukkingspercentages 0, 2, 4, … 20%
overschrijdt. Om tijd te besparen, worden de meervoudige
onderdrukkingspercentages die worden geactiveerd door negatieve NBinstellingen alleen geprobeerd voor signaalkandidaten die zich dichtbij (binnen+/- 20 Hz) van de Rx-frequentie-instelling bevinden.

Open een voorbeeld Wave file:• Selecteer FST4 in het menu Mode. Stel T/R in op 60 s en Decode | Deep
• Zet NB (noise blanker) op 0%.
48

• Stel de Wide Graph-display in met instellingen die geschikt zijn voor de
FST4-60-modus. Probeer bijvoorbeeld Bins/Pixel 2 en N Avg 4. Stel destart frequentie en de breedte van de brede grafiek in om het
frequentiebereik op te nemen dat u wilt decoderen. Zorg er voor dit
voorbeeld voor dat Start minder is dan 1000 Hz en dat de brede grafiek
zich uitstrekt tot boven 1400 Hz.
• Stel F Low 1000, F High 1400 in. Deze instellingen bepalen het frequentie
zoekbereik van de decoder.
• Open een voorbeeld Wave-bestand met File | Open en selecteer het
bestand …\save\samples\FST4+FST4W\210115_0058.wav. Nadat WSJT-X
het bestand heeft verwerkt, zou u iets moeten zien dat lijkt op devolgende schermafbeelding:

49

6.6.

FST4W

FST4W wordt op dezelfde manier gebruikt als WSPR, maar FST4W heeftaanzienlijke voordelen voor gebruik op de 2200 m- en 630 m-banden.
Standaard is de centrale Rx Freq 1500 Hz en F Tol is 100 Hz, dus het actieve
decoderingsbereik is 1400 tot 1600 Hz. Voor extra flexibiliteit kunt u echterverschillende middenfrequenties en F Tol-waarden selecteren. We verwachten
dat er binnenkort gebruiksconventies zullen worden vastgesteld voor FST4Wactiviteit op 2200 en 630 m.
Een nieuwe vervolgkeuzelijst onder F Tol biedt een round-robin-modus voor
het plannen van FST4W-transmissies:

Als drie operators van tevoren overeenkomen om bijvoorbeeld de opties 1/3,
2/3 en 3/3 te selecteren, zullen hun FST4W-uitzendingen in een vaste volgorde
plaatsvinden zonder dat twee stations tegelijkertijd uitzenden. Sequentie 1 isde eerste sequentie na 00:00 UTC. Voor WSPR-achtig planningsgedrag moet u
Random selecteren met dit besturingselement.
Open een Wave File:• Selecteer FST4W in het menu Mode. Stel T/R in op 1800 s en Decode |Deep.
• Zet NB op 0%.
• Selecteer de juiste instellingen voor brede grafieken. Probeer
bijvoorbeeld Bins/Pixel 1, Start 1200 Hz en N Avg 150.

50

• Open een voorbeeld Wavebestand met File| Open en selecteer het
bestand …\save\samples\FST4+FST4W\201230_0300.wav. Als het klaar
is, zou je een enkele decodering moeten zien, zoals weergegeven in deschermafbeelding:

Merk op dat het zwakke signaal geassocieerd met de enkele decodering vrijwel
onzichtbaar is op het breedbeeldspectrogram.

7. QSO's maken
7.1. Standaard uitwisseling
Van oudsher vereist een minimaal geldige QSO de uitwisseling van roepnamen,
een signaalrapport of enige andere informatie en bevestigingen. WSJT-X is
ontworpen om het maken van dergelijke minimale QSO's te vergemakkelijken
51

met behulp van korte, gestructureerde berichten. Het proces werkt het beste
als u deze indelingen gebruikt en de standaard werkwijzen volgt. Deaanbevolen basis QSO gaat ongeveer als volgt:

Standaard berichten bestaan uit twee roepnamen (of CQ, QRZ of DE en één
roepnaam) gevolgd door de rasterlocator van het verzendende station, een
signaalrapport, R plus een signaalrapport of de definitieve bevestigingen RRR of
73. Deze berichten zijn gecomprimeerd en gecodeerd op een zeer efficiënte en
betrouwbare manier. In ongecomprimeerde vorm (zoals weergegeven op het
scherm) kunnen ze maximaal 22 tekens bevatten. Sommige operators geven er
de voorkeur aan RR73 te verzenden in plaats van RRR. Dit is werkbaar omdat
RR73 is gecodeerd als een geldige gridlocator, waarvan het onwaarschijnlijk is
dat deze ooit wordt bezet door een amateurstation.
Signaal rapporten worden gespecificeerd als signaalruisverhouding (S / N) in
dB, met een standaard referentieruisbandbreedte van 2500 Hz. In het
bovenstaande voorbeeldbericht vertelt K1ABC G0XYZ dat zijn signaal 19 dBlager is dan het ruisvermogen in bandbreedte 2500 Hz. In het bericht op 0004
bevestigt G0XYZ de ontvangst van dat rapport en reageert met een
signaalrapport van –22 dB. JT65 rapporten moeten binnen het bereik van –30
tot –1 dB liggen en waarden worden aanzienlijk gecomprimeerd boven
ongeveer -10 dB. JT9 ondersteunt het uitgebreide bereik –50 tot +49 dB en
wijst betrouwbaardere nummers toe aan relatief sterke signalen.
Signalen worden zichtbaar op de waterval rond S/ N = –26 dB en
hoorbaar (voor iemand met een zeer goed gehoor) rond –15 dB.
Drempelwaarden voor decodeerbaarheid liggen rond de -20 dB
voor FT8, -23 dB voor JT4, –25 dB voor JT65, –27 dB voor JT9.
Er zijn verschillende opties beschikbaar voor omstandigheden52

waarin snelle QSO's wenselijk zijn. Dubbelklik op het Tx1
besturingselement onder Now or Next om het gebruik van het Tx2bericht in plaats van Tx1 te schakelen om een QSO te starten.
Dubbelklik op dezelfde manier op het Tx4 besturingselement om
te schakelen tussen het verzenden van RRR en RR73 in dat bericht.
Het RR73 bericht mag alleen worden gebruikt als u er redelijk
zeker van bent dat er geen herhalingen nodig zijn.

7.2.

Vrije tekstberichten

Gebruikers voegen vaak wat vriendelijke chitchat toe aan het einde van een
QSO. Vrij formaat berichten zoals "TNX ROBERT 73" of "5W VERT 73 GL"
worden ondersteund, tot een maximum van 13 tekens, inclusief spaties. In het
algemeen U moet het teken / in vrije tekstberichten vermijden, omdat het
programma uw constructie dan kan proberen te interpreteren als onderdeel
van een samengestelde roepnaam. Het moet duidelijk zijn dat de JT4, JT9 en
JT65 protocollen niet zijn ontworpen of niet geschikt zijn voor uitgebreide
gesprekken.

7.3.

Auto Sequencing

De T/ R-cycli van veel WSJT-X-modi geven slechts een paar seconden de tijd om
gedecodeerde berichten te inspecteren en te beslissen hoe ze moeten
antwoorden. Vaak is dit niet genoeg tijd, dus voor FST4, FT4, FT8, MSK144 en
Q65 biedt het programma een basisfunctie voor auto-sequencing.
Schakel Auto Seq in het hoofdvenster in om deze functie in te schakelen:

53Wanneer u CQ roep, kunt u ervoor kiezen om CQ: First te selecteren om
automatisch te antwoorden op de eerste gedecodeerde responder, of CQ: Max
Dist om de meest verwijderde responder te antwoorden.
Wanneer Auto-Seq is ingeschakeld, schakelt het programma
EnableTx aan het einde van elke QSO uit. Het is niet de bedoelingdat WSJT-X volledig geautomatiseerde QSO's maakt. Autosequencing is een hulpmiddel voor de operator, geen vervanging
van de operator.

7.4.

Contest berichten

De FT4, FT8- en MSK144 protocollen ondersteunen speciale berichten die zijn
geoptimaliseerd voor NA VHF- en EU VHF contesten. FT4 en FT8 ondersteuntook berichten voor ARRL Field Day en de TF Roundup en de WW Digi contest.
De decoders herkennen en decoderen deze berichten op elk moment.
Configureer het programma om automatisch de vereiste berichttypen tegenereren door een ondersteunde bedieningsactiviteit te selecteren op het
tabblad Settings | Advanced. Model QSO's gaan dan als volgt te werk, voor elk
type gebeurtenis:
NA VHF Contest and ARLL International Digital Contest

Aan beide roepnamen (of beide) kan /R zijn toegevoegd om een Rover in een
VHF-wedstrijd aan te duiden. U kunt RR73 gebruiken in plaats van RRR en delaatste 73 is optioneel.
EU VHF Contest

54

Aan iedere roepnaam (of beide) kan/ P zijn toegevoegd.
Berichten met signaalrapporten, QSO serie nummers en locatorsvan 6 tekens zijn gewijzigd in WSJT-X v2.2 en zijn niet compatibel
met de indelingen die in eerdere programmaversies werden
gebruikt. Zorg ervoor dat u WSJT-X upgradet als u EU VHF Contest
berichten gebruikt.
ARRL Field Day

FT Roundup

WW DigiContest

Contest QSO's worden over het algemeen als ongeldig beschouwd wanneer ze
in het log van één station voorkomen en niet die van de veronderstelde QSOpartner. Om Not-in-Log (NIL) straffen voor uzelf en anderen te vermijden,
55

raden we de volgende richtlijnen aan voor contest logboek registratie met FT4,
FT8 en MSK144:• Activeer en leer hoe u de alternatieve F1-F6 bindingen kunt gebruiken die ukunt selecteren in Settings | General tabblad.
• Log altijd een QSO in als je RRR, RR73 of 73 hebt ontvangen van een station
die je gewerkt hebt.
•Log een QSO in wanneer u RR73 of 73 verzendt als u er redelijk zeker van bent
dat deze zal worden gekopieerd. Maar let op eventuele aanwijzingen dat het
niet is gekopieerd en onderneem vervolgens de juiste actie. Als u bijvoorbeeld
het Tx3-bericht (R plus contest uitwisseling) opnieuw ontvangt en als u dealternatieve F1-F6-bindingen hebt geactiveerd, drukt u op F4 om uw RR73
opnieuw te verzenden.

7.5.

Niet standaard roepnamen

Modes met 77-bits bericht payloads: FST4, FT4, FT8, MSK144 en Q65
Samengestelde roepnamen zoals PJ4/K1ABC of K1ABC/3 en roepnamen voor
speciale evenementen zoals YW18FIFA worden ondersteund voor normale
QSO's, maar niet voor berichten in contest stijl. Model QSO's zien er ongeveer
zo uit:De samengestelde of niet standaard roepnamen worden automatisch herkend
en verwerkt met behulp van speciale berichtformaten. Eén zo'n roepnaam enéén standaard roepnaam kunnen in de meeste berichten voorkomen, op
voorwaarde dat een van hen tussen <> haakjes staat. Als het bericht een grid
locator of een numeriek signaalrapport bevat, moeten de haakjes de56

samengestelde of niet standaard roepnaam insluiten, anders moeten dehaakjes zich rond beide roepnamen bevinden.
Haakjes betekent dat het bijgevoegde roepnaams teken niet volledig wordt
verzonden, maar eerder als een hash-code met een kleiner aantal bits.
Ontvangende stations tonen de volledige niet standaard roepnaam als het in
het recente verleden volledig is ontvangen. Anders wordt het weergegeven als<. . . >. Deze beperkingen worden automatisch gerespecteerd door het
algoritme dat standaard berichten genereert voor minimale QSO's. Met
uitzondering van de speciale gevallen waarbij/ P of / R wordt gebruikt in VHFcontesten, biedt WSJT-X 2.6 geen ondersteuning voor twee niet standaard
roepnamen om elkaar te werken.
Het gebruik van een niet standaard roepnaam heeft duidelijke
beperkingen. Het beperkt de soorten informatie die in een bericht
kunnen worden opgenomen. Het voorkomt dat uw locator wordt
opgenomen in standaard berichten, wat noodzakelijkerwijs het nut
van tools zoals PSK Reporter schaadt.
Modes met 72-bits berichtpayloads: JT4, JT9 en JT65
In de 72-bits modes worden samengestelde roepnamen op een van twee
mogelijke manieren verwerkt:
Type 1 samengestelde roepnamen
Een lijst met ongeveer 350 van de meest voorkomende voor- en achtervoegsels
kan worden weergegeven vanuit het menu Help. Een enkele samengestelderoepnaam met één item uit deze lijst kan worden gebruikt in plaats van het
standaard derde woord van een bericht (normaal gesproken een locator,
signaalrapport, RRR of 73). De volgende voorbeelden zijn alle acceptabele
berichten met samengestelde roepnamen van type 1:

57

De volgende berichten zijn niet geldig, omdat een derde woord niet istoegestaan in berichten met een samengesteld roepnaam type 1:

Een QSO tussen twee stations met Type 1 samengestelde roepnaamberichten
kan er zo uitzien:

Merk op dat het volledige samengestelde roepnaamsteken in de eerste twee
verzendingen wordt verzonden en ontvangen. Daarna laten de operatoren het
voorvoegsel of het achtervoegsel weg en gebruiken de standaard
gestructureerde berichten.
Type 2 Samengestelde roepnamen
Voorvoegsels en achtervoegsels die niet in de weergegeven korte lijst worden
gevonden, worden afgehandeld met behulp van samengestelde roepnamen
van type 2. In dit geval moet de samengestelde roepnaam het tweede woord
zijn in een bericht met twee of drie woorden en het eerste woord moet CQ, DE
of QRZ zijn. Voorvoegsels kunnen 1 tot 4 tekens bevatten, achtervoegsels 1 tot
3 tekens. Een derde woord dat een locator, rapport, RRR of 73 overbrengt, istoegestaan. Hierna volgen geldige berichten met samengestelde roepnamen
van type 2:58

In elk geval wordt de samengestelde roepnaam behandeld als Type 2 omdat
deadd-on prefix of suffix niet één van die in de vaste lijst is. Merk op dat een
tweede roepnaam nooit is toegestaan in deze berichten.
Tijdens een verzending wordt uw uitgaande bericht weergegevenin het eerste label op de statusbalk en weergegeven precies zoals
een ander station het zal ontvangen. U kunt controleren of u
daadwerkelijk het bericht verzendt dat u wilt verzenden.
QSO's met samengestelde roepnamen van type 2 kunnen er als volgt uitzien:

Operators met een samengestelde roepnaam gebruiken de volledige vorm
wanneer ze CQ aanroepen en mogelijk ook in een 73 transmissie, zoals vereist
door de vergunning verlenende autoriteiten. Andere transmissies tijdens een
QSO kunnen de standaard gestructureerde berichten gebruiken zonder
roepnaam- of achtervoegsel.

Als u een samengestelde roepnaam gebruikt, kunt u experimenteren
met de optie Message generation for type 2 compound callsign
holders op het tabblad Settings | General, zodat berichten worden
gegenereerd die het beste bij u passen.

59

7.6.

Pre-QSO checklist

Voordat u uw eerste QSO met één van de WSJT-modes probeert, moet u de
Basic Operating Tutorial hierboven en de volgende checklist doornemen:• Uw roepnaam en grid locator zijn ingesteld op de juiste waarden.
• PTT- en CAT-besturing (indien gebruikt) correct geconfigureerd en getest.
• Computerklok correct gesynchroniseerd met UTC binnen ± 1 s.
• Audio invoer- en uitvoerapparaten geconfigureerd voor sample frequentie
48000 Hz, 16 bits.
• Radio ingesteld op USB (bovenste zijband) mode.
• Radio filters gecentreerd en ingesteld op de breedst beschikbare passband(tot 5 kHz).
Onthoud dat in veel gevallen FT4, FT8, JT4, JT9, JT65 en WSPR
geen hoog vermogen vereisen. Onder de meeste HF propagatie
omstandigheden is QRP de norm.

8. VHF + Kenmerken
WSJT-X v2.1 ondersteunt een aantal functies die zijn ontworpen voor gebruik
op de VHF en hogere banden. Deze functies omvatten:• FT4, speciaal ontworpen voor contesten• FT8, voor snelle QSO's met zwakke, vervagende signalen• JT4, voor EME op de micowave banden• JT9 fast modes, handig voor scatter propagation op VHF-banden• JT65, voor EME op VHF en hogere banden• Q65, voor ionosferische scatter, troposferische scatter, regenscatter, TEP en
EME.
• MSK144, voor meteorscatter60• Echo mode, voor het detecteren en meten van uw eigen maan echo's.
• Doppler tracking, wat steeds belangrijker wordt voor EME op banden boven
1,2 GHz.

8.1.

VHF Setup

Om de VHF en up functies te activeren:• Op de Settings | General tab check EnableVHF/UHF/Microwave features enSingle decode.
• Controleer voor EME Decode after EME delay om extra pad vertraging op
ontvangen signalen mogelijk te maken.
• Als u automatische Doppler tracking wilt gebruiken en uw radio tijdens het
zenden frequentie instellingsopdrachten accepteert, vink dan Allow Tx
frequency changes while transmitting aan. Zendontvangers waarvan bekend is
dat ze dergelijke wijzigingen toestaan, zijn de IC-735, IC-756 Pro II, IC-910-H, FT847, TS-590S, TS-590SG, TS-2000 (met Rev 9 of latere firmwareupgrade), Flex
1500 en 5000, HPSDR, Anan-10, Anan-100 en KX3. Om optimaal gebruik tekunnen maken van Dopplertracking, moet uw radiofrequentieveranderingen
toestaan onder CAT-regeling in stappen van 1 Hz.
Als uw radio geen opdrachten accepteert om de frequentie tijdens
het verzenden te wijzigen, wordt Doppler tracking benaderd met een
enkele aanpassing van de Tx frequentie voordat een verzending
begint, met behulp van een waarde die is berekend voor het midden van de Tx
periode.
• Selecteer op het tabblad Radio, Split Operation (gebruik Rig of Fake It,
mogelijk moet u met beide opties experimenteren om er een te vinden die het
beste werkt met uw radio).
• Selecteer aan de rechterkant van het hoofdvenster Tab 1 om het traditionele
formaat weer te geven voor het invoeren en kiezen van Tx berichten.
Het hoofdvenster zal zichzelf indien nodig opnieuw configureren om bedienings
elementen weer te geven die de functies van elke mode ondersteunen.
61• Als u transverters gebruikt, stelt u de juiste frequentie offsets in via Settings |Frequencies tab. Offset is gedefinieerd als (transceiver dial reading) minus (onthe-air frequentie). Wanneer u bijvoorbeeld een 144 MHz radio op 10368 MHz
gebruikt, is Offset (MHz) = (144 - 10368) = -10224.000. Als de band al in detabel staat, kunt u de offset bewerken door te dubbelklikken op het offsetveld
zelf. Anders kan een nieuwe band worden toegevoegd door met de rechtermuisknop in de tabel te klikken en Insert te selecteren.

• Selecteer Astronomical data in het menu View om een venster weer tegeven met belangrijke informatie voor het volgen van de maan en het
uitvoeren van automatische Doppler besturing. Het rechter gedeelte van het
venster wordt zichtbaar wanneer u Doppler tracking aanvinkt.

62

Er zijn vijf verschillende soorten Doppler tracking beschikbaar:• Selecteer Full Doppler to DX Grid als u de locator van uw QSO partner kenten hij / zij geen Doppler bediening zal gebruiken.
• Selecteer Own Echo om EME Doppler tracking van uw ontvangst frequentie
naar uw eigen echo frequentie in te schakelen. Uw Tx frequentie blijft vast en isingesteld op de Sked frequentie. Deze modus kan worden gebruikt bij het
aankondigen van uw CQ oproep op een specifieke frequentie en het luisteren
op uw eigen echo frequentie. Het kan ook worden gebruikt voor echo testen
met de Echo mode.
• Selecteer Constant frequency on Moon om uw eigen Doppler shift naar ofvan de maan te corrigeren. Als uw QSO partner hetzelfde doet, hebben beide
stations de vereiste Doppler compensatie. Bovendien zal iedereen die deze
optie gebruikt, jullie allebei horen zonder dat er handmatige frequentie
wijzigingen nodig zijn.
• Selecteer On Dx Echo wanneer uw QSO-partner zijn/haar zendfrequentie
aankondigt en dat ze op hun eigen echo frequentie luisteren. Wanneer erop
wordt geklikt, stelt deze Doppler-methode uw rig-frequentie in op ontvangenom te corrigeren voor de wederzijdse Doppler-verschuiving. Bij het zenden
63wordt uw rig-frequentie zo ingesteld dat uw QSO-partner u op dezelfde
frequentie ontvangt als zij hun eigen echo ontvangen. De Sked-frequentie is in
dit geval ingesteld op de frequentie die is aangekondigd door uw QSO-partner.
• Selecteer Call DX na handmatig afstemmen op de radio om een station tevinden, met de Doppler mode eerder ingesteld op None. U moet de band
tunen op zoek naar willekeurige stations of op een frequentie waarbij een
station op een SDR display is gezien. Het is meestal noodzakelijk om de ctrltoets ingedrukt te houden tijdens het afstemmen van de radio. Vanaf het
moment dat Call DX wordt ingedrukt, wordt uw zend frequentie zo ingesteld
dat uw echo op dezelfde frequentie valt waarnaar u (en het DX-station) luistert.
• Zie Astronomical Data voor details over de hoeveelheden die in dit venster
worden weergegeven.

8.2.

JT4

JT4 is speciaal ontworpen voor EME op de microgolfbanden, 2,3 GHz en hoger.
• Selecteer JT4 in het menu Mode. Het centrale deel van het hoofdvenster ziet
er ongeveer zo uit:

• Selecteer de gewenste Submode, die de afstand van uitgezonden tonen
bepaalt. Op de hogere microgolfbanden worden grotere afstanden gebruikt om
grotere Dopplerspreads mogelijk te maken. De submode JT4F wordt
bijvoorbeeld over het algemeen gebruikt voor EME op de banden 5,7 en 10
GHz.
• Voor EME QSO's gebruiken sommige operators korte JT4 berichten bestaande
uit een enkele toon. Schakel het selectievakje Sh in om het automatisch64genereren van deze berichten te activeren. Dit maakt het ook mogelijk om een
enkele toon op 1000Hz te genereren door Tx6 te selecteren, om in eerste
instantie signalen te vinden. Het vak met het label Tx6 schakelt het Tx6 bericht
van 1000Hz naar 1250Hz om aan het andere station aan te geven dat u klaar
bent om berichten te ontvangen.
• Selecteer Deep in het menu Decode. U kunt er ook voor kiezen om Enableaveraging in te schakelen en / of Enable deep search in te schakelen(correlatie decodering).

De volgende schermafbeelding toont een transmissie van een 10 GHz EME QSO
met submode JT4F.

8.3.

JT65

De werking van JT65 op VHF en hogere banden is in veel opzichten
vergelijkbaar met het gebruik van HF, maar een paar belangrijke verschillen
moeten worden opgemerkt. Typische VHF/ UHF-bewerking omvat slechts een
65enkel signaal (of misschien twee of drie) in de ontvanger passband. U kunt best
ook Single decode in Settings → General tab aanvinken. Er is weinig behoefte
aan Two pass decoding op het tabblad Advanced. Met VHF functies
ingeschakeld, reageert de JT65 decoder op speciale berichtindelingen die vaak
worden gebruikt voor EME: het OOO signaal rapport en twee tonige shorthandberichten voor RO, RRR en 73. Deze berichten zijn altijd ingeschakeld voor
ontvangst, ze worden automatisch gegenereerd voor verzending als u het
shorthand berichten vakje Sh aanvinkt. Deep in het menu Decode wordt
automatisch geselecteerd. U kunt optioneel Enable averaging, Enable Deepsearch, en Enable AP inschakelen.
De volgende schermafbeelding toont drie uitzendingen van een 144 MHz EME
QSO met submode JT65B en shorthand berichten. Let op de gekleurdemaatstreepjes op de breedbeeld frequentieschaal. De groene markering bij
1220 Hz geeft de geselecteerde QSO-frequentie (de frequentie van de JT65
Sync toon) en het F Tol bereik aan. Een groen vinkje bij 1575 Hz markeert defrequentie van de hoogste JT65 data toon. Oranje markeringen geven defrequentie aan van de boventoon van de twee tonige signalen voor RO, RRR en
73.

66

8.4.

Q65

Q65 is ontworpen voor voortplantingspaden die snelle vervagingssignalen
produceren: troposferische verstrooiing, regenverstrooiing, ionosferischeverstrooiing, trans-equatoriale voortplanting (TEP), EME en dergelijke. De
volgende schermafbeelding toont een reeks ionosferische verstrooiings-QSO's
met submode Q65-30A op de 6 meter-band. De ontvangen signalen waren
meestal nauwelijks hoorbaar.

67

De Q65-decoder maakt geen gebruik van een roepnaamdatabase. In plaats
daarvan maakt het gebruik van a priori (AP) informatie zoals iemands eigen
roepnaam en het berichtwoord CQ. Bij normaal gebruik, naarmate een QSO
vordert, neemt de beschikbare AP-informatie toe met de roepnaam van het
station waaraan wordt gewerkt en misschien ook zijn/ haar 4-cijferige
gridlocator. De decoder maakt gebruik van alle beschikbare AP-informatie.
Voor Q65 EME QSO's, met name op de microgolfbanden, gebruiken sommige
operators korte berichten die uit een enkele toon bestaan. Om het automatisch68genereren van deze berichten te activeren, vinkt u het vakje aan met het label
Sh. Dit maakt het ook mogelijk om een enkele toon op 1000Hz te genereren
door Tx6 te selecteren, om in eerste instantie te helpen bij het vinden vansignalen. Het vak met het label Tx6 schakelt het Tx6-bericht van 1000Hz naar
1250Hz om aan het andere station aan te geven dat u klaar bent om berichten
te ontvangen. Deze korte berichten worden niet automatisch gedecodeerd en
auto-sequencing zal er niet op reageren. U moet ze zelf herkennen eninterpreteren.

8.5.

MSK144

Meteor scatter QSO's kunnen op elk moment op de VHF banden worden
gemaakt op afstanden tot ongeveer 2100 km (1300 mijl). Het voltooien van een
QSO duurt 's avonds langer dan' s ochtends, langer bij hogere frequenties enlanger op afstanden dicht bij de bovengrens. Maar met geduld, 100 Watt ofmeer, en een enkele yagi kan het meestal worden gedaan. De volgende schermafbeelding toont twee ontvangst intervallen van 15 seconden met MSK144
signalen van drie verschillende stations.

69

In tegenstelling tot andere WSJT-X modes werkt de MSK144 decoder in
realtime tijdens de ontvangstvolgorde. Gedecodeerde berichten verschijnen
bijna op uw scherm zodra u ze hoort.
WSJT-X configureren voor MSK144 bewerking:• Selecteer MSK144 in het menu Mode.
• Selecteer Fast in het menu Decode.
• Stel de audio ontvangstfrequentie in op Rx 1500 Hz.
70• Stel de frequentie tolerantie in op F Tol 100.
• Stel de frequentie van de T / R in op 15 s.
• Om de decoderingsdiepte af te stemmen op de mogelijkheden van uw
computer, klikt u op Monitor (als deze nog niet groen is) om een
ontvangstreeks te starten. Bekijk het percentage dat wordt weergegeven op
het Receiving label in de Status Bar.

• Het weergegeven nummer (hier 17%) geeft de fractie van de beschikbare tijd
aan die wordt gebruikt voor de uitvoering van de realtime decoder MSK144. Als
dit aantal veel lager is dan 100%, kunt u de decoderingsdiepte verhogen van
Fast naar Normal of Deep en de F Tol verhogen van 100 naar 200 Hz.
De meeste moderne multicore computers kunnen gemakkelijk de
optimale parameters Deep en F Tol 200 aan. Oudere en langzamere
machines kunnen deze instellingen mogelijk niet bijhouden, bij de
instellingen Fast en Normal zal er een klein verlies zijn in dedecodeer capaciteit (ten opzichte van Deep) voor de zwakste pings.
• T / R-reeksen van 15 seconden of minder vereisen dat u uw verzonden
berichten zeer snel selecteert. Schakel Auto Seq in om de computer
automatisch de nodige beslissingen te laten nemen op basis van de ontvangen
berichten.
• Voor gebruik op 144 MHz of hoger kan het handig zijn om Sh berichten inkort formaat te gebruiken voor Tx3, Tx4 en Tx5. Deze berichten zijn 20 ms lang,vergeleken met 72 ms voor MSK144 berichten over de volledige lengte. Hun
informatie inhoud is een 12bits hash van de twee roepnamen, in plaats van deroepnamen zelf, plus een 4bits numeriek rapport, bevestiging (RRR) of
afmelding (73). Alleen de beoogde ontvanger kan korte berichten decoderen.
Ze worden weergegeven met de roepnamen tussen <> punthaken, zoals in het
volgende model QSO

71

Het gebruik van MSK144 Sh berichten op 50 of 70 MHz heeft weinig ofgeen voordeel. Op deze frequenties zijn de meeste pings lang genoeg
om standaard berichten te ondersteunen die het voordeel hebben dat
ze leesbaar zijn voor iedereen die luistert.

8.6.

Echo Mode

De echo mode biedt hulpmiddelen voor twee soorten metingen: echo's van uw
verzonden signaal van de maan en breedbandruis die wordt ontvangen van dezon, de maan en mogelijk andere bronnen, waaronder nabijgelegen grond. In
elk geval dient de systeemruistemperatuur (ruisvermogen verwezen naar deantenne-aansluitingen, uitgedrukt in graden Kelvin) als het
referentieruisniveau. Dergelijke metingen worden veel gebruikt voor het
optimaliseren van de mogelijkheden van een station voor aarde-maan-aarde(EME) communicatie.
Voor maanecho's genereert WSJT korte transmissies met een vaste frequentie
die worden afgewisseld met ontvangst intervallen op de juiste Dopplerverschoven frequentie. Met Split Operation ingesteld op Rig of Fake It in het
Settings | Radio Tabblad, controleer Doppler-tracking en Eigen echo in het
venster Astronomische gegevens. Richt uw antenne op de maan en klik op
Enable Tx in het hoofdvenster om een reeks echo metingen te starten. Elkecyclus duurt 6 seconden. Als ze sterk genoeg zijn, zullen echo's zichtbaar zijn inde waterval. Hun gemiddelde spectrum wordt weergegeven in het venster
Echo grafiek en de numerieke parameters van de metingen verschijnen in het
hoofdvenster:72

Aan het einde van elke echocyclus geeft een regel met gegevens in het
hoofdtekstvenster de volgende informatie weer:

73

i.

meer te komt eraan …

8.7.

Tips voor EME

Tot de komst van Q65 werd digitale EME meestal gedaan met JT65A op de 50
MHz-band, JT65B op 144 en 432 MHz en JT65C op 1296 MHz. Op hogere
microgolfbanden zijn de typische keuzes JT65C of een van de bredere QRA64of JT4-submodes, afhankelijk van de verwachte hoeveelheid Doppler-spreiding.
We raden nu een geschikte submode van Q65 aan voor EME op alle banden:
bijvoorbeeld Q65-60A op 50 en 144 MHz, -60B op 432 MHz, -60C op 1296 MHz
en -60D op 10 GHz.
JT4, JT65 en Q65 bieden Message Averaging - de som van opeenvolgende
transmissies die hetzelfde bericht overbrengen - om decodering mogelijk temaken met signaal-ruisverhoudingen die enkele dB onder de drempelwaarde
voor enkele transmissies liggen. JT4 en JT65 maken ook Deep Searchdecodering mogelijk, waarbij de decoder een hypothese stelt van berichten die
bekende of eerder gedecodeerde roepnamen bevatten en deze op
betrouwbaarheid test met behulp van een correlatie-algoritme. JT65 en Q65
bieden a priori (AP) -decodering, waarbij gebruik wordt gemaakt van de op
natuurlijke wijze verzamelde informatie tijdens een QSO.
Voor CW-modus op SHF en microwave kan EME WSJT-X worden gebruikt om
indien gewenst Doppler-verschuivingscorrectie uit te voeren:• Controleer de optie Settings → Radio → Mode → None, dit voorkomt
dat WSJT-X probeert de modus van uw rig in te stellen.
• Zet je rig zoals normaal in CW-mode74• Druk voordat u zendt op Tune in WSJT-X, er worden geen tonenverzonden omdat de rig in de CW-modus staat, maar het belangrijkste
is dat WSJT-X weet dat u aan het zenden bent en past de Dopplerverschuivingscorrectie indien nodig aan voor de momenteel
geselecteerde Doppler-verschuivings correctie mode tijdens
verzenden.
• Wanneer u klaar bent met CW zenden, drukt u nogmaals op Tune om
terug te keren naar de ontvangstmodus en de juiste Dopplerverschuivings correctie voor ontvangst.
Bij het bovenstaande wordt ervan uitgegaan dat u al bent ingesteldvoor WSJT-X Doppler-verschuivings correctie met werkende CATbesturing en Monitor ingeschakeld enz.

9. WSPR-modus• Selecteer WSPR in het menu Mode. Het hoofdvenster configureert zichzelf
opnieuw naar de WSPR-interface en verwijdert enkele bedieningselementen
die niet in de WSPR mode worden gebruikt.
• Stel de besturings elementen voor de brede grafiek in zoals hieronder wordt
voorgesteld.

• Sleep met de muis de breedte en hoogte van het hoofdvenster naar degewenste grootte.
• Selecteer een actieve WSPR-frequentie (bijvoorbeeld 10.1387 of 14.0956
MHz).
Als u uitzendt in de 60m band, moet u een frequentie kiezen die
voldoet aan uw lokale voorschriften.
• Klik op Monitor om een WSPR-ontvangstperiode van 2 minuten te starten.
• Als u zowel wilt verzenden als ontvangen, selecteert u een geschikte waarde
voor Tx Pct (gemiddeld percentage van reeksen van 2 minuten gewijd aan
75verzenden) en activeert u de knop EnableTx. Zendperioden hebben ook een
duur van 2 minuten en zullen willekeurig in de tijd plaatsvinden om de kans teverminderen dat ze botsen met andere stations die u mogelijk monitort.
• Selecteer uw Tx vermogen (in dBm) in de vervolg keuzelijst.

9.1.

Band Hopping

Met de WSPR-modus kunnen mensen met CAT gestuurde radio's de propagatie
op veel banden onderzoeken zonder tussenkomst van de gebruiker.
Gecoördineerd hoppen stelt een aanzienlijke groep stations over de hele
wereld in staat om van band naar band te bewegen, waardoor de kansen op
het identificeren van open propagatiepaden worden gemaximaliseerd.
• Schakel het vakje Band hopping in het hoofdvenster in om automatischbandhoppen in te schakelen.
• Klik op Schedule om het WSPR Band Hopping venster te openen en selecteer
de banden die u op elk moment van de dag wilt gebruiken.

• Bandomschakeling vindt plaats na elk interval van 2 minuten.
Voorkeursbanden worden geïdentificeerd met tijdvakken in een zich
herhalende cyclus van 20 minuten, volgens de volgende tabel:76• Als de gewenste band niet actief is volgens uw schema voor bandhoppen,
wordt willekeurig een band gekozen uit de actieve banden.
• Als het vakje Tune is aangevinkt voor een bepaalde band, verzendt WSJT-X
een ongemoduleerde carrier gedurende enkele seconden net na het
overschakelen naar die band en voordat de normale Rx of Tx periode begint.
Deze functie kan worden gebruikt om een automatische antennetuner (ATU) te
activeren om een multiband antenne af te stemmen op de nieuw
geselecteerde band.
• Afhankelijk van uw station en antenne-opstelling, kunnen bandwisselingen
andere wisselingen vereisen dan het opnieuw afstemmen van uw radio. Om dit
op een geautomatiseerde manier mogelijk te maken, zoekt WSJT-X, wanneer
het een succesvol bandwisselcommando uitvoert op een CAT-gestuurde radio,naar een uitvoerbaar bestand of script met de naam user_hardware. Dit wordt
gedaan met behulp van CMD /C user_hardware <band> op Windows, of/bin/sh -c user_hardware <band> op andere platforms, waar band hieronder
wordt beschreven. Op Windows wordt het eerste bestand met een extensie diewordt vermeld op de omgevingsvariabele PATHEXT, toegevoegd aan debestandsnaam root user_hardware en gevonden in de mappen die worden
vermeld op de omgevingsvariabele PATH, uitgevoerd. Op andere platforms
wordt het eerste uitvoerbare script of programma met de naam user_hardware
dat wordt gevonden in een map die wordt vermeld op de omgevingsvariabele
PATH, uitgevoerd.

• In het bovenstaande commando is nnn de golflengte van de bandaanwijzing
in meters. U moet uw eigen programma, script of batch bestand schrijven om
de nodige schakelingen op uw station uit te voeren.
77Het gebruik van de omgevingsvariabelen PATH (en PATHEXT op
Windows) is een nieuwe functie. Om eerder gedrag te emuleren, moetu ervoor zorgen dat de locatie van uw user_hardware-script of programma zich op de PATH-omgevings variabele bevindt die wordt
gebruikt door WSJT-X.
De volgende schermafbeelding is een voorbeeld van WSPR-bewerking met
ingeschakeld bandhoppen:

78

79

Een zorgvuldige blik op de bovenstaande schermafbeelding illustreert enkele
van de indrukwekkende mogelijkheden van de WSPR decoder. Bekijk
bijvoorbeeld de decoderingen op UTC 0152, 0154 en 0156 samen met debijbehorende minuten uit de waterval weergave hieronder. Gele ovalen zijn
toegevoegd om twee geïsoleerde signalen te markeren die zijn gedecodeerd
met -28 en -29 dB in het eerste en derde interval van twee minuten. Bij 0154
UTC signalen van VE3FAL, AB4QS en K5CZD valt binnen een interval van 5 Hz
nabij audiofrequentie 1492 Hz, op dezelfde manier vallen K3FEF, DL2XL/ P en
LZ1UBO binnen een interval van 6 Hz in de buurt van 1543 Hz. Elk van deoverlappende signalen wordt foutloos gedecodeerd.

10. Besturingselementen op het scherm.
10.1. Menus
Menu's boven in het hoofdvenster bieden veel opties voor configuratie enbediening. De meeste items spreken voor zich, hieronder worden enkele
aanvullende details gegeven. Sneltoetsen voor sommige veelgebruikte menuitems worden aan de rechterkant van het menu weergegeven.

8010.1.1. WSJT-X menu

Dit menu verschijnt alleen op de Macintosh. Settings worden hierweergegeven, aangeduid als Preferences, in plaats van in het menu File. In deplaats van help verschijnt hier in het menu About WSJT-X.

10.1.2. File menu

81

10.1.3. Configuration menu

Veel gebruikers geven er de voorkeur aan om items in het Configurations menu
te maken en te gebruiken om tussen de modes te switchen. Clone eenvoudig
het Default, Rename het zoals gewenst en maak vervolgens alle gewenste
instellingen voor die configuratie. Deze instellingen worden hersteld wanneer u
die configuratie selecteert.
Naast het schakelen tussen configuraties tijdens het uitvoeren van WSJT-X,
kunt u de toepassing ook starten vanaf de opdrachtregel in elke gewenste
configuratie. Gebruik de opdrachtregeloptie –config <configuration-name> ofkortweg -c, zoals in deze voorbeelden voor configuraties FT8 en Echo:

10.1.4. View menu

82

Active Stations geven een venster weer dat u kan helpen om de meest
afgelegen stations te werken, met name voor de ARRL International DigitalContest met een score op afstand. Er zijn bedieningselementen om demaximale lengte van de lijst en de maximale "leeftijd" van decoderingen in Rxreeksen in te stellen. U kunt alleen de weergave van kant-en-klare stations
opvragen. Voor de ARRL International Digital Contest toont het venster het
scorepercentage (punten in het meest recente uur), de totale score en het
aantal bandwisselingen in het afgelopen uur.

De SWL Mode-actie verkleint het WSJT-X-hoofdvenster tot een minimale
grootte met alleen de menu's, decodeervensters en de statusbalk zichtbaar. Dit
kan handig zijn als u meerdere instanties van de toepassing uitvoert. Zowel degrootte als de locatie van het hoofdvenster worden afzonderlijk opgeslagen en
opgeroepen voor deze weergave.

8310.1.5. Mode menu

10.1.6. Decode menu

10.1.7. Save menu84

10.1.8. Tools menu

10.1.9. Help menu

85

Sneltoetsen (F3)86Speciale muisopdrachten (F5)10.2. Knoppen rij
De volgende bedieningselementen verschijnen net onder de gedecodeerde
tekstvensters op het hoofdscherm:• Als CQ only is aangevinkt, worden alleen berichten van stations die CQ
aanroepen weergegeven in het linkertekstpaneel.
• Log QSO opent een dialoogvenster dat vooraf is gevuld met bekende
informatie over een QSO die u bijna hebt voltooid. U kunt deze informatie
bewerken of toevoegen voordat u op OK klikt om de QSO te registreren. Als u
Prompt me to log QSO aanvinkt op het tabblad File → Settings → Reporting,zal het programma automatisch het bevestigingsscherm openen wanneer u
een bericht met 73 verzendt. Begindatum en starttijd worden ingesteld
wanneer u klikt om het bericht Tx 2 of Tx 3 te verzenden, en ondersteund door
respectievelijk één of twee reekslengten. (Merk op dat de werkelijke starttijd
mogelijk eerder was geweest als herhalingen van vroege verzendingen vereist
87

waren.) Einddatum en tijd worden ingesteld wanneer het scherm Log QSO
wordt opgeroepen.

• Stop zal de normale data acquisitie beëindigen voor het geval u de waterval
wilt bevriezen of wilt openen en een eerder opgenomen audiobestand wilt
verkennen.
• Monitor schakelt de normale ontvangst in of uit. Deze knop is groen
gemarkeerd wanneer de WSJT-X ontvangt. Als u CAT besturing gebruikt, wordt
de besturing van de rig opgeheven door Monitor UIT te schakelen, als Monitor
returns to last used frequency is geselecteerd op het File→Settings→General
tabblad. Als u Monitor weer AAN zet, keert u terug naar de oorspronkelijke
frequentie.
• Erase wist het rechter gedecodeerde tekstvenster. Dubbelklikken op Erase
wist beide tekstvensters.
Als u met de rechtermuisknop op een van beide tekstvensters klikt,
verschijnt er een contextmenu met verschillende opties (inclusief Erase)
die alleen in dat venster werken.
88• Clear Avg is alleen aanwezig in modes die de gemiddelde berichten
ondersteunen. Het biedt een manier om de verzamelde informatie te wissen enzo een nieuw gemiddelde te starten.
• Decode vertelt het programma om de decodeer procedure te herhalen op de
Rxfrequentie (groene markering op watervalschaal), met behulp van de meest
recent voltooide reeks ontvangen gegevens.
• EnableTx schakelt de automatische T/ R-sequentiemodus in of uit en kleurtde knop rood wanneer deze AAN staat. Een verzending begint aan het begin
van de geselecteerde (oneven of even) reeks, of onmiddellijk indien van
toepassing. Door de knop tijdens een verzending op UIT te zetten, kan dehuidige verzending worden beëindigd.
• Halt Tx beëindigt een verzending onmiddellijk en schakelt automatische T/ Rsequencing uit.
• Tune schakelt het programma naar de Txmodus en genereert een
ongemoduleerde draaggolf met de opgegeven Txfrequentie (rode markering op
watervalschaal). Dit proces is handig voor het instellen van een antennetunerof het afstemmen van een versterker. De knop is rood gemarkeerd terwijl Tune
actief is. Druk een tweede keer op de knop of klik op Halt Tx om het
afstemmen te beëindigen.
Merk op dat het activeren van Tune een ontvangstreeks onderbreekt en
decodering tijdens die reeks voorkomt.
• Schakel het selectievakje Menus uit om de menu's boven in het venster telaten verdwijnen, zodat er meer verticale ruimte overblijft voor gedecodeerde
berichten.

10.3. Links
Bedienings elementen met betrekking tot frequentie selectie, ontvangenaudioniveau, het station dat wordt gebeld, en datum en tijd zijn te vinden inhet onderste, linkergedeelte van het hoofdvenster. Er zijn knoppen om snel tewisselen tussen de modi FT8, FT4, MSK144, Q65 en JT65, en om de FT8 Houndmodus AAN of UIT te zetten.
89• Met een drop-down lijst van frequenties en banden linksboven kunt u dewerkband selecteren en de werkfrequentie instellen op een waarde die isovergenomen van het tabblad Frequenties in het venster Settings. Als de CATbesturing actief is, wordt de werkfrequentie van de radio dienovereenkomstig
ingesteld, zo niet, dan moet u de radio handmatig afstemmen.
• U kunt ook een frequentie (in MHz) of bandnaam in het erkende ADIFformaat invoeren, bijvoorbeeld 630m, 20m of 70cm. Het formaat van debandnaam werkt alleen als er een werkfrequentie is ingesteld voor die band en
modus, in welk geval de eerste die overeenkomst wordt geselecteerd.
• U kunt ook een frequentie toename in kHz invoeren boven het momenteel
weergegeven gehele getal in MHz. Als de weergegeven frequentie bijvoorbeeld
10.368.100 is, voert u 165k (vergeet de k niet!) in op QSY tot 10.368.165.
• Een kleine gekleurde cirkel verschijnt in groen als de CAT besturing isgeactiveerd en functioneel is. De groene cirkel bevat het teken S als wordt
vastgesteld dat de rig zich in de Split modus bevindt. De cirkel wordt rood als u
CAT besturing hebt aangevraagd maar de communicatie met de radio isverbroken.
Veel Icom trancievers kunnen niet worden opgevraagd voor split
status, huidige VFO of split zendfrequentie. Wanneer u WSJT-X

90

met dergelijke radio's gebruikt, moet u de huidige VFO, de split status ofde werkfrequentie niet wijzigen met de knoppen op de radio.
• Als DX Grid een geldige Maidenheadlocator bevat, worden het bijbehorendeazimut met de grote cirkel en de afstand vanaf uw locatie weergegeven.
• Het programma kan een database met roepnamen en locators bijhouden
voor toekomstig gebruik. Klik op Add om de huidige roepnaam en locator in dedatabase in te voegen, klik op Lookup om de locator op te halen voor een
eerder opgeslagen roepnaam. Deze functie is vooral handig voor situaties
waarin het aantal actieve stations bescheiden en redelijk stabiel is, zoals EME(Earth-Moon-Earth) communicatie. De roepnaam file naam is CALL3.TXT.

10.4. Center
In het midden van het hoofdvenster bevinden zich een aantal
bedieningselementen die worden gebruikt bij het maken van QSO's.
Bedieningselementen die niet relevant zijn voor een bepaalde modus of
submodus kunnen worden "uitgegrijsd" (uitgeschakeld) of van het schermworden verwijderd.

• Schakel Tx even/1st in om te zenden in even genummerde UTC minuten ofreeksen, beginnend bij 0. Schakel dit selectievakje uit om in de oneven reeksen
te verzenden. De juiste selectie wordt automatisch gemaakt wanneer udubbelklikt op een gedecodeerde tekstregel, zoals beschreven in de BasicOperating Tutorial.
91• De Tx en Rx audio frequenties kunnen automatisch worden ingesteld door tedubbelklikken op gedecodeerde tekst of een signaal in de waterval. Ze kunnen
ook worden aangepast met behulp van de draaiknop.
• U kunt de Tx frequentie forceren naar de huidige Rx frequentie door op deknop Tx←Rx te klikken en vice versa voor Rx←Tx. De uitzendfrequentie van uw
laagste JT9 of JT65 toon is de som van de werkfrequentie en de audio Tx
frequentie.
• Schakel het selectievakje Hold Tx Freq in om ervoor te zorgen dat deopgegeven Tx frequentie niet automatisch wordt gewijzigd wanneer udubbelklikt op gedecodeerde tekst of een signaal in de waterval.
• Voor modes zonder multi decodeer functie of wanneer Enable
VHF/UHF/Microwave features is ingeschakeld op het tabblad File → Settings→ General, stelt de F Tol regeling een frequentie tolerancebereik in over welke
decodering zal worden geprobeerd, gecentreerd op de Rx frequentie.
• Met de Report besturing kunt u een signaalrapport wijzigen dat automatischis ingevoegd. Typische rapporten voor de verschillende modes vallen binnen
het bereik –30 tot +20 dB. Vergeet niet dat JT65rapporten verzadigd zijn bij een
bovengrens van -1 dB.
Overweeg om het vermogen te verminderen als uw QSO-partner uw
signaal boven -5 dB rapporteert in één van de langzame WSJT-X
modes. Dit worden verondersteld zwakke signaalmodes te zijn!
• In sommige omstandigheden, vooral op VHF en hogere banden, kunt u een
ondersteunde submode van de actieve modus selecteren met behulp van debesturingsmode Submode. De Sync besturing stelt een minimum drempel invoor het instellen van tijd en frequentie synchronisatie met een ontvangensignaal.
• Spinner besturing T/ R xx s stelt reekslengtes in voor zending en ontvangst in
Q65, MSK144 en de snelle JT9 modes.
• Met Split operation geactiveerd op de tab File →Settings → Radio, in
MSK144 en de snelle JT9 submodes, kunt u de spinner besturing Tx CQ nnn
92activeren door het vakje aan de rechterkant aan te vinken. Het programma
genereert dan zoiets als CQ nnn K1ABC FN42 voor uw CQ bericht, waarbij nnn
het kHz-gedeelte van uw huidige werkfrequentie is, in het bereik 010 tot 999.
Uw CQ bericht Tx6 wordt dan verzonden met de oproepfrequentie die isgeselecteerd in de Tx CQ nnn spinner controle. Alle andere berichten worden
verzonden met uw huidige werkfrequentie. Wanneer u bij ontvangst
dubbelklikt op een bericht zoals CQ nnn K1ABC FN42, zal uw installatie QSY op
de opgegeven frequentie zetten, zodat u het station kunt aanroepen op zijn
opgegeven respons frequentie.
• Selectievakjes midden onder in het hoofdvenster besturen speciale functies
voor bepaalde bedrijfsmodes:# Sh maakt stenoberichten mogelijk in de modes JT4, JT65, Q65 en MSK144# Fast maakt snelle JT9 submodes mogelijk# Auto Seq maakt automatische reeksen van Tx berichten mogelijk# Call 1st maakt automatisch antwoord mogelijk op de eerste gedecodeerde
responder op uw CQ# Tx6 schakelt tussen twee soorten steno berichten in JT4 en Q65 modus

10.5. TX-berichten
Bedienings elementen die bekend zijn bij gebruikers van het programma WSJT
verschijnen op Tab 1, met zes velden voor het invoeren van berichten. Voor
geformatteerde berichten voor de standaard minimale QSO worden
gegenereerd wanneer u klikt op Generate Std Msgs of dubbelklikt op een
geschikte regel in een van de gedecodeerde tekst vensters.

93• Selecteer het volgende te verzenden bericht (aan het begin van uw volgende
Tx reeks) door op de cirkel onder Next te klikken.
• Om tijdens een verzending direct naar een gespecificeerd Tx bericht te gaan,klikt u op een rechthoekige knop onder het label Now. Het wijzigen van een Tx
bericht in de middenstroom verkleint de kans op een juiste decodering
enigszins, maar het is meestal OK als dit wordt gedaan in de eerste 10-20% van
een verzending.
• Alle zes de Tx berichtvelden kunnen worden bewerkt. U kunt een
automatisch gegenereerd bericht wijzigen of een gewenst bericht invoeren,rekening houdend met de beperkingen op berichtinhoud. Zie
Protocolspecificaties voor details.
• Klik op de pull-downpijl voor bericht # 5 om een van tevoren opgeslagen
bericht te selecteren die zijn ingevoerd bij Files → Settings | TxMacros. Als u op
een gewijzigd bericht # 5 op Enter drukt, wordt dat bericht automatisch aan deopgeslagen macro's toegevoegd.
• In sommige omstandigheden kan het wenselijk zijn om uw QSO's zo kortmogelijk te maken. Om het programma te configureren om contacten met
bericht #2 te starten, schakelt u bericht #1 uit door te dubbelklikken op het
keuzerondje in de kolom Volgende Next of op de knop Tx 1 in de kolom Now.
Evenzo, om RR73 te verzenden in plaats van RRR voor bericht #4, dubbelklikt uop een van de knoppen.
Tijdens een verzending verschijnt het daadwerkelijke bericht dat wordt
verzonden altijd in het eerste vak van de statusbalk (linksonder in het
hoofdscherm).

10.6. Statusbalk
Een statusbalk aan de onderkant van het hoofdvenster biedt nuttige informatie
over de bedrijfs omstandigheden.

94Labels op de statusbalk geven informatie weer zoals de huidige bedrijfsstatus
van het programma, de configuratienaam, de bedrijfsmodus en de inhoud van
uw meest recente verzonden bericht. Het eerste label (bedrijfstoestand) kan
Receiving, Tx (voor verzenden), Tune of de naam van het bestand zijn dat
vanuit het menu File is geopend, deze label is groen gemarkeerd voor
ontvangen, geel voor Tx, rood voor Tune en lichtblauw voor een
bestandsnaam. Tijdens het verzenden wordt het Tx bericht exact weergegevenzoals het zal worden gedecodeerd door ontvangende stations. Het tweedelabel (zoals hierboven weergegeven) ontbreekt als u de Default in het
configuratie menu gebruikt. Een voortgangsbalk toont de verstreken fractie
van een Tx of Rx reeks. Ten slotte, als de Watchdog (WD) timer wasingeschakeld op Files |settings | General tabblad geeft een label in de rechter
onderhoek het aantal resterende minuten voor de timeout weer.
Tijdelijke statusmeldingen kunnen hier soms enkele seconden worden
weergegeven wanneer de achtergrondverwerking is voltooid.

10.7. Brede grafiek
De volgende bedieningselementen verschijnen onder aan het brede
grafiekvenster. Decodering vindt alleen plaats in het weergegevenfrequentiebereik; anders hebben de bedieningselementen in het Wide Graphvenster geen effect op het decoderings proces.

• Bins/ Pixel regelt de weergegeven frequentie resolutie. Stel deze waarde inop 1 voor de hoogst mogelijke resolutie, of op hogere getallen om de spectrale
weergave te comprimeren. Normale werking met een handige venstergrootte
werkt goed met 2 tot 8 bins per pixel.
• Start nnn Hz stelt het laagfrequente startpunt van de waterval
frequentieschaal in.
• N Avg is het aantal opeenvolgende spectra waarvan het gemiddelde wordt
genomen voordat de weergave wordt bijgewerkt. Waarden van ongeveer 5 zijn95

geschikt voor normaal gebruik van JT9 en JT65. Pas N Avg aan om de waterval
naar wens sneller of langzamer te laten bewegen.
• Met een pull-downpijl onder het palet label kunt u kiezen uit een breed scalaaan waterval kleurenpaletten.
• Klik op Adjust om een venster te activeren waarmee u een door de gebruiker
gedefinieerd palet kunt maken.
• Schakel Flatten in als u wilt dat WSJT-X een aflopende of ongelijke reactie
over de ontvangen passband compenseert. Om deze functie goed te laten
werken, moet u het bereik van weergegeven frequenties beperken, zodat
alleen het actieve deel van het spectrum wordt weergegeven.
• Selecteer Current of Cumulative voor het spectrum dat wordt weergegevenin het onderste derde deel van het brede grafiekvenster. Current is het
gemiddelde spectrum over de meest recente N Avg FFT berekeningen.
Cumulative is het gemiddelde spectrum sinds het begin van de huidige UTC
minuut. Linear Avg is handig in de JT4 modus, vooral wanneer korte berichten
worden gebruikt.
• Vier schuifregelaars regelen referentieniveaus en schalen voor
watervalkleuren en de spectrumplot. Waarden rond de middenschaal zijn
meestal ongeveer goed, afhankelijk van het ingangssignaalniveau, en heteigen
gekozen voorkeurs palet. Beweeg de muis over een besturingselement om een
tip weer te geven die u aan zijn functie herinnert.
• De Spec nn% regeling kan worden gebruikt om de fractionele hoogte van het
spectrum onder de waterval uit te zetten.
• Smooth is alleen actief wanneer de optie Linear Average is geselecteerd. Het
afvlakken van het spectrum dat op meer dan één vierkant wordt weergegeven,kan uw vermogen verbeteren om zwakke EME-signalen te detecteren met een
Dopplereffect bij meer dan een paar Hz.

96

10.8. Snelle grafiek
Het watervalpalet dat wordt gebruikt voor de snelle grafiek is hetzelfde als dat
geselecteerd in de brede grafiek. Drie schuifregelaars onderaan het venster
snelle grafiek kunnen worden gebruikt om de versterking en nuloffset voor de
weergegeven informatie te optimaliseren. Beweeg de muis over een
besturingselement om een tip weer te geven die u aan zijn functie herinnert.
Als u op de knop Auto Level klikt, krijgt u redelijke instellingen als startpunt.

10.9. Echo grafiek
De volgende bedieningselementen verschijnen onderaan de Echo-grafiek:• Bins/ Pixel regelt de weergegeven frequentie resolutie. Stel deze waarde inop 1 voor de hoogst mogelijke resolutie, of op hogere getallen om de spectrale
weergave te comprimeren.
• Gain en Zero schuifregelaars regelen de schaling en offset van het geplotte
spectra.
• Smooth waarden groter dan 0 passen continue gemiddelden toe op de
geplotte spectra, waardoor curven over meerdere intervallen worden
afgevlakt.
• Label N toont het gemiddelde aantal echopulsen.
• Klik op de knop Colors om door 6 mogelijke keuzes voor kleur en lijndiktevoor de plots te bladeren.

10.10. Diversen
De meeste vensters kunnen naar wens worden vergroot of verkleind. Als u
weinig schermruimte heeft, kunt u het hoofdvenster en de brede grafiek
97

kleiner maken door enkele bedienings elementen en labels te verbergen. Om
deze functie in te schakelen, verwijdert u het vinkje uit het vakje met de naamControls linksboven in het Wide Graph venster of het vakje Menus rechts vande Tune knop in het hoofdvenster.

11. Logging.
Een basis registratiefunctie in WSJT-X slaat QSO informatie op in bestanden
met de naam wsjtx.log (in een op tekst gebaseerde indeling) en wsjtx_log.adi(in standaard ADIF-indeling). Deze bestanden kunnen rechtstreeks in andere
programma's worden geïmporteerd, bijvoorbeeld spreadsheets en populaire
logprogramma's. Zoals beschreven in de secties Installatie en platformafhankelijkheid, kunnen verschillende besturingssystemen uw lokale
logbestanden op verschillende locaties plaatsen. U kunt er altijd rechtstreeks
naartoe navigeren door Open log directory te selecteren in het menu File.
Meer uitgebreide loggingmogelijkheden worden ondersteund door applicaties
van derden zoals JT-Alert, deze kan QSO automatisch loggen naar andere
toepassingen, waaronder Ham Radio Deluxe, DX Lab Suite en Log4OM
De programma optie Show DXCC entity and worked before status(selecteerbaar op het tabblad File|Settings | General) is voornamelijk bedoeldvoor gebruik op niet Windows platforms, waar JT-Alert niet beschikbaar is. Alsdeze optie is ingeschakeld, voegt WSJT-X wat extra informatie toe aan alle CQ
berichten die worden weergegeven in het venster bandactiviteit. De naam vande DXCC entiteit wordt weergegeven, indien nodig afgekort. Uw "eerder
gewerkt" status voor deze roepnaam (volgens logbestand wsjtx_log.adi) wordt
aangegeven door te markeren in kleur, als die optie is geselecteerd.
WSJT-X bevat een ingebouwd cty.dat-bestand met DXCC voor
voegselinformatie. Bijgewerkte bestanden kunnen indien nodig worden
gedownload van de website Amateur Radio Country Files. Als een bijgewerkte
cty.dat aanwezig is in de map logs en leesbaar is, wordt deze gebruikt in plaatsvan de ingebouwde file.
Het logbestand wsjtx_log.adi wordt bijgewerkt wanneer u een QSO van WSJT-X
logt. (Houd er rekening mee dat als u dit bestand wist, u alle "bewerkte voor"
98

informatie verliest.) U kunt het bestand wsjtx_log.adi toevoegen ofoverschrijven door uw QSO geschiedenis als een ADIFbestand uit een ander
logprogramma te exporteren. Door Show DXCC entity and working before
status uit en weer aan te zetten, leest WSJT-X het logbestand opnieuw. Zeergrote logbestanden kunnen ervoor zorgen dat WSJT-X langzamer gaat zoeken
naar oproepen. Als het ADIFlogbestand buiten WSJT-X is gewijzigd, kunt u
WSJT-X dwingen het bestand opnieuw te laden via Settings | Colors met
behulp van de knop Rescan ADIF Log, zie Decode Highlighting.
Extra functies zijn beschikbaar voor het loggen van Contest en Fox. (meer volgt,
hier ...)

12. Decoder opmerkingen
12.1. AP decodering
De WSJT-X-decoders voor FST4, FT4, FT8, JT65 en Q65 bevatten procedures die
van nature verzamelde informatie gebruiken tijdens een minimale QSO. Deze apriori (AP) informatie verhoogt de gevoeligheid van de decoder met maximaal
4 dB, ten koste van een iets hoger aantal valse decoderingen. AP is optioneel in
FT8 en JT65, maar is altijd ingeschakeld voor Q65 en voor FT4 en FST4 wanneer
de decoderingsdiepte Normaal of Diep.
Bijvoorbeeld: wanneer u besluit een CQ te beantwoorden, kent u uw eigen
roepnaam en die van uw potentiële QSO partner. De software "weet" daarom
wat verwacht kan worden voor ten minste 57 berichtbits (28 voor elk van detwee roepnamen, 1 of meer voor bericht type) in het volgende ontvangen
bericht. De taak van de decoder kan dus worden beperkt tot het bepalen vande resterende 15 bits van het bericht en ervoor zorgen dat de resulterende
oplossing betrouwbaar is.
AP-decodering begint met het instellen van AP-bits op de veronderstelde
waarden, alsof ze correct zijn ontvangen. Vervolgens bepalen we of deresterende bericht- en pariteits bits consistent zijn met de veronderstelde APbits, met een bepaald betrouwbaarheids niveau. Succesvolle AP-decoderingen
worden gelabeld met een end-of-line-indicator van de vorm aP, waarbij P een
van de enkelcijferige AP-decoderingstypen is die worden vermeld in Tabel 1. A299

geeft bijvoorbeeld aan dat de succesvolle decodering MyCall gebruikte als
hypothetisch bekende informatie . Type a7, alleen gebruikt in FT8-modus,
gebruikt informatie van de vorige Rx-reeks.
Tabel1.FST4, FT4 en FT8 AP-informatie types

Als een codewoord wordt gevonden dat wordt geacht een hoge (maar niet
overweldigend hoge) waarschijnlijkheid te hebben om correct te zijn, zal een ?
Teken worden toegevoegd wanneer het gedecodeerde bericht wordt
weergegeven. Om misleidende plekken van incidentele valse decoderingen tevoorkomen, worden zo gemarkeerde berichten niet doorgestuurd naar PSK
Reporter.
Tabel 2 geeft een overzicht van de zes mogelijke QSO-statussen die worden
gevolgd door de WSJT-X auto-sequencer, samen met het type van APdecodering die in elke staat in FT4 of FT8 zou worden geprobeerd. De FST4tabel (niet afgebeeld) is hetzelfde behalve dat het de decoderingspogingenvoor AP-typen 4 en 5 weglaat om tijd te besparen.

100Tabel 2. FT4 en FT8 AP decoderingstypen voor elke QSO status

Decoderen met a priori informatie gedraagt zich iets anders in JT65. Sommige
details worden gegeven in tabellen 3 en 4.
Tabel 3. JT65 AP informatie types

Tabel 4. JT65 AP decoderings typen voor elke QSO status101

12.2. Gedecodeerde lijnen
Weergegeven informatie bij gedecodeerde berichten omvat doorgaans UTC,signaalruisverhouding indB, tijdverschuiving DT in seconden en audiofrequentie
in Hz. Sommige modes bevatten extra informatie zoalsfrequentie-offset van
nominaal (DF), frequentieafwijking (Drift of F1) of afstand (km of mi).
Er kunnen ook enkele cryptische tekens zijn met speciale betekenissen
samengevat in de volgende tabel:
Tabel 5. Notaties gebruikt op gedecodeerde tekstregels

Sync character* - Normale synchronisatie# - Alternatieve synchronisatie
End of line information? - Gedecodeerd met een lager vertrouwen
a - Gedecodeerd met behulp van enkele a priori (AP) informatieC - Betrouwbaarheidsindicator [Deep Search; (0-9, *)]102

d - Deep Search-algoritme
f - Franke-Taylor- of Fano-algoritme
N - Gemiddeld aantal Rx-intervallen of frames
P - Nummer dat het type AP-informatie aangeeft (tabel 1 of tabel 6)
Tabel6. Q65 end-of-line codes

13. Meetinstrumenten
13.1. Frequentie kalibratie
Veel WSJT-X mogelijkheden zijn afhankelijk van signaaldetectie bandbreedtes
van niet meer dan een paar Hz. Frequentie nauwkeurigheid en stabiliteit zijn
daarom ongewoon belangrijk. We bieden tools om een nauwkeurige frequentie
kalibratie mogelijk te maken van uw radio, evenals nauwkeurige frequentie
meting van on-the-air signalen. De kalibratie procedure werkt door uw CAT
bestuurde radio automatisch door een reeks vooraf ingestelde frequenties telaten lopen van carrier gebaseerde signalen op betrouwbaar bekende
frequenties, waarbij de fout in de kiesfrequentie voor elk signaal wordt
gemeten.
U zult het waarschijnlijk handig vinden om een speciale frequentie configuratie
te definiëren en te gebruiken voor kalibratie. Voer vervolgens de volgende
stappen uit, afhankelijk van uw systeem.
103• Schakel naar FreqCal mode
• In het Working Frequencies vak op het tabblad File Settings→Frequencies
verwijder standaard frequenties voor de Freq Cal mode die niet relevant zijnvoor uw locatie. Misschien wilt u sommige ervan vervangen door betrouwbaar
bekende frequenties die op uw locatie kunnen worden ontvangen.
We vinden dat AM-zenders in de grote steden over het algemeen goed
als frequentie kalibrators kunnen dienen aan het lage frequentieuiteindevan het spectrum. In Noord-Amerika doen we dat ook, gebruik destandaard tijd- en frequentieuitzendingen van WWV op 2.500, 5.000,
10.000,15.000 en 20.000 MHz en CHU op 3.330, 7.850 en 14.670 MHz.
Soortgelijke korte golf signalen zijn beschikbaar in andere delen van dewereld.
• In de meeste gevallen wilt u beginnen met het verwijderen van een bestaand
bestand fmt.all in de map waar uw logbestanden worden bewaard.
• Schakel het selectievakje Execute frequency calibration cycle in om
automatisch door de door u gekozen lijst met kalibratiefrequenties te bladerenin het menu Tools. WSJT-X besteedt 30 seconden bij elke frequentie. Eerderwordt geen gemeten data opgeslagen in het bestand fmt.all, hoewel dit op het
scherm wordt weergegeven, kunt u dit wel.
Controleer je huidige kalibratie parameters.
• Tijdens de kalibratieprocedure wordt de USB dial frequentie van de radio
1500 Hz onder elke Freq Cal verschoven vermeld in de lijst met standaard
frequenties. Zoals weergegeven in de onderstaande schermafbeelding, hebben
we daarom signaaldragers gedetecteerd welke verschijnen bij ongeveer 1500
Hz in de WSJT-Xwaterval.
• Om een meetsessie te starten, vinkt u de optie Measure aan en laat u dekalibratiecyclus uitvoeren op ten minste één complete reeks. Merk op dat
tijdens het meten alle bestaande kalibratie parameters automatisch zijn
uitgeschakeld, zodat u mogelijk het FTol bereik moet vergroten als je trancievermeer van freqeuncy af is dan een paar Hertz om geldige metingen vast te
leggen.
104

Met moderne synthesized radio's, zullen kleine gemeten offsets vanaf 1500 Hz
een rechte lijn vertonen afhankelijk van frequentie. U kunt de kalibratie van uw
radio benaderen door eenvoudig degemeten frequentie offset (in Hz) op dehoogste betrouwbare frequentie door de nominale frequentie zelf (inMHz). De
20 MHz meting voor WWV die hierboven is weergegeven, produceerdebijvoorbeeld een gemeten toonverschuiving van24.6 Hz, weergegeven in het
WSJT-X gedecodeerde tekstvenster. De resulterende kalibratieconstante is 24,6
/ 20 = 1,23 delen per miljoen. Dit nummer kan worden ingevoerd als Slope op
het tabblad File | Settings | Frequencies.
Een meer nauwkeurige kalibratie kan worden uitgevoerd door het
onderscheppen en de helling van een rechte lijn op het geheel aan te passen
reeks kalibratie metingen, zoals weergegeven voor deze metingen in de
onderstaande grafiek. Softwaretools voor het uitvoeren van deze taak zijn
inbegrepen bij de WSJT-X installatie en gedetailleerde instructiesvoor hun
gebruik zijn beschikbaar op105

https://physics.princeton.edu/pulsar/k1jt/FMT_User.pdf
Met behulp van deze tools en geen gespecialiseerde hardware buiten uw CATradio, kunt u de radio tot beter dan 1 Hz calibrerenen concurreren met deperiodieke frequentie tests van de ARRL.

Nadat u Execute frequency calibration cycle ten minste eenmaal met goede
resultaten hebt uitgevoerd, controleert en bewerkt u het bestand fmt.all in delogboekmap en verwijder alle onechte of uitschieter metingen. De
lijnaanpassings procedure kan vervolgens automatisch worden uitgevoerd door
te klikken op Solve for calibration parameters in het menu Tools. De resultaten
worden weergegeven zoals in de onderstaande schermafbeelding. Geschatte
onzekerheden zijn opgenomen voor de hellingen te onderscheppen, N is het
aantal gemiddelde frequentiemetingen dat in de aanpassing is opgenomen, en
StdDev is de wortelgemiddelde kwadratische afwijking van gemiddeldemetingen van de gepaste rechte lijn. Als de oplossing geldig lijkt, krijg je deknop Apply te zien. Door hierop te klikken worden de kalibratieparameters
automatisch ingesteld in File | Settings | Frequencies | Frequency Calibration.
106

Voor een snelle visuele controle van de resulterende kalibratie, blijft u in de
FreqCal mode met de optie Measure uitgeschakeld. WSJT-X toont deaangepaste resultaten direct op de waterval en geeft de records weer.

13.2. Referentiespectrum
WSJT-X biedt een hulpmiddel dat kan worden gebruikt om de gedetailleerde
vorm van de passband van uw ontvanger te bepalen. Koppel uw antenne los ofstem af op een stille frequentie zonder signalen. Met WSJT-X in één van delangzame modes, selecteert u Measure reference spectrum in het menu Tools.
Wacht ongeveer één minuut en druk dan op de knop Stop. Een bestand met denaam refspec.dat verschijnt in uw logboekmap. Wanneer u Ref Spec aanvinkt
op de Wide Graph zal het opgenomen reference spectrum worden gebruikt
voor het afvlakken van uw totale effectieve doorlaatband.

13.3. Faseegalisatie
Measure phase response onder het menu Tools is voor gevorderde MSK144-

gebruikers. Fase-egalisatie wordt gebruikt om variaties in groepsvertragingen
over de doorlaatband van uw ontvanger te compenseren. Zorgvuldige
toepassing van deze faciliteit kan intersymbool interferentie verminderen, wat
resulteert in een verbeterde decoderingsgevoeligheid. Als u een software
gedefinieerde ontvanger met lineaire fase filters gebruikt, hoeft u geen fasevereffening toe te passen.
Nadat een frame van ontvangen gegevens is gedecodeerd, genereert deMeasure phase response een onvervormde audiogolf vorm gelijk aan die
107gegenereerd door het zendstation. De Fourier transformatie is dan gebruikt als
een frequentie afhankelijke fasereferentie om te vergelijken met de fase van deontvangen frames Fourier coëfficiënten. Fase verschillen tussen het referentie
spectrum en het ontvangen spectrum zullen omvatten, bijdragen van het
zendfilter van het station van oorsprong, het propagatie kanaal en filters in deontvanger.Als het ontvangen frame afkomstig is van een station waarvan
bekend is dat het signalen verzendt met weinig fase vervorming (bijvoorbeeld
een station waarvan bekend is dat het een correct aangepaste software
gedefinieerde transceiver gebruikt) en of het ontvangen signaal dat is relatief
vrij van multi pad vervorming, zodat de kanaal fase bijna lineair is, zijn degemeten faseverschillen representatief voor de fasereactie van de lokale
ontvanger.
Voer de volgende stappen uit om een fase egalisatiekromme te genereren:• Neem een aantal wav bestanden op die decodeerbare signalen bevatten van
het door u gekozen referentiestation. De beste resultaten worden verkregenwanneer de signaalruis verhouding van de referentie signalen 10 dB of groteris.
• Voer de roepnaam van het referentiestation in het vak DX Call box in.
• Selecteer Measure phase response in het menu Tools en open
achtereenvolgens elk van de wav bestanden. Het mode teken op degedecodeerde tekstregels zal veranderen van & naar ^ terwijl WSJT-X de faserespons meet, en het zal teruggaan naar & nadat de meting is voltooid. Het
programma moet een gemiddeld aantal hoge SNR-frames hebben om de fasenauwkeurig te schatten, dus kan het nodig zijn omverschillende wav bestanden
te verwerken. De meting kan op elk moment worden afgebroken door
Measure phase response opnieuw te selecteren om de fasemeting uit teschakelen.
Wanneer de meting is voltooid, slaat WSJT-X de gemeten faserespons op in delogboekmap, in een bestand met het achtervoegsel ".pcoeff". De
bestandsnaam zal de roepnaam van het referentiestation bevatten
en een tijdstempel, bijvoorbeeld K0TPP_170923_112027.pcoeff.

108• Selecteer Equalization Tools ... in het menu Tools en klik op de knop Phase ...
om de inhoud te bekijken van de logboekmap. Selecteer het gewenste pcoeffbestand. De gemeten fasewaarden worden uitgezet alsgevulde cirkels samen
met een passende rode curve met het label "Proposed". Dit is de voorgesteldefase egalisatiekromme. Het is een goed idee om de fasemeting meerdere kerente herhalen, met verschillende wav bestanden voo relke meting, om ervoor tezorgen dat uw metingen herhaalbaar zijn.
• Als u tevreden bent met een curve, drukt u op de knop Apply om het
voorgestelde resultaat op te slaan. De rodecurve zal worden vervangen door
een lichtgroene curve met het label "Current" om aan te geven dat de faseegalisatie curve nu wordt toegepast op de ontvangen gegevens. Een andere
curve met het label "Group Delay" zal verschijnen. De"Group Delay" curve
toont de groepsvertragingsvariatie over de doorlaatband, in ms. Klik op deknop Discard Measured om de vastgelegde gegevens uit de grafiek teverwijderen, zodat alleen de toegepaste fase vereffeningscurve en debijbehorende groeps vertragingscurve overblijven.
• Om terug te keren naar geen fase egalisatie, drukt u op de knop Restore
Defaults gevolgd door de knop Apply.
De drie nummers aan het einde van elke MSK144 decodeerregel kunnen
worden gebruikt om de verbetering te beoordelen geleverd door egalisatie.
Deze getallen zijn: N = Gemiddeld aantal frames, H = Aantal harde bits
fouten gecorrigeerd, E = grootte van MSK oog diagram opening.
Hier is een decodering van K0TPP verkregen terwijl de faserespons van demeting de faserespons aan het meten was:Het symbool "^" geeft aan dat een fasemeting wordt verzameld maar nog niet
is voltooid. De drie cijfers aan het einde van de regel geven aan dat één frame
werd gebruikt om de decodering te verkrijgen, er waren geen harde bit fouten
en de oogopening was 1,2 op een schaal van -2 tot +2. Zo ziet dezelfde
decodering eruit na fase egalisatie:

109

In dit geval heeft egalisatie de oogopening vergroot van 1,2 naar 1,6. Grotere
positieve oogopeningen worden geassocieerd met een verminderde kans op bit
fouten en een grotere kans dat een frame succesvol zal zijn gedecodeerd. In dit
geval vertelt de grotere opening ons dat de faseegalisatie succesvol was, maar
het is welbelangrijk om op te merken dat deze test op zichzelf niets zegt of detoegepaste fase egalisatiecurve een verbetering is op de decodering vanandere signalen dan die van het referentiestation, K0TPP.
Het is een goed idee om voor en na het gebruik van een groot aantalvergelijkingen de opgeslagen wav bestanden te vergelijken met signalen vanveel verschillende stations, om te bepalen of uw equalizercurve de decoderingvan de meeste signalen verbetert. Wanneer u dergelijke vergelijkingen maakt,
houd er rekening mee dat WSJT-X een frame met succes kan decoderen, dat
niet was gedecodeerd voordat egalisatie was toegepast. Zorg er daarom voor
dat de 'T'-tijd van beide decoderingen hetzelfde is voordat u hun eindkwaliteitsnummers vergelijkt.
Houd er bij het vergelijken van de resultaten van voor en na het decoderen met
dezelfde "T", rekening mee dat een kleiner eerste getal betekent dat dedecodering is verbeterd, zelfs als het tweede en derde nummer "slechter"lijken te zijn. Bijvoorbeeld de kwaliteitsnummers aan het einde van de regel
vóór egalisatie 2 0 0,2 en na zijn egalisatie 1 5 -0,5. Deze cijfers tonen
verbeterde decodering omdat de decodering werd verkregen met het gebruik
van slechts één enkel frame na egalisatie terwijl een 2 frames gemiddeldenodig was voor egalisatie. Dit houdt in dat kortere en/ of zwakkere pings
kunnen worden gedecodeerd.
Verdere details over fase egalisatie en voorbeelden van gepaste
fasecurven en oogdiagrammen zijn te vinden in het artikel op
MSK144 van K9AN en K1JT gepubliceerd in QEX.

110

14. Samenwerkende programma's
WSJT-X is geprogrammeerd om nauw samen te werken met verschillende
andere nuttige programma's.
• DX Lab Suite, Omni-RigenHam Radio Deluxe werden beschreven in het
gedeelte over rig besturing.
• PSK Reporter, door Philip Gladstone, is een webserver die ontvangst
rapporten verzamelt die door verschillende andere programma's zijn
verzonden, waaronder WSJT-X. De informatie wordt in bijna realtime
beschikbaar gesteld op een wereldkaart, en ook als statistische overzichten vanverschillende soorten. Een aantal opties zijn beschikbaar voor de gebruiker,
U kunt bijvoorbeeld een kaart aanvragen met wereldwijde JT65 activiteit opalle amateurbands in het laatse uur. Zo'n kaart kan er zo uitzien, waarbij
verschillende kleuren verschillende banden vertegenwoordigen:

De volgende schermafbeelding toont de PSK Reporterkaart die isgeconfigureerd om MSK144 rapporten weer te geven:111• JT-Alert, van VK3AMA, is alleen beschikbaar voor Windows. Het biedt veel
bedienings hulpmiddelen, waaronder automatisch loggen naar verschillende
log programma's van derden, audio- en visuele waarschuwingen na een
nummer van optionele waarschuwings condities (decodering van een nieuwe
DXCC, nieuwe status, etc.) en gemakkelijke directe toegang naar webservices
zoals roepnaam opzoeken.
• AlarmeJT van F5JMH is alleen beschikbaar voor Linux. Het programma houdt
zijn eigen logboek bij. Het haalt contact informatie van WSJT-X en geeft visuelewaarschuwingen voor nieuwe DXCC-entiteiten en grid squares op de huidige
band, evenals andere opties.
• JT-Bridge van SM0THU is beschikbaar voor OS X. Het werkt samen met
logging applicaties Aether, MacLoggerDX, RUMlog of RUMlogNG. Het
controleert de QSO en QSL status van de call en DXCC-entiteit, evenals vele
andere functies.
• N1MM Logger+ is een gratis applicatie voor het registreren van contesten.
Het is alleen beschikbaar voor Windows. WSJTX kan gelogde QSO informatieernaar toe sturen via een netwerk verbinding.

112• Writelog is een niet gratis applicatie voor het registreren van contesten. Het
is alleen beschikbaar voor Windows. WSJTX kan gelogde QSO informatie ernaar
toe sturen via een netwerk verbinding.

15. Platform afhankelijkheden
Enkele WSJT-Xfuncties gedragen zich anders in Windows, Linux of OS X of zijn
mogelijk niet voor iedereen relevant werkende platforms.

15.1. Bestand locaties• Windows# Settings: %LOCALAPPDATA%\WSJT-X\WSJT-X.ini# Log directory: %LOCALAPPDATA%\WSJT-X\# Default save directory: %LOCALAPPDATA%\WSJT-X\save\• Windows, when using "--rig-name=xxx"# Settings: %LOCALAPPDATA%\WSJT-X - xxx\WSJT-X - xxx.ini# Log directory: %LOCALAPPDATA%\WSJT-X - xxx\
# Default save directory: %LOCALAPPDATA%\WSJT-X - xxx\save\• Linux# Settings: ~/.config/WSJT-X.ini# Log directory: ~/.local/share/WSJT-X/# Default save directory: ~/.local/share/WSJT-X/save/• Linux, when using "--rig-name=xxx"# Settings: ~/.config/WSJT-X - xxx.ini# Log directory: ~/.local/share/WSJT-X - xxx/
# Default save directory: ~/.local/share/WSJT-X - xxx/save/113• Macintosh# Settings: ~/Library/Preferences/WSJT-X.ini# Log directory: ~/Library/Application Support/WSJT-X/# Default save directory: ~/Library/Application Support/WSJT-X/save/• Macintosh, when using "--rig-name=xxx"# Settings: ~/Library/Preferences/WSJT-X - xxx.ini# Log directory: ~/Library/Application Support/WSJT-X - xxx/
# Default save directory: ~/Library/Application Support/WSJT-X - xxx/save/

16. Veel gestelde vragen
1. Mijn weergegeven spectrum is vlakker als ik het vak Flatten niet aanvink.
Wat is er mis?
WSJT-X verwacht geen steile filterrand binnen de weergegeven passband.
Gebruik een breder IF-filter of verklein het weergegeven passband door Bins/
Pixel te verlagen, Start of vergroot de breedte van Wide Graph. U kunt er ookvoor kiezen om de filter doorlaatband opnieuw te centreren, als een dergelijke
besturing beschikbaar is.
2. Hoe moet ik WSJT-X configureren om meerdere instanties uit te voeren?
Start WSJT-X vanuit een opdracht prompt venster en wijs aan elke instantie een
unieke identificatie toe zoals in het volgende voorbeeld van twee instanties.
Deze procedure isoleert de Settings en de beschrijfbare bestands locatie voorelke instantie van WSJT-X.

3. Ik krijg het bericht "Netwerkfout - SSL/ TLS ondersteuning niet geïnstalleerd".
Wat moet ik doen?
U moet geschikte Open SSL bibliotheken installeren. Zie Instructions to
install OpenSSL.
4. Ik krijg af en toe Rig Control fouten als ik de VFO van mijn Icom rig aanpas.
Wat is er mis?

114

Standaard hebben de meeste Icom transceivers * CI-V Tranceive Mode
"ingeschakeld, dit veroorzaakt dat het CAT verkeer van de installatie, de CAT
besturing door een pc verstoort. Schakel deze optie uit in het menu van het rig.
5. Ik wil mijn zendontvanger bedienen met een andere applicatie en WSJT-X, is
dat mogelijk?
Dit is alleen mogelijk en betrouwbaar te doen via een soort rig control server,
die server moet zowel WSJT-X als de andere applicatie(s) als clients kunnen
accepteren. Met behulp van een domme seriële poort splitter zoals het VSPEhulpmiddel wordt niet ondersteund, het kan werken, maar het is niet
betrouwbaar vanwege onbeheerde CAT controle botsingen. Toepassingen zoals
de Hamlib Rig Control Server (rigctld), Omni-Rig en DX Lab Suite
commander is potentieel geschikt en WSJT-X kan voor iedereen als een client
fungeren.
6. Installatiebeheer via OmniRig lijkt te mislukken wanneer ik op Test CAT klik.
Wat kan ik eraan doen?
Omni-Rig heeft blijkbaar een bug die verschijnt wanneer u op CAT testen klikt.
Vergeet het gebruik van Test CAT en klik gewoon op OK. Omni-Rig gedraagtzich dan normaal.
7. Ik gebruik WSJT-X onder Ubuntu. Het programma start, maar de menubalk
ontbreekt boven in het hoofdvenster en de sneltoetsen werken niet.
Ubuntu's nieuwe "Unity" -desktop plaatst het menu voor het momenteel
actieve venster bovenaan het primaire weergavescherm. U kunt menubalken
terugzetten naar hun traditionele locaties door het volgende in een opdracht
prompt venster te typen:

Als alternatief kunt u de algemene menubalk alleen voor WSJT-X uitschakelen
door de toepassing te starten met de omgevings variabele
QT_QPA_PLATFORMTHEME ingesteld op leeg (de spatie achter het '=' teken is
noodzakelijk):

8. Ik gebruik WSJT-X op Linux met behulp van een KDE bureaublad. Waarom
gedragen Menu→Configurations zich slecht?
115Het KDE ontwikkelingsteam heeft een code toegevoegd aan Qt die automatischeen snelkoppeling probeert toe te voegen, sneltoetsen voor alle knoppen
inclusief popup menu knoppen, dit interfereert met de werking van de
toepassing (veel andere Qt toepassingen hebben vergelijkbare problemen met
KDE). Totdat dit door het KDE-team is vastgesteld, moet u deze fout
uitschakelen. Bewerk het bestand ~/ .config / kdeglobals en voeg een sectie toe
met daarin het volgende:

Zie https://stackoverflow.com/a/32711483 en
https://bugs.kde.org/show_bug.cgi?id=337491 voormeer details.

17. Protocol specificaties
17.1. Overzicht
Alle QSO-modes gebruiken gestructureerde berichten die door de gebruiker
leesbare informatie comprimeren tot pakketten met een vaste lengte. JT4, JT9
en JT65 gebruiken 72-bits payloads. Standaard berichten bestaan uit twee 28bit velden die normaal worden gebruikt voor roepnamen en een 15-bit veld
voor een grid locator, rapport, bevestiging of 73. Een extra bit markeert een
bericht met willekeurige vrije tekst, tot 13 karakters. Speciale gevallen laten toe
dat andere informatie zoals add-on roepnaam voorvoegsels (bijv. ZA/ K1ABC)of achtervoegsels (bijv. K1ABC / P) worden gecodeerd. Het basisdoel is om demeest voorkomende berichten die worden gebruikt voor minimaal geldige
QSO's te comprimeren tot een vaste lengte van 72 bits.
Informatie pay loads voor FST4, FT4, FT8, Q65 en MSK144 bevatten 77 bits. De
5 extra bits worden gebruikt om speciale bericht typen te markeren die worden
gebruikt voor niet-standaard roepnamen, contest uitwisselingen, FT8 DX
pedition-modus en een paar andere mogelijkheden. Alle details zijn
gepubliceerd in QEX, zie de FT4 en FT8 communicatie protocollen.
Een standaard amateur roepnaam bestaat uit een voorvoegsel van één of twee
tekens, waarvan ten minste één letter, gevolgd door een cijfer en een
achtervoegsel van één tot drie letters. Binnen deze regels is het aantal
mogelijke roepnamen gelijk aan 37 × 36 × 10 × 27 × 27 × 27, of iets meer dan
262 miljoen. (De nummers 27 en 37 verschijnen omdat op de eerste en laatstedrie posities, een teken afwezig kan zijn, of een letter of misschien een cijfer.)
116

Aangezien 2 tot de 28é macht meer dan 268 miljoen is, zijn 28 bits voldoende
om elke standaard roepnaam uniek te coderen. Evenzo het aantal 4 cijferige
Maidenhead grid locators op aarde is 180 × 180 = 32.400, dat is minder dan 2
tot de 15é macht =32.768, dus een grid zoeker vereist 15 bits.
Ongeveer 6 miljoen van de mogelijke 28 bits waarden zijn niet nodig voor
roepnamen. Een paar van deze slots zijn toegewezen geweest aan speciale
bericht componenten zoals CQ, DE en QRZ. CQ kan worden gevolgd door driecijfers om een gewenste call backfrequentie aan te geven. (Zeg maar als K1ABC
op een standaard oproepfrequentie uitzendt 50.280, en stuurt CQ 290 K1ABC
FN42, dit betekent dat hij/ zij op 50.290 zal luisteren en daar zal reageren op
eventuele antwoorden.) Een numeriek signaalrapport van het formulier -nn of
R -nn kan worden verzonden in plaats van een grid locator.(Zoals oorspronkelijk
gedefinieerd, moesten numerieke signaal rapporten nn tussen -01 en -30 dB
vallen. Recente programmaversies zijn geschikt voor rapporten tussen -50 en+49 dB.) Een landvoorvoegsel of draagbaar achtervoegsel kan gehecht zijn aan
een van de roepnamen. Wanneer deze functie wordt gebruikt, wordt deaanvullende informatie verzonden in plaats van de grid locator of door extra
informatie te coderen in enkele van de 6 miljoen beschikbare bovenstaandeslots.
Voor het gemak van gerichte CQ berichten ondersteunt het 72bit compressiealgoritme berichten beginnend met CQ AA tot en met CQ ZZ. Deze bericht
fragmenten zijn intern gecodeerd alsof ze dat waren, de roepnaam E9AA tot en
met E9ZZ. Bij ontvangst worden ze weer omgezet in de vorm CQ AA viaCQ ZZ,
voor weergave aan de gebruiker.
Om bruikbaar te zijn op kanalen met een lage signaal ruisverhouding, vereist dit
soort verliesloze bericht compressiegebruik van een FEC code (Strong Forward
Error Correcting). Voor elke modus worden verschillende codes gebruikt.
Accuraat synchronisatie van tijd en frequentie is vereist tussen zendende enontvangende stations. Als hulpmiddel bij de decoders, elk protocol bevat een"synchronisatievector" van bekende symbolen afgewisseld met deinformatiedrager symbolen. Gegenereerde golfvormen voor alle WSJT-X modes
hebben een continue fase en een constante envelop.

11717.2. Langzame modes
17.2.1. FST4
FST4 biedt T/ R sequentie lengten van 15, 30, 60, 120, 300, 900 en 1800
seconden. Submodes krijgen namen als FST4-60, FST4-120, enz., Waarbij detoegevoegde nummers de lengte van de reeks in seconden aangeven. Een 24bits cyclische redundantie controle (CRC) wordt toegevoegd aan de 77-bits
bericht payload om een 101-bits bericht-plus-CRC-woord te creëren.
Voorwaartse fout correctie wordt bereikt met behulp van een (240,101) LDPCcode. Transmissies bestaan uit 160 symbolen: 120 informatie dragende
symbolen van elk twee bits, afgewisseld met vijf groepen van acht vooraf
gedefinieerde synchronisatie symbolen. Modulatie maakt gebruik van 4-toon
frequentie verschuivings sleutels (4-GFSK) met Gaussiaanse afvlakking vanfrequentie overgangen.

17.2.2. FT4
Forward error correction (FEC) in FT4 maakt gebruik van een LDPC code (lowdensityparity check) met 77 informatiebits, een 14 bits cyclische redundantie
controle (CRC) en 83 pariteitsbits die een 174 bits codewoord maken. Het is dus
een LDPC-code (174,91) genoemd. Synchronisatie maakt gebruik van vier 4 × 4
Costas arrays en ramp up en ramp down symbolen worden aan het begin eneinde van elke verzending ingevoegd. Modulatie is 4 tone frequentie shift
keying(4-GFSK) met Gaussiaanse afvlakking van frequentie overgangen. De
keyingrate is 12000/576 = 20.8333 baud.
Elk verzonden symbool draagt twee bits, dus het totale aantal kanaal symbolen
is 174/2 + 16 + 2 =105. De totale bandbreedte is 4 × 20.8333 = 83.3 Hz.

17.2.3. FT8
FT8 gebruikt dezelfde LDPC (174,91) code als FT4. Modulatie is 8 tone
frequency shift keying (8-GFSK) op12000/1920 = 6,25 baud. Synchronisatie
maakt gebruik van 7 × 7 Costas arrays aan het begin, midden en einde vanelke uitzending. Verzonden symbolen dragen drie bits, dus het totale aantal
kanaalsymbolen is 174/3+ 21 = 79. De totale bezette bandbreedte is 8 × 6.25 =50 Hz.
118

17.2.4. JT4
FEC in JT4 gebruikt een sterke convolutionele code met beperkings lengte K =32, snelheid r = 1/2 en een staart nul. Deze keuze leidt tot een gecodeerde
berichtlengte van (72 + 31) x 2 = 206 informatie dragende bits. Modulatie is
4 tone frequency shift keying (4-FSK) op 11025/2520 = 4.375 baud. Elk symbool
bevat één informatiebit (het meest significante bit) en één synchronisatie bit.
De twee 32bit polynomen gebruikt voor convolutioneel codering hebben
hexadecimale waarden 0xf2d05351 en 0xe4613c47, en de volgorde vangecodeerde bits is gescrambled door een interleaver. De pseudo willekeurige
synchronisatie vector is de volgende reeks (60 bits per regel):

17.2.5. JT9
FEC in JT9 gebruikt dezelfde sterke convolutionele code als JT4: beperking
lengte K = 32, snelheid r = 1/2, en een zero tail, leidend tot een gecodeerde
bericht lengte van (72 + 31) × 2 = 206 informatie dragende bits. Modulatie
is negen toon frequentie shift keying, 9-FSK op 12000.0 / 6912 = 1.736 baud. Er
worden acht tonen gebruikt voor data, één voor synchronisatie. Acht
datatonen betekent dat drie gegevens bits worden getransporteerd door elk
verzonden informatie symbool. Zestien symbool intervallen zijn gewijd aan
synchronisatie, dus een verzending vereist in totaal 206/3 + 16 = 85 (naarboven afgerond) kanaal symbolen. De synchronisatie symbolen zijn
genummerd 1, 2,5, 10, 16, 23, 33, 35, 51, 52, 55, 60, 66, 73, 83 en 85 in deverzonden volgorde. Toon afstand van de 9-FSK modulatie voor JT9A is gelijk
aan de sleutelfrequentie, 1.736 Hz. De totale bezette bandbreedte is9× 1.736 =
15,6 Hz.

17.2.6. JT65
Een gedetailleerde beschrijving van het JT65 protocol werd gepubliceerd in QEXvoor september oktober 2005. Een Reed Solomon (63,12) error control code
converteert 72bit gebruikers berichten in reeksen van 63 zes bit
informatiedragers symbolen. Deze zijn verweven met nog eens 63 symbolen
119voor het synchroniseren van informatie volgens naar de volgende pseudo
willekeurige volgorde:

De synchronisatie toon wordt normaal verzonden in elk interval met een "1" inde reeks. Modulatie is 65 FSK op 11025/4096 = 2.692 baud. De requentie
ruimte tussen tonen is gelijk aan de keying snelheid voor JT65A, en 2 en 4 keer
groter voor JT65B en JT65C. Voor EME QSO's wordt soms het signaalrapport
OOO gebruikt in plaats van numerieke signaal rapporten. Het wordt
overgebracht door de synchronisatie- en data posities in de verzonden om tekeren volgorde. Korte berichten voor RO, RRR en 73 laat de synchronisatie
vector volledig achterwege en gebruik tijd intervallen van 16384/11025 = 1.486
s voor paren van afwisselende tonen. De lagere frequentie is hetzelfde als die
vande synchrone toon die wordt gebruikt in lange berichten en de frequentie
scheiding is 110250/4096 = 26,92 Hz vermenigvuldigd
door n voor JT65A, waarbij n = 2, 3, 4 wordt gebruikt om de berichten RO, RRR
en 73 over te brengen.

17.2.7. Q65
Q65 is bedoeld voor scatter-, EME- en andere extreem zwakke signaal
toepassingen. Voorwaartse fout correctie (FEC) maakt gebruik van een speciaal
ontworpen (65,15) blokcode met zes-bits symbolen. Twee symbolen worden
door de code "geperforeerd" en niet verzonden, waardoor een effectieve(63,13) code wordt verkregen met een nuttige lading van k = 13 informatiesymbolen die worden overgebracht door n = 63 kanaal symbolen. De
geperforeerde symbolen bestaan uit een 12-bits CRC berekend op basis van de
13 informatie symbolen. De CRC wordt gebruikt om de foutieve decoderings
snelheid tot een zeer lage waarde te verlagen. Een pseudo willekeurige reeksvan 22 symbolen, verspreid over een transmissie, wordt verzonden als "toon 0"
en gebruikt voor synchronisatie. Het totale aantal kanaal symbolen in een Q65transmissie is dus 63 + 22 = 85. Q65 biedt T/ R-sequentie lengten van 15, 30,
60, 120 en 300 s, en submodes A - E hebben toon afstanden 1, 2, 4, 8, en 16
keer de symbool snelheid. Submode-aanduidingen omvatten een nummer voor
de reekslengte en een letter voor de toonafstand, zoals in Q65-15A, Q65-120C,
enz. De gebruikte bandbreedtes zijn 65 keer de toonafstand, variërend van 19
Hz (Q65-300A) tot maximaal 1733 Hz (Q65-15C, Q65-30D en Q65-60E).
120

17.2.8. WSPR
WSPR is ontworpen voor het onderzoeken van potentiële radio propagatie
paden met behulp van een laag vermogen zoals bakenachtige
Transmissies. WSPR-signalen geven een roepnaam, Maidenhead grid zoeker envermogensniveau met behulp van een gecomprimeerd gegevens formaat met
sterke voorwaartse fout correctie en smalbandige 4-FSK modulatie. Het
protocol is effectief bij signaal ruis verhoudingen zo laag als –31 dB bij een
bandbreedte van 2500 Hz.
WSPR-berichten kunnen één van de drie mogelijke indelingen hebben,geïllustreerd met de volgende voorbeelden:• Type 1: K1ABC FN42 37• Type 2: PJ4/K1ABC 37• Type 3: <PJ4/K1ABC> FK52UD 37

Type 1berichten bevatten een standaard roepnaam, een Maidenhead grid
zoeker van 4 tekens en vermogen sniveau in dBm. Type 2 berichten laten de
grid locator weg maar bevatten een samengestelde roepnaam, terwijl bij type 3
berichten wordt de roepnaam vervangen door een 15 bits hash-code en, voegt
een locator van 6 tekens en het vermogens niveau toe.
Lossless compressie technieken persen alle drie berichttypen in exact 50 bits
gebruikers informatie. Standaard roepnamen vereisen 28 bits en 4 karakter grid
locators, 15 bits. In Type 1 berichten, de resterende7 bits brengen het
vermogens niveau over. In berichttypen 2 en 3 geven deze 7 bits vermogens
niveau samen met een uitbreiding of herdefinitie van velden die normaal
worden gebruikt voor roepnaam en locator. Deze compressie
technieken samen komen neer op "broncodering" van het gebruikersbericht in
het kleinst mogelijke aantal bits.
WSPR gebruikt een convolutionele code met beperkings lengte K = 32 en
snelheid r = 1/2. Convolution breidt de 50 gebruikers bits uit in een totaal van(50 + K - 1) × 2 = 162 éénbitsymbolen. Interleaving wordt toegepast om devolgorde van deze symbolen, waardoor het effect van mogelijke korte bursts
van ontvangst tot een minimum wordt beperkt veroorzaakt door vervaging ofinterferentie. De gegevens symbolen worden gecombineerd met een gelijk
aantal synchronisatie symbolen, een pseudo willekeurig patroon van nullen en
enen. De 2 bits combinatie voor elk symbool is de hoeveelheid dat bepaalt
welke van de vier mogelijke tonen in een bepaald symbool interval moeten
121worden verzonden. Data informatie wordt genomen als de meest significantebit, synchronisatie informatie het minst significant. Dus op een schaal van 0 - 3,de toonvoor een gegeven symbool is tweemaal de waarde (0 of 1) van degegevens bit, plus de synchronisatie bit.

17.2.9. FST4W
FST4W biedt T/ R-sequentie lengten van 120, 300, 900 en 1800 seconden.
Submodes krijgen namen als FST4W-120, FST4W-300, enz., Waarbij detoegevoegde nummers de lengte van de reeks in seconden aangeven.
Berichten payloads bevatten 50 bits en een 24-bits cyclische redundantie
controle (CRC) die is toegevoegd om een 74-bits bericht-plus-CRC-woord tecreëren. Voorwaartse fout correctie wordt bereikt met behulp van een (240,74)
LDPC-code. Transmissies bestaan uit 160 symbolen: 120 informatie dragende
symbolen van elk twee bits, afgewisseld met vijf groepen van acht vooraf
gedefinieerde synchronisatie symbolen. Modulatie maakt gebruik van 4 toon
frequentie verschuivings sleutels (4-GFSK) met Gaussiaanse afvlakking vanfrequentie overgangen.

17.2.10. Overzicht
Tabel 7 geeft een korte samenvatting van de parameters voor de langzame
modes in WSJT-X. Parameters K en r specificerende beperkingslengte ensnelheid van de convolutionele codes, n en k specificeren de afmetingen van de(equivalente) blok codes, Q is de alfabetgrootte voor de informatiedragende
kanaalsymbolen, Sync Energy is de fractie van uitgezonden energie gewijd aan
het synchroniseren van symbolen, en S / N drempel is de signaal
ruisverhouding (in a2500 Hz referentie bandbreedte) waarboven de kans op
decodering 50% of hoger is.

122

Table 7 Parameters of Slow Modes

Submodes van JT4, JT9 en JT65 bieden grotere toonafstanden voor
omstandigheden die dit vereisen, zoals een aanzienlijke Doppler-spreiding.
Tabel 8 geeft een overzicht van de toonafstanden, bandbreedtes en benaderde123drempel gevoeligheden van de verschillende submodes wanneer spreiding
vergelijkbaar is met toonafstand.
Tabel 8. Parameters van langzame submodes JT4, JT9, and JT65 met
selecteerbare toonafstanden

124

Tabel 9. Parameters van Q65 submodes

17.3. Snelle modes
17.3.1. JT9
De langzame modes van de JT9 gebruiken allemaal een coderings snelheid van
12000/6912 = 1.736 baud. In tegenstelling tot de instelling Fast submodes past
JT9E-H de snelheid aan om overeen te komen met de grotere toonafstanden.
Berichtduur is daarom veel korter en ze worden herhaaldelijk door elke Tx
reeks verzonden. Zie Tabel 9 voor details hieronder.

17.3.2. MSK144
Standaard MSK144 berichten zijn op dezelfde manier gestructureerd als in FT8,
met 77 bits gebruikers informatie. Voorwaartse fout correctie wordtgeïmplementeerd door eerst de 77 bericht bits te vergroten met een 13bit
cyclisch redundantie controle (CRC) berekend op basis van de berichtbits. De
CRC wordt gebruikt om de meest valse te detecteren en te elimineren bij deontvanger. Het resulterende 90bits vergrote bericht wordt toegewezen aan een
128 bits codewoord met behulp van een (128,90) binaire LDPC-code (lowdensity-parity-check) specifiek ontworpen door K9AN voor dit doeleinde. Twee
8 bits synchronisatie sequenties worden toegevoegd om een berichtenframevan 144 bits lang te maken. Modulatie is Offset Quadrature Phase-Shift Keying(OQPSK) op 2000 baud. Even genummerde bits zijn over het in fase kanaal
getransporteerd, oneven genummerde bits op het kwadratuur kanaal.
Individuele symbolen zijn gevormd met halve sinusprofielen, waardoor een
gegenereerde golfvorm met constante omhulling wordt verzekerd,
125gelijk aan een MSK golfvorm (Minimum Shift Keying). Frameduur is 72 ms, dus
het effectieve karakter overdrachtssnelheid voor standaardberichten is
maximaal 250 cps.
MSK144 ondersteunt ook korte berichten die kunnen worden gebruikt nadat
QSO partners beide roepnamen hebben uitgewisseld. Korte berichten bestaan
uit 4 bits die R + -rapport, RRR of 73 coderen, samen met een 12 bits hashcode gebaseerd op het bestelde paar “naar” en “van” roepnamen. Nog een
speciaal ontworpen LDPC code (32,16) biedt fout correctie en een 8 bits
synchronisatie vector wordt toegevoegd om een 40 bits frame te vormen. Kort
berichtduur is dus 20 ms, en korte berichten kunnen worden gedecodeerd vanzeer korte meteor pings.
De 72 ms of 20 ms frames van MSK144 berichten worden zonder gaten
herhaald gedurende de volledige duur van een transmissie cyclus. Voor demeeste doeleinden is een cyclusduur van 15 s geschikt en aanbevolen voor
MSK144.
Het gemoduleerde MSK144 signaal beslaat de volledige bandbreedte van een
SSB zender, dus zijn de transmissies altijd gecentreerd op audio frequentie
1500 Hz. Voor het beste resultaat moeten zender- en ontvanger filters
worden aangepast om een zo plat mogelijke respons te bieden over het bereik
van 300Hz tot 2700Hz. De maximum toelaatbare frequentie offset tussen u en
uw QSO partner ± 200 Hz.

17.3.3. Overzicht
Tabel 10. Parameters van snelle modes

126

18. Astronomische gegevens
Een tekstvak met de titel Astronomical Data biedt informatie die nodig is voor
het volgen van de zon of de maan, compensatie voor EME Dopplerverschuiving en schatting van EME Dopplerspreiding en pad afbraak. Klik op
Astronomical data in het menu View om dit venster weer te geven of teverbergen.

De beschikbare informatie omvat de huidige UTC datum en tijd, Az en El,
azimut en hoogte vande maan op je eigen locatie, in graden, Self Dop, Widthen Delay, de Doppler-shift, de Doppler verspreiding van het ene ledemaat naar
het andere in Hz en de vertraging van uw eigen EME echo's in seconden, en
DxAz en DxEl, DxDop en DxWid, overeenkomstige parameters voor een station
op het DX gridinvoer in het hoofdvenster. Deze cijfers worden gevolgd door
Dec, de declinatie van de maan,SunAz en SunEl, de azimut en de hoogte van dezon,Freq, uw werkfrequentie aangegeven in MHz, Tsky, de achtergrond
temperatuur van de hemel geschat in de richting van de maan, aangepast aan
de frequentie vanoperatie, Dpol, ruimtelijke polarisatie verschuiving in graden,
MNR, niet wederkerigheid het EME pad in dB, als gevolg van een combinatie
van Faraday rotatie en ruimtelijke polarisatie, en tot slot Dgrd, een schatting
127

van de signaal verslechtering in dB, in verhouding tot beste tijd mogelijk met demaan perigee in een deel van de koude lucht.
Op de hogere microgolfbanden, waar Faradayrotatie minimaal is en lineairepolarisatie vaak gebruikt, zal ruimtelijke offset signaalniveaus verminderen.
Sommige stations hebben mechanische polarisatie geïmplementeerd,
aanpassing om dit verlies te overwinnen, en de hoeveelheid rotatie wordt inrealtime voorspeld door de waarde van Dpol. Positieve Dpol betekent dat deantenne met de klok mee moet worden gedraaid, kijkend vanaf achter deantenne naar de maan. Voor een schotelantenne moet de feed op dezelfde
manier met de klok mee worden gedraaid kijkend in de mond van de feed. Een
negatieve waarde voor Dpol betekent tegen de klok in draaien.
De state of the art voor het vaststellen van drie dimensionale locations van dezon, maan en planeten op een bepaalde tijd is belichaamd in een numeriekmodel van het zonnestelsel dat wordt onderhouden in het Jet Propulsion
Laboratory.Het model is numeriek geïntegreerd om met grote nauwkeurigheid
gegevens in tabelvorm te produceren. De hemel coördinaten van de maan ofde planeet kunnen bijvoorbeeld worden bepaald op een opgegeven tijd tot
ongeveer 0,0000003 graden. De JPL ephemeris tabellen en interpolatie
routines zijn opgenomen geweest in WSJT-X. Verdere details overnauwkeurigheid, vooral verwachte EME Doppler verschuivingen, wordenbeschreven in QEX voor november, december 2016.
Lucht achtergrond temperaturen gerapporteerd door WSJT-X zijn afgeleid van
de all-sky 408 MHz map of Haslam et al. (Supplement Series Astronomy andAstrophysics, 47, 1, 1982), geschaald door frequentie naarde -2.6 macht. Dezekaart heeft een hoek resolutie van ongeveer 1 graad en, natuurlijk hebben demeeste Amateur EME antennes een veel bredere bundelbreedte dan dit. Uw
antenne zal daarom de hotspots aanzienlijk gladstrijken, en de waargenomen
extremen van de luchttemperatuur zullen minder zijn. Tenzij je zijlobben en
grondreflecties buitengewoon goed zijn is het onwaarschijnlijk dat
nauwkeurigere luchttemperaturen dat zouden doen.

12819. Hulpprogramma's
De WSJT-X pakketten bevat het programma rigctl-wsjtx [.exe], dat kan worden
gebruikt om CAT reeksen te verzenden naar een rig vanaf de opdrachtregel ofuit een batch bestand of shell script, en het programma rigctldwsjtx [.exe],
waarmee andere compatibele toepassingen een CAT verbinding met een rig
kunnen delen. Deze programma versies bevatten de nieuwste Hamlibrig
drivers, dezelfde die door WSJT-X zelf worden gebruikt.
Met extra hulpprogramma's jt4code, jt9code en jt65code kunt u de conversie
van gebruikersniveau berichten verkennen in kanaal symbolen of'toonnummers' en weer terug. Deze programma's kunnen nuttig zijnvoor iemand die een baken generator ontwerpt, voor het begrijpen van detoelaatbare structuur van verzonden berichten en voor het bestuderen van het
gedrag van de foutcontrole codes.
Kanaal symboolwaarden voor JT4 lopen van 0 tot 3. Het totale aantal symbolenin een verzonden berichtis 206. Om JT4 code uit te voeren, voert u deprogrammanaam in, gevolgd door een JT4 bericht tussen aanhalingstekens. In
Windows ziet de opdracht- en programma uitvoer er als volgt uit:

Kanaal symboolwaarden voor JT9 lopen van 0 tot 8, waarbij 0 desynchronisatietoon vertegenwoordigt. Het totale aantal symbolen in een
verzonden bericht is 85. Voer de programmanaam in, gevolgd door een JT9
bericht tussen aanhalingstekens:

129

Voor het overeenkomstige programma JT65code worden alleen de informatie
dragende kanaalsymbolen getoond, en de symbool waarden variëren van 0 tot
63. Synchronisatie symbolen liggen twee toon intervallen onder degegevenstoon 0 en de opeenvolgende locaties van synchronisatie symbolen
worden beschreven in het gedeelte JT65 Protocol van deze handleiding.
Een typische uitvoering van JT65code wordt hieronder getoond. Het rogramma
geeft het ingepakte bericht van 72 bits weer, hier weergegeven als 12 zesbit
symboolwaarden, gevolgd door de kanaalsymbolen:

Voor de illustratie van de krachtige en sterke foutcodering in JT9 en JT65 kijk
naar de kanaalsymbolen achter de verandering van een enkel karakter in het
bericht. Wijzig bijvoorbeeld de grid locator van FN42 naar FN43 in het JT65bericht:

130

U zult ontdekken dat elk mogelijk JT65 bericht verschilt van elk ander mogelijk
JT65 bericht in op ten minste 52 van de 63 informatie dragende
kanaalsymbolen.
Het uitvoeren van elk van deze hulpprogramma's met "-t" als het enige
opdrachtregel argument levert voorbeelden op van alle ondersteunde
berichttypen. Gebruik bijvoorbeeld jt65 code -t:

131

MSK144 gebruikt een binaire kanaalcode, dus verzonden symbolen hebben dewaarde 0 of 1. Even genummerde symbolen (index beginnend bij 0) worden
verzonden op het I (in-fase) kanaal, oneven genummerde symbolen op het Q(Kwadratuur) kanaal. Een typische uitvoering van MSK144 code wordt
hieronder getoond.

13220. Ondersteuning
20.1. Hulp bij configuratie
De beste bron van hulp bij het instellen van uw station of het configureren van
WSJT-X is de WSJT Group via e-mailadres wsjtx@groups.io. De kans is groot dat
iemand met vergelijkbare interesses en apparatuur uw probleem al heeft
opgelost en helpt u graag verder. Als je hier berichten wilt plaatsen moet je lid
worden van de groep.

20.2. Foutmeldingen
Een van uw verantwoordelijkheden als WSJT-X-gebruiker is om de vrijwillige
programmeurs te helpen het programma te verbeteren. Bugs kunnen worden
gerapporteerd aan het WSJTX forum op Groups.io Post Message of de WSJT
Developerslijst ( mailto:wsjt-devel@lists.sourceforge.net). Nogmaals, je moet
lid worden van de groep of je abonneren op de lijst. U kunt zich hier aanmeldenvoor de lijst.

133

Om nuttig te zijn, moeten bugrapporten minstens de volgende informatie
bevatten:• Programmaversie• Besturingssysteem• Beknopte beschrijving van het probleem• Exacte stappen die nodig zijn om het probleem te reproduceren

20.3. Vragen voor nieuwe functies
Suggesties van gebruikers leiden vaak tot nieuwe programma functies. Goedeideeën zijn altijd welkom: als u graag een nieuwe functie wil zien in WSJT-X,
spel het zo gedetailleerd mogelijk, en stuur het naar ons, op een van de emailadressen die een paar regels hierboven worden gegeven. Leg uit waarom
je denkt dat de functie wenselijk is, en welke andere gebruikers dit misschienook vinden.

21. Dank betuigingen
Het WSJT-project is in 2001 gestart door K1JT. Sinds 2005 is het een Open
Source-project, dat nu de programma's WSJT, MAP65, WSPR, WSJT-X en WSPRX omvat. G4WJS (sinds 2013), K9AN (sinds 2015) en IV3NWV (sinds 2016)hebben belangrijke bijdragen geleverd aan WSJT-X. Samen met K1JT vormen zij
nu het core development team. G4WJS en W9MDB hebben grote bijdragengeleverd aan hamlib, waarvan WSJT-X afhankelijk is voor rig-controle.
Alle code in het WSJT-project is gelicentieerd onder de GNU Public License(GPL). Veel gebruikers van deze programma's, te veel om hier afzonderlijk tenoemen, hebben suggesties en advies gegeven die de ontwikkeling van WSJT
en zijn zusterprogramma's enorm hebben geholpen. Voor WSJT-X in het
bijzonder erkennen we bijdragen van AC6SL, AE4JY, DF2ET, DJ0OT, G3WDG,
G4KLA, IW3RAB, K3WYC, KA1GT, KA6MAL, KA9Q, KB1ZMX, KD6EKQ, KI7MT,
KK1D, ND0B, PY2SDR, VE1SKY, VK3ACF, VK4BDJ, VK7MO, W3DJS, W3SZ,
W4TI, W4TV en W9MDB. Elk van deze amateurs heeft geholpen om het
ontwerp, de code, het testen en/of de documentatie van het programma in dehuidige staat te brengen.
De meeste kleurenpaletten voor de WSJT-Xwaterval zijn gekopieerd van het
uitstekende, goed gedocumenteerde, open bronprogramma fldigi, door W1HKJ
en vrienden.
134

We gebruiken ontwikkeltools en bibliotheken uit vele bronnen. We willen inbijzonder het belang van de GNU Compilerer kennen, Collection van de Free
Software Foundation, de "clang" compiler van LLVM aan de Universiteit van
Illinois, en het Qt project van Digia PLC. Andere belangrijke bronnen zijn de
FFTW bibliotheek door Matteo Frigo en Steven G. Johnson, SLALIB, depositionele astronomie bibliotheek door P. T.Wallace, en een uiterst
nauwkeurige planetaire efemeride en bijbehorende software van Jet
Propulsion van NASA Laboratorium.

22. Licentie
WSJT-X is gratis software: u mag het herdistribueren en / of wijzigen onder devoorwaarden van de GNU General PublicLicentie zoals gepubliceerd door deFree Software Foundation, ofwel versie 3 van de Licentie, of (naar uw keuze)
een latere versie.
WSJT-X wordt gedistribueerd in de hoop dat het nuttig zal zijn, maar ZONDERENIGE GARANTIE, zonder zelfs de impliciete garantie van
VERHANDELBAARHEID of GESCHIKTHEID VOOR EEN BEPAALD DOEL. Zie de
GNU algemene openbare licentie voor meer informatie.
U zou een kopie van de GNU General Public License samen met deze
documentatie moeten hebben ontvangen. Als dit niet het geval is, zie GNU
General Public License.
Ontwikkeling WSJT-X is een samenwerkingsproject waaraan veel auteurs
hebben bijgedragen. Als u onze broncode gebruikt, neem dan de beleefdheidom ons hiervan op de hoogte te stellen. Als u bugs vindt of verbeteringenaanbrengt in de code, meld deze dan tijdig aan ons.
Tenzij anders aangegeven, bevatten alle algoritmen, protocol ontwerpen,
broncode en ondersteunende bestanden in het WSJT-X pakket intellectuele
eigendom van de auteurs van het programma. De auteurs beweren eigendom
van auteursrechten op dit materiaal, ongeacht of dergelijke auteursrecht
kennisgeving in elk afzonderlijk bestand wordt weergegeven.
Anderen die eerlijk gebruik maken van ons werk onder de GNU General Public
License moeten de volgende copyright kennisgeving hebben:

135

De algoritmen, broncode, look-and-feel van WSJT-X en gerelateerde
programma's, en protocol specificaties voor de modi FSK441, FST4, FST4W,
FT4, FT8, JT4, JT6M, JT9, JT44, JT65, JTMS, Q65, QRA64 , ISCAT en MSK144
vallen onder het auteursrecht © 2001-2021 van een of meer van de volgende
auteurs: Joseph Taylor, K1JT; Bill Somerville, G4WJS; Steven Franke, K9AN;
Nico Palermo, IV3NWV; Greg Beam, KI7MT; Michael Black, W9MDB; Edson
Pereira, PY2SDR; Philip Karn, KA9Q; en andere leden van de WSJT
Development Group.

136