‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﻰ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‬‫ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه‪:‬‬‫ﻣﯿﺮﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي اﻟﻠﮑﻬﻨﻮﺋﯽ اﻟﻨﯿﺸﺎﺑﻮري‬‫ﻧﺎﺷﺮ ﭼﺎﭘﯽ‪:‬‬‫ﺟﻤﺎﻋﻪ اﻟﻤﺪرﺳﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﻮزه اﻟﻌﻤﯿﻪ ﺑﻘﻢ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﻟﻨﺸﺮ اﻻﺳﻼﻣﯽ‬‫ﻧﺎﺷﺮ دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ‪:‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت راﯾﺎﻧﻪ اي ﻗﺎﺋﻤﯿﻪ اﺻﻔﻬﺎن‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 5‬از ‪196‬‬‫ﻓ ﻬ ﺮﺳ ﺖ‬‫ﻓ ﻬ ﺮﺳ ﺖ‬‫‪5‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫‪12‬‬‫ﻣ ﺸ ﺨ ﺼ ﺎ ت ﮐﺘ ﺎ ب‬‫‪12‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﺆﻟ ﻒ‬‫‪12‬‬‫زﻧﺪﮔﯿﻨﺎﻣﻪ ﻣﺆﻟ ﻒ‬‫‪12‬‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ‬‫‪16‬‬‫اﺷﺎرة‬‫‪16‬‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ‬‫‪16‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ‬‫‪16‬‬‫رّدﯾﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻔﻪ‬‫‪18‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار‬‫‪20‬‬‫اﺷﺎرة‬‫‪20‬‬‫‪ -1‬ﻣﻮﺿﻮع و ﻧﺴﺨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‬‫‪20‬‬‫‪ -2‬ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺑﺤﺚ و ﺳﺒﮏ اﺳﺘﺪﻻل‬‫‪22‬‬‫‪ -3‬ﻗﺪرت ﻋﻠﻤﯽ‬‫‪23‬‬‫‪ -4‬رﻋﺎﯾﺖ آداب ﻣﻨﺎﻇﺮه و ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ‬‫‪23‬‬‫‪ -5‬ﺷﯿﻮه رّد ﮐﺮدن‬‫‪24‬‬‫اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠ ﻒ ﻋﺒﻘﺎت‬‫‪26‬‬‫‪ -1‬ﺑﻌﺪ ﻋﻠﻤﯽ‬‫‪26‬‬‫‪ -2‬ﺑﻌﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‬‫‪26‬‬‫‪ -3‬ﺑﻌﺪ دﯾﻨﯽ‬‫‪26‬‬‫‪ -4‬ﺑﻌﺪ اﺧﻼص‬‫‪27‬‬‫‪ -5‬ﺑﻌﺪ اﻗﺘﺪا‬‫‪27‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 6‬از ‪196‬‬‫ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﻋﺒﻘﺎت‬‫‪28‬‬‫ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫‪29‬‬‫اداﻣﻪ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪29‬‬‫اداﻣﻪ ﺟﻮاب ﻣﺆﻟ ﻒ ﺑﺤﺪﯾﺚ »اﻗﺘﺪوا ﺑﺎﻟﺬﯾﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ :‬أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ« و اﺛﺒﺎت ﻣﺠﻌﻮﻟﯿﺖ و ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ آن‬‫‪29‬‬‫اداﻣﻪ وﺟﻪ ‪51‬‬‫‪29‬‬‫ﺷﻮاﻫﺪ ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻮدن أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي ﮐﻪ ﻣﺪار ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺮ اوﺳﺖ‬‫‪29‬‬‫ﻗﻮارح و ﻣﻄﺎﻋﻦ أﺑﻮ ﺑﺮده ﭘﺴﺮ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي راوي ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم‬‫‪31‬‬‫ﻋﺪم دﻻﻟﺖ ﻣﺘﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺮ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ أﺣﻮال و ﺣﺴﻦ ﻣﺂل أﺻﺤﺎب‬‫‪32‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺗﺤﺮﯾ ﻒ ﻋﻈﯿﻤﯽ ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم راه ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‬‫‪33‬‬‫»ﻋﻮد ﻋﻠﯽ ﺑﺪء« و ﺑﯿﺎن وﺟﻮه دﯾﮕﺮ ﻋﺪم دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺮ ﻣﻘﺼﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ‬‫‪34‬‬‫وﺟﻪ ‪ 52‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم دﻻﻟﺖأﻣﺮﯾﺴﺖ ﺑﺎﻃﻞ‬‫‪34‬‬‫وﺟﻪ ‪ 53‬ﻫﺎدي ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ اﺻﺤﺎب ﺻﺮﯾﺢ اﻟﺒﻄﻼن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‬‫‪34‬‬‫وﺟﻪ ‪ 54‬ﻗﺎﺑﻞ اﻗﺘﺪا ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب واﺿﺢ اﻟﻬﻮان ﺳﺖ‬‫‪35‬‬‫وﺟﻪ ‪ 55‬اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﻪ در ﺻﻮرت اﻗﺘﺪا ﺑﻬﺮ واﺣﺪ از أﺻﺤﺎب‪ ،‬ﻣﻬﺘﺪي ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬أﺻﻼ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‬‫‪35‬‬‫وﺟﻪ ‪ 56‬آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺑﺘﻼي ﺑﺴﯿﺎري أﺻﺤﺎب ﺑﮑﺒﺎﺋﺮ ﻋﻈﯿﻤﻪ‬‫‪35‬‬‫وﺟﻪ ‪ 57‬ﺑﺴﯿﺎري از آﯾﺎت ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ دﻻﻟﺖ واﺿﺤﻪ ﺑﺮ ﺳﻮء ﺣﺎل ﺟﻤﻊ ﮐﺜﯿﺮ از أﺻﺤﺎب‬‫‪35‬‬‫وﺟﻪ ‪ 58‬أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﺜﯿﺮه در ذّم و ﻧﮑﻮﻫﺶ أﺻﺤﺎب‬‫‪36‬‬‫وﺟﻪ ‪ 59‬در ﮐﺘﺐ ﮐﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﻨﻊ ﺻﺮﯾﺢ از اﻗﺘﺪاي أﺻﺤﺎب دارد‬‫‪36‬‬‫وﺟﻪ ‪ 60‬در ﺑﯿﺎن ﻧﺎ أﻫﻠﯿﺖ ﺑﺴﯿﺎري از ﺻﺤﺎﺑﻪ و اﻋﺘﺮاﻓﺎت أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ‬‫‪37‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪37‬‬‫اﻋﺘﺮاﻓﺎت أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ در ﺣﻖ ﺧﻮد‬‫‪37‬‬‫]ﻧﻘﻞ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﺎرﺗﯽ از ﺑﻌﺾ ﮐﺘﺐ ﻫﻢ ﺧﯿﺎﻻن ﺧﻮد[‬‫‪38‬‬‫]ﺑﻄﻼن و ﻓﺴﺎد اﯾﻦ ﮔﻔﺘﺎر در ﭼﻨﺪ وﺟﻪ‬‫‪38‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪38‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 7‬از ‪196‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪38‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪38‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪39‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‬‫‪39‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪39‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪40‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪40‬‬‫ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪40‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪40‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪41‬‬‫ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪41‬‬‫دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪41‬‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪41‬‬‫ﭼﻬﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪42‬‬‫ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪42‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪42‬‬‫ﻓﯿﻪ ﺟﻤﻠﮥ ﻣﻦ ﻣﻨﻬﯿﺎت اﻟﻨﺒﯽ )ص(‬‫‪48‬‬‫ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪52‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪52‬‬‫ﻣﺒﺎح داﻧﺴﺘﻦ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ را و ﺗﺠﺎﻫﺮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﺮ اﻗﺪام ﺑﺎﯾﻦ ﻓﻌﻞ ﺷﻨﯿﻊ‬‫‪53‬‬‫ﺗﺠﺎﺳﺮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﺮ ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ و ﺧﻨﺰﯾﺮ ﻫﺮ دو!‬‫‪55‬‬‫ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﻌﻮﯾﻪ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب را در ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ‬‫‪57‬‬‫‪ -17‬در ﺑﯿﺎن اﯾﻨﮑﻪ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از أﺻﺤﺎب ﺑﯽ ﻣﺒﺎﻻت ﻓﺘﻮاي ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻣﯿﺪادﻧﺪ‬‫‪57‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪57‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 8‬از ‪196‬‬‫اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت و ﻓﺘﺎوي ﻏﻠﻂ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي‬‫‪58‬‬‫ﻧﻘﻞ ﺟﻤﻠﻪﯾﯽ از أﺣﺎدﯾﺚ در ذم ﻓﺘﻮاي ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ‬‫‪59‬‬‫‪ -18‬ﺑﯽ اﻃﻼﻋﯽ و ﺟﻬﺎﻟﺖ ﺟﻤﻌﯽ از أﺻﺤﺎب أز أﺣﮑﺎم واﺿﺤﻪ ﺣﻀﺮت ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺐ‬‫‪60‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪60‬‬‫ﮐﺘﺎب آل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم‬‫‪64‬‬‫ﻧﻮزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪66‬‬‫ﺑﺴﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪66‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪66‬‬‫ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻤﺮ ﺷﺮب ﻧﺒﯿﺬ ﻣﺜﻠﺚ را‬‫‪67‬‬‫ﺑﺴﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪71‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪71‬‬‫اوﻟﯿﺎت ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن‬‫‪71‬‬‫‪ -22‬رد ﮐﺮدن ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻣﺘﺠﺎﺳﺮﯾﻦ أﺣﮑﺎم ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺘﻤﺂب را‬‫‪72‬‬‫‪ -23‬ارﺗﮑﺎب ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺧﺎﺳﺮﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪﯾﯽ از ﻣﻨﺎﻫﯽ ﻧﺒﻮﯾﻪ را‬‫‪75‬‬‫‪ -24‬ﺟﺎﺋﺰ ﺷﻤﺮدن ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻫﺎﻟﮑﯿﻦ ﺑﯿﻊ أﺻﻨﺎم را ﺑﺪﺳﺖ ﮐﻔﺎر‬‫‪78‬‬‫‪ -25‬ارﺗﮑﺎب ﺟﻤﻌﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻫﺎﻟﮑﯿﻦ رد ﺑﻌﺾ ﻧﺼﻮص ﻗﺮآﻧﯿﻪ را‬‫‪80‬‬‫‪ -26‬ﻋﯿﻮب ﺟﻤﻌﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﻣﺨﺎﻟﻔﺘﺸﺎن ﻣﺮ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا را از زﺑﺎن ﻋﻤﺮ‬‫‪81‬‬‫‪ -27‬ﺑﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ‬‫‪82‬‬‫‪ -28‬وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﻫﺸﺘﻢ‬‫‪82‬‬‫‪ -29‬اﻗﺪام ﺑﻌﻀﯽ از اﺻﺤﺎب ﺑﺮ ﺻﺪور ﻓﺘﺎوي ﻣﻬﻠﮑﻪ‬‫‪82‬‬‫ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ در ﺑﺎب ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم و رد و اﺑﻄﺎل آﻧﻬﺎ و ﺟﻮاب ﺑﻪ ﻣﺰﻧﯽ ﺷﺎﮔﺮد ﺷﺎﻓﻌﯽ‬‫‪83‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪83‬‬‫وﺟﻪ اول آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪84‬‬‫وﺟﻪ دوم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫‪84‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫وﺟﻪ ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 9‬از ‪196‬‬‫‪84‬‬‫وﺟﻪ ‪ 4‬ﺗﺎ وﺟﻪ ‪» 21‬ص ‪ «741‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮐﻪ از ﻣﻌﺎرﯾ ﻒ ﺻﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ و ﺷﻮاﻫﺪ ﻋﺪم اﻋﺘﻤﺎد ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ ﺑﺮ رواﯾﺎت او‬‫وﺟﻪ ‪ 22‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻋﻤﺮ ﺣﺪﯾﺚ اﺑﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ را‬‫‪93‬‬‫وﺟﻪ ‪ 23‬ﺗﺎ وﺟﻪ ‪ 28‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ‬‫‪95‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪95‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺎط و اﻧﮑﺎر أﻧﺲ‬‫‪95‬‬‫وﺟﻪ ‪ 29‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ و ﮐﺘﻤﺎن او ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ را‬‫‪97‬‬‫وﺟﻪ ‪ 30‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺑﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب و ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ‬‫‪98‬‬‫وﺟﻪ ‪ 31‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﷲ اﻟﯿﺠﻠﯽ و ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ‬‫‪98‬‬‫وﺟﻪ ‪ 32‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب‬‫‪99‬‬‫وﺟﻪ ‪ 33‬ﺳﯽ و ﺳﻮم‬‫‪100‬‬‫وﺟﻪ ‪ 34‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ‬‫‪100‬‬‫وﺟﻪ ‪ 35‬ﺳﯽ و ﭘﻨﺠﻢ‬‫‪100‬‬‫وﺟﻪ ‪ 36‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص؛ ﺟﻌﻞ أﺣﺎدﯾﺶ‬‫‪101‬‬‫وﺟﻪ ‪ 37‬ﺳﯽ و ﻫﻔﺘﻢ‬‫‪101‬‬‫‪ 38‬ﺗﺎ وﺟﻪ ‪ 40‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻣﻌﻮﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن و أﮐﺎذﯾﺐ او‬‫‪102‬‬‫وﺟﻪ ‪ 41‬ﭼﻬﻞ و ﯾﮑﻢ‬‫‪113‬‬‫وﺟﻪ ‪ 42‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل وﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﺒﻂ اﻣﻮي‬‫‪113‬‬‫وﺟﻪ ‪ 43‬در ﺑﯿﺎن ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻋﻤﺮ در ﻋﻬﺪ ﻧﺒﻮي‬‫‪115‬‬‫وﺟﻪ ‪ 44‬ﭼﻬﻞ و ﭼﻬﺎرم‬‫‪117‬‬‫وﺟﻪ ‪ 45‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺑﻌﻀﯽ از أﺻﺤﺎب در ﺑﺎب ﺑﻄﻼن ﻋﻤﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ أﮐﻮع‬‫‪117‬‬‫وﺟﻪ ‪ 46‬ﭼﻬﻞ و ﺷﺸﻢ‬‫‪118‬‬‫وﺟﻪ ‪ 47‬ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺑﺎﺟﺘﺮاء ﺑﻌﺾ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺮ ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن‬‫‪119‬‬‫وﺟﻪ ‪ 48‬رد ﻧﻤﻮدن ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﺳﻨﺎن اﺷﺠﻌﯽ را در ﺑﺎب ﻣﻔﻮﺿﻪ‬‫‪119‬‬

‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 10‬از ‪196‬‬‫وﺟﻪ ‪ 49‬ﺗﮑﺬﯾﺐ أﺑﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ و ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ را‬‫‪121‬‬‫وﺟﻪ ‪ 50‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻋﻤﺮ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﺣﮑﻢ را‬‫‪121‬‬‫وﺟﻪ ‪ 51‬ﻣﺘﻬﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻋﻤﺮ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ را‬‫‪122‬‬‫وﺟﻪ ‪ 52‬ﺗﺨﻮﯾ ﻒ ﻋﻤﺮ ﻣﺮدم را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮﯾﻪ‬‫‪122‬‬‫وﺟﻪ ‪ 53‬دﺳﺘﻮر ﻋﻤﺮ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از اﺻﺤﺎب را ﺑﻪ اﻗﻼ در رواﯾﺖ از ﻧﺒﯽ )ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ(‬‫‪123‬‬‫وﺟﻪ ‪ 54‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺷﻌﺒﯽ ﺷﺨﺼﯽ از أﺻﺤﺎب ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ را‬‫‪124‬‬‫وﺟﻪ ‪ 55‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻋﻮف اﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺟﻤﻌﯽ از اﺻﺤﺎب را‬‫‪124‬‬‫وﺟﻪ ‪ 56‬اﻗﺪام ﻋﻤﺮ ﺑﺮ ﻗﺴﻢ دروغ و ﯾﻤﯿﻦ زور‬‫‪124‬‬‫وﺟﻪ ‪ 57‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﻋﺪوان ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﷲ ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ در واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ و ﻣﻘﺎم »ﺣﻮأب« و داﺳﺘﺎن ﮐﻼب ﺣﻮأب و اﻏﻮاء ﻋﺎﺋﺸﻪ ‪125‬‬‫وﺟﻪ ‪ 58‬اﻓﺘﺮاء ﭘﺮدازي زوﺟﻪ رﻓﺎﻋﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ در ﺣﻀﻮر ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﮐﺮم‬‫‪132‬‬‫وﺟﻪ ‪ 59‬اﻓﺘﺮا ﭘﺮدازي ﻏﻤﯿﺼﺎء ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ در ﺣﻀﻮر آﻧﺴﺮور‬‫‪134‬‬‫وﺟﻪ ‪ 60‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯽ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ را ورد ﺣﺪﯾﺚ او‬‫‪135‬‬‫وﺟﻪ ‪ 61‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ ﺑﻤﺮه ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ را ورد ﺣﺪﯾﺚ او‬‫‪140‬‬‫وﺟﻪ ‪ 62‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از ﺻﺤﺎﺑﯿﺎت در ﺣﻀﻮر ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت‬‫‪141‬‬‫وﺟﻪ ‪ 63‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺣﻔﺼﻪ در ادﻋﺎء اﻓﻀﻠﯿﺖ از ﺻﻔﯿﻪ‬‫‪142‬‬‫وﺟﻪ ‪ 64‬ﺗﻮاﻃﯽ ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺣﻔﺼﻪ ﺑﺮ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن در ﻗﺼﻪ ﻋﺴﻞ‬‫‪143‬‬‫وﺟﻪ ‪ 65‬ﺳﻠﻮك ﺑﻌﺾ أزواج ﻧﺒﯽ ﻃﺮﯾﻖ ﺧﺪﻋﻪ و اﺣﺘﯿﺎل و ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب را‬‫‪145‬‬‫وﺟﻪ ‪ 66‬ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﻪ در واﻗﻌﻪ ﺧﻄﺒﻪ ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب زﻧﯽ را از ﻗﺒﯿﻠﻪ ﮐﻠﺐ‬‫‪151‬‬‫وﺟﻪ ‪ 67‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﻣﺪح و اﻃﺮاي زﯾﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛﻪ‬‫‪152‬‬‫وﺟﻪ ‪ 68‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب دﯾﮕﺮ ﻋﺎﺋﺸﻪ در اﻧﮑﺎر وﺻﯽ ﺑﻮدن ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫‪152‬‬‫وﺟﻪ ‪ 69‬اﺧﻔﺎي ﻋﺎﺋﺸﻪ ﻧﺎم ﺣﻀﺮت اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ را در ﻧﻘﻞ واﻗﻌﻪ ﻣﺮض ﺣﻀﺮت رﺳﺎﻟﺖ‬‫‪153‬‬‫وﺟﻪ ‪ 70‬ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻮدن ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﺑﺎب ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﻋﺘﺮاف زﻫﺮي‬‫‪155‬‬‫ﻗﺪح ﺣﺴﻦ ﺑﺼﺮي و ﺷﺎﻓﻌﯽ در ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﺳﻪ ﺗﻦ دﯾﮕﺮ‬‫‪155‬‬‫ﻧﻘﻞ ﮐﻼم اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮﻗﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« درﺑﺎره ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم و اﻓﺎده ﺣﺎﻓﻆ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﺰار ﻗﺪح و ﺟﺮح در ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم را‬‫‪156‬‬

‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬‫رﺟﻮع أﮐﺎﺑﺮ اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ ﻋﻦ ﻋﻘﺎﺋﺪﻫﻢ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 11‬از ‪196‬‬‫‪159‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و اﮔﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﻋﺘﺮت ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺮوي از ﺣﻀﺮت أﻣﯿﺮ )ع( ﮐﻪ ﻧﺰد ﺷﯿﻌﻪ ﻣﺘﻮاﺗﺮﺳﺖ »اﻧﻤﺎ اﻟﺸﻮري ﻟﻠﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻻﻧﺼﺎر« ﭼﮕﻮﻧﻪ د‬‫وﺟﻮه ﺟﻮاب اﺣﺘﺠﺎج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﮑﻼم اﻧﻤﺎ اﻟﺸﻮري ﻟﻠﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻻﻧﺼﺎر‬‫‪160‬‬‫اﺷﺎره‬‫‪160‬‬‫رواﯾﺎت »ﻓﻠﺘﻪ« ﺑﻮدن ﺑﯿﻌﺖ ﺑﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫‪162‬‬‫ﺻﺤﯿﺢ اﻟﺒﺨﺎري و ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴّﻠﻢ اﺻﺢ اﻟﮑﺘﺐ ﺑﻌﺪ اﻟﻘﺮآن ﺑﺎﻻﺟﻤﺎع‬‫‪168‬‬‫داﺳﺘﺎن اﺳﺘﺨﻼف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﺧﻄﺎب را و اﻋﺘﺮض ﻣﺮدم ﺑﻌﻤﻞ او و وﺻﯿﺖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻌﻤﺮ و ﻧﻘﻞ اﻗﻮال و رواﯾﺎت ﺟﻤﯿﻊ اﻫﻞ ﺳﯿﺮ و ﺗﻮارﯾﺦ و ﻏﯿﺮ ﻫﻢ در ﻣ‬‫اﻋﺘﻘﺎد ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از اﺻﺤﺎب درﺑﺎره ﺧﻄﺎ ﺑﻮدن ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺷﺪن اﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻫﻤﭽﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﮐﺮدن او ﻋﻤﺮ را‬‫‪179‬‬‫داﺳﺘﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻟﺚ و ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺮ و وﺻﯿﺖ او و ﻣﮑﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و وﻗﺎﯾﻊ ﻣﻬﻤﻪ دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﮐﻪ از ﻣﺘﻮن اﯾﻦ رواﯾﺎت ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺘﻔﺮﻗ‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫‪192‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 12‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮐﺘﺎب‬‫ﺳﺮﺷـﻨﺎﺳﻪ ‪ :‬ﮐﻨﺘﻮري ﺣﺎﻣﺪﺣﺴـﯿﻦﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪﻗﻠﯽ ‪1246 - 1306‬ق ﺷـﺎرح ﻋﻨﻮان و ﻧـﺎم ﭘﺪﯾـﺪآور ‪ :‬ﻋﺒﻘـﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﺛﺒﺎت اﻣﺎﻣﻪ اﻻﺋﻤﻪ‬‫اﻻﻃﻬـﺎر‪ /‬ﺗﺎﻟﯿﻒ ﻣﯿﺮﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي اﻟﻠﮑﻬﻨﻮﺋﯽ اﻟﻨﯿﺸﺎﺑﻮري ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻏﻼمرﺿﺎﺑﻦ ﻋﻠﯽاﮐﺒﺮ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﺮوﺟﺮدي ﻣﺸـﺨﺼﺎت ﻧﺸـﺮ ‪ :‬ﻗﻢ‬‫اﻟﺠﻤﺎﻋﻪ اﻟﻤﺪرﺳﯿﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﻮزه اﻟﻌﻠﻤﯿﻪ ﺑﻘﻢ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﻟﻨﺸﺮ اﻻﺳﻼﻣﯽ ‪1416‬ق = ‪.1374 -‬‬‫ﻓﺮوﺳﺖ ‪) :‬ﻣﻮﺳﺴﻪ اﻟﻨﺸﺮ اﻻﺳﻼﻣﯽ اﻟﺘﺎﺑﻌﻪ ﻟﺠﻤﺎﻋﻪ اﻟﻤﺪرﺳﯿﻦ ﺑﻘﻢ اﻟﻤﺸﺮﻓﻪ‪(801‬‬‫ﺷﺎﺑﮏ ‪ :‬ﺑﻬﺎ‪12000:‬رﯾﺎل ج ‪ (1‬؛ ﺑﻬﺎ‪12000:‬رﯾﺎل ج ‪(1‬‬‫ﯾـﺎدداﺷﺖ ‪ :‬ﮐﺘـﺎب ﺣﺎﺿـﺮ ردﯾـﻪاي و ﺷـﺮﺣﯽ اﺳـﺖ ﺑﺮ ﮐﺘـﺎب اﻟﺘﺤﻔﻪ اﻻﺛﻨﯽﻋﺸـﺮﯾﻪ اﺛﺮ ﻋﺒـﺪاﻟﻌﺰﯾﺰﺑﻦ اﺣﻤـﺪ دﻫﻠـﻮي ﯾـﺎدداﺷﺖ ‪ :‬ﻋﺮﺑﯽ‬‫ﯾـﺎدداﺷﺖ ‪ :‬ﮐﺘﺎﺑﻨـﺎﻣﻪ ﻋﻨـﻮان دﯾﮕﺮ ‪ :‬اﻟﺘﺤﻔـﻪ اﻻﺛﻨﯽﻋﺸــﺮﯾﻪ ﺷــﺮح ﻣﻮﺿـﻮع ‪ :‬دﻫﻠـﻮي ﻋﺒــﺪاﻟﻌﺰﯾﺰﺑﻦ اﺣﻤــﺪ‪1159 - 1239 ،‬ق اﻟﺘﺤﻔﻪ‬‫اﻻﺛﻨﯽﻋﺸﺮﯾﻪ ‪ --‬ﻧﻘﺪ و ﺗﻔﺴﯿﺮ‬‫ﻣﻮﺿﻮع ‪ :‬ﺷﯿﻌﻪ ‪ --‬دﻓﺎﻋﯿﻪﻫﺎ و ردﯾﻪﻫﺎ‬‫ﻣﻮﺿﻮع ‪ :‬اﻣﺎﻣﺖ ‪ --‬اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع ‪ :‬ﻣﺤﺪﺛﺎن ﺷﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده ‪ :‬دﻫﻠﻮي ﻋﺒﺪاﻟﻌﺰﯾﺰﺑﻦ اﺣﻤﺪ‪1159 - 1239 ،‬ق اﻟﺘﺤﻔﻪ اﻻﺛﻨﯽﻋﺸﺮﯾﻪ ﺷﺮح‬‫ﺷﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده ‪ :‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﺮوﺟﺮدي ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ‪ ،‬ﻣﺼـﺤﺢ ﺷـﻨﺎﺳﻪ اﻓﺰوده ‪ :‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺪرﺳـﯿﻦ ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﯿﻪ ﻗﻢ دﻓﺘﺮ اﻧﺘﺸﺎرات اﺳـﻼﻣﯽ رده ﺑﻨﺪي‬‫ﮐﻨﮕﺮه ‪/BP212/5 :‬د‪9‬ت‪1374 30218‬‬‫رده ﺑﻨﺪي دﯾﻮﯾﯽ ‪297/417 :‬‬‫ﺷﻤﺎره ﮐﺘﺎﺑﺸﻨﺎﺳﯽ ﻣﻠﯽ ‪ :‬م‪3739-77‬‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﺆﻟﻒ‬‫زﻧﺪﮔﯿﻨﺎﻣﻪ ﻣﺆﻟﻒ‬‫ﺳﯿـﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨـﺪي ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري از ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﺘﮑّﻠﻤﺎن و ﻋﻈﯿﻢﺗﺮﯾﻦ ﻋﺎﻟﻤﺎن و از ﻣﻔﺎﺧﺮ ﺷـﯿﻌﻪ در اواﺋﻞ ﺳـﺪه ﺳـﯿﺰدﻫﻢ ﻫﺠﺮي‬‫ﻗﻤﺮي در ﺑﻠﺪه ﻣﯿﺮه ﻟﮑﻬﻨﻮ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺎرﯾﺦ ﭘﻨﺠﻢ ﻣﺤﺮم ‪ 1246‬ه‪ .‬ق ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪ‪.‬‬‫اﯾﺸـﺎن ﺗﻌﻠﯿﻢ را از ﺳﻦ ‪ 6‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺑﺎ رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﮑﺘﺒﺨﺎﻧﻪ و ﭘﯿﺶ ﺷـﯿﺨﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷـﯿﺦ ﮐﺮﻣﻌﻠﯽ ﺷـﺮوع ﮐﺮد‪ .‬اّﻣﺎ ﭘﺲ از ﻣـﺪت ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﭘـﺪر‬‫اﯾﺸﺎن ﺧﻮد ﻋﻬﺪهدار ﺗﻌﻠﯿﻢ وي ﮔﺮدﯾﺪ و ﺗﺎ ﺳﻦ ‪ 14‬ﺳﺎﻟﮕﯽ ﮐﺘﺐ ﻣﺘﺪاول اﺑﺘﺪاﺋﯽ را ﺑﻪ وي آﻣﻮﺧﺖ‪.‬‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در ﺳﻦ ‪ 15‬ﺳﺎﻟﮕﯽ و ﭘﺲ از رﺣﻠﺖ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﺑﺮاي ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺗﺤﺼﯿﻼت ﺑﻪ ﺳﺮاغ اﺳﺎﺗﯿﺪ دﯾﮕﺮ رﻓﺖ‪.‬‬‫ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺣﺮﯾﺮي و دﯾﻮان ﻣﺘﻨﺒﯽ را ﻧﺰد ﻣﻮﻟﻮي ﺳﯿﺪ ﺑﺮﮐﺖ ﻋﻠﯽ و ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ را ﻧﺰد ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺎس ﺗﺴﺘﺮي ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠﻮم ﺷﺮﻋﯿﻪ‬‫را ﻧﺰد ﺳـﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ و ﺑﺮادر اﯾﺸﺎن ﺳﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ‪ -‬ﮐﻪ ﻫﺮ دو از ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺰرگ ﺷﯿﻌﻪ‬‫در ﻫﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ -‬و ﻋﻠﻮم ﻋﻘﻠﯿﻪ را ﻧﺰد ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ ﻣﺮﺗﻀﯽ ﺳﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺧﻼﺻﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬‫در اﯾﻦ زﻣﺎن اﯾﺸﺎن ﮐﺘﺎب ﻣﻨﺎﻫﺞ اﻟﺘﺪﻗﯿﻖ را ﮐﻪ از ﺗﺼـﻨﯿﻔﺎت ﻋﺎﻟﯿﻪ اﺳـﺘﺎدش ﺳـﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﻮد از اﯾﺸﺎن أﺧﺬ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺣﻮاﺷـﯽ وي ﺑﺮ آن‬‫ﮐﺘﺎب ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﻋﻈﻤﺖ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﻗﺪرت ﻧﻘﺪ اﯾﺸﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل اﯾﺸﺎن ﭘﺲ از ﭼﻨـﺪﯾﻦ ﺳﺎل ﺗﺤﺼـﯿﻞ ﺑﻪ أﻣﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﭘﮋوﻫﺶ ﭘﺮداﺧﺖ و در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﺑﺘﺪاء ﺑﻪ ﺗﺼـﺤﯿﺢ و ﻧﻘﺪ ﺗﺼﺎﻧﯿﻒ ﭘﺪر‬‫ﺑﺰرﮔﻮارش ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓﺘﻮﺣﺎت ﺣﯿﺪرﯾﻪ‪ ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﺗﻘّﯿﻪ و ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ ﭘﺮداﺧﺖ و ﺳﺎﻟﻬﺎي ﺳﺎل را ﺻﺮف ﺗﺼﺤﯿﺢ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 13‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﺎرات اﯾﻦ ﮐﺘﺐ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ‪ -‬ﮐﻪ رّدﯾﻪاي ﺑﺮ ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﺑﻮد‪ -‬ﺑﺎ اﺻﻮل ﮐﺘﺐ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﮐﺮد‪.‬‬‫ﻫﻨﻮز از اﯾﻦ ﮐﺎر ﻓﺎرغ ﻧﺸﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼم ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮑﯽ از ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﻮﻟﻮي ﺣﯿﺪر ﻋﻠﯽ ﻓﯿﺾآﺑﺎدي در رّد ﺑﺮ‬‫اﻣﺎﻣﯿﻪ ﺑﺎ ﺗﺒﻠﯿﻐﺎت ﻓﺮاوان ﻧﺸـﺮ و ﮔﺴﺘﺮش ﯾﺎﻓﺖ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﺑﺮ ﻋﻮام و ﺧﻮاص از ﺷﯿﻌﻪ ﺗﻨﮓ ﺷﺪ‪ .‬از ﯾﮏ ﻃﺮف ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ ﻣﺪﻋﯽ‬‫ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﯿﻌﻪ ﻗﺎدر ﺑﺮ ﺟﻮاب ﻣﻄﺎﻟﺐ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻧﯿﺴﺖ ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﻣﺆﻟﻒ ﮐﺘﺎب ﻣﯽﮔﻔﺖ اﮔﺮ اوﻟﯿﻦ و آﺧﺮﯾﻦ ﺷﯿﻌﻪ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ‬‫ﺟﻮاب ﮐﺘـﺎب ﻣﺮا ﺑﻨﻮﯾﺴـﻨﺪ و از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻤـﺎء ﺑﺰرگ ﺷـﯿﻌﻪ ﻫﻨـﺪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳـﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﺳـﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﻣﻔﺘﯽ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﺒﺎس‬‫ﺗﺴﺘﺮي و دﯾﮕﺮ أﻋﻼم ﺑﻪ ﺳـﺒﺐ اوﺿﺎع ﺧﺎص ﺳـﻠﻄﻨﺖ و ﻣﻼﺣﻈﺎت دﯾﮕﺮ اﻣﮑﺎن ﺟﻮاب دادن را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ‬‫ﺣﺴـﯿﻦ وارد ﻣﯿـﺪان ﺷـﺪ و در ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺷـﺶ ﻣـﺎه ﮐﺘـﺎب اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻹﻓﺤﺎم ﻓﯽ ﻧﻘﺾ ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼم را ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ‬‫ﺣﯿﺮت ﻋﻠﻤﺎء ﺣﺘﯽ اﺳﺎﺗﯿﺪ اﯾﺸﺎن ﮔﺸـﺘﻪ و ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده آﻧﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻧﺸﺮ آن ﭼﻨﺎن ﺿﺮﺑﻪاي ﺑﺮ ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ وارد ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﯿﭽﯿﮏ از‬‫آﻧـﺎن ﺣﺘﯽ ﺧﻮد ﻣﺆﻟﻒ ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼـم ﭘﺲ از ﺳﺎﻟﻬـﺎ ﺗﻼش و ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺘﻦ از واﻟﯿﺎن ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ و ﺑﺮﮔﺰاري اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﻋﻬـﺪه‬‫ﺟﻮاب آن ﺑﺮﻧﯿﺎﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ از آن ﺑﻪ ﺗـﺄﻟﯿﻒ ﮐﺘﺎب ﺷﻮارق اﻟﻨﺼﻮص ﭘﺮداﺧﺖ و ﺳـﭙﺲ ﻣﺸـﻐﻮل ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار ﺷـﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ آﺧﺮ ﻋﻤﺮ در اﻣﺮ‬‫ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﺼﻨﯿﻒ آن ﻫّﻤﺖ ﮔﻤﺎﺷﺖ‪.‬‬‫در ﺳـﺎل ‪ 1282‬ه‪ .‬ق ﻋـﺎزم ﺳـﻔﺮ ﺣـﺞ و ﺳـﭙﺲ ﻋﺘﺒـﺎت ﻋﺎﻟﯿـﺎت ﺷـﺪ اّﻣـﺎ در آﻧﺠـﺎ ﻫﻢ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻋﻠﻤﯽ و ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﺎز ﻧﻤﺎﻧـﺪ و در ﺣﺮﻣﯿﻦ‬‫ﺷﺮﯾﻔﯿﻦ ﯾﺎدداﺷـﺘﻬﺎﯾﯽ از ﮐﺘﺐ ﻧـﺎدر ﺑﺮداﺷﺖ و در ﻋﺮاق در ﻣﺤﺎﻓـﻞ ﻋﻠﻤﯽ ﻋﻠﻤـﺎء ﻋﺮاق ﺷـﺮﮐﺖ ﺟﺴﺖ ﮐﻪ ﻣـﻮرد اﺣـﺘﺮام ﻓﻮق‪ -‬اﻟﻌـﺎده‬‫اﯾﺸـﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬وي ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺎر ﻋﻠﻤﯽ ﺧﻮد را در ﻗﺎﻟﺐ ﮐﺘﺎب أﺳـﻔﺎر اﻻﻧﻮار ﻋﻦ وﻗﺎﯾﻊ أﻓﻀﻞ اﻻﺳـﻔﺎر ﮔﺮدآوري‬‫ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻋﺎﻟﻤﯽ ﭘﺮ ﺗﺘﺒﻊ و ﭘﺮ اﻃﻼع و ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺮ آﺛﺎر و اﺧﺒﺎر و ﻣﯿﺮاث ﻋﻠﻤﯽ اﺳـﻼﻣﯽ ﺑﻮد ﺗﺎ ﺣّﺪي ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از ﻣﻌﺎﺻـﺮان و‬‫ﻣﺘـﺄﺧﺮان و ﺣـﺘﯽ ﺑﺴـﯿﺎري از ﻋﻠﻤـﺎء ﭘﯿﺸـﯿﻦ ﺑـﻪ ﭘـﺎﯾﻪ او ﻧﺮﺳـﯿﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﺧـﻮﯾﺶ را ﺑﻪ ﺑﺤﺚ و ﭘﮋوﻫﺶ در اﺳـﺮار اﻋﺘﻘـﺎدات دﯾﻨﯽ و‬‫ﺣﺮاﺳﺖ اﺳـﻼم و ﻣﺮزﺑـﺎﻧﯽ ﺣﻮزه دﯾﻦ راﺳﺘﯿﻦ ﮔﺬراﻧﯿـﺪ و ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﺧﻮد را در راه اﺳـﺘﻮاري ﺣﻘـﺎﯾﻖ ﻣﺴـﻠﻢ دﯾﻨﯽ از دﺳﺖ داد ﭼﻨـﺎﻧﮑﻪ‬‫ﻣﺆﻟﻒ رﯾﺤﺎﻧﮥ اﻻدب در اﯾﻦ ﺑﺎره ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪:‬‬‫»‪ ...‬و در ﻣﺪاﻓﻌﻪ از ﺣﻮزه دﯾﺎﻧﺖ و ﺑﯿﻀﻪ ﺷـﺮﯾﻌﺖ اﻫﺘﻤﺎم ﺗﻤﺎم داﺷـﺘﻪ و ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺳﺎﻋﺎت و دﻗﺎﯾﻖ ﻋﻤﺮ ﺷﺮﯾﻔﺶ در ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت دﯾﻨﯽ ﻣﺼﺮوف‬‫ﺑﻮده و آﻧﯽ ﻓﺮوﮔـﺬاري ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺗـﺎ آﻧﮑﻪ دﺳﺖ راﺳﺖ او از ﮐﺜﺮت ﺗﺤﺮﯾﺮ و ﮐﺘـﺎﺑﺖ ﻋﺎﻃـﻞ ﺷـﺪه و در اواﺧﺮ ﺑـﺎ دﺳﺖ ﭼﭗ ﻣﯽﻧﮕﺎﺷـﺘﻪ‬‫اﺳﺖ‪«...‬‬‫و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﺆﻟﻒ ﻧﺠﻮم اﻟﺴـﻤﺎء زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ دﺳﺖ ﭼﭗ اﯾﺸﺎن ﻫﻢ از ﮐﺎر ﻣﯽاﻓﺘﺎده اﺳﺖ اﯾﺸﺎن دﺳﺖ از ﮐﺎر ﺑﺮﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻣﻄﺎﻟﺐ را ﺑﺎ زﺑﺎن‬‫اﻣﻼء ﻣﯽﮐﺮده اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﻣﺎﻧﻌﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺴﺖ اﯾﺸﺎن را از ﺟﻬﺎد ﻋﻠﻤﯽ ﺑﺎز دارد‪.‬‬‫ﺳﺮاﻧﺠﺎم اﯾﺸﺎن در ﻫﺠـﺪﻫﻢ ﻣﺎه ﺻـﻔﺮ ﺳﺎل ‪ 1306‬ه‪ .‬ق دﻋﻮت ﺣﻖ را ﻟﺒﯿـﮏ ﮔﻔﺖ و در ﺣﺴـﯿﻨﯿﻪ ﺟﻨﺎب ﻏﻔﺮان ﻣﺂب ﻣـﺪﻓﻮن ﺷـﺪ‪ .‬ﺧﺒﺮ‬‫وﻓﺎت اﯾﺸﺎن در ﻋﺮاق ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻣﺠﺎﻟﺲ ﻣﺘﻌّﺪد ﻓﺎﺗﺤﻪﺧﻮاﻧﯽ را در ﭘﯽ داﺷﺖ‪ .‬ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻋﻠﻤﺎء ﺷﺮﯾﮏ ﻋﺰا ﮔﺸﺘﻪ و ﺑﺰرﮔﺎن زﯾﺎدي در رﺛﺎء او‬‫ﺑﻪ ﺳﺮودن ﻗﺼﯿﺪه و ﻣﺮﺛﯿﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬‫*ﺧﺎﻧﺪان و ﻧﯿﺎﮐﺎن‪ :‬اﺑﺘﺪا‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨـﺪي در داﻣﺎن ﺧﺎﻧـﺪاﻧﯽ ﭼﺸﻢ ﮔﺸﻮد و ﭘﺮورش ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﻋﺎﻟﻤﺎﻧﯽ آﮔﺎه و ﻓﺎﺿـﻼﻧﯽ ﻣﺠﺎﻫـﺪ ﺑﻮدﻧـﺪ‪ .‬در ﻣﯿﺎن‬‫ﺑﺮادران و ﻓﺮزﻧﺪان و ﻓﺮزﻧﺪزادﮔﺎن وي ﻧﯿﺰ ﻋﺎﻟﻤﺎﻧﯽ ﺧﺪﻣﺘﮕﺰار و ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽﺧﻮرﻧﺪ‪.‬‬‫از اﯾـﻦ ﺧﺎﻧـﺪان ﻣﻌﻈـﻢ در آﺳـﻤﺎن ﻋﻠـﻢ و ﻓﻘـﺎﻫﺖ ﺳـﺘﺎرﮔﺎﻧﯽ درﺧﺸـﺎن ﺑـﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽﺧﻮرﻧـﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾـﮏ در ﻋﺼـﺮ ﺧـﻮﯾﺶ راﻫﻨﻤـﺎي‬‫ﮔﻤﺸﺪﮔﺎن ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﯾﻨﮏ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ از آﻧﻬﺎ اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 14‬از ‪196‬‬‫‪ -1‬ﺟّﺪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‪ :‬ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺳﯿﺪ اﷲ ﮐﺮم ﻣﻮﺳﻮي ﮐﻨﺘﻮري ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري‪.‬‬‫وي ﺟـﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ و از اﻋﻼـم ﻓﻘﻬـﺎء و زﻫـﺎد زﻣـﺎن و ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺮاﻣﺎت در ﻧﯿﻤﻪ دوم ﺳـﺪه دوازدﻫﻢ ﻫﺠﺮي اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸﺎن ﻋﻼﻗﻪ‬‫زﯾـﺎدي ﺑﻪ اﺳـﺘﻨﺴﺎخ ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ و ﮐﺘﺐ ﻧﻔﯿﺴﻪ ﺑﻪ ﺧـﻂ ﺧـﻮد داﺷـﺘﻪ و ﻗﺮآن و ﺣـﻖ اﻟﯿﻘﯿﻦ و ﺗﺤﻔـﮥ اﻟﺰاﺋﺮ و ﺟـﺎﻣﻊ ﻋﺒﺎﺳـﯽ ﺑﻪ ﺧـﻂ او در‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬واﻟﺪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‪ :‬ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﻣﻮﺳﻮي ﮐﻨﺘﻮري ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري‬‫وي واﻟﺪ ﻣﺎﺟﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ و از ﭼﻬﺮهﻫﺎي درﺧﺸﺎن ﻋﻘﺎﺋﺪ و ﻣﻨﺎﻇﺮات در ﻧﯿﻤﻪ اول ﻗﺮن ﺳﯿﺰدﻫﻢ ﻫﺠﺮي ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫او در دوﺷﻨﺒﻪ ﭘﻨﺠﻢ ﻣﺎه ذي ﻗﻌﺪه ﺳﺎل ‪ 1188‬ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪ‪ .‬وي از ﺷﺎﮔﺮدان ﺑﺎرز ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي از اﻋﺎﻇﻢ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺷﯿﻌﻪ در ﻗﺮن‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ ﺑﻮده و در اﮐﺜﺮ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻣﺤﻘﻘﯽ ﺑﯽﻧﻈﯿﺮ ﺑﻮد و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت ارزﻧﺪهاي از ﺧﻮد ﺑﻪﺟﺎ ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﯾﮑﯽ از ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮﯾﻦ ﭼﻬﺮهﻫﺎي ﻋﻠﻢ ﻋﻘﺎﯾﺪ و ﻣﻨﺎﻇﺮات و از ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﮐﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺘﺒﻊ و اﺳﺘﻘﺼﺎء ﺑﻮد‪.‬‬‫ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ ﻧﻬﻢ ﻣﺤﺮم ‪ 1260‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ رﺣﻤﺖ اﯾﺰدي ﭘﯿﻮﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﺑﺮادر ارﺷﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﺳﯿﺪ ﺳﺮاج ﺣﺴﯿﻦ‬‫او ﻧﯿﺰ ﭼﻮن ﭘـﺪر و ﺑﺮادراﻧﺶ از ﻋﺎﻟﻤـﺎن و ﻓﺮزاﻧﮕـﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﮔﺮﭼﻪ در ﻧﺰد ﭘـﺪرش و ﺳـﯿﺪ اﻟﻌﻠﻤـﺎء ﺷـﺎﮔﺮدي ﻧﻤﻮده اﺳﺖ اّﻣﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ‬‫ﺗﺄﻟﯿﻔـﺎت وي در ﻋﻠـﻮم رﯾﺎﺿـﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺘـﺎب ﺣـﻞ ﻣﻌﺎدﻻـت ﺟـﺒﺮ و ﻣﻘـﺎﺑﻠﻪ و رﺳـﺎﻟﻪاي در ﻣﺨﺮوﻃـﺎت ﻣﻨﺤﻨﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸـﺎن ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬‫ﻓﯿﻠﺴﻮف و ﭘﺰﺷﮑﯽ ﻧﺎﻣﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺳﯿﺪ ﺳﺮاج ﺣﺴﯿﻦ ﺑﺎ وﺟﻮد اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﻋﻠﻮم ﻋﺮﺑﯿﻪ و ﻓﻨﻮن ﻗﺪﯾﻤﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﺪي ﺑﺮ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ‪ ،‬ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺟﺪﯾﺪ و ﻋﻠﻮم رﯾﺎﺿﯽ ﺗﺴﻠﻂ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد‬‫ﮐﻪ ﺑﺰرﮔﺎن ﻧا ﮕﻠﯿﺲ در ﺣﯿﺮت ﻓﺮو رﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﯾﮏ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻼﻣﯽ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺎﻫﺮ در ﻓﻨﻮن ﺣﮑﻤﺖ ﻣﻐﺮب ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫وي در ‪ 27‬رﺑﯿﻊ اﻷول ﺳﺎل ‪ 1282‬ه‪ .‬ق رﺣﻠﺖ ﮐﺮد‪.‬‬‫‪ -4‬ﺑﺮادر ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﺳﯿﺪ اﻋﺠﺎز ﺣﺴﯿﻦ‬‫وي ﻓﺮزﻧﺪ اوﺳﻂ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﺑﻮده و وﻻدﺗﺶ در ‪ 21‬رﺟﺐ ‪ 1240‬واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺪر و ﺑﺮادراﻧﺶ از داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻧﺎﻣﯽ ﺷﯿﻌﻪ در ﮐﺸﻮر ﻫﻨﺪ و ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت و ﺗﺼﻨﯿﻔﺎت ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮادر ﺧﻮد ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ را در ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﮐﺘـﺎب اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻻﻓﺤـﺎم در زﻣﯿﻨﻪ اﺳـﺘﺨﺮاج ﻣﻄـﺎﻟﺐ و اﺳـﺘﻨﺒﺎط ﻣﻘﺎﺻـﺪ ﮐﻤﮏ‬‫ﻓﺮاواﻧﯽ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎر ﮐﺘﺎب را او اﻧﺠﺎم داد اّﻣﺎ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺷﻬﺮت ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم او اﻧﺘﺸﺎر ﯾﺎﻓﺖ‪.‬‬‫از ﺟﻤﻠﻪ ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت اﯾﺸﺎن ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ» ﺷﺬور اﻟﻌﻘﯿﺎن ﻓﯽ ﺗﺮاﺟﻢ اﻷﻋﯿﺎن« و» ﮐﺸﻒ اﻟﺤﺠﺐ و اﻻﺳﺘﺎر ﻋﻦ اﺣﻮال اﻟﮑﺘﺐ و اﻻﺳﻔﺎر«‬‫اﺷﺎره ﮐﺮد‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن در ﻫﻔﺪﻫﻢ ﺷﻮال ‪ 1286‬ه‪ .‬ق و ﭘﺲ از ﻋﻤﺮي ﮐﻮﺗﺎه اّﻣﺎ ﭘﺮﺑﺮﮐﺖ ﺑﻪ رﺣﻤﺖ اﯾﺰدي ﭘﯿﻮﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺷﻤﺲ اﻟﻌﻠﻤﺎء‬‫وي در ‪ 19‬ﺟﻤﺎدي اﻟﺜﺎﻧﯿﻪ ‪ 1284‬ه‪ .‬ق ﻣﺘﻮﻟـﺪ ﺷـﺪ‪ .‬او را در ﻋﻠﻢ و ﺗﺘﺒﻊ ﺗﺎﻟﯽ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﭘـﺪر ﺷـﻤﺮدهاﻧﺪ ﭼﺮا ﮐﻪ ﻧﮕﺬاﺷﺖ زﺣﻤﺎت ﭘﺪرش ﺑﻪ‬‫ﻫـﺪر رود و ﻟﺬا ﺑﻪ ﺗﺘﻤﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت ﭘﺮداﺧﺖ و ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺟﻠﺪ دﯾﮕﺮ از آن را ﺑﻪ ﺳـﺒﮏ و ﺳـﯿﺎق ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﺗﺄﻟﯿﻒ و ﺑﺎ ﻧﺎم اﯾﺸﺎن ﻣﻨﺘﺸـﺮ‬‫ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﻋﺎﻟﻤﯽ ﻣﺘﺒﺤﺮ‪ ،‬ﻓﻘﯿﻪ‪ ،‬اﺻﻮﻟﯽ‪ ،‬ﻣﺤﺪث و رﺟﺎﻟﯽ ﮐﺜﯿﺮ اﻟﺘﺘﺒﻊ و ﻣﻔﺘﯽ و ﻣﺮﺟﻊ اﻫﺎﻟﯽ ﺑﻼد ﺧﻮد ﺑﻮده و اﯾﻦ ﻋﻠﻮم را از واﻟﺪ ﻣﻌﻈﻢ ﺧﻮد‬‫و ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺎس اﺧﺬ ﮐﺮده ﺑﻮد‪.‬‬‫در ﻧﻬﺎﯾﺖ اﯾﺸﺎن در ‪ 25‬ذي ﺣﺠﻪ ‪ 1361‬ه‪ .‬ق دار ﻓﺎﻧﯽ را وداع ﮔﻔﺖ و ﺑﻨﺎ ﺑﻪ وﺻـﯿﺘﺶ در ﺟﻮار ﻣﺮﻗﺪ ﻗﺎﺿﯽ ﺷﻮﺷﺘﺮي در آﮔﺮه ﻫﻨﺪ ﺑﻪ‬‫ﺧﺎك ﺳﭙﺮده ﺷﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 15‬از ‪196‬‬‫‪ -6‬ﺳﯿﺪ ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‬‫وي ﻧﯿﺰ ﻫﻤﭽﻮن ﺑﺮادر ﺧﻮد ﻋﺎﻟﻤﯽ ﻓﺎﺿﻞ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ از ادﺑﺎء و ﺷﻌﺮاء زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮادرش را در ﺗﺘﻤﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت ﯾﺎري ﻧﻤﻮد‪ .‬دﯾﻮان‬‫ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﻓﺎرﺳﯽ و ﻋﺮﺑﯽ و ﺗﻌﻠﯿﻘﺎﺗﯽ ﺑﺮ ﻋﺒﻘﺎت از آﺛﺎر اوﺳﺖ‪.‬‬‫‪ 7‬و ‪ -8‬ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ و ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﺼﯿﺮ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪان ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫اﯾﻦ دو ﺑﺰرﮔﻮار ﮐﻪ ﻧﻮهﻫﺎي ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻧﯿﺰ از ﻓﻀـﻼء و ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺰرگ زﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ در ﻧﺠﻒ اﺷﺮف ﻧﺰد اﺳﺎﺗﯿﺪ‬‫ﺑﺮﺟﺴـﺘﻪ ﺗﺤﺼـﯿﻼت ﻋﺎﻟﯿﻪ ﺧﻮد را ﮔﺬراﻧﯿﺪﻧـﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻫﻨـﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺳـﻌﯿﺪ ﺷﺆون رﯾﺎﺳﺖ ﻋﻠﻤﯽ و دﯾﻨﯽ را ﺑﻌﻬﺪه ﮔﺮﻓﺖ و‬‫آﺛﺎر و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت ﻣﺘﻌـﺪدي را از ﺧﻮد ﺑﻪ ﺟﺎي ﮔـﺬاﺷﺖ ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ در ﺳﺎل ‪ 1387‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨـﺪ وﻓﺎت ﯾﺎﻓﺖ و در ﺟﻮار ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش در‬‫ﺻﺤﻦ ﻣﺮﻗـﺪ ﻗﺎﺿـﯽ ﺷﻮﺷﺘﺮي ﺑﻪ ﺧﺎك ﺳﭙﺮده ﺷـﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﺼـﯿﺮ ﭘﺲ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺧﺎص زﻣﺎﻧﯽ وارد‬‫ﮐﺎرﻫﺎي ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺷﺪه و از ﺟﺎﻧﺐ ﺷﯿﻌﯿﺎن ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﯽ ﻣﺠﻠﺲ ﻧﯿﺎﺑﯽ رﺳﯿﺪ‪.‬‬‫او ﻧﯿﺰ ﭘﺲ از ﻋﻤﺮي ﭘﺮﺑﺎر در ﻟﮑﻬﻨﻮ رﺣﻠﺖ ﮐﺮد وﻟﯽ ﺟﺴـﺪ وي را ﺑﻪ ﮐﺮﺑﻼء ﺑﺮده و در ﺻـﺤﻦ ﺷـﺮﯾﻒ و در ﻣﻘﺒﺮه ﻣﯿﺮزاي ﺷـﯿﺮازي ﺑﻪ‬‫ﺧﺎك ﺳﭙﺮدﻧﺪ‪.‬‬‫*ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت‪ :‬اﺑﺘﺪا‬‫‪ -1‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻷﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر) ‪ 30‬ﻣﺠﻠّﺪ(‬‫‪ -2‬اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻻﻓﺤـﺎم و اﺳﺘﯿﻔـﺎء اﻻﻧﺘﻘﺎم ﻓﯽ ﻧﻘﺾ ﻣﻨﺘﻬﯽ اﻟﮑﻼم) ‪ 10‬ﻣﺠّﻠـﺪ( ﻃﺒﻊ ﻓﯽ ‪ 1315‬ه‪ .‬ق ﺑﺤﺚ ﻓﯽ ﺗﺤﺮﯾـﻒ اﻟﮑﺘـﺎب و اﺣﻮال‬‫اﻟﺤﺠﮥ و اﺛﺒﺎت وﺟﻮده و ﺷﺮح اﺣﻮال ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ اﻟﺴﻨﮥ و‪[...‬‬‫‪ -3‬ﺷﻮارق اﻟﻨﺼﻮص) ‪ 5‬ﻣﺠّﻠﺪ(‬‫‪ -4‬ﮐﺸﻒ اﻟﻤﻌﻀﻼت ﻓﯽ ﺣّﻞ اﻟﻤﺸﮑﻼت‬‫‪ -5‬اﻟﻌﻀﺐ اﻟﺘﺒﺎر ﻓﯽ ﻣﺒﺤﺚ آﯾﻪ اﻟﻐﺎر‬‫‪ -6‬اﻓﺤﺎم اﻫﻞ اﻟﻤﯿﻦ ﻓﯽ رّد ازاﻟﮥ اﻟﻐﯿﻦ) ﺣﯿﺪر ﻋﻠﯽ ﻓﯿﺾآﺑﺎدي(‬‫‪ -7‬اﻟﻨﺠﻢ اﻟﺜﺎﻗﺐ ﻓﯽ ﻣﺴﺌﻠﮥ اﻟﺤﺎﺟﺐ ﻓﯽ اﻟﻔﻘﻪ) در ﺳﻪ ﻗﺎﻟﺐ ﮐﺒﯿﺮ و وﺳﯿﻂ و ﺻﻐﯿﺮ(‬‫‪ -8‬اﻟﺪرر اﻟﺴﻨﯿﮥ ﻓﯽ اﻟﻤﮑﺎﺗﯿﺐ و اﻟﻤﻨﺸﺂت اﻟﻌﺮﺑﯿﮥ‬‫‪ -9‬زﯾﻦ اﻟﻮﺳﺎﺋﻞ اﻟﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ اﻟﻤﺴﺎﺋﻞ) ﻓﯿﻪ ﻓﺘﺎوﯾﻪ اﻟﻔﻘﻬﯿﮥ(‬‫‪ -10‬اﺳﻔﺎر اﻷﻧﻮار ﻋﻦ وﻗﺎﯾﻊ اﻓﻀﻞ اﻻﺳﻔﺎر) ذﮐﺮ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﺳﻨﺢ ﻟﻪ ﻓﯽ ﺳﻔﺮه إﻟﯽ اﻟﺤﺞ و زﯾﺎرة اﺋﻤﮥ اﻟﻌﺮاق ﺳﻼم اﷲ ﻋﻠﯿﻬﻢ( ‪1‬‬‫‪ -11‬اﻟﺬراﺋﻊ ﻓﯽ ﺷﺮح اﻟﺸﺮاﺋﻊ ﻓﯽ اﻟﻔﻘﻪ) ﻟﻢ ﯾﺘّﻢ(‬‫‪ -12‬اﻟﺸﺮﯾﻌﮥ اﻟﻐﺮاء) ﻓﻘﻪ ﮐﺎﻣﻞ( ﻣﻄﺒﻮع‬‫‪ -13‬اﻟﺸﻌﻠﮥ ﻟا ﺠﻮاﻟﮥ) ﺑﺤﺚ ﻓﯿﻪ اﺣﺮاق اﻟﻤﺼﺎﺣﻒ ﻋﻠﯽ ﻋﻬﺪ ﻋﺜﻤﺎن( ﻣﻄﺒﻮع‬‫‪ -14‬ﺷﻤﻊ اﻟﻤﺠﺎﻟﺲ) ﻗﺼﺎﺋﺪ ﻟﻪ ﻓﯽ رﺛﺎء اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺳﯿﺪ اﻟﺸﻬﺪاء ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم(‪.‬‬‫‪ -15‬اﻟﻄﺎرف‪ ،‬ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ أﻟﻐﺎز و ﻣﻌﻤﯿﺎت‬‫‪ -16‬ﺻﻔﺤﮥ اﻻﻟﻤﺎس ﻓﯽ اﺣﮑﺎم اﻻرﺗﻤﺎس) ﻓﯽ اﻟﻐﺴﻞ اﻻرﺗﻤﺎﺳﯽ(‬‫‪ -17‬اﻟﻌﺸﺮة اﻟﮑﺎﻣﻠﮥ) ﺣﻞ ﻓﯿﻪ ﻋﺸﺮة ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺸﮑﻠﮥ( ‪ 2‬ﻣﻄﺒﻮع‬‫‪ -18‬ﺷﻤﻊ و دﻣﻊ) ﺷﻌﺮ ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫‪ -19‬اﻟﻈﻞ اﻟﻤﻤﺪود و اﻟﻄﻠﺢ اﻟﻤﻨﻀﻮد‬‫‪ -20‬رﺟﺎل ﻟا ﻤﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 16‬از ‪196‬‬‫‪ -21‬درة اﻟﺘﺤﻘﯿﻖ ‪3‬‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ‬‫اﺷﺎرة‬‫ﺧﺎﻧﺪان ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ از آﻏﺎز ﺳﺪه ﺳـﯿﺰدﻫﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﭘﯽرﯾﺰي ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي ﻫﻤﺖ ﮔﻤﺎﺷـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮔﺸﺖ و ﻧﺴﺨﻪﻫﺎي‬‫ﻓﺮاوان و ﻧﻔﯿﺴـﯽ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾـﺞ در آن ﮔﺮدآوري ﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ ‪ 30 / 000‬ﻧﺴـﺨﻪ رﺳـﯿﺪ ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ در دوران ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم وي ﻧﺎﻣﯿﺪه‬‫ﺷـﺪ و در زﻣﺎن ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳـﻌﯿﺪ و ﺗﻮﺳﻂ اﯾﺸﺎن ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﮔﺮﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﮐّﻤﯽ داراي ﻧﻈﺎﯾﺮ ﻓﺮاوان‬‫اﺳﺖ اّﻣﺎ از ﻧﻈﺮ ﮐﯿﻔﯽ و ﺑﻪ ﺟﻬﺖ وﺟﻮد ﻧﺴﺨﻪﻫﺎي ﻧﺎدر ﮐﻢﻧﻈﯿﺮ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ‬‫در ﻧﯿﻤﻪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺳﺪه ﺳـﯿﺰدﻫﻢ ﻫﺠﺮي ﮐﻪ ﻧﯿﺮوﻫﺎي اﺳـﺘﻌﻤﺎر ﺑﻪوﯾﮋه اﻧﮕﻠﯿﺲ و ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﭼﺸﻢ ﻃﻤﻊ ﺑﻪ ﺳـﺮزﻣﯿﻦ ﭘﻬﻨﺎور ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن دوﺧﺘﻪ‬‫ﺑﻮدﻧـﺪ و ﺑﯽﮔﻤﺎن اﺳـﻼم ﺳـّﺪ ﺑﺰرﮔﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ آﻧﺎن ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﯽآﻣﺪ ﯾﮑﯽ از ﻋﺎﻟﻤﺎن اﻫﻞ ﺗﺴـﻨﻦ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ دﻫﻠﻮي ﮐﻪ ﺑﻪ»‬‫ﺳﺮاج اﻟﻬﻨﺪ«‬‫ﺷﻬﺮت داﺷﺖ و ﺑﺎ ‪ 31‬واﺳـﻄﻪ ﻧﺴـﺒﺶ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ ﺧﻄﺎب ﺧﻠﯿﻔﻪ دوم ﻣﯽرﺳـﯿﺪ و ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت او را ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﻫﺼﺎﺣﺐ ﺧﻄﺎب ﻣﯽﮐﻨﺪ‬‫ﮐﺘﺎﺑﯽ را در رّد اﻋﺘﻘﺎدات و آراء ﺷﯿﻌﻪ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﺷﯿﻌﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮐﺮد و آن را» ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ« ﻧﺎﻣﯿﺪ‪.‬‬‫وي در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ دﻧﯿﺎي اﺳـﻼم و واﻗﻌﯿﺘﻬﺎي ﺗﺎرﯾﺦ اﺳﻼﻣﯽ و ﺑﺪون ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺣﺪود و ﻗﻮاﻋﺪ ﻋﻠﻢ ﺣﺪﯾﺚ و ﺑﺪون‬‫در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎﯾﮕﺎه ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ) ص( و ﺧﺎﻧـﺪان ﭘﺎﮐﺶ ﻋﻘﺎﯾﺪ‪ ،‬اﺻﻮل‪ ،‬ﻓﺮوع‪ ،‬اﺧﻼق و ﺳﺎﯾﺮ آداب و اﻋﻤﺎل ﺷـﯿﻌﻪ را ﺑﺪون رﻋﺎﯾﺖ آداب‬‫ﻣﻨﺎﻇﺮه و اﻣﺎﻧﺖداري در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻫﺪف ﺗﻬﻤﺖﻫﺎ و اﻓﺘﺮاآت ﺧﻮد ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﻟﺒﺘﻪ ﻋﻼﻣﻪ دﻫﻠﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻨﺎﯾﺖ أﺣﻤﺪ ﺧﺎن ﮐﺸـﻤﯿﺮي در ﮐﺘﺎب اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮﯾﻪ ﮐﻪ در رّد ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺳـﺮﻗﺘﯽ از ﮐﺘﺎب ﺻﻮاﻗﻊ ﻣﻮﺑﻘﻪ ﺧﻮاﺟﻪ ﻧﺼـﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ دﻫﻠﻮي آن را ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﺑﻪ ﻓﺎرﺳـﯽ‬‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه اﺳﺖ ‪ .4‬وي در ﭼﺎپ اول اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﺮس از‬‫) ‪ (1‬ﺷﺎﯾﺪ ﻫﻤﺎن اﻟﺮﺣﻠﮥ اﻟﻤﮑﯿﮥ و اﻟﺴﻮاﻧﺢ اﻟﺴﻔﺮﯾﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ رﺿﺎ ﮐﺤﺎﻟﻪ آن را ذﮐﺮ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫) ‪ (2‬ﺷﺎﯾﺪ ﻫﻤﺎن ﮐﺘﺎب ﮐﺸﻒ اﻟﻤﻌﻀﻼت ﺑﺎﺷﺪ‬‫) ‪ (3‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب را ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از آﺛﺎر ﻗﻠﻤﯽاش در ﻣﺠّﻠﺪ ﻣﺪﻧﯿﮥ اﻟﻌﻠﻢ ﻋﺒﻘﺎت ﯾﺎد ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫) ‪ .(4‬اﻟﺒﺘﻪ ﺧﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﻧﯿﺰ در ﭼﻨـﺪﯾﻦ ﻣﻮرد ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺷﺎره ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ در ﺑﺤﺚ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ در ذﯾﻞ ﺗﺼـﺮﯾﺢ‬‫ذﻫـﺒﯽ ﺑﻪ ﺗﻮاﺗﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬و ﻧﺼـﺮ اﷲ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺷـﻔﯿﻊ ﮐـﺎﺑﻠﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺮ و ﻣﺮﺷـﺪ ﻣﺨـﺎﻃﺐ اﺳﺖ و ﺑﻀـﺎﻋﺖ‬‫ﻣﺰﺟـﺎﺗﺶ ﻣﺴـﺮوق از اﻓـﺎدات او ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ در) ﺻﻮاﻗﻊ( او را ﺑﻪ ﺷـﯿﺦ ﻋﻼـﻣﻪ و اﻣـﺎم اﻫـﻞ ﺣـﺪﯾﺚ وﺻﻒ ﻣﯽﮐﻨـﺪ و اﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﻗﻮل او‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ و ﺧﻮد ﻣﺨـﺎﻃﺐ) ﺻـﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ( ﺑﺘﻘﻠﯿـﺪش در اﯾﻦ ﺑﺎب ﺧﺎص ﻫﻢ در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﯾﻌﻨﯽ) ﺗﺤﻔﻪ( او را ﺑﺎﻣﺎم اﻫﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻠﻘﺐ‬‫ﻣﯽﺳﺎزد و اﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﮐﻼﻣﺶ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﺷـﯿﻌﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﻮاب ﻧﺠﻒ ﺧﺎن اﺳﻢ ﺧﻮد را ﻣﺨﻔﯽ ﮐﺮد و ﻣﺆﻟﻒ ﮐﺘﺎب را» ﻏﻼم‬‫ﺣﻠﯿﻢ«‪ -‬ﮐﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺳﺎل ﺗﻮﻟّﺪ وي ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺣﺮوف أﺑﺠﺪ ﺑﻮد‪ -‬ﻧﺎﻣﯿﺪ اّﻣﺎ در ﭼﺎپ ﺑﻌﺪي ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﻮد وي ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪ‪.‬‬‫در ﺳﺎل ‪ 1227‬ه‪ .‬ق ﺷﺨﺼـﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻏﻼم ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﯿﯽ اﻟﺪﯾﻦ اﺳـﻠﻤﯽ در ﺷـﻬﺮ» ﻣﺪارس« ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن ﮐﺘﺎب» ﺗﺤﻔﻪ« را از ﻓﺎرﺳـﯽ ﺑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 17‬از ‪196‬‬‫ﻋﺮﺑﯽ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮد و در ﺳﺎل ‪ 1300‬ه‪ .‬ق ﻣﺤﻤﻮد ﺷـﮑﺮي آﻟﻮﺳـﯽ در ﺑﻐﺪاد ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﻧﺴﺨﻪ ﻋﺮﺑﯽ آن ﭘﺮداﺧﺖ و آن را اﻟﻤﻨﺤﮥ اﻹﻟﻬﯿﮥ‬‫ﻧﺎﻣﯿﺪ و در ﻣﻘﺪﻣﻪاش آن را ﺑﻪ ﺳـﻠﻄﺎن ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ ﺧﺎن ﺗﻘﺪﯾﻢ ﮐﺮد‪ .‬وﻟﯽ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺤﺪودﯾﺘﻬﺎي ﺳﯿﺎﺳـﯽ و ﮐﻢ ﺑﻮدن وﺳـﯿﻠﻪ ﻃﺒﻊ‬‫از ﭼـﺎپ و اﻧﺘﺸـﺎر آن در ﻋﺮاق ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﺷـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا در ﻫﻨﺪوﺳـﺘﺎن و ﺷـﻬﺮ ﺑﻤﺒﺌﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﻧﻔﻮذ اﺟـﺎﻧﺐ ﺑﻮده و ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﺸـﺮ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﻣﺴﺎﻋﯽ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﺒـﺬول ﻣﯽﺷـﺪ ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﮔﺮدﯾـﺪ و ﭘﺲ از ﻣـّﺪﺗﯽ ﻣﺠـّﺪدا در ﻣﺼـﺮ ﭼﺎپ ﺷـﺪ و ﺑﻌـﺪ از آن ﺑﻪ زﺑﺎن اردو در ﻻﻫﻮر‬‫ﭘﺎﮐﺴـﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺒﻊ رﺳـﯿﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣـﺎل ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺎ ﺗﺤّﻮﻻت و اﻧﺘﺸﺎر ﻣﺘﻌـّﺪد‪ ،‬در اﯾﺠﺎد اﺧﺘﻼف ﺑﯿﻦ ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﺗﯿﺮه ﺳﺎﺧﺘﻦ رواﺑﻂ ﻓﺮق‬‫اﺳﻼﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ و ﺗﺤﺮﯾﮏ ﺣّﺲ ﺑﺪﺑﯿﻨﯽ و ﻋﺼﺒّﯿﺖ أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﺷﯿﻌﯿﺎن ﺗﺄﺛﯿﺮ زﯾﺎدي ﮔﺬاﺷﺖ‪ .‬اّﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺼﺪاق ﻋﺪو ﺷﻮد‬‫ﺳﺒﺐ ﺧﯿﺮ اﮔﺮ ﺧﺪا ﺧﻮاﻫﺪ اﻧﺘﺸﺎر اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺳـﺒﺐ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻋّﺪه زﯾﺎدي از ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺘﮑﻠﻤﯿﻦ ﺷـﯿﻌﻪ اﺣﺴﺎس وﻇﯿﻔﻪ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﻣﯿﺪان ﺑﯿﺎﯾﻨﺪ‬‫و ﺑﺎ ﻣﻨﻄﻖ و زﺑﺎن ﻋﻠﻤﯽ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻋﻘﺎﯾﺪ و ﻣﺬﻫﺐ ﺷـﯿﻌﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮي ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب ﮔﺮاﻧﺴـﻨﮓ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار در اﯾﻦ‬‫ﻣﯿﺎن ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﺘﺒﻊ ﻓﺮاوان و زﺣﻤﺎت ﻃﺎﻗﺖﻓﺮﺳﺎي ﻣﺆﻟﻒ آن از درﺧﺸﺶ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻧﺴـﺨﻪاي ﮐﻪ از ﺗﺤﻔﻪ ﻫﻢاﮐﻨﻮن ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭼـﺎپ دﻫﻠﯽ در ﺳـﺎل ‪ 1271‬ه‪ .‬ق اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻄﺒﻊ ﺣﺴـﻨﯽ ﺑﻪ اﻫﺘﻤﺎم ﺷـﯿﺦ ﻣﺤﻤﺪ‬‫ﺣﺴﻦ آن را در ‪ 776‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﻗﻄﻊ وزﯾﺮي ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﺎﻧﯿﺪه اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ ﭼﺎپ ﻧﺎم ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﺤﺘﻮاي ﺗﺤﻔﻪ‪:‬‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳـﯽ و در رّد ﺷـﯿﻌﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺆﻟﻒ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﮔﺮﭼﻪ در ﻣﻘـﺪﻣﻪ و در ﻣﺘﻦ ﮐﺘﺎب ﺧﻮد را ﻣﻠﺘﺰم داﻧﺴـﺘﻪ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ‬‫ﻣﺴّﻠﻤﺎت ﺧﻮد ﺷﯿﻌﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﮐﻨﺪ و ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺧﻮد را از ﻣﺪارك ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﻨﺪ وﻟﯽ ﮐﻤﺘﺮ ﺑﻪ اﯾﻦ اﻟﺘﺰام ﻋﻤﻞ ﮐﺮده و ﮐﺘﺎب ﺧﻮد را ﻣﻤﻠّﻮ از‬‫اﻓﺘﺮاآت و ﺗﻬﻤﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﯿﻌﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻫﻠﻮي در ﺑﺨﺶ ﻫﻔﺘﻢ ﮐﺘﺎب ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺧﻮد را در دو ﺑﺨﺶ آورده اﺳﺖ‪:‬‬‫ﺑﺨﺶ اول‪ :‬آﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﺣﻀﺮت اﻣﯿﺮ) ع( اﺳﺘﻨﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ‬‫در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ وي ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ‪ 6‬آﯾﻪ اﮐﺘﻔﺎ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺨﺶ دوم‪ :‬اﺣـﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﺷـﯿﻌﻪ در راﺳـﺘﺎي اﺛﺒـﺎت وﻻـﯾﺖ و اﻣﺎﻣﺖ رواﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻧﯿﺰ ﻓﻘﻂ ‪ 12‬رواﯾـﺖ را ﻣﻄﺮح ﮐﺮده‬‫اﺳﺖ‪.‬‬‫و در ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺴﺘﻨﺪات ﺷﯿﻌﻪ را ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ‪ 6‬آﯾﻪ و ‪ 12‬رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده و ادﻟّﻪ و اﺳﺎﻧﯿﺪ آﻧﻬﺎ را ﻣﺨﺪوش داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻓﻬﺮﺳﺖ أﺑﻮاب ﺗﺤﻔﻪ‪:‬‬‫‪ -1‬در ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺣﺪوث ﻣﺬﻫﺐ ﺗﺸﯿﻊ و اﻧﺸﻌﺎب آن ﺑﻪ ﻓﺮق ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ‬‫‪ -2‬در ﻣﮑﺎﺋﺪ ﺷﯿﻌﻪ و ﻃﺮق اﺿﻼل و ﺗﻠﺒﯿﺲ‬‫‪ -3‬در ذﮐﺮ أﺳﻼف ﺷﯿﻌﻪ و ﻋﻠﻤﺎء و ﮐﺘﺐ اﯾﺸﺎن‬‫‪ -4‬در اﺣﻮال أﺧﺒﺎر ﺷﯿﻌﻪ و ذﮐﺮ رواة آﻧﻬﺎ‬‫‪ -5‬در اﻟﻬﯿﺎت‬‫‪ -6‬در ﻧﺒّﻮت و اﯾﻤﺎن اﻧﺒﯿﺎء) ع(‬‫‪ -7‬در اﻣﺎﻣﺖ‬‫‪ -8‬در ﻣﻌﺎد و ﺑﯿﺎن ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫‪ -9‬در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻓﻘﻬﯿﻪ ﮐﻪ ﺷﯿﻌﻪ در آن ﺧﻼف ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده اﺳﺖ‬‫‪ -10‬در ﻣﻄﺎﻋﻦ ﺧﻠﻔﺎء ﺛﻼﺛﻪ و أم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و دﯾﮕﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ‬‫‪ -11‬در ﺧﻮاص ﻣﺬﻫﺐ ﺷﯿﻌﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ‪ 3‬ﻓﺼﻞ) اوﻫﺎم‪ -‬ﺗﻌﺼﺒﺎت‪ -‬ﻫﻔﻮات(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 18‬از ‪196‬‬‫‪ -12‬در ﺗﻮّﻻ و ﺗﺒّﺮي) ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﻘّﺪﻣﺎت ﻋﺸﺮه(‬‫ﭘﺲ از آﻧﮑﻪ ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ و ﻣﻨﺘﺸـﺮ ﺷﺪ‪ ،‬آﺛﺎر ﻣﺘﻌّﺪدي از ﻋﻠﻤﺎء ﺷﯿﻌﻪ در ﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻋﺮاق و اﯾﺮان در اﺑﻄﺎل و ﻧﻘﺾ آن ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ‬‫ﺑﻌﻀﯽ ﺑﻪ رّد ﺳﺮاﺳﺮ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﺑﺮﺧﯽ ﯾﮏ ﺑﺎب از آن را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ و ﻧﻘﺪ ﻋﻠﻤﯽ ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪.‬‬‫رّدﯾﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻔﻪ‬‫آﻧﭽﻪ ﮐﻪ در رّد ﻫﻤﻪ اﺑﻮاب ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫‪ -1‬اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﮥ ﻓﯽ اﻟﺮّد ﻋﻠﯽ اﻟﺘﺤﻔﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﻪ‬‫در دوازده دﻓﺘﺮ‪ ،‬و ﻫﺮ دﻓﺘﺮ وﯾﮋه ﯾﮏ ﺑﺎب از اﺻﻞ ﮐﺘﺎب‪ ،‬اﺛﺮ ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻨﺎﯾﺖ اﺣﻤﺪ ﺧﺎن ﮐﺸﻤﯿﺮي دﻫﻠﻮي) م ‪ 1235‬ه‪ .‬ق(‬‫اﻟﺒﺘﻪ ‪ 5‬دﻓﺘﺮ از آن ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺸﻒ اﻟﺤﺠﺐ آن را دﯾﺪه از ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮ ﺑﻮده و در ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1255‬ه‪ .‬ق ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از ﺟﻮاﺑﯿﻪﻫـﺎي وي ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻬـﺎي ﯾﮑﻢ‪ ،‬ﺳﻮم‪ ،‬ﭼﻬﺎرم‪ ،‬ﭘﻨﺠﻢ و ﻧﻬﻢ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﭘﺎﺳـﺦ اﻋﺘﺮاض ﻫﺸـﺘﻢ ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم»‬‫ﺟﻮاب اﻟﮑﯿﺪ اﻟﺜﺎﻣﻦ« ﮐﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺴﺢ اﺳﺖ ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﺴـﺨﻪ ﺧﻄﯽ دﻓﺘﺮ ﻫﻔﺘﻢ آن در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻـﺮﯾﻪ ﻟﮑﻬﻨﻮ و ﻧﺴﺨﻪ ﺧﻄﯽ دﻓﺘﺮ ﻫﺸﺘﻢ آن در ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮراي اﺳﻼﻣﯽ ﺗﻬﺮان ﻧﮕﻬﺪاري‬‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬‫‪ -2‬ﺳـﯿﻒ اﷲ اﻟﻤﺴـﻠﻮل ﻋﻠﯽ ﻣﺨّﺮﺑﯽ دﯾﻦ اﻟﺮﺳﻮل) ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﺪه ﺑﻪ( اﻟﺼﺎرم اﻟﺘﺒﺎر ﻟﻘّﺪ اﻟﻔّﺠﺎر و ﻗّﻂ اﻻﺷﺮار در ﺷﺶ دﻓﺘﺮ ﺗﺄﻟﯿﻒ اﺑﻮ اﺣﻤﺪ‬‫ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻨﺒﯽ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري اﮐﺒﺮآﺑﺎدي) ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪه در ﺳﺎل ‪ .1232‬ق(‬‫ﻓﺎرﺳـﯽ و در رّد ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ ﺑـﺪﯾﻨﺼﻮرت ﮐﻪ ﻋﺒﺎرات ﺗﺤﻔﻪ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان» ﻣﺘﻦ« و ﮐﻼم ﺧﻮد در رّد آن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان»‬‫ﺷﺮح« آورده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﺗﺠﻬﯿﺰ اﻟﺠﯿﺶ ﻟﮑﺴﺮ ﺻﻨﻤﯽ ﻗﺮﯾﺶ‪ :‬اﺛﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺣﺴﻦ ﺑﻦ اﻣﺎن اﷲ دﻫﻠﻮي ﻋﻈﯿﻢ آﺑﺎدي) م ‪ 1260‬ه‪ .‬ق(‬‫ﻧﺴﺨﻪ ﺧﻄﯽ آن در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ آﯾﺖ اﷲ ﻣﺮﻋﺸﯽ ﻧﺠﻔﯽ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬‫آﻧﭽﻪ ﮐﻪ در رّد ﯾﮏ ﺑﺎب از اﺑﻮاب ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫ﺑﺎب اول‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﺸﯿﻊ‪:‬‬‫‪ -1‬ﺳـﯿﻒ ﻧﺎﺻـﺮي‪ :‬اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب اﺛﺮ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﻗﻠﯽ ﮐﻨﺘـﻮري ﭘـﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺻـﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘـﺎت ﺑﻮده و در رّد ﺑـﺎب اول ﺗﺤﻔﻪ ﮐﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ‬‫ﺣﺪوث ﻣﺬﻫﺐ ﺷﯿﻌﻪ اﺳﺖ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺎﺿﻞ رﺷﯿﺪ ﺧﺎن ﺷﺎﮔﺮد ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ‪ ،‬در رّد اﯾﻦ ﮐﺘﺎب‪ ،‬ﮐﺘﺎب ﮐﻮﭼﮑﯽ را ﻧﻮﺷﺖ ﮐﻪ‬‫ﻣﺘﻘﺎﺑﻼ ﻋﻼﻣﻪ ﮐﻨﺘﻮري ﮐﺘﺎب اﻷﺟﻮﺑﮥ اﻟﻔﺎﺧﺮة ﻓﯽ اﻟﺮّد ﻋﻠﯽ اﻷﺷﺎﻋﺮة را ﻧﻮﺷﺖ و ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻔّﺼﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ وي داد‪.‬‬‫ﺑﺎب دوم‪ :‬در ﻣﮑﺎﯾﺪ و ﺣﯿﻠﻪﻫﺎي ﺷﯿﻌﯿﺎن‪:‬‬‫‪ -2‬ﺗﻘﻠﯿﺐ اﻟﻤﮑﺎﺋﺪ‪ :‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻧﯿﺰ اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﮐﻨﺘﻮري اﺳﺖ ﮐﻪ در ﮐﻠﮑﺘﻪ) ‪ .1262‬ق( ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﺳﻮم‪ :‬در اﺣﻮال اﺳﻼف و ﮔﺬﺷﺘﮕﺎن ﺷﯿﻌﻪ‪:‬‬‫ﯾﮑﯽ از دﻓﺘﺮﻫﺎي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﮥ ﺑﻪ رّد اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺗﻌﻠّﻖ دارد ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1255‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﭼﻬﺎرم‪ :‬در ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي اﺧﺒﺎر ﺷﯿﻌﻪ و رﺟﺎل آن‪:‬‬‫‪ -1‬ﻫﺪاﯾﮥ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ :‬اﺛﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺧﯿﺮ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻫﻨﺪي إﻟﻪآﺑﺎدي) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ( ﭼﺎپ ﻫﻨﺪ‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﯾﮑﯽ از ﻣﺠﻠّﺪات ﭼﺎﭘﯽ اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻧﯿﺰ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رّد ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬اﻟﻬّﯿﺎت‬‫‪ -1‬اﻟﺼﻮارم اﻹﻟﻬﯿﺎت ﻓﯽ ﻗﻄﻊ ﺷـﺒﻬﺎت ﻋﺎﺑﺪي اﻟﻌﺰي و اﻟﻼت‪ :‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﺳـﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1215‬ه‪ .‬ق در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 19‬از ‪196‬‬‫ﮐﻠﮑﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪ ).‬ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫دﻓﺘﺮ ﭘﻨﺠﻢ اﻟﻨﺰﻫﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺑﺎب اﺧﺘﺼﺎص دارد‪.‬‬‫ﺑﺎب ﺷﺸﻢ‪ :‬در ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي‬‫‪ -1‬ﺣﺴﺎم اﻻﺳﻼم و ﺳﻬﺎم اﻟﻤﻼم‪ ،‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1215‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ‪ :‬در اﻣﺎﻣﺖ‬‫در رّد اﯾﻦ ﺑﺎب ﮐﻪ ﺟﻨﺠﺎﻟﯽﺗﺮﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ از ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرود آﺛﺎر ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎﯾﯽ ﺗﺼﻨﯿﻒ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -1‬ﺧﺎﺗﻤﮥ اﻟﺼﻮارم‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي‬‫‪ -2‬اﻟﺒﻮارق اﻟﻤﻮﺑﻘﻪ‪ :‬اﺛﺮ ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫‪ -3‬اﻻﻣﺎﻣﮥ‪ :‬اﺛﺮ ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﻧﺼﯿﺮآﺑﺎدي) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ(‬‫‪ -4‬ﺑﺮﻫﺎن اﻟﺼﺎدﻗﯿﻦ‪ :‬اﺛﺮ اﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﻣﻮﺳﻮي ﺑﻨﺎرﺳـﯽ‪ ،‬ﮐﻪ در ﺑﺎب ﻧﻬﻢ آن ﺑﻪ ﺑﺮرﺳـﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺰاﻋﯽ ﻓﻘﻬﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺴﺢ ﭘﺎﻫﺎ در وﺿﻮ‬‫و ﺣّﻠﯿﺖ ﻧﮑﺎح ﻣﻮّﻗﺖ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸﺎن ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺨﺘﺼﺮ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب را ﺑﺎ ﻧﺎم ﻣﻬﺠﮥ اﻟﺒﺮﻫﺎن ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺑﺮﻫﺎن اﻟﺴﻌﺎدة‪ :‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﮐﻨﺘﻮري ﭘﺪر ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‪.‬‬‫‪ -6‬اﻟﺠﻮاﻫﺮ اﻟﻌﺒﻘﺮﯾـﮥ‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ ﺳـﯿﺪ ﻣﻔﺘﯽ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﺒﺎس ﺷﻮﺷﺘﺮي اﺳـﺘﺎد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳـﯽ ﮐﻪ در ﻫﻨـﺪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳـﯿﺪه‬‫اﺳﺖ‪ .‬اﯾﺸﺎن در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺷﺒﻬﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻏﯿﺒﺖ ﺣﻀﺮت وﻟﯽ ﻋﺼﺮ) ﻋﺞ( را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﻫﺸﺘﻢ‪ :‬در آﺧﺮت‬‫‪ -1‬اﺣﯿﺎء اﻟﺴﻨﮥ و اﻣﺎﺗﮥ اﻟﺒﺪﻋﮥ ﺑﻄﻌﻦ اﻷﺳّﻨﮥ‪ :‬اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1281‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻓﺘﺮ ﻫﺸﺘﻢ اﻟﻨﺰﻫﻪ ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﮐﺸﻤﯿﺮي ﻧﯿﺰ در ﺧﺼﻮص رّد اﯾﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ‪ ).‬ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫ﺑﺎب ﻧﻬﻢ‪ :‬در ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺧﺘﻼﻓﯽ ﻓﻘﻪ‪:‬‬‫‪ -1‬دﻓﺘﺮ ﻧﻬﻢ از اﻟﻨﺰﻫﮥ ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1255‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺷﺒﻬﺎت و ﺣّﻞ ﻣﺸﮑﻼت اﯾﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻮﻟﻮي اﻓﺮاد ﻋﻠﯽ‬‫ﮐﺎﻟﭙﻮي ﺳـّﻨﯽ ﮐﺘﺎب رﺟﻮم اﻟﺸـﯿﺎﻃﯿﻦ را در رّد اﯾﻦ دﻓﺘﺮ از ﻧﺰﻫﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﺟﻌﻔﺮ اﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﻣﻮﺳﻮي ﺑﻨﺎرﺳﯽ ﺷﺎﮔﺮ ﺻﺎﺣﺐ‬‫ﻧﺰﻫﻪ ﻫﻢ ﺑﺎ ﮐﺘﺎب ﻣﻌﯿﻦ اﻟﺼﺎدﻗﯿﻦ ﺑﻪ اﺑﻄﺎل و اﺳﮑﺎت وي ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬ﺻﺎﺣﺐ ﻟا ﻨﺰﻫﮥ ﮐﺘﺎب دﯾﮕﺮي در ﻧﻘﺾ ﮐﯿﺪ ﻫﺸـﺘﻢ از اﯾﻦ ﺑﺎب در ﻣﻮﺿﻮع ﻧﮑﺎح ﻣﻮﻗّﺖ و ﻣﺴﺢ ﭘﺎﻫﺎ در وﺿﻮ دارد ﮐﻪ ﻧﺴـﺨﻪ ﺧﻄﯽ‬‫آن در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﮐﺘﺎب ﮐﺸﻒ اﻟﺸـﺒﻬﻪ ﻋﻦ ﺣّﻠﯿـﮥ اﻟﻤﺘﻌﮥ اﺛﺮ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ ﮐﻪ در ﭘﺎﺳﺦ اﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺎب ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷﺪه و در‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻣﻮزه ﻣّﻠﯽ ﮐﺮاﭼﯽ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب دﻫﻢ‪ :‬در ﻣﻄﺎﻋﻦ‬‫‪ -1‬ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ و ﮐﺸﻒ اﻟﻀـﻐﺎﺋﻦ اﺛﺮ ﻋّﻼﻣﻪ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﮐﻨﺘﻮري ﮐﻪ در دو دﻓﺘﺮ ﺑﺰرگ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﺨﺶ ﻣﻌﻈﻤﯽ از آن در‬‫ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1283‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ).‬ﻣﻄﺒﻌﻪ ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺮﯾﻦ(‬‫‪ -2‬ﺗﮑﺴﯿﺮ اﻟﺼﻨﻤﯿﻦ‪ :‬اﺛﺮ اﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﻫﻨﺪي‪ ).‬ﻓﺎرﺳﯽ(‬‫‪ -3‬ﻃﻌﻦ اﻟﺮﻣﺎح‪ :‬اﺛﺮ ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي در رّد ﺑﺨﺸﯽ از اﯾﻦ ﺑﺎب ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ داﺳﺘﺎن ﻓﺪك و ﺳﻮزاﻧﺪن ﺧﺎﻧﻪ ﺣﻀﺮت ﻓﺎﻃﻤﻪ‬‫ﺳﻼم اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1308‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫در رّد اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺗﻮﺳﻂ ﺷﯿﺦ ﺣﯿﺪر ﻋﻠﯽ ﻓﯿﺾآﺑﺎدي ﺳّﻨﯽ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﻘﺾ اﻟّﺮﻣﺎح ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺎب ﯾﺎزدﻫﻢ‪ :‬در اوﻫﺎم و ﺗﻌﺼﺒﺎت ﺷﯿﻌﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 20‬از ‪196‬‬‫‪ -1‬ﻣﺼﺎرع اﻷﻓﻬﺎم ﻟﻘﻠﻊ اﻷوﻫﺎم‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﻠﯽ ﮐﻨﺘﻮري) ﭼﺎپ ﻫﻨﺪ ﺑﺎب دوازدﻫﻢ‪ :‬در ﺗﻮﻟﯽ و ﺗﺒّﺮي و دﯾﮕﺮ ﻋﻘﺎﯾﺪ ﺷﯿﻌﻪ‬‫‪ -1‬ذو اﻟﻔﻘﺎر‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ دﻟـﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي) ﻓﺎرﺳـﯽ( و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﭘﺎﺳـﺦ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎي ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ در ﻣﺒﺤﺚ ﻏﯿﺒﺖ اﻣﺎم زﻣﺎن) ﻋـﺞ( از‬‫ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي دﯾﮕﺮي ﮐﻪ در رّد ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﺗﺤﻔﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫‪ -1‬ﺻﻮارم اﻻﺳـﻼم‪ :‬اﺛﺮ ﻋﻼﻣﻪ دﻟﺪار ﻋﻠﯽ ﻧﻘﻮي‪ .‬رﺷـﯿﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﺎن ﺳّﻨﯽ ﻣﺆﻟﻒ اﻟﺸﻮﮐﮥ اﻟﻌﻤﺮﯾﮥ‪ -‬ﮐﻪ از ﺷﺎﮔﺮدان ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ اﺳﺖ‪-‬‬‫اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب و اﻟﺼﻮارم اﻻﻟﻬﯿﺎت را ﺑﺎ ﺷـﺒﻬﺎﺗﯽ رّد ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﺎﻗﺮ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن از ﺷﺎﮔﺮدان ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤـﺪ ﮐﺎﻣﻞ اﯾﻦ ﺷـﺒﻬﺎت را ﭘﺎﺳـﺦ‬‫داده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬اﻟـﻮﺟﯿﺰة ﻓﯽ اﻷـﺻﻮل‪ :‬ﻋﻼـﻣﻪ ﺳـﺒﺤﺎن ﻋﻠﯿﺨـﺎن ﻫﻨـﺪي‪ ،‬وي در اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب ﭘﺲ از ﺑﺤﺚ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻋﻠﻢ اﺻﻮل و ذﮐﺮ اﺣـﺎدﯾﺚ داّل ﺑﺮ‬‫اﻣﺎﻣﺖ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ) ع( ﺑﻪ ﺗﻌّﺮض و رّد ﮐﻠﻤﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻣﺠﻬﻮﻻت ﺧﻠﻔﺎي ﺳﻪﮔﺎﻧﻪ را ﺑﯿﺎن ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﺗﺼﺤﯿﻒ اﻟﻤﻨﺤﮥ اﻹﻟﻬّﯿﻪ ﻋﻦ اﻟﻨﻔﺜﮥ اﻟﺸﯿﻄﺎﻧﯿﮥ‪ ،‬در رّد ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﻣﺤﻤﻮد آﻟﻮﺳﯽ) ‪ 3‬ﻣﺠﻠﺪ(‪ :‬اﺛﺮ ﺷﯿﺦ ﻣﻬﺪي ﺑﻦ ﺷﯿﺦ‬‫ﺣﺴﯿﻦ ﺧﺎﻟﺼﯽ ﮐﺎﻇﻤﯽ) م ‪ 1343‬ه‪ .‬ق(‬‫‪ -4‬رّد ﻋﻼﻣﻪ ﻣﯿﺮزا ﻓﺘﺢ اﷲ ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ» ﺷﯿﺦ اﻟﺸﺮﯾﻌﻪ« اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ) م‪ 1339 .‬ه‪ .‬ق(‪ -‬وي ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﺘﺎﺑﯽ در رّد اﻟﻤﻨﺤﮥ اﻻﻟﻬﯿﻪ دارد‪.‬‬‫‪ -5‬اﻟﻬﺪﯾﮥ اﻟﺴﻨﯿﮥ ﻓﯽ رّد اﻟﺘﺤﻔﮥ اﻻﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮﯾﮥ‪ ):‬ﺑﻪ زﺑﺎن اردو( اﺛﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﻣﯿﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﻫﺎدي ﻟﮑﻬﻨﻮي‬‫‪ -6‬اﻟﺘﺤﻔﮥ اﻟﻤﻨﻘﻠﺒﮥ‪ :‬در ﺟﻮاب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ) ﺑﻪ زﺑﺎن اردو(‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار‬‫اﺷﺎرة‬‫) ‪ (1‬ﮐﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار ﺷﺎﻫﮑﺎر ﻋﻠﻤﯽ و ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﻣﺮﺣﻮم ﺳـﯿﺪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨﺪي ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري اﺳﺖ ﮐﻪ در رّد ﺑﺎب اﻣﺎﻣﺖ‬‫ﮐﺘﺎب ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ دﻫﻠﻮي‪ -‬ﮐﻪ در رّد ﻋﻘﺎﯾﺪ ﺷﯿﻌﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه‪ -‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫‪ -1‬ﻣﻮﺿﻮع و ﻧﺴﺨﻪ ﺷﻨﺎﺳﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت در ﻧﻘﺾ و رّد ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ ﺗﺤﻔﻪ در زﻣﯿﻨﻪ ادﻟّﻪ اﻣﺎﻣﯿﻪ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ اﻣﯿﺮ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫وي در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻣﯽﮐﻮﺷﺪ ﺗﺎ ﻓﻠﺴﻔﻪ اﻣﺎﻣﺖ را روﺷﻦ ﮐﻨﺪ و ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﮐﻪ اﺳﻼم آن دﯾﻨﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ در درﺑﺎر ﺧﻠﻔﺎ ﻣﻄﺮح ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺣﺮف ﺑﻪ ﺣﺮف ﻣّﺪﻋﯿﺎت دﻫﻠﻮي را ﺑﺎ ﺑﺮاﻫﯿﻦ اﺳﺘﻮار و ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻧﻘﺾ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫وي ﮐﺘﺎب ﺧﻮد را در دو ﻣﻨﻬﺞ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در ﺑﺎب ﻫﻔﺘﻢ ﺗﺤﻔﻪ آﻣﺪه ﺳﺎﻣﺎن ﺑﺨﺸﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﻨﻬﺞ ﻧﺨﺴﺖ‪ :‬در آﯾﺎت‬‫از اﯾﻦ ﻣﻨﻬﺞ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺷـﺶ دﻓﺘﺮ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ) ﭼﻮن دﻫﻠﻮي ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ‪ 6‬آﯾﻪ از آﯾﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺷـﯿﻌﻪ ﺑﻪ آن اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨﺪ اﺷﺎره‬‫ﮐﺮده اﺳﺖ(‬‫) ‪ ](1‬ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﻋﯿﻦ و ﮐﺴـﺮ ﺑﺎء ﺟﻤﻊ ﻋﺒﻘﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﭼﯿﺰي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻮي ﺧﻮش دارد و اﻧﻮار ﺑﻔﺘﺢ ﻧﻮن و ﺳﮑﻮن واو ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﮔﻞ‬‫و ﯾﺎ ﮔﻞ ﺳﻔﯿﺪ اﺳﺖ‬‫دﺳﺖﻧﻮﺷﺘﻬﺎ و ﯾﺎدداﺷﺘﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﯿﺶﻧﻮﯾﺲ در ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده و ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﭼﺎپ ﻧﺮﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪1 .‬‬‫ﻣﻨﻬﺞ دوم‪ :‬در رواﯾﺎت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 21‬از ‪196‬‬‫در اﯾﻦ ﻣﻨﻬﺞ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﯾﮏ ﯾﺎ دو دﻓﺘﺮ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ذﯾﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﻧﺨﺴﺖ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻬﺬا ﻋﻠﯽ ﻣﻮﻻه« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ در دو ﺑﺨﺶ‬‫ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ‪ :‬ﻧـﺎم ﺑﯿﺶ از ﯾﮑﺼـﺪ ﺗﻦ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺗـﺎﺑﻌﯿﻦ و ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و ﺣّﻔﺎظ و ﭘﯿﺸﻮاﯾﺎن ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـّﻨﯽ از آﻏﺎز ﺗﺎ روزﮔﺎر ﻣﺆﻟﻒ‬‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﮔﺰارﺷﯽ از اﺣﻮال آﻧﻬﺎ و ﺗﻮﺛﯿﻖ ﻣﺼﺎدر رواﯾﺖ‬‫ﺑﺨﺶ دوم‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺤﺘﻮاﯾﯽ ﺧﺒﺮ و وﺟﻮه دﻻﻟﯽ و ﻗﺮاﯾﻦ ﭘﯿﭽﯿﺪه آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ اﻣﯿﺮ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﻋﻠﯽ) ع( و ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺷﺒﻬﺎت دﻫﻠﻮي‪.‬‬‫ﺑﺨﺶ اول در ﯾﮏ ﻣﺠﻠـﺪ ‪ 1251‬ﺻـﻔﺤﻪاي و ﺑﺨﺶ دوم در دو ﻣﺠّﻠﺪ در ﺑﯿﺶ از ﻫﺰار ﺻـﻔﺤﻪ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺆﻟﻒ) ‪ 1293‬و ‪.1294‬‬‫ق( ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﯽ ﺷﺪه و ﻫﺮ ﺳﻪ ﻣﺠﻠﺪ در ده ﺟﻠﺪ ﺣﺮوﻓﯽ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﺮوﺟﺮدي در ﻗﻢ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‬‫ﺧﻼﺻﻪ اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﻧﺎم ﻓﯿﺾ اﻟﻘﺪﯾﺮ از ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺎس ﻗﻤﯽ در ‪ 462‬ﺻﻔﺤﻪ در ﻗﻢ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪2 .‬‬‫ دﻓﺘﺮ دوم‪ :‬وﯾﮋه ﺧﺒﺮ ﻣﺘﻮاﺗﺮ» ﯾﺎ ﻋﻠﯽ أﻧﺖ ﻣﻨﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟـﮥ ﻫﺎرون ﻣﻦ ﻣﻮﺳـﯽ إﻻ أﻧﻪ ﻻ ﻧﺒﯽ ﺑﻌﺪي« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ در دو ﺑﺨﺶ اﺳﻨﺎد و دﻻﻟﺘﻬﺎ ﺳﺎﻣﺎن ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در زﻣـﺎن ﺣﯿـﺎت ﻣﺆﻟﻒ در ‪ 977‬ﺻـﻔﺤﻪ ﺑﺰرگ در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ ﺳـﺎل ‪ 1295‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺷـﺪه و ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ ﯾﮑﺼـﺪﻣﯿﻦ ﺳﺎﻟﮕﺮد‬‫درﮔﺬﺷﺖ ﻣﻮﻟﻒ در اﺻﻔﻬﺎن اﻓﺴﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﺳﻮم‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» إن ﻋﻠﯿﺎ ﻣﻨﯽ و أﻧﺎ ﻣﻨﻪ‪ ،‬و ﻫﻮ وﻟّﯽ ﮐّﻞ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻌﺪي« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ وﻻﯾﺖ‪.‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در ‪ 585‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﻗﻄﻊ رﺣﻠﯽ در ﺳﺎل ‪ 1303‬ه‪ .‬ق در ﻫﻨﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﭼﻬـﺎرم‪ :‬وﯾﮋه ﺣـﺪﯾﺚ»‪ ...‬اﻟﻠﻬﻢ اﺋﺘﻨﯽ ﺑـﺄﺣّﺐ ﺧﻠﻘـﮏ إﻟﯿـﮏ ﯾﺄﮐـﻞ ﻣﻌﯽ ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻟﻄﯿﺮ« ﮐﻪ درﺑـﺎره داﺳـﺘﺎن ﻣﺮغ ﺑﺮﯾﺎن و آﻣـﺪن‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ) ع( ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ) ص( ﭘﺲ از ﮔﻔﺘﻦ اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻀﺮت) ص( ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ).‬ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ(‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در ‪ 736‬ﺻﻔﺤﻪ در دو ﻣﺠﻠّﺪ ﺑﺰرگ در ﺳﺎل ‪ 1306‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪ ).‬ﻣﻄﺒﻌﻪ ﺑﺴﺘﺎن ﻣﺮﺗﻀﻮي(‬‫ دﻓﺘﺮ ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» أﻧﺎ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ و ﻋﻠّﯽ ﺑﺎﺑﻬﺎ‪«...‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در دو ﻣﺠّﻠﺪ ﺑﺰرگ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻣﺠّﻠﺪ ﻧﺨﺴﺖ آن در ‪ 745‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1317‬ه‪ .‬ق و ﻣﺠّﻠـﺪ دوم آن در ‪ 600‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ‬‫ﺳﺎل ‪ 1327‬ه‪ .‬ق اﻧﺘﺸﺎر ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ).‬ﺑﻪ اﻫﺘﻤﺎم ﺳﯿﺪ ﻣﻈﻔﺮ ﺣﺴﯿﻦ(‬‫ دﻓﺘﺮ ﺷﺸﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» ﻣﻦ أراد أن ﯾﻨﻈﺮ إﻟﯽ آدم و ﻧﻮح‪ ...‬ﻓﯿﻨﻈﺮ إﻟﯽ ﻋﻠﯽ« ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺸﺒﯿﻪ‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﻫﻢ در دو ﻣﺠﻠّﺪ ﯾﮑﯽ در ‪ 456‬ﺻﻔﺤﻪ و دﯾﮕﺮي در ‪ 248‬ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1301‬ه‪ .‬ق ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ).‬در ﻟﮑﻬﻨﻮ(‬‫ دﻓﺘﺮ ﻫﻔﺘﻢ‪ :‬درﺑﺎره ﺧﺒﺮ» ﻣﻦ ﻧﺎﺻﺐ ﻋﻠّﯿﺎ اﻟﺨﻼﻓﮥ ﺑﻌﺪي ﻓﻬﻮ ﮐﺎﻓﺮ« ﮐﻪ ﭘﺎﮐﻨﻮﯾﺲ آن ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻧﺮﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ دﻓﺘﺮ ﻫﺸﺘﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺣﺪﯾﺚ» ﮐﻨﺖ أﻧﺎ و ﻋﻠّﯽ ﻧﻮرا ﺑﯿﻦ ﯾﺪي اﻟّﻠﻪ ﻗﺒﻞ أن ﯾﺨﻠﻖ اﷲ آدم‪ «...‬ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻮر‬‫) ‪ (1‬و ﻫﻮ ﻓﯽ ﻣﺠﻠﺪ ﮐﺒﯿﺮ ﻏﯿﺮ ﻣﻄﺒﻮع ﻟﮑﻨﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﻓﯽ ﻣﮑﺘﺒﮥ اﻟﻤﺼﻨﻒ ﺑﻠﮑﻬﻨﻮ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻣﮑﺘﺒﮥ اﻟﻤﻮﻟﯽ اﻟﺴﯿﺪ رﺟﺐ ﻋﻠﯽ ﺧﺎن ﺳﺒﺤﺎن اﻟﺰﻣﺎن‬‫ﻓﯽ ﺟﮑﺮاوان اﻟﺬي ﮐﺎن ﻣﻦ ﺗﻼﻣﯿﺬ اﻟﻤﺼﻨﻒ‪ )...‬اﻟﺬرﯾﻌﻪ(‬‫) ‪ (2‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺟﺰء ﯾﮑﻢ از ﻣﺠﻠـﺪات ﺣـﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ» ﻋﺒﻘﺎت« در ﺗﻬﺮان ﺑﻪ دﺳـﺘﻮر ﻣﺮﺣﻮم آﯾﺖ اﷲ ﺳـﯿﺪ ﺻﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﺻﺪر) ﺳﺎﮐﻦ ﻗﻢ و‬‫ﻣﺘﻮﻓﺎي ‪ (1373‬در ﻗﻄـﻊ رﺣﻠﯽ ﺑﻪ ﻫﻤﺖ ﻓﻀـﻼي ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﯿﻪ ﻗﻢ‪ -‬ﭼﺎﭘﺨـﺎﻧﻪ ﺷـﺮﮐﺖ ﺗﻀـﺎﻣﻨﯽ ﻋﻠﻤﯽ) در ‪ 600‬ﺻـﻔﺤﻪ( ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه‬‫اﺳﺖ ‪.‬‬‫اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در ‪ 786‬ﺻﻔﺤﻪ ﻗﻄﻊ ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1303‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻓﺘﺮ ﻧﻬﻢ‪ :‬ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﺧﺒﺮ راﯾﺖ در ﭘﯿﮑﺎر ﺧﯿﺒﺮ ﮐﻪ روي ﮐﺎﻏﺬ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ).‬در ﯾﮏ ﻣﺠّﻠﺪ(‬‫دﻓﺘﺮ دﻫﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺧﺒﺮ» ﻋﻠّﯽ ﻣﻊ اﻟﺤﻖ و اﻟﺤﻖ ﻣﻊ ﻋﻠﯽ) ع(« ﮐﻪ دﺳﺖﻧﻮﺷﺖ ﻧﺎﻗﺼـﯽ از ﭘﯿﺶﻧﻮﯾﺲ آن در ﮐﺘﺎﺑﺨـﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻـﺮﯾﻪ وﺟﻮد داﺷـﺘﻪ‬‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 22‬از ‪196‬‬‫دﻓﺘﺮ ﯾﺎزدﻫﻢ‪ :‬وﯾﮋه ﺧﺒﺮ» إن ﻣﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﯾﻘﺎﺗﻞ ﻋﻠﯽ ﺗﺄوﯾﻞ اﻟﻘﺮآن ﮐﻤﺎ ﻗﺎﺗﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﺗﻨﺰﯾﻠﻪ«‪ .‬از اﯾﻦ دﻓﺘﺮ ﻫﻢ ﭘﺎﮐﻨﻮﺷﺘﯽ ﺑﺪﺳﺖ ﻧﯿﺎﻣﺪه اﺳﺖ‪).‬‬‫در ‪ 3‬ﻣﺠﻠﺪ(‬‫دﻓﺘﺮ دوازدﻫﻢ‪ :‬در ﺑﺮرﺳـﯽ اﺳـﻨﺎد و دﻻﻻت ﺧﺒﺮ ﻣﺘﻮاﺗﺮ و ﻣﻌﺮوف ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻪ ﭘﯿﻮﺳﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻣﻔﺎد‪ ].‬ﭼﺎپ در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺳﺎل‬‫‪ 1313‬و ‪ 1351‬ه‪ .‬ق اﺻﻔﻬﺎن ‪ 1380‬ه‪ .‬ق) در ‪ 6‬ﺟﻠﺪ( ﻣﺪرﺳﮥ اﻻﻣﺎم اﻟﻤﻬﺪي ‪ 1406‬ه‪ .‬ق اﯾﻦ دﻓﺘﺮ در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺆﻟﻒ ﭼﺎپ ﺳـﻨﮕﯽ‬‫ﺑﻪ اﻧﺪازه رﺣﻠﯽ ﺧﻮرده و ﻃﺒﻊ ﺣﺮوﻓﯽ آن) در ‪ 6‬ﺟﻠﺪ( ﺑﺎ اﻫﺘﻤﺎم ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ روﺿﺎﺗﯽ در اﺻﻔﻬﺎن ﺑﻪ اﻧﻀﻤﺎم اﻧﺠﺎم ﻧﺎﻣﻪاي ﭘﺮﻓﺎﯾﺪه)‬‫درﺑﺎره ﻋﺒﻘﺎت و ﻣﺆﻟﻔﺶ و ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸﺮﯾﻪ و‪ (...‬ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻓﺸـﺮده ﻣﺒﺎﺣﺚ و ﻓﻮاﯾـﺪ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ را ﻣﯽﺗﻮان در ﮐﺘﺎب ﻧﻔﺤﺎت اﻷزﻫﺎر ﻓﯽ ﺧﻼﺻﮥ ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﺑﻪ‬‫ﻗﻠﻢ آﻗﺎي ﺳﯿﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﯿﻼﻧﯽ ﺑﺪﺳﺖ آورد ﮐﻪ در ‪ 20‬ﺟﻠﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻗﻢ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫در ﻣﺠﻤﻮع از اﯾﻦ دوازده دﻓﺘﺮ‪ ،‬ﭘﻨـﺞ دﻓﺘﺮ ﺑـﺪﺳﺖ ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﺳﻪ دﻓﺘﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮزﻧﺪش ﺳـﯿﺪ ﻧﺎﺻـﺮ ﺣﺴـﯿﻦ و دو دﻓﺘﺮ آن‬‫ﺗﻮﺳﻂ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﺎ ﻫﻤﺎن اﺳﻠﻮب ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ذﯾﻞ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫اﻟﻒ‪ :‬ﻣﺮﺣﻮم ﺳﯿﺪ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ‪:‬‬‫‪ -1‬ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -2‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺰﻟﺖ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -3‬ﺣﺪﯾﺚ وﻻﯾﺖ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -4‬ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺸﺒﯿﻪ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -5‬ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻮر از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫ب‪ :‬ﻣﺮﺣﻮم ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫‪ -1‬ﺣﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -2‬ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎب از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫‪ -3‬ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و ﺳﻔﯿﻨﻪ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ‬‫ج‪ :‬ﻣﺮﺣﻮم ﺳﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ‬‫‪ -1‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻨﺎﺻﺒﺖ از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ و دﻻﻟﺖ) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ(‬‫‪ -2‬ﺣﺪﯾﺚ ﺧﯿﺒﺮ‪ ،‬از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ ﻓﻘﻂ) ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ(‬‫اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ دو ﺣﺪﯾﺚ ﺗﺎﮐﻨﻮن ﭼﺎپ ﻧﺸﺪهاﻧﺪ‪.‬‬‫اﻟﺒﺘﻪ ﭘﻨﺞ ﺣﺪﯾﺚ اﺧﯿﺮ‪ -‬ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮزﻧﺪ و ﻧﻮه ﻣﯿﺮﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ‪ -‬را ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﻗﺮار دادﻧﺪ ﺗﺎ از ﻣﻘﺎم‬‫ﺷﺎﻣـﺦ اﯾﺸﺎن ﺗﺠﻠﯿﻞ ﺷﻮد و از ﻃﺮﻓﯽ اﯾﻦ دو ﻧﻔﺮ ﻫﻤﺎن ﻣﺴـﯿﺮي را ﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﯿﺎﻧﮕﺬار ﻋﺒﻘﺎت آن را ﺗﺮﺳـﯿﻢ ﮐﺮده و رﺋﻮس ﻣﻄﺎﻟﺐ و‬‫ﻣﺼﺎدر آﻧﻬﺎ را ﺑﺠﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺳﯿﺮ ﺑﺮاي دﯾﮕﺮان آﻣﺎده ﮐﺮده ﺑﻮد‪.‬‬‫از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺘﺐ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻋﺒﻘﺎت ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از‪:‬‬‫‪ -1‬ﺗﺬﯾﯿﻞ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺳﯿﺪ ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﻓﺮزﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﻣﺆﻟﻒ‬‫‪ -2‬ﺗﻌﺮﯾﺐ ﺟﻠﺪ اول ﺣﺪﯾﺚ» ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ« ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺳﯿﺪ ﻣﺤﺴﻦ ﻧﻮاب ﻟﮑﻬﻨﻮي‬‫‪ -3‬ﺗﻠﺨﯿﺺ ﺗﻤﺎم ﻣﺠﻠـﺪ دوم‪ ،‬ﭘﻨﺠﻢ‪ ،‬ﺷـﺸﻢ و ﺑﺨﺸـﯽ از ﻣﺠّﻠـﺪ ﯾﮑﻢ و ﺗﻌﺮﯾﺐ ﺗﻤﺎﻣﯽ اﯾﻦ ﻣﺠﻠﺪات ﺑﻪ ﻧﺎم» اﻟﺜﻤﺮات« ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﺴـﻦ‬‫ﻧﻮاب‬‫‪ -2‬ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺑﺤﺚ و ﺳﺒﮏ اﺳﺘﺪﻻل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 23‬از ‪196‬‬‫وي ﻫﺮ ﻣﺠّﻠـﺪ از ﻣﻨﻬـﺞ دّوم ﮐﺘﺎب را در ﯾﮏ ﯾﺎ دو ﺟﺰء ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺨﺴﺖ در ﺳـﻨﺪ ﺣـﺪﯾﺚ و اﺛﺒﺎت ﺗﻮاﺗﺮ و ﻗﻄﻌﯽ اﻟﺼﺪور ﺑﻮدن‬‫آن‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮق ﻋﺎّﻣﻪ ﺑﺤﺚ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ اﺳـﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻣﺪارك ﻣﻌﺘﺒﺮه اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ از زﻣﺎن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﮐﺮم) ص( و ﻋﺼـﺮ ﺻﺪور ﺗﺎ زﻣﺎن ﻣﺆﻟّﻒ)‬‫ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺮن ﺑﻪ ﻗﺮن( اﺑﺘـﺪا ﺑﻪ ﺗﻮﺛﯿﻖ و ﺗﻌـﺪﯾﻞ ﻫﺮ ﯾﮏ از راوﯾﺎن ﺑﻼ واﺳـﻄﻪ ﺣـﺪﯾﺚ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﻮل دﯾﮕﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺳـﭙﺲ ﺑﻪ ﺗﻮﺛﯿﻖ و‬‫ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﻮﺛﯿﻖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آﻧﻬﺎ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﻮل ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺑﻪ ﺗﻮﺛﯿﻖ و ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻃﺒﻘﺎت ﺑﻌﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺘﺐ رﺟﺎل و‬‫ﺗﺮاﺟﻢ و ﺟﻮاﻣﻊ ﺣـﺪﯾﺜﯽ و ﻣﺼﺎدر ﻣﻮرد وﺛﻮق ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﺗﺎ ﺑﻪ زﻣﺎن ﺧﻮد‪ ،‬ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺘﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﭘﺮداﺧﺘﻪ‬‫و ﺳـﭙﺲ وﺟﻮه اﺳـﺘﻔﺎده و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑﺮ وﻓﻖ ﻧﻈﺮ ﺷـﯿﻌﻪ ﺗﺸـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده و در ﭘﺎﯾﺎن ﮐﻠﯿﻪ ﺷـﺒﻬﺎت و اﻋﺘﺮاﺿﺎت وارده از‬‫ﻃﺮف ﻋـﺎﻣﻪ را ﯾـﮏ ﺑﻪ ﯾـﮏ ﻧﻘـﻞ و ﺑﻪ ﻫﻤﻪ آﻧﻬـﺎ ﭘﺎﺳـﺦ داده اﺳﺖ‪ .‬و در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺮاي رّد دﻟﯿﻠﯽ از آﻧﺎن ﺑﻪ ﮐﻠﻤﺎت ﺧﻮد آﻧﺎن‬‫اﺳﺘﺪﻻل ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -3‬ﻗﺪرت ﻋﻠﻤﯽ‬‫ﻗـﺪرت ﻋﻠﻤﯽ و ﺳـﻌﻪ اﻃﻼع و اﺣﺎﻃﻪ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺰرﮔﻮار از ﺳﺮاﺳـﺮ ﻣﺠّﻠـﺪات اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﺨﻮﺑﯽ واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎر اﺳﺖ ﻣﺜﻼ در‬‫ﯾﮏ ﺟﺎ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﺑﺮ ﻣﻄﻠﻮب ﺷﯿﻌﻪ ﺑﻪ ‪ 66‬وﺟﻪ ﺑﯿﺎن ﻓﺮﻣﻮده و در ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﺗﺨﻄﺌﻪ اﺑﻦ ﺟﻮزي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ‬‫ﻣﻄﻠﻮب ﺷﯿﻌﻪ را ﺑﻪ ‪ 165‬ﻧﻘﺾ و ﺗـﺎﻟﯽ ﻓﺎﺳـﺪ ﺟﻮاب داده و در اﺑﻄﺎل ادﻋﺎي ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻋﺘﺮت ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي أﻗﺎرب اﺳﺖ و‬‫ﻻزﻣﻪاش واﺟﺐ اﻻﻃﺎﻋﻪ ﺑﻮدن ﻫﻤﻪ ﻧﺰدﯾﮑﺎن ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﺳﺖ ﻧﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻓﻘﻂ‪ 51 ،‬ﻧﻘﺾ و اﻋﺘﺮاض ﺑﺮ او وارد ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﺸـﺎن در ﻫﺮ ﻣﻄﻠﺐ و ﻣﺒﺤﺚ ﮐﻪ وارد ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻠﯿﻪ ﺟﻬﺎت و ﺟﻮاﻧﺐ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺤﺚ آﻧﺮا ﻣـّﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده و ﺣﻖ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﺘﺒﻊ را‬‫ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﺑﻪ ﻣﻨﺘﻬﯽ درﺟﻪ اداء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﻨـﺪه را ﺑﺮاي ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ‬‫ﮐﺘـﺎب ﻣﻄﺮح ﺷـﺪه از ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﮐﺘﺐ و ﻣﺼﺎدر دﯾﮕﺮ ﺑﯽﻧﯿﺎز ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﺎ در ﻣﻮرد ﺗﺮاﺟﻢ رﺟﺎل ﺣـﺪﯾﺚ ﮐﻪ ﺷـﺮح ﺣﺎل آﻧﺎن را‬‫ﻧﻮﻋﺎ از ﺗﻤﺎﻣﯽ ﮐﺘﺐ ﺗﺮاﺟﻢ و ﻣﻮاﺿﻌﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده واﻗﻊ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﻋﯿﻦ اﻟﻔﺎظ ﻧﻘﻞ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﯾﺸﺎن ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻫﻢ اﮐﺘﻔﺎء ﻧﮑﺮده و ﮐﻠﻤﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ و اﺳـﺘﺪﻻﻻت وي را از ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺘﺐ او و ﺣﺘﯽ ﮐﻠﻤﺎت اﺳﺎﺗﯿﺪ وي ﻫﻤﭽﻮن‬‫ﭘﺪرش ﺷـﯿﺦ وﻟﯽ اﷲ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﯿﻢ و ﺧﻮاﺟﻪ ﻧﺼﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب ﺻﻮاﻗﻊ‪ -‬ﮐﻪ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺮﮔﺮدان ﻓﺎرﺳﯽ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب‬‫اﺳﺖ‪ -‬و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺸﺎﯾﺦ و ﺑﺰرﮔﺎن اﻫﻞ ﺳﻨﺖ را ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽدﻫﺪ‪1 .‬‬‫‪ -4‬رﻋﺎﯾﺖ آداب ﻣﻨﺎﻇﺮه و ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﻋﺎﻟﻤﺎن ﺷـﯿﻌﯽ در اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺎ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ‪ ،‬آداب و ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ و ﻣﻨﺎﻇﺮه را رﻋﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﻃﺮف‬‫ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﺮﭼﻪ ادﻋﺎي اﯾﻦ اﻣﺮ را ﻧﻤﻮده اّﻣﺎ ﺑﺪان ﻋﻤﻞ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﻟﻒ‪ :‬از ﻗﻮاﻋـﺪ ﺑﺤﺚ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷـﺨﺺ ﮐﻼم ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد را درﺑﺎره ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺪون ﮐﻢ و زﯾﺎد و ﺑﺎ دﻗﺖ و أﻣﺎﻧﺖ ﻧﻘﻞ و‬‫ﺗﻘﺮﯾﺮ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﻣﺤﻞ اﺷﮑﺎل را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﺟﻮاب ﻧﻘﻀﯽ ﯾﺎ ﺣﻠّﯽ آن ﺑﭙﺮدازد‪ .‬در اﯾﻨﺼﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺷﻨﯿﺪن ادﻟّﻪ دو‬‫ﻃﺮف ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﻀﺎوت ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﻈﺮ ﺻﺤﯿﺢ ﯾﺎ أﺣﺴﻦ را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در ﻋﺒﻘﺎت ﭘﺲ از ﺧﻄﺒﻪ ﮐﺘﺎب ﻋﯿﻦ ﻋﺒﺎرت دﻫﻠﻮي) ﺻﺎﺣﺐ ﺗﺤﻔﻪ( را ﺑﺪون ﮐﻢ و ﮐﺎﺳﺖ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺣﺘﯽ‬‫ﻫﺮ آﻧﭽﻪ را ﮐﻪ او در ﺣﺎﺷـﯿﻪ ﮐﺘـﺎﺑﺶ از ﺧﻮد ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﻣﺘﻌﺮض ﻣﯽﺷﻮد و ﺳـﭙﺲ ﺑﻪ ﺟﻮاب آن ﻣﯽﭘﺮدازد‪ .‬اّﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻫﻠﻮي‬‫اﯾﻦ ﻗﺎﻋـﺪه را رﻋﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼ ﭘﺲ از ﻧﻘﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻫﻢ ﺑﺪﺳـﺘﻮر أﺣﺎدﯾﺚ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﺎ ﻣّﺪﻋﯽ ﻣﺴﺎس‬‫ﻧـﺪارد« اّﻣﺎ ﺑﻪ اﺳـﺘﺪﻻل ﺷـﯿﻌﻪ درﺑﺎره اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ اﺷﺎرهاي ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﭘﺲ از ﻧﻘﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻮر ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ ...»:‬و ﺑﻌﺪ اﻟﻠﺘﯿﺎ و اﻟﺘﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 24‬از ‪196‬‬‫دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﺪﻋﺎ ﻧﺪارد« اّﻣﺎ دﻟﯿﻞ ﺷﯿﻌﻪ را ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣّﺪﻋﺎي ﺧﻮد ﻣﻄﺮح ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ب‪ :‬از دﯾﮕﺮ ﻗﻮاﻋـﺪ ﺑﺤـﺚ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭼﯿﺰي اﺣﺘﺠـﺎج ﮐﻨـﺪ ﮐﻪ ﻃﺮف ﻣﻘـﺎﺑﻠﺶ آن را ﺣﺠﺖ ﺑﺪاﻧـﺪ ﻧﻪ آن ﭼﯿﺰي ﮐﻪ در ﻧﺰد ﺧـﻮدش‬‫ﺣﺠﺖ اﺳﺖ و ﺑﻪ آن اﻋﺘﻤﺎد دارد‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت در ﻫﺮ ﺑﺎﺑﯽ ﮐﻪ وارد ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ اﺣﺘﺠﺎج ﮐﺮده و ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎي ﺣﻔﺎظ‬‫و ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﻋﻠﻤﺎء آﻧﻬﺎ در ﻋﻠﻮم ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳـﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬اّﻣﺎ دﻫﻠﻮي اﻟﺘﺰام ﻋﻤﻠﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻗﺎﻋـﺪه ﻧـﺪارد ﻟﺬا ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻪ ﺣـﺪﯾﺚ» ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴـّﻨﺘﯽ و ﺳـﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟﺮاﺷـﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪﯾﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي و ﻋﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟﻨﻮاﺟﺬ« ﺗﻤﺴﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ اﯾﻦ‬‫رواﯾﺖ را ﻓﻘﻂ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ج‪ :‬از دﯾﮕﺮ ﻗﻮاﻋـﺪ ﺑﺤﺚ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷـﺨﺺ در ﻣﻘﺎم اﺣﺘﺠﺎج و رّد ﺑﻪ ﺣﻘﯿﻘﺖ اﻋﺘﺮاف ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ اﺣﺎدﯾﺜﯽ را‬‫ﮐﻪ ﺧﻮد ﻣﯽﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻪ آﻧﻬـﺎ اﺳـﺘﺪﻻل ﮐﻨـﺪ از ﻃﺮق اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﺴـﺘﻨﺪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ رواﯾﺎﺗﯽ را ﮐﻪ ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻠﺶ ﺑﻪ آن اﺳـﺘﻨﺎد ﮐﺮده را ﻧﯿﺰ‬‫ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ و در اﯾﻦ راه ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻧﮑﺮده و ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﯾﮑﯽ دو ﻧﻔﺮ ﺑﺴﻨﺪه ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﻪ اﺳﻨﺎد آن را ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﮐﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ آن را ﻣﯽﺗﻮان در ﺑﺮﺧﻮرد اﯾﺸﺎن ﺑﺎ رواﯾﺖ» اﻗﺘﺪوا ﺑﺎﻟﻠﺬﯾﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ«‪ -‬ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺪﯾﺚ» ﻃﯿﺮ«‬‫ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ -‬ﻣﺸﺎﻫـﺪه ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻣﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻫﻠﻮي ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ را ﻓﻘﻂ از ﻃﺮﯾﻖ» زﯾـﺪ ﺑﻦ ارﻗﻢ« ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ‪20‬‬‫ﻧﻔﺮ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ آن را ﻧﻘـﻞ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ .‬ﻋﻼـوه ﺑﺮ آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﻧﯿﺰ ﻧﺎﻗﺺ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﺟﻤﻠﻪ» أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ و اﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ ﯾﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﯽ ﯾﺮدا‬‫ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻮض«‬‫را ﮐﻪ در ﻣﺴﻨﺪ اﺣﻤﺪ و ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮﻣﺬي آﻣﺪه از آن ﺣﺬف ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺷﯿﻮه رّد ﮐﺮدن‬‫اﻟﻒ‪ :‬ﻧﻘﻞ ﮐﻼم ﺧﺼﻢ ﺑﻪﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ‬‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﻗﺒﻼ اﺷﺎره ﺷﺪ اﯾﺸﺎن ﮐﻼم دﻫﻠﻮي را ﺑﺪون ﮐﻢ و زﯾﺎد ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺣﺘﯽ آن را ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﻧﯿﺰ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ب‪ :‬ﺑﺤﺚ و ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ‬‫اﯾﺸـﺎن ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﮐﻪ وارد ﺷـﺪه ﺗﻤـﺎم ﺟﻮاﻧﺐ آن را ﺑﺮرﺳـﯽ ﮐﺮده و ﻣﻮرد دّﻗﺖ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫـﺪ‪ .‬ﻟـﺬا زﻣـﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫـﺪ ﺣﺮف‬‫ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد را اﺑﻄﺎل ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﯾﮏ دﻟﯿﻞ و دو دﻟﯿﻞ اﮐﺘﻔﺎء ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﻮاﻧﺐ را ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺮده و ﺑﻪاﻧﺪازهاي دﻟﯿﻞ و ﻣﺪرك‬‫اراﺋﻪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﮐﻪ اﺳـﺘﺪﻻل ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ از ﭘﺎﯾﻪ و اﺳﺎس ﻧﺎﺑﻮد ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺪح اﺑﻦ ﺟﻮزي در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ وارد ﻣﯽﺷﻮد‬‫‪ 156‬وﺟﻪ در رّد آن ﺑﯿﺎن ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ج‪ :‬ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﺎﻣﻞ‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴﯿﻦ در ﻫﺮ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﮐﻪ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار داده‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻗﻮاﻟﯽ را ﮐﻪ درﺑﺎره آن ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻪ‬‫آن ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽدﻫﺪ ﺣﺘﯽ اﻗﻮاﻟﯽ را ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻊ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ در رّد ﻗﻮل دﻫﻠﻮي وارد ﺑﺤﺚ‬‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻼـم اﻓﺮاد دﯾﮕﺮي ﭼﻮن ﻧﺼـﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ و ﻃﺒﺮي و‪ ...‬را ﻧﯿﺰ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﺑﻪ ﭘﺎﺳـﺦ دادن ﻣﯽﭘﺮدازد‪ .‬ﻣﺜﻼ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ‬‫دﻫﻠﻮي ﺣـﺪﯾﺚ ﺳـﻔﯿﻨﻪ را ﻣﻄﺮح ﮐﺮده و دﻻـﻟﺖ آن ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﻋﻠﯽ) ع( را اﻧﮑﺎر ﻣﯽﮐﻨـﺪ اّﻣﺎ ﻣﺘﻌﺮض ﺳـﻨﺪ آن ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت‬‫اﺑﺘﺪا ‪ 92‬ﻧﻔﺮ از ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﻧﻘﻞ ﮐﺮدهاﻧـﺪ ﻧﺎم ﻣﯽﺑﺮد) ﭼﻮن از ﻧﻈﺮ اﯾﺸﺎن ﺑﺤﺚ از ﺳـﻨﺪ ﻣﻘـّﺪم ﺑﺮ ﺑﺤﺚ از دﻻﻟﺖ اﺳﺖ( و‬‫ﻋّﻠﺖ ﻣﻄﺮح ﮐﺮدن ﻧـﺎم اﯾﻦ اﻓﺮاد آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ ﺗﯿﻤﯿﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﺑﯽﺳـﻨﺪ داﻧﺴـﺘﻪ و ﻣﻨﮑﺮ ﺳـﻨﺪ‪ -‬ﺣﺘﯽ ﺿـﻌﯿﻒ‪ -‬ﺑﺮاي آن ﻣﯽﺷﻮد و‬‫ﺳﭙﺲ ﻧﺎم ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮي ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در آﻧﻬﺎ ﻧﻘﻞ ﺷﺪه را ذﮐﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫د‪ :‬رﯾﺸﻪﯾﺎﺑﯽ ﺑﺤﺚ‬‫ﯾﮑﯽ از ﻗﻮاﻋﺪي ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت در رّد اﺳﺘﺪﻻل ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮده رﯾﺸﻪﯾﺎﺑﯽ اﻗﻮاﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﺪه و ﺑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 25‬از ‪196‬‬‫ﻋﻨﻮان دﻟﯿﻞ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و از اﯾﻦ راه ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮﺑﯽ دﺳﺖ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ‪:‬‬‫‪ -1‬اﯾﺸـﺎن در ﺻـﺪد آن ﺑـﻮده ﮐﻪ روﺷﻦ ﮐﻨـﺪ دﻫﻠﻮي ﻣﻄﻠﺐ ﺟﺪﯾـﺪي را در ﮐﺘـﺎب ﺧﻮد ﻣﻄﺮح ﻧﮑﺮده اﺳﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻤـﺎم ﻣﻄـﺎﻟﺐ او در‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬـﺎي ﭘﯿﺶ از وي ﻧﯿﺰ ﻣﻄﺮح ﺷـﺪه اﺳﺖ و ﻟـﺬا ﺑـﺎ ﺗﺤﻘﯿﻘـﺎت ﺧـﻮد ﺛـﺎﺑﺖ ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﮐﻪ دﻫﻠـﻮي ﺻﻮاﻗﻊ ﻧﺼـﺮ اﷲ ﮐـﺎﺑﻠﯽ را ﺑﻪ ﻓﺎرﺳـﯽ‬‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه‬‫و ﻋﻼـوه ﺑﺮ آن ﻣﻄـﺎﻟﺒﯽ را از ﭘـﺪرش ﺣﺴـﺎم اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﻬﺎرﻧﺒﻮري‪ -‬ﺻـﺎﺣﺐ اﻟﻤﺮاﻓﺾ‪ -‬ﺑﻪ آن اﻓﺰوده اﺳﺖ و آن را ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان» ﺗﺤﻔﻪ اﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺸﺮﯾﻪ« اراﺋﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ» ﺑﺴﺘﺎن اﻟﻤﺤﺪﺛﯿﻦ« وي ﺑﺮﮔﺮدان» ﮐﻔﺎﯾﮥ اﻟﻤﺘﻄﻠﻊ« ﺗﺎج اﻟﺪﯾﻦ دﻫﺎن اﺳﺖ‪.‬‬‫‪ -2‬اﯾﺸﺎن در رﯾﺸﻪﯾﺎﺑﯽ اﻗﻮال ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از اﻗﻮال ﯾﺎ ﻧﺴﺒﺖﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﻌﻀﯽ اﻓﺮاد داده ﺷﺪه ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻧﺪارد‪.‬‬‫ﻣﺜﻼـ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ درﺑﺎره ﺣـﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ از ﻗﻮل ﺷـﻌﺮاﻧﯽ در ﯾﻮاﻗﯿﺖ ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ اﺑﻦ ﺟﻮزي آن را در ﺷـﻤﺎر اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮﻋﻪ آورده‬‫ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ ...»:‬اوﻻ ادﻋﺎي ذﮐﺮ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را در ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت از اﻗﺒﺢ اﻓﺘﺮاآت و اﺳـﻤﺞ اﺧﺘﻼﻗﺎت و اوﺿﺢ ﮐﺬﺑﺎت و اﻓﻀـﺢ‬‫ﺧﺰﻋﺒﻼـﺗﺴﺖ و ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از آن ﮐﻪ از ﺗﻔﺤﺺ و ﺗﺘﺒﻊ ﺗـﺎم ﮐﺘـﺎب» اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت« اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي ﮐﻪ ﻧﺴـﺨﻪ ﻋﺘﯿﻘﻪ آن ﺑﺤﻤـﺪ اﷲ اﻟﻐﺎﻓﺮ ﭘﯿﺶ‬‫ﻗﺎﺻـﺮ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ ﻫﺮﮔﺰ اﺛﺮي از اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﭘﯿﺪا ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺳﺎﺑﻘﺎ درﯾﺎﻓﺘﯽ ﮐﻪ ﺣﺎﻓﻆ ﻋﻼي ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ اﺑﻮ اﻟﻔﺮج ﯾﻌﻨﯽ‬‫اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را در ﮐﺘـﺎب اﻟﻤﻮﺿﻮﻋـﺎت ذﮐﺮ ﻧﮑﺮده‪ ،‬و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻧﯿﺰ ﺻـﺮاﺣﮥ اﻓـﺎده ﻓﺮﻣﻮده ﮐﻪ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در ﻣﻮﺿﻮﻋـﺎت‬‫ﺧﻮد آن را ذﮐﺮ ﻧﻨﻤﻮده ﭘﺲ اﮔﺮ ﺷـﻌﺮاﻧﯽ اﺻﻞ ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻮﺿﻮﻋﺎت را ﻧﺪﯾﺪه و ﺑﺮ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺣﺎﻓﻆ ﻋﻼي ﻫﻢ ﻣﻄﻠﻊ ﻧﮕﺮدﯾﺪه ﺑﻮد ﮐﺎش ﺑﺮ‬‫اﻓـﺎده اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﮐﻪ در ﻟﻮاﻗـﺢ اﻻﻧﻮار ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﺪﺣﺖﺳـﺮاﯾﯽ او ﻧﻤﻮده ﻣﻄﻠﻊ ﻣﯽﮔﺮدﯾـﺪ و ﺧﻮﻓﺎ ﻣﻦ اﻟﺨﺰي و اﻟﺨﺴـﺮان ﮔﺮد اﯾﻦ ﮐـﺬب و‬‫ﺑﻬﺘﺎن ﻧﻤﯽﮔﺮدﯾﺪ و‪«...‬‬‫) ‪ (1‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم) ص( ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ ...:‬و ﻟﮑﻦ اﷲ ﯾﺤﺐ ﻋﺒﺪا إذا ﻋﻤﻞ ﻋﻤﻼ أﺣﮑﻤﻪ‪ .‬اﻣﺎﻟﯽ ﺻﺪوق‪ -‬ص ‪[344‬‬‫‪ -3‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﺎ اﯾﻦ ﺷﯿﻮه ﺧﻮد ﺗﺤﺮﯾﻔﺎت و ﺗﺼﺮﻓﺎﺗﯽ ﮐﻪ در ﺑﻌﻀﯽ اﻗﻮال و اﻧﺘﺴﺎبﻫﺎ روي داده را ﮐﺸﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﺜﻼ درﺑﺎره ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻮر دﻫﻠﻮي ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻪ اﺟﻤﺎع اﻫﻞ ﺳـﻨﺖ ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ و در اﺳـﻨﺎد آن‪ ...‬در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﻪ ﮐﻼم اﺑﻦ‬‫روزﺑﻬﺎن ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻧﺼﺮ اﷲ ﮐﺎﺑﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ دﻫﻠﻮي ﻫﻢ از ﮐﺎﺑﻠﯽ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺧﻮد را أﺧﺬ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬وي در اﯾﻦ ﺑﺎره‬‫ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬اﺑﻦ ﺟﻮزي اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را در ﮐﺘـﺎب ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت آورده و ﻧﻘﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻮده و در اﺳـﻨﺎد‬‫آن‪ «...‬ﺳﭙﺲ ﮐﺎﺑﻠﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ »:‬و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ ﭼﻮن ﺑﻪ اﺟﻤﺎع أﻫﻞ ﺧﺒﺮ وﺿﻌﯽ اﺳﺖ و در اﺳﻨﺎد آن‪«...‬‬‫ﭘﺲ اﺟﻤـﺎع اﻫـﻞ ﺧﺒﺮ را در اﯾﻨﺠـﺎ ﮐـﺎﺑﻠﯽ اﺿـﺎﻓﻪ ﻣﯽﮐﻨـﺪ‪ .‬اّﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ اﺑﻦ ﺟﻮزي آن را در ﮐﺘﺎب ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺧﻮد ﻧﻘﻞ ﮐﺮده‪ ،‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ‬‫ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮي ﻏﯿﺮ از ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻮر اﺳﺖ ‪ ...‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟّﻠﻪ» ص«‪ :‬ﺧﻠﻘﺖ أﻧﺎ و ﻫﺎرون ﺑﻦ ﻋﻤﺮان و ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ زﮐﺮﯾﺎ و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‬‫ﻣﻦ ﻃﯿﻨﮥ واﺣﺪة[‬‫ه‪ :‬ذﮐﺮ ﻣﻮارد ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻟﺘﺰام‬‫اﯾﺸﺎن در ﻣﻮارد ﻣﺘﻌﺪد‪ ،‬ﺑﻪ رﻋﺎﯾﺖ ﻧﮑﺮدن ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺤﺚ ﺗﻮﺳﻂ دﻫﻠﻮي و آﻧﭽﻪ ﮐﻪ وي ﺧﻮد را ﻣﻠﺘﺰم ﺑﻪ آن داﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣﺜﻼ دﻫﻠﻮي ﺧﻮد را ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻠﺘﺰم داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬‫‪ -1‬در ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳـﻨﺖ ﻗﺎﻋـﺪه آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺘﺎب ﺣﺪﯾﺜﯽ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ آن ﺧﻮد را ﻣﻠﺘﺰم ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺧﺼﻮص أﺧﺒﺎر ﺻـﺤﯿﺢ ﻧﺪاﻧﺪ‪ ،‬اﺣﺎدﯾﺚ‬‫آن ﻗﺎﺑﻞ اﺣﺘﺠﺎج ﻧﯿﺴﺖ‬‫‪ -2‬ﻫﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺳﻨﺪ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ اﺻﻼ ﺑﻪ آن ﮔﻮش داده ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬‫‪ -3‬ﺑﺎﯾﺪ در اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺮ ﺷﯿﻌﻪ ﺑﺎ اﺧﺒﺎر ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﺮ آﻧﻬﺎ اﺣﺘﺠﺎج ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭼﻮن اﺧﺒﺎر ﻫﺮ ﻓﺮﻗﻪاي ﻧﺰد ﻓﺮﻗﻪ دﯾﮕﺮ ﺣﺠّﯿﺖ ﻧﺪارد‪.‬‬‫‪ -4‬اﺣﺘﺠﺎج ﺑﺎ اﺣﺎدﯾﺚ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ ﺑﺮ ﺷﯿﻌﻪ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫اّﻣﺎ در ﻋﻤﻞ در ﻣﻮارد زﯾﺎدي ﺑﺮ ﺧﻼف آﻧﻬﺎ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده و ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮارد ﺗﻮﺟﻪ داده اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 26‬از ‪196‬‬‫و‪ :‬رّد ﺑﺮ ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ ﺑﺎ ﮐﻼم ﺧﻮدﺷﺎن‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت در رّد ﻣﻄﺎﻟﺐ دﻫﻠﻮي ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﮐﻠﻤﺎت وي در ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﮐﺘﺎﺑﺶ ﯾﺎ ﺑﻪ ﮐﻠﻤﺎت ﭘﺪرش و ﺳﺎﯾﺮ ﻋﻠﻤﺎء اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺟﻮاب‬‫داده و آن را ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ز‪ :‬ﺑﺮرﺳﯽ اﺣﺎدﯾﺚ از ﻫﻤﻪ ﺟﻮاﻧﺐ‬‫ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ وارد ﺑﺤﺚ از اﺣﺎدﯾﺚ ﻣﯽﺷﻮد آن را از ﻧﻈﺮ ﺳﻨﺪ‪ ،‬ﺷﺄن ﺻﺪور و ﻣﺘﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ و در‬‫ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ دﻗﯿﻖ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻻزم را ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ح ‪ :‬ﻧ ﻘ ﺾ و ﻣ ﻌ ﺎر ﺿ ﮥ‬‫اﯾﺸﺎن در ﻣﻮارد ﻣﺘﻌّﺪد اﺳﺘﺪﻻل ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ را ﺑﺎ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ‪ -‬ﮐﻪ ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن اذﻋﺎن دارﻧﺪ‪ -‬ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣﺜﻼ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ دﻫﻠﻮي در ﺟﻮاب ﺣـﺪﯾﺚ ﻏـﺪﯾﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪ »:‬اﮔﺮ ﻧﻈﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ) ص( ﺑﯿﺎن ﮐﺮدن ﻣﺴـﺌﻠﻪ اﻣﺎﻣﺖ و ﺧﻼﻓﺖ ﺑﻮد آن را ﺑﺎ ﻟﻔﻆ‬‫ﺻﺮﯾـﺢ ﻣﯽﮔﻔﺖ ﺗﺎ در آن اﺧﺘﻼﻓﯽ ﻧﺒﺎﺷـﺪ« ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت آن را ﺑﺎ ﺣـﺪﯾﺚ» اﻷﺋﻤـﮥ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ« ﮐﻪ ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﻣﺤﺪﺛﯿﻦ اﻫﻞ‬‫ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺟﻮاب ﺑﻌﺾ اﺳﺘﺪﻻﻻت آﻧﺎن ﺑﻪ ﻣﻌﺎرض آﻧﻬﺎ از ﮐﺘﺐ و اﻗﻮال ﺧﻮدﺷﺎن اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﻟﺬا اﺳـﺘﺪﻻل دﻫﻠﻮي ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺚ» اﺻـﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟﻨﺠﻮم ﻓﺒﺄﯾﻬﻢ اﻗﺘﺪﯾﺘﻢ اﻫﺪﯾﺘﻢ« را ﺑﺎ اﺣﺎدﯾﺜﯽ ﮐﻪ در ذّم اﺻـﺤﺎب در ﮐﺘﺐ ﺻـﺤﺎح اﻫﻞ ﺳﻨﮥ‬‫وارد ﺷﺪه ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺒﻘﺎت‬‫‪ -1‬ﺑﻌﺪ ﻋﻠﻤﯽ‬‫ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﮐﻪ دﯾﺪ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ دﯾﻦ و ﻋﻠﻢ و ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺷـﺮف ﻣﻮﺿﻊ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﯿﺢ اﺷﺘﺒﺎه اﻧﮕﯿﺰﯾﻬﺎي آن‬‫ﭘﺮداﺧﺖ و ﺟﻬﻞ ﭘﺮاﮐﻨﯿﻬﺎي آن را ﺟﺒﺮان و ﺗﻔﺮﻗﻪ آﻓﺮﯾﻨﯿﻬﺎي آن را ﺑﺎزﭘﺲ راﻧﺪه و دروﻏﻬﺎي آن را ﺑﺮ ﻣﻼ ﺳﺎﺧﺖ‬‫در اﺑﺘﺪاء ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺧﻮﯾﺶ و ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن ﻣﺂﺧﺬ و اﻃﻼﻋﺎت وﺳﯿﻊ ﻣﯽرود و ﺳﺎﻟﻬﺎي ﺳﺎل از ﻋﻤﺮ ﺧﻮﯾﺶ را در اﯾﻦ راه‬‫ﺻﺮف ﻣﯽﮐﻨﺪ‪1 .‬‬‫در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﭘﺎﺳـﺦ دادن ﺑﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪﻫﺎي واﻫﯽ و ﺑﯽرﯾﺸﻪ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺻـﺪم ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت اﯾﺸﺎن ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﻮد‪ ،‬اّﻣﺎ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﺎ اﯾﻦ‬‫ﮐﺎر ﺧﻮد ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﻣﮑﺘﺐ ﺗﺸﯿﻊ و ژرفﻧﮕﺮي ﯾﮏ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﯿﻌﯽ و اﺣﺘﺮام ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﺷﻌﻮر اﻧﺴﺎﻧﯽ را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽﮔﺬارد‪.‬‬‫‪ -2‬ﺑﻌﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬـﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺼـﺪ ﺗﺨﻄﺌﻪ و رّد ﻣـﺬﻫﺐ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ) ع( ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺗﺤﻘﯿﺮ ﻣﻔـﺎﻫﯿﻢ ﻋـﺎﻟﯽ اﺳـﻼم‪ ،‬رّد ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻋـﺎدل‬‫ﻣﻌﺼﻮم ﺑﺮ ﺣﻖ‪ ،‬ﻃﺮﻓـﺪاري از ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺟﺒـﺎران‪ ،‬دور داﺷـﺘﻦ ﻣﺴـﻠﻤﺎﻧﺎن از ﭘﯿﺮوي ﻣﮑﺘﺒﯽ ﮐﻪ ﺑـﺎ ﻇﻠﻢ و ﻇـﺎﻟﻢ در ﺳﺘﯿﺰ اﺳﺖ و ﺧﯿـﺎﻧﺖ ﺑﻪ‬‫اﺳـﻼم و ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ اﺳﺖ و اﯾﻦ آﺛﺎر از ﺳـﻄﺢ ﯾﮏ ﺷـﻬﺮ و ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺷﺮوع ﺷﺪه و داﻣﻨﻪ آن ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻋﺎﻟﯽ ﺑﺸﺮي ﻣﯽﮐﺸﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﯾﯽ‬‫ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻤﺎن ﺷـﯿﻌﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ دﻓﺎع و ﻧﻪ ﻫﺠﻮم در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﻨﺪ ﻧﻈﺮ ﻧﺎدرﺳﺖ دﯾﮕﺮان را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﯿﻌﻪ و ﭘﯿﺮوي از آل ﻣﺤﻤﺪ) ص(‬‫درﺳﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﮐﻢ ﮐﻢ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺣﻖ و ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﺪن ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﺑﻪ ﻫﻢ‪ -‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺻﺤﯿﺢ آن ﻣﻨﺘﻬﯽ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫‪ -3‬ﺑﻌﺪ دﯾﻨﯽ‬‫اﻫﻤﯿﺖ ﻫﺮ دﯾﻦ و ﻣﺮام ﺑﻪ ﻣﺤﺘﻮاي ﻋﻘﻠﯽ و ﻋﻠﻤﯽ آن اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺑﯿـﺎن دﯾﮕﺮ ﻣﻬﻤـﺘﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﯾـﮏ دﯾﻦ و ﻋﻘﯿـﺪه ﺑﺨﺶ اﺟﺘﻬـﺎدي آن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 27‬از ‪196‬‬‫اﺳـﺖ ﻧـﻪ ﺑﺨﺶ ﺗﻘﻠﯿـﺪي‪ .‬ﭼـﻮن اﯾﻦ ﺑﺨﺶ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫـﻮﯾﺖ اﻋﺘﻘـﺎدي و ﺷﺨﺼـﯿﺖ دﯾﻨﯽ ﻓﺮد را ﻣﯽﺳـﺎزد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮐﻮﺷـﻨﺪﮔﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ‬‫ﭘﯿﮕﯿﺮﯾﻬﺎي ﻋﻠﻤﯽ و ﭘﮋوﻫﺸـﻬﺎي ﺑﯿﮑﺮان ﺧﻮﯾﺶ ﻣﺒﺎﻧﯽ اﻋﺘﻘﺎدي را ﺗﻮﺿـﯿﺢ ﻣﯽدﻫﻨﺪ و ﺣﺠﻢ دﻻﯾﻞ و ﻣﺴـﺘﻨﺪات دﯾﻦ را ﺑﺎﻻ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ و ﺑﺮ‬‫ﺗﻮان اﺳـﺘﺪﻻﻟﯽ و ﻧﯿﺮوي ﺑﺮﻫﺎﻧﯽ دﯾﻦ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻨـﺪ و ﻧﻘﺎط ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ ﺑﻪ اﺳـﺘﻨﺎد و ﺑﯿﺎن را ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺳﺎزﻧـﺪ و روﺷﻦ ﻣﯽﮐﻨﻨـﺪ‪ ،‬اﯾﻨﺎن در واﻗﻊ‬‫ﻫﻮﯾﺖ اﺳﺘﻮار دﯾﻦ را ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻨﺪ و ﺟﺎذﺑﻪ ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺴﺘﻘﻞ آﯾﯿﻦ ﺣﻖ را ﻧﯿﺮو ﻣﯽﺑﺨﺸﻨﺪ‪.‬‬‫‪ -4‬ﺑﻌﺪ اﺧﻼص‬‫ﻧﻘﺶ اﺧﻼـص در زﻧـﺪﮔﺎﻧﯽ و ﮐﺎرﻧـﺎﻣﻪ ﻋﺎﻟﻤـﺎن دﯾﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪاي اﺳﺖ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﻬﻢ‪ .‬اﮔﺮ زﻧـﺪﮔﯽ و ﮐـﺎر و زﻫـﺪ و وﻓﻮر اﺧﻼص ﻧﺰد اﯾﻦ‬‫ﻋﺎﻟﻤـﺎن ﺑـﺎ ﻋﺎﻟﻤـﺎن دﯾﮕﺮ ادﯾـﺎن و اﻗﻮام و ﯾـﺎ اﺳـﺘﺎدان و ﻣﺆﻟﻔـﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻫـﻞ ﻣﻘـﺎم و ﻣﺪرﮐﻨـﺪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺷﻮد اﻫﻤﯿﺖ آﻧﭽﻪ ﯾﺎد ﺷـﺪ آﺷـﮑﺎر‬‫ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻋﺎﻟﻤﺎن ﺑﺎ اﺧﻼص و ﺑﻠﻨﺪ ﻫﻤﺖ و ﺗﻘﻮي ﭘﯿﺸﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﮐﻪ در ﻃﻮل ﻗﺮون و اﻋﺼﺎر اﻧﻮاع ﻣﺼﺎﺋﺐ را ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮدﻧﺪ و ﻣﺸﻌﻞ ﻓﺮوزان ﺣﻖ و‬‫ﺣﻖﻃﻠﺒﯽ را ﺳﺮدﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﭼﻨﺎن ﺑﻮدﻧﺪ و ﭼﻨﺎن اﺧﻼﺻﯽ در ﮐﺎر و اﯾﻤﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻊ ﺧﻮﯾﺶ داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬‫‪ -5‬ﺑﻌﺪ اﻗﺘﺪا‬‫ﯾﻘﯿﻨـﺎ اﻃﻼـع از اﺣﻮال اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻟﻤـﺎن و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﮐﺎر و اﺧﻼص آﻧﺎن و ﮐﻮﺷﺸـﻬﺎي ﺑﯿﮑﺮاﻧﯽ ﮐﻪ در راه ﺧـﺪﻣﺘﻬﺎي ﻣﻘـﺪس و ﺑﺰرگ‬‫ﮐﺮدهاﻧﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﮐﻨﻨﺪه و ﺳﺎزﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﭼﻪ ﺑﺴـﯿﺎر ﻋﺎﻟﻤـﺎﻧﯽ ﮐﻪ در زﯾﺴـﺘﻨﺎﻣﻪ آﻧـﺎن آﻣـﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺻـﺎﺣﺐ دوﯾﺴﺖ اﺛﺮ ﺑﻮدهاﻧـﺪ ﯾـﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ‪ .‬آﻧـﺎن از ﻫﻤﻪ ﻟﺤﻈـﺎت ﻋﻤﺮ اﺳـﺘﻔﺎده‬‫ﻣﯽﮐﺮدهاﻧﺪ و ﺑﺎ ﭼﺸﻢﭘﻮﺷﯽ از ﻫﻤﻪ ﺧﻮاﻫﺎﻧﯿﻬﺎ و ﻟّﺬﺗﻬﺎ دﺳﺖ ﺑﻪ اداي رﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮﯾﺶ ﻣﯽزدهاﻧﺪ‪.‬‬‫ﺻـﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت روز و ﺷﺐ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻦ و ﺗﺤﻘﯿﻖ اﺧﺘﺼﺎص داده ﺑﻮد و ﺟﺰ ﺑﺮاي ﮐﺎرﻫﺎي ﺿـﺮوري از ﺟﺎي ﺧﻮد ﺑﺮﻧﻤﯽﺧﺎﺳﺖ و‬‫ﺟﺰ ﺑﻪ ﻗﺪر ﺿﺮورت ﻧﻤﯽﺧﻮرد و ﻧﻤﯽﺧﻮاﺑﯿﺪ‪ ،‬ﺣﺘﯽ در اﻋﻤﺎل و ﻋﺒﺎدات ﺷﺮﻋﯽ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻓﺮاﺋﺾ اﮐﺘﻔﺎء ﻣﯽﮐﺮد‪.‬‬‫ﺗـﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ دﺳﺖ راﺳﺖ وي از ﮐﺘﺎﺑﺖ ﺑﺎزﻣﺎﻧـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎ دﺳﺖ ﭼﭗ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﻫﺮﮔﺎه از ﻧﺸﺴـﺘﻦ ﺧﺴـﺘﻪ ﻣﯽﺷـﺪ ﺑﻪ رو ﻣﯽﺧﻮاﺑﯿـﺪ و‬‫ﻣﯽﻧﻮﺷﺖ و اﮔﺮ ﺑـﺎز ﻫﻢ ﺧﺴـﺘﻪ ﻣﯽﺷـﺪ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﻣﯽﺧﻮاﺑﯿـﺪ و ﮐﺘﺎب را روي ﺳـﯿﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﯽﮔـﺬاﺷﺖ و ﻣﯽﻧﻮﺷﺖ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ آﯾـﮥ اﻟﻠّﻪ‬‫اﻟﻌﻈﻤﯽ ﻣﺮﻋﺸﯽ ﻧﺠﻔﯽ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻓﺮزﻧﺪ اﯾﺸﺎن ﺳﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ »:‬زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺟﻨﺎزه اﯾﺸﺎن را روي ﻣﻐﺘﺴﻞ ﻗﺮار دادﻧﺪ اﺛﺮ ﻋﻤﯿﻖ‬‫ﯾﮏ ﺧﻂ اﻓﻘﯽ ﺑﺮ روي ﺳﯿﻨﻪ ﺷﺮﯾﻒ اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺣﺎﮐﯽ از ﻣﺤﻞ ﻗﺮار دادن ﮐﺘﺎب ﺑﺮ آن ﺑﻮد دﯾﺪه ﺷﺪ‪«.‬‬‫درﺑﺎره ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻫﻨﺪي‪ -‬رﺣﻤﮥ اﷲ ﻋﻠﯿﻪ‪ -‬ﻧﻮﺷـﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ از ﺑﺲ ﻧﻮﺷﺖ دﺳﺖ راﺳـﺘﺶ از ﮐﺎر اﻓﺘﺎد‪ .‬اﯾﻦ ﺗﻌﻬﺪ ﺷـﻨﺎﺳﺎن اﯾﻨﺴﺎن ﺑﻪ‬‫ﺑﺎزﺳﺎزﯾﻬﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و اﻗﺪاﻣﺎت ﻋﻠﻤﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﯿﺮوﻫﺎي ﺑﺪﻧﯽ ﺧﻮد را در راه آرﻣﺎﻧﻬﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻬﺎده و ﺑﺎ ﻫﻤﺖ ﺑﻠﻨﺪ ﺗﻦ ﺑﻪ رﻧﺞ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‬‫ﺗﺎ ﺟﺎﻧﻬﺎي دﯾﮕﺮ ﻣﺮدﻣﺎن آﮔﺎه و آزاد ﮔﺮدد‪.‬‬‫) ‪ (1‬ﺗﻌﺪادي از ﻣﻨﺎﺑﻊ وي ﻣﺜﻞ زاد اﻟﻤﺴـﯿﺮ ﺳـﯿﻮﻃﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﻪ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﮐﻪ ﺑﻌﺪا ﺑﻪ ﺗﺸـﮑﯿﻞ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻧﺎﺻﺮﯾﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ‪-‬‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻌﺪادي از آﻧﻬﺎ را در ﺿـﻤﻦ ﺳﻔﺮﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﻪ ﺑﻼد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻔﺮ ﺣﺞ و ﻋﺘﺒﺎت ﺧﺮﯾﺪاري ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ ﺳﻔﺮﻫﺎ از‬‫ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﻫﺎي ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺣﺮﻣﯿﻦ ﺷـﺮﯾﻔﯿﻦ و ﻋﺮاق ﻧﯿﺰ اﺳـﺘﻔﺎدهﻫﺎي ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﺮده و ﺑﻪ ﻧﺴـﺨﻪﻫﺎي اﺻـﻠﯽ دﺳﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻌـﺪادي از‬‫ﮐﺘﺐ ﻧﯿﺰ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻌﻀـﯽ ﻋﻠﻤﺎء ﺑﻪ درﺧﻮاﺳﺖ اﯾﺸﺎن ﺑﺮاﯾﺶ ﻓﺮﺳـﺘﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻌﻀﯽ ﻣﺼﺎدر ﻧﯿﺰ ﻧﺎﭼﺎر ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﻼش‬‫ﻓﺮاوان و ﯾﺎ ﺳﺨﺘﯽ از ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﻫﺎي ﺧﺼﻮﺻﯽ اﻓﺮاد ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﺷـﯿﺦ آﻗـﺎ ﺑﺰرگ ﭘﺲ از ﺑﺮﺷـﻤﺮدن ﺗﺄﻟﯿﻔـﺎت ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴـﺪ‪ »:‬اﻣﺮي ﻋﺠﯿﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ‪ ،‬اﯾﻦ ﻫﻤﻪ‬‫ﮐﺘﺎﺑﻬـﺎي ﻧﻔﯿﺲ و اﯾـﻦ داﯾﺮة اﻟﻤﻌﺎرفﻫـﺎي ﺑﺰرگ را ﺗـﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ در ﺣـﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺟﺰ ﺑـﺎ ﮐﺎﻏـﺬ و ﻣﺮﮐﺐ اﺳـﻼﻣﯽ) ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺎﻏـﺬ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 28‬از ‪196‬‬‫ﻣﺮﮐﺒﯽ ﮐﻪ در ﺳـﺮزﻣﯿﻨﻬﺎي اﺳـﻼﻣﯽ و ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽﺷﺪه اﺳﺖ( ﻧﻤﯽﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ و اﯾﻦ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﻘﻮاي ﻓﺮاوان و ورع ﺑﺴﯿﺎر‬‫او ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬‫اﺻﻮﻻ دوري وي از ﺑﮑﺎر ﺑﺮدن ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﺸﻬﻮر ﻫﻤﮕﺎن اﺳﺖ«‪.‬‬‫ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﻋﺒﻘﺎت‬‫ﻣﯿﺮزاي ﺷـﯿﺮازي و ﺷـﯿﺦ زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦ ﻣﺎزﻧﺪراﻧﯽ‪ ،‬ﻣﺤﺪث ﻧﻮري‪ ،‬ﺳـﯿﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴـﯿﻦ ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺷﺮﯾﻒ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺧﺮاﺳﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺣﺎج ﺳﯿﺪ‬‫اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺻﺪر‪ ،‬ﺷﯿﺦ اﻟﺸﺮﯾﻌﻪ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ و اﮐﺜﺮ ﺑﺰرﮔﺎن آن زﻣﺎن‪ ،‬ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﺑﺴﯿﺎري ﺑﺮ آن ﮐﺘﺎب ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ و ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻠﯿﻞ ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺎس ﺑﻦ‬‫اﺣﻤﺪ اﻧﺼﺎري ﻫﻨﺪي ﺷـﯿﺮواﻧﯽ‪ ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺨﺼﻮﺻـﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم» ﺳﻮاﻃﻊ اﻷﻧﻮار ﻓﯽ ﺗﻘﺮﯾﻈﺎت ﻋﺒﻘﺎت اﻷﻧﻮار« ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده و در آن ﺗﺎ ﺑﯿﺴﺖ و‬‫ﻫﺸﺖ ﺗﻘﺮﯾﻆ از ﻋﻠﻤﺎء ﻃﺮاز اول ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﻌﻀﯽ از آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﺮﮐﺖ آن ﮐﺘﺎب در ﯾﮏ ﺳﺎل‬‫ﺟﻤﻊ ﮐﺜﯿﺮي ﺷﯿﻌﻪ و ﻣﺴﺘﺒﺼﺮ ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬‫اﯾﻦ ﮐﺘﺎب در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت ﻣﺆﻟﻒ ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1303‬ه‪ .‬ق در ﻟﮑﻬﻨﻮ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻨﺘﺨـﺒﯽ از اﯾﻦ ﮐﺘـﺎب در ﺳـﺎل ‪ 1322‬ه‪ .‬ق ﺑـﻪ ﭼـﺎپ رﺳـﯿﺪه ﮐـﻪ در دو ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺗـﺐ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‪ ،‬ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ ﺗﻘﺮﯾﻈﻬـﺎ و‬‫ﻧﺎﻣﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺣﯿﺎت ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت رﺳـﯿﺪه و ﺑﺨﺶ دوم آﻧﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از وﻓﺎت وي و ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪش ﺳـﯿﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮزاي ﺷﯿﺮازي در ﺑﺨﺸﯽ از ﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﻘﺎت ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪:‬‬‫»‪ ...‬واﺣﺪ أﺣﺪ أﻗﺪس‪ -‬ﻋﺰت اﺳـﻤﺎﺋﻪ‪ -‬ﮔﻮاه اﺳﺖ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺷـﮑﺮ ﻧﻌﻤﺖ وﺟﻮد ﺷـﺮﯾﻒ را ﻣﯿﮑﻨﻢ و ﺑﻪ ﮐﺘﺐ و ﻣﺼـّﻨﻔﺎت رﺷـﯿﻘﻪ ﺟﻨﺎﺑﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻣﺴـﺘﺄﻧﺴﻢ و ﺣﻖ زﺣﻤﺎت و ﺧـﺪﻣﺎت آن وﺟﻮد ﻋﺰﯾﺰ را در اﺳـﻼم ﻧﯿﮑﻮ ﻣﯽﺷـﻨﺎﺳﻢ‪ .‬اﻧﺼﺎف ﺗﻮان ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﺎﮐﻨﻮن در اﺳـﻼم در ﻓّﻦ ﮐﻼم‬‫ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﺎﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﺎﻓﻊ و ﺗﻤﺎم ﺗﺼﻨﯿﻒ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﺎ ﮐﺘﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﮐﻪ از ﺣﺴﻨﺎت اﯾﻦ دﻫﺮ و ﻏﻨﺎﺋﻢ اﯾﻦ زﻣﺎن اﺳﺖ‪.‬‬‫ﺑﺮ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻢ ﻣﺘﺪﯾﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺗﮑﻤﯿﻞ ﻋﻘﺎﺋﺪ و اﺻﻼح ﻣﻔﺎﺳﺪ ﺧﻮد ﺑﻪ آن ﮐﺘﺎب ﻣﺒﺎرك رﺟﻮع ﻧﻤﺎﯾﺪ و اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﻫﺮ ﮐﺲ‬‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﺤﻮ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻧﺸـﺮ و ﺗﺮوﯾﺞ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد أﺣﻘﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺳـﻌﯽ و ﮐﻮﺷـﺶ را ﻓﺮو ﮔﺬاﺷﺖ ﻧﺪارد ﺗﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ اﻋﻼء ﮐﻠﻤﻪ‬‫ﺣﻖ و ادﺣﺎض ﺑﺎﻃﻞ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺘﯽ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﺗﺮ از اﯾﻦ ﺑﻄﺮﯾﻘﻪ ﺣّﻘﻪ و ﻓﺮﻗﻪ ﻧﺎﺟﯿﻪ ﮐﻤﺘﺮ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ‪«.‬‬‫و در ﻧﺎﻣﻪاي دﯾﮕﺮ ﮐﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫» ﻣﻦ در ﮐﺘﺎب ﺷـﻤﺎ‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﺎﻟﯽ و ارﺟﻤﻨـﺪ ﺧﻮاﻧﺪم‪ ،‬ﻧﺴـﯿﻢ ﺧﻮش ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺷـﻤﺎ ﺑﺮاي ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮدهاﯾﺪ‪ ،‬ﺑﺮ‬‫ﻫﺮ ﻣﺸﮏ ﭘﺮورده و ﻣﻌﺠﻮن دﻣﺎﻏﭙﺮوري ﺑﺮﺗﺮي دارد‪ .‬ﻋﺒﺎرات رﺳﺎي ﮐﺘﺎب‪ ،‬دﻟﯿﻞ ﭘﺨﺘﮕﯽ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه اﺳﺖ و اﺷﺎرات ﺟﻬﻞ زداي آن ﻣﺎﯾﻪ‬‫دﻗﺖ و آﻣﻮﺧﺘﻦ‪ .‬و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ؟ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﮐﺘﺎب از ﺳﺮﭼﺸـﻤﻪﻫﺎي ﻓﮑﺮي ﺗﺎﺑﻨﺎك ﻧﺸﺄت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﺠﺴـﻤﻪ اﺧﻼص‬‫و ﺗﻘﻮي ﺗﺄﻟﯿﻒ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬آري ﮐﺘﺎب ﺑﺎﯾﺪ از اﯾﻦ دﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﺆﻟﻒ از اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ و اﮔﺮ ﻏﯿﺮ از اﯾﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺒﺎد و ﻣﺒﺎد‪«.‬‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷـﯿﺦ زﯾﻦ اﻟﻌﺎﺑـﺪﯾﻦ ﻣﺎزﻧـﺪراﻧﯽ ﻧﺎﻣﻪﻫـﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔـﺎن ﻫﻨـﺪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴـﺪ و در آﻧﻬﺎ از ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣـﺪ ﺣﺴـﯿﻦ و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت اﯾﺸﺎن ﺗﺠﻠﯿﻞ‬‫ﻣﯽﮐﻨﺪ و آﻧﺎن را ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺗﺎ دﯾﮕﺮ آﺛﺎر ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ ﺣﺴـﯿﻦ را ﺑﻪ ﭼﺎپ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ و ﺿـﻤﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻔﺼﻠﯽ ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم ﻣﯿﺮ ﺣﺎﻣﺪ‬‫ﺣﺴﯿﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬‫»‪ ...‬ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻟﯿﺎﻗﺖ و ﻣﺘﺎﻧﺖ و اﺗﻘﺎن ﺗﺎ اﻵن از ﺑﻨﺎن ﺗﺤﺮﯾﺮ ﻧﺤﺮﯾﺮي ﺳـﺮ ﻧﺰده و ﺗﺼﻨﯿﻔﯽ در اﺛﺒﺎت ﺣّﻘﯿﺖ ﻣﺬﻫﺐ و اﯾﻘﺎن ﺗﺎ اﯾﻦ زﻣﺎن‬‫از ﺑﯿﺎن ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺣﺒﺮ ﺧﺒﯿﺮي ﺻﺎدر و ﻇﺎﻫﺮ ﻧﮕﺸـﺘﻪ‪ .‬از ﻋﺒﻘﺎﺗﺶ راﺋﺤﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ وزان و از اﺳـﺘﻘﺼﺎﯾﺶ اﺳـﺘﻘﺼﺎ ﺑﺮ ﺟﻤﯿﻊ دﻻﺋﻞ ﻋﯿﺎن و ﻟّﻠﻪ دّر‬‫ﻣﺆﻟّﻔﻬﺎ و ﻣﺼّﻨﻔﻬﺎ‪«...‬‬‫ﻣﺮﺣﻮم ﺷﯿﺦ ﻋﺒﺎس ﻗﻤﯽ در ﻓﻮاﺋﺪ اﻟﺮﺿﻮﯾﻪ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 29‬از ‪196‬‬‫» وﺟﻮد آﻧﺠﻨﺎب از آﯾﺎت اﻟﻬﯿﻪ و ﺣﺠـﺞ ﺷـﯿﻌﻪ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮﯾﻪ ﺑﻮد ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﺘﺎب ﻣﺴـﺘﻄﺎب ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﮐﻪ از ﻗﻠﻢ دررﺑﺎر آن ﺑﺰرﮔﻮار‬‫ﺑﯿﺮون آﻣﺪه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﺪ ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ در ﻓﻦ ﮐﻼم ﺳّﯿﻤﺎ در ﻣﺒﺤﺚ اﻣﺎﻣﺖ از ﺻﺪر اﺳﻼم ﺗﺎﮐﻨﻮن اﺣﺪي ﺑﺪان ﻣﻨﻮال ﺳﺨﻦ ﻧﺮاﻧﺪه و ﺑﺮ آن‬‫ﻧﻤﻂ ﺗﺼـﻨﯿﻒ ﻧﭙﺮداﺧﺘﻪ و اﻟﺤﻖ ﻣﺸﺎﻫﺪ و ﻋﯿﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ اﺣﺎﻃﻪ و اﻃﻼع و ﺳﻌﻪ ﻧﻈﺮ و ﻃﻮل ﺑﺎع ﻧﯿﺴﺖ ﺟﺰ ﺑﺘﺄﯾﯿﺪ و اﻋﺎﻧﺖ ﺣﻀﺮت إﻟﻪ‬‫و ﺗﻮﺟﻪ ﺳﻠﻄﺎن ﻋﺼﺮ روﺣﻨﺎ ﻟﻪ ﻓﺪاه«‪.‬‬‫ﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫اداﻣﻪ دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ‬‫اداﻣﻪ ﺟﻮاب ﻣﺆﻟﻒ ﺑﺤﺪﯾﺚ »اﻗﺘﺪوا ﺑﺎﻟﺬﯾﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي‪ :‬أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ« و اﺛﺒﺎت ﻣﺠﻌﻮﻟﯿﺖ و ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ آن‬‫اداﻣﻪ وﺟﻪ ‪51‬‬‫ﺷﻮاﻫﺪ ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻮدن أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي ﮐﻪ ﻣﺪار ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺮ اوﺳﺖ‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺤﺎوي در »ﻣﺸـﮑﻞ اﻵﺛﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣـﺪﺛﻨﺎ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺮزوق ﺣـﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾـﺞ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ أّن أﺑﺎ‬‫ﻣﻮﺳـﯽ اﺳـﺘﺄذن ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ و ﮐﺎن ﻣﺸﻐﻮﻻ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻷﻣﺮ ﻓﻠّﻤﺎ ﻓﺮغ ﻗﺎل‪ :‬أ ﻟﻢ أﺳﻤﻊ ﺻﻮت ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬رﺟﻊ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬رّدوه! ﻓﺠﺎء‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻧﺆﻣﺮ ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا ﻓﯽ اﻻﺳﺘﯿﺬان ﺛﻼﺛﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺘﺄﺗﯿﻨﯽ ﻋﻠﯽ ﻫﺬا ﺑﺒّﯿﻨﮥ أو ﻷﻓﻌﻠّﻦ و أﻓﻌﻠّﻦ‪ ،‬ﻓﺠﺎء إﻟﯽ ﻣﺠﻠﺲ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﺄﺧﺒﺮﻫﻢ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻻ‬‫ﯾﻘﻮم ﻣﻌﮏ إﻟّﺎ أﺻﻐﺮﻧﺎ ﻓﻘﺎم أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪرّي ﻓﺠﺎء ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﺧﻔﯽ ﻋﻠّﯽ ﻫﺬا ﻣﻦ أﻣﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺷﻐﻠﻨﯽ اﻟّﺘﺴﻮﯾﻒ ﺑﺎﻷﺳﻮاق‪ ،‬ﻗﺎل إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪:‬‬‫وﺟﺪت ﻋﻠﯽ ﻇﻬﺮ ﮐﺘﺎﺑﯽ‪ :‬و ﺷﻐﻠﻨﯽ ﺷﻐﻠﯽ ﺑﺎﻷﺳﻮاق ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺤﺎوي در »ﻣﺸﮑﻞ اﻵﺛﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـﺪﺛﻨﺎ ﻓﻬﺪ ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻏﺴﺎن ﻣﺎﻟﮏ ﺑﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﻦ ﺣﺮب ﻋﻦ ﻃﻠﺤﮥ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟﻘﺮﺷـﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﺮدة ﻋﻦ أﺑﯽ‬‫ﻣﻮﺳـﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﺟﺌﺖ ﺑﺎب ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬اﻟّﺴـ ﻼم ﻋﻠﯿﮑﻢ‪ ،‬أ ﯾﺪﺧﻞ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ؟ ﻓﻠﻢ ﯾﺆذن‪ ،‬ﻓﺮﺟﻌﺖ ﻓﺎﻧﺘﺒﻪ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻠّﯽ‬‫ﺑـﺄﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓـﺄﺗﯿﺖ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ذﻫﺒﺖ ﻓﻘﻠﺖ اﺳـﺘﺄذﻧﺖ ﺛﻼﺛﺎ ﻓﻠﻢ ﯾﺆذن ﻟﯽ ﻓﺮﺟﻌﺖ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻟﯿﺴـﺘﺄذن اﻟّﺮﺟﻞ اﻟﻤﺴﻠﻢ ﻋﻠﯽ أﺧﯿﻪ ﺛﻼﺛﺎ‪ ،‬ﻓﺎن أذن ﻟﻪ‪ ،‬و إﻟّﺎ رﺟﻊ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺘﺠﯿﺌﻨﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﺑﺸﺎﻫﺪ أو ﻟﯿﻨﺎﻟّﻨﮏ ﻣّﻨﯽ ﻋﻘﻮﺑﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺨﺮﺟﺖ‬‫ﻓﻠﻘﯿﺖ اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻓﺄﺧﺒﺮﺗﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﺠﺎء ﻓﺄﺧﺒﺮه‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟّﻄﻔﯿﻞ! ﺳﻤﻌﺖ ﻣﺎ ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! و أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ أن ﺗﮑﻮن ﻋﺬاﺑﺎ ﻋﻠﯽ أﺻﺤﺎب ﻣﺤّﻤﺪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ‬‫ذﻟ ﮏ ‪.‬‬
‫و ﺑﻐﻮي در »ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟﺘﻨﺰﯾﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺼﺎﻟﺤﯽ‪ ،‬أﻧﺎ‪ :‬أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺑﺸﺮان‪ ،‬أﻧﺎ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟّﺼّﻔﺎر‪ ،‬أﻧﺎ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻣﻨﺼﻮر اﻟّﺮﻣﺎدي‪ ،‬أﻧﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق‪ ،‬أﻧﺎ ﻣﻌﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺤﺮﯾﺮي‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﻧﻀﺮة‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳّﻠﻢ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄـ ﺎب ﺛﻼـث ﻣّﺮات ﻓﻠﻢ ﯾﺄذن ﻟﻪ ﻓﺮﺟﻊ‪ ،‬ﻓﺄرﺳﻞ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ أﺛﺮه ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ رﺟﻌﺖ؟ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إذا ﺳﻠّﻢ أﺣﺪﮐﻢ ﺛﻼﺛﺎ ﻓﻠﻢ ﯾﺠﺐ ﻓﻠﯿﺮﺟﻊ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪642 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 30‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺘﺄﺗﯿّﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﻘﻮل ﺑﺒّﯿﻨـﮥ و إﻟّﺎ ﻷﻓﻌﻠّﻦ ﺑﮏ ﮐـﺬا و ﮐﺬا‪ ،‬ﻏﯿﺮ أﻧّﻪ ﻗﺪ أوﻋﺪه‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺠﺎء أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻣﻤﺘﻘﻌﺎ ﻟﻮﻧﻪ و أﻧﺎ ﻓﯽ ﺣﻠﻘﮥ ﺟﺎﻟﺲ‬‫ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﻣﺎ ﺷﺎﻧﮏ؟ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﺳّﻠﻤﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﺄﺧﺒﺮﻧﺎ ﺧﺒﺮه‪ ،‬ﻓﻬﻞ ﺳﻤﻊ ﻣﻨﮑﻢ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا ﮐّﻠﻨﺎ ﻗﺪ ﺳﻤﻌﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄرﺳﻠﻮا ﻣﻌﻪ رﺟﻼ ﻣﻨﻬﻢ ﺣّﺘﯽ أﺗﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﺄﺧﺒﺮه ﺑﺬﻟﮏ‪.‬‬‫و ﺑﺮﻫﺎن اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻔﺮﻏﺎﻧﯽ اﻟﻌﺒﺮي در »ﺷـﺮح ﻣﻨﻬﺎج ﺑﯿﻀﺎوي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﻠﯽ ﻓﯽ ﺑﯿﺎن اﺷﺘﺮاط اﻟﻌﺪد‪ :‬إّن ﻟا ـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‬‫ﻃﻠﺒﻮا اﻟﻌـﺪد ﻓﺈّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ )رض( ﻟﻢ ﯾﻘﺒﻞ ﺧﺒﺮ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ ﻓﯽ اﻟﺠـّﺪة ﺣّﺘﯽ رواه ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ اﻻﻧﺼﺎري‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾﻌﻤﻞ ﻋﻤﺮ )رض(‬‫ﺑﺨﺒﺮ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻻﺷـﻌﺮي ﻓﯽ اﻻﺳﺘﯿـﺬان ﺣّﺘﯽ رواه أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪري‪ ،‬و رّد أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﺧﺒﺮ ﻋﺜﻤـﺎن ﻓﯽ رّد اﻟﺤﮑﻢ ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص‪ .‬و‬‫أﻣﺜـﺎل )ذﻟﮏ‪ .‬ﺻـﺢ‪ .‬ظ( ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬و ﻃﻠﺐ اﻟﻌـﺪد ﻣﻨﻬﻢ ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾﺎت اﻟﮑﺜﯿﺮة دﻟﯿﻞ اﺷﺘﺮاﻃﻪ‪ .‬ﻗﻠﻨﺎ ﻓﯽ اﻟﺠﻮاب ﻋﻨﻪ إﻧّﻬﻢ إﻧّﻤﺎ ﻃﻠﺒﻮا اﻟﻌـﺪد ﻋﻨﺪ‬‫اﻟّﺘﻬﻤﮥ ﻻ ﻣﻄﻠﻘﺎ‪ ،‬و ﻧﺤﻦ إﻧّﻤﺎ ﻧّﺪﻋﯽ أّن ﺧﺒﺮ اﻟﻌﺪل اﻟﻮاﺣﺪ ﺣﯿﺚ ﻻ ﺗﻬﻤﮥ ﻓﯽ رواﯾﺘﻪ ﻣﻘﺒﻮل ﻓﻼ ﯾﺮد ﻣﺎ ذﮐﺮﺗﻢ ﻣﻦ اﻟّﺼﻮر ﻧﻘﻀﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺣﺘّﺞ ﻣﻦ رّد اﻟﺨﺒﺮ اﻟﻮاﺣﺪ‪ :‬ﺑﺘﻮّﻗﻔﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ ﻗﺒﻮل ﺧﺒﺮ ذي اﻟﯿﺪﯾﻦ‪ ،‬و ﻻ‬‫ﺣّﺠـ ﮥ ﻓﯿﻪ ﻷـﻧّﻪ ﻋـﺎرض ﻋﻠﻤﻪ و ﮐّﻞ ﺧﺒﺮ واﺣـﺪ إذا ﻋﺎرض اﻟﻌﻠﻢ ﻟﻢ ﯾﻘﺒﻞ‪ ،‬و ﺑﺘﻮّﻗﻒ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺜﯽ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﻓﯽ اﻟﺠـّﺪة و ﻓﯽ‬‫ﻣﯿﺮاث اﻟﺠﻨﯿﻦ ﺣّﺘﯽ ﺷـﻬﺪ ﺑﻬﻤـﺎ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ‪ ،‬و ﺑﺘﻮّﻗﻒ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﺧﺒﺮ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﯽ اﻻﺳﺘﯿـﺬان ﺣّﺘﯽ ﺷـﻬﺪ ﻟﻪ أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ و ﺑﺘﻮّﻗﻒ‬‫ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ ﺧﺒﺮ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﺗﻌﺬﯾﺐ اﻟﻤّﯿﺖ ﺑﺒﮑﺎء اﻟﺤّﯽ‪ ،‬و اﺟﯿﺐ ﺑﺄّن ذﻟﮏ إﻧّﻤﺎ وﻗﻊ ﻣﻨﻬﻢ إّﻣﺎ ﻋﻨﺪ اﻻرﺗﯿﺎب ﮐﻤﺎ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ ﻓﺎﻧّﻪ‬‫أورد اﻟﺨﺒﺮ ﻋﻨﺪ إﻧﮑﺎر ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯿﻪ رﺟﻮﻋﻪ ﺑﻌﺪ اﻟّﺜﻼث و ﺗﻮّﻋﺪه ﻓﺄراد ﻋﻤﺮ اﻻﺳـﺘﺜﺒﺎت ﺧﺸﯿﮥ أن ﯾﮑﻮن دﻓﻊ ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﻧﻔﺴﻪ و ﻗﺪ أوﺿﺤﺖ‬‫ذﻟﮏ ﺑـﺪﻻﺋﻠﻪ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻻﺳﺘﯿـﺬان و اّﻣﺎ ﻋﻨـﺪ ﻣﻌﺎرﺿﮥ اﻟّﺪﻟﯿﻞ اﻟﻘﻄﻌﯽ ﮐﻤﺎ ﻓﯽ إﻧﮑﺎر ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺣﯿﺚ اﺳـﺘﺪﻟّﺖ ﺑﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »َو ﻻ َﺗِﺰُر واِزَرٌة‬‫ِوْزَر ُأْﺧﺮي‬‫[‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻣﺤﺐ ﻟا ﱠﻠﻪ ﺑﻬﺎري در »ﻣﺴـّﻠﻢ اﻟّﺜﺒﻮت« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺗﻌـّﺒ ﺪ ﺑﺨﺒﺮ واﺣـﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻋﺘﺮض ﺑﺄﻧّﻪ أﻧﮑﺮ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺧﺒﺮه ﺣّﺘﯽ رواه‬‫اﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﮥ و ﻋﻤﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪643 :‬‬‫ﺧﺒﺮ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﯽ اﻻﺳﺘﯿﺬان ﺣّﺘﯽ رواه أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ و ﻋﻠّﯽ ﺧﺒﺮ أﺑﯽ ﺳﻨﺎن ﻓﯽ اﻟﻤﻔّﻮﺿﮥ و ﮐﺎن ﯾﺤﻠﻒ ﻏﯿﺮ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺧﺒﺮ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‬‫ﻓﯽ ﺗﻌﺬﯾﺐ ﻟا ﻤّﯿﺖ ﺑﺒﮑﺎء أﻫﻠﻪ و اﻟﺠﻮاب إﻧّﻤﺎ ﺗﻮﻗّﻔﻮا ﻋﻨﺪ اﻟّﺮﯾﺒﮥ‪ ،‬أ ﻻ ﺗﺮي أﻧّﻬﻢ ﻋﻤﻠﻮا ﺑﻌﺪ اﻻﻧﻀﻤﺎم و ﻫﻮ ﻣﻦ اﻵﺣﺎد ﺑﻌﺪ[‪.‬‬‫و ﭼﻮن ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻮدن أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺰد ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯽ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ رﺳـﯿﺪه ﺑﻮد ﻟﻬﺬا ﺣﻀﺮت اﯾﺸﺎن او را ﻣﺜﻞ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه از ﻧﻘﻞ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ اﻹﻃﻼق ﻧﻬﯽ ﮐﺮده ﺑﻮدﻧـﺪ و اﯾﻦ ﻧﻬﯿﺸﺎن ﺑﺤـّﺪي ﻇﻬﻮر دارد ﮐﻪ در ﮐﺘﺐ اﺻﻮﻟّﯿﻪ ﮐﺒﺎر اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﺬﮐﻮر ﮔﺮدﯾﺪه‪ .‬ﻏّﺰاﻟﯽ‬‫ﮐﻪ إﻣﺎم ﻋﺎﻟﯿﻤﻘﺎم ﺳّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ در ﮐﺘﺎب »ﻣﺴﺘﺼﻔﯽ« در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻌّﺒﺪ ﺑﺨﺒﺮ واﺣﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻋﻠﻢ أّن اﻟﻤﺨﺎﻟﻒ ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺌﻠﮥ ﻟﻪ ﺷﺒﻬﺘﺎن‪ :‬اﻟّﺸﺒﻬﮥ‬‫اﻻوﻟﯽ ﻗﻮﻟﻬﻢ‪ :‬ﻻ ﻣﺴـﺘﻨﺪ ﻓﯽ إﺛﺒﺎت ﺧﺒﺮ اﻟﻮاﺣـﺪ إﻟّﺎ اﻻﺟﻤﺎع‪ ،‬ﻓﮑﯿﻒ ﯾّﺪﻋﯽ ذﻟﮏ؟ و ﻣﺎ ﻣﻦ أﺣﺪ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ إﻟّﺎ و ﻗﺪ رّد اﻟﺨﺒﺮ اﻟﻮاﺣﺪ‪،‬‬‫ﻓﻤﻦ ذﻟﮏ ﺗﻮﻗﻒ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻦ ﻗﺒﻮل ﺧﺒﺮ ذي اﻟﯿﺪﯾﻦ ﺣﯿﺚ ﺳّﻠﻢ ﻋﻦ اﺛﻨﺘﯿﻦ ﺣّﺘﯽ ﺳﺄل أﺑﺎ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ و ﺷـﻬﺪا ﺑﺬﻟﮏ ﻓﺼّﺪﻗﺎه ﺛﻢ ﻗﺒﻞ و ﺳـﺠﺪ ﻟﻠّﺴـ ﻬﻮ‪ ،‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ :‬رّد أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﺧﺒﺮ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ ﻣﻦ ﻣﯿﺮاث‬‫اﻟﺠّﺪة ﺣّﺘﯽ أﺧﺒﺮه ﻣﻌﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ‪ ،‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ :‬رّد أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﺧﺒﺮ ﻋﺜﻤﺎن‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ -‬ﻓﯿﻤﺎ رواه ﻣﻦ اﺳﺘﺌﺬاﻧﻪ اﻟّﺮﺳﻮل‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﮑﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻌﺎص و ﻃﺎﻟﺒﺎه ﺑﻤﻦ ﯾﺸﻬﺪ ﻣﻌﻪ ﺑﺬﻟﮏ‪ .‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ :‬ﻣﺎ اﺷﺘﻬﺮ ﻣﻦ رّد ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﺧﺒﺮ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ اﻻﺷﻌﺮي‬‫ﻓﯽ اﻻﺳﺘﯿﺬان ﺣّﺘﯽ ﺷـﻬﺪ ﻟﻪ أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪرّي‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ :‬رّد ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺧﺒﺮ أﺑﯽ ﺳﻨﺎن اﻻﺷﺠﻌﯽ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ‬‫ﺑﺮوع ﺑﻨﺖ و اﺷﻖ و ﻗﺪ ﻇﻬﺮ ﻣﻨﻪ أﻧّﻪ ﮐﺎن ﯾﺤّﻠﻒ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ :‬رّد ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ -‬ﺧﺒﺮ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﺗﻌﺬﯾﺐ اﻟﻤّﯿﺖ‬‫ﺑﺒﮑﺎء أﻫﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻇﻬﺮ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﻧﻬﯿﻪ ﻷﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ﻋﻦ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻦ اﻟّﺮﺳﻮل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ! و أﻣﺜﺎل ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 31‬از ‪196‬‬‫ﯾﮑﺜﺮ‪ ،‬و أﮐﺜﺮ ﻫـﺬه اﻷﺧﺒﺎر ﺗـﺪّل ﻋﻠﯽ ﻣـﺬﻫﺐ ﻣﻦ ﯾﺸﺘﺮط ﻋـﺪدا ﻓﯽ اﻟّﺮاوي ﻻ ﻋﻠﯽ ﻣﺬﻫﺐ ﻣﻦ ﯾﺸﺘﺮط اﻟّﺘﻮاﺗﺮ ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻟﻢ ﯾﺠﺘﻤﻌﻮا ﻓﯿﻨﺘﻈﺮوا‬‫اﻟّﺘﻮاﺗﺮ[‪.‬‬‫ﻗﻮارح و ﻣﻄﺎﻋﻦ أﺑﻮ ﺑﺮده ﭘﺴﺮ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي راوي ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم‬‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻗﻮادح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ راوي آن از أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي ﭘﺴـﺮش أﺑﻮ ﺑﺮده اﺳﺖ‪ ،‬و اﻗـﺪام او ﺑﺮ ﻋﻈـﺎﺋﻢ ﻣﻮﺑﻘﻪ و ﺟﺮاﺋﻢ‬‫ﻣﻬﻠﮑﻪ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ ﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﻧﻤﯽداﻧﯽ ﮐﻪ او در واﻗﻌﻪ ﻗﺘﻞ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﺣﻀﺮت ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻋﺪي‪-‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪644 :‬‬‫ﺟﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ ﻓﯽ أﻋﻠﯽ درﺟﺎت اﻟﺠّﻨـﮥ ﺧﯿﺮ ﻣﺴـﺘﻘّﺮ و ﻣﻘﯿﻞ‪ -‬ﺑﺄﻗﺒـﺢ وﺟﻮه ﻏﻤﺲ ﯾـﺪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و در ﺑﺎب آن ﺷـﻬﯿﺪ راه ﺧـﺪا ﺷـﻬﺎدت‬‫ﮐﺎذﺑﻪ داده ﮐﻪ ﻫﺮ ﺟﻤﻠﻪاش دﻟﯿﻞ ﺟﺴﺎرت ﻋﻈﻤﯽ و ﺧﺴﺎرت ﮐﺒﺮي ﺑﺮاي اﯾﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﮐﺎذب ﻏﺎدر ﺧﺎﺋﻦ آﺛﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ!؟‬‫ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در واﻗﻌﻪ ﻗﺘﻞ ﺣﻀﺮت ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻋﺪي‪ -‬رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ -‬آورده‪:‬‬‫]ﺛّﻢ ﺑﻌﺚ زﯾﺎد إﻟﯽ أﺻـﺤﺎب ﺣﺠﺮ ﺣّﺘﯽ ﺟﻤﻊ ﻣﻨﻬﻢ اﺛﻨﯽ ﻋﺸـﺮ رﺟﻼ ﻓﯽ اﻟّﺴـ ﺠﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ إﻧّﻪ دﻋﺎ رءوس اﻷرﺑﺎع ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺷﻬﺪوا ﻋﻠﯽ ﺣﺠﺮ ﺑﻤﺎ‬‫رأﯾﺘﻢ ﻣﻨﻪ و ﮐﺎن رءوس اﻷرﺑﺎع ﯾﻮﻣﺌـﺬ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺮﯾﺚ ﻋﻠﯽ رﺑﻊ أﻫﻞ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ ،‬و ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ ﻋﺮﻓﻄﮥ ﻋﻠﯽ رﺑﻊ ﺗﻤﯿﻢ‪ ،‬و ﻫﻤﺪان و ﻗﯿﺲ ﺑﻦ‬‫اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺷﻤﺲ ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﻋﻠﯽ رﺑﻊ رﺑﯿﻌﮥ و ﮐﻨﺪة؟؟‪ ،‬و أﺑﻮ ﺑﺮدة ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﺬﺣﺞ و أﺳﺪ‪ ،‬ﻓﺸﻬﺪ ﻫﺆﻻء اﻷرﺑﻌﮥ أّن ﺣﺠﺮا‬‫ﺟﻤﻊ إﻟﯿﻪ اﻟﺠﻤﻮع و أﻇﻬﺮ ﺷـﺘﻢ اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ و دﻋـﺎ إﻟﯽ ﺣﺮب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و زﻋﻢ أّن ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻻـ ﯾﺼـﻠﺢ إﻟّـﺎ ﻓﯽ آل أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ و وﺛﺐ‬‫ﺑﺎﻟﻤﺼـﺮ و أﺧﺮج ﻋﺎﻣﻞ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و أﻇﻬﺮ ﻋـﺬر أﺑﯽ ﺗﺮاب و اﻟّﺘﺮّﺣﻢ ﻋﻠﯿﻪ و اﻟﺒﺮاءة ﻣﻦ ﻋﺪّوه و أﻫﻞ ﺣﺮﺑﻪ و ان ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّﺬﯾﻦ ﻣﻌﻪ‬‫ﻫﻢ رءوس أﺻﺤﺎﺑﻪ و ﻋﻠﯽ ﻣﺜﻞ رأﯾﻪ و أﻣﺮه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد آورده ﮐﻪ ﺷـﻬﺎدت أﺑﻮ ﺑﺮده درﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺑﺮﯾﻦ ﻧﺴﻖ ﺑﻮده‪] :‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﯿﻢ‪ .‬ﻫـﺬا ﻣﺎ ﺷـﻬﺪ ﻋﻠﯿﻪ أﺑﻮ‬‫ﺑﺮدة ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ ﻟّﻠﻪ رّب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ‪ :‬ﺷـﻬﺪ أّن ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻋـﺪّي ﺧﻠﻊ اﻟﻄﺎﻋﮥ و ﻓﺎرق اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ و ﻟﻌﻦ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ و دﻋﺎ إﻟﯽ اﻟﺤﺮب و اﻟﻔﺘﻨﮥ و‬‫ﺟﻤﻊ إﻟﯿﻪ اﻟﺠﻤﻮع ﯾـﺪﻋﻮﻫﻢ اﻟﯽ ﻧﮑﺚ اﻟﺒﯿﻌـﮥ و ﺧﻠﻊ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﮐﻔﺮ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﮐﻔﺮة ﺻـﻠﻌﺎء! ﻓﻘﺎل زﯾﺎد‪ :‬ﻋﻠﯽ ﻣﺜﻞ ﻫﺬه‬‫اﻟّﺸـ ﻬﺎدة ﻓﺎﺷـﻬﺪوا أﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻷﺟﻬـﺪّن ﻋﻠﯽ ﻗﻄﻊ ﺧﯿﻂ ﻋﻨﻖ اﻟﺨﺎﺋﻦ اﻷﺣﻤﻖ‪ .‬ﻓﺸـﻬﺪ رءوس اﻷرﺑﺎع ﻋﻠﯽ ﻣﺜﻞ ﺷـﻬﺎدﺗﻪ و ﮐﺎﻧﻮا أرﺑﻌﮥ‪ .‬ﺛّﻢ إنّ‬‫زﯾﺎدا دﻋﺎ اﻟّﻨﺎس ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺷﻬﺪوا ﻋﻠﯽ ﻣﺜﻞ ﺷﻬﺎدة رءوس اﻷرﺑﺎع ‪.‬‬
‫و أﮐﺒﺮ ﻣﻄﺎﻋﻦ ﺷـﻨﯿﻌﻪ و أﻋﻈﻢ ﻣﺸﺎﺋﻦ ﻓﻈﯿﻌﻪ أﺑﻮ ﺑﺮده آﻧﺴﺖ ﮐﻪ او ﻣﺜﻞ ﭘﺪر ﺧﻮد ﻣﺒﻐﺾ ﻋﺎدي و ﺷﺎﺣﻦ ﺑﺎدي ﺑﺮاي ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﻮد و ﺑﺎ دوﺳﺘﺎن آن ﺟﻨﺎب إﻇﻬﺎر ﮐﻤﺎل ﺑﻐﺾ و ﻋﺪاوت و ﺑﺎ دﺷﻤﻨﺎن آن ﺟﻨﺎب اﺑﺪاي ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺧﻠﻮص و ﻣﺤّﺒﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪645 :‬‬‫ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ از ﻋﺒﺎرات ﻣﺎﺿﯿﻪ »ﺗﺎرﯾﺦ ﻃﺒﺮي« ﻫﻢ ﻇﺎﻫﺮ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ و ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮاي ﻣﺰﯾﺪ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺤﻤﯿـﺪ ﻫﺒـﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺪاﺋﻨﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷـﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« در ذﮐﺮ ﻣﺒﻐﻀـﯿﻦ و ﻣﻨﺤﺮﻓﯿﻦ از ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم آورده‪:‬‬‫]و ﻣﻦ اﻟﻤﺒﻐﯿﻦ اﻟﻐﺎﻟﯿﻦ‪ :‬أﺑﻮ ﺑﺮدة ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻻﺷﻌﺮي‪ ،‬ﯾﺮث اﻟﺒﻐﺾ ﻟﻪ ﻻ ﻋﻦ ﮐﻼﻟﻪ! روي ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺟﻨﺪب‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﺮدة‬‫ﻟﺰﯾﺎد‪ :‬أﺷـﻬﺪ أّن ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻋـﺪي ﻗـﺪ ﮐﻔﺮ ﺑﺎﻟﱠﻠﻪ ﮐﻔﺮة ﺻـﻠﻌﺎء! ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻋﻨﯽ ﺑﺬﻟﮏ ﻧﺴـﺒﮥ إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻷﻧّﻪ ﮐﺎن‬‫أﺻـﻠﻊ! ﻗـﺎل‪ :‬و ﻗـﺪ روي ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﻤﺴـﻌﻮدي ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋـّﯿ ﺎش اﻟﻤﻨﺘﻮف‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬رأﯾﺖ أﺑﺎ ﺑﺮدة ﻗﺎل ﻷﺑﯽ اﻟﻐﺎدﯾـﮥ اﻟﺠﻬﻨﯽ ﻗﺎﺗﻞ ﻋﻤﺎر ﺑﻦ‬‫ﯾﺎﺳﺮ‪ :‬أ أﻧﺖ ﻗﺘﻠﺖ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ؟‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻨـﺎوﻟﻨﯽ ﯾـﺪك! ﻓﻘّﺒﻠﻬـﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻤّﺴﮏ اﻟّﻨﺎر أﺑـﺪا!! و روي أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﻋﻦ اﻟﻐﻀـﺒﺎن ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 32‬از ‪196‬‬‫رأﯾﺖ أﺑﺎ ﺑﺮدة ﻗﺎل ﻷﺑﯽ اﻟﻐﺎدﯾﮥ ﻗﺎﺗﻞ ﻋّﻤﺎر‪ :‬ﻣﺮﺣﺒﺎ ﺑﺄﺧﯽ! ﻫﯿﻬﻨﺎ! ﻫﯿﻬﻨﺎ! ﻓﺄﺟﻠﺴﻪ إﻟﯽ ﺟﺎﻧﺒﻪ ‪.‬‬
‫ﻋﺪم دﻻﻟﺖ ﻣﺘﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺮ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ أﺣﻮال و ﺣﺴﻦ ﻣﺂل أﺻﺤﺎب‬‫و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از آﻧﮑﻪ ﺳـﻨﺪا ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﻣﺘﻦ آن دﻻﻟﺖ ﺑﺮ اﺳـﺘﻘﺎﻣﺖ أﺣﻮال و ﺣﺴﻦ‬‫ﻣﺂل أﺻـﺤﺎب ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺟﻤﻠﻪ »ﻓﺈذا ذﻫﺒﺖ أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون« دﻟﯿﻠﺴﺖ ﺑﺮﯾﻦ ﮐﻪ أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻌـﺪ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺮ ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﻋﻬـﺪ آن ﺟﻨﺎب ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪ و ﻣﺎ ﺑﯿﻨﺸﺎن ﻓﺘﻨﻪﻫﺎ و ﺟﻨﮕﻬﺎ واﻗﻊ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و در‬‫ﻣﯿﺎن اﯾﺸﺎن ﺗﻐّﯿﺮ آراء و اﺧﺘﻼف أﻫﻮاء ﭘﯿﺪا ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬و ارﺗﺪاد و اﺧﺘﻼف ﻗﻠﻮب و ﻣﺸﺎﺟﺮات ﻫﻢ ﺑﻈﻬﻮر ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ اﻋﺘﺮاﻓﺎت ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﮐﻪ در ﺷـﺮوح »ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴـﻠﻢ« و »ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« و »ﻣﺸـﮑﺎة« در ﺧﺼﻮص ﺷـﺮح‬‫ﻫﻤﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﻄﺮي از آن ﺑﺮاي إﺗﻤﺎم ﺣّﺠﺖ در اﯾﻦ ﺟﺎ ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪.‬‬‫ﻧﻮوي در »ﻣﻨﻬﺎج‪ -‬ﺷﺮح ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪» :‬و أﻧﺎ أﻣﻨﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪646 :‬‬‫ﻷﺻﺤﺎﺑﯽ ﻓﺈذا ذﻫﺒﺖ أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون«‪.‬‬‫أي ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ و اﻟﺤﺮوب و ارﺗﺪاد ﻣﻦ ارﺗّﺪ ﻣﻦ اﻷﻋﺮاب و اﺧﺘﻼف اﻟﻘﻠﻮب و ﻧﺤﻮ ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ أﻧﺬر ﺑﻪ ﺻﺮﯾﺤﺎ‪ ،‬و ﻗﺪ وﻗﻊ ﮐّﻞ ذﻟﮏ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺧﻠﻔﮥ اﻟﻮﺷﺘﺎﻧﯽ اﻻﺑّﯽ در »ﺷﺮح ﻣﺴﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون«‬‫ ع ]‪ :-[1‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻦ ﻇﻬﻮر اﻟﻔﺘﻦ و ارﺗﺪاد ﻣﻦ ارﺗّﺪ ﻣﻦ اﻻﻋﺮاب و اﺧﺘﻼف اﻟﻘﻠﻮب ‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟّﺴﻨﻮﺳﯽ در »ﺷﺮح ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون«‪.‬‬‫أي ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ و ارﺗﺪاد ﻣﻦ ارﺗّﺪ ﻣﻦ اﻻﻋﺮاب و اﺧﺘﻼف اﻟﻘﻠﻮب ‪.‬‬
‫و ﻓﺎﺿﻞ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻣﻮﻟﻮي ﺻﺪﯾﻖ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻗﻨﻮﺟﯽ در »ﺳﺮاج وّﻫﺎج‪ ،‬ﻣﻦ ﮐﺸﻒ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ اﻟﺤّﺠﺎج« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﯾﺄﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﺑﻌﺪي ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ و اﻟﺤﺮوب و ارﺗﺪاد ﻣﻦ ارﺗّﺪ ﻣﻦ اﻟﻌﺮب و اﺧﺘﻼف اﻟﻘﻠﻮب‬‫و ﻧﺤﻮ ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ أﻧﺬر ﺑﻪ ﺻﺮﯾﺤﺎ‪ ،‬و ﻗﺪ وﻗﻊ ﮐّﻞ ذﻟﮏ‪ .‬اﻧﻈﺮ اﻟﻤﺸﺎﺟﺮات اﻟﻮاﻗﻌﮥ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﻣﺎ ﻫﻨﺎﻟﮏ ‪.‬‬
‫و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺼﺎﺑﯿﺢ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و إذا ذﻫﺒﺖ أﻧﺎ أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون«‬‫أراد ﺑﻮﻋﺪ أﺻﺤﺎﺑﻪ‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ -‬ﻣﺎ وﻗﻊ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ ‪.‬‬
‫و ﻃﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« آورده‪] :‬و اﻻﺷﺎرة ﻓﯽ اﻟﺠﻤﻠﮥ إﻟﯽ ﻣﺠﯽء اﻟّﺸّﺮ ﻋﻨﺪ ذﻫﺎب أﻫﻞ اﻟﺨﯿﺮ ﻓﺎﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ ﮐﺎن ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﻫﻢ ﮐﺎن ﯾﺒّﯿﻦ ﻣﺎ ﯾﺨﺘﻠﻔﻮن ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺗﻮﻓﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺣﺎﻟﺖ اﻵراء و اﺧﺘﻠﻔﺖ اﻻﻫﻮاء[‪.‬‬‫و ﺳﯿﺪ ﺷﺮﯾﻒ ﺟﺮﺟﺎﻧﯽ در »ﺣﺎﺷﯿﻪ ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون«‬‫ﻣﻦ اﻟﺨﻠﻞ و ﻟا ﻤﺨﺎﻟﻔﺎت ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 33‬از ‪196‬‬‫]ﻓﺈذا ذﻫﺒﺖ أﻧﺎ أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون‪ .‬أي ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻦ و اﻟﻤﺨﺎﻟﻔﺎت و اﻟﻤﺤﻦ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »ﻟﻤﻌﺎت‪ -‬ﺷﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﻤﺮاد ﺑﻤﺎ ﯾﻮﻋﺪ ]‪ [1‬أي‪ :‬اﻟﻘﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض )‪،(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪647 :‬‬‫اﻻﺻﺤﺎب‪ :‬اﻟﻔﺘﻦ و اﻟﺤﺮوب و ارﺗﺪاد اﻻﻋﺮاب ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻖ دﻫﻠﻮي در »اﺷّﻌﮥ اﻟﻠﻤﻌﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫»أﻧﺎ أﻣﻨﮥ ﻻﺻﺤﺎﺑﯽ«‬‫و ﻣﻦ ﺳﺒﺐ أﻣﻨﻢ ﺑﺮاي اﺻﺤﺎب ﺧﻮد‪«،‬‬‫ﻓﺈذا ذﻫﺒﺖ أﻧﺎ أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون«‬‫ﭘﺲ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮوم ﻣﻦ از ﻋﺎﻟﻢ ﻣﯽآﯾـﺪ أﺻـﺤﺎب ﻣﺮا ﭼﯿﺰي ﮐﻪ وﻋـﺪه ﮐﺮده ﺷـﺪه و ﺗﻘﺪﯾﺮ ﮐﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ وﻗﻮع آن در ﻣﯿﺎن اﯾﺸﺎن از‬‫ﻓﺘﻦ و ﺣﺮوب و ارﺗﺪاد ﺑﻌﺾ أﻋﺮاب ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﻣﻬﺎﻧﺖ اﺷـﺘﻤﺎل أﺻﺤﺎب‪ -‬ﺣﺴﺐ ﻣﻔﺎد اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‪ -‬ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﺎﺷﺪ آن را ﺑﺮاي ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم آوردن و آن را‬‫از ﻣﻔﺎﺧﺮ و ﻣﻨﺎﻗﺐ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺷﻤﺮدن ﮐﻤﺎل داﻧﺸﻤﻨﺪي ﺣﻀﺮات اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺳﺖ ﻧﺰد ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼﯿﺮ‪ ،‬و ﻻ ﯾﻨﺒﺌﮏ ﻣﺜﻞ ﺧﺒﯿﺮ‪.‬‬‫ﺑﯿﺎن ﺗﺤﺮﯾﻒ ﻋﻈﯿﻤﯽ ﮐﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم راه ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‬‫و ﻋﻼـوه ﺑﺮﯾﻦ ﺑﺎﯾـﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻄـﺎﻟﻌﻪ ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر ﺣّﻔﺎظ ﮐﺒﺎر و ﺗﻔّﺤﺺ و ﺗﻔﺘﯿﺶ ﺗﺼﺎﻧﯿﻒ أﻋﻼم و أﺣﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر‬‫ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از أﻫﻞ ﻣﮑﺮ و ادﻏﺎل و أﺻﺤﺎب ﺧﺪع و إﺿﻼل ﺗﺤﺮﯾﻔﯽ ﺑﺲ ﻋﻈﯿﻢ و ﺗﺒﺪﯾﻠﯽ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﻠﯿﻢ راه ﯾﺎﻓﺘﻪ ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮ‬‫ﮐﺴﯽ ﭘﯽ ﺑﺂن ﺑﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺗﻮﺿـﯿﺢ و ﺗﺸـﺮﯾﺢ آن اﯾـﻦ ﺳـﺖ ﮐـﻪ در آﺧﺮ اﯾـﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ -‬ﮐﻤـﺎ ﺳـﻤﻌﺖ و رأﯾـﺖ إﻟﯽ اﻵـن‪ -‬واﻗـﻊ ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﮐﻪ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨـﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻣﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮاي اّﻣﺖ آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬ﭘﺲ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮوﻧﺪ أﺻﺤﺎب ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ اّﻣﺖ را آﻧﭽﻪ ﮐﻪ‬‫وﻋـﺪه ﮐﺮده ﻣﯽﺷﻮﻧـﺪ ﺑﺂن‪ .‬ﺣﺎل آﻧﮑﻪ در ﺣﻘﯿﻘﺖ در آﺧﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ واﻗﻌﺸﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ أﻣﺎن ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﺑﺮاي اّﻣﺖ آن ﺟﻨﺎب‪ ،‬ﭘﺲ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ آن ﺟﻨﺎب‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم‪ -‬ﺑﺮوﻧـﺪ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ اّﻣﺖ‬‫آن ﺟﻨﺎب را ﭼﯿﺰﯾﮑﻪ وﻋﺪه ﮐﺮده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﺑﺂن‪.‬‬‫و ﭼﻮن اﯾﻦ ﻓﻀـﯿﻠﺖ ﻋﻈﻤﯽ دﻟﯿﻞ ﮐﻤﺎل ﻋﻠّﻮ ﻣﺮاﺗﺐ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﻮد ﻟﻬﺬا ﻗﻠﻮب ﻣﺒﻐﻀـﯿﻦ و ﺷﺎﻧﺌﯿﻦ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﻣﺘﺤّﻤﻞ آن‬‫ﻧﺸﺪ و از راه اﻋﺘﺼﺎب و اﻏﺘﺼﺎب آن را ﺑﺴﻮي أﺻـﺤﺎب اﻧﻘﻼب ﻣﻘﻠﻮب ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﭼﻪ ﮔﻤﺎﻧﻢ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﻼم‬‫أﺣﻘﺮ اﻷﻧـﺎم ﺧﯿﻠﯽ دﻣﻎ و ﺗﻔﺖ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﺪ و ﻋﺠﺐ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﻮي ﺗﮑـﺬﯾﺐ و إﻧﮑﺎر ﺑﺎﻹﻋﻼن و اﻹﺟﻬﺎر ﻣﺴﺎرﻋﺖ و اﺑﺘـﺪار ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ‪،‬‬‫ﻟﯿﮑﻦ ﺣﻘﯿﺮ ﺑﺮاي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪648 :‬‬‫إﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ از ﮐﺘﺐ ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﺮﻣﯽﺧﯿﺰم‪ ،‬و ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺮﻣﻪ در ﮔﻠﻮﯾﺸﺎن ﻣﯽرﯾﺰم و ﻋﺮض ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ ﮐﻪ ﻟﺤﻈﻪاي ﻏﯿﻆ و ﻏﻀﺐ را‬‫ﻓﺮو ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﺑﻌﯿﻦ ﺗﺒـّﺼ ﺮ و اﺳـﺘﺒﺼﺎر »ﺻﺤﯿﺢ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري« را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ و ﻧﻈﺮ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ در ﮐﺘﺎب ﻣﻌﺮﻓﮥ اﻟّﺼﺤﺎﺑﻪ آن در ذﮐﺮ‬‫ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻣﻨﮑﺪر ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺮﻗﻮﻣﺴﺖ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻟا ﻘـﺎﺳﻢ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻘﺎﺿـﯽ ﺑﻬﻤـﺪان ﻣﻦ أﺻـﻞ ﮐﺘﺎﺑﻪ‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة اﻟﯿﺸـﮑﺮّي ﺛﻨﺎ‪ :‬اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺑﻦ اﻟﺤﮑﯿﻢ‬‫اﻟﻌﺮﻗﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣّﺮة‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻮﻗﮥ ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻨﮑﺪر‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 34‬از ‪196‬‬‫أﻧّﻪ ﺧﺮج ذات ﻟﯿﻠﮥ و ﻗﺪ أّﺧﺮ ﺻﻼة اﻟﻌﺸﺎء ﺣّﺘﯽ ذﻫﺐ ﻣﻦ اﻟﻠّﯿﻞ ﻫﻨﯿﻬﮥ أو ﺳﺎﻋﮥ و اﻟّﻨﺎس ﯾﻨﺘﻈﺮون ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻣﺎ ﺗﻨﺘﻈﺮون؟ ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻧﻨﺘﻈﺮ اﻟّﺼﻠﻮة‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﮑﻢ ﻟﻦ ﺗﺰاﻟﻮا ﻓﯽ ﺻﻼة ﻣﺎ اﻧﺘﻈﺮﺗﻤﻮﻫﺎ‪.‬‬‫ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أﻣـﺎ إﻧّﻬـﺎ ﺻـﻼة ﻟﻢ ﯾﺼـّﻠﻬﺎ أﺣـﺪ ﻣّﻤﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ ﻣﻦ اﻻﻣﻢ‪ .‬ﺛّﻢ رﻓﻊ رأﺳﻪ إﻟﯽ اﻟـّﺴ ﻤﺎء ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﻨﺠﻮم أﻣﺎن ﻷﻫﻞ اﻟـّﺴ ﻤﺎء ﻓﺎن ﻃﻤﺴـﺖ‬‫اﻟّﻨﺠﻮم أﺗﯽ اﻟّﺴـ ﻤﺎء ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون‪ ،‬و أﻧﺎ أﻣﺎن ﻻﺻﺤﺎﺑﯽ ﻓﺎذا ﻗﺒﻀﺖ أﺗﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون‪ ،‬و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ أﻣﺎن ﻻّﻣﺘﯽ ﻓﺎذا ذﻫﺐ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ‬‫أﺗﯽ اّﻣﺘﯽ ﻣﺎ ﯾﻮﻋﺪون ‪.‬‬
‫و ازﯾﻨﺠﺎ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ آوردن ﻟﻔﻆ »أﺻـﺤﺎﺑﯽ« ﺑﺠﺎي »أﻫﻞ ﺑﯿﺘﯽ« در آﺧﺮ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در دو ﻣﻘﺎم؛ ﺻﻨﯿﻊ ﺷﻨﯿﻊ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﯾﺎ‬‫ﮐﺴـﯽ دﯾﮕﺮ از ﻣﺤّﺮﻓﯿﻦ أﻏﻤﺎر و ﻣﺒّﺪﻟﯿﻦ أﺷـﺮارﺳﺖ‪ .‬و ﺑﻌﺪ ﻇﻬﻮر اﯾﻦ ﺗﺤﺮﯾﻒ و ﺗﺼـّﺮف أﺻـﻼ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﮑﺎر أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻧﻤﯽآﯾﺪ و‬‫ﺑﺠﺰ إﺛﺒـﺎت ذّم و ﻗـﺪح أﺻـﺤﺎب؛ ﺑﺎﺑﯽ ﺑﺮاﯾﺸﺎن ﻧﻤﯽﮔﺸﺎﯾـﺪ‪ .‬و إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ در ﻣﺎ ﺑﻌـﺪ ﺧﻮاﻫﯽ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻮدن ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬـﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺜـﻞ ﻧﺠـﻮم و ﮐـﻮاﮐﺐ در ارﺷـﺎد و ﻫـﺪاﯾﺖ و أﻣـﻦ از اﺧﺘﻼـف و ﻫﻼـك ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤـﺎم از أﺣـﺎدﯾﺚ ﻋﺪﯾـﺪه ﺟﻨـﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻇـﺎﻫﺮ و ﺑـﺎﻫﺮﺳﺖ‪ ،‬و ﻃﺮق ﻣﺘﮑـﺎﺛﺮه و وﺟﻮه ﻣﺘﻀـﺎﻓﺮه اﯾﻦ أﺣـﺎدﯾﺚ در ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ‬‫ﺑﺴـﯿﺎﻗﺎت ﻣﻌﺠﺒﻪ أﻫـﻞ اﯾﻤﺎن و اﺳـﻼم و ﻋﻨﺎوﯾﻦ ﻣﻨّﻮره ﻋﻘﻮل و أﺣﻼم ﻣﺘﻌـّﺪد ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﯾﺮﻏﻢ آﻧﺎف اوﻟﯽ اﻟﺒﻐﯽ و‬‫اﻟﻌﻨﺎد‪ ،‬و ﯾﻮﺿﺢ ﻟﻠّﺴﺎﻟﮑﯿﻦ ﻣﺤّﺠﮥ اﻟّﺼﻮاب و اﻟّﺮﺷﺎد‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪649 :‬‬‫»ﻋﻮد ﻋﻠﯽ ﺑﺪء« و ﺑﯿﺎن وﺟﻮه دﯾﮕﺮ ﻋﺪم دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺮ ﻣﻘﺼﻮد ﻣﺨﺎﻃﺐ‬‫»ﻋﻮد ﻋﻠﯽ ﺑﺪء« و اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﻌﺪ اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﻣﻨﺎﻋﺖ اﻗﺘﺮان ﺣﺴﺐ اﻓﺎدات أﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ و أﻋﯿﺎﻧﺸﺎن؛ ﻓﺴﺎد و ﺑﻄﻼن و وﻫﻦ و ﻫﻮان‬‫ﺣﺪﯾﺚ »أﺻﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟّﻨﺠﻮم«‬‫ﺳﻨـﺪا ﻧﻬﺎﯾﺖ واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﮔﺮدﯾﺪه و در ﻣﻄﺎوي ﻋﺒﺎرات ﺑﻌﺾ أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﻌﻀـﯽ از وﺟﻮه ﻓﺴﺎد ﻣﺘﻦ آن ﻧﯿﺰ ﺑﺤّﺪ ﺗﺒﯿﻦ رﺳـﯿﺪه‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ‬‫ﺑﻐﺮض ﻣﺰﯾـﺪ إﻓﺤـﺎم؛ ﺑﻌﺾ وﺟﻮه ﻣﺘﯿﻨﻪ ﮐﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻤﺘﻦ آن ﺑﺎﺷـﺪ ﻧﯿﺰ ﻋﻠﯽ وﺟﻪ اﻹﺟﻤـﺎل ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﻨـﺎﺑﺮ ﻇﺎﻫﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺮ‬‫ﻣﺰﻋﻮم ﻣﺨﺎﻃﺐ و دﯾﮕﺮ دﻟﺪادﮔﺎن أﺻﺤﺎب ﺿﻼل ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻨﻈﺮ ﻋﺒﺮت ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 52‬دﻻﻟﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم دﻻﻟﺖأﻣﺮﯾﺴﺖ ﺑﺎﻃﻞ‬‫وﺟﻪ ‪ 52‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ ﻣﻬﺘـﺪي ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻣﻬﺘـﺪي‬‫ﺑﻮدن ﺗﻤﺎﻣﯽ اﯾﺸﺎن أﻣﺮﯾﺴﺖ ﺑﺎﻃﻞ و ﻣﺤﺎل‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﻟﻪ أدﻧﯽ ﺣّﻆ ﻣﻦ ﻣﻤﺎرﺳﮥ ﺳﯿﺮﻫﻢ و اﻷﺣﻮال‪ ،‬و إن ﮐﻨﺖ ﻓﯽ رﯾﺐ ﻣﻦ‬‫ذﻟﮏ ﻓﺎرﺟﻊ إﻟﯽ ﮐﺘﺎب »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« اﻟﻤﻨﺠﯽ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﻟﮏ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺎور ﻣﯽﺗﻮان ﮐﺮد ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ در ﺣّﻖ اﯾﺸﺎن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺎﺷﺪ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ 53‬ﻫﺎدي ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ اﺻﺤﺎب ﺻﺮﯾﺢ اﻟﺒﻄﻼن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‬‫وﺟﻪ ‪ 53‬آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻻـﻟﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﺑﺮ ﻫـﺎدي ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ اﺻـﺤﺎب‪ .‬و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫـﺎدي ﺑﻮدن ﺗﻤـﺎﻣﯽ اﯾﺸﺎن از‬‫ﻣﻬﺘﺪي ﺑﻮدن ﺗﻤﺎﻣﯿﺸﺎن زﯾﺎدهﺗﺮ واﺿﺢ اﻟﻔﺴﺎد و ﺻـﺮﯾﺢ اﻟﺒﻄﻼن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﺿـﻼل و اﻏﻮاي ﺑﺴﯿﺎري ازﯾﺸﺎن ﻣﺜﻞ ﺧﻠﻔﺎي ﺛﻼﺛﻪ و‬‫ﻃﻠﺤﺘﯿﻦ و ﻣﻌـﺎوﯾﻪ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص و أﻣﺜـﺎﻟﻬﻢ و أﺣﺰاﺑﻬﻢ ﺣﺴﺐ رواﯾـﺎت ﺧﻮد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ‪ -‬ﮐﻤﺎ ﻓّﺼﻞ ﻓﯽ »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ«‪ -‬ﺑﺎﻟﯿﻘﯿﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 35‬از ‪196‬‬‫ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﺘﯿّﻘﻦ أﻫﻞ ﻋﻘﻞ و دﯾﻨﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﮑﻤﺎل ﻇﻬﻮر ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ در ﺷﺎن اﯾﺸﺎن ارﺷﺎد ﻧﻔﺮﻣﻮده‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 54‬ﻗﺎﺑﻞ اﻗﺘﺪا ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب واﺿﺢ اﻟﻬﻮان ﺳﺖ‬‫وﺟﻪ ‪ 54‬آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺮاي اّﻣﺖ آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻗﺎﺑﻞ اﻗﺘﺪا ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬و اﯾﻦ أﻣﺮ ﻫﻢ ﻧﺰد أﺻـﺤﺎب أﺑﺼﺎر و أﻋﯿﺎن ﻇﺎﻫﺮ اﻟﺒﻄﻼن و واﺿﺢ اﻟﻬﻮان ﺳﺖ‪ .‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﻀﺮات ﺧﻠﻔﺎي ﺛﻼﺛﻪ را ﮐﻪ‬‫ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ رأس و رﺋﯿﺲ أﺻﺤﺎب ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻠﺤﺎظ ﻣﻄﺎﻋﻦ ﺟﺴﯿﻤﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪650 :‬‬‫و ﻣﺜﺎﻟﺐ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﺷﺎن ﮐﻪ در ﮐﺘﺐ ﮐﻼﻣّﯿﻪ اﻫﻞ ﺣﻖ ﻣﺒﺮﻫﻦ ﺳﺖ ﺻـﻼﺣّﯿﺖ اﻗﺘـﺪا ﻧﺒﺎﺷﺪ؛ دﯾﮕﺮ أﺗﺒﺎع و أذﻧﺎﺑﺸﺎن را ﮐﯽ اﯾﻦ ﻣﻨﺼﺐ ﺟﻠﯿﻞ‬‫ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ؟! ﭘﺲ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻫﺮﮔﺰ در ﺷﺎن ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب از ﻣﺼﺪر ﻧﺒّﻮت ﺻﺎدر ﻧﮕﺸﺘﻪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 55‬اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﮐﻪ در ﺻﻮرت اﻗﺘﺪا ﺑﻬﺮ واﺣﺪ از أﺻﺤﺎب‪ ،‬ﻣﻬﺘﺪي ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬أﺻﻼ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‬‫وﺟﻪ ‪ 55‬آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ اّﻣﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺻﻮرت اﻗﺘـﺪا ﺑﻬﺮ واﺣـﺪ از‬‫أﺻـﺤﺎب‪ ،‬ﻣﻬﺘـﺪي ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬و اﯾـﻦ ﻣﻌﻨﯽ أﺻـﻼ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺿـﻼل و إﺿـﻼل ﺑﺴـﯿﺎري از أﺻـﺤﺎب و ﻋـﺪم‬‫ﺻﻼـﺣّﯿﺖ ﻣﻘﺘـﺪا ﺑﻮدن ﻫﺮ ﯾﮑﯽ ازﯾﺸـﺎن ﺑﻠﺤـﺎظ أدﻟّﻪ ﻗـﺎﻫﺮه و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺑـﺎﻫﺮه ﮐﻪ در ﮐﺘﺐ ﮐﻼﻣّﯿﻪ اﻫﻞ ﺣﻖ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﺸـﺮوح و ﻣـﺬﮐﻮر و‬‫ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص در ﮐﺘﺎب »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« ﻣﺮﻗﻮم و ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻧﻤﯽﺗﻮان ﮐﺮد ﮐﻪ‪ -‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪-‬‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻫﺘﺪا را ﺑﺎﻗﺘﺪاي ﻫﺮ ﯾﮑﯽ از أﺻﺤﺎب ﻣﻨﻮط و ﻣﻌّﻠﻖ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 56‬آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺑﺘﻼي ﺑﺴﯿﺎري أﺻﺤﺎب ﺑﮑﺒﺎﺋﺮ ﻋﻈﯿﻤﻪ‬‫وﺟﻪ ‪ 56‬آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺑﺘﻼي ﺑﺴﯿﺎري أﺻﺤﺎب ﺑﮑﺒﺎﺋﺮ ﻋﻈﯿﻤﻪ و ﻣﻮﺑﻘﺎت ﺟﺴﯿﻤﻪ ﻣﺜﻞ ﻗﺘﻞ ﻧﻔﺲ و ارﺗﮑﺎب زﻧﺎ و ﺷﻬﺎدت زور و إﺗﯿﺎن أﻧﻮاع ﻓﺴﻖ‬‫و ﻓﺠﻮر ﻧﻪ ﭼﻨﺎﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﮐﺘﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ‪ ،‬ﺧﺎّﺻﮥ ﺑﻌﺪ رﻫﻨﻤﺎﺋﯽ ﮐﺘﺎب ﻣﺴـﺘﻄﺎب »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« ﻣﺨﻔﯽ و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ -‬ﻣﻌـﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺟﻨـﺎب رﺳـﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺷـﺨﺎص را ﮐﻪ ﻣﻌﺎدن ﻗﺒﺎﺋﺢ‬‫ﺷﻨﯿﻌﻪ و ﻣﺜﺎﻟﺐ ﻓﻈﯿﻌﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﻓﺮﻣﻮده اّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺎﺗّﺒﺎع و اﻗﺘﺪاﯾﺸﺎن آﻣﺎده ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﻟﻌﻤﺮي اّن ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟّﺸـ ﻨﺎﺋﻊ اﻟﻤﻔﻀـﺤﮥ‬‫و اﻟﻔﻀﺎﺋﻊ اﻟﻤﻘﺒﺤـﮥ ﺣﺠﺠﺎ ﻻ ﺗﻌـّﺪ و ﻻ ﺗﺤﺼـﯽ و دﻻﺋﻞ ﻻ ﺗﺤﺼـﺮ و ﻻ ﺗﺴﺘﻘﺼـﯽ ﺗـﺪّل ﻋﻠﯽ ﺑﻄﻼن زﻋﻢ اﻟﻤﺘﻤّﺴـ ﮑﯿﻦ ﺑﺤﺪﯾﺚ اﻟّﻨﺠﻮم و‬‫ﺗﺮﻣﯽ أﺑﺎﻟﺴﮥ اﻻﺳﺘﺮاق ﺑﺜﻮاﻗﺐ اﻟّﺮﺟﻮم‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 57‬ﺑﺴﯿﺎري از آﯾﺎت ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ دﻻﻟﺖ واﺿﺤﻪ ﺑﺮ ﺳﻮء ﺣﺎل ﺟﻤﻊ ﮐﺜﯿﺮ از أﺻﺤﺎب‬‫وﺟﻪ ‪ 57‬آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺴﯿﺎري از آﯾﺎت ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ دﻻﻟﺖ واﺿﺤﻪ ﺑﺮ ﺳﻮء ﺣﺎل و ﺧﺴﺮان ﻣﺂل ﺟّﻢ ﻏﻔﯿﺮ و ﺟﻤﻊ ﮐﺜﯿﺮ از أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ‬‫ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ دارد‪ ،‬و ﺧﺎّﺻﮥ آﯾﺎت ﺳﻮره أﻧﻔﺎل و آﯾﺎت ﺳﻮره ﺑﺮاﺋﺖ و آﯾﺎت ﺳﻮره أﺣﺰاب و آﯾﺎت ﺳﻮره ﺟﻤﻌﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪651 :‬‬‫و آﯾﺎت ﺳﻮره ﻣﻨﺎﻓﻘﯿﻦ درﯾﻦ ﺑﺎب ﻗﺎﺑﻞ ﻋﺒﺮت اوﻟﯽ اﻷﺑﺼﺎر و اﻷﻟﺒﺎﺑﺴﺖ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﮐﺴﯽ از ﻋﻘﻼء ﺗﺠﻮﯾﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ‪ -‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺗﻤﺎﻣﯽ أﺻﺤﺎب ﺧﻮد را‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 36‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎﺑﻞ اﻗﺘـﺪا ﺑﺮاي اّﻣﺖ ﻗﺮار داده ﻗـﺪم در وادي ﻣﻌﺎرﺿﺖ و ﻣﺸﺎّﻗﺖ ﺑﺎ رب اﻷرﺑﺎب ﻧﻬﺎده ﺑﺎﺷﺪ؟! ﮐﻠّﺎ! ﻻ ﯾﻘﺪم ﻋﻠﯽ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺳـﻔﯿﻪ أﻋﻔﮏ‪،‬‬‫ﯾﺼﺮف ﻋﻦ اﻟﺤّﻖ اﻟﺤﻘﯿﻖ ﻟﻀﻼﻟﻪ و ﯾﺆﻓﮏ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 58‬أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﺜﯿﺮه در ذّم و ﻧﮑﻮﻫﺶ أﺻﺤﺎب‬‫وﺟﻪ ‪ 58‬آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﺜﯿﺮه و أﺧﺒﺎر ﺷـﻬﯿﺮه ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ذّم و ﻧﮑﻮﻫﺶ أﺻﺤﺎب ﺧﻮد ﮐﻪ در‬‫ﺻﺤﺎح و ﺟﻮاﻣﻊ و ﻣﺴﺎﻧﯿﺪ ﻣﻌﺘﺒﺮه أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻣﺄﺛﻮر و ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺣﻮض‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ ارﺗﺪاد‪ ،‬و‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻻ ﺗﺮﺟﻌﻮا ﺑﻌﺪي ﮐّﻔﺎرا«‪،‬‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »اﻟّﺸﺮك أﺧﻔﯽ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ دﺑﯿﺐ اﻟّﻨﻤﻞ«‪،‬‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »ﻻ أدري ﻣﺎ ﺗﺤﺪﺛﻮن ﺑﻌﺪي«‪،‬‬‫و ﺣﺪﯾﺚ اﺗّﺒﺎع ﺳﻨﻦ ﯾﻬﻮد و ﻧﺼﺎري‪ ،‬و ﺣﺪﯾﺚ ﺗﻨﺎﻓﺲ‬‫وﺣﺪﯾﺚ »إّن ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﻦ ﻻ ﯾﺮاﻧﯽ ﺑﻌﺪي و ﻻ أراه«‪،‬‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »إّن ﻓﯽ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻣﻨﺎﻓﻘﯿﻦ«‪،‬‬‫و ﺣﺪﯾﺚ »ﻗﺪ ﮐﺜﺮت ﻋﻠّﯽ اﻟﮑّﺬاﺑﮥ«‪،‬‬‫إﻟﯽ ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﺘﯽ وردت ﻓﯽ ﺣّﻖ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻣﺠﺘﻤﻌﯿﻦ و ﻓﺮادي و ﺟﺎوزت ﻋﻦ ﺣّﺪ اﻟﺤﺼـﺮ ﻓﻼ ﺗﺤﺼـﯽ ﺣﺴﺒﺎ و ﺗﻌﺪادا‪ ،‬و‬‫ﯾﮑﻔﯿﮏ ﻣﻨﻬﺎ ﻣﺎ ذﮐﺮ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« ﻟﻠﻮاﻟﺪ اﻟﻌﻠّﺎم‪ -‬أﺣﻠّﻪ اﻟﱠﻠﻪ دار اﻟّﺴﻼم‪ -‬ﻧﺰد ﻫﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ و ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ ﻣﺎﻧﻊ ازﯾﻨﺴﺖ ﮐﻪ‪-‬‬‫ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬آن ﺟﻨﺎب ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺧﻮد را ﻣﺜﻞ ﻧﺠﻮم ﻓﺮﻣﻮده ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻨﺎﻗﺾ و ﺗﻀﺎّد در ارﺷﺎدات ﺧﻮد ﭘﯿﻤﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 59‬در ﮐﺘﺐ ﮐﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﻨﻊ ﺻﺮﯾﺢ از اﻗﺘﺪاي أﺻﺤﺎب دارد‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬در ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر أﺋّﻤﻪ ﮐﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ ﭼﻨﺎن ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ واﺿـﺤﻪ دارد ﺑﺮ ﻣﻨﻊ ﺻﺮﯾﺢ از اﻗﺘﺪاي أﺻﺤﺎب و‬‫ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﮐﻪ ﻣﻘﺘـﺪﯾﺸﺎن در ﺟﻬّﻨﻢ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻌـﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ آن ﺻﺎﺣﺐ ﻋﻘﻞ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﺧﻮد را ﻣﻘﺘـﺪا ﻗﺮار داده‪ ،‬اﻫﺘـﺪا را ﺑﺎﻗﺘـﺪاي ﻫﺮ واﺣـﺪ ازﯾﺸﺎن ﻣﻨﻮط ﻓﺮﻣﻮده‪ -‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬در‬‫دﻫﺪه ﺗﻬﺎﻓﺖ و ﺗﻨﺎﮐﺮ اﻓﺘﺎده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫اﮔﺮ وﺟﻮد اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺣﺎدﯾﺚ در ﮐﺘﺐ أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﺑﺎور ﻧﺪاري‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺸﻨﻮ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪652 :‬‬‫ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻋﺎﺻﻤﯽ در »زﯾﻦ اﻟﻔﺘﯽ« در ﻣﻘﺎم ﺣﻤﺎﯾﺖ أﺻﺤﺎب ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪» :‬إذا ذﮐﺮ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻓﺎﻣﺴﮑﻮا«‬‫ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻦ اﻟﻮﻗﯿﻌـﮥ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﻦ ذﮐﺮ زﻟّﺎﺗﻬﻢ و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻨﻬﻢ ﻓﯽ ﻣﻘﺎﻣﺎﺗﻬﻢ و أّي ﻋﺒـﺪ ﻣﻦ ﻋﺒﺎد اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻢ ﯾﺰّل و ﻟﻮ ﺑﻄﺮﻓـﮥ ﻓﻠﯿﺤـﺬر اﻟﻌﺎﻗﻞ ﻓﯽ ﻫﺬا‬‫اﻟﻤﻮﺿﻊ ﻋﻦ اﻟﻮﻗﯿﻌﮥ ﻓﯿﻬﻢ و ذﮐﺮ زﻟّﺎﺗﻬﻢ و ﻣﺴﺎوﯾﻬﻢ‪ .‬و‬‫أﺧﺒﺮﻧﯽ ﺟـّﺪي أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮ‪ -‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﻗـﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻋﻠﯽ اﻟﻬﺮوي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻟﻤﺄﻣﻮن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﻄّﯿﻪ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻟا ﻤﺒﺎرك‬‫ﻋﻦ اﺑﻦ ﻟﻬﯿﻌﮥ ﻋﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺒﯿﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪» :‬ﯾﮑﻮن ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﯽ أﺣﺪاث ﺑﻌﺪي«‬‫ﯾﻌﻨﯽ اﻟﻔﺘﻨﮥ اﻟّﺘﯽ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﯿﻨﻬﻢ‪،‬‬‫»ﻓﯿﻐﻔﺮﻫﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻬﻢ ﻟﺴﺎﺑﻘﺘﻬﻢ؛ إن اﻗﺘﺪي ﺑﻬﻢ ﻗﻮم ﻣﻦ ﺑﻌﺪﻫﻢ ﮐّﺒﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻧﺎر ﺟﻬّﻨﻢ«‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 37‬از ‪196‬‬‫ﻗ ﺎ ل ا ﺑ ﻦ ﻟ ﻬﯿ ﻌ ﮥ ‪:‬‬
‫ﻫﺬا رأﯾﯽ ﻣﻨﺬ ﺳﻤﻌﺖ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺗﮑﻮن ﺑﯿﻦ أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻓﺘﻨﮥ ﯾﻐﻔﺮﻫﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻬﻢ ﻟﺴﺎﺑﻘﺘﻬﻢ إن اﻗﺘﺪي ﺑﻬﻢ ﻗﻮم ﻣﻦ ﺑﻌﺪﻫﻢ ﮐّﺒﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻓﯽ ﻧﺎر ﺟﻬّﻨﻢ«‬‫‪ .‬ﻧﻌﯿﻢ ﻋﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺒﯿﺐ‪ ،‬ﻣﺮﺳﻼ[‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﻫﺎﺗﮏ أﺳـﺘﺎر و ﮐﺎﺷﻒ أﺳـﺮار أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺳﺖ؛ ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻞ آن را ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﯽداﻧﺪ و ﺑﺎدراك اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ‬‫ﺣﻀﺮات در أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺪح أﺻﺤﺎب ﻫﻢ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻗﺪحآﮔﯿﻦ ﻣﯽآرﻧﺪ؛ ﻋﻠﻢ اﻟﯿﻘﯿﻦ ﺑﻬﻢ ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 60‬در ﺑﯿﺎن ﻧﺎ أﻫﻠﯿﺖ ﺑﺴﯿﺎري از ﺻﺤﺎﺑﻪ و اﻋﺘﺮاﻓﺎت أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ‬‫اﺷﺎره‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬در رواﯾﺎت و أﺧﺒﺎر أﻋﻼم و أﺣﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ أﻗﻮال ﺑﺴـﯿﺎر و آﺛﺎر ﺑﯽ اﻧﺤﺼﺎر از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻣﻨﻘﻮل ﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﺧﻮد ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﻨﺎ اﻫﻠّﯿﺖ‬‫ﺧﻮد ﻣﻌﺘﺮف ﺷﺪه ﺑﻌﺪ ﺧﻮد از ﻣﻘﺎم ﺻﻮاب و رﺷﺎد و اﻧﺤﻄﺎط ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ را از ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻫﺪاﯾﺖ ﻋﺒﺎد‪ ،‬واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬‫و ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ از ﺟﻤﻠﻪ آن أﻗﻮال ﮐﺜﯿﺮه ﻗﻮل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪» ،‬إّن ﻟﯽ ﺷﯿﻄﺎﻧﺎ‬‫اﻋﺘﺮاﻓﺎت أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ در ﺣﻖ ﺧﻮد‬‫ﯾﻌﺘﺮﯾﻨﯽ!«‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﻗﻮل او‪» :‬و ﻟﺴﺖ ﺑﺨﯿﺮ ﻣﻦ أﺣﺪﮐﻢ‪ ،‬ﻓﺮاﻋﻮﻧﯽ‪ ،‬ﻓﺎذا رأﯾﺘﻤﻮﻧﯽ اﺳﺘﻘﻤﺖ ﻓﺎﺗّﺒﻌﻮﻧﯽ‪ ،‬و إذا رأﯾﺘﻤﻮﻧﯽ زﻏﺖ ﻓﻘﻮﻣﻮﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻗﻮل او »اﻃﯿﻌﻮﻧﯽ ﻣﺎ أﻃﻌﺖ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺎذا ﻋﺼﯿﺖ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼ ﻃﺎﻋﮥ ﻟﯽ ﻋﻠﯿﮑﻢ«‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪653 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻗﻮل او‪» :‬أ ﻓﺘﻈّﻨﻮن أﻧّﯽ أﻋﻤﻞ ﺑﺴّﻨﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ إذا ﻻ أﻗﻮم ﺑﻬﺎ؟!«‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻗﻮل او در ﺑﺎب ﮐﻼﻟﻪ‪» :‬أﻗﻮل ﻓﯿﻬﺎ ﺑﺮأﯾﯽ ﻓﺈن ﮐﺎن ﺻﻮاﺑﺎ ﻓﻤﻦ اﻟﱠﻠﻪ وﺣﺪه ﻻ ﺷـﺮﯾﮏ ﻟﻪ‪ ،‬و إن ﮐﺎن ﺧﻄﺄ ﻓﻤّﻨﯽ و ﻣﻦ اﻟﺸـﯿﻄﺎن‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﻨﻪ ﺑﺮيء!«‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ ﻗﻮل ﻋﻤﺮ‪» :‬ﯾﺎ ﺣﺬﯾﻔﮥ! ﺑﺎﻟﻠّﻪ أﻧﺎ ﻣﻦ اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﯿﻦ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او در ﻗﻀﺎﯾﺎي ﻋﺪﯾﺪه‪» :‬ﻟﻮﻻ ﻋﻠّﯽ ﻟﻬﻠﮏ ﻋﻤﺮ«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﻟﻮﻻك ﻻﻓﺘﻀﺤﻨﺎ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او در ﻗﻀّﯿﻪ ﻣﻐﺎﻻت ﻣﻬﺮ‪» :‬اﻣﺮأة ﺧﺎﺻﻤﺖ ﻋﻤﺮ ﻓﺨﺼﻤﺘﻪ«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪ :‬اﻣﺮأة أﺻﺎﺑﺖ و رﺟﻞ أﺧﻄﺄ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪ :‬أ ﻻ ﺗﻌﺠﺒﻮن ﻣﻦ إﻣﺎم أﺧﻄﺄ و ﻣﻦ اﻣﺮأة أﺻﺎﺑﺖ؟! ﻧﺎﺿﻠﺖ إﻣﺎﻣﮑﻢ ﻓﻨﻀﻠﺘﻪ«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﺗﺴﻤﻌﻮﻧﻨﯽ أﻗﻮل ﻣﺜﻞ ﻫﺬا ﻓﻼ ﺗﻨﮑﺮوﻧﻪ ﺣﺘﯽ ﺗﺮّد ﻋﻠّﯽ اﻣﺮأة ﻟﯿﺴﺖ ﻣﻦ أﻋﻠﻢ اﻟّﻨﺴﺎء؟!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ أﺣﺪ أﻓﻘﻪ ﻣّﻨﯽ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ أﺣﺪ أﻓﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ!«‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 38‬از ‪196‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ أﺣﺪ أﻋﻠﻢ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ أﺣﺪ أﻋﻠﻢ و أﻓﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ أﺣﺪ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﮏ ﺣّﺘﯽ اﻟّﻨﺴﺎء!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ اﻟّﻨﺎس أﻓﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﺣّﺘﯽ اﻟّﻨﺴﺎء!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ اﻟّﻨﺎس أﻋﻠﻢ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﺣّﺘﯽ اﻟﻌﺠﺎﺋﺰ!«‪.‬‬‫و ﻗﻮل او‪» :‬ﮐّﻞ اﻟّﻨﺎس أﻓﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﺣّﺘﯽ اﻟﻤﺨّﺪرات ﻓﯽ اﻟﺤﺠﺎل!«‪.‬‬‫و ﻫﻤﻪ اﯾﻦ اﻗﻮال در ﮐﺘﺐ أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ »ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« و ﻏﯿﺮه‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ -‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب‪ -‬ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب‪ -‬ﭼﻨﯿﻦ اﺷﺨﺎص را ﻣﺸﺎﺑﻪ و ﻣﻤﺎﺛﻞ ﻧﺠﻮم‬‫ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺘﺠﻮﯾﺰ اﺗّﺒﺎع و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪654 :‬‬‫اﻗﺘـﺪاي ﻫﺮ ﯾﮑﯽ ازﯾﺸـﺎن ﻓﺘـﺢ أﺑﻮاب ﺿـﻼل و إﺿـﻼل ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷـﺪ؟! ﻧﻌﻮذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻦ ذﻟﮏ و ﻧﺴـﺌﻠﻪ اﻟﻌﺼـﻤﮥ ﻋﻦ اﻟﻮﻗﻮع ﻓﯽ اﻟﻤﻬﺎوي و‬‫ا ﻟﻤ ﻬ ﺎ ﻟ ﮏ ‪.‬‬‫]ﻧﻘﻞ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺒﺎرﺗﯽ از ﺑﻌﺾ ﮐﺘﺐ ﻫﻢ ﺧﯿﺎﻻن ﺧﻮد[‬‫و أﻋﺠﺐ ﻋﺠﺎﺋﺐ ﻓﻈﯿﻌﻪ و أﻏﺮب ﻏﺮاﺋﺐ ﺷـﻨﯿﻌﻪ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺷﺎه ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﻤﻔﺎد ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﻧﻘﻞ از ﺑﻌﺾ ﮐﺘﺐ ﻫﻢ‬‫ﺧﯿﺎﻻن ﺧﻮد آوردهاﻧﺪ ﮐﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﻤﺎل ﺳﺮاﺳـﯿﻤﮕﯽ و ﺣﯿﺮاﻧﯽ و ﺑﺮﻫﺎن ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻋﺠﺰ و ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﯽ اﯾﻦ ﺣﺼﺮات ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺣﺎﺷﯿﻪ‬‫»ﺗﺤﻔﻪ« ﺑﻌﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ‪] :‬ﻓﺈن ﻗﻠﺖ‪ :‬اﺟﺘﻬﺎد ﺑﻌﺾ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﺧﻄﺄ ﺑﯿﻘﯿﻦ ﻓﮑﯿﻒ و ﻋﻨﺪ اﻟﻬﺪاﯾﮥ ﻓﯽ اﺗّﺒﺎﻋﻬﻢ ﺟﻤﯿﻌﺎ؟ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻞ‬‫اﺗّﺒﺎﻋﻬﻢ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮص ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟـّﺴ ّﻨﮥ‪ ،‬و ﻻ ﺷﺒﻬﮥ أّن ﺗﯿّﻘﻦ اﻟﺨﻄﺄ إﻧّﻤﺎ ﯾﮑﻮن ﻓﯽ اﻟﻤﻨﺼﻮﺻﺎت و ﻫﯽ ﻟﯿﺴﺖ ﻣﺤّﻠﺎ ﻻﺗّﺒﺎﻋﻬﻢ‪ .‬و‬‫اﻟﺤﺎﺻﻞ أّن اﺗّﺒﺎﻋﻬﻢ دﻟﯿﻞ اﻟﻬﺪاﯾﮥ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﻈﻬﺮ ﺧﻄﺆﻫﻢ ﺑﻤﻘﺘﻀﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴّﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻼ اﺷﮑﺎل أﺻﻼ‪» .‬ﺷﺮح ارﺷﺎد«‪.‬‬‫]ﺑﻄﻼن و ﻓﺴﺎد اﯾﻦ ﮔﻔﺘﺎر در ﭼﻨﺪ وﺟﻪ‬‫اﺷﺎره‬‫و اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت »ﺷـﺮح ارﺷﺎد« ﻣﻈﻬﺮ ﮐﻤﺎل ﻣﺠﺎﻧﺒﺖ از رﺷﺎد و ﻣﺜﺒﺖ ﻏﺎﯾﺖ اﻧﻬﻤﺎك در ﻏﻮاﯾﺖ و ﻋﻨﺎد ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻄﻼن و ﻓﺴﺎد و اﻧﺨﺮام‬‫و اﻧﻬﺪاد أﺳﺎس و ﺑﻨﯿﺎد اﯾﻦ ﺗﻘﺮﯾﺮ ﺳﺮاﺳﺮ ﻟﺪاد واﺿﺢ و ﻻﺋﺤﺴﺖ ﺑﭽﻨﺪ وﺟﻪ‪:‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺛﺎﺑﺖ ﺷـﺪ ﮐﻪ اﺟﺘﻬﺎد ﺑﻌﺾ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺎﻟﯿﻘﯿﻦ ﺧﻄﺎﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺤﺎل ﮔﺮدﯾـﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﭼﻨﯿﻦ‬‫ﺧﻄﺎ ﮐﺎران ﯾﻘﯿﻨﯽ را ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ ﻧﺠﻮم ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺻﺪور ﺧﻄﺎ از ﻧﺠﻮم ﺳـﻤﺎ ﻣﺤﺎﻟﺴﺖ‪ ،‬و ﺗﺸﺒﯿﻪ ﺧﺎﻃﺌﯿﻦ و ﺿﺎﻟّﯿﻦ ﺑﻨﺠﻮم ﻫﺪي‪ -‬ﻣﻌﺎذ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﻋﯿﻦ اﻏﻮاء و إﺿـﻼل‪ ،‬و ﺣﺎﺷﺎ رﺳﻮل اﻟّﺮّب اﻟﻤﺘﻌﺎل‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم ﺑﺎﻟﻐﺪّو و اﻵﺻﺎل‪ -‬أن ﯾﺠﻌﻞ اﻟﻐﻮاة اﻟّﻀّﻠﺎل‬‫ﮐﺎﻟّﻨﺠﻮم اﻟﻬﺎدﯾﮥ ﻓﯽ ﻇﻠﻢ اﻟّﻠﯿﺎل‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 39‬از ‪196‬‬‫ﻫﺮ ﮔﺎه ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ ﺻـﺤﺎﺑﻪ در اﺟﺘﻬﺎد ﺧﻮد ﯾﻘﯿﻨﺎ ﺧﻄﺎ ﮐﺮده راه ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﻗﺮآن و ﺳـّﻨﺖ ﺳﭙﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﮑﻤﺎل وﺿﻮح‬‫ﻣﺒﺮﻫﻦ ﮔﺸﺖ ﮐﻪ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻـﺎت ﺧﻄﺎﯾﺎﯾﺸﺎن أﻋﻈﻢ و أﮐﺒﺮ و أﻃّﻢ و أوﻓﺮ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ‪-‬‬‫ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در وادي واﺳﻊ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﻪ ﻣﺤّﻞ ﺻﺪور ﺧﻄﺎﯾﺎي ﻫﻮﻟﻨﺎك و ﻣﻮﺿـﻊ‬‫ﻇﻬﻮر ﺟﺮاﺋﻢ ﻣﻮرﺛﻪ ﻫﻼﮐﺴﺖ اّﻣﺖ ﺧﻮد را ﻣﺄﻣﻮر ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﭼﻨﯿﻦ ﺧﺎﻃﺌﯿﻦ ﻓﺮﻣﻮده‪ -‬ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‪ -‬اﻗﺘﺪاﯾﺸﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪655 :‬‬‫را ﻣﻮﺟﺐ اﻫﺘﺪا وا ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻏﻮاﯾﮥ ﻇﺎﻫﺮة و ﻋﻤﺎﯾﮥ و ﺟﺎﻫﺮة ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ اوﻟﯽ اﻷﻧﻈﺎر اﻟّﺰاﻫﺮة و ذوي اﻷﺑﺼﺎر اﻟّﺴﺎﻫﺮة؟!‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﯾﻘﯿﻨﺎ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻌﺼﻮم ﻋﻦ اﻟﺨﻄﺎ ﺑﻮدﻧـﺪ و آﯾﻪ ﺗﻄﻬﯿﺮ و ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ و دﯾﮕﺮ آﯾﺎت و‬‫أﺣﺎدﯾﺚ ﮐﺜﯿﺮه دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻋﺼﻤﺖﺷﺎن دارد‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ ﺧﻄﺎﮐﺎران أﺻﺤﺎب را ﮐﻪ ﺑﻮﺟﻪ ﺟﻬﻞ ﺧﻮد در ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت‬‫ﮐﺘـﺎب و ﺳـّﻨﺖ ﺧﻄﺎﻫـﺎ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ ﻧﺠﻮم ﻗﺮار دادن و دﻋﻮت ﻣﺮدم ﺑﺴﻮي اﺗّﺒـﺎع و اﻗﺘـﺪاﯾﺸﺎن آﻏـﺎز ﻧﻬـﺎدن ﮐﺎرﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ از‬‫ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺻﺎدر ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧـﺪ ﺷﺪ ﭼﻪ ﺟﺎي ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐﻪ أﻋﻘﻞ ﺧﻼﺋﻖ و أﻋﻠﻢ ﻋﺎﻟﻤﯿﻦ أﺟﻤﻌﯿﻦ ﺑﻮد‪ ،‬و‬‫در ﻧﺼﯿﺤﺖ اّﻣﺖ و ﺧﯿﺮ ﺧﻮاﻫﯽﺷﺎن ﻫﯿﭻ وﻗﺖ ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‬‫ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﺷﺨﺎﺻـﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﯾﺸﺎن ﺗﺎﻟﯽ ﻣﺮﺗﺒﻪ أﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﺼﻤﺖ و ﻃﻬﺎرت ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﺟﻨﺎب ﺳﻠﻤﺎن و أﺑﯽ ذّر و ﻣﻘﺪاد و ﻋّﻤﺎر‪ -‬ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻف اﻟّﺮﺣﻤﮥ و اﻟّﺮﺿﻮان ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر؛‬‫ﭘﺲ ﺑـﺎ وﺟﻮد ﭼﻨﯿﻦ أﺻـﺤﺎب أﻃﯿـﺎب ﺧﻄﺎﮐـﺎران ﯾﻘﯿﻨﯽ را ﮐﻪ در ﻣﻨﺼﻮﺻـﺎت ارﺗﮑـﺎب ﺧﻄﺎﯾـﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﻧﺼﻮص ﻗﺮآن اﺟﺘﻬﺎد‬‫ﻧﻤﻮده در إﻇﻬـﺎر ﺟﻬـﺎﻟﺖ ﺧﻮد اﻓﺰاﯾﻨـﺪ؛ ﺑﺮاي اﺗّﺒـﺎع اّﻣﺖ ﻧﺼﺐ ﻧﻤﻮدن؛ ﺻـﺮاﺣﮥ ﺟﻮر ﺷـﻨﯿﻊ و ﻇﻠﻢ ﻓﻈﯿﻊ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺳـﺎﺣﺖ ﻋﻠﯿـﺎي ﺟﻨﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ از آن ﻗﻄﻌﺎ ﻣﻨّﺰه و ﻣﺒّﺮاﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﻤﺎﯾﺪ ﻗﻄﻌﺎ از ﺣﻠﯿﻪ ﻋﻘﻞ و‬‫دﯾﻦ ﻋﺎﻃﻞ و ﻣﻌّﺮاﺳﺖ‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫أﺻـﺤﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﻼـ ﺷـّﮏ و ارﺗﯿـﺎب در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺷـﺮﻋّﯿﻪ‪ -‬ﺳﻮاء ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻨﺼﻮﺻـﮥ أو ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻـﮥ‪-‬‬‫اﺧﺘﻼـف ﺑﯽﺣﺴـﺎب دارﻧـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎﺑـﻞ إﻧﮑﺎر ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ رﺳﺎﻟـﮥ »اﻹﻧﺼﺎف ﻓﯽ ﺑﯿﺎن ﺳـﺒﺐ اﻻﺧﺘﻼف«‬‫ﻟﻮاﻟﺪ ﻣﺨﺎﻃﺒﻨﺎ اﻟﻤﻐﺮم ﺑﺎﻻﻋﺘﺴﺎف‪.‬‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻄﺎﮐﺎران ﯾﻘﯿﻨﯽ را‪ -‬ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ وﺻﻤﺖ ارﺗﮑﺎب ﺧﻄﺎﯾﺎ ﺑﺎﺗّﺒﺎع اﻣﻢ ﻫﺎﻟﮑﻪ؛ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟﺮﯾﻤﻪ ﻣﻠﯿﻤﻪ اﺧﺘﻼف و‬‫ﺗﺸﺎﺟﺮ ﻓﯽ اﻟّﺪﯾﻦ ﻫﻢ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ -‬ﻣﻄﺎع و ﻣﺘﺒﻊ اّﻣﺖ ﻗﺮار دادن و اﯾﺸﺎن را ﺑﻨﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻤﻮدن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪656 :‬‬‫ﺑـﺎﻟﻎ اﻗﺼـﺎي ﻣﺮاﺗﺐ ﺷـﻨﺎﻋﺖ و ﻓﻈﺎﻋﺘﺴﺖ و ﻫﺮﮔﺰ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﺻـﺪور آن از ﺟﻨﺎب ﺧﺎﺗﻢ اﻟّﻨﺒّﯿﯿﻦ و ﺳـّﯿﺪ اﻟﻤﺮﺳـﻠﯿﻦ‪ -‬ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫اﻷﮐﺮﻣﯿﻦ اﻷﻓﻀﻠﯿﻦ‪ -‬در ﻣﺘﺨّﯿﻠﻪ أﻫﻞ اﯾﻤﺎن ﻧﻤﯽﮔﺬرد‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 40‬از ‪196‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ ﺧﺒﯿﺮ و ﻧـﺎﻇﺮ ﺑﺼـﯿﺮ واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺎب ﺗﺨﻄﺌﻪ ﺧﯿﻠﯽ‬‫ﻣﻔﺘـﻮح ﺑـﻮد و ﺑﻌﻀـﯽ ازﯾﺸـﺎن ﺑﻌﺾ دﯾﮕﺮ را در ﻣﺴﺎﺋـﻞ ﺷـﺮﻋّﯿﻪ و أﺣﮑـﺎم دﯾﻨّﯿﻪ ﻣﺨﻄﯽ و ﺧـﺎﻃﯽ ﻗﺮار داده در ﺗﻌﯿﯿﺮ و ﺗـﺄﻧﯿﺐ ﻣﻘﺎﺑـﻞ و‬‫ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺧﻮد ﻣﯽاﻓﺰود‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ زﻣﺮه ﮐﻪ ﺧﻮد ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺧﻄـﺎ ﺷﻮﻧـﺪ و أﻗﺮان و أﻣﺜـﺎل ﺧﻮد را ﺑﻼـ ﻣﺤﺎﺑـﺎ ﺧﻄﺎﮐـﺎر داﻧﻨـﺪ و ﺧﻄﺎﯾﺎﯾﺸـﺎن را ﺑﺎﻹﻋﻼن و‬‫اﻹﺟﻬـﺎر ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد و إﻇﻬـﺎر رﺳﺎﻧﻨـﺪ ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ آن ﻧﺪارﻧـﺪ ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﯾﺸﺎن را ﻧﺠﻮم‬‫ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﻔﺮﻣﺎﯾﺪ و اﻫﺘﺪا را ﺑﺎﻗﺘﺪاﯾﺸﺎن ﻣﻨﻮط ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺟﻮر ﻇﺎﻫﺮ ﻗﺒﯿﺢ و ﺣﯿﻒ واﺿﺢ ﻓﻀﯿﺢ؟!‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺗﺨﻄﺌﻪ أﺻـﺤﺎب ﺑﻌﻀـﯽ ازﯾﺸﺎن ﻣﺮ ﺑﻌﻀـﯽ را أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ از ﺣّﺪ اﻋﺘﺪال ﺗﺠﺎوز ﮐﺮده ﺑﺤّﺪ ﺗﮑﺬﯾﺐ و ﺗﺠﻬﯿﻞ و ﺗﮑﻔﯿﺮ و ﺗﻀـﻠﯿﻞ رﺳﯿﺪه‬‫اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣـﺎﺟﺮا ﻫـﺎي اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺨﻄﺌﻪ در ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﮐﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻣﻨـﺪرج و ﻣﺮﻗﻮم ﮔﺮدﯾـﺪه ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺎور ﻣﯽﺗﻮان‬‫ﮐﺮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺧـﺎﻃﺌﯿﻦ ﻣﺨﻄﺌﯿﻦ را ﮐﻪ ﺑـﺎ وﺻﻒ ارﺗﮑـﺎب ﺧﻄﺎﯾﺎي ﯾﻘﯿﻨﯽ ﺧﻮد در ﻣﻘﺎم ﺗﺨﻄﺌﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ و ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﻮد از ﺗﮑـﺬﯾﺐ و‬‫ﺗﺠﻬﯿﻞ و ﺗﮑﻔﯿﺮ و ﺗﻀﻠﯿﻞ درﯾﻎ ﻧﮑﻨﻨﺪ و ﺑﻨﺎي ﻋﺪل و إﻧﺼﺎف ﺑﻤﻌﺎدل ﺟﻮر و اﻋﺘﺴﺎف ﺑﺮ ﮐﻨﻨﺪ؛ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ »ﻧﺠﻮم ﻫﺪي« ﺧﻮاﻫﺪ ﻓﺮﻣﻮد و اﻫﺘﺪا را ﺑﺎﻗﺘﺪاﯾﺸﺎن ﻣﻌّﻠﻖ و ﻣﻨﻮط ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد؟!‪.‬‬‫ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻌﺾ اﺷـﺨﺎص ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺒﺎر أﺻـﺤﺎب آن ﺟﻨﺎب را ﺗﮑﺬﯾﺐ‬‫ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬و آن ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ را ﻣّﺘﻬﻢ ﺑﮑﺬب ﻧﻤﻮده راه ﺧﻄﺎ ﺑﺄﻗﺪام اﻋﺘﺪا ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب ﻋّﻤﺎر‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ آﻻف‬‫اﻟّﺮﺿﻮان ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻐّﻔﺎر را در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﺗﯿّﻤﻢ ﻣّﺘﻬﻢ ﮐﺮده و ﻣﺴﻠﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪657 :‬‬‫ﺗﮑـﺬﯾﺐ و ﺗﺨﻄﺌﻪ آن ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿـﻞ ﺑﯿﻤﺤﺎﺑـﺎ ﺳﭙﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻣﺎ ﺳـﺒﻖ ﺗﻔﺼـﯿﻼ داﻧﺴﺘﯽ‪ ،‬و ﺑﺮ ﻫﺮ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺑﻬﺮه از دﯾﻦ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‬‫واﺿـﺢ و ﻻـﺋﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺘﺠﺎﺳـﺮﯾﻦ ﺧﺎﺳـﺮﯾﻦ را ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ »ﻧﺠﻮم ﻫـﺪاﯾﺖ« ﻧﺨﻮاﻫﺪ‬‫ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و ﻫﯿﭻ وﻗﺖ اّﻣﺖ را ﺑﺴﻮي اﺗّﺒﺎع اﯾﺸﺎن و ﻟﻮ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﺑﺎﺷﺪ دﻋﻮت ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫در أﺻـﺤﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ -‬ﺑﻼ ﺷﺒﻬﮥ‪ -‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻗﯿﺎس در دﯾﻦ ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻣﺴﻠﮏ اﺗّﺒﺎع‬‫إﺑﻠﯿﺲ ﮐﻪ »أّول ﻣﻦ ﻗـﺎس« ﺑـﻮد ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬـﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ أﺷـﺨﺎص ﮐﻪ ﺑـﺎ وﺻﻒ ارﺗﮑـﺎب ﺧﻄـﺎي ﯾﻘﯿﻨﯽ در‬‫ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت اﺳـﺘﻌﻤﺎل ﻗﯿﺎس در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺧﻄﺎء ﺑﻌﺪ اﻟﺨﻄﺎ ﺷﺪه ﺑﻮﺳـﻌﺖ ﺧﻄﯽ راه اﻋﺘﺪا ﭘﯿﻤﺎﯾﻨﺪ؛ ﻫﺮﮔﺰ ﺳـﺰاوار‬‫ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ در ﺷـﻤﺎر ﻧﺠﻮم ﻫـﺪي آﯾﻨـﺪ و ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﯾﺸﺎن را ﻣﻘﺘـﺪاي اّﻣﺖ ﺑﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ذﻟ َِﮏ َﻇﱡﻦ‬‫اﻟﱠِﺬﯾَﻦ‬‫ﻻ ﯾﻮﻗﻨﻮن‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 41‬از ‪196‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺷّﮑﯽ ﻧﯿﺴﺖ در اﯾﻨﮑﻪ در زﻣﺮه اﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﺷﺨﺎﺻـﯽ ﮔﺬﺷﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ از أﺣﮑﺎم ﺷﺮﻋّﯿﻪ و‬‫ﻣﺴﺎﺋﻞ دﯾﻨّﯿﻪ ﺷـﺮﯾﻌﺖ؛ ﺟﺎﻫﻞ و ذاﻫﻞ ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و وﻗﺖ ﻧﺰول ﻧﻮازل رﺟﻮع ﺑﺪﯾﮕﺮان ﻣﯽآوردﻧﺪ‪ ،‬و ﻃﺮﯾﻖ ﺗﮑّﻔﻒ و ﺳﺆال از ﻓﻼن و ﺑﻬﻤﺎن‬‫ﻣﯽﺳﭙﺮدﻧﺪ؛ ﻣﺜﻞ ﺷـﯿﺨﯿﻦ و ﻋﺜﻤﺎن و دﯾﮕﺮ اﺻـﺤﺎب ﺟﻬﻞ و ﻋﺪوان؛ ﮐﻤﺎ ﻓّﺼﻞ ﻓﯽ »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ ﮐﺘﺐ أﺻﺤﺎﺑﻨﺎ اﻷﻋﻼم‪،‬‬‫اﺣّﻠﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ دار اﻟّﺴﻼم‪.‬‬‫و در ﻧﻬـﺎﯾﺖ ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔـﺎه در ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺧﻄـﺎ ﮐـﺎران ﯾﻘﯿﻨﯽ ﺑﻮدﻧـﺪ و درﯾﺸـﺎن ﭼﻨﯿﻦ ﺟﻤـﺎﻋﺖ ﺟّﻬﺎل ﻫﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد ﺑﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ‬‫ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ را ﺟﻨـﺎب رﺳـﺎﻟﺖ ﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻧﺠﻮم ﻫـﺪاﯾﺖ ﻗﺮار داده‪ -‬ﻣﻌـﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬أﺑﻮاب اﺗّﺒﺎع‬‫ﻣﺨﻄﺌﯿﻦ و ﺟّﻬﺎل ﺑﺮ اّﻣﺖ ﻣﺮﺣﻮﻣﻪ ﺧﻮد ﮔﺸﺎده؟!‪.‬‬‫ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺑﻼ ﺷﮏ و ارﺗﯿﺎب از أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻌﺾ أﺷﺨﺎص در ﺟﻬﺎﻟﺖ و ﻧﺎداﻧﯽ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ رﺳﯿﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‬‫ﮐﻪ زﻧﺎن ﭘﺮدهﻧﺸﯿﻦ ﻧﯿﺰ از اﯾﺸﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪658 :‬‬‫أﻓﻘﻪ و أﻋﻠﻢ ﺑﻮدﻧﺪ! ﻣﺜﻞ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ و ﻇﻬﻮر ﺧﻄﺎﯾﺎي ﺑﺴـﯿﺎر و ﺟﻬﺎﻟﺖ ﺑﯿﺸـﻤﺎر از اﯾﺸﺎن أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺤﻮد و إﻧﮑﺎر ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ »ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ اﻷﺳﻔﺎر‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ أﺻـﺤﺎب را ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺠﻮم ﻫﺪي ﻧﺘﻮان ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﺟﺎي آﻧﮑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫اﯾﺸﺎن را ﺑﺎﯾﻦ وﺻﻒ ﺟﻤﯿﻞ ﺳﺘﺎﯾﺪ‪ ،‬و اﯾﺸﺎن را ﺑﺮاي اّﻣﺖ در ﻣﺴﺎﺋﻞ دﯾﻨّﯿﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﺗّﺒﺎع وا ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬‫دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺑﺮ أرﺑﺎب أﻟﺒﺎب واﺿﺢ و ﻻﺋﺤﺴﺖ ﮐﻪ در زﻣﺮه أﺻـﺤﺎب ﻧﺒﻮي ﺑﻌﺾ ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﺟﻬﻞ و ﻧﺎداﻧﯽ و ﻋﻤﻪ و ﺣﯿﺮاﻧﯽ ﺧﻮد؛‬‫ﻗﻀﺎﯾﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ در ﯾﮏ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬و در ﻣﺴﺌﻠﻪ واﺣﺪه ﺑﺼﺪ ﻗﻀّﯿﻪ ﮐﻪ ﻣﺼﺪاق »ﯾﻨﻘﺾ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﺑﻌﻀﺎ« ﺑﻮد ﺣﮑﻢ داده ﻗﺼﺐ اﻟّﺴﺒﻖ‬‫از اﺑﻦ ﻫﺒّﻨﻘﻪ ﻣﯽرﺑﻮدﻧﺪ! ﻣﺜﻞ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ‪ ،‬و ﻟﻘﺪ ﺛﺒﺖ ﻫﺬا ﻣﻦ أﺳـﻔﺎر ﮐﺒﺎر اﻟﺴّﻨّﯿﮥ و اﻟّﺜﻘﺎت‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓّﺼﻠﻪ ﺻﺎﺣﺐ »ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« أﺣّﻠﻪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﺮدوس ﻓﯽ أرﻓﻊ اﻟّﺪرﺟﺎت‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺷـﺨﺎص ﻗـﺎﺑﻠّﯿﺖ آن ﻧﺪارﻧـﺪ ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﯾﺸﺎن را ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ‬‫ﻧﺠﻮم رﺳﺎﻧـﺪ و اﺗﺒﺎﻋﺸﺎن را‪ -‬و ﻟﻮ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ‪ -‬ﻣﻮﺟﺐ اﻫﺘـﺪا ﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻇﺎﻫﺮ ﻻ ﺳﺘﺮة ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺮﺗﺎب ﻓﯽ‬‫ﻣﺜﻞ ﻫﺬا إﻻ أﻋﻔﮏ ﺳﻔﯿﻪ‪.‬‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﻏﺒﺎوت و ﮐﻮدﻧﯽ ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺤّﺪي رﺳﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﮐﻼﻟﻪ را ﻧﻔﻬﻤﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ‬‫وﺻﻒ ﺑﯿـﺎن ﻗﺮآن و ﺗﻌﻠﯿﻢ ﻣﮑّﺮر ﺟﻨـﺎب ﺳـﺮور إﻧﺲ و ﺟـﺎّن‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻـف اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ اﻟﻤّﻨﺎن‪ -‬ﺑﺤﻘﯿﻘﺖ آن وا ﻧﺮﺳـﯿﺪﻧﺪ‪،‬‬‫ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻧـﺎﻇﺮ أﺣـﺎدﯾﺚ و أﺧﺒـﺎر و رواﯾﺎت و آﺛﺎر وارده در ﺗﻔﺴـﯿﺮ آﯾﺎت ﮐﻼﻟﻪ ﮐﻪ ﻃﺒﺮي و دﯾﮕﺮ ﻣﻔّﺴـ ﺮﯾﻦ ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧـﺪ واﺿـﺢ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 42‬از ‪196‬‬‫ﻻﺋﺤﺴﺖ‪.‬‬‫و از اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻗﺤﺎﻓﻪ‪ -‬ﮐﻤﺎ رواه ﻋﻨﻪ اﻟﻄﺒﺮّي‪ -‬ﻣﯽﮔﻔﺖ‪:‬‬‫»إﻧّﯽ ﻗﺪ رأﯾﺖ ﻓﯽ اﻟﮑﻼﻟﮥ رأﯾﺎ‪ ،‬ﻓﺈن ﮐﺎن ﺻﻮاﺑﺎ ﻓﻤﻦ اﻟﱠﻠﻪ وﺣﺪه ﻻ ﺷﺮﯾﮏ ﻟﻪ‪ ،‬و إن ﯾﮑﻦ ﺧﻄﺄ ﻓﻤّﻨﯽ و اﻟﺸﯿﻄﺎن‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺮي‪ ،‬ﻣﻨﻪ«!‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪659 :‬‬‫و درﯾﻦ ﺑﺎب ﻋﺠﺎﺋﺒﯽ ﮐﻪ از ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﺑﻈﻬﻮر رﺳـﯿﺪه ﻣﻔـّﺼ ﻼ در »ﺗﻔﺴـﯿﺮ ﻃﺒﺮي« ﻣﻨﻘﻮل ﮔﺮدﯾـﺪه و در »ﺗﺸـﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« از ﮐﺘﺐ‬‫دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻤﺎي اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻧﯿﺰ ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪.‬‬‫و از أﻋﺠﺐ آن اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺧﻼﻓﺖ ﻣﺂب آﯾﻪ ﯾَُﺒﱢﯿُﻦ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﮑْﻢ َأنْ َﺗِﻀﱡﻠﻮا‬‫را ﻗﺮاءت ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ از راه ﮐﻤﺎل إﻧﺼﺎف اﻋﺘﺮاف ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ »اﻟّﻠﻬّﻢ ﻣﻦ ﺗﺒّﯿﻨﺖ ﻟﻪ اﻟﮑﻼﻟﮥ ﻓﻠﻢ ﺗﺘﺒّﯿﻦ ﻟﯽ!«‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﭼﻮن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ در ﺑﺎب ﻣﺴﺌﻠﻪ ﮐﻼﻟﻪ ﺑﺨﻄﺎب ﺣﻔﺼﻪ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻮد‪:‬‬‫»ﻣﺎ أري أﺑﺎك ﯾﻌﻠﻤﻬﺎ أﺑﺪا«‬‫ﻟﻬﺬا ﺧﻼﻓﺖﻣﺂب از راه ﻋﺠﺰ ﺑﻨﺎﭼﺎري ﻣﯽﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪:‬‬‫»ﻣﺎ أراﻧﯽ أﻋﻠﻤﻬﺎ أﺑﺪا‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻣﺎ ﻗﺎل!«‪.‬‬‫و ﻋﺠﯿﺐﺗﺮ آﻧﮑﻪ اﯾﻨﻬﻢ ﻣﯽﮔﻔﺘﻨـﺪ‪» :‬ﺛﻠﺚ ﻷـن ﯾﮑﻮن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺑّﯿﻨﻬﻦ ﻟﻨـﺎ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﻣـﺎ ﻓﯿﻬـﺎ‪ :‬اﻟﺨﻼﻓـﮥ‪ ،‬و اﻟﮑﻼﻟـﮥ‪ ،‬و‬‫اﻟّﺮﺑﺎ!«‪.‬‬‫و در ﮐﻤـﺎل اﻧﺠﻼـﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ أﻏﺒﯿﺎ را ﮐﻪ از ﻓﻬﻢ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ ﻗﺎﺻـﺮ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎﺑـﻞ اﺗّﺒـﺎع اّﻣﺖ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﻗﺮار ﺧﻮاﻫـﺪ داد؟ و اﯾﺸﺎن را‪ -‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﻧﺠﻮم ﻫـﺪي ﻓﺮﻣﻮده در وادي ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ‬‫ﺻﻮاب ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺘﺎد؟ ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﮐﺬب و ﻓﺮﯾﮥ‪ ،‬ﻻ ﯾﻌﺘﺮي ﻓﯽ ﺑﻄﻼﻧﻪ و ﻓﺴﺎده رﯾﺐ و ﻻ ﻣﺮﯾﮥ؟!‪،‬‬‫ﭼﻬﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺑﻼﻫﺖ و ﻗّﻠﺖ ﻓﻬﻢ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺤّﺪي رﺳـﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻌﻀـﯽ ازﯾﺸﺎن ﻫﺮ ﻣﺎه را ﺑﺴﺖ و ﻧﻪ روزه وا ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻓﺎﺳﺪ را ﺑﺴﻮي‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻨﺴﻮب ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬‫ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻋﯿﻦ اﻹﺻﺎﺑﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج أﺣﻤـﺪ‪ ،‬ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﻟّﺸـ ﻬﺮ ﺗﺴﻊ و ﻋﺸـﺮون‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮوا ذﻟﮏ‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ ﻓﻘﺎل )ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ .‬ظ‪ :‬م(‪ :‬ﯾﺮﺣﻢ اﻟﱠﻠﻪ أﺑﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ! إﻧّﻤﺎ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﺸﻬﺮ ﻗﺪ ﯾﮑﻮن ﺗﺴﻌﺎ و ﻋﺸﺮﯾﻦ ‪.‬‬
‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺣﻀـﺮت اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﮐﺒﺎر اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺳﺖ؛ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪660 :‬‬‫ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺧﻮد را ﻣﺜﻞ ﻧﺠﻮم ﻗﺮار داده در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ اﺳﺘﻨﺒﺎط و اﺟﺘﻬﺎد اﯾﺸﺎن را ﺑﺮاي اّﻣﺖ ﺧﻮد ﺑﺮ‬‫ﻣﻨّﺼﻪ اﻋﺘﺒﺎر و اﻋﺘﻤﺎد ﻧﻬﺎده؟!‪.‬‬‫ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫اﺷﺎره‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 43‬از ‪196‬‬‫ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺒﺎر ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﯿﻊ و ﺷﺮا ﭼﻨﺎن ﺗﺠﺎﺳﺮ و اﻗﺪام ﺑﺮ أﻣﺮ ﺑﺎﻃﻞ و ﺣﺮام ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺑﻄﻼن ﺣّﺞ‬‫و ﺟﻬﺎد اﯾﺸﺎن ﺑﺎ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬و ﺗﻮﺑﻪ از ﺻﻨﯿﻊ ﺷﻨﯿﻊ ﺧﻮد ﺑﺮﯾﺸﺎن ﻻزم ﻣﯽآﻣﺪ‪.‬‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ أﺷـﺨﺎص ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در‬‫ﻫﯿـﭻ وﻗﺖ و ﻫﯿﭻ ﺣﺎل اﯾﺸﺎن را ﻣﻌّﻮل و ﻣﺮﺟﻊ اّﻣﺖ ﺧﻮد در أﺣﮑﺎم ﺷـﺮﻋّﯿﻪ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬و ﻫﺮ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺑﻬﺮه از اﯾﻤﺎن داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ‬‫ﺑﺮاي ﻓﺘﺎوﯾﺸﺎن اﮔﺮ ﭼﻪ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﯿﭻ وزﻧﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺗﻮﺿﯿﺢ اﯾﻦ اﺟﻤﺎل و ﺗﺼﺮﯾﺢ اﯾﻦ ﺗﺠﺎﺳﺮ ﺧﺴﺮان ﻣﺂل از ﮐﺘﺐ و أﺳﻔﺎر أﻋﻼم و أﺣﺒﺎر ﺳّﻨﯿﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ اﻟﻤﺎﻟﮑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺪّوﻧﮥ اﻟﮑﺒﺮي« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﺧﺒﺮﻧﯽ اﺑﻦ وﻫﺐ‪ ،‬ﻋﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﺣـﺎزم‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟﻬﻤـﺪاﻧﯽ‪ ،‬ﻋﻦ أّم ﯾﻮﻧﺲ ]‪ [1‬أّن ﻋﺎﺋﺸـﮥ زوج اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳﻠّﻢ‪ -‬ﻗـﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ أّم ﻣﺤﺒـﮥ ]‪ [2‬أم وﻟـﺪ ﻟﺰﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ]‪ [1‬أم ﯾﻮﻧﺲ ﻫـﺬه اﺳـﻤﻬﺎ اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ ﺑﻨﺖ أﯾﻔﻊ‪ ،‬ﻗـﺎل اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯽ »اﻟﻄﺒﻘﺎت« ﻣﺎ ﻧﺼﻪ‪:‬‬‫)اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ ﺑﻨﺖ أﯾﻔﻊ ﺑﻦ ﺷـﺮاﺣﯿﻞ اﻣﺮأة أﺑﯽ اﺳـﺤﺎق اﻟﺴﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ و ﺳﺄﻟﺘﻬـﺎ و ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﻨﻬـﺎ‪ .‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺎد‪ ،‬ﺣـﺪﺛﻨﺎ‬‫ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ أﺑﯽ اﺳـﺤﺎق‪ ،‬ﻋﻦ أﻣﻪ اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ ﺑﻨﺖ أﯾﻔﻊ ﺑﻦ ﺷـﺮاﺣﯿﻞ أﻧﻬﺎ ﺣﺠﺖ ﻣﻊ أم ﻣﺤﺒـﮥ ﻓـﺪﺧﻠﺘﺎ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ أم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﺴـﻠﻤﺘﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ و‬‫ﺳﺄﻟﺘﺎﻫﺎ و ﺳﻤﻌﺘﺎ ﻣﻨﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬و رأﯾﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ درﻋﺎ ﻣﻮرزا و ﺧﻤﺎرا ﺣﯿﺸﺎﻧﯿﺎ‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ أردﻧﺎ اﻟﺨﺮوج ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﻦ‪» :‬ﺣﺮام ﻋﻠﯽ اﻣﺮأة ﻣﻨﮑﻦ أن‬‫ﺗﺼﻐﯽ ﻟﺰوﺟﻬﺎ«( ‪ 12‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ‪.‬‬‫]‪ [2‬ﻗـﺎل اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯽ »اﻟﻄﺒﻘـﺎت« و ﻫـﺬا ﻟﻔﻈﻪ‪) :‬أم ﻣﺤﺒـﮥ‪ .‬ﺳﺄﻟﺖ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس و ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﻨﻪ و روي ﻋﻨﻬﺎ أﺑﻮ اﺳـﺤﺎق اﻟﺴﺒﯿﻌﯽ(‪ .12 .‬ذاﮐﺮ‬‫ﺣ ﺴﯿ ﻦ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪661 :‬‬‫اﻷﻧﺼـﺎري‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أ ﺗﻌﺮﻓﯿﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﺈﻧّﯽ ﺑﻌﺘﻪ ﻋﺒـﺪا إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ‪ ،‬ﻓﺎﺣﺘﺎج إﻟﯽ ﺛﻤﻨﻪ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻪ‬‫ﻣﻨﻪ ﻗﺒﻞ اﻷﺟﻞ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺲ ﻣﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪا أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬أ ﻓﺮأﯾﺖ إن ﺗﺮﮐﺖ اﻟﻤﺎﺋﺘﯿﻦ و أﺧﺬت اﻟّﺴﺘﻤﺎﺋﮥ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻨﻌﻢ! َﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق ﺑﻦ ﻫﻤﺎم اﻟّﺼﻨﻌﺎﻧﯽ در ﻣﺼّﻨﻒ ﺧﻮد‪ -‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ‪ -‬آورده‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﻌﻤﺮ و اﻟّﺜﻮرّي‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻣﺮأة دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ ﻧﺴﻮة ﻓﺴﺄﻟﺘﻬﺎ اﻣﺮأة ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﮐﺎﻧﺖ ﻟﯽ‬‫ﺟﺎرﯾـﮥ ﻓﺒﻌﺘﻬﺎ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ درﻫﻢ ﺛّﻢ اﺑﺘﻌﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻓﻨﻘـﺪﺗﻪ اﻟـّﺴ ّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﺘﺐ ﻋﻠﯿﻪ ﺛﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ‬‫اﺷﺘﺮﯾﺖ و ﻣﺎ ﺑﺌﺲ ﻣﺎ اﺷﺘﺮي! أﺧﺒﺮي زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗـﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ إﻟّﺎ أن ﯾﺘﻮب‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‬‫اﻟﻤﺮأة ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪ :‬أ رأﯾﺖ إن أﺧﺬت رأس ﻣﺎﻟﯽ و رددت إﻟﯿﻪ اﻟﻔﻀﻞ! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪.‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق‪ ،‬ﻋﻦ اﻣﺮأة )اﻣﺮأﺗﻪ‪ .‬ظ( أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬ﻫﯽ و أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ -‬ﻓﻘﺎﻟﺖ أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻣﻦ زﯾﺪ ﻏﻼﻣﺎ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻧﺴـﯿﮥ و اﺷﺘﺮﯾﺖ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻧﻘﺪا‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪا أﻧّﮏ ﻗﺪ أﺑﻄﻠﺖ ﺟﻬﺎدك ﻣﻊ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إﻟّﺎ أن ﺗﺘﻮب! ﺑﺌﺲ ﻣﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷﺮﯾﺖ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺠّﺼﺎص اﻟﺮازي اﻟﺤﻨﻔﯽ در ﮐﺘﺎب »أﺣﮑﺎم اﻟﻘﺮآن« در ﺷـﺮح أﺣﮑﺎم آﯾﻪ رﺑﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ اﻟّﺮﺑﺎ‬‫اﻟﻤﺮاد ﻣﻦ اﻵﯾﮥ‪ :‬ﺷـﺮي ﻣﺎ ﯾﺒﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣﻦ ﺛﻤﻨﻪ ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ‪ .‬و اﻟّﺪﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن ذﻟﮏ رﺑﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق )أﺑﯽ إﺳﺤﺎق‪ .‬ظ( ﻋﻦ‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 44‬از ‪196‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒ‬‫‪www‬ق )أﺑﯽ إﺳﺤﺎق‪ .‬ظ( ﻋﻦ‬‫‪.Ghadirestan‬ﺳﺤﺎ‬‫ﮏﯽر)ﺑﺎص(ﺣﺪﯾ‪com‬ﺚ‪ .‬ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ إ‬‫ﻋاﺒﻟﻘﻤﺎﺮاتداﻻﻧﻣﻮارﻦ اﻓﯽﻵﯾاﮥﻣ‪:‬ﺎﻣﺷﮥـاﺮﻻﺋيﻤﮥﻣ اﺎﻻﯾﻃﺒﺎﻬﺎرعﺟﺑﻠﺄﺪﻗﺑ ّﯿﻞﺴﻣﺖﻦوﺛدﻤوﻨﻪ ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ‪ .‬و اﻟّﺪﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن ذﻟ‬‫أﺑﯿﻪ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ ﻗﺎل )اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ .‬ظ(‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨـﺪ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ اﻣﺮأة‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺟﺎرﯾﮥ ﻟﯽ إﻟﯽ ﻋﻄﺎﺋﻪ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ‬‫د ر ﻫﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪662 :‬‬‫و أﻧّﻪ أراد أن ﯾﺒﯿﻌﻬـﺎ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـﺘﻤﺎﺋﮥ؛ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ أﺑﻠﻐﯽ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟ أ رأﯾﺖ إن ﻟﻢ آﺧﺬ إﻟّﺎ رأس ﻣﺎﻟﯽ؟ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪َ) :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ َو َأﻣُْﺮُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫(‪ ،‬ﻓﺪﻟّﺖ ﺗﻼوﺗﻬﺎ ﻵﯾﮥ اﻟّﺮﺑﺎ ﻋﻨﺪ ﻗﻮﻟﻬﺎ »أ رأﯾﺖ إن ﻟﻢ آﺧﺬ إﻟّﺎ رأس ﻣﺎﻟﯽ« أّن ذﻟﮏ ﮐﺎن ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻣﻦ اﻟّﺮﺑﺎ‪ ،‬و ﻫﺬه اﻟّﺘﺴﻤﯿﮥ ﻃﺮﯾﻘﻬﺎ اﻟّﺘﻮﻗﯿﻒ‬‫‪.‬‬‫و أﺑﻮ زﯾﺪ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ اﻟّﺪﺑﻮﺳـﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺗﺄﺳﯿﺲ اﻟﻨﻈﺮ« در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺒﺤﺚ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﻗﻮل ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺑﺮ ﻗﯿﺎس ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻣﻨﻬﺎ إذا اﺷﺘﺮي ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ ﺑﺎع ﻗﺒﻞ ﻧﻘـﺪ اﻟﺜﻤﻦ ﻻ ﯾﺠﻮز‪ ،‬أﺧﺬﻧﺎ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ -‬و ﺣﺪﯾﺚ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻓﺤﮑﻤﻨﺎ‬‫ﺑﻔﺴﺎد اﻟﺒﯿﻊ و ﺗﺮﮐﻨﺎ اﻟﻘﯿﺎس‪ ،‬و ﻋﻨﺪ اﻹﻣﺎم أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ‪ :‬اﻟﺒﯿﻊ ﺟﺎﺋﺰ‪ ،‬و أﺧﺬ ﻓﯿﻪ ﺑﺎﻟﻘﯿﺎس ‪.‬‬
‫و ﺷـﻤﺲ اﻻﺋﻤﻪ ﻓﺨﺮ اﻻﺳـﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻬﻞ اﻟّﺴﺮﺧﺴـﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺒﺴﻮط« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و إذا ﺑﺎع رﺟﻞ ﺷﯿﺌﺎ‬‫ﺑﻨﻘﺪ أو ﺑﻨﺴـﯿﮥ ﻓﻠﻢ ﯾﺴﺘﻮف ﺛﻤﻨﻪ ﺣﺘﯽ اﺷﺘﺮاه ﺑﻤﺜﻞ ذﻟﮏ اﻟّﺜﻤﻦ أو أﮐﺜﺮ ﻣﻨﻪ ﺟﺎز‪ ،‬و إن اﺷﺘﺮاه ﺑﺄﻗّﻞ ﻣﻦ ذﻟﮏ اﻟّﺜﻤﻦ ﻟﻢ ﯾﺠﺰ ذﻟﮏ ﻓﯽ ﻗﻮل‬‫ﻋﻠﻤﺎﺋﻨﺎ‪ -‬رﺣﻤﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬اﺳـﺘﺤﺴﺎﻧﺎ‪ ،‬و ﻓﯽ اﻟﻘﯿﺎس ﯾﺠﻮز ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻗﻮل اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ‪ .‬ﻷّن ﻣﻠﮏ اﻟﻤﺸﺘﺮي ﻗﺪ ﺗﺄّﮐﺪ ﻓﯽ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﺑﺎﻟﻘﺒﺾ ﻓﯿﺼـّﺢ‬‫ﺑﯿﻌﻪ ﺑﻌـﺪ ذﻟـﮏ ﺑﺄّي ﻣﻘـﺪار ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﻦ ﺑﺎﻋﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻟﻮ ﺑﺎﻋﻪ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ اﻟﺒﺎﺋﻊ‪ ،‬أ ﻻ ﺗﺮي أﻧّﻪ ﻟﻮ وﻫﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﺒﺎﺋﻊ ﺟﺎز ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﮑـﺬﻟﮏ إذا ﺑﺎﻋﻪ ﻣﻨﻪ‬‫ﺑﺜﻤﻦ ﯾﺴـﯿﺮ‪ ،‬و ﻷـﻧّﻪ ﻟﻮ ﺑـﺎﻋﻪ ﻣﻦ إﻧﺴﺎن آﺧﺮ ﺛّﻢ ﺑﺎﻋﻪ ذﻟﮏ اﻟّﺮﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﺒﺎﺋﻊ اﻷّول ﺑﺄﻗّﻞ ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول ﺟﺎز‪ ،‬ﻓﮑـﺬﻟﮏ إذا ﺑﺎﻋﻪ ﻟا ﻤﺸﺘﺮي‬‫ﻣﻨﻪ‪ ،‬إﻟّﺎ أﻧّﺎ اﺳﺘﺤﺴـّﻨﺎ ﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ ،‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺈّن اﻣﺮأة دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻬﺎ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺟﺎرﯾﮥ ﻟﯽ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ‬‫درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺷﺘﺮﯾﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻞ اﻷﺟﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ‬‫زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ! ﻓﺄﺗﺎﻫﺎ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻌﺘﺬرا‪ ،‬ﻓﺘﻠﺖ ﻗﻮﻟﻪ‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ ‪:‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪663 :‬‬‫َﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ .‬ﻓﻬـﺬا دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن ﻓﺴﺎد ﻫـﺬا اﻟﻌﻘﺪ ﮐﺎن ﻣﻌﺮوﻓﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ و أﻧّﻬﺎ ﺳـﻤﻌﺘﻪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻷّن أﺟﺰﯾﮥ اﻟﺠﺮاﺋﻢ ﻻ‬‫ﺗﻌﺮف ﺑﺎﻟّﺮأي‪ ،‬و ﻗـﺪ ﺟﻌﻠﺖ ﺟﺰاءه ﻋﻠﯽ ﻣﺒﺎﺷـﺮة ﻫﺬا اﻟﻌﻘﺪ ﺑﻄﻼن اﻟﺤّﺞ و اﻟﺠﻬﺎد‪ ،‬ﻓﻌﺮﻓﻨﺎ أّن ذﻟﮏ ﮐﺎﻟﻤﺴـﻤﻮع ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و اﻋﺘﺬار زﯾﺪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ إﻟﯿﻬﺎ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻷّن ﻓﯽ اﻟﻤﺠﺘﻬﺪات ﮐﺎن ﯾﺨﺎﻟﻒ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ‪ ،‬و ﻣﺎ ﮐﺎن ﯾﻌﺘﺬر‬‫أﺣﺪﻫﻢ إﻟﯽ ﺻﺎﺣﺒﻪ ﻓﯿﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﻠﮏ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻋﻼء اﻟـّﺪﯾﻦ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد اﻟﮑﺎﺷﺎﻧﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺑﺪاﺋﻊ اﻟـّﺼ ﻨﺎﺋﻊ ﻓﯽ ﺗﺮﺗﯿﺐ اﻟّﺸـ ﺮاﺋﻊ« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ »ﺷـﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع‬‫ﺑﺄﻗّﻞ ﻣﻦ ﺛﻤﻨﻪ ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻨﺎ ﻣﺎ روي أّن اﻣﺮأة ﺟﺎءت إﻟﯽ ﺳـّﯿﺪﺗﻨﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ اﺑﺘﻌﺖ ﺧﺎدﻣﺎ ﻣﻦ زﯾﺪ‬‫ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ ﺛّﻢ ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺳـّﯿﺪﺗﻨﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ؛ أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪا أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻗـﺪ أﺑﻄـﻞ ﺟﻬـﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ .‬و وﺟﻪ اﻻﺳـﺘﺪﻻل ﺑﻪ ﻣﻦ وﺟﻬﯿﻦ‪ :‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﻧّﻬـﺎ أﻟﺤﻘﺖ ﺑﺰﯾﺪ‬‫وﻋﯿﺪا ﻻ ﯾﻮﻗﻒ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﺎﻟّﺮأي‪ ،‬و ﻫﻮ ﺑﻄﻼن اﻟﻄﺎﻋﮥ ﺑﻤﺎ ﺳﻮي اﻟّﺮّدة؛ ﻓﺎﻟﻈﺎﻫﺮ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺘﻪ ﺳـﻤﺎﻋﺎ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و‬‫ﻻ ﯾﻠﺘﺤﻖ اﻟﻮﻋﯿﺪ إﻟّﺎ ﺑﻤﺒﺎﺷﺮة اﻟﻤﻌﺼﯿﮥ؛ ﻓﺪّل ﻋﻠﯽ ﻓﺴﺎد اﻟﺒﯿﻊ ﻷّن اﻟﺒﯿﻊ اﻟﻔﺎﺳﺪ ﻣﻌﺼﯿﮥ‪ .‬و اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ :‬أﻧّﻬﺎ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺳّﻤﺖ ذﻟﮏ ﺑﯿﻊ ﺳﻮء و‬‫ﺷﺮاء ﺳﻮء‪ ،‬و اﻟﻔﺎﺳﺪ ﻫﻮ اﻟّﺬي ﯾﻮﺻﻒ ﺑﺬﻟﮏ ﻻ اﻟّﺼﺤﯿﺢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 45‬از ‪196‬‬‫و ﺑﺮﻫﺎن اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟﻤﺮﻏﯿﻨﺎﻧﯽ در »ﻫﺪاﯾﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﻦ اﺷﺘﺮي ﺟﺎرﯾﮥ ﺑﺄﻟﻒ درﻫﻢ ﺣﺎﻟﮥ أو ﻧﺴـﯿﮥ ﻓﻘﺒﻀـﻬﺎ ﺛّﻢ ﺑﺎﻋﻬﺎ ﻣﻦ‬‫اﻟﺒـﺎﺋﻊ ﺑﺨﻤﺲ ﻣﺎﺋـﮥ درﻫﻢ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻨﻘـﺪ اﻟّﺜﻤﻦ ﻻ ﯾﺠﻮز اﻟﺒﯿﻊ اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ‪ :‬ﯾﺠﻮز ﻷّن اﻟﻤﻠﮏ ﻗـﺪ ﺗّﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟﻘﺒﺾ ﻓﺼﺎر اﻟﺒﯿﻊ ﻣﻦ‬‫اﻟﺒـﺎﺋﻊ و ﻣﻦ ﻏﯿﺮه ﺳﻮاء‪ ،‬و ﺻـﺎر ﮐﻤـﺎ ﻟﻮ ﺑﺎع ﺑﻤﺜﻞ ﺛﻤﻦ اﻷّول أو ﺑﺎﻟّﺰﯾﺎدة أو ﺑﺎﻟﻌﻮض‪ .‬و ﻟﻨﺎ‪ :‬ﻗﻮل ﻋﺎﺋﺸـﮥ )رض( ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة و ﻗـﺪ ﺑﺎﻋﺖ‬‫ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﺑﻌـﺪ ﻣﺎ اﺷﺘﺮت ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ![‪.‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺒﺎرك ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪664 :‬‬‫»ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أّم ﯾﻮﻧﺲ؛ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺟﺎءت أّم وﻟـﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻌﺖ ﺟﺎرﯾﮥ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء‬‫ﺛّﻢ اﺷﺘﺮﯾﺘﻬـﺎ ﻣﻨﻪ ﻗﺒـﻞ ﺣﻠﻮل اﻷﺟﻞ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ ،‬و ﮐﻨﺖ ﺷـﺮﻃﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﻧّﮏ إن ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻓﺄﻧﺎ أﺷﺘﺮﯾﻬﺎ ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و‬‫ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗـﺪ أﺑﻄـﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﻧﺼـﻨﻊ؟‬‫ﻓﺘﻠﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ َو َأﻣُْﺮُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫َو َﻣْﻦ ﻋﺎَد َﻓَﯿﻨَْﺘِﻘُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ ﻣِﻨُْﻪ‬‫‪ .‬ﻓﻠﻢ ﯾﻨﮑﺮ أﺣﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ و اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻣﺘﻮّﻓﺮون‪ .‬ذﮐﺮه رزﯾﻦ و ﻟﻢ أﺟﺪه ‪.‬‬
‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﺒﺮﮐﺎت ﻋﺒﺪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤّﺮاﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺘﻘﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﺎب أّن ﻣﻦ ﺑﺎع ﺳـﻠﻌﮥ ﺑﻨﺴـﯿﮥ ﻻ ﯾﺸﺘﺮﯾﻬﺎ ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ‬‫ﺑﺎﻋﻬﺎ‪ .‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻣﺮأﺗﻪ أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﺪﺧﻠﺖ ﻣﻌﻬﺎ أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟ إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻏﻼﻣﺎ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻧﺴـﯿﮥ و إﻧّﯽ اﺑﺘﻌﺘﻪ ﻣﻨﻪ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻧﻘﺪا‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‬‫و ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ‪ ،‬إن ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺪ ﺑﻄﻞ إﻟّﺎ أن ﯾﺘﻮب رواه اﻟّﺪار ﻗﻄﻨّﯽ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ اﻟﻤﺆﯾﺪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺨﻮارزﻣﯽ در »ﺟﺎﻣﻊ ﻣﺴﺎﻧﯿﺪ أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﮥ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق اﻟﺴﺒﯿﻌﯽ ﻋﻦ اﻣﺮأة أﺑﯽ اﻟّﺴﻔﺮ ]‪ [1‬أّن اﻣﺮة ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ )رض(‪:‬‬‫إّن زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺎﻋﻨﯽ ﺟﺎرﯾﮥ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﺛّﻢ اﺳﺘﺮّدﻫﺎ ﻣّﻨﯽ ﺑﺴﺘﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫أﺑﻠﻐﯿﻪ ﻋّﻨﯽ أّن اﻟﱠﻠﻪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ اﻟﺒﺮﮐﺎت ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺤﺎﻓﻆ اﻟّﺪﯾﻦ اﻟّﻨﺴـﻔﯽ در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳـﺮار‪ -‬ﺷـﺮح اﻟﻤﻨﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ اﺗّﻔﻖ ﻋﻤﻞ أﺻـﺤﺎﺑﻨﺎ‬‫ﺑﺎﻟّﺘﻘﻠﯿـﺪ ﻓﯿﻤـﺎ ﻻـ ﯾﻌﻘـﻞ ﺑﺎﻟﻘﯿـﺎس‪ ،‬ﮐﻤـﺎ ﻓﯽ أﻗـّﻞ اﻟﺤﯿﺾ؛ أﺧـﺬا ﺑﻘﻮل أﻧﺲ‪ ،‬و ﺷـﺮاء ﻣـﺎ ﺑـﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ ﺑﺎع ﻗﺒﻞ ]‪ [1‬ذﮐﺮﻫـﺎ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯽ‬‫»اﻟﻄﺒﻘﺎت« و ﻫـﺬا ﻧﺺ ﮐﻼﻣﻪ‪] :‬اﻣﺮأة أﺑﯽ اﻟﺴـﻔﺮ روت ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ أم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ )رض(‪ .‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ أﺳﺎﻣـﮥ ﻋﻦ ﻣﺠﺎﻟـﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﺴـﻔﺮ ﻋﻦ‬‫اﻣﺮأﺗﻪ ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﺳﺄﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻋﻦ اﻟﻤﺸﻄﮥ ﻓﯽ اﻟﺮأس ﻟﻠﻤﺮأة ﯾﮑﻮن ﻓﯿﻪ اﻟﺨﻤﺮ ﻓﻨﻬﺘﻨﯽ أﺷﺪ اﻟﻨﻬﯽ ‪.‬‬‫)‪ .12‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ‪(.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪665 :‬‬‫ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ؛ ﻋﻤﻼ ﺑﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼء اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺒﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳـﺮار‪ -‬ﺷﺮح اﺻﻮل ﺑﺰودي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﻓﺴﺪوا ﺷﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ ﺑﺎع‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‬‫ﻗﺒﻞ أﺧﺬ اﻟّﺜﻤﻦ‪ ،‬ﻣﻊ أّن اﻟﻘﯿﺎس ﯾﻘﺘﻀـﯽ ﺟﻮازه ﮐﻤﺎ ﻗﺎل اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ ﻷّن اﻟﻤﻠﮏ ﻓﯽ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻗﺪ ﺗّﻢ ﺑﺎﻟﻘﺒﺾ ﻟﻠﻤﺸﺘﺮي ﻓﯿﺠﻮز ﺑﯿﻌﻪ ﻣﻦ اﻟﺒﺎﺋﻊ ﺑﻤﺎ‬‫ﺷـﺎء ﮐـﺎﻟﺒﯿﻊ ﻣﻦ ﻏﯿﺮه و ﮐـﺎﻟﺒﯿﻊ ﺑﻤﺜـﻞ اﻟّﺜﻤﻦ ﻣﻨﻪ ﻋﻤﻼـ ﺑﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻣﺎروت أّم ﯾﻮﻧﺲ أّن اﻣﺮأة ﺟﺎءت إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬـﺎ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺧﺎدﻣﺎ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﻓﺎﺣﺘﺎج إﻟﯽ ﺛﻤﻨﻪ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﻣﻨﻪ ﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻞ اﻷﺟﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 46‬از ‪196‬‬‫ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪:‬‬‫ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده و ﺣّﺠﻪ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪.‬‬‫ﻓﺄﺗﺎﻫﺎ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻌﺘﺬرا‪ ،‬ﻓﺘﻠﺖ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪:‬‬‫َﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ .‬ﻓﺘﺮﮐﻨـﺎ اﻟﻘﯿـﺎس ﺑﻪ ﻷّن اﻟﻘﯿﺎس ﻟّﻤﺎ ﮐﺎن ﻣﺨﺎﻟﻔﺎ ﻟﻘﻮﻟﻬﺎ ﺗﻌّﯿﻦ ﺟﻬـﮥ اﻟّﺴـ ﻤﺎع ﻓﯿﻪ‪ .‬و اﻟـّﺪﻟﯿﻞ ﻋﻠﯿﻪ أﻧّﻬﺎ ﺟﻌﻠﺖ ﺟﺰاءه ﻋﻠﯽ ﻣﺒﺎﺷـﺮة ﻫـﺬا اﻟﻌﻘﺪ‬‫ﺑﻄﻼـن اﻟﺤـﺞ و اﻟﺠﻬـﺎد‪ ،‬و أﺟﺰﺋـﮥ اﻟﺠﺮاﺋﻢ ﻻـ ﺗﻌﺮف ﺑﺎﻟّﺮأي‪ ،‬ﻓﻌﻠﻢ أّن ذﻟﮏ ﮐﺎﻟﻤﺴـﻤﻮع ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و‬‫اﻋﺘﺬار زﯾﺪ إﻟﯿﻬﺎ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ أﯾﻀﺎ ﻓﺈّن ﺑﻌﻀﻬﻢ ﮐﺎن ﯾﺨﺎﻟﻒ ﺑﻌﻀﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﺠﺘﻬﺪات و ﻣﺎ ﮐﺎن ﯾﻌﺘﺬر إﻟﯽ ﺻﺎﺣﺒﻪ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻄﯿﺒﯽ در »ﮐﺎﺷﻒ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« در ﺑﺎب اﻟّﺮﺑﺎ در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺗﻤﺮ ﺟﻨﯿﺐ ﮔﻔﺘﻪ‪» ] :‬ﻣﺢ ]‪ :«[1‬اﺣﺘّﺞ أﺻﺤﺎﺑﻨﺎ ﺑﻬﺬا‬‫اﻟﺤـﺪﯾﺚ أّن اﻟﺤﯿﻠـﮥ اﻟّﺘﯽ ﯾﻌﻤﻠﻬـﺎ ﺑﻌﺾ اﻟّﻨـﺎس ﺗﻮـّﺻ ﻼ إﻟﯽ ﻣﻘﺼﻮد اﻟّﺮﺑـﺎ ﻟﯿﺲ ﺑﺤﺮام‪ ،‬و ذﻟﮏ أّن ﻣﻦ أراد أن ﯾﻌﻄﯽ ﺻﺎﺣﺒﻪ ﻣﺎﺋـﮥ درﻫﻢ‬‫ﺑﻤﺎﺋﺘﯿﻦ ﻓﯿﺒﯿﻌﻪ ﺑﻤﺎﺋﺘﯿﻦ ﺛﻢ ﯾﺸﺘﺮي ﻣﻨﻪ ﺑﻤﺎﺋﮥ‪،‬‬‫ﻷﻧّﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯽ آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻊ ﻫﺬا و اﺷﺘﺮ ﺑﺜﻤﻨﻪ ﻣﻦ ﻫﺬا‪،‬‬‫و ﻫﻮ ﻟﯿﺲ ﺑﺤﺮام ﻋﻨﺪ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ‪ .‬و ﻗﺎل ﻣﺎﻟﮏ و أﺣﻤﺪ‪ :‬ﻫﻮ ﺣﺮام‪ :‬أﻗﻮل‪ :‬و ﯾﻨﺼـﺮه ﻣﺎ رواه رزﯾﻦ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ ﻋﻦ أّم ﯾﻮﻧﺲ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺟﺎءت‬‫أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺑﻌﺖ ﺟﺎرﯾﮥ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﺜﻤﺎﻧﯽ ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺷﺘﺮﯾﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﻗﺒﻞ ﺣﻠﻮل ]‪[1‬‬‫أي‪ :‬ﻗﺎل ﻣﺤﯿﯽ اﻟﺪﯾﻦ اﻟﻨﻮوي ﻓﯽ »ﺷﺮح ﻣﺴﻠﻢ«‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪666 :‬‬‫اﻷﺟﻞ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﻨﺖ ﺷﺮﻃﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﻧّﮏ إن ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻓﺄﻧﺎ أﺷﺘﺮﯾﻬﺎ ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪،‬‬‫أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﯾﺼـﻨﻊ‪ :‬ﻗﺘﻠﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪َ» :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ َو َأﻣُْﺮُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ«‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻓﻠﻢ ﯾﻨﮑﺮ أﺣﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬و اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻣﺘﻮّﻓﺮون ‪.‬‬
‫و ﻓﺨﺮ اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺰﯾﻠﻌﯽ در »ﺗﺒﯿﯿﻦ اﻟﺤﻘﺎﺋﻖ‪ -‬ﺷـﺮح ﮐﻨﺰ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل‪ :‬و ﺷـﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎﻷﻗّﻞ ﻗﺒﻞ اﻟّﻨﻘﺪ‪ ،‬و ﻣﻌﻨﺎه أﻧّﻪ ﻟﻮ ﺑﺎع‬‫ﺷﯿﺌـﺎ و ﻗﺒﻀﻪ اﻟﻤﺸﺘﺮي و ﻟﻢ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﺒـﺎﺋﻊ اﻟّﺜﻤﻦ ﻓـﺎﺷﺘﺮاه ﺑﺄﻗـّﻞ ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷـّول ﻻـ ﯾﺠﻮز‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ )رح( ﯾﺠﻮز‪ ،‬و ﻫﻮ اﻟﻘﯿﺎس‪ ،‬ﻷّن‬‫اﻟﻤﻠـﮏ ﻓﯿﻪ ﻗـﺪ ﺗّﻢ ﺑﺎﻟﻘﺒﺾ ﻓﯿﺠﻮز ﺑﯿﻌﻪ ﺑﺄّي ﻗـﺪر ﮐﺎن ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﻦ‪ ،‬ﮐﻤﺎ إذا ﺑﺎﻋﻪ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ اﻟﺒﺎﺋﻊ أو ﻣﻨﻪ ﺑﻤﺜﻞ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول أو ﺑﺄﮐﺜﺮ أو ﺑﻌﺮض‬‫أو ﺑﺄﻗّﻞ ﺑﻌﺪ اﻟّﻨﻘﺪ‪ .‬و ﻟﻨﺎ‪ :‬ﻣﺎ روي ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻣﺮأة أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ )رض( ﻓﺪﺧﻠﺖ ﻣﻌﻬﺎ أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻏﻼﻣﺎ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻧﺴـﯿﺌﮥ و إﻧّﯽ اﺑﺘﻌﺘﻪ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻧﻘﺪا‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ‬‫ﺷﺮي! إّن ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻗـﺪ ﺑﻄﻞ إﻟّﺎ أن ﯾﺘﻮب‪ .‬رواه اﻟّﺪارﻗﻄﻨّﯽ‪ ،‬ﻓﻬﺬا اﻟﻮﻋﯿﺪ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن ﻫﺬا اﻟﻌﻘﺪ ﻓﺎﺳﺪ و ﻫﻮ ﻻ ﯾﺪرك‬‫ﺑـﺎﻟّﺮأي‪ ،‬ﻓـﺪّل ﻋﻠﯽ أﻧّﻬـﺎ ﻗﺎﻟﺘﻪ ﺳـﻤﺎء‪ ،‬و ﻻ ﯾﻘﺎل‪ :‬ﻗـﺪ روي أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺘﻪ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء‪ ،‬ﻓﻠﻌﻠّﻬﺎ أﻧﮑﺮت ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻟـﺬﻟﮏ‪ .‬ﻷﻧّﺎ ﻧﻘﻮل‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ‬‫ﻋﺎﺋﺸـﮥ )رض( ﺗﺮي اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄـﺎء‪ ،‬و ﻷـّن اﻟّﺜﻤﻦ ﻟﻢ ﯾـﺪﺧﻞ ﻓﯽ ﺿـﻤﺎن اﻟﺒﺎﺋﻊ ﻗﺒﻞ ﻗﺒﻀﻪ‪ ،‬ﻓﺈذا ﻋﺎد إﻟﯿﻪ ﻋﯿﻦ ﻣﺎﻟﻪ ﺑﺎﻟـّﺼ ﻔﮥ اﻟّﺘﯽ ﺧﺮج ﻣﻦ‬‫ﻣﻠﮑﻪ و ﺻﺎر ﺑﻌﺾ اﻟّﺜﻤﻦ ﻗﺼﺎﺻﺎ ﺑﺒﻌﺾ ﺑﻘﯽ ﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻀﻞ ﺑﻼ ﻋﻮض‪ ،‬ﻓﮑﺎن ذﻟﮏ رﺑﺢ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﻀﻤﻦ‪ ،‬و ﻫﻮ ﺣﺮام ﺑﺎﻟّﻨّﺺ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ اﻟﻔـﺪاء اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ اﻟّﺪﻣﺸـﻘﯽ در »ﺗﻔﺴـﯿﺮ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ ﺣـﺎﺗﻢ‪ :‬ﻗﺮأ ﻋﻠﯽ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺤﮑﻢ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﺑﻦ وﻫﺐ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﺣﺎزم‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ‪ ،‬ﻋﻦ أّم ﯾﻮﻧﺲ‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ اﻣﺮأﺗﻪ اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ ﺑﻨﺖ أﯾﻔﻊ‪ -‬أّن ﻋﺎﺋﺸـﮥ‬‫زوج اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ أّم ﺑﺤﻨﻪ )ﻣﺤّﺒﮥ‪ .‬ظ(‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪667 :‬‬‫أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ :‬أ ﺗﻌﺮﻓﯿﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ :‬ﻗﺎﻟﺖ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 47‬از ‪196‬‬‫ﻓﺈﻧّﯽ ﺑﻌﺘﻪ ﻋﺒﺪا إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ ﻓﺎﺣﺘﺎج إﻟﯽ ﺛﻤﻨﻪ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻞ اﻷﺟﻞ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ‬‫زﯾـﺪا أﻧّﻪ ﻗـﺪ أﺑﻄـﻞ ﺟﻬـﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻗـﺪ ﺑﻄـﻞ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ أ رأﯾﺖ إن ﺗﺮﮐﺖ اﻟﻤﺎﺋﺘﯿﻦ و‬‫أﺧﺬت اﻟﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ! َﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ ،‬و ﻫﺬا اﻷﺛﺮ ﻣﺸـﻬﻮر و ﻫﻮ دﻟﯿﻞ ﻟﻤﻦ ﺣّﺮم ﻣﺴﺌﻠﮥ اﻟﻌﯿﻨﮥ ﻣﻊ ﻣﺎ ﺟﺎء ﻓﯿﻬﺎ ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮرة اﻟﻤﻘّﺮرة ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻻﺣﮑﺎم‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ اﻟﺤﻤﺪ‬‫و اﻟﻤّﻨﮥ[‪.‬‬‫و أﮐﻤـﻞ اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺒـﺎﺑﺮﺗﯽ در »ﻋﻨﺎﯾـﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺣﺎﺻـﻞ ذﻟـﮏ أّن ﺷـﺮاء ﻣـﺎ ﺑـﺎع ﻻـ ﯾﺨﻠﻮ ﻣﻦ أوﺟﻪ‪ ،‬إّﻣﺎ أن ﯾﮑﻮن ﻣﻦ‬‫اﻟﻤﺸﺘﺮي ﺑﻼـ واﺳـﻄﮥ أو ﺑﻮاﺳـﻄﮥ ﺷـﺨﺺ آﺧﺮ‪ ،‬و اﻟّﺜـﺎﻧﯽ ﺟـﺎﺋﺰ ﺑﺎﻻﺗّﻔـﺎق ﻣﻄﻠﻘـﺎ‪ :‬أﻋﻨﯽ ﺳﻮاء اﺷﺘﺮي ﺑـﺎﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول أو ﺑﺄﻧﻘﺺ أو ﺑﺄﮐﺜﺮ أو‬‫ﺑـﺎﻟﻌﺮض‪ ،‬و اﻷـّول إّﻣﺎ أن ﯾﮑﻮن ﺑﺄﻗّﻞ أو ﺑﻐﯿﺮه؛ و اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﺑﺄﻗﺴﺎﻣﻪ ﺟﺎﺋﺰ ﺑﺎﻻﺗّﻔﺎق‪ ،‬و اﻷّول ﻫﻮ اﻟﻤﺨﺘﻠﻒ ﻓﯿﻪ ﻓﺎﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ )ره( ﺟّﻮزه ﻗﯿﺎﺳﺎ ﻋﻠﯽ‬‫اﻷﻗﺴـﺎم اﻟﺒﺎﻗﯿـﮥ و ﺑﻤﺎ إذا ﺑﺎع ﻣﻦ ﻏﯿﺮ اﻟﺒﺎﺋﻊ ﻓﺈﻧّﻪ ﺟﺎﺋﺰ أﯾﻀﺎ ﺑﺎﻻﺗّﻔﺎق‪ ،‬و ﻧﺤﻦ ﻟﻢ ﻧﺠّﻮزه ﺑﺎﻷﺛﺮ و اﻟﻤﻌﻘﻮل‪ .‬أّﻣﺎ اﻷﺛﺮ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﻗﺎل ﻣﺤﻤـﺪ‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ‬‫أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔـﮥ ﯾﺮﻓﻌﻪ إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ )رض( أّن اﻣﺮأة ﺳﺄﻟﺘﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ اﺷﺘﺮﯾﺖ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺟﺎرﯾﮥ ﺑﺜﻤﺎﻧﯿﮥ ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ ﺑﻌﺘﻬﺎ‬‫ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻞ اﻷﺟﻞ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ )رض(‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ! أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و‬‫ﺟﻬـﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ ،‬ﻓﺄﺗﺎﻫـﺎ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻌﺘـﺬرا‪ ،‬ﻓﺘﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ ﻗﻮﻟﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ(‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈـ ٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ‬‫َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ .‬و وﺟﻪ اﻻﺳﺘﺪﻻل أﻧّﻬﺎ ﺟﻌﻠﺖ ﺟﺰاء ﻣﺒﺎﺷﺮة ﻫﺬا اﻟﻌﻘﺪ ﺑﻄﻼن اﻟﺤّﺞ و اﻟﺠﻬﺎد ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص(‪ ،‬و أﺟﺰﯾﮥ اﻷﻓﻌﺎل ﻻ ﺗﻌﻠﻢ ﺑﺎﻟّﺮاي ﻓﮑﺎن‬‫ﻣﺴـﻤﻮﻋﺎ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و اﻟﻌﻘﺪ اﻟّﺼﺤﯿﺢ ﻻ ﯾﺠﺎزي ﺑﺬﻟﮏ ﻓﮑﺎن ﻓﺎﺳﺪا‪ ،‬و اّن زﯾﺪا اﻋﺘﺬر إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬و ﻫﻮ دﻟﯿﻞ‬‫ﻋﻠﯽ ﮐﻮﻧﻪ ﻣﺴـﻤﻮﻋﺎ ﻷّن ﻓﯽ اﻟﻤﺠﺘﻬـﺪات ﮐﺎن ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﺑﻌﻀﺎ‪ ،‬و ﻣﺎ ﮐﺎن أﺣﺪﻫﻤﺎ ﯾﻌﺘﺬر إﻟﯽ ﺻﺎﺣﺒﻪ؛ و ﻓﯿﻪ ﺑﺤﺚ ﻟﺠﻮاز أن ﯾﻘﺎل‪:‬‬‫إﻟﺤﺎق اﻟﻮﻋﯿﺪ ﻟﮑﻮن اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﻫﻮ أﺟﻞ ﻣﺠﻬﻮل‪ .‬و اﻟﺠﻮاب أﻧّﻪ ﺛﺒﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪668 :‬‬‫ﻣﻦ ﻣـﺬﻫﺒﻬﺎ ﺟﻮاز اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء و ﻫﻮ ﻣﺬﻫﺐ ﻋﻠﯽ )رض( ﻓﻼ ﯾﮑﻮن ﮐﺬﻟﮏ‪ ،‬و ﻷﻧّﻬﺎ ﮐﺮﻫﺖ اﻟﻌﻘﺪ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﺣﯿﺚ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ‪،‬‬‫ﻣﻊ ﻋﺮاﺋﻪ ﻋﻦ ﻫـﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻼ ﯾﮑﻮن ﻟـﺬﻟﮏ ﺑﻞ ﻷﻧّﻬﻤﺎ ﺗﻄّﺮﻗﺎ ﺑﻪ إﻟﯽ اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ .‬ﻓﺈن ﻗﯿﻞ‪ :‬اﻟﻘﺒﺾ ﻏﯿﺮ ﻣـﺬﮐﻮر ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯿﻤﮑﻦ أن ﯾﮑﻮن‬‫اﻟﻮﻋﯿﺪ ﻟﻠّﺘﺼّﺮف ﻓﯽ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻗﺒﻞ ﻗﺒﻀﻪ‪ .‬اﺟﯿﺐ ﺑﺄّن ﺗﻼوﺗﻬﺎ آﯾﮥ اﻟّﺮﺑﺎ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﻟﻠّﺮﺑﺎ ﻻ ﻟﻌﺪم اﻟﻘﺒﺾ ‪.‬‬
‫و ﺟﻼـل اﻟـﺪﯾﻦ اﻟﺨﻮارزﻣﯽ اﻟﮑﺮﻣـﺎﻧﯽ در »ﮐﻔﺎﯾﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻨﺎ‪ :‬ﻗﻮل ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ -‬ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة‪ ،‬و ﻫﻮ أّن اﻣﺮأة دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﺎ‪ -‬و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ اﺷﺘﺮﯾﺖ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺟﺎرﯾﮥ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﺛّﻢ ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‬‫ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺲ ﻣﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ! أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ﻋﻦ ﻫﺬا‪ .‬ﻓﺄﺗﺎﻫﺎ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﻌﺘﺬرا‪ ،‬ﻓﺘﻠﺖ ﻗﻮﻟﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ(‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ .‬ﻓﻬﺬا اﻟﻮﻋﯿﺪ اﻟّﺸﺪﯾﺪ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ﻓﺴﺎد ﻫﺬا اﻟﻌﻘﺪ و إﻟﺤﺎق ﻫﺬا اﻟﻮﻋﯿﺪ ﻟﻬﺬا اﻟـّﺼ ﻨﻊ ﻻ ﯾﻬﺘﺪي إﻟﯿﻪ اﻟﻌﻘﻞ إذ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟﻤﻌﺎﺻﯽ دون اﻟﮑﻔﺮ‬‫ﻻ ﯾﺒﻄﻞ ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻦ اﻟّﻄﺎﻋﺎت إﻟّﺎ أن ﯾﺜﺒﺖ ﺷﯽء ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺑﺎﻟﻮﺣﯽ‪ ،‬ﻓﺪّل ﻋﻠﯽ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺘﻪ ﺳﻤﺎﻋﺎ؛ و اﻋﺘﺬار زﯾﺪ إﻟﯿﻬﺎ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ؛ ﻷّن ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺠﺘﻬـﺪات ﮐﺎن ﯾﺨﺎﻟﻒ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و ﻣﺎ ﮐﺎن ﯾﻌﺘـﺬر أﺣﺪ إﻟﯽ ﺻﺎﺣﺒﻪ ﻓﯿﻬﺎ‪ .‬و ﻻ ﯾﻘﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ أﻟﺤﻘﺖ اﻟﻮﻋﯿﺪ ﺑﻪ ﻟﻸﺟﻞ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﻷﻧّﺎ‬‫ﻧﻘﻮل‪ :‬إّن ﻣـﺬﻫﺐ ﻋﺎﺋﺸـﮥ )رض( ﺟﻮاز اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء و ﻷﻧّﻬﺎ ﻗﺪ ﮐﺮﻫﺖ اﻟﻌﻘﺪ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﺑﻘﻮﻟﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷـﺮﯾﺖ‪ .‬و ﻟﯿﺲ ﻓﯿﻪ ﻫﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ و‬‫إﻧّﻤﺎ ذّﻣﺖ اﻟﺒﯿﻊ اﻷّول و إن ﮐﺎن ﺟﺎﺋﺰا ﻋﻨـﺪﻫﺎ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﺻﺎر ذرﯾﻌﮥ إﻟﯽ اﻟﺒﯿﻊ اﻟّﺜﺎﻧﯽ اﻟّﺬي ﻫﻮ ﻣﻮﺳﻮم ﺑﺎﻟﻔﺴﺎد‪ ،‬و ﻫﺬا ﮐﻤﺎ ﯾﻘﻮل ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ‪ :‬ﺑﺌﺲ‬‫اﻟﺒﯿﻊ اﻟّﺬي أوﻗﻌﮏ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﻔﺴﺎد و إن ﮐﺎن اﻟﺒﯿﻊ ﺟﺎﺋﺰا‪ .‬ﻓﺈن ﻗﯿﻞ‪ :‬ﯾﺤﺘﻤﻞ أﻧﻬﺎ ذّﻣﺖ اﻟﺒﯿﻊ اﻷّول ﻟﻔﺴﺎده ﺑﺠﻬﺎﻟﮥ اﻷﺟﻞ و أﻧّﻬﺎ رﺟﻌﺖ ﻋﻦ‬‫ﺗﺠﻮﯾﺰ اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء و اﻟﺒﯿﻊ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻷﻧّﻪ ﺑﯿﻊ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻗﺒﻞ اﻟﻘﺒﺾ إذ اﻟﻘﺒﺾ ﻟﻢ ﯾـﺬﮐﺮ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬اﻟّﺮﺟﻮع ﻟﻢ ﯾﺜﺒﺖ و إﻧّﻤﺎ ذّﻣﺖ اﻟﺒﯿﻊ‬‫اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻷﺟﻞ اﻟّﺮﺑﺎ ﺣّﺘﯽ ﺗﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ آﯾﮥ اﻟّﺮﺑﺎ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻓﯽ ﺑﯿﻊ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻗﺒﻞ اﻟﻘﺒﺾ اﻟّﺮﺑﺎ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 48‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪669 :‬‬‫و اﺑـﻮ اﺳـﺤﺎق إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟّﻠﺨﻤﯽ اﻟﻐﺮﻧـﺎﻃﯽ اﻟّﺸـ ﻬﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺸـ ﺎﻃﺒﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻤﻮاﻓﻘـﺎت ﻓﯽ اﺻﻮل اﻷﺣﮑـﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟّﺜـﺎﻧﯽ ﻣﻦ‬‫اﻹﻃﻼـﻗﯿﻦ أن ﯾﺮاد ﺑﺎﻟﺒﻄﻼـن ﻋـﺪم ﺗﺮﺗّﺐ آﺛﺎر اﻟﻌﻤﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ اﻵﺧﺮة و ﻫﻮ اﻟّﺜﻮاب و ﯾﺘﺼّﻮر ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﻌﺒﺎدات و اﻟﻌﺎدات ﻓﺘﮑﻮن اﻟﻌﺒﺎدة‬‫ﺑﺎﻃﻠـﮥ ﺑﺎﻹﻃﻼق اﻷّول ﻓﻼ ﯾﺘﺮﺗّﺐ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺟﺰاء ﻷﻧّﻬﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﻄﺎﺑﻘﮥ ﻟﻤﻘﺘﻀـﯽ اﻷﻣﺮ ﺑﻬﺎ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺗﮑﻮن ﺻـﺤﯿﺤﮥ ﺑﺎﻹﻃﻼق اﻷّول و ﻻ ﯾﺘﺮﺗّﺐ ﻋﻠﯿﻬﺎ‬‫ﺛﻮاب أﯾﻀﺎ‪ ،‬ﻓﺎﻷول ﮐﺎﻟﻤﺘﻌّﺒﺪ رﺋﺎء اﻟّﻨﺎس ﻓﺈّن ﺗﻠﮏ اﻟﻌﺒﺎدة ﻏﯿﺮ ﻣﺠﺮﺋﮥ و ﻻ ﯾﺘﺮﺗّﺐ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺛﻮاب‪ .‬و اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﮐﺎﻟﻤﺘﺼّﺪق ﺑﺎﻟّﺼﺪﻗﮥ ﯾﺘﺒﻌﻬﺎ ﺑﺎﻟﻤّﻦ‬‫و اﻷذي‪ ،‬و ﻗﺪ ﻗﺎل ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا ﻻ ﺗُﺒِْﻄﻠُﻮا َﺻَﺪﻗﺎﺗُِﮑْﻢ ﺑ ِﺎﻟ َْﻤﱢﻦ َو اﻟ َْﺄذي َﮐﺎﻟﱠِﺬي ﯾُﻨِْﻔُﻖ ﻣﺎﻟَُﻪ ِرﺋﺎَء اﻟﱠﻨﺎِس‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪ .‬و ﻗﺎل‪:‬‬‫)ﻟَﺌِْﻦ َأْﺷَﺮْﮐَﺖ ﻟََﯿْﺤَﺒَﻄﱠﻦ َﻋَﻤﻠَُﮏ(‬‫‪ .‬و ﻓﯽ اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪» :‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ ،‬ﻋﻠﯽ ﺗﺄوﯾﻞ ﻣﻦ ﺟﻌﻞ‬‫اﻹﺑﻄﺎل ﺣﻘﯿﻘﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮاﻓﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻣﻦ اﻷﺣﺎدﯾﺚ ﻗﻮﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺼﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم‪ :‬ﻻ ﯾﺠﻤﻊ ﺑﯿﻦ ﻣﺘﻔّﺮق و ﻻ ﯾﻔّﺮق ﺑﯿﻦ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺧﺸﯿﮥ اﻟّﺼﺪﻗﮥ‪.‬‬‫ﻓﻬﺬا ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻻﺣﺘﯿﺎل‬‫ﻓﯿﻪ ﺟﻤﻠﮥ ﻣﻦ ﻣﻨﻬﯿﺎت اﻟﻨﺒﯽ )ص(‬‫ﻹﺳﻘﺎط اﻟﻮاﺟﺐ أو ﺗﻘﻠﯿﻠﻪ‪ .‬و‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺮﺗﮑﺒﻮا ﻣﺎ ارﺗﮑﺒﺖ اﻟﯿﻬﻮد و اﻟّﻨﺼﺎري ﯾﺴﺘﺤﻠّﻮن ﻣﺤﺎرم اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺄدﻧﯽ اﻟﺤﯿﻞ‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ أدﺧﻞ ﻓﺮﺳﺎ ﺑﯿﻦ ﻓﺮﺳﯿﻦ و ﻗﺪ أﻣﻦ أن ﺗﺴﺒﻖ ﻓﻬﻮ ﻗﻤﺎر‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ ﻟا ﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد! ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ و ﺑﺎﻋﻮﻫﺎ و أﮐﻠﻮا أﺛﻤﺎﻧﻬﺎ‬‫‪:‬و‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻟﯿﺸـﺮﺑّﻦ ﻧﺎس ﻣﻦ اّﻣﺘﯽ اﻟﺨﻤﺮ ﯾﺴـّﻤﻮﻧﻬﺎ ﺑﻐﯿﺮ اﺳـﻤﻬﺎ‪ ،‬ﯾﻌﺰف ﻋﻠﯽ رءوﺳـﻬﻢ ﺑﺎﻟﻤﻌﺎزف و اﻟﻤﻐّﻨﯿﺎت‪ ،‬ﯾﺨﺴﻒ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬﻢ اﻷرض و ﯾﺠﻌﻞ‬‫ﻣﻨﻬﻢ اﻟﻘﺮدة و اﻟﺨﻨﺎزﯾﺮ‪.‬‬‫و ﯾﺮوي ﻣﻮﻗﻮﻓﺎ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ‪ :‬ﯾﺄﺗﯽ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس زﻣﺎن ﯾﺴﺘﺤّﻞ ﻓﯿﻪ ﺧﻤﺴﮥ أﺷﯿﺎء ﺑﺨﻤﺴﮥ أﺷﯿﺎء‪ :‬ﯾﺴﺘﺤّﻠﻮن اﻟﺨﻤﺮ ﺑﺄﺳﻤﺎء ﯾﺴّﻤﻮﻧﻬﺎ‬‫ﺑﻬﺎ‪ .‬و اﻟّﺴﺤﺖ ﺑﺎﻟﻬﺪّﯾﮥ‪ .‬و اﻟﻘﺘﻞ ﺑﺎﻟّﺮﻫﺒﮥ‪ .‬و اﻟّﺰﻧﯽ ﺑﺎﻟّﻨﮑﺎح‪ .‬و اﻟّﺮﺑﺎ ﺑﺎﻟﺒﯿﻊ‪،‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬إذا ﺻّﻦ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻟـّﺪﯾﻨﺎر و اﻟـّﺪرﻫﻢ و ﺗﺒﺎﯾﻌﻮا ﺑﺎﻟﻌﯿﻨﮥ و اﺗّﺒﻌﻮا أذﻧﺎب اﻟﺒﻘﺮ و ﺗﺮﮐﻮا اﻟﺠﻬﺎد ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ أﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬﻢ ﺑﻼء ﻓﻼ ﯾﺮﻓﻌﻪ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺮاﺟﻌﻮا دﯾﻨﻬﻢ‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺤّﻠﻞ و اﻟﻤﺤّﻠﻞ ﻟﻪ‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺮاﺷﯽ و اﻟﻤﺮﺗﺸﯽ‪.‬‬‫و ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻫﺪّﯾﮥ اﻟﻤﺪﯾﺎن‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬إذا أﻗﺮض أﺣﺪﮐﻢ ﻗﺮﺿﺎ ﻓﺄﻫﺪي إﻟﯿﻪ أو ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﺪاﺑّﮥ ﻓﻼ ﯾﺮﮐﺒﻬﺎ و ﻻ ﯾﻘﺒﻠﻬﺎ إﻟّﺎ أن ﯾﮑﻮن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪670 :‬‬‫ﺟﺮي ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻨﻪ ﻗﺒﻞ ذﻟﮏ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 49‬از ‪196‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻘﺎﺗﻞ ﻻ ﯾﺮث‪.‬‬‫و ﺟﻌﻞ ﻫﺪاﯾﺎ اﻻﻣﺮاء ﻏﻠﻮﻻ‪.‬‬‫و ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻟﺒﯿﻊ و اﻟّﺴﻠﻒ‪ .‬و ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪.‬‬‫و اﻷﺣـﺎدﯾﺚ ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ ﮐﺜﯿﺮة ﮐّﻠﻬـﺎ داﺋﺮة ﻋﻠﯽ أّن اﻟّﺘﺤـّﯿ ﻞ ﻓﯽ ﻗﻠﺐ اﻷﺣﮑـﺎم ﻇـﺎﻫﺮا ﻏﯿﺮ ﺟـﺎﺋﺰ‪ ،‬و ﻋﻠﯿﻪ ﻋﺎّﻣـﮥ اﻻّﻣـﮥ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و‬‫اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ ‪.‬‬
‫و ﺑﺪر اﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻌﯿﻨﯽ در »ﺷـﺮح ﻫﺪاﯾﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪) ] :‬ص(‪ :‬و ﻟﻨﺎ ﻗﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ )رض( ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة و ﻗﺪ ﺑﺎﻋﺖ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﺑﻌﺪ ﻣﺎ‬‫اﺷﺘﺮت ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ! أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ( ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪) .‬ش(‪ :‬ﻫﺬا أﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق ﻓﯽ ﻣﺼّﻨﻔﻪ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﻌﻤﺮ و اﻟّﺜﻮرّي ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق ﻋﻦ اﻣﺮأة أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ ﻧﺴﻮة‬‫ﻓﺴـﺄﻟﺖ اﻣﺮأة ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﮐﺎﻧﺖ ﻟﯽ ﺟﺎرﯾـﮥ ﻓﺒﻌﺘﻬﺎ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺑﺘﻌﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻓﻨﻘـﺪت ﻟﻪ‬‫اﻟّﺴﺘﻤﺎﺋﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ أﺧﺒﺮي زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( إﻟّﺎ أن ﯾﺘﻮب‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‬‫اﻟﻤﺮأة ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ )رض(‪ :‬أ رأﯾﺖ إن أﺧﺬت رأس ﻣﺎﻟﯽ و رددت ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻔﻀﻞ؟ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫َﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ .‬و أﺧﺮﺟﻪ اﻟـّﺪار ﻗﻄﻨّﯽ ﺛّﻢ اﻟﺒﯿﻬﻘّﯽ ﻓﯽ ﺳـﻨﻨﯿﻬﻤﺎ ﻋﻦ ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟﻬﻤـﺪاﻧﯽ ﻋﻦ أّﻣﻪ اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ‪ ،‬ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻗﺎﻋـﺪة ﻋﻨـﺪ ﻋﺎﯾﺸـﮥ‬‫)رض( ﻓﺄﺗﺘﻬﺎ أّم ﻣﺤـّﺒ ﮥ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺟﺎرﯾﮥ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء‪ .‬ﻓﺬﮐﺮا ﺑﻨﺤﻮه‪ .‬و ﻗﺎل اﻟّﺪار ﻗﻄﻨّﯽ‪ :‬أّم ﻣﺤّﺒﮥ و أّم اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ ﻣﺠﻬﻮﻟﺘﺎن‬‫ﻻ ﯾﺤﺘّﺞ ﺑﻬﻤﺎ‪) .‬ﻗﻠﺖ(‪ :‬ﺑﻞ اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ اﻣﺮأة ﻣﻌﺮوﻓﮥ ﺟﻠﯿﻠﮥ اﻟﻘﺪر‪ ،‬ذﮐﺮﻫﺎ اﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻓﯽ »اﻟﻄﺒﻘﺎت« ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ ﺑﻨﺖ أﯾﻔﻊ ﺑﻦ ﺷﺮﺣﺒﯿﻞ‪ .‬اﻣﺮأة أﺑﯽ‬‫إﺳـﺤﺎق اﻟّﺴـ ﺒﯿﻌﯽ‪ .‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻣـﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ )رض(‪ .‬و أّم ﻣﺤـّﺒ ﮥ ﺑﻀﻢ اﻟﻤﯿﻢ و ﮐﺴـﺮ اﻟﺤـﺎء‪ .‬ﮐـﺬا ﺿـﺒﻄﻪ اﻟـّﺪار ﻗﻄﻨّﯽ ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب »اﻟﻤﺆﺗﻠـﻒ و‬‫اﻟﻤﺨﺘﻠﻒ«‪ ،‬و رواه أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ ﻓﯽ ﻣﺴـﻨﺪه ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ ﻋﻦ اﻣﺮأة أﺑﯽ اﻟّﺴـ ﻔﺮ أّن اﻣﺮأة ﺳـﺄﻟﺖ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬إّن زﯾـﺪ ﺑﻦ‬‫أرﻗﻢ ﺑﺎﻋﻨﯽ ﺟﺎرﯾﮥ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ و اﺷﺘﺮاﻫﺎ ﻣّﻨﯽ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أﺑﻠﻐﯽ ﻋّﻨﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪671 :‬‬‫ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ .‬وﺟﻪ اﻻﺳـﺘﺪﻻل أﻧّﻬﺎ ﺟﻌﻠﺖ ﺟﺰاء ﻣﺒﺎﺷﺮة ﻫﺬا اﻟﻌﻘﺪ ﺑﻄﻼن اﻟﺤّﺞ و اﻟﺠﻬﺎد ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪،‬‬‫و أﺟﺰﯾـﮥ اﻟﺠﺮاﺋﻢ ﻻ ﺗﻌﻠﻢ ﺑﺎﻟّﺮأي ﻓﮑﺎن ﻣﺴـﻤﻮﻋﺎ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( و اﻟﻌﻘـﺪ اﻟـّﺼ ﺤﯿﺢ ﻻ ﯾﺠﺎزي ﺑـﺬﻟﮏ ﻓﮑﺎن ﻓﺎﺳﺪا و اّن زﯾﺪا اﻋﺘﺬر‬‫إﻟﯿﻬـﺎ‪ ،‬و ﻫﻮ دﻟﯿـﻞ ﻋﻠﯽ ﮐﻮﻧﻪ ﻣﺴـﻤﻮﻋﺎ‪ ،‬و ﻓﯽ اﻟﻤﺠﺘﻬـﺪات ﮐﺎن ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﺑﻌﻀﺎ و ﻣﺎ ﮐﺎن أﺣـﺪﻫﻤﺎ ﯾﻌﺘـﺬر إﻟﯽ ﺻﺎﺣﺒﻪ‪ .‬ﻓﺈن ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﯾﺠﻮز أن ﯾﮑﻮن إﻟﺤﺎق اﻟﻮﻋﯿﺪ ﻟﮑﻮن اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء و ﻫﻮ أﺟﻞ ﻣﺠﻬﻮل‪) .‬ﻗﻠﺖ(‪ :‬ﺛﺒﺖ ﻣﻦ ﻣﺬﻫﺐ ﻋﺎﺋﺸﮥ )رض( ﺟﻮاز اﻟﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء و‬‫ﻫﻮ ﻣﺬﻫﺐ ﻋﻠﯽ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﻟﯿﻠﯽ و آﺧﺮﯾﻦ و ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﮐﺬﻟﮏ‪ .‬ﻓﺎن ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻟﻢ ﮐﺮﻫﺖ اﻟﻌﻘﺪ اﻷّول ﻣﻊ أّن اﻟﻔﺴﺎد ﻣﻦ اﻟّﺜﺎﻧﯽ؟ ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻷﻧّﻬﺎ ﺗﻄّﺮق ﺑﻪ إﻟﯽ اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ ،‬ﮐﺎﻟّﺴـ ﻔﺮ ﯾﮑﻮن ﻣﺤﻈﻮرا إذا ﮐﺎن ﻟﻘﻄﻊ اﻟّﻄﺮﯾﻖ و إن ﮐﺎن اﻟّﺴـ ﻔﺮ ﻣﺒﺎﺣﺎ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ‪ .‬ﻓﺎن ﻗﻠﺖ‪ :‬اﻟﻘﺒﺾ ﻏﯿﺮ ﻣـﺬﮐﻮر‬‫ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯿﻤﮑﻦ أن ﯾﮑﻮن اﻟﻮﻋﯿﺪ ﻟﻠّﺘﺼﺮف ﻓﯽ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻗﺒﻞ اﻟﻘﺒﺾ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺗﻼوﺗﻬﺎ آﯾﮥ اﻟّﺮﺑﺎ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﻟﻠّﺮﺑﺎ ﻻ ﻟﻌﺪم اﻟﻘﺒﺾ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻟﻬﻤﺎم اﻟّﺴﯿﻮاﺳـﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﻘﺪﯾﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻨﺎ‪ :‬ﻗﻮل ﻋﺎﯾﺸﮥ )رض( إﻟﯽ آﺧﺮ ﻣﺎ ﻧﻘﻠﻪ اﻟﻤﺼّﻨﻒ ﻋﻦ ﻋﺎﯾﺸﮥ‪ ،‬ﯾﻔﯿﺪ أّن اﻟﻤﺮأة ﻫﯽ اﻟّﺘﯽ‬‫ﺑﺎﻋﺖ زﯾﺪا ﺑﻌﺪ أن اﺷﺘﺮت ﻣﻨﻪ و ﺣﺼﻞ ﻟﻪ اﻟّﺮﺑﺢ ﻷّن »ﺷـﺮﯾﺖ« ﻣﻌﻨﺎه »ﺑﻌﺖ«‪ ،‬ﻗﺎل )ﺗﻌﺎﻟﯽ(‪ :‬ﺷﺮوه ﺑﺜﻤﻦ ﺑﺨﺲ‪ .‬أي‪ :‬ﺑﺎﻋﻮه‪ ،‬و ﻫﻮ رواﯾﮥ أﺑﯽ‬‫ﺣﻨﯿﻔـﮥ ﻓﺈﻧّﻪ روي ﻓﯽ ﻣﺴـﻨﺪه ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ ﻋﻦ اﻣﺮأة أﺑﯽ اﻟـّﺴ ﻔﺮ أّن اﻣﺮأة ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻌﺎﺋﺸـﮥ )رض( إّن زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺎﻋﻨﯽ ﺟﺎرﯾﮥ‬‫ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋـﮥ درﻫﻢ ﺛّﻢ اﺷﺘﺮاﻫﺎ ﻣّﻨﯽ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أﺑﻠﻐﯿﻪ أّن اﻟﱠﻠﻪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ .‬ﻓﻔﯽ ﻫﺬا أّن اﻟّﺬي ﺑﺎع زﯾﺪ‬‫ﺛّﻢ اﺳﺘﺮّد و ﺣﺼﻞ اﻟّﺮﺑﺢ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ رواﯾﮥ ﻏﯿﺮ أﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﻪ ﻣﻦ أﺋّﻤﮥ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﮑﺴﻪ‪ .‬روي اﻹﻣﺎم أﺣﻤﺪ اﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ؛‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ ﻋﻦ اﻣﺮأﺗﻪ أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻫﯽ و أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻓﻘﺎﻟﺖ أّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ‬‫ﻣﻦ زﯾـﺪ ﻏﻼﻣﺎ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋـﮥ‪ :‬درﻫﻢ ﻧﺴـﯿﮥ و اﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻧﻘـﺪا‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ أﺑﻠﻐﯽ زﯾـﺪا أن ﻗـﺪ أﺑﻄﻠﺖ ﺟﻬﺎدك ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( إﻟّﺎ أن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 50‬از ‪196‬‬‫ﺗﺘﻮب ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪672 :‬‬‫و ﻫﺬا ﻓﯿﻪ أّن اﻟّﺬي ﺣﺼﻞ ﻟﻪ اﻟّﺮﺑﺢ ﻫﯽ اﻟﻤﺮأة‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻬﺎدي ﻓﯽ »اﻟّﺘﻨﻘﯿﺢ«‪:‬‬‫ﻫـﺬا إﺳـﻨﺎد ﺟّﯿﺪ و إن ﮐﺎن اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﯾﺜﺒﺖ ﻣﺜﻠﻪ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ .‬و ﻗﻮل اﻟّﺪار‪ -‬ﻗﻄﻨّﯽ ﻓﯽ اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ »ﻫﯽ ﻣﺠﻬﻮﻟﮥ ﻻ ﯾﺤﺘّﺞ ﺑﻬﺎ« ﻓﯿﻪ ﻧﻈﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺪ‬‫ﺧـﺎﻟﻔﻪ ﻏﯿﺮ واﺣـﺪ‪ ،‬و ﻟﻮﻻ أّن ﻋﻨـﺪ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﻤﺎ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ أّن ﻫـﺬا ﻣﺤّﺮم ﻟﻢ ﺗﺴـﺘﺠﺰ أن ﺗﻘﻮل ﻣﺜﻞ ﻫـﺬا اﻟﮑﻼم ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد‪ .‬و ﻗﺎل‬‫ﻏﯿﺮه‪ :‬ﻫـﺬا ﻣّﻤـ ﺎ ﻻـ ﯾـﺪرك ﺑـﺎﻟّﺮأي‪ .‬و اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ اﻣﺮأة أﺑﯽ اﺳـﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ اﻟّﺘﯽ ذﮐﺮ أﻧّﻬـﺎ دﺧﻠﺖ ﻣﻊ أّم وﻟـﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ‬‫اﻟﺠﻮزي‪ :‬ﻗﺎﻟﻮا إّن اﻟﻌﺎﻟﯿـﮥ اﻣﺮأة ﻣﺠﻬﻮﻟـﮥ ﻻ ﯾﺤﺘـّﺞ ﺑﻨﻘﻞ ﺧﺒﺮﻫﺎ‪ .‬ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻫﯽ اﻣﺮأة ﺟﻠﯿﻠـﮥ اﻟﻘـﺪر‪ ،‬ذﮐﺮﻫﺎ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯽ »اﻟّﻄﺒﻘﺎت« ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ‬‫ﺑﻨﺖ أﻧﻔﻊ ﺑﻦ ﺷﺮاﺣﯿﻞ‪ ،‬اﻣﺮأة أﺑﯽ إﺳﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ‪ .‬ﺳﻤﻌﺖ ﻣﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ .‬و ﻗﻮﻟﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ‪ ،‬أي ﺑﻌﺖ‪.‬‬‫ﻗـﺎل »ﺗﻌـﺎﻟﯽ«‪ :‬و ﺷـﺮوه ﺑﺜﻤﻦ ﺑﺨﺲ‪ .‬أي ﺑـﺎﻋﻮه‪ .‬و إﻧّﻤـﺎ ذّﻣﺖ اﻟﻌﻘـﺪ اﻷـّول ﻷﻧّﻪ وﺳـﯿﻠﮥ؛ و ذّﻣﺖ اﻟﺜﺎﻧﯽ ﻷﻧﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺎﻟﻔﺴﺎد‪ .‬و روي ﻫـﺬا‬‫اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﻠﯽ ﻫـﺬا اﻟّﻨﺤﻮ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮّزاق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﻌﻤﺮ و اﻟّﺜﻮرّي ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ ﻋﻦ اﻣﺮأة أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻓﯽ ﻧﺴﻮة‬‫ﻓﺴﺄﻟﺘﻬﺎ اﻣﺮأة ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ ﻟﯽ ﺟﺎرﯾﮥ ﻓﺒﻌﺘﻬﺎ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺑﺘﻌﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﻪ ﻓﻨﻘﺪﺗﻪ ﺳﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﺘﺐ ﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﺛﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -:‬إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻬﺎ‪ -‬إﻟّﺎ أن ﯾﺘﻮب‪ .‬و زاد‪ :‬ﻓﻘﺎﻟﺖ اﻟﻤﺮأة ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪:‬‬‫أ رأﯾﺖ إن أﺧﺬت رأس ﻣﺎﻟﯽ و رددت ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻔﻀﻞ؟ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫‪ .‬ﻻـ ﯾﻘـﺎل‪ :‬إّن ﻗﻮل ﻋﺎﺋﺸـﮥ و رّدﻫـﺎ ﻟﺠﻬﺎﻟـﮥ اﻷﺟـﻞ و ﻫﻮ اﻟـﺒﯿﻊ إﻟﯽ اﻟﻌﻄـﺎء‪ .‬ﻓـﺈّن ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﮐـﺎﻧﺖ ﺗﺮي ﺟﻮاز اﻷﺟـﻞ إﻟﯽ اﻟﻌﻄـﺎء‪ ،‬ذﮐﺮه ﻓﯽ‬‫»اﻷﺳﺮار« و ﻏﯿﺮه ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻣﯿﺮ اﻟﺤﺎج اﻟﺤﻠﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻘﺮﯾﺮ و اﻟّﺘﺤﺒﯿﺮ« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ إﻟﺤﺎق ﻗﻮل ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺑﺴـّﻨﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﺴﺎد ﺑﯿﻊ ﻣﺎ اﺷﺘﺮي ﻗﺒﻞ ﻧﻘـﺪ اﻟّﺜﻤﻦ‬‫ﻟﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻷّم وﻟﺪ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ -‬ﻟّﻤﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻣﻦ زﯾﺪ ﻏﻼﻣﺎ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻧﺴـﯿﺌﮥ و اﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻧﻘﺪا‪ :-‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪا أن‬‫ﻗﺪ أﺑﻄﻠﺖ ﺟﻬﺎدك ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟّﺎ أن ﺗﺘﻮب‪ ،‬ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ‪ .‬رواه أﺣﻤﺪ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻬﺎدي‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪673 :‬‬‫إﺳﻨﺎده ﺟّﯿﺪ[‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻠﻄﯿﻒ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ اﻟﺤﻨﻔﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻟﻤﻠﮏ در »ﺷﺮح ﻣﻨﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐﻔﺴﺎد ﺷﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ ﺑﺎع ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ ﻣﻊ‬‫أّن اﻟﻘﯿﺎس ﯾﻘﺘﻀـﯽ ﺟﻮازه ﻋﻤﻼ ﺑﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة اﻟﻘﺎﺋﻠﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﺧﺎدﻣﺎ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ‬‫اﻟﻌﻄﺎء ﻓﺎﺣﺘﺎج إﻟﯽ ﺛﻤﻨﻪ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ‪.‬‬
‫و زﯾﻦ اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻟﻌﯿﻨﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻨﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺷـﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ ﺑﺎع ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ أﻓﺴﺪوه‬‫ﺑﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﻠّﺘﯽ ﻗﺎﻟﺖ إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺧﺎدﻣﺎ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﻓﺎﺣﺘﺎج إﻟﯽ ﺛﻤﻨﻪ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻞ اﻷﺟﻞ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ‪:‬‬‫ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و اﺷﺘﺮﯾﺖ! أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده و ﺣّﺠﻪ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ‪.‬‬
‫و ﺟﻼل اﻟـﺪﯾﻦ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در ﺗﻔﺴـﯿﺮ »دّر ﻣﻨﺜﻮر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺧﺮج ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮّزاق و اﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺎﺗﻢ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ أّن اﻣﺮأة ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ زﯾﺪ‬‫ﺑﻦ أرﻗﻢ ﻋﺒﺪا إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ ﻓﺎﺣﺘﺎج إﻟﯽ ﺛﻤﻨﻪ ﻓﺎﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﻗﺒﻞ ﻣﺤّﻞ اﻷﺟﻞ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ‪ :‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪا أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬أ ﻓﺮأﯾﺖ إن ﺗﺮﮐﺖ‬‫اﻟﻤﺎﺋﺘﯿﻦ و أﺧﺬت اﻟﺴﺘﻤﺎﺋﮥ! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ! َﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در »ﻋﯿﻦ اﻹﺻﺎﺑﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺮج ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق ﻓﯽ »اﻟﻤﺼـّﻨﻒ« و اﻟّﺪار ﻗﻄﻨّﯽ و اﻟﺒﯿﻬﻘّﯽ ﻓﯽ ﺳـﻨﻨﻬﻤﺎ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق اﻟّﺴﺒﯿﻌﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 51‬از ‪196‬‬‫ﻋﻦ اﻣﺮأﺗﻪ أﻧّﻬﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻓﯽ ﻧﺴﻮة ﻓﺴﺄﻟﺘﻬﺎ اﻣﺮأة ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﮐﺎﻧﺖ ﻟﻨﺎ ﺟﺎرﯾـﮥ ﻓﺒﻌﺘﻬﺎ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ إﻟﯽ‬‫اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺑﺘﻌﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻓﻨﻘﺪﺗﻪ اﻟّﺴـ ّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﺘﺒﺖ ﻋﻠﯿﻪ ﺛﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‬‫أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ إﻟّﺎ أن ﯾﺘﻮب‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ اﻟﻤﺮأة‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪674 :‬‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪ :‬أ رأﯾﺖ إن أﺧﺬت رأس ﻣﺎﻟﯽ و رددت ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻔﻀﻞ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ‬‫[‪.‬‬‫و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺸـﻬﯿﺮ ﺑـﺎﺑﻦ اﻟـﺪﯾﺒﻊ اﻟّﺸـ ﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﺗﯿﺴـﯿﺮ اﻟﻮﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ أّم ﯾﻮﻧﺲ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺟﺎءت أّم وﻟـﺪ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ إﻟﯽ ﻋﺎﯾﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬـﺎ ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻌﺖ ﺟﺎرﯾـﮥ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋـﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺷﺘﺮﯾﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﻗﺒﻞ ﺣﻠﻮل اﻷﺟﻞ‬‫ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ و ﮐﻨﺖ ﺷـﺮﻃﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﻧّـﮏ إن ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻓﺄﻧﺎ أﺷﺘﺮﯾﻬﺎ ﻣﻨﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ‪،‬‬‫أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﯾﺼﻨﻊ؟‬‫ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ َو َأﻣُْﺮُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫‪ .‬اﻵﯾﮥ‪ .‬ﻓﻠﻢ ﯾﻨﮑﺮ أﺣﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﯾﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ؛ و اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﻣﺘﻮّﻓﺮون ‪.‬‬
‫و زﯾﻦ اﻟـﺪﯾﻦ اﻟّﺸـ ﻬﯿﺮ ﺑﺎﺑﻦ ﻧﺠﯿﻢ اﻟﻤﺼـﺮي در »ﺑﺤﺮ راﺋﻖ‪ -‬ﺷـﺮح ﮐﻨﺰ اﻟـّﺪﻗﺎﺋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و ﺷـﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺎﻷﻗّﻞ ﻗﺒﻞ اﻟّﻨﻘـﺪ‪ .‬أي ﻟﻢ ﯾﺠﺰ‬‫ﺷﺮاء اﻟﺒـﺎﺋﻊ ﻣـﺎ ﺑـﺎع ﺑﺄﻗـّﻞ ﻣّﻤـ ﺎ ﺑﺎع ﻗﺒﻞ ﻧﻘـﺪ اﻟّﺜﻤﻦ‪ ،‬ﻓﻬﻮ ﻣﺮﻓﻮع ﻋﻄﻔﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﯿﻊ ﻻ أﻧّﻪ ﻣﺠﺮور ﻋﻄﻔﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺠﺮورات ﻷﻧّﻪ ﻟﻮ ﮐﺎن ﮐـﺬﻟﮏ‬‫ﻟﺼﺎر اﻟﻤﻌﻨﯽ ﻟﻢ ﯾﺠﺰ ﺑﯿﻊ ﺷـﺮاء‪ ،‬و ﻫﻮ ﻓﺎﺳـﺪ و إﻧّﻤﺎ ﻣﻨﻌﻨﺎ ﺟﻮازه اﺳـﺘﺪﻻﻻ ﺑﻘﻮل ﻋﺎﯾﺸـﮥ )رض( ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة و ﻗـﺪ ﺑﺎﻋﺖ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﺑﻌـﺪ ﻣﺎ‬‫اﺷﺘﺮت ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ و اﺷﺘﺮﯾﺖ‪ ،‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ )ﺗﻌﺎﻟﯽ( أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺸـﮑﺎة« در ﺷـﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﺗﻤﺮ ﺟﻨﯿﺐ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ اﺧﺘﻼف در ﻣﺴـﺌﻠﻪ اﺣﺘﯿﺎل در رﺑﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﻟا ﻄﯿﺒّﯽ‪-‬‬‫رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :-‬و ﯾﻨﺼﺮ ﻗﻮل ﻣﺎﻟﮏ و أﺣﻤﺪ ﻣﺎ رواه رزﯾﻦ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ ﻋﻦ أّم ﯾﻮﻧﺲ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺟﺎءت أّم وﻟﺪ ﻟﺰﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ إﻟﯽ ﻋﺎﯾﺸﮥ رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻌﺖ ﺟﺎرﯾـﮥ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋـﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺷﺘﺮﯾﺘﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺣﻠﻮل اﻷﺟﻞ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﻨﺖ ﺷـﺮﻃﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﻧّﮏ إن‬‫ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻓﺄﻧﺎ أﺷﺘﺮﯾﻬﺎ ﻣﻨﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ ﻋﺎﯾﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ :‬ﺑﺌﺲ ﻣﺎ ﺷﺮﯾﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪675 :‬‬‫و ﺑﺌﺲ ﻣﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ أﺑﻄﻞ ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﯾﺼﻨﻊ؟‬‫ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﯾﺸﮥ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ َو َأﻣُْﺮُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﻨﮑﺮ أﺣﺪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ؛ و اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻣﺘﻮﻓﺮون‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﮑﻮاﮐﺒﯽ ﻣﻔﺘﯽ ﺣﻠﺐ اﻟّﺸﻬﺒﺎء در ﮐﺘﺎب »ﻓﻮاﺋﺪ ﺳﻤّﯿﻪ‪ -‬ﺷﺮح ﻓﺮاﺋﺪ ﺳﻨّﯿﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻣﻦ ﺷﺮي ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺎﻷﻗّﻞ ﻣﻦ اﻟّﺬي ﺑﺎع ﺑﻪ ﻣﻦ ﻗﺒﻞ‬‫و اﻟّﺜﻤﻦ اﻻّول ﻣﺎ ﮐﺎن ﻧﻘﺪ ﻓﺬا ﺷﺮاؤه ﯾﻘﯿﻨﺎ ﻗﺪ ﻓﺴﺪ‬‫أي‪ :‬إن اﺷﺘﺮي ﺟﺎرﯾﮥ ﻣﺜﻼ ﺑﺄﻟﻒ درﻫﻢ ﺣﺎﻟﮥ أو ﻧﺴـﯿﮥ ﻓﻘﺒﻀﻬﺎ ﺛّﻢ ﺑﺎﻋﻬﺎ ﻣﻦ اﻟﺒﺎﺋﻊ ﺑﺨﻤﺴﻤﺎﺋﮥ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻨﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول ﻻ ﯾﺠﻮز اﻟﺒﯿﻊ اﻟّﺜﺎﻧﯽ‬‫ﻟﻘﻮل ﻋﺎﯾﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة و ﻗﺪ ﺑﺎﻋﺖ ﺟﺎرﯾﮥ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ إﻟﯽ اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺑﺘﺎﻋﺘﻬﺎ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﺘﺒﺖ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﺛﻤﺎﻧﻤﺎﺋـﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮي أﺧﺒﺮي زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﻨﻔﯽ در »ﻧﻮر اﻻﻧﻮار‪ -‬ﺷﺮح ﻣﻨﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﺷـﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع ﺑﺄﻗّﻞ ﻣّﻤﺎ ﺑﺎع ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷول ﻓﺈّن اﻟﻘﯿﺎس ﯾﻘﺘﻀﯽ ﺟﻮازه‪ ،‬و ﻟﮑّﻨﺎ ﻗﻠﻨﺎ ﺑﺤﺮﻣﺘﻪ ﺟﻤﯿﻌﺎ ﻋﻤﻼ ﺑﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 52‬از ‪196‬‬‫ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة و ﻗـﺪ ﺑﺎﻋﺖ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﺑﻌـﺪ ﻣﺎ ﺷـﺮت ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ ﻣﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و اﺷﺘﺮﯾﺖ أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺑﺄّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫أﺑﻄﻞ ﺣّﺠﻪ و ﺟﻬﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻋﺒﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻧﻈﺎم اﻟّﺪﯾﻦ اﻷﻧﺼﺎري در »ﻓﻮاﺗﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت« در ﻣﺴﺌﻠﻪ »ﺗﻘﻠﯿﺪ اﻟّﺼﺤﺎﺑﯽ ﻓﯿﻤﺎ ﻻ ﯾﺪرك ﺑﺎﻟّﺮأي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﺜﺎل آﺧﺮ‪:‬‬‫روي رزﯾﻦ ﻋﻦ أّم ﯾﻮﻧﺲ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺟﺎءت أّم وﻟـﺪ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ إﻟﯽ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺎﯾﺸـﮥ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻌﺖ ﺟﺎرﯾـﮥ ﻣﻦ زﯾـﺪ ﺑﺜﻤﺎﻧﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ إﻟﯽ‬‫اﻟﻌﻄﺎء ﺛّﻢ اﺷﺘﺮﯾﺘﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺣﻠﻮل اﻷﺟﻞ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﮐﻨﺖ ﺷـﺮﻃﺖ ﻋﻠﯿﻪ إن ﺑﻌﺘﻬﺎ ﻓﺄﻧﺎ أﺷﺘﺮﯾﻬﺎ ﻣﻨﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ ﻋﺎﯾﺸﮥ‪ :‬ﺑﺌﺴـﻤﺎ ﺷـﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ‬‫اﺷﺘﺮﯾﺖ أﺑﻠﻐﯽ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ أﻧّﻪ ﻗـﺪ أﺑﻄـﻞ ﺟﻬـﺎده ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ -‬إن ﻟﻢ ﯾﺘﺐ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻤﺎ‬‫ﻧﺼﻨﻊ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﯾﺸﮥ‪َ :‬ﻓَﻤْﻦ ﺟﺎَءُه َﻣْﻮِﻋَﻈٌﮥ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪676 :‬‬‫ﻣِْﻦ َرﺑﱢِﻪ َﻓﺎﻧ َْﺘﻬﯽ َﻓَﻠُﻪ ﻣﺎ َﺳَﻠَﻒ َو َأﻣُْﺮُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ‬‫َو َﻣْﻦ ﻋﺎَد َﻓَﯿﻨَْﺘِﻘُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ ﻣِﻨُْﻪ‬‫‪ .‬و اﻟﺤﮑﻢ ﺑﺒﻄﻼن اﻟﺠﻬﺎد ﻻ ﯾﮑﻮن ﺑﺎﻟّﺮأي ﻓﻼ ﺑّﺪ ﻣﻦ اﻟّﺴﻤﺎع ‪.‬‬
‫و ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﺒـﺪ اﻟﺤﻠﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ أﻣﯿﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻠﮑﻬﻨﻮي اﻟﻤﻌﺎﺻـﺮ در »ﻗﻤﺮ اﻷﻗﻤﺎر ﺣﺎﺷـﯿﮥ ﻧﻮر اﻷﻧﻮار« ﮔﻔﺘﻪ‪) ] :‬ﻗﺎل‪ :‬و ﺷـﺮاء ﻣﺎ ﺑﺎع‪.‬‬‫إﻟﺦ(‪ ،‬ﺻﻮرﺗﻪ‪ :‬أن ﯾﺒﯿﻊ رﺟﻞ ﻋﺮﺿﺎ ﻣﻦ رﺟﻞ ﺑﺜﻤﻦ ﻣﺆّﺟﻞ ﺛّﻢ اﺷﺘﺮي ذﻟﮏ اﻟﺒﺎﺋﻊ ﻣﻦ ذﻟﮏ اﻟﻤﺸﺘﺮي ﺑﺄﻗّﻞ ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ‬‫اﻷّول‪ ،‬ﻓﻬﺬا اﻟّﺸﺮاء ﺣﺮام ﻓﺎﺳﺪ‪ .‬و ﻟﻘﺎﺋﻞ أن ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫إّن ﻫـﺬا اﻟﻤﺜـﺎل ﻻـ ﯾﺼـّﺢ ﻓـﺈّن ﻓﺴـﺎد ﻫـﺬا اﻟﺒﯿﻊ ﻣّﻤﺎ ﯾـﺪرك ﺑﺎﻟّﺮأي و اﻟﻘﯿﺎس ﻓﺈّن اﻟﺒﺎﺋﻊ اﻷّول ﻟّﻤﺎ اﺷﺘﺮي ﺑﺄﻗّﻞ ﻣﻦ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول ﻗﺒﻞ ﻧﻘـﺪه‬‫ﺣﺼﻞ اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻓﯽ ﻣﻠﮏ اﻟﺒﺎﺋﻊ اﻷّول و ﻫـﺬا اﻟﻘـﺪر اﻷﻗّﻞ ﺳـﻘﻂ ﻣﻦ ذّﻣـﮥ اﻟﻤﺸﺘﺮي اﻷّول و اﻟّﺰﯾﺎدة ﻋﻠﯿﻪ ﺑﻘﯽ ﻓﯽ ذّﻣﺘﻪ ﻣﻊ ﺧﺮوج اﻟﻤﺒﯿﻊ ﻋﻦ‬‫ﻣﻠﮑﻪ‪ ،‬ﻓﮑﺄن اﻟﺒﺎﺋﻊ اﻷّول ﺣّﺼﻞ ﻫـﺬا اﻟﻘـﺪر اﻟﺒﺎﻗﯽ ﺑﻼ ﺑـﺪل ﻓﺎﺷـﺘﺒﻪ ﺑﺎﻟّﺮﺑﺎ‪ ،‬و اﻟّﺮﺑﺎ و ﺷـﺒﻬﺘﻪ ﮐﻼﻫﻤﺎ ﻣﺤّﺮﻣﺎن‪ ،‬ﻓﻠﺬا ﺣﮑﻢ ﺑﻔﺴﺎد ﻫﺬا اﻟﻌﻘﺪ‪.‬‬‫ﻧﻌﻢ! إّن وﻋﯿـﺪ ﺑﻄﻼن اﻟﺤّﺞ و اﻟﺠﻬﺎد ﻻ ﯾﺤﺼﻞ ﺑﺎﻟﻘﯿﺎس ﻓﻼ ﺑّﺪ ﻣﻦ ﺳـﻤﺎع ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻫﺬا اﻟﻮﻋﯿﺪ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪) .‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﯾﻘﺘﻀـﯽ ﺟﻮازه(‪ .‬ﻓﺈّن اﻟﻤﻠﮏ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﻊ اﻷّول ﻗﺪ ﺗّﻢ ﺑﻘﺒﺾ اﻟﻤﺸﺘﺮي اﻷّول و إن ﻟﻢ ﯾﻨﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ و ﻫﻮ اﻟﻤﺠّﻮز ﻟﻠّﺘﺼّﺮف‬‫ﻓﯿﻨﺒﻐﯽ أن ﯾﺼـّﺢ اﻟﻌﻘـﺪ اﻟﺜﺎﻧﯽ ﮐﻤﺎ ﯾﺼّﺢ اﻟﻌﻘﺪ إذا اﺷﺘﺮي اﻟﺒﺎﺋﻊ اﻷّول ﻣﻦ اﻟﻤﺸﺘﺮي اﻷّول ﺑﻤﺜﻞ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول ﻗﺒﻞ ﻧﻘﺪ اﻟّﺜﻤﻦ اﻷّول‪) .‬ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫ﻋﻤﻼ ﺑﻘﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻟﺘﻠﮏ اﻟﻤﺮأة اﻟﺦ( أورده ﻋﻠّﯽ اﻟﻘﺎري و ﻓﯽ »اﻟﺼﺒﺢ اﻟّﺼﺎدق«‪ :‬ﻗﺎﻟﺖ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‬‫ﻷّم وﻟـﺪ زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺣﯿﻦ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪» :‬إﻧّﯽ ﺑﻌﺖ ﻣﻦ زﯾﺪ ﻏﻼﻣﺎ ﺑﺜﻤﺎن ﻣﺎﺋﮥ درﻫﻢ ﻧﺴـﯿﮥ و اﺷﺘﺮﯾﺘﻪ ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ ﻧﻘﺪا«‪ :‬أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪا أﻧّﯽ )أﻧّﮏ‪.‬‬‫ظ( ﻗﺪ أﺑﻄﻠﺖ ﺟﻬﺎدك ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺌﺴـﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ و ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ‪ .‬رواه أﺣﻤﺪ‪) .‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و ﻗﺪ ﺑﺎﻋﺖ(‪ .‬أي‬‫ﺷﺮت‪) .‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﺷﺮت(‪ .‬أي ﺑﺎﻋﺖ‪) .‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺑﺌﺴﻤﺎ ﺷﺮﯾﺖ(‪ .‬أي ﺑﻌﺖ‪» .‬ﮐﺬا ﻓﯽ اﻟﮑﻔﺎﯾﮥ«‪) .‬ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫أﺑﻠﻐﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ‪ .‬إﻟﺦ(‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ وﺻﻞ اﻟﺨﺒﺮ إﻟﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﺗﺎب و ﻓﺴﺦ اﻟﺒﯿﻊ و ﺟﺎء إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻣﻌﺘﺬرا[‪.‬‬‫ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫اﺷﺎره‬‫ﺑﻌﺾ أﺻﺤﺎب ﻣﺘﻬﺎﻟﮑﯿﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺘﺒﺎب ﭼﻨﺎن ﺟﺮأت و ﺟﺴﺎرت‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪677 :‬‬‫داﺷـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ را ﻣﺒﺎح و ﺟﺎﺋﺰ ﻣﯽاﻧﮕﺎﺷـﺘﻨﺪ؛ و ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﯾﻬﻮد اﯾﻦ ﺳـّﻨﺖ را ﺟﺎري ﮐﺮده اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑـﺬروه اﺟﺘﻬﺎد ﻣﯽرﺳـﯿﺪﻧﺪ ﻟﯿﮑﻦ از‬‫ﺑﺎرﮔﺎه ﺣﻀﺮت ﺧﻼﻓﺖﻣﺂب‪ -‬أﻋﻨﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ -‬ﻣﺴﺘﺤﻖ ﻟﻌﻦ رّب اﻷرﺑﺎب ﻣﯽﮔﺮدﯾﺪﻧﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 53‬از ‪196‬‬‫و ﺑﺮ ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼـﯿﺮ واﺿـﺢ و ﻣﺴـﺘﻨﯿﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺷـﺨﺎص ﻣﻠﻌﻮﻧﯿﻦ را ﻣﺸـﺒﻪ‬‫ﺑﻨﺠﻮم ﻫـﺪاﯾﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻓﺮﻣﻮد و اّﻣﺖ را در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ اﺣﺎﻟﻪ ﺑﺮ اﺳـﺘﻨﺒﺎط و اﺟﺘﻬﺎدﺷﺎن ﻓﺮﻣﻮده در ﺿـﻼل و إﺿـﻼل‬‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ اﻓﺰود‪.‬‬‫و ﺷﻮاﻫﺪ اﯾﻦ ﺟﺮأت و ﺟﺴﺎرت اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﯿﺶ از ﺑﯿﺸﺴﺖ؛ ﻟﯿﮑﻦ درﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﺮ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات أﺳﻔﺎر أﺣﺒﺎر ﺳّﻨّﯿﻪ اﮐﺘﻔﺎ ﻣﯽرود‪.‬‬‫ﺷﺎﻓﻌﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧـﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ دﯾﻨـﺎر ﻋﻦ ﻃﺎوس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أّن رﺟﻼ ﺑﺎع‬‫ﺧﻤﺮا ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗـﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧـﺎ! ﺑـﺎع اﻟﺨﻤﺮ؟ أ ﻣـﺎ ﻋﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﯿﻬﻮد! ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸـ ﺤﻮم‬‫ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﻪ ﺑﻐﺪادي در ﻣﺼـّﻨﻒ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻫﺸـﯿﻢ ﻋﻦ ﻣﻄﯿﻊ ﻋﻦ اﻟّﺸـ ﻌﺒﯽ ﻋﻦ ﻣﺴـﺮوق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ‬‫ﻓﺈﻧّﻪ أّول ﻣﻦ أذن ﻓﯽ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ[‪.‬‬‫ﻣﺒﺎح داﻧﺴﺘﻦ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ را و ﺗﺠﺎﻫﺮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﺮ اﻗﺪام ﺑﺎﯾﻦ ﻓﻌﻞ ﺷﻨﯿﻊ‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ ﻃﺎوس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ذﮐﺮ ﻟﻌﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أّن ﺳﻤﺮة؛‪ -‬و ﻗﺎل ﻣّﺮة‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳﻤﺮة‪ ،-‬ﺑﺎع ﺧﻤﺮا‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻤﺮة‪ ،‬إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺪارﻣﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮو‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ دﯾﻨﺎر‪ -‬ﻋﻦ ﻃﺎوس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳـﻤﺮة ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﻤﺮة؛ أ ﻣـﺎ ﻋﻠﻢ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸـ ﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫـﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫـﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﺳـﻔﯿﺎن‪:‬‬‫ﺟّﻤﻠﻮﻫﺎ‪ :‬أذاﺑﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺑﺎب »ﻻ ﯾﺬاب ﺷﺤﻢ اﻟﻤﯿﺘﮥ و ﻻ ﯾﺒﺎع و دﮐﻪ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪678 :‬‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﻤﯿﺪّي ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ دﯾﻨﺎر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻃﺎوس أﻧّﻪ ﺳﻤﻊ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﻓﻼﺗﺎ‬‫ﺑـﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗـﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧـﺎ! أ ﻟـﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗـﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬـﻮد! ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸـ ﺤﻮم‬‫ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ‪.‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪان‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﺧﺒﺮﻧﺎ ﯾﻮﻧﺲ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺷﻬﺎب‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺴـّﯿﺐ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ‬‫اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ و أﮐﻠﻮا أﺛﻤﺎﻧﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻗﺎﺗﻠﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻟﻌﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻗﺘﻞ‪ -‬ﻟﻌﻦ‪ -‬اﻟﺨّﺮاﺻﻮن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺑﺎب »ﻣﺎ ذﮐﺮ ﻋﻦ ﺑﻨﯽ إﺳﺮاﺋﯿﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ ﻃﺎوس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ! أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد‪ ،‬ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ‪ .‬ﺗﺎﺑﻌﻪ ﺟﺎﺑﺮ و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 54‬از ‪196‬‬‫و ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﮥ و زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﺣﺮب و إﺳﺤﺎق ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ -‬و اﻟّﻠﻔﻆ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ -‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬ﺳﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨﮥ ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ ﻃﺎوس‬‫ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳﻤﺮة ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺋﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻤﺮة! أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ‬‫اﻟﯿﻬﻮد ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ‪.‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﻣّﯿﮥ ﺑﻦ ﺑﺴﻄﺎم‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ زرﯾﻊ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬روح‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ‪ -‬ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ دﯾﻨﺎر ﺑﻬﺬا اﻹﺳﻨﺎد ﻣﺜﻠﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد در ﺑﺎب »اﻟّﺘﺠﺎرة ﻓﯽ اﻟﺨﻤﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﮥ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺳﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ دﯾﻨﺎر ﻋﻦ ﻃﺎوس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳﻤﺮة ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺳﻤﺮة! أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد‪ ،‬ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪» ] :‬اﻟّﻨﻬﯽ ﻋﻦ اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﻤﺎ ﺣّﺮم اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ«‪.‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ إﺳﺤﺎق ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺳﻔﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ ﻃﺎوس ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪679 :‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬أﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳـﻤﺮة ﺑـﺎع ﺧﻤﺮا‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗـﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﻤﺮة! أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد‪،‬‬‫ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﺳﻔﯿﺎن‪ :‬أذاﺑﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﻏﺰاﻟﯽ در »إﺣﯿﺎء اﻟﻌﻠﻮم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ اﻟﻮﻗﺖ اﻟّﺬي ﻧﻬﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻦ اﻟّﺮﺑﺎ‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬أّول رﺑﺎ أﺿﻌﻪ رﺑﺎ اﻟﻌّﺒﺎس‪،‬‬‫ﻣﺎ ﺗﺮك اﻟّﻨﺎس ﺑﺄﺟﻤﻌﻬﻢ ﮐﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺘﺮﮐﻮا ﺷـﺮب اﻟﺨﻤﺮ و ﺳﺎﺋﺮ اﻟﻤﻌﺎﺻـﯽ ﺣّﺘﯽ روي أّن ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﺑﺎع اﻟﺨﻤﺮ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ‪ ،‬ﻫﻮ أّول ﻣﻦ ﺳّﻦ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ[‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻐﻨﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﺴﺮور اﻟﺠﻤﺎﻋﯿﻠﯽ اﻟﻤﻘﺪﺳﯽ اﻟﺤﻨﺒﻠﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻷﺣﮑﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﻓﻼﻧﺎ ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ‪ ،‬أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد‪ ،‬ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ‪ .‬ﺟّﻤﻠﻮﻫﺎ‪ :‬أذاﺑﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب أّن ﻓﻼﻧﺎ ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ‪ ،‬أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد‪ ،‬ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ‪ .‬ﻫﺬه رواﯾﮥ اﻟﺒﺨﺎري و ﻣﺴﻠﻢ و أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻤﺮة أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼء اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﺎزن در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﻟﺒﺎب اﻟّﺘﺄوﯾﻞ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ َﯾْﺴَﺌﻠُﻮَﻧَﮏ َﻋِﻦ اﻟ َْﺨْﻤِﺮ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺟﻤﻌﺖ اﻷّﻣﮥ ﻋﻠﯽ ﺗﺤﺮﯾﻢ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ و اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﻬﺎ و ﺗﺤﺮﯾﻢ ﺛﻤﻨﻬﺎ‪ ،‬و ﯾﺪّل ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ‬‫روي ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل ﻋﺎم ﻓﺘـﺢ ﻣّﮑـ ﮥ إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺣّﺮم ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ و اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﻬﺎ و‬‫اﻟﻤﯿﺘـﮥ و اﻟﺨﻨﺰﯾﺮ و اﻷﺻـﻨﺎم‪ .‬أﺧﺮﺟﺎه ﻓﯽ »اﻟـّﺼ ﺤﯿﺤﯿﻦ« ﻣﻊ زﯾﺎدة اﻟﻠﻔﻆ )ق(‪ .‬ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺧﺮج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺣّﺮﻣﺖ اﻟّﺘﺠﺎرة ﻓﯽ اﻟﺨﻤﺮ‪.‬‬‫)ق(‪ .‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋـّﺒ ﺎس‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب أّن ﻓﻼﻧﺎ ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ‪ :‬أ ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد‪ ،‬ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 55‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪680 :‬‬‫و ﻋﻤﺎد اﻟﺪﯾﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺤﻠﺒﯽ اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ در »إﺣﮑﺎم اﻷﺣﮑﺎم‪ -‬ﺷـﺮح ﻋﻤﺪة اﻷﺣﮑﺎم« در ﺷـﺮح‬‫]ﺣﺪﯾﺚ »ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﻼن اﻟﺬي ﮐﻨﯽ ﻋﻨﻪ ﻫﻮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻠﺨﯿﺺ اﻟﺨـﺒﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﺑﯿﻊ اﻟﻌﻨﺐ ﻣﻦ ﻋﺎﺻـﺮه‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻄﺒﺮاﻧّﯽ ﻓﯽ اﻷوﺳـﻂ ﻋﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ‬‫أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺧﯿﺜﻤﮥ ﺑﺎﺳـﻨﺎده ﻋﻦ ﺑﺮﯾﺪة‪ ،‬ﻣﺮﻓﻮﻋﺎ‪ :‬ﻣﻦ ﺣﺒﺲ اﻟﻌﻨﺐ أّﯾﺎم اﻟﻘﻄﺎف ﺣّﺘﯽ ﯾﺒﯿﻌﻪ ﻣﻦ ﯾﻬﻮدي أو ﻧﺼـﺮاﻧﯽ أو ﻣّﻤﻦ ﯾّﺘﺨﺬه ﺧﻤﺮا‬‫ﻓﻘﺪ ﺗﻘّﺤﻢ اﻟّﻨﺎر ﻋﻠﯽ ﺑﺼـﯿﺮة‪ .‬و ﻓﯽ »اﻟـّﺼ ﺤﯿﺤﯿﻦ«‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب أّن ﻓﻼﻧﺎ‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب‪ -‬ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ؛‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻓﯽ اﻟﺒﺎب اﻷﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻮاردة ﻓﯽ ﻟﻌﻦ ﺑﺎﺋﻊ اﻟﺨﻤﺮ و ﻣﺒﺘﺎﻋﻬﺎ و ﺣﺎﻣﻠﻬﺎ و اﻟﻤﺤﻤﻮﻟﮥ إﻟﯿﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺳﻤﺮة ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ ﻟﻠّﻪ ﺳﻤﺮة! أ ﻣﺎ ﻋﻠﻢ أن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ‬‫اﻟﯿﻬﻮد ﺣّﺮم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ‪.‬‬‫ﻋﺐ ]‪ .[1‬ﺣﻢ ]‪ .[2‬و اﻟّﺪارﻣّﯽ و اﻟﻌﺪﻧّﯽ‪ .‬خ ]‪ .[3‬م ]‪ .[4‬ن ]‪ .[5‬ﺣﺐ ]‪ .[6‬و اﺑﻦ اﻟﺠﺎرود‪ .‬و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ‪ .‬ق ]‪.[[7‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤـ ﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻼﻧﺎ ﻓﺈﻧّﻪ أّول ﻣﻦ أذن ﻓﯽ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ و إّن اﻟﺘﺠﺎرة ﻻ ﺗﺼـّﺢ ﻓﯿﻤﺎ ﻻ‬‫ﯾﺤّﻞ أﮐﻠﻪ و ﺷﺮﺑﻪ‪ .‬ش‪ .‬ق‪ .‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ ﻓﯽ »اﻟﻤﺼّﻨﻒ« و اﻟﺒﯿﻬﻘّﯽ ﻓﯽ »اﻟّﺴﻨﻦ«[‪.‬‬‫و ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‬‫]أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ [1] :‬أي أﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق‪.‬‬‫]‪ [2‬أي أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤﺪ‪.‬‬‫]‪ [3‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺒﺨﺎري‪.‬‬‫]‪ [4‬أي أﺧﺮﺟﻪ ﻣﺴﻠﻢ‪.‬‬‫]‪ [5‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ‪.‬‬‫]‪ [6‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ ﺣﺒﺎن‪.‬‬‫]‪ [7‬أي أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪681 :‬‬‫ذﮐﺮ ﻟﻌﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب أّن ﺳـﻤﺮة ﺑﺎع ﺧﻤﺮا ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻤﺮة إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﯿﻬﻮد ﺣّﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺸﺤﻮم ﻓﺠّﻤﻠﻮﻫﺎ‬‫ﻓﺒﺎﻋﻮﻫﺎ[‪.‬‬‫ﺗﺠﺎﺳﺮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﺮ ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ و ﺧﻨﺰﯾﺮ ﻫﺮ دو!‬‫و ﺗﺠﺎﺳـﺮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺑﺮ اﺟﺘﻬﺎد ﺑﺎﻃﻞ ﺑﺤّﺪي رﺳﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎﻵﺧﺮ در ﻓﯽء ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ ﺛﻤﻦ ﺧﻤﺮ و ﺧﻨﺰﯾﺮ ﻫﺮ دو را ﻣﺨﻠﻮط ﺳﺎﺧﺖ و‬‫ﭘﺮده از روي دﯾﻦ و دﯾﺎﻧﺖ ﺧﻮد ﺑﺮ اﻧﺪاﺧﺖ و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﭼﻮن ﺑﺮ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﻣﻨﮑﺸﻒ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐّﻒ اﻓﺴﻮس ﻣﺎﻟﯿﺪﻧﺪ و از ﺻـﻨﯿﻊ ﺷـﻨﯿﻊ‬‫او زار زار ﻧﺎﻟﯿﺪﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻼـ ﻟﺤـﺎظ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺖ ﺑﺘﺤﻘﯿﺮ او ﭘﺮداﺧﺘﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑﻠﻌﻨﺖ ﻣﻔﻀـﺤﻪ او را ﻧﻮاﺧﺘﻨـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻠّﺎ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ‬‫اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬رأﯾﺖ ﻋﻤﺮ ﯾﻘّﻠﺐ ﮐّﻔﻪ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﻤﺮة! ﻋﻮﯾﻤﻞ ﻟﻨﺎ ﺑﺎﻟﻌﺮاق ﺧﻠﻂ ﻓﯽ ﻓﯽء اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﺛﻤﻦ‬‫اﻟﺨﻤﺮ و اﻟﺨﻨﺰﯾﺮ ﻓﻬﯽ ﺣﺮام و ﺛﻤﻨﻬﺎ ﺣﺮام )ﻋﺐ‪ .‬ق(‪ .‬أي أﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق ﻓﯽ ﻣﺼّﻨﻔﻪ و اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ ﻓﯽ ﺳﻨﻨﻪ ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺠﺎﺳـﺮ ﺳـﻤﺮه ﺑﺮ ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ و ﺧﻨﺰﯾﺮ ﻫﺮ دو و ﺧﻠﻂ ﻗﯿﻤﺖ آن در ﻓﯽء ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻣﺼـﺪاق »ﻇﻠﻤﺎت ﺑﻌﻀـﻬﺎ ﻓﻮق‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 56‬از ‪196‬‬‫ﺑﻌﺾ« ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬و ﺳﺮاﺳـﺮ ﻋﻨﺎد و ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻋﯿﻦ ﻣﻌﺎّزت و ﻣﺸﺎﻗّﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا‬‫ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﺣﺴﺐ رواﯾﺎت ﺣّﻔﺎظ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬‫»ﻣﻦ ﺑﺎع اﻟﺨﻤﺮ ﻓﻠﯿﺸﻘﺺ اﻟﺨﻨﺎزﯾﺮ«‪،‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻼء اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺒﻐﺪادي اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﺨﺎزن در »ﺗﻔﺴﯿﺮ« ﺧﻮد آورده اﺳﺖ‪:‬‬‫]ﻋﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﺑﺎع اﻟﺨﻤﺮ ﻓﻠﯿﺸﻘﺺ اﻟﺨﻨﺎزﯾﺮ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ أﺑﻮ داود‪.‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﻠﯿﺸﻘﺺ اﻟﺨﻨﺎزﯾﺮ‪،‬‬‫أي ﻓﻠﯿﻘﻄﻌﻬﺎ ﻗﻄﻌﺎ ﻗﻄﻌﺎ ﮐﻤﺎ ﺗﻘﻄﻊ اﻟّﺸﺎة ﻟﻠﺒﯿﻊ‪ .‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬ﻣﻦ اﺳﺘﺤّﻞ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ ﻓﻠﯿﺴﺘﺤّﻞ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻨﺎزﯾﺮ ﻓﺈﻧّﻬﻤﺎ ﻓﯽ اﻟّﺘﺤﺮﯾﻢ ﺳﻮاء[‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻫﺎﺗﮏ أﺳـﺘﺎر ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ﺷـﯿﻦ و ﺷـﻨﺎر و ﻋّﺮ و ﻋﺎر ﺳـﻤﺮه را ﻓﺮاروي أﺻـﺤﺎب أﺑﺼﺎر ﻣﯽﻧﻬﺪ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ‬‫اﻟّﻨﻬـﺎر ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ .‬و از ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺑﻌﺾ ﺗﺼﺎﻧﯿﻒ أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻓﻘﺎﻫﺖ و اﺟﺘﻬﺎد ﺳـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨـﺪب در ﺑﺎب ﺧﻤﺮ‬‫ﺑـﺬروه ﺗﺮّﻗﯽ ﮐﺮد ﮐﻪ او ﺑﺪرد اﯾﻦ أّم اﻟﺨﺒﺎﺋﺚ در ﺣّﻤﺎم ﺟﺴﻢ ﺧﻮد را ﻣﯽﻣﺎﻟﯿﺪ و ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ اﻗﺪام او را ﺑﺮﯾﻦ ﻓﻌﻞ ﺷـﻨﯿﻊ و ﻋﻤﻞ ﻓﻈﯿﻊ‬‫ﭼﻮن ﺧﯿﻠﯽ ﻗﺒﯿﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪682 :‬‬‫و ﻣﻨﮑﺮ دﯾﺪﻧـﺪ ﻟﻬـﺬا ﺑﺎﻻي ﻣﻨﺒﺮ ﻋﻠﯽ رءوس اﻷﺷـﻬﺎد ﺑﺮ او ﻟﻌﻨﺖ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﻘﯿﻪ ﺟﻠﯿﻞ ﺣﻨﻔّﯿﻪ ﺷـﻤﺲ اﻷﺋّﻤﮥ ﻓﺨﺮ اﻻﺳـﻼم أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻬﯿﻞ اﻟّﺴﺮﺧﺴﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﺒﺴﻮط« آورده‪] :‬و ﯾﮑﺮه ﺷﺮب دردّي اﻟﺨﻤﺮ و اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﻪ ﻷّن اﻟّﺪردي ﻣﻦ ﮐّﻞ ﺷﯽء ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ‬‫ﺻﺎﻓﯿﻪ‪ ،‬و اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﺎﻟﺨﻤﺮ ﺣﺮام ﻓﮑﺬﻟﮏ ﺑﺪردﯾﻪ‪ .‬و ﻫﺬا ﻷّن ﻓﯽ اﻟّﺪردي أﺟﺰاء اﻟﺨﻤﺮ‪ ،‬و ﻟﻮ وﻗﻌﺖ ﻗﻄﺮة ﻣﻦ ﺧﻤﺮ ﻓﯽ ﻣﺎء ﻟﻢ ﯾﺠﺰ ﺷـﺮﺑﻪ و‬‫اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﻪ ﻓﺎﻟّﺪردي أوﻟﯽ‪ .‬و اﻟّﺬي روي أّن ﺳـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮐﺎن ﯾﺘﺪﻟّﮏ ﺑﺪردي اﻟﺨﻤﺮ ﻓﯽ اﻟﺤﻤﺎم؛ ﻓﻘﺪ أﻧﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻤﺮ‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ذﻟﮏ ﺣّﺘﯽ ﻟﻌﻨﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻟﻤﺎ ﺑﻠﻐﻪ ذﻟﮏ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻷﺣﺪ أن ﯾﺄﺧﺬ ﺑﺬﻟﮏ ﺑﻌﺪ ﻣﺎ أﻧﮑﺮه ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻏﺎﻟﺒﺎ ﺳـﻤﺮه در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺗﺪﻟّﮏ ﺧﻤﺮ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﺟﺘﻬﺎد ﺧﻮد اﺗّﺒﺎع و ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺑﻌﺾ أﮐﺎﺑﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ازو در ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺻﺤﺎﺑّﯿﺖ و اﺟﺘﻬﺎد‬‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻧﯿﺰ ﭘﯿﺶ ﻧﻈﺮ داﺷﺖ‪.‬‬‫آﯾﺎ ﻧﻤﯽداﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﮐﻪ أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﭽﻪ ﺣّﺪ دﻟﺪاده أﻓﻌﺎل او ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﺑﺮ ﻣﺴﺎﻋﯽ ﻣﻮﻫﻮﻣﻪ او در ﻧﺸـﺮ اﺳﻼم اﻓﺘﺨﺎرﻫﺎي ﺑﯿﺠﺎ‬‫دارﻧـﺪ در ﻋﺸﻖ أّم اﻟﺨﺒـﺎﺋﺚ ﻫﻤﯿﻦ و ﺗﯿﺮه را ﭘﯿﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد و ﺑـﺎ وﺻﻒ ﺗﻨﺒﯿﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﻣﺮﺗـﺪع ﻧﺸـﺪ و از راه ﻏﻠﻈﺖ و ﺟﻔـﺎ ﺗﺄوﯾﻞ‬‫ﻋﻠﯿـﻞ ﺑﺮاي ﻓﻌﻞ ﺧﻮد اﯾﺠﺎد ﮐﺮد‪ ،‬ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﺎر دﯾﮕﺮ ﺑﺰﺟﺮ و ﺗﻮﺑﯿﺨﺶ ﭘﺮداﺧﺘﻨـﺪ و او را ﻣﻊ أﻗﺎرﺑﺶ ﻋﺮﺿﻪ ﺗﺄﻧﯿﺐ و ﺗﺸﻮﯾﺮ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻨـﺪ و ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺑﻌﺾ رواﯾﺎت ﻣﻌﺰوﻟﺶ ﻧﻤﻮده از ﻣﺮﺗﺒﻪ اﻣﺎرت اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﺗﺎرﯾﺦ ﻃﺒﺮي« ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪] :‬ﮐﺘﺐ إﻟّﯽ اﻟّﺴـ ﺮّي ﻋﻦ‬‫ﺷﻌﯿﺐ ﻋﻦ ﺳـﯿﻒ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻋﺜﻤﺎن و أﺑﯽ ﺣﺎرﺛـﮥ‪ :‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻓﻤﺎ زال ﺧﺎﻟﺪ ﻋﻠﯽ ﻗّﻨﺴـﺮﯾﻦ ﺣّﺘﯽ ﻏﺰا ﻏﺰوﺗﻪ اﻟﺘﯽ أﺻﺎب ﻓﯿﻬﺎ و ﻗﺴﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﻣﺎ أﺻﺎب‬‫ﻟﻨﻔﺴﻪ‪ ،‬ﮐﺘﺐ إﻟّﯽ اﻟّﺴﺮّي ﻋﻦ ﺷﻌﯿﺐ ﻋﻦ ﺳﯿﻒ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻤﺠﺎﻟﺪ ﻣﺜﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫و ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن ﺧﺎﻟـﺪا دﺧﻞ اﻟﺤّﻤﺎم ﻓﺘـﺪﻟّﮏ ﺑﻌـﺪ اﻟّﻨﻮرة ﺑﺜﺨﯿﻦ ﻋﺼـﻔﺮ ﻣﻌﺠﻮن ﺑﺨﻤﺮ‪ ،‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧّﮏ ﺗﺪﻟّﮑﺖ ﺑﺨﻤﺮ و إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ‬‫ﺣّﺮم ﻇﺎﻫﺮ اﻟﺨﻤﺮ و ﺑﺎﻃﻨﻪ ﮐﻤﺎ ﺣّﺮم ﻇﺎﻫﺮ اﻹﺛﻢ و ﺑﺎﻃﻨﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺣﺮم ﻣّﺲ اﻟﺨﻤﺮ إﻟّﺎ أن ﺗﻐﺴﻞ ﮐﻤﺎ ﺣّﺮم ﺷﺮﺑﻬﺎ‪:‬‬‫ﻓﻼ ﺗﻤّﺴﻮﻫﺎ أﺟﺴﺎدﮐﻢ ﻓﺎﻧّﻬﺎ ﻧﺠﺲ و إن ﻓﻌﻠﺘﻢ ﻓﻼ ﺗﻌﻮدوا‪ .‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﺧﺎﻟﺪ‪ :‬إﻧّﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪683 :‬‬‫ﻗﺘﻠﻨﺎﻫﺎ ﻓﻌﺎدت ﻏﺴﻮﻻ ﻏﯿﺮ ﺧﻤﺮ‪ .‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬إﻧّﯽ أﻇّﻦ آل اﻟﻤﻐﯿﺮة ﻗﺪ اﺑﺘﻠﻮا ﺑﺎﻟﺠﻔﺎء ﻓﻼ أﻣﺎﺗﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ! ﻓﺎﻧﺘﻬﯽ إﻟﯿﻪ ذﻟﮏ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در وﻗﺎﺋﻊ ﺳﻨﻪ ﺳﺒﻊ ﻋﺸﺮه آورده‪:‬‬‫]و ﻗﯿﻞ إّن ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺣﻀﺮ ﻓﺘﺢ اﻟﺠﺰﯾﺮة ﻣﻊ ﻋﯿﺎض و دﺧﻞ ﺣّﻤﺎﻣﺎ ﺑﺂﻣﺪ ﻓﺄﻃﻠﯽ ﺑﺸﯽء ﻓﯿﻪ ﺧﻤﺮ ﻓﻌﺰﻟﻪ ﻋﻤﺮ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ در »ﮐﺎﻣﻞ« در وﻗﺎﺋﻊ ﺳﻨﻪ ﺳﺒﻊ ﻋﺸﺮه آورده‪] :‬و دﺧﻞ ﺧﺎﻟﺪ اﻟﺤّﻤﺎم ﻓﺘﺪﻟّﮏ ﺑﻐﺴﻞ )ﺑﻐﺴﻮل‪ .‬ظ( ﻓﯿﻪ ﺧﻤﺮ‪ ،‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 57‬از ‪196‬‬‫ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧّﮏ ﺗﺪﻟّﮑﺖ ﺑﺨﻤﺮ و إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ ﺣّﺮم ﻇﺎﻫﺮ اﻟﺨﻤﺮ و ﺑﺎﻃﻨﻪ و ﻣّﺴﻪ )و ﺑﺎﻃﻨﻬﺎ و ﻣّﺴـ ﻬﺎ‪ .‬ظ( ﻓﻼ ﺗﻤّﺴﻮﻫﺎ أﺟﺴﺎدﮐﻢ‪ .‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﺧﺎﻟﺪ‪:‬‬‫إﻧﺎ ﻓﺘﻨﻨﺎﻫﺎ )ﻗﺘﻠﻨﺎﻫﺎ‪ .‬ظ( ﻓﻌﺎدت ﻏﺴﻮﻻ ﻏﯿﺮ ﺧﻤﺮ‪ .‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬إّن آل اﻟﻤﻐﯿﺮة اﺑﺘﻠﻮا ﺑﺎﻟﺠﻔﺎء ﻓﻼ أﻣﺎﺗﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺧﻠـﺪون ﻣﻐﺮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد آورده‪] :‬و ﻗﯿـﻞ إّن ﺧﺎﻟـﺪا ﺣﻀـﺮ ﻓﺘـﺢ اﻟﺠﺰﯾﺮة ﻣﻊ ﻋﯿﺎض و دﺧﻞ اﻟﺤّﻤﺎم ﺑﺂﻣـﺪ ﻓﺄﻃﻠﯽ ﺑﺸـﯽء ﻓﯿﻪ‬‫ﺧﻤﺮ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺧﻠﺪون در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد آورده‪] :‬و ﺷﺎع ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﻣﺎ أﺻﺎب ﺧﺎﻟﺪ ﻣﻊ ﻋﯿﺎض ﺑﻦ ﻏﻨﻢ ﻣﻦ اﻷﻣﻮال ﻓﺎﻧﺘﺠﻌﻪ رﺟﺎل ﻣﻨﻬﻢ اﻷﺷﻌﺚ‬‫ﺑﻦ ﻗﯿﺲ و أﺟﺎزه ﺑﻌﺸـﺮة آﻻف و ﺑﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﻤﺮ ﻣﻊ ﻣﺎ ﺑﻠﻐﻪ ﻓﯽ آﻣـﺪ ﻣﻦ ﺗـﺪﻟّﮑﻪ ﺑﺎﻟﺨﻤﺮ ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻋﺒﯿـﺪة أن ﯾﻘﯿﻤﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﺠﻠﺲ و‬‫ﯾﻨﺰع ﻋﻨﻪ ﻗﻠﻨﺴﻮﺗﻪ و ﯾﻌﻘﻠﻪ ﺑﻌﻤﺎﻣﮥ و ﯾﺴﺄﻟﻪ ﻣﻦ أﯾﻦ أﺟﺎز اﻷﺷﻌﺚ ﻓﺈن ﮐﺎن ﻣﻦ ﻣﺎﻟﻪ ﻓﻘﺪ أﺳﺮف ﻓﺎﻋﺰﻟﻪ و اﺿﻤﻢ إﻟﯿﮏ ﻋﻤﻠﻪ‪ .‬إﻟﺦ ‪.‬‬
‫ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﻌﻮﯾﻪ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب را در ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ‬‫و ﻣﻘﺎم ﮐﻤﺎل ﺗﺄّﺳﻒ و ﺗﻠّﻬﻒ اوﻟﯿﺎي ﺣﻀﺮت ﺧﻼﻓﺖﻣﺂب اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻣﮑّﺮر ﻟﻌﻦ ﻓﺮﻣﻮدن اﯾﺸﺎن ﺑﺮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب در ﺑﺎب‬‫ﺑﯿﻊ ﺧﻤﺮ و اﺳـﺘﻌﻤﺎل آن ﭼﻨﺎن اﺟﺘﻬﺎد او رواج ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﻣﺠﺘﻬﺪ أﻋﻈﻢ ﺣﻀـﺮات ﺳّﻨّﯿﻪ‪ ،‬أﻋﻨﯽ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻫﻢ ﺗﻘﻠﯿﺪ او اﺧﺘﯿﺎر ﻧﻤﻮد و ﺑﻼ ﺗﺄﺛّﻢ‬‫و ﺗﺤّﺮج راه ﺑﯿـﻊ ﺧﻤﺮ ﻋﻠﯽ اﻹﻋﻼـن و اﻹﺟﻬـﺎر در زﻣـﺎن ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛـﺎﻟﺚ ﭘﯿﻤﻮد‪ ،‬و درﯾﻦ ﺧﺼﻮص واﻗﻌـﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻤﻌﺮض ﺷـﻬﻮد آﻣـﺪ ﺑﺮاي‬‫أرﺑـﺎب أﻟﺒﺎب و أﺑﺼﺎر ﻣﺎﯾﻪ ﺣﯿﺮت و اﻋﺘﺒﺎرﺳﺖ و از اﯾﻤﺎن و ﻋـﺪاﻟﺖ أﺻـﺤﺎب ﻣﻮﺛﺮﯾﻦ ﺗﺒﺎب ﯾﮑﺴـﺮ ﭘﺮده ﻣﯽاﻧـﺪازد‪ ،‬و ﺑﻄﻼن ﺑﻮدﻧﺸﺎن‬‫ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﮐﺎﻟّﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪684 :‬‬‫واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﺳﺎزد‪.‬‬‫اﺑﻮ ﻫﻼل اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺴـﮑﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻷواﺋﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺑﺎﺳـﻨﺎده ﻋﻦ اﻟﻤﺪاﺋﻨﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﺸﺮ ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﮐﻌﺐ ﻋﻦ ﺑﺮﯾﺪة اﻷﺳﻠﻤﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣّﺮ ﺑﻌﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻋﯿﺮ ﺗﺤﻤﻞ اﻟﺨﻤﺮ ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻓﻘﺎل‪ :‬أ زﯾﺖ ﻫﺬا؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﺑﻞ ﺧﻤﺮ ﺗﺒﺎع ﻟﻤﻌﻮﯾﮥ‪ .‬ﻓﺄﺧﺬ ﺷـﻔﺮة ﻓﺸّﻖ اﻟّﺮواﯾﺎ‪ .‬ﻓﺸـﮑﺎه ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة‪ :‬ﻣﺎﻟﮏ و ﻟﻤﻌﻮﯾﮥ؟! ﻟﻪ ﻣﺎ ﺗﺤﻤﻞ‪ ،‬إّن اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺗِﻠَْﮏ ُأﱠﻣٌﮥ َﻗْﺪ َﺧَﻠْﺖ ﻟَﻬﺎ ﻣﺎ َﮐَﺴَﺒْﺖ َو ﻟَُﮑْﻢ ﻣﺎ َﮐَﺴﺒْﺘُْﻢ*‬‫‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة! إﻧّﮏ ﻟﻢ ﺗﮑﻦ ﻣﻌﻨﺎ إذ ﺑﺎﯾﻌﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﺑﺎﯾﻌﻨﺎه ﻋﻠﯽ اﻟّﺴﻤﻊ و اﻟّﻄﺎﻋﮥ و اﻷﻣﺮ ﺑﺎﻟﻤﻌﺮوف و‬‫اﻟّﻨﻬﯽ ﻋﻦ اﻟﻤﻨﮑﺮ و أن ﻧﻤﻨﻌﻪ ﻣّﻤـ ﺎ ﻧﻤﻨﻊ ﻧﺴﺎءﻧـﺎ و أﺑﻨﺎءﻧـﺎ و ﻟﻨـﺎ اﻟﺠّﻨـﮥ‪ ،‬ﻓﻤﻦ و ﻓﯽ ﺑﻬﺎ ﻟّﻠﻪ و ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﻧﮑﺚ ﻓﺈﻧّﻤﺎ ﯾﻨﮑﺚ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﻪ‪.‬‬‫ﻓﮑﺘﺐ ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﯾﺸﮑﻮه‪ ،‬ﻓﺤﻤﻠﻪ إﻟﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳﯿﻠﯽ أﻣﻮرﮐﻢ رﺟﺎل ﯾﻌﺮﻓﻮﻧﮑﻢ ﻣﺎ ﯾﻨﮑﺮون و ﯾﻨﮑﺮون ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻣﺎ ﺗﻌﺮﻓﻮن‪ ،‬ﻓﻼ‬‫ﻃﺎﻋﮥ ﻟﻤﻦ ﻋﺼﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﻋﺒﺎدة ﯾﺸﻬﺪ أّن ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺮاﺟﻌﻪ ﻋﺜﻤﺎن ‪.‬‬‫‪ -17‬در ﺑﯿﺎن اﯾﻨﮑﻪ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از أﺻﺤﺎب ﺑﯽ ﻣﺒﺎﻻت ﻓﺘﻮاي ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻣﯿﺪادﻧﺪ‬‫اﺷﺎره‬‫ﻫﻔﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﻌﺾ أﺷـﺨﺎص ﭼﻨﺎن ﺑﯽ ﻣﺒﺎﻻت ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻓﺘﻮي ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ‬‫ﻣﯽدادﻧـﺪ‪ ،‬و ﻧﻬـﺎﯾﺖ ﺻـﻔﺎﻗﺖ و رﻗﺎﻋﺖ ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻣﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد ﻣﯽﻧﻬﺎدﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ ﺳـﺮ ﺣـّﺪ زﺟﺮ و ﻧﻬﺮ و ﻋـﺬل و ﻣﻼم أﺻـﺤﺎب أﻟﺒﺎب و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 58‬از ‪196‬‬‫أﺣﻼـم ﻣﯽرﺳـﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﻣﺠﺒﻮر و ﻧﺎﭼـﺎر ﺷـﺪه ﻣﻈﻬﺮ ﻗﺼﻮر ﺧﻮد از ﻣﻨﺼﺐ ﺟﻠﯿـﻞ اﻓﺘـﺎ ﻣﯽﮔﺮدﯾﺪﻧـﺪ و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ أﻣﺜﺎل اﯾﻦ‬‫ﻣﻐﻔﻠﯿﻦ ﺣﺎﺋﺮﯾﻦ و ﻣﺠﻬﻤﻠﯿﻦ ﺑﺎﺋﺮﯾﻦ را ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺠﻮم ﻫـﺪاﯾﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻓﺮﻣﻮد و اّﻣﺖ ﺧﻮد‬‫را ﺧﻮاه در ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺗﻔﻮﯾﺾ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺾ ﺷﻮاﻫـﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ از ﮐﺘﺐ أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪ ،‬و ﻋﺒﺮت از ﮔﺮوﯾﺪن‪ ،‬ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﭽﻨﯿﻦ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺗﺎﺋﻬﯿﻦ ﻋﺎﻣﻬﯿﻦ‬‫ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺰﯾﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪685 :‬‬‫اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت و ﻓﺘﺎوي ﻏﻠﻂ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ أﺷﻌﺮي‬‫ﻣﻠّﺎ ﻋﻠﯽ ﻣّﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻟّﺼﻠﻮة ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋـﺎﺻﻢ ﺑﻦ ﺿـﻤﺮة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺟﺎء ﻧﻔﺮ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي ﻓﺴﺄﻟﻮه ﻋﻦ اﻟﻮﺗﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ وﺗﺮ ﺑﻌـﺪ اﻷذان‪ .‬ﻓﺄﺗﻮا ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﺄﺧﺒﺮوه ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻘﺪ‬‫أﻏﺮق ﻓﯽ اﻟﻨﺰع و أﻓﺮط ﻓﯽ اﻟﻔﺘﯿﺎ! اﻟﻮﺗﺮ ﻣﺎ ﺑﯿﻨﮏ و ﺑﯿﻦ ﺻﻼة اﻟﻐﺪاة‪ :‬ﻣﺘﯽ أوﺗﺮت ﻓﺤﺴﻦ‬‫)ﻋﺐ و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ( ]‪.[1‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷﻌﺮي ﮐﻪ ﻧﺰد ﺳّﻨّﯿﻪ از ﮐﺒﺎر أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ و اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﭼﻬﺎ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ و اﻏﺮاق در إﺛﺒﺎت ﻣﻨﺎﻗﺐ و ﻓﻀﺎﺋﻠﺶ دارﻧﺪ در ﺑﺎب ﻧﻤﺎز وﺗﺮ اﻗﺪام ﺑﺮ ﻓﺘﻮاي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻧﻤﻮده؛ و ﻫﺮ ﮔﺎه‬‫اﯾﻦ ﻓﺘﻮاي او ﺑﺮ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﻌﺮوض ﺷﺪ آن ﺟﻨﺎب ﺑﮑﻠﻤﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ‬‫»ﻟﻘﺪ أﻏﺮق ﻓﯽ اﻟّﻨﺰع و أﻓﺮط ﻓﯽ اﻟﻔﺘﯿﺎ«‬‫ﮐﻤﺎل ﺟﻬﺎﻟﺖ او را ﺑﺮ أﻫﻞ ﻋﻘﻞ و ﻫﻮش ﻇﺎﻫﺮ ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻮدن او از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺮﺗﮑﺒﯿﻦ رﻣﯽ اﻟّﺴـ ﻬﺎم ﻓﯽ اﻟّﻈﻼم ﮐﺎﻟـّﺼ ﺒﺢ اﻟﻤﻨﯿﺮ ﻟﮑّﻞ ذي‬‫ﻋﯿﻨﯿﻦ‪ ،‬واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫و ﭼﺮا ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺒﺎﺷـﺪ؟! ﺣـﺎل آﻧﮑﻪ در ﮐﺘﺐ و أﺳـﻔﺎر أﻋﻼـم و أﺣﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ از ﻋﻤﻞ ﺧﻮد ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻧﺰد أذان ﻧﻤﺎز وﺗﺮ أدا ﻣﯽﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﺷﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق أﻧﺒﺄﻧﺎ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق ﻋﻦ اﻟﺤﺮث ﻋﻦ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ‬‫ﯾﻮﺗﺮ ﻋﻨﺪ اﻷذان و ﯾﺼّﻠﯽ رﮐﻌﺘﯽ اﻟﻔﺠﺮ ﻋﻨﺪ اﻹﻗﺎﻣﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﺷﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ أﺳﻮد‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺷـﺮﯾﮏ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق ﻋﻦ ﻋﺎﺻﻢ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﺎن ﯾﻮﺗﺮ ﻋﻨﺪ اﻷذان و ﯾﺼّﻠﯽ‬‫اﻟّﺮﮐﻌﺘﯿﻦ ﻋﻨﺪ اﻹﻗﺎﻣﮥ[‪.‬‬‫و از ﻋﺠﺎﺋﺐ ﻟﯿﻞ و ﻧﻬﺎر اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ از ﮐﻤﺎل ﻏﻔﻠﺖ و ﻗّﻠﺖ اﻧﺘﺒﺎه ﺧﻮد ﻧﻮم را ﻧﺎﻗﺾ وﺿﻮ ﻧﻤﯽداﻧﺴﺖ‪ ،‬و درﯾﻦ ﺑﺎب ﻣﺮﺗﮑﺐ‬‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺳّﻨﺖ وارده ﻣﺸﻬﻮره ]‪ [1‬أي‪ :‬أﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق اﻟﺼﻨﻌﺎﻧﯽ ﻓﯽ »اﻟﻤﺼﻨﻒ« و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ اﻟﻄﺒﺮي ﻓﯽ »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻵﺛﺎر«‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪686 :‬‬‫ﯾﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ أدﻟّﻪ ﻇﺎﻫﺮه ﻣﯽﺷﺪ‪.‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺷـﻤﺲ اﻷﺋّﻤﻪ ﺳﺮﺧﺴـﯽ در »ﻣﺒﺴﻮط« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐﺎن أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷﻌﺮّي )رض(‪ :‬ﯾﻘﻮل ﻻ ﯾﻨﻘﺾ اﻟﻮﺿﻮء ﺑﺎﻟّﻨﻮم ﻣﻀﻄﺠﻌﺎ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﻌﻠﻢ ﺑﺨﺮوج ﺷﯽء ﻣﻨﻪ! و ﮐﺎن إذا ﻧﺎم أﺟﻠﺲ ﻋﻨﺪه ﻣﻦ ﯾﺤﻔﻈﻪ ﻓﺈذا اﻧﺘﺒﻪ ﺳﺄﻟﻪ ﻓﺈن أﺧﺒﺮ ﺑﻈﻬﻮر ﺷﯽء ﻣﻨﻪ أﻋﺎد اﻟﻮﺿﻮء؟[‪.‬‬‫و ﻏﺰاﻟﯽ در »ﻣﺴﺘﺼﻔﯽ« در ﻣﺴﺌﻠﻪ »اﻹﺟﻤﺎع ﻣﻦ اﻷﮐﺜﺮ ﻟﯿﺲ ﺑﺤّﺠﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 59‬از ‪196‬‬‫]اﻟّﺪﻟﯿﻞ اﻟّﺜﺎﻧﯽ‪ :‬إﺟﻤﺎع اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻋﻠﯽ ﺗﺠﻮﯾﺰ اﻟﺨﻼف ﻟﻶﺣﺎد‪ ،‬ﻓﮑﻢ ﻣﻦ ﻣﺴﺌﻠﮥ ﻗﺪ اﻧﻔﺮد ﻓﯿﻬﺎ اﻵﺣﺎد ﺑﻤﺬﻫﺐ ﮐﺎﻧﻔﺮاد اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﺑﺎﻟﻌﻮل ﻓﺈﻧّﻪ‬‫أﻧﮑﺮه‪ .‬ﻓﺈن ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻻ‪ ،‬ﺑﻞ أﻧﮑﺮوا ﻋﻠﯽ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس اﻟﻘﻮل ﺑﺘﺤﻠﯿﻞ اﻟﻤﺘﻌـﮥ و أّن اﻟّﺮﺑﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺴـﯿﮥ‪ ،‬و أﻧﮑﺮت ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ أرﻗﻢ ﻣﺴـﺌﻠﮥ اﻟﻌﻨﯿﻨﮥ‪،‬‬‫أﻧﮑﺮوا ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ اﻷﺷﻌﺮي ﻗﻮﻟﻪ »اﻟّﻨﻮم ﻻ ﯾﻨﻘﺾ اﻟﻮﺿﻮء« و ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻃﻠﺤﮥ اﻟﻘﻮل ﺑﺄّن أﮐﻞ اﻟﺒﺮد ﻻ ﯾﻔﻄﺮ! و ذﻟﮏ ﻻﻧﻔﺮادﻫﻢ ﺑﻪ‪.‬‬‫ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻻ‪ ،‬ﺑﻞ ﻟﻤﺨﺎﻟﻔﺘﻬﻢ اﻟّﺴّﻨﮥ اﻟﻮاردة ﻓﯿﻪ اﻟﻤﺸﻬﻮرة ﺑﯿﻨﻬﻢ أو ﻟﻤﺨﺎﻟﻔﺘﻬﻢ أدﻟّﮥ ﻇﺎﻫﺮة ﻗﺎﻣﺖ ﻋﻨﺪﻫﻢ ‪.‬‬
‫و از ﺟﻤﻠﻪ ﻓﺘﺎواي ﻣﻬﻤﻠﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي ﮐﻪ ﮐﻤﺎل ﺑﻼدت و ﺑﻼﻫﺖ او را ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ او ﺷﯿﺮ ﺧﻮردن ﺷﻮﻫﺮ‬‫ﮐـﺒﯿﺮ اﻟّﺴّﻦ را از ﭘﺴـﺘﺎن زوﺟﻪ ﻣـﺪﺧﻮﻟﻪ ﺧـﻮد ﻣـﻮﺟﺐ ﺗﺤﺮﯾﻢ زوﺟﻪ ﺑﺮ ﺷـﻮﻫﺮ ﻣﯽداﻧﺴﺖ! و ﺑﻼـ ﻣﺤﺎﺑـﺎ ﻓﺘﻮي ﺑـﺎﯾﻦ ﺣﮑﻢ ﺑﺎﻃـﻞ ﻣﯽداد‪،‬‬‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﻮّﻃﺎي ﻣﺎﻟﮏ« ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ‪] :‬ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ أّن رﺟﻼ ﺳﺄل أﺑﺎ ﻣﻮﺳﯽ اﻷﺷﻌﺮي ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻣﺼﺼﺖ ﻋﻦ اﻣﺮأﺗﯽ‬‫ﻣﻦ ﺛـﺪﯾﻬﺎ ﻟﺒﻨـﺎ ﻓـﺬﻫﺐ ﻓﯽ ﺑﻄﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮّي‪ :‬ﻻ أراﻫﺎ إﻟّﺎ ﻗـﺪ ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﮏ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‪ :‬اﻧﻈﺮ ﻣﺎ ﺗﻔﺘﯽ ﺑﻪ‬‫اﻟﺮﺟﻞ؟! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل أﻧﺖ؟ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ :‬ﻻ رﺿﺎﻋﮥ إﻟّﺎ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻓﯽ اﻟﺤﻮﻟﯿﻦ‪ .‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ‪ :‬ﻻ ﺗﺴﺄﻟﻮﻧﯽ ﻋﻦ‬‫ﺷﯽء ﻣﺎ ﮐﺎن ﻫﺬا اﻟﺤﺒﺮ ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﮐﻢ ‪.‬‬
‫و ﺳﺮﺧﺴﯽ در »ﻣﺒﺴﻮط« آورده‪] :‬و روي أّن أﻋﺮاﺑّﯿﺎ وﻟﺪت اﻣﺮأﺗﻪ و ﻣﺎت اﻟﻮﻟﺪ ﻓﺎﻧﺘﻔﺦ ﺛﺪﯾﻬﺎ ﻣﻦ اﻟّﻠﺒﻦ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻤّﺼﻪ و ﯾﻤّﺞ‪ ،‬ﻓﺪﺧﻞ ﺑﻌﺾ‬‫اﻟّﻠﺒﻦ ﻓﯽ ﺣﻠﻘﻪ ﻓﺠﺎء‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪687 :‬‬‫إﻟﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬و ﺳـﺄﻟﻪ ﻋﻦ ذﻟـﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺣﺮﻣﺖ ﻋﻠﯿﮏ! ﻓﺠﺎء إﻟﯽ اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﺳﺄﻟﻪ ﻋﻦ‬‫ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﯽ ﺣﻼل ﻟﮏ ﻓﺄﺧﺒﺮه ﺑﻔﺘﻮي أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﻣﻌﻪ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ ﺛّﻢ أﺧﺬ ﺑﺎذﻧﻪ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬أ رﺿﯿﻊ ﻓﯿﮑﻢ ﻫﺬا اﻟّﻠﺤﯿﺎﻧّﯽ؟!‬‫ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻻ ﺗﺴﺄﻟﻮﻧﯽ ﻋﻦ ﺷﯽء ﻣﺎدام ﻫﺬا اﻟﺤﺒﺮ ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﮐﻢ ‪.‬‬
‫ﻧﻘﻞ ﺟﻤﻠﻪﯾﯽ از أﺣﺎدﯾﺚ در ذم ﻓﺘﻮاي ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ‬‫و ﻫﺮ ﮔـﺎه اﯾﻦ ﻫﻤﻪ داﻧﺴـﺘﯽ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻌﻀـﯽ از أﺣـﺎدﯾﺚ ذّم ﻓﺘﻮي ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻫﻢ ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﻌـﺪ ﻣﻼـﺣﻈﻪ آن ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﺑـﺄﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ‬‫ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻌﻘﻞ ﺳﻠﯿﻢ ﺑﺎﯾﺪ ﻓﻬﻤﯿﺪ‪.‬‬‫أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟّﺮاﻏﺐ اﻷﺻـﺒﻬﺎﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺤﺎﺿـﺮات« زﯾﺮ ﻋﻨﻮان »ﮐﺮاﻫـّﯿ ﮥ ﺗﻮﻟّﯽ اﻟﻔﺘﯿﺎ و اﻟﺠﻠﻮس ﻟﻠّﻨﺎس«‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]ﻗﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أﺟﺮؤﮐﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻔﺘﯿﺎ أﺟﺮؤﮐﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﻨﺎر‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻟﻌﻨﺘﻪ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻷرض ‪.‬‬
‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]إن ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص ﻗـﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻻـ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻢ اﻧﺘﺰاﻋﺎ ﯾﻨﺘﺰﻋﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس‪ -‬و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻣﻦ اﻟﻌﺒﺎد‪ -‬و‬‫ﻟﮑﻦ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺣّﺘﯽ إذا ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻋﺎﻟﻤﺎ اﺗّﺨﺬ اﻟّﻨﺎس رؤﺳﺎء ﺟّﻬﺎﻻ‪ ،‬ﻓﺴـﺌﻠﻮا ﻓﺄﻓﺘﻮا ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻀـّﻠﻮا و أﺿّﻠﻮا‪ .‬زاد ﻓﯽ رواﯾﮥ‪:‬‬‫ﻗﺎل ﻋﺮوة‪ :‬ﺛّﻢ ﻟﻘﯿﺖ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﻋﻠﯽ رأس اﻟﺤﻮل ﻓﺴﺄﻟﺘﻪ ﻓﺮّد ﻋﻠّﯽ اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﮐﻤﺎ ﺣّﺪث‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل‬‫أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺒﺨﺎرّي و ﻣﺴﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺘﺮﻣﺬّي ﻣﺨﺘﺼـﺮا ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻢ اﻧﺘﺰاﻋﺎ ﯾﻨﺘﺰﻋﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس و ﻟﮑﻦ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺣّﺘﯽ إذا ﻟﻢ‬‫ﯾﺘﺮك ﻋﺎﻟﻤﺎ اﺗّﺨﺬ اﻟّﻨﺎس رؤﺳﺎء ﺟّﻬﺎﻻ ﻓﺴﺌﻠﻮا ﻓﺄﻓﺘﻮا ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻓﻀّﻠﻮا و أﺿّﻠﻮا[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 60‬از ‪196‬‬‫و ﻣﺠﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺴﻼم ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤّﺮاﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺘﻘﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻔﺘﯿـﺎ ﻏﯿﺮ ﺛﺒﺖ ﻓﺎﻧّﻤـﺎ إﺛﻤﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّـﺬي أﻓﺘﺎه‪ .‬رواه أﺣﻤـﺪ و اﺑﻦ‬‫ﻣﺎﺟﮥ‪ .‬و ﻓﯽ ﻟﻔﻆ‪ :‬ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻔﺘﯿﺎ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﮐﺎن إﺛﻢ ذﻟﮏ ﻋﻠﯽ اﻟّﺬي أﻓﺘﺎه‪ .‬رواه أﺣﻤﺪ و أﺑﻮ داود[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪688 :‬‬‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﺟﻤﻊ اﻟﺠﻮاﻣﻊ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻟﻌﻨﺘﻪ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻷرض‪ .‬اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻟﻌﻨﺘﻪ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻷرض‪ .‬اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸﻬﯿﺮ ﺑﺎﺑﻦ اﻟّﺪﯾﺒﻊ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ اﻟﯿﻤﻨﯽ در »ﺗﯿﺴﯿﺮ اﻟﻮﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص )رض( ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻢ اﻧﺘﺰاﻋﺎ ﯾﻨﺘﺰﻋﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﯾﻘﺒﺾ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻘﺒﺾ‬‫اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺣّﺘﯽ إذا ﻟﻢ ﯾﺒﻖ ﻋﺎﻟﻤﺎ اﺗﺨﺬ اﻟﻨﺎس رؤﺳﺎء ﺟّﻬﺎﻻ ﻓﺴﺌﻠﻮا ﻓﺄﻓﺘﻮا ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻓﻀّﻠﻮا و أﺿّﻠﻮا‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟّﺸﯿﺨﺎن و اﻟّﺘﺮﻣﺬّي ‪.‬‬
‫و ﻣﻨﺎوي در »ﺗﯿﺴﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻟﻌﻨﺘﻪ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻷرض«‬‫ﺣﯿﺚ ﻧﺴﺐ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ أّن ﻫﺬا ﺣﮑﻤﻪ و ﻫﻮ ﮐﺎذب‪» .‬اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ«[‪.‬‬‫و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰي در »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ‪ -‬ﺷﺮح ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﯿﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻣﻦ أﻓﺘﯽ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﻟﻌﻨﺘﻪ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟّﺴﻤﺎء و اﻷرض«‬‫ﻟﮑﻮﻧﻪ أﺧﺒﺮ ﻋﻦ ﺣﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ‪.‬‬‫»اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ«[‪.‬‬‫و ﻗﺎﺿـﯽ اﻟﻘﻀﺎة ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠّﯽ اﻟّﺸﻮﮐﺎﻧﯽ در »ﻧﯿﻞ اﻷوﻃﺎر‪ -‬ﺷﺮح ﻣﻨﺘﻘﯽ اﻷﺧﺒﺎر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﻦ أﻓﺘﯽ‪ :‬ﺑﻀﻢ اﻟﻬﻤﺰة و ﮐﺴﺮ اﻟﻤﺜّﻨﺎة ﻣﺒﻨﯽ‬‫ﻟﻤـﺎ ﻟﻢ ﯾﺴّﻢ ﻓﺎﻋﻠﻪ‪ ،‬ﻓﯿﮑﻮن اﻟﻤﻌﻨﯽ ﻣﻦ أﻓﺘﺎه ﻣﻔﺖ ﻋﻦ ﻏﯿﺮ ﺛﺒﺖ ﻣﻦ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟـّﺴ ّﻨﮥ و اﻻﺳـﺘﺪﻻل ﮐﺎن إﺛﻤﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ أﻓﺘﺎه ﺑﻐﯿﺮ اﻟّﺼﻮاب ﻻ‬‫ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺴـﺘﻔﺘﯽ اﻟﻤﻘﻠّـﺪ‪ .‬و ﻗـﺪ روي ﺑﻔﺘـﺢ اﻟﻬﻤﺰة و اﻟﻤﺜّﻨﺎة ﻓﯿﮑﻮن اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬ﻣﻦ أﻓﺘﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ ﮐﺎن إﺛﻤﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﺬي ﺳّﻮغ ﻟﻪ ذﻟﮏ و‬‫أﻓﺘﺎه ﺑﺠﻮاز ﻟا ﻔﺘﯿﺎ ﻣﻦ ﻣﺜﻠﻪ ﻣﻊ ﺟﻬﻠﻪ و أذن ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻔﺘﻮي و رّﺧﺺ ﻟﻪ ﻓﯿﻬﺎ[‪.‬‬‫‪ -18‬ﺑﯽ اﻃﻼﻋﯽ و ﺟﻬﺎﻟﺖ ﺟﻤﻌﯽ از أﺻﺤﺎب أز أﺣﮑﺎم واﺿﺤﻪ ﺣﻀﺮت ﺧﺘﻤﯽ ﻣﺮﺗﺐ‬‫اﺷﺎره‬‫ﻫﺠﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﺷﺨﺎﺻﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ از اﺣﮑﺎم واﺿﺤﻪ آن ﺟﻨﺎب ﺑﯽ اّﻃﻼع‬‫و ﺟﺎﻫﻞ‪ ،‬و از ﻗﻀﺎﯾﺎي ﺟﻠّﯿﻪ آن ﺣﻀﺮت ﻏﺎﻓﻞ و ذاﻫﻞ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﻗﺪام ﺑﺮ ﺣﮑﻢ ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ و راه ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ آن ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪689 :‬‬‫ﺑﺄﻗـﺪام ﺗﺠﺎﺳـﺮ ﺧﺎﺳـﺮ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ أﺷـﺨﺎص ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ آن ﻧﺪارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺮﺳـﻨﺪ و از‬‫ﺟﺎﻧﺐ آن ﺟﻨﺎب ﻣﻄﺎع و ﻣّﺘﺒﻊ اّﻣﺖ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ ﮔﺮدﻧﺪ‪.‬‬‫و اﮔﺮ ﭼﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ واﻗﻌﺎت ﺟﻬﻞ اﯾﻦ أﺻﺤﺎب ﺗﺼﻨﯿﻒ ﮐﺘﺎب ﮐﺒﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘّﻞ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﺮ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات أﻋﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ اﮐﺘﻔﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 61‬از ‪196‬‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﺣﺰم أﻧﺪﻟﺴـﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم ﻓﯽ اﺻﻮل اﻷﺣﮑﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و وﺟﺪﻧﺎ اﻟّﺼﺎﺣﺐ ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﯾﺒﻠﻐﻪ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯿﺘﺄّول‬‫ﻓﯿﻪ ﺗﺄوﯾﻼ ﯾﺨﺮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻦ ﺟﻤﻠﮥ ﻣﻤﺎ ﺟﻬﻠﻪ اﻟﺨﻠﻔﺎء و اﻻﺻﺤﺎب ﻇﺎﻫﺮه و وﺟﺪﻧﺎﻫﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﯾﻘّﺮون و ﯾﻌﺘﺮﻓﻮن ﺑﺄﻧّﻬﻢ ﻟﻢ ﯾﺒﻠﻐﻬﻢ ﮐﺜﯿﺮ‬‫ﻣﻦ اﻟّﺴﻨﻦ‪ .‬و ﻫﮑﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺸﻬﻮر ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪:‬‬‫أّن إﺧﻮاﻧﯽ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﮐﺎن ﯾﺸﻐﻠﻬﻢ اﻟّﺼﻔﻖ ﺑﺎﻷﺳﻮاق‪ ،‬و إّن إﺧﻮاﻧﯽ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﮐﺎن ﯾﺸﻐﻠﻬﻢ اﻟﻘﯿﺎم ﻋﻠﯽ أﻣﻮاﻟﻬﻢ‪ ،‬و ﻫﮑﺬا ﻗﺎل اﻟﺒﺮاء‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻧﺒﺎت‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻮن‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻦ أﺻﺒﻎ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺴﻼم اﻟﺨﺸﻨﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺜﻨﯽ اﻟﻌﻨﺰي‪،‬‬‫ﺛﻨﺎ أﺑﻮ أﺣﻤﺪ اﻟّﺰﺑﯿﺮي‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺳـﻔﯿﺎن اﻟّﺜﻮرّي ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق اﻟﺴﺒﯿﻌﯽ ﻋﻦ اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب‪ ،‬ﻗﺎل ﻣﺎ ﮐّﻞ ﻣﺎ ﻧﺤّﺪﺛﮑﻤﻮه ﺳﻤﻌﻨﺎه ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺻﺤﺎﺑﻨﺎ و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺸﻐﻠﻨﺎ رﻋﯿﮥ اﻹﺑﻞ‪.‬‬‫و ﻫﺬا أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻟﻢ ﯾﻌﺮف ﻓﺮض ﻣﯿﺮاث اﻟﺠّﺪة و ﻋﺮﻓﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ و اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ‪ .‬و ﻗﺪ ﺳﺄل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ ﮐﻢ ﮐّﻔﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ؟‪.‬‬‫و ﻫﺬا ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﯾﻘﻮل ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻻﺳﺘﺌﺬان‪ :‬اﺧﻔﯽ ﻋﻠّﯽ ﻫﺬا ﻣﻦ أﻣﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬أﻟﻬﺎﻧﯽ اﻟّﺼﻔﻖ ﻓﯽ‬‫اﻷﺳﻮاق‪.‬‬‫و ﻗـﺪ ﺟﻬـﻞ أﯾﻀـﺎ أﻣﺮ إﻣﻼـص اﻟﻤﺮأة و ﻋﺮﻓﻪ ﻏﯿﺮه‪ ،‬و ﻏﻀﺐ ﻋﻠﯽ ﻋﯿﯿﻨـﮥ ﺑﻦ ﺣﺼﻦ ﺣـّﺘﯽ ذّﮐﺮه اﻟﺤّﺮ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺣﺼﻦ ﺑﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ »وَ‬‫َأْﻋِﺮْض َﻋِﻦ اﻟ ْﺠﺎِﻫﻠِﯿَﻦ«‬‫‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ أﻣﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺈﺟﻼـء اﻟﯿﻬﻮد و اﻟّﻨﺼـﺎري ﻣﻦ ﺟﺰﯾﺮة اﻟﻌﺮب إﻟﯽ آﺧﺮ ﺧﻼﻓﺘﻪ‪ ،‬و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺒﻠﻪ أﯾﻀﺎ ﻃﻮل ﻣّﺪة ﺧﻼﻓﺘﻪ ﻓﻠّﻤﺎ ﺑﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﻤﺮ أﻣﺮ ﺑﺈﺟﻼﺋﻬﻢ ﻓﻠﻢ ﯾﺘﺮك ﺑﻬﺎ ﻣﻨﻬﻢ أﺣﺪا‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪690 :‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ أﯾﻀﺎ أﻣﺮه ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺘﺮك اﻹﻗﺪام ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺑﺎء و ﻋﺮف ذﻟﮏ ﻋﺒﺪ‪ -‬اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪.‬‬‫و ﺳـﺄل ﻋﻤﺮ أﺑﺎ واﻗـﺪ اﻟّﻠﯿﺜّﯽ ﻋّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﻘﺮأ ﺑﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﺻـﻼﺗﯽ اﻟﻔﻄﺮ و اﻷﺿـﺤﯽ ﻫـﺬا و ﻗـﺪ ﺻـّﻠﺎﻫﻤﺎ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ أﻋﻮاﻣﺎ ﮐﺜﯿﺮة‪ ،‬و ﻟﻢ ﯾـﺪر ﻣﺎ ﯾﺼـﻨﻊ ﺑﺎﻟﻤﺠﻮس ﺣّﺘﯽ ذّﮐﺮه ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﺄﻣﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﻧﺴﯽ ﻗﺒﻮﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم اﻟﺠﺰﯾﮥ ﻣﻦ ﻣﺠﻮس اﻟﺒﺤﺮﯾﻦ و ﻫﻮ أﻣﺮ ﻣﺸﻬﻮر‪ .‬و ﻟﻌﻠّﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺪ أﺧﺬ ﻣﻦ ذﻟﮏ‬‫اﻟﻤﺎل ﺣّﻈﺎ ﮐﻤﺎ أﺧﺬ ﻏﯿﺮه ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫و ﻧﺴﯽ أﻣﺮه ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺄن ﯾﺘﯿّﻤﻢ اﻟﺠﻨﺐ‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﯾﺘﯿّﻤﻢ أﺑﺪا و ﻻ ﯾﺼّﻠﯽ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺠﺪ اﻟﻤﺎء‬‫و ذّﮐﺮه ﺑﺬﻟﮏ ﻋّﻤﺎر‪.‬‬‫و أراد ﻗﺴﻤﮥ ﻣﺎل اﻟﮑﻌﺒﮥ ﺣّﺘﯽ اﺣﺘّﺞ ﻋﻠﯿﻪ اﺑّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﮐﻌﺐ ﺑﺄّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻟﻢ ﯾﻔﻌﻞ ذﻟﮏ ﻓﺄﻣﺴﮏ‪.‬‬‫و ﮐـﺎن ﯾﺮّد ﻟا ّﻨﺴـﺎء اﻟّﻠﻮاﺗﯽ ﺣﻀﻦ و ﻧﻔﺮن ﻗﺒـﻞ أن ﯾﻮّد ﻋﻦ اﻟـﺒﯿﺖ ﺣّﺘﯽ أﺧﺒﺮ ﺑـﺄّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أذن ﻓﯽ ذﻟﮏ‬‫ﻓﺄﻣﺴﮏ ﻋﻦ رّدﻫﻦ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﯾﻔﺎﺿﻞ ﺑﯿﻦ دﯾﺎت اﻷﺻﺎﺑﻊ ﺣّﺘﯽ ﺑﻠﻐﻪ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أﻣﺮه ﺑﺎﻟﻤﺴﺎواة ﺑﯿﻨﻬﺎ ﻓﺘﺮك ﻗﻮﻟﻪ و أﺧﺬ ﺑﺎﻟﻤﺴﺎواة‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﯾﺮي ﻟا ّﺪﯾﮥ ﻟﻠﻌﺼـﺒﮥ ﻓﻘﻂ ﺣّﺘﯽ أﺧﺒﺮه اﻟﻀـّﺤﺎك ﺑﻦ ﺳـﻔﯿﺎن ﺑﺄّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ وّرث اﻟﻤﺮأة ﻣﻦ اﻟّﺪﯾﮥ‪ ،‬ﻓﺎﻧﺼﺮف‬‫ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ذﻟﮏ‪.‬‬‫و ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻟﻤﻐﺎﻻة ﻓﯽ ﻣﻬﻮر اﻟّﻨﺴﺎء اﺳـﺘﺪﻻﻻ ﺑﻤﻬﻮر اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺣّﺘﯽ ذّﮐﺮﺗﻪ اﻣﺮأة ﺑﻘﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ »َو آَﺗﯿْﺘُْﻢ ِإْﺣﺪاُﻫﱠﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 62‬از ‪196‬‬‫ﻗِﻨْﻄﺎرًا«‬‫ﻓﺮﺟﻊ ﻋﻦ ﻧﻬﯿﻪ‪.‬‬‫و أراد رﺟﻢ ﻣﺠﻨﻮﻧﮥ ﺣّﺘﯽ اﻋﻠﻢ‬‫ﺑﻘﻮل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ »رﻓﻊ اﻟﻘﻠﻢ ﻋﻦ ﺛﻼﺛﮥ«‬‫ﻓﺄﻣﺮ أن ﻻ ﺗﺮﺟﻢ‪.‬‬‫و أﻣﺮ ﺑﺮﺟﻢ ﻣﻮﻻة ﺣﺎﻃﺐ ﺣّﺘﯽ ذّﮐﺮه ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺄن اﻟﺠﺎﻫﻞ ﻻ ﺣّﺪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻣﺴﮏ ﻋﻦ رﺟﻤﻬﺎ‪.‬‬‫و أﻧﮑﺮ ﻋﻠﯽ ﺣّﺴﺎن اﻹﻧﺸﺎد ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﺄﺧﺒﺮ ﻫﻮ و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة أﻧّﻪ ﻗﺪ أﻧﺸﺪ ﻓﯿﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪691 :‬‬‫ﺑﺤﻀﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﺴﮑﺖ ﻋﻤﺮ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺪ ﻧﻬﯽ ﻋﻤﺮ أن ﯾﺴـّﻤﯽ ﺑﺄﺳـﻤﺎء اﻻﻧﺒﯿﺎء و ﻫﻮ ﯾﺮي ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ ﯾﻐـﺪو ﻋﻠﯿﻪ و ﯾﺮوح و ﻫﻮ أﺣﺪ‬‫اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ اﻟﺠّﻠﮥ ﻣﻨﻬﻢ و ﯾﺮي أﺑﺎ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري و أﺑﺎ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي و ﻫﻤﺎ ﻻ ﯾﻌﺮﻓﺎن إﻟّﺎ ﺑﮑﻨﺎﻫﻤﺎ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬و ﯾﺮي ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺑﮑﺮ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ و ﻗﺪ وﻟﺪ ﺑﺤﻀـﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻓﯽ ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع و اﺳﺘﻔﺘﺘﻪ أّﻣﻪ إذ وﻟﺪﺗﻪ ﻣﺎ ذا ﺗﺼﻨﻊ ﻓﯽ إﺣﺮاﻣﻬﺎ و ﻫﯽ‬‫ﻧﻔﺴﺎء؟ و ﻗـﺪ ﻋﻠﻢ ﯾﻘﯿﻨﺎ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻋﻠﻢ ﺑﺄﺳـﻤﺎء ﻣﻦ ذﮐﺮﻧﺎ و ﺑﮑﻨﺎﻫﻢ ﺑﻼ ﺷّﮏ و أﻗّﺮﻫﻢ ﻋﻠﯿﻬﺎ و دﻋﺎﻫﻢ ﺑﻬﺎ و ﻟﻢ ﯾﻐّﯿﺮ‬‫ﺷﯿﺌﺎ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺧﺒﺮه ﻃﻠﺤﮥ و ﺻﻬﯿﺐ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺈﺑﺎﺣﮥ ذﻟﮏ أﻣﺴﮏ ﻋﻦ اﻟّﻨﻬﯽ ﻋﻨﻪ‪ .‬و ﻫّﻢ ﺑﺘﺮك‬‫اﻟّﺮﻣﻞ ﻓﯽ اﻟﺤّﺞ ﺛّﻢ ذﮐﺮ‬‫أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻌﻠﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﯾﺠﺐ ﻟﻨﺎ أن ﻧﺘﺮﮐﻪ‪.‬‬‫و ﻫﺬا ﻋﺜﻤﺎن رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺪ رووا ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﺑﻌﺚ إﻟﯽ اﻟﻔﺮﯾﻌﮥ اﺧﺖ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪري ﯾﺴﺄﻟﻬﺎ ﻋّﻤﺎ أﻓﺘﺎﻫﺎ ﺑﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ أﻣﺮ ﻋّﺪﺗﻬﺎ و أﻧّﻪ أﺧﺬ ﺑﺬﻟﮏ‪ .‬و أﻣﺮ ﺑﺮﺟﻢ اﻣﺮأة ﻗﺪ وﻟﺪت ﻟﺴـّﺘﮥ أﺷﻬﺮ ﻓﺬّﮐﺮه ﻋﻠﯽ ﺑﺎﻟﻘﺮآن و أّن اﻟﺤﻤﻞ ﻗﺪ ﯾﮑﻮن ﺳّﺘﮥ أﺷﻬﺮ‪،‬‬‫ﻓﺮﺟﻊ ﻋﻦ اﻷﻣﺮ ﺑﺮﺟﻤﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫـﺬه ﻋﺎﺋﺸﮥ و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟﻤﺴﺢ ﻋﻠﯽ اﻟﺨّﻔﯿﻦ و ﻋﻠﯽ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻣﻌﻬﻤﺎ و‬‫ﻋﻠّﻤﻪ ﺟﺮﯾﺮ و ﻟﻢ ﯾﺴـﻠﻢ إﻟّﺎ ﻗﺒﻞ ﻣﻮت اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺄﺷـﻬﺮ و أﻗّﺮت ﻋﺎﺋﺸـﮥ أﻧّﻬﺎ ﻻ ﻋﻠﻢ ﻟﻬﺎ ﺑﻪ أﻣﺮت ﺑﺴﺆال ﻣﻦ ﯾﺮﺟﯽ ﻋﻨﺪه‬‫ﻋﻠﻢ ذﻟﮏ و ﻫﻮ ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪.‬‬‫و ﻫﺬه ﺣﻔﺼﮥ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺳﺌﻠﺖ ﻋﻦ اﻟﻮطء ﯾﺠﻨﺐ ﻓﯿﻪ اﻟﻮاﻃﯽ أ ﻓﯿﻪ ﻏﺴﻞ أم ﻻ؟‬‫ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻻ ﻋﻠﻢ ﻟﯽ و ﻫﺬا اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺗﻮّﻗﻊ أن ﯾﮑﻮن ﺣﺪث ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻦ ﮐﺮاء اﻷرض ﺑﻌﺪ أزﯾﺪ ﻣﻦ أرﺑﻌﯿﻦ ﺳﻨﮥ‬‫ﻣﻦ ﻣﻮت اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﺄﻣﺴﮏ ﻋﻨﻬﺎ و أﻗّﺮ أﻧّﻬﻢ ﮐﺎﻧﻮا ﯾﮑﺮوﻧﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻋﻬﺪ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻟﻢ ﯾﻘﻞ إﻧّﻪ ﻻ ﯾﻤﮑﻦ‬‫أن ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻫﺆﻻـء ﻣـﺎ ﯾﻌﺮف راﻓﻊ و ﺟﺎﺑﺮ و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و ﻫﺆﻻء إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﯾﻘﻮﻟﻮن ﻓﯿﻤﺎ اﺷـﺘﻬﻮا‪ :‬ﻟﻮ ﮐﺎن ﻫـﺬا ﺣﻘﺎ ﻣﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ و ﻗﺪ‬‫ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪692 :‬‬‫اﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﺟﻤﻬﻮر أﻫﻞ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ إﺑﺎﺣﮥ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﻠﺤﺎﺋﺾ أن ﺗﻨﻔﺮ ﺣّﺘﯽ أﻋﻠﻤﻬﻢ ﺑﺬﻟﮏ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس و أّم ﺳـﻠﯿﻢ ﻓﺮﺟﻌﻮا‬‫ﻋﻦ ﻗﻮﻟﻬﻢ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻹﻗﺎﻣﮥ ﺣّﺘﯽ ﯾﺪﻓﻦ اﻟﻤﯿﺖ ﺣّﺘﯽ أﺧﺒﺮه ﺑﺬﻟﮏ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﻘﺎل‪» :‬ﻟﻘﺪ ﻓّﺮﻃﻨﺎ ﻓﯽ ﻗﺮارﯾﻂ ﮐﺜﯿﺮة«‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ ﻻﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ اﺧﺘﯿﺎره ﻣﺘﻌﮥ اﻟﺤّﺞ ﻋﻠﯽ اﻹﻓﺮاد‪ :‬إﻧّﮏ ﺗﺨﺎﻟﻒ أﺑﺎك! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ أﺣّﻖ أن ﯾّﺘﺒﻊ أم ﻋﻤﺮ؟! روﯾﻨﺎ ذﻟﮏ ﻋﻨﻪ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﺳﺎﻟﻢ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 63‬از ‪196‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﻮﺿﻮء ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟّﺬﮐﺮ ﺣّﺘﯽ أﻣﺮﺗﻪ ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ اﻟﻨﺒﯽ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﺴﺮة ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان ﻓﺄﺧﺬ ﺑﺬﻟﮏ‬‫‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘـﺎب »اﻹﺣﮑـﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺪ ﺗﺠـﺪ اﻟّﺮﺟﻞ ﯾﺤﻔﻆ اﻟﺤـﺪﯾﺚ و ﻻ ﯾﺤﻀـﺮه ذﮐﺮه ﺣّﺘﯽ ﯾﻔﺘﯽ ﺑﺨﻼﻓﻪ و ﻗـﺪ ﯾﻌﺮض ﻫـﺬا ﻓﯽ آي‬‫اﻟﻘﺮآن‪.‬‬‫و ﻗﺪ أﻣﺮ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﺑﺄن ﻻ ﯾﺰاد ﻓﯽ ﻣﻬﻮر اﻟّﻨﺴﺎء ﻋﻠﯽ ﻋﺪد ذﮐﺮه ﻓﺬّﮐﺮﺗﻪ اﻣﺮأة ﺑﻘﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »َو آَﺗﯿْﺘُْﻢ ِإْﺣﺪاُﻫﱠﻦ ﻗِﻨْﻄﺎرًا«‬‫ﻓﺘﺮك ﻗﻮﻟﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﮐّﻞ أﺣﺪ أﻓﻘﻪ ﻣﻨﮏ ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! و ﻗﺎل‪ :‬اﻣﺮأة أﺻﺎﺑﺖ‪ ،‬و أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ أﺧﻄﺄ! و أﻣﺮ ﺑﺮﺟﻢ اﻣﺮأة وﻟﺪت ﻟﺴـّﺘﮥ أﺷﻬﺮ ﻓﺬّﮐﺮه‬‫ﻋﻠّﯽ ﺑﻘﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و َﺣْﻤﻠُُﻪ َو ﻓِﺼﺎﻟ ُُﻪ َﺛﻼﺛُﻮَن َﺷْﻬﺮًا‬‫‪ ،‬ﻣﻊ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اﻟ ْﻮاﻟ ِﺪاُت ﯾُْﺮِﺿْﻌَﻦ َأْوﻻَدُﻫﱠﻦ َﺣْﻮﻟَﯿِْﻦ ﮐﺎﻣَِﻠﯿِْﻦ‬‫‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ ﻋﻦ اﻷﻣﺮ ﺑﺮﺟﻤﻬﺎ‪.‬‬‫و ﻫّﻢ أن ﯾﺴـﻄﻮ ﺑﻌﯿﯿﻨـﮥ ﺑﻦ ﺣﺼﻦ إذ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! ﻣﺎ ﺗﻌﻄﯿﻨﺎ اﻟﺠﺰل و ﻻ ﺗﺤﮑﻢ ﻓﯿﻨﺎ ﺑﺎﻟﻌـﺪل! ﻓـﺬّﮐﺮه اﻟﺤّﺮ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺣﺼﻦ ﺑﻦ ﺣﺬﯾﻔﮥ‬‫ﺑﻘﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و َأْﻋِﺮْض َﻋِﻦ اﻟ ْﺠﺎِﻫﻠِﯿَﻦ‬‫و ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻫﺬا ﻣﻦ اﻟﺠﺎﻫﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺄﻣﺴﮏ ﻋﻤﺮ‪.‬‬‫و ﻗـﺎل ﯾﻮم ﻣـﺎت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ! ﻣـﺎ ﻣﺎت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻻ ﯾﻤﻮت ﺣّﺘﯽ ﯾﮑﻮن آﺧﺮﻧﺎ؛ أو‬‫ﮐﻼﻣﺎ ﻫﺬا ﻣﻌﻨﺎه‪ ،‬ﺣّﺘﯽ ﻗﺮأت ﻋﻠﯿﻪ »ِإﱠﻧَﮏ َﻣﱢﯿٌﺖ َو ِإﱠﻧُﻬْﻢ َﻣﱢﯿﺘُﻮَن«‬‫ﻓﺴﻘﻂ اﻟّﺴﯿﻒ ﻣﻦ ﯾﺪه و ﺧّﺮ إﻟﯽ اﻷرض و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺄﻧّﯽ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻢ أﮐﻦ ﻗﺮأﺗﻬﺎ ﻗّﻂ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪693 :‬‬‫ﻓﺈذا أﻣﮑﻦ ﻫـﺬا ﻓﯽ اﻟﻘﺮآن ﻓﻬﻮ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ أﻣﮑﻦ و ﻗﺪ ﯾﻨﺴﺎه اﻟﺒﺘﮥ‪ ،‬و ﻗﺪ ﻻ ﯾﻨﺴﺎه ﺑﻞ ﯾﺬﮐﺮه و ﻟﮑﻦ ﯾﺘﺄّول ﻓﯿﻪ ﺗﺄوﯾﻼ ﻓﯿﻈّﻦ ﻓﯿﻪ ﺧﺼﻮﺻـﺎ‬‫أو ﻧﺴﺨﺎ أو ﻣﻌﻨﯽ ﻣﺎ‪ .‬و ﮐّﻞ ﻫﺬا ﻻ ﯾﺠﻮز اﺗّﺒﺎﻋﻪ إﻟّﺎ ﺑﻨّﺺ أو إﺟﻤﺎع ﻷﻧّﻪ رأي ﻣﻦ رأي ذﻟﮏ و ﻻ ﯾﺤّﻞ ﺗﻘﻠﯿﺪ أﺣﺪ و ﻻ ﻗﺒﻮل رأﯾﻪ‪.‬‬‫و ﻗـﺪ ﻋﻠﻢ ﮐّﻞ أﺣـﺪ أّن اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ -‬رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ -‬ﮐﺎﻧﻮا ﺣﻮاﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻣﺠﺘﻤﻌﯿﻦ و ﮐﺎﻧﻮا ذوي‬‫ﻣﻌـﺎﯾﺶ ﯾﻄﻠﺒﻮﻧﻬـﺎ و ﻓﯽ ﺿـﻨﮏ ﻣﻦ اﻟﻘﻮت ﺷﺪﯾـﺪ ﻗـﺪ ﺟـﺎء ذﻟﮏ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎ و أّن اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﺑﺎ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ أﺧﺮﺟﻬﻢ‬‫اﻟﺠﻮع ﻣﻦ ﺑﯿﻮﺗﻬﻢ ﻓﮑـﺎﻧﻮا ﻣﻦ ﻣﺘﺤّﺮف ﻓﯽ اﻷـﺳﻮاق و ﻣﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﻋﻠﯽ ﻧﺤﻠﻪ‪ ،‬و ﯾﺤﻀـﺮ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ﮐﻞ وﻗﺖ‬‫ﻣﻨﻬﻢ اﻟّﻄﺎﺋﻔـﮥ إذا وﺟـﺪوا أدﻧﯽ ﻓﺮاغ ﻣّﻤﺎ ﻫﻢ ﺑﺴﺒﯿﻠﻪ‪ ،‬ﻫـﺬا ﻣﺎ ﻻ ﯾﺴـﺘﻄﯿﻊ أﺣـﺪ أن ﯾﻨﮑﺮه‪ ،‬و ﻗﺪ ذﮐﺮ ذﻟﮏ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن إﺧﻮاﻧﯽ ﻣﻦ‬‫اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﮐﺎن ﯾﺸـﻐﻠﻬﻢ اﻟﺼﻔﻖ ﺑﺎﻷﺳﻮاق و إّن إﺧﻮاﻧﯽ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﮐﺎن ﯾﺸﻐﻠﻬﻢ اﻟﻘﯿﺎم ﻋﻠﯽ ﻧﺨﻠﻬﻢ و ﮐﻨﺖ اﻣﺮأ ﻣﺴﮑﯿﻨﺎ أﺻﺤﺐ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﻸ ﺑﻄﻨﯽ‪ ،‬و ﻗﺪ أﻗّﺮ ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻓﺎﺗﻨﯽ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا ﻣﻦ‬‫ﺣﺪﯾﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ؛ أﻟﻬﺎﻧﯽ اﻟّﺼﻔﻖ ﻓﯽ اﻷﺳﻮاق‬‫ذﮐﺮ ذﻟﮏ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﺳﺘﺌﺬان أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﮑﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﺴـﺌﻞ ﻋﻦ اﻟﻤﺴﺄﻟﮥ و ﯾﺤﮑﻢ ﺑﺎﻟﺤﮑﻢ و ﯾﺄﻣﺮ ﺑﺎﻟّﺸـ ﯽء‬‫ﻓﯿﻔﻌﻞ اﻟّﺸـ ﯽء ﻓﯿﻌﯿﻪ ﻣﻦ ﺣﻀـﺮه و ﯾﻐﯿﺐ ﻋّﻤﻦ ﻏﺎب ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻣﺎت اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و وﻟﯽ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻤﻦ ﺣﯿﻨﺌﺬ‬‫ﺗﻔّﺮق اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻟﻠﺠﻬﺎد إﻟﯽ ﻣﺴـﯿﻠﻤﮥ و إﻟﯽ أﻫﻞ اﻟﺮّدة و إﻟﯽ اﻟّﺸﺎم و اﻟﻌﺮاق و ﺑﻘﯽ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻣﻊ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻓﮑﺎن‬‫إذا ﺟﺎءت اﻟﻘﻀـّﯿﮥ ﻟﯿﺲ ﻋﻨﺪه ﻓﯿﻬﺎ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ أﻣﺮ ﺳﺄل ﻣﻦ ﺑﺤﻀﺮﺗﻪ ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻋﻦ ذﻟﮏ ﻓﺈن وﺟﺪ ﻋﻨﺪﻫﻢ رﺟﻊ‬‫إﻟﯿﻪ و إﻟّﺎ اﺟﺘﻬﺪ ﻓﯽ اﻟﺤﮑﻢ ﻟﯿﺲ ﻋﻠﯿﻪ ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ وﻟﯽ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺘﺤﺖ اﻷﻣﺼﺎر و زاد ﺗﻔّﺮق اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻓﯽ اﻷﻗﻄﺎر‪ ،‬ﻓﮑﺎﻧﺖ‬‫اﻟﺤﮑﻮﻣـﮥ ﺗﻨﺰل ﻓﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ أو ﻓﯽ ﻏﯿﺮﻫﺎ ﻣﻦ اﻟﺒﻼد ﻓﺈن ﮐﺎن ﻋﻨﺪ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ اﻟﺤﺎﺿـﺮﯾﻦ ﻟﻬﺎ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﺛﺮ‬‫ﺣﮑﻢ ﺑﻪ و إﻟّـﺎ اﺟﺘﻬـﺪ أﻣﯿﺮ ﺗﻠـﮏ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﯽ ذﻟـﮏ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﯾﮑﻮن ﻓﯽ ﺗﻠﮏ اﻟﻘﻀـّﯿﮥ ﺣﮑﻢ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﻋﻨﺪ‬‫ﺻﺎﺣﺐ آﺧﺮ ﻓﯽ ﺑﻠﺪ آﺧﺮ و ﻗﺪ ﺣﻀﺮ اﻟﻤﺪﯾﻨّﯽ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺤﺼﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 64‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪694 :‬‬‫اﻟﻤﺼـﺮّي‪ ،‬و ﺣﻀـﺮ اﻟﻤﺼـﺮّي ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺤﻀﺮ اﻟّﺸﺎﻣّﯽ‪ ،‬و ﺣﻀﺮ اﻟّﺸﺎﻣّﯽ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺤﻀﺮ اﻟﺒﺼﺮّي و ﺣﻀﺮ اﻟﺒﺼﺮّي ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺤﻀﺮ اﻟﮑﻮﻓّﯽ‪ ،‬و ﺣﻀﺮ‬‫اﻟﮑﻮﻓّﯽ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺤﻀـﺮ اﻟﻤـﺪﯾﻨّﯽ؛ ﮐّﻞ ﻫﺬا ﻣﻮﺟﻮد ﻓﯽ اﻵﺛﺎر و ﻓﯽ ﺿـﺮورة اﻟﻌﻠﻢ ﺑﻤﺎ ﻗّﺪﻣﻨﺎ ﻣﻦ ﻣﻐﯿﺐ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻋﻦ ﻣﺠﻠﺲ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻷوﻗﺎت و ﺣﻀﻮر ﻏﯿﺮه ﺛّﻢ ﻣﻐﯿﺐ اﻟّﺬي ﺣﻀﺮ أﻣﺲ و ﺣﻀﻮر اﻟّﺬي ﻏﺎب ﻓﯿﺪري ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ ﻣﺎ ﺣﻀﺮ و‬‫ﯾﻔﻮﺗﻪ ﻣﺎ ﻏﺎب ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻫﺬا ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺒﺪاﻫﮥ اﻟﻌﻘﻞ‪ .‬و ﻗﺪ ﮐﺎن ﻋﻠﻢ اﻟّﺘﯿّﻤﻢ ﻋﻨﺪ ﻋّﻤﺎر و ﻏﯿﺮه و ﺟﻬﻠﻪ ﻋﻤﺮو اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﻓﻘﺎل ﻻ ﯾﺘﯿّﻤﻢ اﻟﺠﻨﺐ و ﻟﻮ‬‫ﻟﻢ ﯾﺠـﺪ اﻟﻤﺎء ﺷـﻬﺮﯾﻦ! و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ اﻟﻤﺴﺢ ﻋﻨﺪ ﻋﻠﯽ و ﺣﺬﯾﻔﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ و ﻏﯿﺮﻫﻢ‪ ،‬و ﺟﻬﻠﺘﻪ ﻋﺎﺋﺸﮥ و اﺑﻦ ﻋﻤﺮ و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و ﻫﻢ‬‫ﻣﺪﻧّﯿﻮن‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺗﻮرﯾﺚ ﺑﻨﺖ اﻻﺑﻦ ﻣﻊ اﻟﺒﻨﺖ ﻋﻨﺪ اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد؛ و ﺟﻬﻠﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ اﻻﺳﺘﺌﺬان ﻋﻨﺪ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ و ﻋﻨﺪ أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ و اﺑّﯽ‪ ،‬و ﺟﻬﻠﻪ ﻋﻤﺮ و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ إذن اﻟﺤﺎﺋﺾ ﻓﯽ أن ﺗﻨﻔﺮ ﻗﺒﻞ أن ﺗﻄﻮف ﻋﻨﺪ‬‫اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و أّم ﺳﻠﯿﻢ و ﺟﻬﻠﻪ ﻋﻤﺮ و زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ ﺗﺤﺮﯾﻢ اﻟﻤﺘﻌﮥ ]‪ [1‬و اﻟﺤﻤﺮ اﻷﻫﻠّﯿﮥ ﻋﻨﺪ ﻋﻠّﯽ و ﻏﯿﺮه‪ ،‬و ﺟﻬﻠﻪ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ اﻟّﺼﺮف ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ و أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﺟﻬﻠﻪ ﻃﻠﺤﮥ و اﺑﻦ ﻋﺒﺎس و اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ إﺟﻼء أﻫﻞ اﻟّﺬّﻣﮥ ﻣﻦ ﺑﻼد اﻟﻌﺮب ﻋﻨﺪ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﻨﺴﯿﻪ ﻋﻤﺮ ﺳﻨﯿﻦ ﻓﺘﺮﮐﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ذّﮐﺮ ﻓﺬﮐﺮ ﻓﺄﺟﻼﻫﻢ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﻋﻠﻢ ﻟا ﮑﻼﻟﮥ ﻋﻨﺪ ﺑﻌﻀﻬﻢ و ﻟﻢ ﯾﻌﻠﻤﻪ ﻋﻤﺮ‪.‬‬‫و ﮐﺎن اﻟّﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﺑﯿﻊ اﻟﺨﻤﺮ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ و ﺟﻬﻠﻪ ﺳﻤﺮة‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ اﻟﺠـّﺪة ﻋﻨـﺪ اﻟﻤﻐﯿﺮة و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ‪ ،‬و ﺟﻬﻠﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ أﺧﺬ اﻟﺠﺰﯾﮥ ﻣﻦ اﻟﻤﺠﻮس و أن ﻻ ﯾﻘﺪم ﻋﻠﯽ‬‫ﺑﻠﺪ ﻓﯿﻪ اﻟّﻄﺎﻋﻮن ﻋﻨﺪ ]‪ [1‬ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﺑﻄﻼﻧﻪ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ »ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪695 :‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬و ﺟﻬﻠﻪ ﻋﻤﺮ و أﺑﻮ ﻋﺒﯿﺪة و ﺟﻤﻬﻮر اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ رﺿﻮان اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﺣﮑﻢ ﻣﯿﺮاث اﻟﺠّﺪ ﻋﻨﺪ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﺳﻨﺎن و ﺟﻬﻠﻪ ﻋﻤﺮ![‪:‬‬‫و اﺑﻦ اﻟﻘﯿﻢ در »اﻋﻼـم اﻟﻤﻮﻗﻌﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] .‬ﻓﻬـﺬا اﻟـّﺼ ّﺪﯾﻖ أﻋﻠﻢ اﻻّﻣـﮥ ﺑﻪ ]‪ [1‬ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﯿﺮاث اﻟﺠـّﺪة ﺣـّﺘﯽ أﻋﻠﻤﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ و‬‫اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ أّن اﻟّﺸﻬﯿﺪ ﻻ دﯾﮥ ﻟﻪ ﺣّﺘﯽ أﻋﻠﻤﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﺗﯿﻤﻢ اﻟﺠﻨﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻮ ﺑﻘﯽ ﺷﻬﺮا ﻟﻢ ﯾﺼّﻞ ﺣّﺘﯽ ﯾﻐﺘﺴﻞ‪.‬‬‫ﮐﺘﺎب آل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ دﯾـﮥ اﻷﺻـﺎﺑﻊ ﻓﻘﻀـﯽ ﻓﯽ اﻹﺑﻬـﺎم و اﻟّﺘﯽ ﺗﻠﯿﻬـﺎ ﺑﺨﻤﺲ و ﻋﺸـﺮﯾﻦ ﺣّﺘﯽ اﺧﺒﺮ أّن ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب آل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﻀﯽ ﻓﯿﻬﺎ ﺑﻌﺸﺮ ﻋﺸﺮ‪ ،‬ﻓﺘﺮك ﻗﻮﻟﻪ و رﺟﻊ إﻟﯿﻪ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺷﺎن اﻻﺳﺘﯿـﺬان ﺣّﺘﯽ أﺧﺒﺮه ﺑﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪرّي و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺗﻮرﯾﺚ اﻟﻤﺮأة ﻣﻦ دﯾﮥ زوﺟﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﮐﺘﺐ إﻟﯿﻪ‬‫اﻟـّﻀ ّﺤﺎك ﺑﻦ ﺳـﻔﯿﺎن اﻟﮑﻼـﺑّﯽ‪ -‬و ﻫﻮ أﻋﺮاﺑّﯽ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﺎدﯾـﮥ‪ -‬أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻣﺮه أن ﯾﻮرث اﻣﺮأة أﺷـﯿﻢ‬‫اﻟّﻀﺒﺎﺑﯽ ﻣﻦ دﯾﮥ زوﺟﻬﺎ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺣﮑﻢ إﻣﻼص اﻟﻤﺮأة ﺣّﺘﯽ ﺳﺄل ﻋﻨﻪ ﻓﻮﺟﺪه ﻋﻨﺪ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 65‬از ‪196‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ أﻣﺮ اﻟﻤﺠﻮس ﻓﯽ اﻟﺠﺰﯾـﮥ ﺣّﺘﯽ أﺧﺒﺮه ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ أﺧﺬﻫﺎ ﻣﻦ ﻣﺠﻮس‬‫ﻫﺠﺮ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺳـﻘﻮط ﻃﻮاف اﻟﻮداع ﻋﻦ اﻟﺤـﺎﺋﺾ ﻓﮑـﺎن ﯾﺮّدﻫّﻦ ﺣـّﺘﯽ ﯾﻄﻬﺮن ﺛّﻢ ﯾﻄﻔﻦ ﺣّﺘﯽ ﺑﻠﻐﻪ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﺧﻼف ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ ﻋﻦ ﻗﻮﻟﻪ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺘﺴﻮﯾﮥ ﺑﯿﻦ دﯾﮥ اﻷﺻﺎﺑﻊ و ﮐﺎن ﯾﻔﺎﺿﻞ ﺑﯿﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﺑﻠﻐﺘﻪ اﻟّﺴّﻨﮥ ﻓﯽ اﻟّﺘﺴﻮﯾﮥ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ إﻟﯿﻬﺎ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺷﺎن ﻣﺘﻌﮥ اﻟﺤّﺞ و ﮐﺎن ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﺣّﺘﯽ وﻗﻒ ﻋﻠﯽ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻣﺮ ﺑﻬﺎ ﻓﺘﺮك ﻗﻮﻟﻪ و أﻣﺮ ﺑﻬﺎ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺟﻮاز اﻟّﺘﺴـّﻤﯽ ﺑﺄﺳـﻤﺎء اﻷﻧﺒﯿـﺎء ﻓﻨﻬﯽ ﻋﻨﻪ ﺣـّﺘﯽ أﺧﺒﺮه ﻃﻠﺤـﮥ أّن ]‪ [1‬ادﻋﺎء اﻻﻋﻠﻤﯿـﮥ ﻣﻊ أﻣﺜﺎل ﻫـﺬه اﻟﺠﻬﺎﻻت ﻣﻤﺎ ﯾﻀـﺤﮏ‬‫اﻟﺜﮑﻠﯽ )‪ .12‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪696 :‬‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐّﻨﺎه أﺑﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺄﻣﺴﮏ و ﻟﻢ ﯾﺘﻤﺎد ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﻬﯽ‪ ،‬ﻫﺬا‪ ،‬و أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﮥ و أﺑﻮ أّﯾﻮب ﻣﻦ‬‫أﺷـﻬﺮ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ﻟﮑﻦ ﻟﻢ ﯾﻤّﺮ ﺑﺒـﺎﻟﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻣﺮ ﻫـﻮ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪﯾﻪ ﺣـّﺘﯽ ﻧﻬﯽ ﻋﻨﻪ! و ﮐﻤـﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ »ِإﱠﻧَﮏ َﻣﱢﯿٌﺖ َو ِإﱠﻧُﻬْﻢ‬‫َﻣﱢﯿﺘُﻮَن«‬‫و ﻗﻮﻟﻪ »َو ﻣﺎ ُﻣَﺤﱠﻤٌﺪ ِإﻟﱠﺎ َرُﺳﻮٌل َﻗْﺪ َﺧَﻠْﺖ ﻣِْﻦ َﻗﺒْﻠِِﻪ اﻟﱡﺮُﺳُﻞ َأ َﻓِﺈْن ﻣﺎَت َأْو ﻗُﺘَِﻞ اﻧ َْﻘَﻠﺒْﺘُْﻢ َﻋﻠﯽ َأْﻋﻘﺎﺑ ُِﮑْﻢ«‬‫ﺣّﺘﯽ ﻗـﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺄﻧّﯽ ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺘﻬﺎ )ﺳـﻤﻌﺘﻬﻤﺎ‪ .‬ظ( ﻗّﻂ ﻗﺒﻞ وﻗﺘﯽ ﻫـﺬا!!! و ﮐﻤﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺣﮑﻢ اﻟّﺰﯾﺎدة ﻓﯽ اﻟﻤﻬﺮ ﻋﻠﯽ ﻣﻬﻮر أزواج اﻟّﻨﺒﯽ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺑﻨﺎﺗﻪ ﺣّﺘﯽ ذّﮐﺮﺗﻪ ﺗﻠﮏ اﻟﻤﺮأة ﺑﻘﻮﻟﻪ »َو آَﺗﯿْﺘُْﻢ ِإْﺣﺪاُﻫﱠﻦ ﻗِﻨْﻄﺎرًا َﻓﻼ َﺗْﺄُﺧُﺬوا ﻣِﻨُْﻪ َﺷﯿْﺌًﺎ«‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐّﻞ أﺣـﺪ أﻓﻘﻪ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﺣّﺘﯽ اﻟّﻨﺴﺎء! و ﮐﻤﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ أﻣﺮ اﻟﺠّﺪ و اﻟﮑﻼﻟﮥ و ﺑﻌﺾ أﺑﻮاب اﻟّﺮﺑﺎ ﻓﺘﻤّﻨﯽ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﮐﺎن ﻋﻬﺪ إﻟﯿﻬﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﻋﻬﺪا‪.‬‬‫و ﮐﻤﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﯾﻮم اﻟﺤﺪﯾﺒّﯿﮥ أّن وﻋﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺒّﯿﻪ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺪﺧﻮل ﻣّﮑﮥ ﻣﻄﻠﻖ ﻻ ﯾﺘﻌّﯿﻦ ﻟﺬﻟﮏ اﻟﻌﺎم ﺣّﺘﯽ ﺑّﯿﻨﻪ ﻟﻪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪.‬‬‫و ﮐﻤﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺟﻮاز اﺳﺘﺪاﻣﮥ اﻟﻄﯿﺐ ﻟﻠﻤﺤﺮم و ﺗﻄّﯿﺒﻪ ﺑﻌﺪ اﻟّﻨﺤﺮ و ﻗﺒﻞ ﻃﻮاف اﻹﻓﺎﺿﮥ و ﻗﺪ ﺻّﺤﺖ اﻟّﺴّﺘﮥ ﺑﺬﻟﮏ‪.‬‬‫ﮐﻤﺎ ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯿﻪ أﻣﺮ اﻟﻘﺪوم ﻋﻠﯽ ﻣﺤّﻞ اﻟﻄﺎﻋﻮن و اﻟﻔﺮار ﻣﻨﻪ ﺣّﺘﯽ اﺧﺒﺮ‬‫ﺑﺄّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إذا ﺳﻤﻌﺘﻢ ﺑﻪ ﺑﺄرض ﻓﻼ ﺗﺪﺧﻠﻮﻫﺎ ﻓﺎذا وﻗﻊ و أﻧﺘﻢ ﺑﺎرض ﻓﻼ ﺗﺨﺮﺟﻮا ﻣﻨﻬﺎ ﻓﺮارا ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻫﺬا‬‫‪ ،‬و ﻫﻮ أﻋﻠﻢ اﻻّﻣﮥ ﺑﻌﺪ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ ﻋﻠﯽ اﻹﻃﻼق!!! و ﻫﻮ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ :‬ﻟﻮ وﺿﻊ ﻋﻠﻢ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﮐّﻔﮥ ﻣﯿﺰان و ﺟﻌﻞ ﻋﻠﻢ أﻫﻞ اﻷرض ﻓﯽ‬‫ﮐّﻔﮥ ﻟﺮّﺟﺢ ﻋﻠﻢ ﻋﻤﺮ! ﻗﺎل اﻷﻋﻤﺶ ﻓﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻻﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﻨﺨﻌﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﯽ ﻷﺣﺴﺐ ﻋﻤﺮ ذﻫﺐ ﺑﺘﺴﻌﮥ أﻋﺸﺎر اﻟﻌﻠﻢ! و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﻔﺎن أﻗّﻞ ﻣﺪة اﻟﺤﻤﻞ ﺣّﺘﯽ ذّﮐﺮه اﺑﻦ ﻋﺒﺎس ﺑﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و َﺣْﻤﻠُُﻪ َو ﻓِﺼﺎﻟ ُُﻪ َﺛﻼﺛُﻮَن َﺷْﻬﺮًا‬‫‪ ،‬ﻣﻊ ﻗﻮﻟﻪ‪َ :‬و اﻟ ْﻮاﻟ ِﺪاُت ﯾُْﺮِﺿْﻌَﻦ َأْوﻻَدُﻫﱠﻦ َﺣْﻮﻟَﯿِْﻦ ﮐﺎﻣَِﻠﯿِْﻦ‬‫‪ ،‬ﻓﺮﺟﻊ إﻟﯽ ذﻟﮏ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪697 :‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮي ﻣﯿﺮاث ﺑﻨﺖ اﻻـﺑﻦ ﻣﻊ اﻟﺒﻨﺖ اﻟّﺴـ ﺪس ﺣّﺘﯽ ذﮐﺮ ﻟﻪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ وّرﺛﻬﺎ‬‫ذﻟ ﮏ ‪.‬‬
‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﺗﺤﺮﯾﻢ اﻟﺤﻤﺮ اﻷﻫﻠّﯿﮥ ﺣّﺘﯽ ذﮐﺮ ﻟﻪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺣّﺮﻣﻬﺎ ﯾﻮم ﺧﯿﺒﺮ‪.‬‬‫و ﺧﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد ﺣﮑﻢ اﻟﻤﻔّﻮﺿﮥ و ﺗﺮّددوا إﻟﯿﻪ ﻓﯿﻬﺎ ﺷﻬﺮا ﻓﺄﻓﺘﺎﻫﻢ ﺑﺮأﯾﻪ ﺛّﻢ ﺑﻠﻐﻪ اﻟّﻨّﺺ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ أﻓﺘﯽ ﺑﻪ‪ .‬و ﻫﺬا ﺑﺎب واﺳﻊ ﻟﻮ ﺗﺘﺒﻌﻨﺎه‬‫ﻟﺠﺎء ﺳﻔﺮا ﮐﺒﯿﺮا[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 66‬از ‪196‬‬‫و ﺷـﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در رﺳـﺎﻟﻪ »إﻧﺼـﺎف« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐـﺎن ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﺴـﺘﻔﺘﯿﻪ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ اﻟﻮﻗﺎﺋﻊ ﻓﯿﻔﺘﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﯾﺮﻓﻊ إﻟﯿﻪ‬‫اﻟﻘﻀﺎﯾﺎ ﻓﯿﻘﻀـﯽ ﻓﯿﻬﺎ و ﯾﺮي اﻟّﻨﺎس ﯾﻔﻌﻠﻮن ﻣﻌﺮوﻓﺎ ﻓﯿﻤﺪﺣﻪ أو ﻣﻨﮑﺮا ﻓﯿﻨﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﮐّﻞ ﻣﺎ أﻓﺘﯽ ﺑﻪ ﻣﺴـﺘﻔﺘﯿﺎ و ﻗﻀـﯽ ﺑﻪ ﻓﯽ ﻗﻀّﯿﮥ أو أﻧﮑﺮه‬‫ﻋﻠﯽ ﻓـﺎﻋﻠﻪ ﮐﺎن ﻓﯽ اﻻﺟﺘﻤﺎﻋﺎت‪ ،‬و ﻟـﺬﻟﮏ ﮐﺎن اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎن أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ إذا ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻟﻬﻤﺎ ﻋﻠﻢ ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺌﻠﮥ ﯾﺴـﺌﻼن اﻟّﻨﺎس ﻋﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و‬‫ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ -‬رض‪ :-‬ﻣﺎ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻗﺎل ﻓﯿﻬﺎ ﺷـﯿﺌﺎ ﯾﻌﻨﯽ اﻟﺠّﺪة‪ ،‬و ﺳﺄل اﻟّﻨﺎس ﻓﻠّﻤﺎ ﺻـﻠّﯽ اﻟﻈﻬﺮ ﻗﺎل‪:‬‬‫أّﯾﮑﻢ ﺳﻤﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ اﻟﺠّﺪة ﺷﯿﺌﺎ؟ ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ‪:‬‬‫أﻧﺎ! ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ذا؟ ﻗﺎل‪ :‬أﻋﻄﺎﻫﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺳﺪﺳﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أ ﯾﻌﻠﻢ ذﻟﮏ أﺣﺪ ﻏﯿﺮك؟‬‫ﻓﻘﺎل ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﮥ‪ :‬ﺻﺪق‪ .‬ﻓﺄﻋﻄﺎﻫﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﻟّﺴﺪس‪.‬‬‫و ﻗّﺼﮥ ﺳﺆال ﻋﻤﺮ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ اﻟﻐّﺮة ﺛّﻢ رﺟﻮﻋﻪ إﻟﯽ ﺧﺒﺮ ﻣﻐﯿﺮة و ﺳﺆاﻟﻪ إّﯾﺎﻫﻢ ﻓﯽ اﻟﻮﺑﺎء ﺛّﻢ رﺟﻮﻋﻪ إﻟﯽ ﺧﺒﺮ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬و ﮐﺬا‬‫رﺟﻮﻋﻪ ﻓﯽ ﻗﺼﮥ اﻟﻤﺠﻮس إﻟﯽ ﺧﺒﺮه‪ .‬و ﺳـﺮور ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﺑﺨﺒﺮ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر ﻟّﻤﺎ واﻓﻖ رأﯾﻪ‪ .‬و ﻗّﺼﮥ رﺟﻮع أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﻦ ﺑﺎب‬‫ﻋﻤﺮ و ﺳﺆاﻟﻪ ﻋﻦ اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﺷﻬﺎدة أﺑﯽ ﺳﻌﯿﺪ ﻟﻪ‪ .‬و أﻣﺜﺎل ذﻟﮏ ﮐﺜﯿﺮة ﻣﻌﻠﻮﻣﮥ ﻣﺮوّﯾﮥ ﻓﯽ »اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« و »اﻟّﺴﻨﻦ ]‪ [1] .[1‬ﺑﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪه‬‫ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ آﻧﭽﻪ از ﺟﻬﻞ ﺣﻀـﺮات ﺧﻠﻔﺎ و ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻧﺠﻮم )!( در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻧﻘﻞ ﺷﺪه اﻧﺪﮐﯽ از ﺑﺴـﯿﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ آﻧﻬﺎ را ﺣﻀـﺮات‬‫أﻫﻞ ﺳـﻨﺖ و ﺟﻤﺎﻋﺖ اﺟﺎزه ﻧﻘﻞ داده و رﺿﺎﯾﺖ ﺑﻀـﺒﻂ در ﮐﺘﺐ و آﺛﺎر داﺷـﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬و اﻻ ﺑﺤﮑﻢ ﻋﻘﻞ ﻗﺎﻃﻊ و ﺷـﻬﺎدت أﻣﺜﺎل و ﻧﻈﺎﺋﺮ ﮐﻪ‬‫ﺧﻮد ﺑﺮﻫﺎﻧﯽ ﺳﺎﻃﻊ اﺳﺖ ﺧﻄﺎي ﺣﻀﺮات در ﺗﻤﺎﻣﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪698 :‬‬‫ﻧﻮزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫در زﻣﺮه أﺻـﺤﺎب ﺑﻌﻀـﯽ از ﺟّﻬﺎل ﭼﻨﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺧﻼف ﺣﮑﻢ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب ﻓﺘﻮي ﻣﯽدادﻧﺪ و‬‫ﻫﺮ ﮔﺎه ﮐﺴﯽ اﯾﺸﺎن را ﺧﺒﺮ ﻣﯽداد ﮐﻪ اﯾﻦ ﻓﺘﻮي ﺧﻼف ﺣﮑﻢ ﻧﺒﻮﯾﺴﺖ ﺑﻐﺎﯾﺖ ﻏﻀﺒﻨﺎك ﺷﺪه ﺑﻀﺮب دّره او را أذّﯾﺖ ﻣﯽدادﻧﺪ‪.‬‬‫ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟﺠّﻨﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟﺒﯿﻬﻘّﯽ ﻋﻦ ﻫﺸـﺎم اﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟﻤﺨﺰوﻣﯽ أّن رﺟﻼـ ﻣﻦ ﺛﻘﯿﻒ أﺗﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄـ ﺎب ﻓﺴﺄﻟﻪ ﻋﻦ اﻣﺮأة ﺣﺎﺿﺖ و ﻗـﺪ ﮐﺎﻧﺖ زارت‬‫اﻟﺒﯿﺖ‪ :‬أ ﻟﻬﺎ أن ﺗﻨﻔﺮ ﻗﺒﻞ أن ﺗﻄﻬﺮ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ اﻟّﺜﻘﻔّﯽ‪ :‬إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أﻓﺘﺎﻧﯽ ﻓﯽ ﻣﺜﻞ ﻫﺬه اﻟﻤﺮأة ﺑﻐﯿﺮ ﻣﺎ‬‫أﻓﺘﯿﺖ! ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ ﻋﻤﺮ ﻓﻀﺮﺑﻪ ﺑﺎﻟّﺪّرة و ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟﻢ ﺗﺴﺘﻔﺘﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﺷﯽء أﻓﺘﯽ ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ؟!‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺻﺤﺎب ﺗﺒﺎب ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺑﻨﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬و ﻫﯿﭻ وﻗﺖ در ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت‬‫ﻣﺮﺟﻊ اّﻣﺖ ﺷﺪه رو ﺑﺼﻼح و ﻓﻼح ﻧﻤﯽآرﻧﺪ‪.‬‬‫ﺑﺴﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫اﺷﺎره‬‫در زﻣﺮه أﺻـﺤﺎب ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﺘﺠﺎﺳﺮﯾﻦ ﭼﻨﺎن ﻧﺎﻣﻘّﯿﺪ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎم ﻣﮑﺎﻟﻤﻪ و ﻣﻨﺎﻇﺮه اﺳﺘﻌﻤﺎل أﻟﻔﺎظ ﻣﻮذﯾﻪ ﻣﻮﻟﻤﻪ ﺧﻼف ﺗﻬﺬﯾﺐ ﺑﺮ‬‫زﺑﺎن آورده اﻣﻮر ﻏﻠﺒﻪ داﺷـﺘﻪ و ﭘﯿﻮﺳـﺘﻪ ﻣﺮدم در زﺣﻤﺖ و أذﯾﺖ و ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﺘﺎﺋـﺞ ﺳﻮء ﻏﻔﻠﺖ و ﺟﻬﺎﻟﺖ رؤﺳﺎء ﺧﻮد ﺑﻮده‪ ،‬و ﻣﺪام وﻗﺎﯾﻊ‬‫ﻧـﺎﮔﻮار در ﺟﻤﯿﻊ أﻗﻄـﺎر رخ ﻣﯽداده‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﮑﻪ ﻣﺘﻤﺴـﮏ ﺑـﺬﯾﻞ ﺑـﺎب ﻣـﺪﯾﻨﻪ ﻋﻠﻢ ﻧﺒﯽ‪ ،‬وﺻـﯽ ﺑﺤﻖ‪ ،‬اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪-‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 67‬از ‪196‬‬‫ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ -‬ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬و از ﻫﻼﮐﺖ و ﺧﺴﺮان دﻧﯿﺎ و آﺧﺮت رﻫﺎﺋﯽ ﻣﯽﯾﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬‫اﻟﺒﺘﻪ أﻣﺜﺎل آن وﻗﺎﯾﻊ ﺷـﻨﯿﻌﻪ و اﺗﻔﺎﻗﺎت ﻋﺠﯿﺒﻪ را ﻫﯿﭽﮕﺎه ﻣﺮدم ﺟﺮأت ﻧﻘﻠﺶ ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و ﺑﻬﯿـﭻ روي ﻋﻠﻤﺎء ﺳـﻨﺖ و رؤﺳﺎء ﺟﻤﺎﻋﺖ اﺟﺎزه‬‫ﺛﺒﺖ و ﺿﺒﻂ در ﮐﺘﺐ و ﺻﻔﺤﺎت ﺗﺎرﯾﺦ ﻧﺪادهاﻧﺪ‪ .‬و اﻟﻌﻠﻢ ﻋﻨﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪.‬‬‫و ﺷﺎﯾـﺎن ﺗـﻮﺟﻪ اﯾﻨﮑﻪ‪ :‬در ﻫﯿـﭻ ﻣـﻮرد ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻄـﺎﻟﻌﻪ ﮐﻨﻨـﺪه اﯾﻦ ﻣﻨﻘﻮﻻـت ﻧﻤﯽرﺳـﺪ ﮐﻪ ﯾـﮏ ﺑـﺎر أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ ﻫﻢ‬‫ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺧﻄﺎ ﺷﺪه و ﯾﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻏﻔﻠﺖ و دﭼﺎر ﺳـﻬﻮ و ﻓﺮاﻣﻮﺷـﯽ ﮔﺮدﯾﺪه‪ ،‬و ﯾﺎ آﻧﮑﻪ اﻇﻬﺎر ﺟﻬﻞ و ﻧﺎداﻧﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺤﮑﻤﯽ از اﺣﮑﺎم اﻟﻬﯽ‬‫ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ذﻟ َِﮏ َﻓْﻀُﻞ اﻟﱠﻠِﻪ ﯾُْﺆﺗِﯿِﻪ َﻣْﻦ َﯾﺸﺎُء*‬‫‪ ،‬و ﻟﮑﻦ َﻣْﻦ ﻟَْﻢ َﯾْﺠَﻌِﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﻪ ﻧُﻮرًا َﻓﻤﺎ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﻧُﻮٍر‬‫‪ .‬م‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪699 :‬‬‫ﻃﺮﯾـﻖ ﺗﺤﻤﯿـﻖ و ﺗﺴـﻔﯿﻪ ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﮐﻪ آن ﻫﻢ از ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﻮد ﭘﯿﻤﻮدهاﻧـﺪ‪ .‬و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺻـﺤﺎب ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ‬‫ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺑﻨﺠﻮم ﻧﺪارﻧﺪ و در ﻫﯿﭻ وﻗﺖ ﻻﺋﻖ رﺟﻮع اّﻣﺖ‪ -‬و ﻟﻮ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﺑﺎﺷﺪ‪ -‬ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬‫ﻣﮕﺮ ﻧﻤﯽداﻧﯽ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮت ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯽ در واﻗﻌﻪ ﺗﺠﻮﯾﺰ ﺷﺮاب ﻣﺜﻠّﺚ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻟﻄﻒ اﺟﺘﻬﺎد ﺧﻮد را آﺷﮑﺎر ﮐﺮدﻧﺪ و ﺑﺎ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ ﻟا ﺼﺎﻣﺖ‬‫ﮐﻪ ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺎن او ﻧﺰد ﺳّﻨّﯿﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﺑﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ ﭼﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ آﻏﺎز ﻧﻬﺎدﻧﺪ و ﭼﮕﻮﻧﻪ داد ﻏﻠﻈﺖ و ﻓﻈﺎﻇﺖ و اﺗّﻘﺎح و ﺧﻼﻋﺖ دادﻧﺪ؟!‪.‬‬‫و ﭼﻮن اﯾﻦ واﻗﻌﻪ از ﺟﻤﻠﻪ وﻗﺎﺋﻊ ﻋﺠﯿﺒﻪ و ﺳﻮاﻧـﺢ ﻏﺮﯾﺒﻪ اﺳﺖ و ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﮐﻪ ﻓﺨﺮ اﻹﺳـﻼم و ﺷـﻤﺲ اﻷﺋﻤﻪ ﺳـّﻨﯿﻪ اﺳﺖ در اﯾﺮاد و‬‫ﺗﻮﺿـﯿﺢ آن در »ﻣﺒﺴﻮط« ﺑﺴﻂ ﺗﻤﺎم ﺑﮑﺎر ﺑﺮده و ﻋﺠﺎﺋﺐ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺂن ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن آورده‪ ،‬ﻟﻬـﺬا ﺑﻨﻘﻞ آن درﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﻣﯽﭘﺮدازم‪،‬‬‫و ﺑﺬﮐﺮ آن أرﺑﺎب أﺣﻼم را از ﻣﮑﻨﻮﻧﺎت ﻣﺬﻫﺐ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ آﮔﺎه ﻣﯽﺳﺎزم‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﺳﺮﺧﺴـﯽ در »ﻣﺒﺴﻮط« در ﮐﺘﺎب اﻷﺷـﺮﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻗﺎل‪ :‬اﺳﺘﺸﺎر اﻟّﻨﺎس‬‫ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻓﯽ‬‫ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻤﺮ ﺷﺮب ﻧﺒﯿﺬ ﻣﺜﻠﺚ را‬‫ﺷﺮاب ﻣﺮّﻗﻖ‪ .‬ﻓﻘﺎل رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺼﺎري‪ :‬إﻧّﺎ ﻧﺼـﻨﻊ ﺷﺮاﺑﺎ ﻓﯽ ﺻﻮﻣﻨﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬اﯾﺘﻨﯽ ﺑﺸﯽء ﻣﻨﻪ! ﻗﺎل ﻓﺄﺗﺎه ﺑﺸﯽء ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ‬‫أﺷـﺒﻪ ﻫﺬا ﺑﻄﻼء اﻹﺑﻞ! ﮐﯿﻒ ﺗﺼﻨﻌﻮﻧﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻄﺒﺦ اﻟﻌﺼﯿﺮ ﺣّﺘﯽ ﯾﺬﻫﺐ ﺛﻠﺜﺎه و ﯾﺒﻘﯽ ﺛﻠﺜﻪ‪ ،‬ﻓﺼّﺐ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﺎء و ﺷﺮب ﻣﻨﻪ‬‫ﺛّﻢ ﻧـﺎوﻟﻪ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻫﻮ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺎدة‪ :‬ﻣﺎ أري اﻟّﻨﺎر ﺗﺤّﻞ ﺷـﯿﺌﺎ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﯾﺎ أﺣﻤﻖ! أ ﻟﯿﺲ ﯾﮑﻮن ﺧﻤﺮا‬‫ﺛّﻢ ﯾﺼـﯿﺮ ﺧﻠّﺎ ﻓﻨﺄﮐﻠﻪ؟! و ﻓﯽ ﻫﺬا دﻟﯿﻞ اﺑﺎﺣﮥ ﺷـﺮب اﻟﻤﺜﻠّﺚ و إن ﮐﺎن ﻣﺸـﺘّﺪا ﻓﺈّن ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ اﺳﺘﺸﺎرﻫﻢ ﻓﯽ اﻟﻤﺸﺘّﺪ دون اﻟﺤﻠﻮ و‬‫ﻫﻮ ﻣّﻤـ ﺎ ﯾﮑﻮن ﻣﻤﺮﯾـﺎ ﻟﻠّﻄﻌـﺎم ﻣﻘﻮّﯾﺎ ﻋﻠﯽ اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﻓﯽ ﻟﯿﺎﻟﯽ اﻟـّﺼ ﯿﺎم‪ .‬و ﮐﺎن ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺣﺴﻦ اﻟّﻨﻈﺮ ﻟﻠﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﮐﺎن أﮐﺜﺮ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻣﺸﻮرة ﻓﯽ اﻣﻮر اﻟّﺪﯾﻦ ﺧﺼﻮﺻﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﯾّﺘﺼﻞ ﺑﻌﺎّﻣﮥ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪700 :‬‬‫و ﻓﯿﻪ دﻟﯿﻞ أﻧّﻪ ﻻ ﺑﺄس ﺑﺈﺣﻀﺎر ﺑﻌﺾ أﻫﻞ اﻟﮑﺘﺎب ﻣﺠﻠﺲ اﻟّﺸﻮري ﻓﺈّن اﻟّﻨﺼـﺮاﻧّﯽ اﻟّﺬي ﻗﺎل ﻣﺎ ﻗﺎﻟﻪ ﻗﺪ ﮐﺎن ﺣﻀﺮ ﻣﺠﻠﺲ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ ﻟﻠّﺸﻮري و ﻟﻢ ﯾﻨﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯿﻪ دﻟﯿﻞ أّن ﺧﺒﺮ اﻟّﻨﺼـﺮاﻧّﯽ ﻻ ﺑﺄس ﺑﺄن ﯾﻌﺘﻤﺪ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﻌﺎﻣﻼت إذا وﻗﻊ ﻓﯽ ﻗﻠﺐ اﻟّﺴﺎﻣﻊ أﻧّﻪ ﺻﺎدق ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ اﺳﺘﻮﺻـﻔﻪ ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻓﻮﺻﻔﻪ ﻟﻪ و اﻋﺘﻤﺪ ﺧﺒﺮه ﺣّﺘﯽ ﺷﺮب ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 68‬از ‪196‬‬‫و ﻓﯿﻪ دﻟﯿـﻞ أّن دﻻﻟـﮥ اﻹـذن ﻣﻦ ﺣﯿﺚ اﻟﻌﺮف ﮐﺎﻟّﺘﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺎﻹذن و أﻧّﻪ ﻻ ﺑﺄس ﺑﺘﻨﺎول ﻃﻌﺎﻣﻬﻢ و ﺷـﺮاﺑﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺈّن ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻟﻢ‬‫ﯾﺴﺘﺄذﻧﻪ ﻓﯽ اﻟّﺸﺮب ﻣﻨﻪ و إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن أﻣﺮه أن ﯾﺄﺗﯽ ﺑﻪ ﻟﯿﻨﻈﺮوا إﻟﯿﻪ ﺛّﻢ ﺟّﻮز اﻟّﺸﺮب ﻣﻨﻪ ﺑﻨﺎء ﻋﻠﯽ اﻟّﻈﺎﻫﺮ‪ .‬و ﻣﻦ ﯾﺴﺘﻘﺼﯽ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﺒﺎب ﯾﻘﻮل‬‫ﺗﺄوﯾﻠﻪ أﻧّﻪ أﺧﺬه ﻣﻨﻪ ﺟﺰﯾﮥ ﻟﺒﯿﺖ اﻟﻤﺎل ﺛّﻢ ﺷﺮب ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫و ﻓﯿﻪ دﻟﯿﻞ أّن اﻟﻤﺜّﻠﺚ إن ﮐﺎن ﻏﻠﯿﻈﺎ ﻻ ﺑﺄس أن ﯾﺮّﻗﻖ ﺑﺎﻟﻤﺎء ﺛّﻢ ﯾﺸﺮب ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻓﻌﻠﻪ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬و اﻷﺻﻞ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ‬‫روي ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬اﺳﺘﺴـﻘﯽ اﻟﻌـّﺒ ﺎس ﻓﯽ ﺣّﺠـ ﮥ اﻟﻮداع ﻓﺄﺗﺎه ﺑﺸـﺮاب ﻓﻠﻤﺎ ﻗّﺮﺑﻪ إﻟﯽ ﻓﯿﻪ ﻗﻄﺐ وﺟﻬﻪ ﺛّﻢ دﻋﺎ ﺑﻤﺎء‬‫ﻓﺼّﺒﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﺷﺮﺑﻪ‪،‬‬‫و ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺼﻠﻮة و اﻟّﺴﻼم؛ إذا راﺑﮑﻢ ﺷﯽء ﻣﻦ ﻫﺬه اﻷﺷﺮﺑﮥ ﻓﺎﮐﺴﺮوا ﻣﺘﻮﻧﻬﺎ ﺑﺎﻟﻤﺎء‪.‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ أﺗﯽ ﺑﻨﺒﯿﺬ اﻟّﺰﺑﯿﺐ ﻓﺪﻋﺎ ﺑﻤﺎء و ﺻّﺒﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﺷﺮب و ﻗﺎل‪ :‬إّن ﻟﻨﺒﯿﺬ زﺑﯿﺐ ﻟﻄﺎﺋﻒ ﻏﺮاﻣﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ ﻣﻨﺎوﻟﺘﻪ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﮑﺎن ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ أّن ﻣﻦ ﯾﮑﻮن ﻣﻦ اﻟﺠﺎﻧﺐ اﻷﯾﻤﻦ ﻓﻬﻮ أﺣﻖ ﺑﺎﻟّﺘﻘﺪﯾﻢ‪ ،‬و اﻷﺻﻞ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ‬‫روي أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﺗﯽ ﺑﻌّﺲ ﻣﻦ ﻟﺒﻦ ﻓﺸﺮب ﺑﻌﻀﻪ و ﮐﺎن ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ أﻋﺮاﺑﯽ و ﻋﻦ ﯾﺴﺎره أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪،‬‬‫ﻓﻘـﺎل ﻟﻸﻋﺮاﺑﯽ‪ :‬أﻧﺖ ﻋﻠﯽ ﯾﻤﯿﻨﯽ و ﻫـﺬا أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻷﻋﺮاﺑّﯽ‪ :‬ﻣﺎ أﻧﺎ ﺑﺎﻟّـﺬي اوﺛﺮ ﻏﯿﺮي ﻋﻠﯽ ﺳﻮرك! ﻓﺘّﻠﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ ﯾﺪه‪ .‬و ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫اﻷﯾﻤﻨﻮن! اﻷﯾﻤﻨﻮن! و ﻣﻨﻪ ﻗﻮل اﻟﻘﺎﺋﻞ‪:‬‬‫ﺛﻼﺛﮥ ﯾﻤﻨﮥ ﺗﺪور‪ :‬اﻟﮑﺎس و اﻟﻄﺴﺖ و اﻟﺒﺨﻮر ﺛّﻢ أﺷﮑﻞ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎدة‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ أري اﻟّﻨﺎر ﺗﺤّﻞ ﺷﯿﺌﺎ‪.‬‬‫ﯾ ﻌﻨ ﯽ ‪:‬‬
‫أّن اﻟﻤﺸﺘّﺪ ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟّﺸﺮاب ﻗﺒﻞ ان ﯾﻄﺒﺦ ﺑﺎﻟّﻨﺎر ﺣﺮام‪ ،‬ﻓﺒﻌﺪ اﻟﻄﺒﺦ ﮐﺬﻟﮏ إذ اﻟّﻨﺎر‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪701 :‬‬‫ﻻـ ﺗﺤـّﻞ اﻟﺤﺮام‪ .‬ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﯾـﺎ أﺣﻤﻖ! أي‪ :‬ﯾـﺎ ﻗﻠﯿـﻞ اﻟّﻨﻈﺮ و اﻟّﺘﺄّﻣﻞ! أ ﻟﯿﺲ ﯾﮑﻮن ﺧﻤﺮا ﺛّﻢ ﯾﮑﻮن ﺧّﻠﺎ ﻓﻨﺄﮐﻠﻪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ إنّ‬‫ﺻﻔـﮥ اﻟﺤﻤﺮّﯾـﮥ ﺗﺰول ﺑﺎﻟﺘﺨﻠﯿﻞ ﻓﮑﺬﻟﮏ ﺻـﻔﮥ اﻟﺨﻤﺮّﯾﮥ ﺑﺎﻟﻄﺒﺦ ﺣّﺘﯽ ﯾﺬﻫﺐ ﻣﻨﻪ اﻟّﺜﻠﺜﺎن ﺗﺰول‪ .‬و ﻣﻌﻨﯽ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم أّن اﻟّﻨﺎر ﻻ ﺗﺤّﻞ و ﻟﮑﻦ‬‫ﺑﺎﻟﻄﺒﺦ ﺗﻨﻌﺪم ﺻﻔﮥ اﻟﺨﻤﺮﯾﮥ ﮐﺎﻟﺬﺑﺢ ﻓﯽ اﻟﺸﺎة ﻋﯿﻨﻪ ﻻ ﯾﮑﻮن ﻣﺤّﻠﻼ‪ ،‬و ﻟﮑّﻨﻪ ﻣﻨﻬﺮ ﻟﻠّﺪم و اﻟﻤﺤّﺮم ﻫﻮ اﻟّﺪم اﻟﻤﺴﻔﻮح ﻓﺘﺴﯿﯿﻞ اﻟّﺪم اﻟﻤﺴﻔﻮح‬‫ﯾﮑﻮن ﻣﺤﻠّﻼ‪ ،‬ﻻﻧﻌـﺪام ﻣﺎ ﻷﺟﻠﻪ ﮐﺎن ﻣﺤّﺮﻣﺎ‪ .‬و ﺑﻬـﺬا أﺧـﺬﻧﺎ و ﻗﻠﻨﺎ ﯾﺠﻮز اﻟّﺘﺨﻠﯿﻞ ﻷﻧّﻪ إﺗﻼف ﻟﺼـﻔﮥ اﻟﺨﻤﺮّﯾـﮥ و إﺗﻼف ﺻـﻔﮥ اﻟﺨﻤﺮّﯾـﮥ ﻻ‬‫ﯾﮑﻮن ﻣﺤّﺮﻣﺎ[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت اﻣﻮر ﻋﺪﯾﺪه ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮّﺟﻪ أﻫﻞ ﻧﻈﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾﺪ‪:‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ در ﺑﺎب ﺷﺮاب ﻣﺮّﻗﻖ اﺳﺘﺸﺎره ﺑﻤﺮدم ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن در ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮري ﻣﺮدي از ﻧﺼﺎري ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻮد ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ‬‫در ﺻﻮم ﺧﻮد ﺷـﺮاﺑﯽ ﻣﯽﺳﺎزﯾﻢ‪ .‬ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﻓﺮﻣﺎﯾﺶ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ ﭼﯿﺰي از آن ﺑﯿﺎر! ﻫﺮ ﮔﺎه او ﺷـﺮاب ﻣـﺬﮐﻮر را در ﻣﺠﻠﺲ ﻣﻘّﺪس‬‫ﺷﺎن ﺣﺎﺿـﺮ ﻧﻤﻮد ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻘﺪر ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺳﺖ اﯾﻦ ﺷـﺮاب ﺑﻄﻼء ﺷﺘﺮان! ﺑﻌﺪ از آن ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺷـﻤﺎ ﻧﺼـﺮاﻧﯿﻬﺎ اﯾﻦ ﺷـﺮاب را ﭼﻪ ﻃﻮر‬‫ﺗﯿﺎر ﻣﯽﮐﻨﯿﺪ؟ ﻧﺼﺮاﻧﯽ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ ﻋﺼﯿﺮ را ﻃﺒﺦ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ آﻧﮑﻪ دو ﺛﻠﺚ آن ﻣﯽرود و ﯾﮏ ﺛﻠﺚ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﺑﺮ آن ﺷﺮاب‬‫ﻗـﺪري آب رﯾﺨﺘﻨـﺪ و آن را ﻧﻮش ﺟـﺎن ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ ﺑﻌـﺪ از آن ﺑﻘّﯿﻪ آن را ﺑﻌﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﮐﻪ از أﺟّﻠﻪ أﺻـﺤﺎب و ﻧﻘﺒﺎي أﻧﺼﺎر ﺑﻮد و‬‫ﺟـﺎﻧﺐ ﯾﻤﯿﻦ ﺟﻠﻮس داﺷﺖ ﻋﻨﺎﯾﺖ ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﻋﺒﺎده از ﮔﺮﻓﺘﻦ و ﺧﻮردن آن ﺷـﺮاب إﻧﮑﺎر ﮐﺮد و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﻢ ﮐﻪ آﺗﺶ ﭼﯿﺰي را‬‫ﺣﻼل ﺳﺎزد‪ ،‬و ﻣﺮادش اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﭼﻮن اﯾﻦ ﺷﺮاب ﻗﺒﻞ از ﻃﺒﺦ ﺣﺮام ﺑﻮد ﻃﺒﺦ در آﺗﺶ آن را ﺣﻼل ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﺧﯿﻠﯽ‬‫ﺗﻔﺖ و دﻣﻎ ﺷـﺪه ﺑﺎو ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ أي أﺣﻤﻖ! آﯾﺎ ﻧﻤﯽ ﺷﻮد ﺧﻤﺮ ﺳـﺮﮐﻪ ﭘﺲ ﻣﺎ ﻫﻤﻪ آن را ﻣﯽﺧﻮرﯾﻢ؟! دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ‬‫اﯾﻦ واﻗﻌﻪ اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ درﯾﻦ ﺧﺒﺮ دﻟﯿﻞ إﺑﺎﺣﺖ ﺷـﺮب ﻣﺜّﻠﺜﺴﺖ ]‪ [1‬ﮔﺮ ﭼﻪ آن ﺷﺪﯾﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻋﻤﺮ اﺳـﺘﺸﺎره ﮐﺮد ﻣﺮدم ]‪ [1‬ﻗﺎل‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺻﻼح اﻻﻣﯿﺮ اﻟﺼﻨﻌﺎﻧﯽ ﻓﯽ رﺳﺎﻟﮥ »ارﺷﺎد اﻟﻨﻘﺎد‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 69‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪702 :‬‬‫را از ﺷﺮاب ﺗﻨﺪ ﻧﻪ ﺷﯿﺮﯾﻦ و آن ﭼﯿﺰﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻫﻀﻢ ﻃﻌﺎم ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﻘّﻮي ﺑﺮ ﻃﺎﻋﺖ در ﺷﺒﻬﺎي ﺻﯿﺎم ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﺳـﻮ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ اﻓـﺎده ﮐﺮده ﮐﻪ درﯾﻦ ﺧـﺒﺮ دﻟﯿـﻞ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﺑـﺎﮐﯽ ﻧﯿﺴﺖ درﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ اﻫـﻞ ﮐﺘـﺎب را در ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮري‬‫ﺣﺎﺿﺮ ﮐﻨﻨﺪ زﯾﺮا آن ﻧﺼﺮاﻧﯽ ﮐﻪ ﮔﻔﺖ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺖ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﺠﻠﺲ ﻋﻤﺮ ﺑﺮاي ﺷﻮري ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺑﺮ ﺣﻀﻮر او ﻋﻤﺮ إﻧﮑﺎر؟؟ ﻧﻪ ﮐﺮد‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ اﻓﺎده ﮐﺮده ﮐﻪ درﯾﻦ ﺧﺒﺮ دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺒﺴﺖ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﻧﺼـﺮاﻧﯽ در ﺑﺎب ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺟﺎﺋﺰ اﻻﻋﺘﻤﺎدﺳﺖ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ در‬‫ﻗﻠﺐ ﺳﺎﻣﻊ ﺑﯿﻔﺘﺪ ﮐﻪ او در ﺧﺒﺮ ﺧﻮد ﺻﺎدﻗﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ درﯾﺎﻓﺖ ﮐﺮد از ﻣﺮد ﻧﺼﺮاﻧﯽ وﺻﻒ ﺷﺮاب را ﭘﺲ او ﺑﯿﺎن ﻧﻤﻮد ﺑﺮاي‬‫ﻋﻤﺮ و ﻋﻤﺮ ﺑﺮ ﺧﺒﺮش اﻋﺘﻤﺎد ﮐﺮد ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ از آن ﺷﺮاب ﺑﺨﻮرد اﻟﯽ ﺗﯿﺴﯿﺮ اﻻﺟﺘﻬﺎد« ﺑﻌﺪ ﻗﺪﺣﻪ ﻓﯽ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ »أﺻـﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟﻨﺠﻮم« ﻓﺎن ﺻـﺢ ﻓﺎﻻﻗﺘﺪاء ﻏﯿﺮ اﻟﺘﻘﻠﯿﺪ ﻓﺎن اﻻﻗﺘﺪاء ﻓﻌﻠﮏ ﻣﺜﻞ ﻓﻌﻞ اﻟﻐﯿﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺟﻪ اﻟﺬي ﻓﻌﻠﻪ ﺑﺎﻟﺪﻟﯿﻞ اﻟﺬي ﻓﻌﻠﻪ‪،‬‬‫ﻓﻠﺬﻟﮏ ﻗﻠﻨﺎ ﻣﻦ اﺑﯿﺎت‪:‬‬‫و ﺷﺘﺎن ﻣﺎ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻘﻠﺪ ﻓﯽ اﻟﻬﺪي و ﻣﻦ ﯾﻘﺘﺪي ﻓﺎﻟﻀﺪ ﯾﻌﺮف ﺑﺎﻟﻀﺪ‬‫ﻓﻤﻦ ﻗﻠﺪ اﻟﻨﻌﻤﺎن أﺻﺒﺢ ﺷﺎرﺑﺎ ﻧﺒﯿﺬا و ﻓﯿﻪ اﻟﻘﻮل ﻟﻠﺒﻌﺾ ﺑﺎﻟﺤﺪ‬‫و ﻣﻦ ﯾﻘﺘﺪي أﺿﺤﯽ اﻣﺎم ﻣﻌﺎرف و ﮐﺎن اوﯾﺴﺎ ﻓﯽ اﻟﻌﺒﺎدة و اﻟﺰﻫﺪ‬‫ﻓﻤﻘﺘﺪﯾﺎ ﻓﯽ اﻟﺤﻖ ﮐﻦ ﻻ ﻣﻘﻠﺪا و ﺧﻞ أﺧﺎ اﻟﺘﻘﻠﯿﺪ ﻓﯽ اﻻﺳﺮ ﺑﺎﻟﻘﺪ‬‫ﻓﺎﻟﻤﻘﻠﺪ ﻻﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ و ﻫﻮ اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﻨﻌﻤﺎن ﯾﺠﻮز ﻋﻨﺪه ﺷـﺮب اﻟﻨﺒﯿﺬ و أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﮥ ﻟﻦ ﯾﺸـﺮﺑﻪ ﻓﺎﻻﻗﺘﺪاء ﺑﻪ أن ﻻ ﯾﺸﺮ ﺑﻪ ﺑﻞ اﻟﻤﻘﺘﺪي ﺑﻪ ﯾﮑﻮن‬‫اﻣﺎﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﺰﻫﺪ ﮐﺄﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ و ﻣﺜﻠﻪ ﻗﻮل اﻻﻣﺎم اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻮزﯾﺮ ﻣﺆﻟﻒ »اﻟﻌﻮاﺻﻢ و اﻟﻘﻮاﺻﻢ ﻓﯽ اﻟﺬب ﻋﻦ ﺳﻨﮥ أﺑﯽ‬‫اﻟﻘﺎﺳﻢ« ﻣﻦ أﺑﯿﺎت‪:‬‬‫ﻫﻢ ﻗﻠﺪوﻫﻢ ﻓﺎﻗﺘﺪﯾﺖ ﺑﻬﻢ و ﮐﻢ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻘﻠﺪ ﻓﯽ اﻟﻬﺪي و اﻟﻤﻘﺘﺪي‬‫ﻣﻦ ﻗﻠﺪ اﻟﻨﻌﻤﺎن أﺻﺒﺢ ﺷﺎرﺑﺎ ﻟﻤﺜﻠﺚ رﺟﺲ ﺧﺒﯿﺚ ﻣﺰﯾﺪ‬‫و ﻟﻮ اﻗﺘﺪي ﺑﺄﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ اﻻ اﻣﺎﻣﺎ راﮐﻌﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ‬‫)‪ .12‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪703 :‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴﯽ اﻓﺎده ﮐﺮده ﮐﻪ درﯾﻦ ﺧﺒﺮ دﻟﯿﻠﺴﺖ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ اذن ﺑﺤﯿﺜّﯿﺖ ﻋﺮف ﻣﺜﻞ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺑﺎذﻧﺴﺖ‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴﯽ ازﯾﻦ ﺧﺒﺮ اﺳﺘﺪﻻل ﺟﻮاز ﺑﺮ ﺗﻨﺎول ﻃﻌﺎم و ﺷﺮاب ﻧﺼﺎري ﻧﻤﻮده‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ اﻓـﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻋﻤﺮ از ﻧﺼـﺮاﻧﯽ اﺳﺘﯿـﺬان در ﺷـﺮب ﺷـﺮاب ﻧﻪ ﮐﺮد‪ ،‬ﺣـﺎل آﻧﮑﻪ أّوﻻ او را أﻣﺮ ﮐﺮده ﺑﻮد ﺑﺂوردن‬‫ﺷﺮاب ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﺣﺎﺿﺮﯾﻦ ﺑﺴﻮي آن ﻧﻈﺮ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻌﺪ از آن ﺧﻮردن آن را ﺑﻨﺎء ﻋﻠﯽ اﻟّﻈﺎﻫﺮ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ از ﺑﻌﺾ ﻣﺮدم ﮐﻪ اﺳـﺘﻘﺼﺎ درﯾﻦ ﺑﺎب ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﺄوﯾﻞ اﯾﻦ ﻓﻌﻞ ﻋﻤﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﺑﺎﯾﻦ ﻋﻨﻮان ﮐﻪ ﻋﻤﺮ آن ﺷـﺮاب را‬‫ﺑﻄﻮر ﺟﺰﯾﻪ ﺑﺮاي ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻮن آن ﺷﺮاب ﺟﺰﯾﻪ ﺑﻮد و ﻣﺎل ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل ﺷﺪ ﻟﻬﺬا ﺧﻮردن ﻋﻤﺮ آن را ﺟﺎﺋﺰ ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ اﻓـﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ درﯾﻦ ﺧﺒﺮ دﻟﯿـﻞ ﺳﺖ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺷـﺮاب ﻣﺜّﻠﺚ اﮔﺮ ﻏﻠﯿﻆ ﺑﺎﺷـﺪ ﺣﺮﺟﯽ ﻧﯿﺴﺖ در اﯾﻦ ﮐﻪ رﻗﯿﻖ ﮐﺮده‬‫ﺷﻮد ﺑﺂب ﺑﻌﺪ از آن ﺧﻮرده آﯾﺪ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻌﻤﻞ آورد!‪.‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺑﺮاي ﺗﺄﯾﯿـﺪ ﻓﻌـﻞ ﻋﻤﺮ ﻋﺠﺐ ﺟﺴﺎرت ﻧﻤﻮده ﯾﻌﻨﯽ اّدﻋﺎ ﮐﺮده ﮐﻪ أﺻﻞ درﯾﻦ ﺑﺎب ﯾﻌﻨﯽ در ﺗﺮﻗﯿﻖ ﺷـﺮاب ﺑﺂب اﯾﻦ‬‫رواﯾﺘﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ! ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣّﺠﮥ اﻟﻮداع از ﻋّﺒﺎس ﻃﻠﺐ ﺳﻘﺎﯾﺖ ﻧﻤﻮد ﭘﺲ ﻋّﺒﺎس ﻧﺰد آن‬‫ﺟﻨﺎب ﺷﺮاﺑﯽ ﺣﺎﺿﺮ ﮐﺮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﮔﺎه آن ﺟﻨﺎب آن را ﻗﺮﯾﺐ ﺑﺪﻫﻦ ﺧﻮد آورد روي ﻣﺒﺎرك ﺧﻮد را ﺗﺮش ﻓﺮﻣﻮد ﺑﻌﺪ از آن آﺑﯽ ﻃﻠﺐ‬‫ﮐﺮد و ﺑﺮ آن ﺷـﺮاب اﻧﺪاﺧﺖ ﺑﻌﺪ از آن‪ ،‬آن را ﺧﻮرد‪ ،‬و ﺑﻌﺪ از آن ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه در رﯾﺐ اﻧﺪازد ﺷﻤﺎ را ﭼﯿﺰي ازﯾﻦ ﺷﺮاﺑﻬﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 70‬از ‪196‬‬‫ﭘﺲ ﮐﻤﺮﻫﺎي آن را ﺑﺸﮑﻨﯿﺪ ﺑﺂب! و اﯾﻦ رواﯾﺖ ﺳﺮاﭘﺎ ﻏﻮاﯾﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد أرﺑﺎب اﯾﻤﺎن ﮐﺬب ﺑﺤﺚ و ﺻﺮف ﺑﻬﺘﺎﻧﺴﺖ أﺳﺮار ﺣﺴﻦ ﻋﻘﯿﺪت‬‫ﺳّﻨّﯿﺎن را ﺑﺠﻨﺎب ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺘﺤّﯿﺎت و اﻟّﺘﺴﻠﯿﻤﺎت‪ -‬ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴﯽ ﺑﺮاي ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻓﻌﻞ ﻋﻤﺮ در ﺷﺮب ﺷﺮاب ﻣﺜّﻠﺚ ﻓﻌﻞ او‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪704 :‬‬‫را در ﺷـﺮب ﻧﺒﯿﺬ ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن آورده و واﺿﺢ ﮐﺮده ﮐﻪ ﻧﺰد ﻋﻤﺮ ﻧﺒﯿﻨﺪ زﺑﯿﺐ آوردﻧﺪ ﭘﺲ ﻋﻤﺮ آﺑﯽ ﻃﻠﺒﯿﺪ و ﺑﺮ آن اﻧﺪاﺧﺖ و ﻧﻮﺷـﯿﺪ و‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻧﺒﯿﺬ ﻃﺎﺋﻒ ﺷّﺪﺗﯿﺴﺖ! دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ از ﺑﺨﺸﯿﺪن ﻋﻤﺮ ﺷﺮاب ﻣﺜّﻠﺚ را ﺑﻌﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﮐﻪ در ﺟﺎﻧﺐ ﯾﻤﯿﻦ‬‫ﻋﻤﺮ ﺟﻠﻮس داﺷﺖ اﺳـﺘﺪﻻل ﻧﻤﻮده ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ در ﺟﺎﻧﺐ أﯾﻤﻦ ﺑﺎﺷﺪ او أﺣّﻖ ﺑﺎﻟّﺘﻘﺪﯾﻤﺴﺖ! و ﺑﻌﺪ از آن اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ أﺻﻞ درﯾﻦ‬‫ﺑـﺎب آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺷـﯿﺮ را ﻧﻮﺷـﯿﺪ و ﺑﻘّﯿﻪ آن را ﺑـﺄﻋﺮاﺑﯽ ﮐﻪ در ﯾﻤﯿﻦ آن ﺟﻨﺎب ﺟﻠﻮس‬‫داﺷﺖ داد و ﺑـﺄﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﮐﻪ در ﺟﺎﻧﺐ ﭼﭗ ﺣﺎﺿـﺮ ﺑﻮد ﻧـﺪاد‪ .‬و ﻧﯿﺰ اﻓﺎده ﮐﺮده ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬اﯾﻤﻨﻮن اﯾﻤﻨﻮﻧﻨـﺪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ اﯾﺸﺎن‬‫ﻣﻘّﺪماﻧﺪ ﺑﺮ ﻏﯿﺮ ﺧﻮد و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﺷﻌﺮ ﺷﺎﻋﺮ ﮐﻪ در ﺑﺎب دوران ﮐﺎس و ﻃﺴﺖ و ﺑﺨﻮر ﺑﺴﻮي ﯾﻤﯿﻦ ﻧﻈﻢ ﮐﺮده اﺳﺘﺸﻬﺎد ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻌﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻧﺰد او ﺣّﻠﺖ ﺷـﺮاب ﻣﺜّﻠﺚ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﻓﺘﻮي ﺑﺂن دادﻧﺪ ﻣﺸـﮑﻞ‬‫ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﻢ ﮐﻪ آﺗﺶ ﭼﯿﺰي را ﺣﻼل ﮐﻨﺪ‪ ،‬و ﻣﻘﺼﻮدش اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﺸـﺘّﺪ اﯾﻦ ﺷـﺮاب ﻗﺒﻞ از آﻧﮑﻪ ﻃﺒﺦ ﺑﺂﺗﺶ ﺷﻮد ﺣﺮام‬‫ﺑﻮد ﭘﺲ ﺑﻌﺪ ﻃﺒﺦ ﻫﻢ ﺣﺮام ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ زﯾﺮا ﮐﻪ آﺗﺶ ﺣﺮام را ﺣﻼل ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪ .‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺬﻫﺐ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ در‬‫ﺑﺎب ﺷﺮاب ﻣﺜّﻠﺚ ﺣﺮﻣﺖ آﻧﺴﺖ و او اﺟﺘﻬﺎد ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ را ﮐﻪ ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﻧﺼﺮاﻧﯽ ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽداﻧﺴﺖ‪.‬‬‫ﭼﻬـﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺟﺴـﺎرت ﻋﻤﺮ را ﺑﺨﻄـﺎب ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ و ﮔﻔﺘﻦ او‪ :‬ﯾﺎ أﺣﻤﻖ! ﺗﺄوﯾﻞ ﻧﻤﻮده و ﻇﺎﻫﺮ ﮐﺮده ﮐﻪ ﻣﺮاد او از‬‫أﺣﻤﻖ ﻗﻠﯿﻞ اﻟّﻨﻈﺮﺳﺖ‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﺗﺄوﯾﻞ ﺧﺒﺮ ﻣﯽدﻫﺪ از آﻧﮑﻪ ﺷـﻨﺎﻋﺖ و ﻓﻈﺎﻋﺖ ﻗﻮل ﻋﻤﺮ ﺑﺤّﺪي رﺳﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺮﺧﺴﯽ ﺻﺒﺮ ﻧﮑﺮد ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ آن را ﺑﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮد‬‫واﮔﺬارد؛ ﻟﯿﮑﻦ ﻫﺮ ﮐﻪ از ﻓﻈﺎﻇﺖ ﻋﻤﺮي ﺧﺒﺮي دارد او ﻧﯿﮏ ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﻟﻦ ﯾﺼﻠﺢ اﻟﻌّﻄﺎر ﻣﺎ أﻓﺴﺪه اﻟّﺪﻫﺮ‪.‬‬‫ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺟﻮاب ﻋﻤﺮي را ﮐﻪ ﺑﺨﻄﺎب ﻋﺒﺎده از اﺷﮑﺎل او داده ﺻﺤﯿﺢ داﻧﺴﺘﻪ و در ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻼم او ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ ﻣﺮاد‬‫ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ اﯾﻦ ﺳﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪705 :‬‬‫ﮐﻪ ﺻـﻔﺖ ﺧﻤﺮّﯾﺖ در ﺷـﺮاب ﻣﺜﻠّﺚ ﻣﻨﻌـﺪم ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺴـﺒﺐ ﻃﺒـﺦ ﻣﺜﻞ ذﺑـﺢ ﮐﻪ در ﺷﺎة ﺑﺬات ﺧﻮد ﻣﺤﻠّﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﻟﮑﻦ ﭼﻮﻧﮑﻪ ﻣﺨﺮج‬‫ﺧﻮﻧﺴﺖ و ﺣﺮام دم ﻣﺴـﻔﻮج ﺑﻮد ﭘﺲ روان ﮐﺮدن دم ﻣﺴﻔﻮح ﻣﺤّﻠﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺴﺒﺐ ﻣﻌﺪوم ﺷﺪن ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﺴﺒﺐ آن ﻣﺤّﺮم ﺑﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ‬‫ﻗﯿﺎس ﻓﺎﺳـﺪ اﻷﺳﺎﺳـﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ذﺑـﺢ ﻣﺤّﻠﻠﺴﺖ ﺑﺴـﺒﺐ ﻧﺎم ﺧﺪا و ﻣﺤﺾ اﺧﺮاج دم ﺑﺮاي ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﯿﻊ‬‫أﻫﻞ اﻻﺳﻼم‪.‬‬‫و اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﻋﺠﯿﺒﻪ را ﻋﻠﻤﺎي اﺻﻮل ﻓﻘﻪ ﻫﻢ ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﺨﺮ اﻻﺳـﻼم ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﺒﺰدوي در »ﮐﺘﺎب اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫ﻗﺪ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻟﻌﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﺣﯿﻦ ﻗﺎل »ﻣﺎ أري اﻟّﻨﺎر ﺗﺤّﻞ ﺷﯿﺌﺎ«‪ :‬أ ﻟﯿﺲ ﯾﮑﻮن ﺧﻤﺮا ﺛّﻢ ﯾﺼﯿﺮ ﺧّﻠﺎ ﻓﺘﺄﮐﻠﻪ؟![‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﺒﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳـﺮار‪ -‬ﺷﺮح اﺻﻮل ﺑﺰدوي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻟﻌﺒﺎدة‪ .‬ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻗﺎل اﺳﺘﺸﺎر‬‫اﻟّﻨﺎس ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﺷﺮاب ﯾﺮزﻗﻪ ﻓﻘﺎل رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺼﺎري‪ :‬إﻧّﺎ ﻧﺼﻨﻊ ﺷﺮاﺑﺎ ﻓﯽ ﺻﻮﻣﻨﺎ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫اﺋﺘﻨﯽ ﺑﺸـﯽء ﻣﻨﻪ! ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ أﺷـﺒﻪ ﻫﺬا ﺑﻄﻼء اﻹﺑﻞ‪ ،‬ﮐﯿﻒ ﺗﺼﻨﻌﻮﻧﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻄﺒﺦ اﻟﻌﺼﯿﺮ ﺣّﺘﯽ ﯾﺬﻫﺐ ﺛﻠﺜﺎه و ﯾﺒﻘﯽ ﺛﻠﺜﻪ‪ .‬ﻓﺼّﺐ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻣـﺎء و ﺷـﺮب ﻣﻨﻪ ﺛّﻢ ﻧﺎوﻟﻪ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ و ﻫﻮ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺎدة‪ :‬ﻣﺎ أري اﻟّﻨﺎر ﺗﺤّﻞ ﺷـﯿﺌﺎ! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﯾﺎ أﺣﻤﻖ! أ ﻟﯿﺲ‬‫ﯾﮑﻮن ﺧﻤﺮا ﺛّﻢ ﯾﺼـﯿﺮ ﺧّﻠﺎ ﺛّﻢ ﺗﺄﮐﻠﻪ؟ و ﻓﯽ ﻫﺬا دﻟﯿﻞ إﺑﺎﺣﮥ ﺷـﺮب اﻟﻤﺜّﻠﺚ و إن ﮐﺎن ﻣﺸـﺘّﺪا‪ ،‬ﻓﺈّن ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ إﻧّﻤﺎ اﺳﺘﺸﺎرﻫﻢ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺸﺘّﺪ‪ ،‬دون اﻟﺤﻠﻮ و ﻫﻮ ﻣﺎ ﯾﮑﻮن ﻣﻤﺮﯾﺎ ﻟﻠّﻄﻌﺎم ﻣﻘّﻮﯾﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﻄﺎﻋﮥ ﻓﯽ ﻟﯿﺎﻟﯽ اﻟّﺼﯿﺎم‪ .‬و ﻗﺪ أﺷﮑﻞ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺎدة ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ أري اﻟّﻨﺎر ﺗﺤّﻞ ﺷﯿﺌﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 71‬از ‪196‬‬‫ﯾﻌﻨﯽ أّن اﻟﻤﺸﺘّﺪ ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟّﺸﺮاب ﻗﺒﻞ أن ﯾﻄﺒﺦ ﺑﺎﻟّﻨﺎر ﺣﺮام ﻓﺒﻌﺪ اﻟّﻄﺒﺦ ﮐﺬﻟﮏ إذ اﻟّﻨﺎر ﻻ ﺗﺤّﻞ اﻟﺤﺮام ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﯾـﺎ أﺣﻤﻖ! أي‪ :‬ﯾـﺎ ﻗﻠﯿـﻞ اﻟّﻨﻈﺮ و اﻟّﺘﺄّﻣﻞ؟ أ ﻟﯿﺲ ﯾﮑﻮن ﺧﻤﺮا ﺛّﻢ ﯾﮑﻮن ﺧّﻠﺎ ﻓﺘﺄﮐﻠﻪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ أّن ﺻـﻔﮥ اﻟﺨﻤﺮﯾـﮥ ﺑﺎﻟّﺘﺨّﻠﻞ ﺗﺰول ﻓﮑـﺬﻟﮏ ﺻـﻔﮥ‬‫اﻟﺨﻤﺮّﯾـﮥ ﺑﺎﻟّﻄﺒـﺦ إﻟﯽ أن ذﻫﺐ ﻣﻨﻪ اﻟّﺜﻠﺜﺎن ﺗﺰول‪ .‬و ﻣﻌﻨﯽ ﻫـﺬا اﻟﮑﻼم أّن اﻟّﻨﺎر ﻻ ﺗﺤّﻞ و ﻟﮑﻦ ﺑﺎﻟﻄﺒـﺦ ﺗﻨﻌـﺪم ﺻـﻔﮥ اﻟﺨﻤﺮّﯾـﮥ ﮐﺎﻟّﺬﺑﺢ ﻓﯽ‬‫اﻟّﺸﺎة ﻋﯿﻨﻪ ﻻ ﯾﮑﻮن ﻣﺤّﻠﻼ و ﻟﮑّﻨﻪ ﻣﻨﻬﺮ ﻟﻠّﺪم و اﻟﻤﺤّﺮم ﻫﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪706 :‬‬‫اﻟّﺪم اﻟﻤﺴﻔﻮح )ﻓﺘﺴﯿﯿﻞ اﻟّﺪم اﻟﻤﺬﺑﻮح‪ .‬ﺻﺢ‪ .‬ظ( ﯾﮑﻮن ﻣﺤّﻠﻼ ﻻﻧﻌﺪام ﻣﺎ ﻷﺟﻠﻪ ﮐﺎن ﻣﺤّﺮﻣﺎ‪ .‬ﮐﺬا ﻓﯽ »اﻟﻤﺒﺴﻮط«[‪.‬‬‫ﺑﺴﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫اﺷﺎره‬‫در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﻌﻀـﯽ از أﻫﻞ ﺷﻘﺎوت و أرﺑﺎب ﺑﻐﺎوت ﭼﻨﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺼﺪر ﻣﺤﺪﺛﺎت‬‫ﻋﺠﯿﺒﻪ و ﻏﺮﯾﺒﻪ ﻣﯽﮔﺮدﯾﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺮ ﺧﻼف ﻃﺮﯾﻘﻪ ﻧﺒﻮّﯾﻪ در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺷﺮﻋّﯿﻪ اﺣﺪاث ﺑﺪع ﻧﻤﻮده ﺑﻤﺼﺪاق‬‫»ﺑﺌﺲ اﻻﺳﻢ اﻟﻔﺴﻮق ﺑﻌﺪ اﻻﯾﻤﺎن«‬‫ﺑﺴﺎط اﯾﻤﺎن و اﺳـﻼم را ﯾﮑﺴـﺮ ﻣﯽﻧﻮردﯾﺪﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ أﻣﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ إّن اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪-‬‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﻢ أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ -‬ﺗﻤﺎﻟﺌﻮا ﻋﻠﯽ اﻹﻧﮑﺎر ﻋﻠﯽ ﻣﻦ رأي رأﯾﺎ ﺑﺨﻼف اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﮐﺜﺮ ذﻟﮏ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن‬‫ﻓﯽ ﻣﺤﺪﺛﺎﺗﻪ‪ .‬ﻓﻤﻨﻬﺎ ﺗﻘﺒﯿﻠﻪ ﻟﻠﯿﻤﺎﻧﯿﻦ‪ ،‬أﻧﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ذﻟﮏ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ -‬رض‪ -‬ﻟﺨﻼف اﻟّﺴّﻨﮥ‪ .‬و ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﺗﺮك اﻟّﺘﺴﻤﯿﮥ ﻓﯽ اﻟّﺼﻠﻮة ﺟﻬﺮ ﻟّﻤﺎ‬‫اوﻟﯿﺎت ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن‬‫ﻗﺪم اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻟا ﻤﻄّﻬﺮة‪ ،‬أﻧﮑﺮت ﻋﻠﯿﻪ ذﻟﮏ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و اﻷﻧﺼﺎر و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﺮﻗﺖ اﻟّﺘﺴﻤﯿﮥ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! و ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬أﻧّﻪ ﻧﻬﯽ اﻟّﻨﺎس ﻋﻦ ﻣﺘﻌﮥ اﻟﺤّﺞ‬‫ﻓﻘﺪ روي اﻟّﺘﺮﻣﺬّي ﻓﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺗﻤّﺘﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و‬‫ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن‪ .‬و أّول ﻣﻦ ﻧﻬﯽ ﻋﻨﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫و اﻟﺠﻤﻊ ﺑﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ -‬رض‪ -‬ﻫﺬا و اﻟّﺘﯽ ﻓﯿﻬﺎ ﻧﻬﯽ ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن‪ -‬رض‪ -‬إّﻣﺎ رﺟﻮﻋﻬﻤﺎ ﺑﻌﺪ اﻟﻘﻮل إﻟﯽ ﺣّﻞ ذﻟﮏ أو ﺑﺎﻟﻌﮑﺲ‪.‬‬‫و ﺿـﺒﻂ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس أﺣـﺪ اﻷﻣﺮﯾﻦ ﻓﺄﺧﺒﺮ ﺑﻪ‪ .‬و أّﻣﺎ ﮐﻮن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أّول ﻣﻦ ﻧﻬﯽ ﻣﻊ ﺗﻘّﺪم اﻟّﻨﻬﯽ ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ -‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ وﻗﻊ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟـّﻀ ّﺤﺎك ﻋﻦ ﻋﻤﺮ‪ -‬رح‪ -‬ﺣﯿﺚ ﻗﺎل ﻟﺴﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وﻗﺎص‪ -‬رض‪ -‬أّن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب‪ -‬رض‪ -‬ﻗﺪ ﻧﻬﯽ‬‫ﻋﻦ ذﻟﮏ ﮐﻤﺎ رواه اﻟّﺘﺮﻣـﺬّي ﻓﯽ »اﻟﺠﺎﻣﻊ« ﻓﺒﺎﻋﺘﺒﺎر أّن ﻧﻬﯿﻬﻤﺎ ﻣﻌﻨﺎه ﺑﯿﺎن أﻧّﻪ ﻏﯿﺮ ﻣﺒﺎح‪ ،‬و ﻧﻬﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻣﻨﻊ اﻟّﻨﺎس ﺟﺒﺮا ﻣﻦ أن ﯾﺄﺗﻮا ﺑﻪ ﻋﻠﯽ‬‫ﻣﺬﻫﺐ ﻋﻠﯽ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ -‬و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬ﻓﻬﻮ أّول ﻣﻦ ﻧﻬﯽ ﺑﻬﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ .‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أﻋﻠﻢ‪ .‬و ﻣﻨﻬﺎ‪:‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ زﮐﺎة اﻟﻔﻄﺮ‪ :‬إﻧّﯽ أري أّن ﻣّﺪﯾﻦ ﻣﻦ ﺳﻤﺮاء اﻟّﺸﺎم ﯾﻌﺪل ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ ﺗﻤﺮ‪.‬‬‫أﻧﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ذﻟﮏ أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪرّي‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ -‬و ﻗﺎل‪ .‬ﺗﻠﮏ ﻗﯿﻤﮥ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪707 :‬‬‫ﻻ أﻗﺒﻠﻬﺎ و ﻻ أﻋﻤﻞ ﺑﻬﺎ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻟﻤﺎ روي اﻷﺋّﻤﮥ اﻟّﺴـ ّﺘﮥ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻧﺨﺮج‪ -‬إذ ﮐﺎن ﻓﯿﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ -‬زﮐﺎة اﻟﻔﻄﺮ‬‫ﻋﻦ ﮐـّﻞ ﺻـﻐﯿﺮ و ﮐﺒﯿﺮ ﺣّﺮ و ﻣﻤﻠﻮك ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ ﻃﻌﺎم أو ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ أﻗﻂ أو ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ ﺷـﻌﯿﺮ أو ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ ﺗﻤﺮ أو ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ زﺑﯿﺐ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﻧﺰل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 72‬از ‪196‬‬‫ﻧﺨﺮﺟﻪ ﺣّﺘﯽ ﻗـﺪم ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺣﺎّﺟـ ﺎ أو ﻣﻌﺘﻤﺮا ﻓﮑﻠّﻢ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﻓﯿﻤﺎ ﮐﻠّﻢ ﺑﻪ اﻟّﻨﺎس أن ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ أري ﻣـّﺪﯾﻦ ﻣﻦ ﺳـﻤﺮاء اﻟﺸﺎم‪،‬‬‫اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ .‬و ﻓﯿﻪ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﺈﻧّﯽ ﻻ أزال اﺧﺮﺟﻪ أﺑـﺪا ﻣﺎ ﻋﺸﺖ‪ .‬و ﻟّﻤﺎ ﺑﻠﻎ اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ رأي ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﺌﺲ اﻻﺳﻢ اﻟﻔﺴﻮق ﺑﻌﺪ‬‫اﻻﯾﻤﺎن‪ ،‬ﺻﺪﻗﮥ اﻟﻔﻄﺮ ﺻﺎع ﺻﺎع‪ .‬و أوﻟﯿﺎﺗﻪ اﻟﻤﺤﺪﺛﮥ ﻻ ﺗﺨﻔﯽ ﮐﺜﺮﺗﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺛﺮ ﻋﻠﻢ اﻟﺤﺪﯾﺚ ‪.‬‬
‫و ﻧﺰد ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻠﯽ واﺿﺤﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ آن ﻧﺪارﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺎﯾﺸﺎن در ﻫﯿـﭻ ﭼﯿﺰي‪ -‬و ﻟﻮ أﺧـﺬ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ ﺑﺎﺷـﺪ‪ -‬رﻫﻨﻤﻮﻧﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬و ذﻟﮏ‬‫ﻇﺎﻫﺮ ﮐّﻞ اﻟّﻈﻬﻮر‪ ،‬و ﻟﮑﻦ َﻣْﻦ ﻟَْﻢ َﯾْﺠَﻌِﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﻪ ﻧُﻮرًا َﻓﻤﺎ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﻧُﻮٍر‬‫‪.‬‬‫‪ -22‬رد ﮐﺮدن ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻣﺘﺠﺎﺳﺮﯾﻦ أﺣﮑﺎم ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺘﻤﺂب را‬‫ﺑﺴـﺖ و دوم آﻧﮑـﻪ‪ :‬در زﻣﺮه أﺻـﺤﺎب ﺑﻌﻀـﯽ از ﻣﺘﺠﺎﺳـﺮﯾﻦ ﺧﺎﺳـﺮﯾﻦ ﭼﻨﯿـﻦ ﺑـﺎﻏﯽ و ﻃـﺎﻏﯽ ﺑﻮدﻧـﺪ ﮐـﻪ دﯾـﺪه و داﻧﺴـﺘﻪ ﺣﮑﻢ ﺟﻨـﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ را رّد ﻣﯽﮐﺮدﻧـﺪ و ﺑﺮ ﺧﻼف آن ﺑﺮأي ﺧﻮد ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﺮدﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ ﺗﻨﺒﯿﻪ و اﯾﻘﺎظ ﺑﻌﺾ‬‫أﻋﯿﺎن ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻣﺘﻨّﺒﻪ و ﻣﺘﯿّﻘﻆ ﻧﻤﯽﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﻮّﻃﺎي ﻣﺎﻟﮏ« ﻣﺴﻄﻮرﺳﺖ‪:‬‬‫]ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أﺳﻠﻢ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﺑﺎع ﺳﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪.‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ أري ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا ﺑﺄﺳﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪:‬‬‫ﻣﻦ ﯾﻌـﺬرﻧﯽ ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟ أﻧﺎ أﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ راﯾﻪ! ﻻ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺪم‬‫أﺑﻮ اﻟّﺪرداء ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﺬﮐﺮ ﻟﻪ ذﻟﮏ ﻓﮑﺘﺐ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أﻟّﺎ ﯾﺒﯿﻊ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ وزﻧﺎ ﺑﻮزن ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤـﺎل اﻧﺠﻼء و اﺗّﻀﺎﺣﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻐﺎت ﻃﻐﺎة را ﻧﺠﻮم ﻫـﺪاﯾﺖ ﻗﺮار‬‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ داد و ﺧﻮاه در ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻏﯿﺮ آن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪708 :‬‬‫اّﻣﺖ را رﻫﻨﻤﺎي ﺑﺎﯾﺸﺎن ﻧﻤﻮده أﺑﻮاب اﻧﺤﺮاف و اﻋﺘﺴﺎف از ﺻﻮب ﺻﻮاب ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺸﺎد‪.‬‬‫و از ﻋﺠﺎﺋﺐ ﺻـﻨﺎﺋﻊ ﺷﻨﯿﻌﻪ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺾ أﺳﻼف ﺳّﻨّﯿﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﺑﺴﻨﺪ ﻣﺎﻟﮏ رواﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻟﯿﮑﻦ ﺗﺘّﻤﻪ ﺧﺒﺮ را ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ‬‫ﺗﺠﺎﺳـﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﻣﻌﺎوﯾﻪ اﺳﺖ در ﺷـﮑﻢ ﻓﺮو ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ و ﻧﻤﯽداﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ در »ﻣﻮّﻃﺎي ﻣﺎﻟﮏ« ﺑﺎﻟّﺘﻤﺎم ﻣﺴـﺮود و ﻣﻮﺟﻮدﺳـﺖ‬‫ﻗﻄﻊ و ﺑﺮﯾﺪ اﯾﺸﺎن ﺑﮑﺎر ﻧﻤﯽآﯾﺪ‪ ،‬و ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺂن در اﺑﺪاي ﻋﻮار و إﻇﻬﺎر ﺷﻨﺎر ﻣﺤّﺮﻓﯿﻦ أﻏﻤﺎر ﻣﯽاﻓﺰاﯾﺪ‪.‬‬‫ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﮐﺘﺎب ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد زﯾﺮ ﺗﺮﺟﻤﻪ )ﺑﯿﻊ اﻟّﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟّﺬﻫﺐ( ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻗﺘﯿﺒﮥ ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أﺳـﻠﻢ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﺎع ﺳـﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ اﻟﻮﻟﯿـﺪ اﻟﺒـﺎﺟﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮّﻃﺄ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯿﻤﺎ ﻗﺎﻟﻪ اﺑﻮ اﻟـّﺪرداء ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﺑﺄّن أﺧﺒﺎر اﻵﺣﺎد ﻣﻘّﺪﻣـﮥ ﻋﻠﯽ اﻟﻘﯿﺎس و اﻟّﺮأي‪ ،‬و ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬ﻻ‬‫اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﻓﯿﻬﺎ« ﻣﺒﺎﻟﻐﮥ ﻓﯽ اﻹﻧﮑﺎر ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و إﻇﻬﺎر ﻟﻬﺠﺮه و اﻟﺒﻌﺪ ﻋﻨﻪ ﺣﯿﻦ ﻟﻢ ﯾﺄﺧﺬ ﺑﻤﺎ ﻧﻘﻞ إﻟﯿﻪ ﻣﻦ ﻧﻬﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﯾﻈﻬﺮ اﻟّﺮﺟﻮع ﻋﻤﺎ ﺧﺎﻟﻔﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر ﻗﺎل‪ :‬إّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن ﺑﺎع ﺳـﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﻣﺜـﻞ ﻫـﺬا اﻟّـﺎ ﻣﺜﻼـ ﺑﻤﺜـﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻣﺎ أري ﺑﻤﺜﻞ ﻫـﺬا ﺑﺄﺳﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻌـﺬرﻧﯽ ﻣﻦ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟ أﻧﺎ أﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻫﻮ ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﺑﺮأﯾﻪ! ﻻ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬﺎ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺪم أﺑﻮ اﻟّﺪرداء ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 73‬از ‪196‬‬‫ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﻓـﺬﮐﺮ ﻟﻪ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﮑﺘﺐ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أﻟّﺎ ﯾﺒﯿﻊ ذﻟﮏ إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ وزﻧﺎ ﺑﻮزن‪ ،‬أﺧﺮﺟﻪ »اﻟﻤﻮّﻃﺎ »و أﺧﺮج‬‫اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ ﻣﻨﻪ إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ ‪.‬‬
‫و ﻓﺨﺮ اﻟﺪﯾﻦ رازي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺤﺼﻮل« در ﻣﻘﺎم ﻋﻤﻞ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺮ وﻓﻖ ﺧﺒﺮ واﺣﺪ در ﺑﯿﺎن ﺻﻮر آن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﯾﻪ ]‪ [1‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﺪرداء ]‪ [2‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ]‪ [1‬أي اﻟﺨﺎﻣﺲ ﻋﺸﺮ )‪.(12‬‬‫]‪ [2‬ﺣﻖ اﻟﻌﺒﺎرة ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟﺮواﯾﮥ أن ﺗﮑﻮن ﻫﮑﺬا‪:‬‬‫)ﻟﻤﺎ ﺑﺎع ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺷﯿﺌﺎ ﻣﻦ أواﻧﯽ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻪ ﻗﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟﺪرداء‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻨﻪ(‬‫اﻟﺦ ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪709 :‬‬‫ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﻘـﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻻـ أري ﺑﻪ ﺑﺄﺳـﺎ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل أﺑـﻮ اﻟـّﺪرداء‪ :‬ﻣﻦ ﻣﻌـﺬري ﻋﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ اﺧـﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﻫﻮ‬‫ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ! ﻻ أﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﺑﺪا[‪.‬‬‫و اﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ اﻵﻣﺪي در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم ﻓﯽ اﺻﻮل اﻷﺣﮑﺎم« در ﻣﺒﺤﺚ ﻋﻤﻞ ﺑﺨﺒﺮ واﺣﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻣﺎ‬‫روي أﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ ﺑﺎع ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻦ أواﻧﯽ ذﻫﺐ و ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻪ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳﻠّﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻻ أري ﺑﺬﻟﮏ ﺑﺄﺳﺎ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ! ﻻ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﺑﺪا[‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻣﻔﺘﺎح اﻟﺠّﻨﮥ ﻓﯽ اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺑﺎﻟّﺴﻨﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫أﺧﺮج اﻟﺒﯿﻬﻘّﯽ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر أن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن ﺑﺎع ﺳـﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ أري ﺑﺄﺳﺎ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ ﻣﻦ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟! اﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ! ﻻ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬﺎ!‬‫ﻗﺎل اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ‪ :‬ﻓﺮأي أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء اﻟﺤـّﺠ ﮥ ﺗﻘﻮم ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﺨﺒﺮه‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺮ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ذﻟﮏ ﻓﺎرق أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء اﻷرض اﻟّﺘﯽ ﻫﻮ ﺑﻬﺎ إﻋﻈﺎﻣﺎ‬‫ﻷﻧّﻪ ﺗﺮك ﺧﺒﺮ ﺛﻘﮥ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺳـﯿﻮﻃﯽ در »ﺗﻨﻮﯾﺮ اﻟﺤﻮاﻟﮏ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﻮّﻃﺎي ﻣﺎﻟﮏ« در ﺷـﺮح اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ آورده‪] :‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟! أﻧﺎ‬‫اﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ‪ ،‬إﻟﯽ آﺧﺮه‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ‪ :‬ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻣﻨﻪ أﻧﻔﮥ ﻣﻦ أن ﯾﺮّد ﻋﻠﯿﻪ ﺳـّﻨﮥ‬‫ﻋﻠﻤﻬﺎ ﻣﻦ ﺳـﻨﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺮأﯾﻪ و ﺻﺪور اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺗﻀﯿﻖ ﻋﻨﺪ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا و ﻫﻮ ﻋﻨﺪﻫﻢ ﻋﻈﯿﻢ رّد اﻟّﺴﻨﻦ ﺑﺎﻟّﺮأي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و‬‫ﺟﺎﺋﺰ ﻟﻠﻤﺮء أن ﯾﻬﺠﺮ ﻣﻦ ﻟﻢ ﯾﺴـﻤﻊ ﻣﻨﻪ و ﻟﻢ ﯾﻄﻌﻪ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻫﺬا ﻣﻦ اﻟﻬﺠﺮة اﻟﻤﮑﺮوﻫﮥ؛ أ ﻻ ﺗﺮي أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﻣﺮ‬‫اﻟّﻨـﺎس أﻟّﺎ ﯾﮑّﻠﻤﻮا ﮐﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﺣﯿﻦ ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻦ ﺗﺒﻮك‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻫـﺬا أﺻﻞ ﻋﻨـﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻓﯽ ﻣﺠﺎﻧﺒـﮥ ﻣﻦ اﺑﺘـﺪع و ﻫﺠﺮﺗﻪ و ﻗﻄﻊ اﻟﮑﻼم‬‫ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ رأي اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد رﺟﻼ ﯾﻀﺤﮏ ﻓﯽ ﺟﻨﺎزة ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ اﮐﻠّﻤﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪710 :‬‬‫أﺑﺪا! اﻧﺘﻬﯽ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻟّﺪﯾﺒﻊ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﺗﯿﺴﯿﺮ اﻟﻮﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺎع ﺳـﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟّﺪرداء رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﻣﺜﻞ ﻫـﺬا إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻣﺎ أري ﺑﻬﺬا ﺑﺄﺳﺎ! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟّﺪرداء رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪:‬‬‫ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟! أﻧﺎ أﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻫﻮ ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ! ﻻ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬﺎ! ﺛﻢ ﻗﺪم أﺑﻮ‬‫اﻟـّﺪرداء رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓـﺬﮐﺮ ﻟﻪ ذﻟﮏ ﻓﮑﺘﺐ ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أن ﻻ ﺗﺒﻊ ذﻟﮏ إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ وزﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 74‬از ‪196‬‬‫ﺑﻮزن‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ ﻣﺎﻟﮏ و اﻟّﻨﺴﺎﺋﯽ‪.‬‬‫اﻟّﺴﻘﺎﯾﮥ‪:‬‬‫إﻧﺎء ﯾﺸﺮب ﻓﯿﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﻟﻔﺎﺳﯽ اﻟّﺮوداﻧﯽ اﻟﻤﻐﺮﺑﯽ اﻟﻤﺎﻟﮑﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺟﻤﻊ اﻟﻔﻮاﺋﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ :‬إّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﺎع ﺳـﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ‪ -‬أو ورق‪ -‬أﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻨﻬﯽ‬‫ﻋﻦ ﻣﺜﻞ ﻫـﺬا إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬ﻣﺎ أري ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا ﺑﺄﺳﺎ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟! أﻧﺎ أﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﻫﻮ ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ‪ ،‬ﻻ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗـﺪم أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﺬﮐﺮ ﻟﻪ ذﻟﮏ ﻓﮑﺘﺐ ﻋﻤﺮ إﻟﯽ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ أن ﻻ ﯾﺒﯿﻊ ذﻟﮏ إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ وزﻧﺎ ﺑﻮزن‪.‬‬‫ﻟﻠﻤﻮّﻃﺈ و اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ اﻟّﺰرﻗﺎﻧﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﻮّﻃﺄ« در ﺷﺮح اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ آورده‪] :‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ‪ ،‬ﺑﮑﺴﺮ اﻟّﺬال اﻟﻤﻌﺠﻤﮥ ﻣﻦ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬أي ﻣﻦ ﯾﻠﻮﻣﻪ ﻋﻠﯽ ﻓﻌﻠﻪ و ﻻ ﯾﻠﻮﻣﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ؟ أو ﻣﻦ ﯾﻘﻮم ﺑﻌﺬري إذا ﺟﺎزﯾﺘﻪ ﺑﺼـﻨﻌﻪ و ﻻ ﯾﻠﻮﻣﻨﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ أﻓﻌﻠﻪ ﺑﻪ‪ ،‬أو‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻨﺼـﺮﻧﯽ‪.‬‬‫ﯾﻘﺎل‪ :‬ﻋﺬرﺗﻪ‪ :‬إذا ﻧﺼـﺮﺗﻪ‪ .‬أﻧﺎ اﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ‪ .‬أﻧﻒ ﻣﻦ رّد اﻟّﺴّﻨﮥ ﺑﺎﻟّﺮأي و ﺻﺪور اﻟﻌﻠﻤﺎء‬‫ﺗﻀـﯿﻖ ﻋﻦ ﻣﺜـﻞ ﻫـﺬا و ﻫﻮ ﻋﻨـﺪﻫﻢ ﻋﻈﯿﻢ رّد اﻟّﺴـ ﻨﻦ ﺑـﺎﻟّﺮأي‪ .‬ﻻـ اﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬﺎ و ﺟﺎﺋﺰ ﻟﻠﻤﺮء أن ﯾﻬﺠﺮ ﻣﻦ ﻟﻢ ﯾﺴـﻤﻊ ﻣﻨﻪ و ﻟﻢ‬‫ﯾﻄﻌﻪ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻫﺬا ﻣﻦ اﻟﻬﺠﺮة اﻟﻤﮑﺮوﻫﮥ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪711 :‬‬‫أ ﻻ ﺗﺮي أﻧّﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻣﺮ اﻟّﻨﺎس أن ﻻ ﯾﮑّﻠﻤﻮا ﮐﻌﺐ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﺣﯿﻦ ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻦ ﻏﺰوة ﺗﺒﻮك‪ ،‬و ﻫﺬا أﺻﻞ ﻋﻨﺪ اﻟﻌﻠﻤﺎء‬‫ﻓﯽ ﻣﺠﺎﻧﺒـﮥ ﻣﻦ اﺑﺘﺪع و ﻫﺠﺮﺗﻪ و ﻗﻄﻊ اﻟﮑﻼم ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ رأي اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد رﺟﻼ ﯾﻀـﺤﮏ ﻓﯽ ﺟﻨﺎزة ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ اﮐﻠّﻤﮏ أﺑﺪا! ﻗﺎﻟﻪ أﺑﻮ‬‫ﻋﻤﺮ‪.‬‬‫ﺛّﻢ ﻗـﺪم أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء ﻣﻦ اﻟّﺸﺎم ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓـﺬﮐﺮ ذﻟﮏ ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﮑﺘﺐ ﻋﻤﺮ اﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أن ﻻ ﯾﺒﯿﻊ ذﻟﮏ إﻟّﺎ‬‫ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ وزﻧﺎ ﺑﻮزن‪ .‬ﺑﯿﺎن ﻟﻠﻤﺜﻞ‪:‬‬‫ﻗـﺎل أﺑﻮ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻـ أﻋﻠﻢ أّن ﻫـﺬه اﻟﻘـّﺼ ﮥ ﻋﺮﺿﺖ ﻟﻤﻌﻮﯾـﮥ ﻣﻊ أﺑﯽ اﻟـّﺪرداء إﻟّـﺎ ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻟﻮﺟﻪ و إﻧّﻤـﺎ ﻫﯽ ﻣﺤﻔﻮﻇـﮥ ﻟﻤﻌﺎوﯾـﮥ ﻣﻊ ﻋﺒـﺎدة ﺑﻦ‬‫اﻟّﺼﺎﻣﺖ ]‪ [1‬و اﻟّﻄﺮق ﻣﺘﻮاﺗﺮة ﺑﺬﻟﮏ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪.‬‬‫إه‪ .‬و اﻹﺳـﻨﺎد ﺻـﺤﯿﺢ و إن ﻟـﻢ ﯾﺮد ﻣـﻦ وﺟـﻪ آﺧﺮ ﻓﻬـﻮ ﻣﻦ اﻷـﻓﺮاد اﻟـّﺼ ﺤﯿﺤﮥ‪ ،‬و اﻟﺠﻤـﻊ ﻣﻤﮑﻦ ﻷـﻧّﻪ ﻋﺮض ﻟﻪ ذﻟـﮏ ﻣـﻊ ﻋﺒـﺎدة و أﺑﯽ‬‫اﻟّﺪرداء[‪.‬‬‫و ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در »ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺴّﻮي ﻣﻦ أﺣﺎدﯾﺚ اﻟﻤﻮّﻃﺎ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أﺳﻠﻢ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﺑﻦ ﯾﺴﺎر أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﺑﺎع ﺳﻘﺎﯾﮥ ﻣﻦ ذﻫﺐ أو ورق ﺑﺄﮐﺜﺮ ﻣﻦ وزﻧﻬﺎ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ اﻟّﺪرداء‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ]‪ [1‬ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ أﻣﯿﻦ اﻟﺴـﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟﻠﺒﯿﺐ« در دراﺳﻪ ﺛﺎﻧﯿﻪ‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫)و ﻣﻨﻪ أﯾﻀﺎ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺒـﺎدة ﺑﻦ اﻟﺼـﺎﻣﺖ اﻻﻧﺼﺎري اﻟﻨﻘﯿﺐ‪ -‬ﺻﺎﺣﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ‪ -‬أﻧﻪ ﻏﺰا ﻣﻊ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﻨﻪ‪ -‬أرض ﻟا ﺮوم‪ ،‬ﻓﻨﻈﺮ اﻟﯽ اﻟﻨﺎس و ﻫﻢ ﯾﺘﺒﺎﯾﻌﻮن ﮐﺴﺮ اﻟﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟﺪﻧﺎﻧﯿﺮ و ﮐﺴﺮ اﻟﻔﻀﮥ ﺑﺎﻟﺪراﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس‪ ،‬اﻧﮑﻢ ﺗﺄﮐﻠﻮن اﻟﺮﺑﺎ؛‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻻ ﺗﺒﺘﺎﻋﻮا اﻟﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟﺬﻫﺐ اﻻ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ ﻻ زﯾﺎدة ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ و ﻻ ﻧﻈﺮة‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪-‬‬‫رض‪ :-‬ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﻮﻟﯿﺪ! ﻻ‪ ،‬و ﻻ أري اﻟﺮﺑﺎ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻻ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ ﻧﻈﺮة‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺎدة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ :‬أﺣﺪﺛﮏ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 75‬از ‪196‬‬‫ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ و ﺗﺤﺪﺛﻨﯽ ﻋﻦ رأﯾﮏ؟! ﻟﺌﻦ أﺧﺮﺟﻨﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ ﻻ أﺳﺎﮐﻨﮏ ﺑﺄرض ﻟﮏ ﻋﻠﯽ ﻓﯿﻬﺎ اﻣﺮة ﻓﻠﻤﺎ ﻗﻔﻞ ﻟﺤﻖ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻓﻘﺎل‬‫ﻟﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻣﺎ أﻗـﺪﻣﮏ ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﻮﻟﯿـﺪ؟! ﻓﻘﺺ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻘﺼـﮥ و ﻣﺎ ﻗﺎل ﻣﻦ ﻣﺴﺎﮐﻨﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ارﺟﻊ »ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﻮﻟﯿﺪ‬‫اﻟﯽ أرﺿﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺒﺢ اﻟﱠﻠﻪ أرﺿﺎ ﻟﺴﺖ ﻓﯿﻬﺎ و أﻣﺜﺎﻟﮏ«‪ ،‬و ﮐﺘﺐ اﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﻻ اﻣﺮة ﻟﮏ ﻋﻠﯿﻪ و اﺣﻤﻞ اﻟﻨﺎس ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻓﺎﻧﻪ ﻫﻮ اﻻﻣﯿﺮ )‪.12‬‬‫ﻣﻨ ﻪ ( ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪712 :‬‬‫ﻣﺜﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬ﻣﺎ أري ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا ﺑﺄﺳﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟّﺪرداء ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ ﻣﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ؟! أﻧﺎ اﺧﺒﺮه ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﯾﺨﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ رأﯾﻪ! ﻻـ اﺳﺎﮐﻨـﮏ ﺑـﺄرض أﻧﺖ ﺑﻬـﺎ! ﺛّﻢ ﻗـﺪم أﺑﻮ اﻟـّﺪرداء ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب‪ -‬رض‪ -‬ﻓـﺬﮐﺮ ﻟﻪ‬‫ذﻟﮏ ﻓﮑﺘﺐ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن أﻟّﺎ ﺗﺒﻊ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ إﻟّﺎ ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ وزﻧﺎ ﺑﻮزن‪.‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ ،‬ﻣﻦ ﯾﻌﺬرﻧﯽ أي‪ :‬ﻣﻦ ﯾﻨﺼﺮﻧﯽ‪ ،‬و اﻟﻌﺬﯾﺮ‪ :‬اﻟّﻨﺼﯿﺮ[‪.‬‬‫‪ -23‬ارﺗﮑﺎب ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺧﺎﺳﺮﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪﯾﯽ از ﻣﻨﺎﻫﯽ ﻧﺒﻮﯾﻪ را‬‫ﺑﺴﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬در زﻣﺮه أﺻـﺤﺎب ﺑﻌﻀـﯽ از أﻫﻞ ﻋـﺪوان و ﻃﻐﯿﺎن ﭼﻨﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻋﻠﻢ ﺑﻤﻨﺎﻫﯽ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ]‪ -[1‬ﻋﻠﯽ اﻹﻋﻼن‪-‬‬‫ارﺗﮑـﺎب آن ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻼـ ﺗﺤّﺮج و ﺗـﺄﺛّﻢ آن را ﺑﻌﻤـﻞ آورده راه ﺗﺠّﺒﺮ و ﺗﮑّﺒﺮ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﯿـﺪ ﺑﻮدن اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻃﻐﺎة ﺑﻐﺎت از‬‫ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻣﺮﺟﻌّﯿﺖ اّﻣﺖ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸـ ﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ ﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺣّﻈﯽ از ﻋﻘﻞ و اﯾﻤﺎن دارد‬‫اﯾﺸﺎن را ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﺟﺎي ﻣﺮﺳﻠﯽ ﮐﻪ ﻣﺼﺪاق »َو ﻣﺎ َﯾﻨِْﻄُﻖ َﻋِﻦ اﻟ َْﻬﻮي ِإْن ُﻫَﻮ ِإﻟﱠﺎ َوْﺣٌﯽ ﯾُﻮﺣﯽ‬‫ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ أﻣﯿﻦ ﺳـﻨﺪي در »دراﺳﺎت اﻟّﻠﺒﯿﺐ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ رواﯾﺖ ﮐﺮدن ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻬﯽ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ از ﺟﻠﻮد ﻧﻤﺮ و اﺳـﺘﻌﻤﺎل ﮐﺮدن ﻣﻌﺎوﯾﻪ آن را ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﯿﺲ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻣّﻤﻦ ﯾﻘﺎل إﻧّﻪ إذا ﻋﻤﻞ ﺑﺨﻼف ﻣﺮوّﯾﻪ دّل ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺴـﺦ‬‫ﻣﻊ أّن ﻫـﺬا اﻟﻘﻮل ﺑﺈﻃﻼﻗﻪ ﻓﯽ ﻋﻤﻞ اﻟّﺮاوي ﺑﺎﻃﻞ و ﻟﻮ ﮐﺎن ﮐـﺬﻟﮏ ﻟﻤﺎ أﺧﺬ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﻘﺪام ﻓﯽ ذﻟﮏ أﺧﺬة راﺑﯿﮥ‪ ،‬و ﻟﻨﻮرد اﻟﻘّﺼﮥ ﻓﯽ ﺗﻤﺎم‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻓﺈّن ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻋﺒﺮة ﻟﮑّﻞ ]‪ [1‬ﺗﺠﺎﺳـﺮ و ﺗﺠﺮي ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻏﺎوﯾﻪ ﺑﺤﺪي رﺳﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻨﺎﻫﯽ ﻧﺒﻮﯾﻪ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﻫﯽ اﻟﻬﯿﻪ ﻫﻢ ﺑﻼ‬‫ﺗﺤﺮج و ﺗﺄﺛﻢ اﻗـﺪام ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺴـﻠﻢ در ﺻـﺤﯿﺢ ﺧﻮد در ﺣﺪﯾﺚ ﻃﻮﯾﻞ آورده ﮐﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ رب اﻟﮑﻌﺒﮥ ﺑﺨﻄﺎب ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻫﺬا اﺑﻦ ﻋﻤﮏ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﯾﺄﻣﺮﻧﺎ أن ﻧﺄﮐﻞ اﻣﻮاﻟﻨﺎ ﺑﯿﻨﻨﺎ ﺑﺎﻟﺒﺎﻃﻞ و ﻧﻘﺘﻞ اﻧﻔﺴـﻨﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ آَﻣﻨُﻮا‬‫ﻻ َﺗْﺄُﮐﻠُﻮا َأﻣْﻮاﻟَُﮑْﻢ ﺑَﯿَْﻨُﮑْﻢ ﺑ ِﺎﻟ ْﺒﺎِﻃِﻞ ِإﻟﱠﺎ َأْن َﺗُﮑﻮَن ﺗِﺠﺎَرًة َﻋْﻦ َﺗﺮاٍض ﻣِﻨُْﮑْﻢ َو ﻻ َﺗْﻘﺘُﻠُﻮا َأﻧ ُْﻔَﺴُﮑْﻢ ِإﱠن اﻟﱠﻠَﻪ ﮐﺎَن ﺑ ُِﮑْﻢ َرِﺣﯿﻤًﺎ‬‫‪ .‬ﻗﺎل ﻓﺴﮑﺖ ﺳﺎﻋﮥ ﺛﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻃﻌﻪ ﻓﯽ ﻃﺎﻋﮥ اﻟﱠﻠﻪ و اﻋﺼﻪ ﻓﯽ ﻣﻌﺼﯿﮥ اﻟﱠﻠﻪ‪ 12) .‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي ﻏﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪713 :‬‬‫ﻣﺤّﺐ اﻟﻌﺘﺮة اﻟّﻄﺎﻫﺮة‪ ،‬إﻟﯽ ﮐﺜﯿﺮ ﻣّﻤﺎ ﯾﺴـﺘﺨﺮج ﻣﻦ ذﻟﮏ اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﺳـﮑﺘﻨﺎ ﻋﻨﻪ ﺗﺄّﺳﯿﺎ ﺑﺎﻷﺋّﻤﮥ اﻟّﻄﺎﻫﺮة ﻓﯽ اﻟّﺴﮑﻮت ﻋﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ! و‬‫ﻫﻮ‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺧﺎﻟﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬وﻓﺪ اﻟﻤﻘﺪام اﺑﻦ ﻣﻌﺪﯾﮑﺮب و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻷﺳﻮد رﺟﻞ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﺳﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪:‬‬‫أ ﻣﺎ ﻋﻠﻤﺖ أّن اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﺗﻮﻓﯽ؟ ﻓﺘﺮّﺟﻊ اﻟﻤﻘـﺪام رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ ﻓﻼن! أ ﺗﻌـّﺪﻫﺎ ﻣﺼـﯿﺒﮥ؟!‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ ﻻ أراﻫﺎ ﻣﺼﯿﺒﮥ و ﻗﺪ وﺿﻌﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯽ ﺣﺠﺮه ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻣّﻨﯽ و ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل اﻷﺳﺪّي‪ :‬ﺟﻤﺮة أﻃﻔﺎﻫﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘﺪام‪ -‬رض‪:-‬‬‫أّﻣﺎ أﻧﺎ ﻓﻼ أﺑﺮح اﻟﯿﻮم ﺣّﺘﯽ أﻏﯿﻈﮏ و أﺳـﻤﻌﮏ ﻣﺎ ﺗﮑﺮه‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! إن ﺻﺪﻗﺖ ﻓﺼّﺪﻗﻨﯽ و إن ﮐﺬﺑﺖ ﻓﮑّﺬﺑﻨﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻓﻌﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 76‬از ‪196‬‬‫ﻓﺄﻧﺸﺪك ﺑﺎﻟﻠّﻪ‪ :‬ﻫﻞ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻟﺒﺲ اﻟﻤﺬّﻫﺐ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺸﺪك ﺑﺎﻟﻠّﻪ‪:‬‬‫ﻫﻞ ﺗﻌﻠﻢ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻟﺒﺲ ﺟﻠﻮد اﻟّﺴﺒﺎع و اﻟّﺮﮐﻮب ﻋﻠﯿﻬﺎ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ رأﯾﺖ ﻫﺬا‬‫ﮐّﻠﻪ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﮏ ﯾﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪:‬‬‫ﻗـﺪ ﻋﻠﻤﺖ أﻧّﯽ ﻟﻦ أﻧﺠﻮ ﻣﻨـﮏ ﯾـﺎ ﻣﻘـﺪام! ﻗﺎل ﺧﺎﻟـﺪ‪ :‬ﻓﺄﻣﺮ ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺄﻣﺮ ﻟﺼﺎﺣﺒﻪ و ﻓﺮض ﻻﺑﻨﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﺎﺋﺘﯿﻦ ﻓﻔّﺮﻗﻬﺎ اﻟﻤﻘـﺪام ﻋﻠﯽ‬‫أﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﻟﻢ ﯾﻌﻂ اﻷﺳﺪّي أﺣﺪا ﺷـﯿﺌﺎ ﻣّﻤﺎ أﺧﺬ! ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﻣﺎ اﻟﻤﻘﺪام ﻓﺮﺟﻞ ﮐﺮﯾﻢ ﺑﺴﻂ ﯾﺪه و أّﻣﺎ اﻷﺳﺪّي ﻓﺮﺟﻞ ﺣﺴـﻦ‬‫اﻹﻣﺴﺎك ﻟﺸﯿﺌﻪ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒـﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺎ وﺻـﻔﯽ ﮐﻪ از زﺑﺎن ﻣﻌﺠﺰ ﺑﯿﺎن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺷـﻨﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ آن‬‫ﺟﻨﺎب ﻧﻬﯽ ﻓﺮﻣﻮد از ﭘﻮﺷﯿﺪن ﻟﺒﺎس ﻣﺬّﻫﺐ ﺑﺎز ﻫﻢ از ﭘﻮﺷﯿﺪن آن ﺑﺎز ﻧﯿﺎﻣﺪ‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ آن ﺑﺎﻏﯽ ﺑﺎ وﺻﻒ اﺳﺘﻤﺎع ﻧﻬﯽ ﻧﻮ؟؟ ي‬‫از ﭘﻮﺷـﯿﺪن ﺟﻠﻮد ﺳـﺒﺎع و ﺳﻮار ﺷـﺪن ﺑﺮ آن‪ ،‬ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺧﻼف آن ﻣﯽﺷـﺪ و ﻫﯿﭻ ﺑﺎﮐﯽ ازﯾﻦ ﺟﺴﺎرت ﻧﻤﯽﮐﺮد‪ ،‬و ﻣﻘﺪام ﮐﻪ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ‬‫ﮐﺮام اﺳﺖ ﺑﺮﯾﻦ ﻋﻤـﻞ ﻗﺒﯿـﺢ إﻧﮑـﺎر ﮐﺮد و ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻗـﺎدر ﺑﺮ ﻫﯿـﭻ ﺟﻮاب ﻧﺸـﺪ و اﻋﺘﺮاف ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑـﺎﻟّﺘﺤﻘﯿﻖ داﻧﺴـﺘﻢ ﮐﻪ از ﺗﻮ ﻧﺠﺎت‬‫ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﯾﺎﻓﺖ! و ﻋﻼوه ﺑﺮﯾﻦ ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻓﻮاﺋﺪ ﻋﺪﯾﺪه ﺑﺮاي أﻫﻞ ﺑﺼﯿﺮت ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮔﺮدد‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪714 :‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺤﻤـﺪ ﻣﻌﯿﻦ ﺳـﻨﺪي ﮐﻪ از ﻣﺸـﺎﻫﯿﺮ ﻋﻠﻤـﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺑﮑﻤـﺎل اﻧﺼـﺎف ﻣﻌﺘﺮف ﺷـﺪه ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ از آن ﮔﺮوه ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ‬‫ﺑﺨﻼف ﻣﺮوّي ﺧﻮد ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ اﯾﻦ ﻋﻤﻠﺸﺎن دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻧﺴﺦ آن ﻣﺮوي ﺑﮑﻨﺪ‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻓﺎﺿـﻞ ﺳـﻨﺪي در ﻣﻘـﺎم ﺗﺄﯾﯿـﺪ دﻋﻮي ﺧﻮد اﻓـﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯽﺑﻮد ﻣﻘـﺪام‪ -‬ﺑﺄﺧـﺬة راﺑﯿﻪ‪ -‬ﻣﺆاﺧـﺬهاش‬‫ﻧﻤﯽﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ »أﺧـﺬه راﺑﯿﻪ« ﻣﺤـﺎورهاﯾﺴﺖ ﻗﺮآﻧﯽ ﮐﻪ در »ﺳﻮره ﺣـﺎّﻗﻪ« در ﺑﺎب ﻓﺮﻋﻮن و ﻣﺆﺗﻔﮑﺎت ﮐﻪ ﻋﺎﺻـﯿﺎن رﺳﻮل‬‫ﺧﻮد ﺑﻮدﻧـﺪ وارد ﺷـﺪه‪ ،‬و ﻣﺮاد از آن ﻋـﺬاب ﺷﺪﯾـﺪﺳﺖ ﮐﻪ زاﺋـﺪ ﺑﺮ ﻋـﺬاب اﻣﻢ دﯾﮕﺮ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮﯾﻦ ﺗﻔﺎﺳـﯿﺮ ]‪ [1‬واﺿﺢ و‬‫ﻻﺋﺤﺴﺖ‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﻣﺘﺒّﯿﻦ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻧﺰد ﻓﺎﺿﻞ ﺳﻨﺪي ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﻤﺎﺛﻞ ﻓﺮﻋﻮن و ﻗﻮم ﻟﻮط ﺑﻮد و ﻣﺜﻞ اﯾﺸﺎن ﻋﺼﯿﺎن رﺳﻮل ﺧﻮد ﻣﯽﻧﻤﻮد و ﻣﺴﺘﺤّﻖ‬‫ﻋـﺬاب ﺷﺪﯾـﺪ زاﺋـﺪ ﺑﺮ ﻋـﺬاب دﯾﮕﺮ اﻣﻢ ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬و ﻣﻘـﺪام ﮐﻪ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮاﻣﺴﺖ ﺑﻤﺆاﺧﺬه ﺧﻮد ﺑﺮ او ﻋﺬاﺑﯽ وارد ﮐﺮد ﮐﻪ ﻣﺼﺪاق‬‫»أﺧﺬه راﺑﯿﻪ« ﺑﻮد‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ ﯾﮑﺸﻒ ﻋﻦ ﺳﻮء ﺣﺎﻟﻪ و ﺧﺴﺮان ﻣﺂﻟﻪ‪.‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻓﺎﺿﻞ ﺳـﻨﺪي اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﻣﺎ ﺣـﺪﯾﺚ ﻗّﺼﻪ ﻣﺆاﺧـﺬه ﻣﻘـﺪام را ﺑﺎﻟّﺘﻤﺎم وارد ﻣﯽﻧﻤﺎﺋﯿﻢ ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺒﺮﺗﺴـﺖ‬‫ﺑﺮاي ﻫﺮ دوﺳﺖ ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬و ازﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴـﯿﺎر ﭼﯿﺰﻫﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺴـﺘﺨﺮج ﻣﯽﺷﻮد و ﻣﺎ از آن ﺳـﮑﻮت ورزﯾﺪﯾﻢ ﺑﺘﺄّﺳﯽ أﺋّﻤﻪ ﻃﺎﻫﺮه‬‫زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﺳﮑﻮت ﮐﺮدﻧﺪ از ﺑﺴﯿﺎري از أﻣﺜﺎل آن‪ .‬و ازﯾﻦ ]‪ [1‬ﻓﯽ »ﺗﻔﺴﯿﺮ اﻟﺒﻐﻮي« ﻣﺎ ﻧﺼﻪ‪َ) :‬و ﺟﺎَء ﻓِْﺮَﻋْﻮُن َو َﻣْﻦ َﻗﺒَْﻠُﻪ‬‫‪ .‬ﻗﺮء ﺑﮑﺴـﺮ ﻟا ﻘـﺎف و ﻓﺘـﺢ اﻟﺒﺎء أي و ﻣﻦ ﻣﻌﻪ ﻣﻦ ﺟﻨﻮده و أﺗﺒﺎﻋﻪ‪ .‬و ﻗﺮء ﺑﻔﺘـﺢ اﻟﻘﺎف و ﺳـﮑﻮن اﻟﺒﺎء‪ ،‬أي و ﻣﻦ ﻗﺒﻠﻪ ﻣﻦ اﻻﻣﻢ اﻟﮑﺎﻓﺮة‪ .‬و‬‫اﻟﻤﺆﺗﻔﮑﺎت ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮي ﻗﻮم ﻟﻮط‪ ،‬ﯾﺮﯾـﺪ اﻫﻞ اﻟﻤﺆﺗﻔﮑﺎت و ﻗﯿﻞ ﯾﺮﯾـﺪ اﻻﻣﻢ اﻟـﺬﯾﻦ اﺋﺘﻔﮑﻮا ﺑﺨﻄﯿﺌﺘﻬﻢ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻗﻮﻟﻪ ﺑﺎﻟﺨﺎﻃﺌـﮥ أي ﺑﺎﻟﺨﻄﯿﺌﮥ و‬‫اﻟﻤﻌﺼﯿﮥ و ﻫﻮ ﺷﺮ‪َ .‬ﻓَﻌَﺼْﻮا َرُﺳﻮَل َرﺑﱢِﻬْﻢ‬‫ﻗﯿﻞ‪ :‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ ﻋﻤﺮان و ﻗﯿﻞ ﻟﻮﻃﺎ و اﻻوﻟﯽ أن ﯾﻘﺎل‪ :‬اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﺮﺳﻮل ﮐﻼﻫﻤﺎ ﻟﺘﻘﺪم ذﮐﺮ اﻻﻣﺘﯿﻦ ﺟﻤﯿﻌﺎ َﻓَﺄَﺧَﺬُﻫْﻢ َأْﺧَﺬًة راﺑ َِﯿًﮥ‬‫‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺎﻣﯿﮥ‪ ،‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﺷﺪﯾﺪة و ﻗﯿﻞ زاﺋﺪة ﻋﻠﯽ ﻋﺬاب اﻻﻣﻢ( )‪ .12‬ذاﮐﺮ ﺣﺴﯿﻦ اﻟﻤﻮﺳﻮي‪ ،‬ﮐﺎن اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪715 :‬‬‫اﻓﺎده ﻓﺎﺿﻞ ﺳـﻨﺪي ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ دﻟﺘﻨﮕﯽ او از ﺻﻨﯿﻊ ﺷﻨﯿﻊ ﻣﻌﺎوﯾﻪ و أﻣﺜﺎل آن ﺑﺎﻏﯽ ﭘﯿﺪا و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ و ﻋﺎﻗﻞ ﺧﺒﯿﺮ از آن‬‫ﺑﯽﺧﺒﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬از أﺻﻞ ﻗﺼﻪ ﻣﻘـﺪام آﻧﭽﻪ ﻣﻘﺪﻣﺘﺮ واﺿﺢ ﻣﯽﺷﻮد اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺨﻄﺎب ﻣﻘﺪام از راه ﺷـﻤﺎﺗﺖ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ »ﻧﻤﯽداﻧﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 77‬از ‪196‬‬‫ﮐﻪ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ وﻓﺎت ﯾﺎﻓﺖ«‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﺒﯿﺮه ﻣﻮﺑﻘﻪاﯾﺴﺖ ﮐﻪ او را از ﻗﺮب اﺳﻼم ﺑﻤﺮاﺣﻞ ﺷﺎﺳﻌﻪ ﺑﻌﯿﺪ ﻣﯽﮔﺮداﻧﺪ و ﻋﺪاوت دﯾﺮﯾﻨﻪ او را‬‫ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﺒﻮت ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ ﻗّﺼﻪ واﺿﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﭼﻮن ﻣﻘﺪام از اﺳﺘﻤﺎع ﺧﺒﺮ اﯾﻦ ﺣﺎدﺛﻪ ﻋﻈﯿﻤﻪ ﮐﻠﻤﻪ »ِإﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن«‬‫ﺑﺮ زﺑﺎن ﺟﺎري ﮐﺮد ﻣﻌﺎوﯾﻪ از راه ﮐﻤﺎل ﺷﻤﺎﺗﺖ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ أي ﻣﻘﺪام! آﯾﺎ ﺗﻮ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ را ﻣﺼﯿﺒﺖ ﺷﻤﺎر ﻣﯽﮐﻨﯽ؟‬‫و اﯾﻦ ﮐﻼـم ﻋـﺪاوت اﻟﺘﯿـﺎم او دﻟﯿـﻞ ﺑّﯿﻦ ﺑﺮ ﺑﻐﺾ اﻫـﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼﻣﺴﺖ و ﺧﺒﺚ ﻣـﺎ ﻓﯽ اﻟـّﻀ ﻤﯿﺮ او را ﺑـﺄﺑﯿﻦ ﻃﺮق واﺿـﺢ و ﻇﺎﻫﺮ‬‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ ﻗّﺼﻪ آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘـﺪام ﺑﺮ رﻏﻢ أﻧﻒ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻃﺎﻏﯿﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﭼﺮا ﻣﻦ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ را ﻣﺼـﯿﺒﺖ ﻧﺪاﻧﻢ ﺣﺎل آﻧﮑﻪ اﻣﺎم‬‫ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺰرﮔﻮاري ﺑﻮد ﮐﻪ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ او را در ﺣﺠﺮ ﻣﺒﺎرك ﺧﻮد ﻧﺸﺎﻧﯿـﺪ و ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‬‫»اﯾﻦ ﻓﺮزﻧـﺪ از ﻣﻨﺴﺖ و ﺣﺴـﯿﻦ از ﻋﻠﯿﺴﺖ«‪ ،‬و ازﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﻣﻘﺪام و ﺳـﮑﻮت ﻣﻌﺎوﯾﻪ واﺿﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ او ﺑﺨﻮﺑﯽ از ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺎن ﺟﻨﺎب إﻣﺎم‬‫ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم آﮔﺎﻫﯽ داﺷﺖ و ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ دﺳﺖ از ﺑﻐﺾ و ﻋﺪاوت و ﺣﺴﺪ و ﺷﻤﺎﺗﺖ ﺑﺮ ﻧﻤﯽداﺷﺖ‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ ﻗّﺼﻪ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ أﺳـﺪي ﻣﺮدود ﮐﻪ ﺑﺮ وﻗﺖ ﻣﮑﺎﻟﻤﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﻣﻘـﺪام ﺣﺎﺿـﺮ و ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد ﺑﺮاي ﺧﻮش آﻣـﺪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ! وﺟﻮد ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم اﺧﮕﺮي ﺑﻮد ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋﺎﻟﻢ آن را ﺧﺎﻣﻮش ﮐﺮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﮐﻼم ﮐﻔﺮ اﻟﺘﯿﺎم ﮐﻪ‬‫ﺑﺮ زﺑـﺎن آن ﻧـﺎري ﺟـﺎري ﮔﺮدﯾـﺪ ﻗﺎﺑـﻞ ﻫﺰار ﻧﻔﺮﯾﻦ ﺑﻮد‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﺧـﺎﻣﻮش ﻣﺎﻧـﺪ و أﺻـﻼ ﻣﺘﻌّﺮض ﺑﺎو ﻧﺸـﺪ‪ ،‬و ﭼﮕﻮﻧﻪ إﻧﮑﺎر ﺑﺮ او‬‫ﻣﯽﮐﺮد و ﺣﺎل آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﺎﻋﺚ ﮐﻤﺎل ﺧﻨﮑﯽ ﺟﮕﺮ آن اﺑﻦ آﮐﻠﮥ اﻷﮐﺒﺎد ﮔﺮدﯾﺪه ﺑﻮد‪.‬‬‫ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ ﻗّﺼﻪ ﭘﯿﺪاﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺪام ﺑﺨﻄﺎب ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ اﻣﺮوز‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪716 :‬‬‫از ﺟـﺎي ﺧﻮد ﻋﻠﯿﺤـﺪه ﻧﻤﯽﺷﻮم ﺗـﺎ آﻧﮑﻪ ﺑﻐﯿﻆ آورم ﺗﺮا و ﺑﺸـﻨﻮاﻧﻢ ﺗﺮا آﻧﭽﻪ ﺗﻮ ﻣﮑﺮوه ﻣﯽداري‪ .‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻘـﺪام‬‫ﻣﻌﺎوﯾﻪ را از أﻫﻞ اﺳـﻼم ﺷـﻤﺎر ﻣﯽﮐﺮد ﻫﺮﮔﺰ اﯾﻦ ﮐﻼم را ﻧﻤﯽﮔﻔﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻓﺎدات أﻋﻼم ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺷﺄن ﺻـﺤﺎﺑﻪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ‬‫ﻏﯿﻆ ﮐّﻔﺎر ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻧﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻏﯿﻆ ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻻ ﺣﻆ ﮐﻠﻤﺎﺗﻬﻢ ﻓﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ »ﻟ َِﯿِﻐﯿَﻆ ﺑ ِِﻬُﻢ اﻟ ُْﮑﱠﻔﺎَر«‬‫‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻘـﺪام ﺑﺨﻄﺎب ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﻘّﺪﻣـﮥ ﻟﻼﺣﺘﺠﺎج و ﻗﻄﻌﺎ ﻟﻠﺠﺎج ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻦ راﺳﺖ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﭘﺲ ﺗﺼـﺪﯾﻖ ﻣﻦ ﺑﮑﻦ و اﮔﺮ دروغ‬‫ﮔﻮﯾﻢ ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻣﻦ ﺑﮑﻦ! ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﻢ‪ .‬و اﯾﻦ ﮐﻼم ﻣﻘـﺪام ﮐﻤﺎل ﻗّﻮت او را در ﻣﻘﺎم ﺣﺠﺎج و ﺧﺼﺎم و ﺗﺒﮑﯿﺖ و‬‫إﻓﺤﺎم ﻣﻌﺎوﯾﻪ رﺋﯿﺲ اﻟﻄﻐﺎم ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮐﻨـﺪ و واﺿـﺢ ﻣﯽﮔﺮداﻧـﺪ ﮐﻪ ﻣﻘﺪام در ﺗﺮﮐﺶ ﺧﻮد ﺗﯿﺮﻫﺎي ﺑﯽﭘﻨﺎه داﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ را ﻣﻬﺮب و‬‫ﻣﻨﺎﺻﯽ از آن ﻧﺒﻮد‪.‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ازﯾﻦ ﻗّﺼﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺷـﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﯽداﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻘـﺪام از ﻣﻄﺎﻋﻦ و ﻣﺸﺎﯾﻦ او آﮔﺎﻫﯽ ﺗﻤﺎم دارد و او از دﺳﺖ ﻣﻘـﺪام‬‫ﻧﺠﺎت ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﯾﺎﻓﺖ؛ و ﻟﻬـﺬا ﺑﻌﺪ آﻣﺎج ﺷﺪن ﺧﻮد ﺑﺮاي ﺳـﻬﺎم ﻣﻼم ﻣﻘﺪام ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻗﺪ ﻋﻠﻤﺖ أﻧّﯽ ﻟﻦ أﻧﺠﻮ ﻣﻨﮏ ﯾﺎ ﻣﻘﺪام! و ﻟﻌﻤﺮي إنّ‬‫ﻓﯽ ﻫـﺬه اﻟﻘـّﺼ ﮥ اﻟﻌﺠﯿﺒـﮥ و اﻟﻮاﻗﻌـﮥ اﻟﻐﺮﯾﺒﮥ ﻣﺎ ﯾﻬﺘﮏ اﻷﺳـﺘﺎر و ﯾﺒﺪي اﻷﺳـﺮار و ﯾﻀـﻄّﺮ أﻫﻞ اﻟّﻨﻈﺮ و اﻻﻋﺘﺒﺎر إﻟﯽ ﺗﯿّﻘﻦ ﻫﻼك ﻟا ﻤﻨﺎﻓﻘﯿﻦ‬‫اﻷﺷﺮار و ﺳﻘﻮط أﺻﺤﺎب اﻟّﺘﺒﺎب و اﻟﺘﺒﺎر ﻓﯽ ﻣﻬﺎوي درﮐﺎت اﻟّﻨﺎر‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﻗّﺼﻪ وﻓﻮد ﻣﻘـﺪام ﺑﺮ ﻣﻌﺎوﯾﻪ را ﺑﻌﻀـﯽ از اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﻐﺮض ﺗﻘﻠﯿﻞ ﺷـﻨﺎﻋﺖ ﺑﺤﺬف و اﺳـﻘﺎط ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮ‬‫أرﺑـﺎب ﺗﻔّﺤﺺ و ﺗﻨﻘﯿﺐ اﯾﻦ ﺗﺤﺮﯾـﻒ ﻣﻌﯿﺒﺸـﺎن ﺑـﺎﻋﺚ ﻧﺠـﺎت ﻣﻌـﺎوﯾﻪ از دار و ﮔﯿﺮ أﻫـﻞ اﺳـﻼم و إﯾﻤـﺎن ﻧﻤﯽﮔﺮدد‪ ،‬و ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ذﮐﺮ‬‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ آن ﻫﻢ ﺑﺮاي ﻇﻬﻮر ﺧﺰي و ﺧﺴﺎر او ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯿﺴﺖ‪.‬‬‫و ﺣﺎﻓﻆ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﮐﻨﺠﯽ در »ﮐﻔﺎﯾﮥ اﻟﻄﺎﻟﺐ« ﺑﺴﻨﺪ ﺧﻮد رواﯾﺖ ﮐﺮده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ ﻣﻌـﺪان ﻗﺎل‪ :‬وﻓـﺪ ﻣﻘﺪام ﺑﻦ ﻣﻌﺪﯾﮑﺮب و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻷﺳﻮد إﻟﯽ ﻗﻨﺴـﺮﯾﻦ ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻟﻤﻘﺪام‪ :‬أ ﻋﻠﻤﺖ أّن اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 78‬از ‪196‬‬‫ﺗﻮﻓﯽ؟ ﻓﺎﺳﺘﺮﺟﻊ ﻣﻘﺪام ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﺗﺮاﻫﺎ ﻣﺼﯿﺒﮥ؟ ﻗﺎل‪ :‬و ﻟﻢ ﻻ أراﻫﺎ ﻣﺼﯿﺒﮥ و ﻗﺪ وﺿﻌﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪717 :‬‬‫ﻓﯽ ﺣﺠﺮه و ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻣّﻨﯽ و ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﻠﯽ‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬رواه اﻟﻄﺒﺮاﻧّﯽ ﻓﯽ ﻣﻌﺠﻤﻪ اﻟﮑﺒﯿﺮ ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤﺘﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم آورده‪:‬‬‫]ﻣﺴﻨﺪ ﺣﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف اﻟﺨﺜﻌﻤﯽ‪ :‬وﻓﺪ اﻟﻤﻘﺪام ﺑﻦ ﻣﻌﺪﯾﮑﺮب و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻷﺳﻮد إﻟﯽ ﻗﻨﺴﺮﯾﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻟﻠﻤﻘﺪام‪ :‬أ ﻋﻠﻤﺖ أّن اﻟﺤﺴﻦ‬‫ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺗﻮﻓﯽ؟ ﻓﺎﺳﺘﺮﺟﻊ اﻟﻤﻘﺪام! ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﺗﺮاﻫﺎ ﻣﺼـﯿﺒﮥ؟! ﻗﺎل‪ :‬و ﻟﻢ ﻻ أراﻫﺎ ﻣﺼﯿﺒﮥ و ﻗﺪ وﺿﻌﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ ﺣﺠﺮه ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻣّﻨﯽ و ﺣﺴﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﻠﯽ )ﻃﺐ([‪.‬‬‫‪ -24‬ﺟﺎﺋﺰ ﺷﻤﺮدن ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻫﺎﻟﮑﯿﻦ ﺑﯿﻊ أﺻﻨﺎم را ﺑﺪﺳﺖ ﮐﻔﺎر‬‫ﺑﺴﺖ و ﭼﻬـﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬در زﻣﺮه أﺻـﺤﺎب ﺑﻌﺾ ﻃﻮاﻏﯿﺖ ﭼﻨـﺎن ﮔﺬﺷـﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﻊ أﺻـﻨﺎم را ﺑـﺪﺳﺖ ﮐّﻔـ ﺎر ﺟﺎﺋﺰ و ﻣﺒﺎح اﻧﮕﺎﺷـﺘﻪ أﻋﻼم‬‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻣﺸﺎّﻗﺖ ﺧﺪا و رﺳﻮل‪ -‬ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻣﺎ ﻫّﺐ اﻟﻘﺒﻮل‪ -‬ﺑﺎﻹﻋﻼن و اﻹﺟﻬﺎر ﺑﺮ داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻌﺎﻧﺪﯾﻦ در ﻫﯿﭻ ﺑﺎب اﻫﻠّﯿﺖ رﺟﻮع اّﻣﺖ و ﻗﺎﺑﻠّﯿﺖ اﺗّﺒﺎع ﻧﺪارﻧﺪ و ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ‪ -‬ﻣﻌﺎذ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﯾﺸﺎن را ﻣﺜﻞ ﻧﺠﻮم ﺑﺸﻤﺎرﻧﺪ‪ ،‬اﮔﺮ در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﺧﻠﺠﺎﻧﯽ ﺑﺨﺎﻃﺮ داري ﺑﺸﻨﻮ ﮐﻪ‬‫ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺳﺮﺧﺴـﯽ در »ﻣﺒﺴﻮط« در ﮐﺘﺎب اﻹﮐﺮاه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ذﮐﺮ ﻋﻦ ﻣﺴﺮوق‪ ،‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻌﺚ ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺘﻤﺎﺛﯿﻞ ﻣﻦ ﺻﻔﺮ‬‫ﺗﺒﺎع ﺑﺄرض ﻟا ﻬﻨـﺪ ﻓﻤّﺮ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺴـﺮوق‪ ،‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أﻧّﯽ أﻋﻠﻢ أﻧّﻪ ﯾﻘﺘﻠﻨﯽ ﻟﻐﺮﻗﺘﻬﺎ و ﻟﮑّﻨﯽ أﺧﺎف أن ﯾﻌّﺬﺑﻨﯽ ﻓﯿﻔﺘﻨﻨﯽ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻻ أدري أّي اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬رﺟﻞ ﻗـﺪ زّﯾﻦ ﻟﻪ ﺳﻮء ﻋﻤﻠﻪ أو رﺟﻞ ﻗـﺪ ﯾﺌﺲ ﻣﻦ اﻵﺧﺮة ﻓﻬﻮ ﯾﺘﻤّﺘﻊ ﻓﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ؟!‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﻫﺬه ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ ﮐﺎﻧﺖ‬‫اﺻـﯿﺒﺖ ﻓﯽ اﻟﻐﻨﯿﻤﮥ ﻓﺄﻣﺮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺑﺒﯿﻌﻬﺎ ﺑﺄرض اﻟﻬﻨﺪ ﻟﯿّﺘﺨﺬ ﺑﻬﺎ اﻷﺳﻠﺤﮥ و اﻟﮑﺮاع ﻟﻠﻐﺰاة ﻓﯿﮑﻮن دﻟﯿﻼ ﻷﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﯽ ﺟﻮار ﺑﯿﻊ اﻟّﺼﻨﻢ و اﻟّﺼﻠﯿﺐ ﻣّﻤﻦ ﯾﻌﺒﺪه ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻃﺮﯾﻘﮥ اﻟﻘﯿﺎس و ﻗﺪ اﺳﺘﻌﻈﻢ ذﻟﮏ ﻣﺴﺮوق رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻃﺮﯾﻖ اﻻﺳﺘﺤﺴﺎن اﻟّﺬي‬‫ذﻫﺐ إﻟﯿﻪ أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ و ﻣﺤﻤﺪ رﺣﻤﻬﻤﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﮐﺮاﻫﮥ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻣﺴـﺮوق ﻣﻦ ﻋﻠﻤﺎء اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ و ﮐﺎن ﯾﺰاﺣﻢ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﻓﯽ‬‫اﻟﻔﺘﻮي و ﻗـﺪ رﺟﻊ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﻣﺴـﺌﻠﮥ اﻟّﻨـﺬر ﺑﺬﺑـﺢ اﻟﻮﻟـﺪ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻣﻊ ﻫـﺬا ﻗﻮل ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﻘّﺪم ﻋﻠﯽ ﻗﻮﻟﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ‬‫ﮐﺎﻧﻮا ﻓﯽ اﻟﻤﺠﺘﻬﺪات ﯾﻠﺤﻖ ﺑﻌﻀﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪718 :‬‬‫اﻟﻮﻋﯿﺪ ﺑﺎﻟﺒﻌﺾ ﮐﻤﺎ‬‫ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻣﻦ أراد أن ﯾﻘﺘﺤﻢ ﺟﺮاﺛﯿﻢ ﺟﻬّﻨﻢ ﻓﻠﯿﻘﻞ ﻓﯽ اﻟﺠﺪ‬‫‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻘﻮل زﯾﺪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﻗﻠﻨﺎ ﻫﺬا ﻷﻧّﻪ ﻻ ﯾﻈّﻦ ﺑﻤﺴﺮوق رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻓﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻋﻦ اﻋﺘﻘﺎد و ﻗﺪ‬‫ﮐﺎن ﻫﻮ ﻣﻦ ﮐﺒﺎر اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ و ﮐﺎن ﮐﺎﺗﺐ اﻟﻮﺣﯽ و ﮐﺎن أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦو ﻗﺪ أﺧﺒﺮه رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﺑﺎﻟﻤﻠﮏ ﺑﻌﺪه‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﯾﻮﻣﺎ‪ :‬إذا ﻣﻠﮑﺖ اﻣﺮا ﻣﺘﯽ ﻓﺄﺣﺴﻦ إﻟﯿﻬﻢ‪.‬‬‫إﻟّﺎ أّن ﻧﻮﺑﺘﻪ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﻌـﺪ اﻧﺘﻬﺎء ﻧﻮﺑـﮥ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻣﻀـﯽ ﻣّﺪة اﻟﺨﻼﻓﮥ ﻓﮑﺎن ﻣﺨﻄﺌﺎ ﻓﯽ ﻣﺰاﺣﻤﮥ ﻋﻠﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺗﺎرﮐﺎ ﻟﻤﺎ ﻫﻮ‬‫واﺟﺐ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻦ اﻻﻧﻘﯿﺎد ﻟﻪ‪ ،‬ﻻ ﯾﺠﻮز أن ﯾﻘﺎل ﻓﯿﻪ أﮐﺜﺮ ﻣﻦ ﻫﺬا‪.‬‬‫و ﯾﺤﮑﯽ أن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺎن ﯾﻨﺎل ﻣﻨﻪ ﻓﯽ اﻻﺑﺘﺪاء ﻓﺮأي ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻣﻪ ﮐﺄّن ﺷـﻌﺮة ﺗﺪﻟّﺖ ﻣﻦ ﻟﺴﺎﻧﻪ إﻟﯽ ﻣﻮﺿﻊ ﻗﺪﻣﻪ‬‫ﻓﻬﻮ ﯾﻄﺆﻫﺎ و ﯾﺘﺄﻟّﻢ ﻣﻦ ذﻟﮏ و ﯾﻘﻄﺮ اﻟّﺪم ﻣﻦ ﻟﺴﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻓﺴﺄل اﻟﻤﻌّﺒﺮ ﻋﻦ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﮏ ﺗﻨﺎل ﻣﻦ واﺣﺪ ﻣﻦ ﮐﺒﺎر اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‬‫ﻓﺎّﯾﺎك ﺛّﻢ إّﯾﺎك‪ .‬و ﻗﺪ ﻗﯿﻞ ﻓﯽ ﺗﺄوﯾﻞ اﻟﺤﺪﯾﺚ أﯾﻀﺎ أّن ﺗﻠﮏ اﻟّﺘﻤﺎﺛﯿﻞ ﮐﺎﻧﺖ ﺻـﻐﺎرا ﻻ ﺗﺒﺪو ﻟﻠّﻨﺎﻇﺮ ﻣﻦ ﺑﻌﺪ‪ ،‬و ﻻ ﺑﺄس ﺑﺎﺗّﺨﺎذ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 79‬از ‪196‬‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﺎ روي أﻧّﻪ وﺟـﺪ ﺧﺎﺗﻢ داﻧﯿﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻓﯽ زﻣﻦ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﮐﺎن ﻋﻠﯿﻪ ﻧﻘﺶ رﺟﻞ ﺑﯿﻦ أﺳـﺪﯾﻦ ﯾﻠﺤﺴﺎﻧﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻋﻠﯽ‬‫ﺧﺎﺗﻢ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ذﺑﺎﺑﺘﺎن‪ ،‬ﻓﻌﺮﻓﻨﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﺑﺄس ﺑﺎﺗﺨﺎذ ﻣﺎ ﺻـﻐﺮ ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﻟﮑّﻦ ﻣﺴﺮوﻗﺎ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺎن ﯾﺒﺎﻟﻎ ﻓﯽ اﻻﺣﺘﯿﺎط‪ .‬ﻓﻼ ﯾﺠّﻮز اﺗّﺨﺎذ‬‫ﺷﯽء ﻣﻦ ذﻟـﮏ و ﻻـ ﺑﯿﻌﻪ ﺛّﻢ ﮐـﺎن ﺗﻐﺮﯾﻖ ذﻟـﮏ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ ﺑﺎﻟﻤﻌﺮوف ﻋﻨـﺪه و ﻗـﺪ ﺗﺮك ذﻟﮏ ﻣﺨﺎﻓـﮥ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬و ﻓﯿﻪ ﺗﺒﯿﯿﻦ أﻧّﻪ ﻻ ﺑﺄس‬‫ﺑﺎﺳـﺘﻌﻤﺎل اﻟّﺘﻘـّﯿ ﮥ و أﻧّﻪ ﯾﺮّﺧﺺ ﻟﻪ ﻓﯽ ﺗﺮك ﺑﻌﺾ ﻣـﺎ ﻫﻮ ﻓﺮض ﻋﻨـﺪ ﺧﻮف اﻟّﺘﻠﻒ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﻪ‪ .‬و ﻣﻘﺼﻮده ﻣﻦ اﯾﺮاد اﻟﺤـﺪﯾﺚ أن ﯾـﺒّﯿﻦ أنّ‬‫اﻟّﺘﻌـﺬﯾﺐ ﺑﺎﻟّﺴﻮط ﯾﺘﺤّﻘﻖ ﻓﯿﻪ اﻹﮐﺮاه ﮐﻤﺎ ﯾﺘﺤّﻘﻖ ﻓﯽ اﻟﻘﺘﻞ ﻷﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻮ ﻋﻠﻤﺖ أﻧّﻪ ﯾﻘﺘﻠﻨﯽ ﻟﻐﺮﻗﺘﻬﺎ و ﻟﮑﻦ أﺧﺎف أن ﯾﻌّﺬﺑﻨﯽ ﻓﯿﻔﺘﻨﻨﯽ‪ .‬ﻓﺘﺒّﯿﻦ‬‫ﺑﻬﺬا أّن ﻓﺘﻨﮥ اﻟّﺴﻮط أﺷّﺪ ﻣﻦ ﻓﺘﻨﮥ اﻟّﺴﯿﻒ ‪.‬‬
‫و ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ ﻓﻮاﺋﺪ ﻋﺪﯾﺪه ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ از ﺻـﻔﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑﺮاي ﺑﯿﻊ ﺑﺰﻣﯿﻦ ﻫﻨﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ ،‬و ﺷﻨﺎﻋﺖ اﯾﻦ ﻓﻌﻞ ﺑﺮ ﮐﺎّﻓﻪ أﻫﻞ اﺳﻼم أﻇﻬﺮ ﻣﻦ‬‫اﻟّﺸﻤﺴﺴﺖ‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺴﺮوق ﮐﻪ از ﻋﻠﻤﺎي ﺗﺎﺑﻌﯿﻨﺴﺖ و در زﻣﺎن ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺘﻮي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪719 :‬‬‫ﺑﻮد اﯾﻦ ﻓﻌﻞ را ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺷـﻨﯿﻊ اﻧﮕﺎﺷﺖ و ﮔﻔﺖ ﻗﺴﻢ ﺑﺨﺪا ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻦ ﻣﯽداﻧﺴـﺘﻢ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﺮا ﻗﺘﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﻣﻦ اﯾﻦ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ را ﻏﺮق‬‫درﯾﺎ ﻣﯽﻧﻤﻮدم ﻟﯿﮑﻦ ﻣﻦ ﻣﯽﺗﺮﺳﻢ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﺮا ﻋﺬاب ﮐﻨﺪ و ﻣﻔﺘﻮن ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺴـﺮوق در ﺣّﻖ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻧﻤﯽداﻧﻢ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﭼﻪ ﮐﺴـﯿﺴﺖ آﯾﺎ ﻣﺮدﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي او ﺳﻮء ﻋﻤﻞ او ﻣﺰّﯾﻦ ﺷﺪه ﯾﺎ‬‫ﻣﺮدﯾﺴﺖ ﮐﻪ از آﺧﺮت ﻧﺎ اﻣﯿﺪ ﺷﺪه ﭘﺲ او ﻣﺘﻤّﺘﻊ ﻣﯽﺷﻮد در دﻧﯿﺎ‪.‬‬‫ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﻧﻮﺷـﺘﻪ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ در ﻏﻨﯿﻤﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﭘﺲ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺣﮑﻢ ﮐﺮد‬‫ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺰﻣﯿﻦ ﻫﻨﺪ ﺑﯿﻊ ﮐﺮده ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻌﻮض آن أﺳـﻠﺤﻪ و اﺳـﭙﺎن ﺑﺮاي ﻏﺎزﯾﺎن ﺧﺮﯾﺪه آﯾﺪ‪ .‬و اﯾﻦ ﻗﻮل را اﮔﺮ ﭼﻪ ﺳﺮﺧﺴﯽ ﺑﻐﺮض ﺗﻘﻠﯿﻞ‬‫ﺷﻨـﺎﻋﺖ ﻓﻌـﻞ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ آورده ﻟﯿﮑﻦ ﻣﺸـّﯿﺪ أﺻﻞ واﻗﻌﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﻊ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ و آن ﻫﻢ ﺑﺮاي ﮐّﻔﺎر ﻫﻨـﺪ ﮐﻪ از ﺑﺖ ﭘﺮﺳـﺘﺎن‬‫ﻗﺪﯾﻢ اﻷّﯾﺎم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺷﻨﺎﻋﺖ ﻋﻈﯿﻤﻪ دارد‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴﯽ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ را دﻟﯿﻞ ﻗﺮار داده ﺑﺮاي أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ در ﺑﺎب ﺟﻮاز ﺑﯿﻊ ﺻﻨﻢ و ﺻﻠﯿﺐ از ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻋﺒﺎدت آن ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬و از‬‫اﯾﻨﺠﺎ ﻣﺜﻤﺮ ﺷﺪن ﺷﺠﺮ ﻣﻠﻌﻮﻧﻪ اﺟﺘﻬﺎد ﻣﻌﺎوﯾﻪ در ﺑﺎب ﺑﯿﻊ أﺻﻨﺎم ﺑﺮ أﻫﻞ ﻋﻘﻞ و اﺳﻼم ﺑﮑﻤﺎل ﻇﻬﻮر آﺷﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻗﻮل أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ را در ﺑﺎب ﺟﻮاز ﺑﯿﻊ ﺻـﻨﻢ و ﺻـﻠﯿﺐ ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻋﺒﺎدت آن ﺑﮑﻨﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﯿﺎس داﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬ﺣﺎل آﻧﮑﻪ‬‫اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻫﺎدم أﺳﺎس ﻗﯿﺎس و ﻣﻨّﮑﺲ راس أّول ﻣﻦ ﻗﺎس اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻣﻌﺘﺮف ﺷﺪه ﮐﻪ ﻣﺴـﺮوق ﺗﺎﺑﻌﯽ ﻓﻌﻞ ﻣﻌﺎوﯾﻪ را در ﺑﯿﻊ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ ﻋﻈﯿﻢ داﻧﺴـﺘﻪ ﯾﻌﻨﯽ آن را ﺟﺮم ﻋﻈﯿﻢ ﺷـﻤﺮده و اﯾﻦ‬‫أﻣﺮ ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺳـﺘﺤﺴﺎﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﻮي آن أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ و ﻣﺤﻤـﺪ ﺷﺎﮔﺮدان أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ رﻓﺘﻪاﻧـﺪ‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﺷـﻨﺎﻋﺖ و ﻓﻈﺎﻋﺖ اﺟﺘﻬﺎد ﻣﻌﺎوﯾﻪ و‬‫ﺗﻘﻠﯿﺪ أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ ﺑﮑﻤﺎل وﺿﻮح و ﻇﻬﻮر واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺑﺎ وﺻﻒ اﻋﺘﺮاف ﺑﺠﻼﻟﺖ ﻣﺮﺗﺒﺖ ﻣﺴـﺮوق ﺗﺎﺑﻌﯽ ﻗﻮل ﻣﻌﺎوﯾﻪ را در ﺑﺎب ﺟﻮاز ﺑﯿﻊ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ ﻣﻘّﺪم ﺑﺮ ﻗﻮل ﻣﺴـﺮوق‬‫ﻣﯽداﻧﺪ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻣّﻤﺎ ﯾﺒّﺸﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪720 :‬‬‫ﻋﺒﺪة اﻷوﺛﺎن و اﻷﺻﻨﺎم و إن ﮐﺎن ﯾﺴﻮء أﻫﻞ اﻻﯾﻤﺎن و اﻹﺳﻼم‪.‬‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻣﻘّﺮ ﺷـﺪه ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻃﺮﯾﻘﻪ أﺳـﻼف اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ اﯾﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺟﺘﻬﺎدّﯾﻪ ﺑﻌﺾ اﯾﺸﺎن ﺑﺒﻌﺾ وﻋﯿـﺪ را‬‫ﻻﺣﻖ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺮاي إﺛﺒﺎت اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ از ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻧﻘﻞ ﮐﺮده ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﮐﻪ در‬‫آﯾـﺪ در اﺻﻮل ﺟﻬّﻨﻢ ﭘﺲ ﻗﺎﺋـﻞ ﺷﻮد در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺟـﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻘﻮل زﯾـﺪ‪ .‬و ﻣﻘﺼﻮد ﺳﺮﺧﺴـﯽ ازﯾﻦ ﮐﻼـم اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﻘـﺎم اﺧﺘﻼـف‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 80‬از ‪196‬‬‫ﻣﺠﺘﻬﺪات ﻗﻮل ﺑﻌﺾ أﺳﻼف در ﺑﻌﺾ ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪ و وﻋﯿﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺆﺛّﺮ ﻧﯿﺴﺖ و اﯾﺸﺎن ﺑﻐﯿﺮ اﻋﺘﻘﺎد ﻗﻠﺒﯽ ﺑﺮ أﻟﺴﻨﻪ ﺧﻮد اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ‬‫أﻗﻮال وﻋﯿﺪ اﺷﺘﻤﺎل ﺟﺎري ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ ﺗﺄوﯾﻞ ﻋﻠﯿﻞ ﻣﺼﺪاق »ﺗﺄوﯾﻞ اﻟﻘﻮل ﺑﻤﺎ ﻻ ﯾﺮﺿﯽ ﺑﻪ ﻗﺎﺋﻠﻪ« اﺳﺖ‪.‬‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﻤﺴـﺮوق ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ ﮔﻤـﺎن ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻤﺴـﺮوق ﮐﻪ او در ﺣﻖ ﻣﻌﺎوﯾﻪ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ از راه اﻋﺘﻘﺎد ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬و‬‫اﯾﻦ ﺣﺴﻦ ﻇّﻦ ﺳﺮﺧﺴﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻤﺴﺮوق ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺎري ﻧﻤﯽﮔﺸﺎﯾﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻣﺴﺮوق ﻋﻠﯽ اﻹﻋﻼن ﻗﺴﻢ ﯾﺎد ﮐﺮده و ﺑﻌﺪ از آن ﮔﻔﺘﻪ آﻧﭽﻪ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪ .‬و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ أّول ﻗﺴﻢ ﺧﻮردن و آن ﻫﻢ ﺑﻠﻔﻆ »و اﻟﱠﻠﻪ« و ﺑﻌـﺪ از آن ﺧﻼف اﻋﺘﻘﺎد ﻗﻠﺒﯽ ﺧﻮد ﮐﻼم ﮐﺮدن و آن ﻫﻢ‬‫در ﺑﺎب إﻧﮑﺎر ﻣﻨﮑﺮ و آن ﻫﻢ در ﺑﺎب ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﺴـﻠﻤﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﭼﻪ ﺟﺎي ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺎﺑﻌﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﮐﻪ ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﺧﻮد ﻣﻘّﺮ و ﻣﻌﺘﺮف ﺟﻼﻟﺖ‬‫ﺷﺄن او ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻟﻬﺬا ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﺮوق ﺑﺎﻋﺘﻘﺎد ﻗﻠﺒﯽ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻪ و او در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺿﻼل ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻏﺎوﯾﻪ ﺑﻮده‪.‬‬‫ﯾـﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ از ﮐﻼم ﺻـﺪق اﻟﺘﯿﺎم ﻣﺴـﺮوق در ﺑﺎب ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﭼﻨﺎن ﭘﺮﯾﺸﺎن ﺷـﺪه ﮐﻪ ﺑﯿﺠﺎ ﻣـﺪﺣﺖ ﺳـﺮاﯾﯽ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻏﺎوﯾﻪ آﻏﺎز‬‫ﻧﻬﺎده ﺑﺬﮐﺮ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻣﻮﺿﻮﻋﻪ او ﻟﺐ ﮔﺸﺎده و ﻋﻼوه ﺑﺮﯾﻦ ﺑﺈﻧﺸﺎي ﻧﺜﺮ ﭘﺮﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺧﻮاب ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﺴﺖ داد ﻋﺼﺒّﯿﺖ ﻗﺒﯿﺤﻪ داده‪.‬‬‫دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ از ﮐﻤـﺎل ﺑﯽﺣﻮاﺳـﯽ ﻣﺘﻔّﻮه ﺷـﺪه ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ در ﺗﺄوﯾﻞ ﻓﻌﻞ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ ﺧﻮرد ﺑﻮد‬‫ﺑﺤّﺪي ﮐﻪ از دور ﺑﺮاي ﻧﺎﻇﺮ ﭘﯿﺪا ﻧﻤﯽﺷﺪ و اﺗّﺨﺎذ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ ﺑﺎﮐﯽ ﻧﺪارد ﺑﻨﺎﺑﺮ آﻧﭽﻪ رواﯾﺖ ﺷﺪه ﮐﻪ در زﻣﺎن ﻋﻤﺮ ﺧﺎﺗﻢ داﻧﯿﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪721 :‬‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺷـﺪ و ﺑﺮ آن ﻧﻘﺶ ﺑﻮد ﺗﺼﻮﯾﺮ ﻣﺮدي ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن دو ﺷـﯿﺮ ﺑﻮد و آن ﻫﺮ دو ﺷـﯿﺮ او را ﻟﺤﺲ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﺮ ﺧﺎﺗﻢ أﺑﻮ‬‫ﻫﺮﯾﺮه ﺗﺼﻮﯾﺮ دو ﻣﮕﺲ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ داﻧﺴﺘﯿﻢ ﻣـﺎ ﮐﻪ اﺗّﺨـﺎذ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺻـﻐﯿﺮ ﺑﺎﮐﯽ ﻧـﺪارد و ﻣﺴـﺮوق ﺑﺴـﺒﺐ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ در اﺣﺘﯿﺎط اﺗّﺨﺎذ ﭼﯿﺰي از‬‫ﺗﺼـﺎوﯾﺮ و ﺑﯿﻊ آن را ﺟـﺎﺋﺰ ﻧﻤﯽداﻧﺴﺖ‪ .‬و اﯾﻦ ﺗﺄوﯾـﻞ ﺿـﺌﯿﻞ ﮐﻪ ﺳـﺨﺎﻓﺘﺶ ﺑﺮ أرﺑـﺎب ﺗﺤﻘﯿﻖ ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﻧﻪ ﭼﻨﺎﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻄﻼن آن ﺑﺮ‬‫أداﻧﯽ ﻣﺘﺄّﻣﻠﯿﻦ ﻣﺨﻔﯽ و ﻣﺤﺘﺠﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﺣﺎل ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﻮد درﯾﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻣﺴﺮوق ﺑﺮ ﻣﺤﺾ اﻇﻬﺎر رأي ﺧﻮد و إﻧﮑﺎر ﺑﺮ‬‫ﻓﻌﻞ ﻣﻌﺎوﯾﻪ اﮐﺘﻔﺎ ﻣﯽﮐﺮد و ﺑﺠﻤﻠﻪ ﻗﺴـﻤّﯿﻪ »و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أدري أّي اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ ،‬إﻟـﺦ« ﮐﻪ ﻫﺎﺗﮏ أﺳـﺘﺎر و ﮐﺎﺷﻒ أﺳـﺮار رﺋﯿﺲ اﻟﺒﻐﺎة و‬‫زﻋﯿﻢ اﻟّﻄﻐﺎةﺳﺖ ﻣﺘﮑّﻠﻢ ﻧﻤﯽﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻣﻘّﺮ ﺷـﺪه ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻧﺰد ﻣﺴـﺮوق اﮔﺮ ﭼﻪ ﻋﺮق ﮐﺮدن اﯾﻦ ﺗﻤﺎﺛﯿـﻞ از أﻣﺮ ﺑـﺎﻟﻤﻌﺮوف ﺑـﻮد ﻟﯿﮑﻦ ﺑـﻮﺟﻪ ﺧﻮف ﺑﺮ‬‫ﻧﻔﺲ ﺧﻮد آن را ﺗﺮك ﮐﺮد‪.‬‬‫ﭼﻬـﺎردﻫﻢ آﻧﮑـﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﻣﻌـﺘﺮف ﺷـﺪه ﮐﻪ درﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺗـﺒﯿﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯿﺴﺖ ﮐﻪ در اﺳـﺘﻌﻤﺎل ﺗﻘّﯿﻪ ﺑـﺎﮐﯽ ﻧﯿﺴﺖ و اﯾﻨﮑﻪ رﺧﺼﺖ داده‬‫ﻣﯽﺷـﻮد ﺑﺮاي ﻣﮑﻠّـﻒ در ﺗﺮك ﺑﻌﺾ آن ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻓﺮﺿـﺴﺖ ﻧﺰدﯾـﮏ ﺧـﻮف ﺗﻠـﻒ ﺑﺮ ﻧﻔﺲ ﺧـﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﻓﺎﺋـﺪه ﺟﻠﯿﻠﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﺎﯾﺪ‬‫ﻣﺨﺎﻟﻔﯿﻦ اﻫﻞ ﺣّﻖ و ﻣﺘﺸّﺪﻗﯿﻦ در ﺣّﻖ اﯾﺸﺎن ﺑﻤﻼﺣﻈﻪ آن ﺳﺮ در ﮔﺮﯾﺒﺎن ﺧﻮد اﻧﺪازﻧﺪ و ﻫﺮﮔﺰ ﮔﺮدن ﮐﺒﺮ و ﻏﺮور ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪﺷﺎن ﻧﯿﻔﺮازﻧﺪ‪.‬‬‫ﭘـﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳﺮﺧﺴـﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﻣﺴـﺮوق از اﯾﺮاد ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺘﻨﻪ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿـﺎن ﻧﻤﺎﯾـﺪ ﮐﻪ در ﺗﺎزﯾﺎﻧﻪ زدن ﻫﻢ إﮐﺮاه ﻣﺘﺤّﻘﻖ‬‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در ﻗﺘﻞ ﻣﺘﺤّﻘﻖ ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﻣﺴـﺮوق ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻦ ﻣﯽداﻧﺴﺘﻢ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﺮا ﻗﺘﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﻣﻦ آن ﺗﻤﺎﺛﯿﻞ‬‫را ﻏﺮق ﻣﯽﮐﺮدم ﻟﯿﮑـﻦ ﻣـﻦ ﺧـﻮف ﻣﯽﮐﻨﻢ ﮐﻪ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﻣﺮا ﻋـﺬاب ﺑﮑﻨـﺪ و در ﻓﺘﻨﻪ اﻧـﺪازد‪ ،‬ﭘﺲ ﻇـﺎﻫﺮ ﺷـﺪ ﮐﻪ ﻓﺘﻨﻪ ﺗﺎزﯾـﺎﻧﻪ از ﻓﺘﻨﻪ ﻗﺘﻞ‬‫ﺷﺪﯾﺪﺗﺮﺳﺖ‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﺮ ﻫﺮ ﺻـﻐﯿﺮ و ﮐﺒﯿﺮ و ﺑﺮﻧﺎ و ﭘﯿﺮ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﻃﻐﯿﺎن و ﻋﺪوان ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺧﺪا ﺑﺤّﺪي رﺳﯿﺪه ﺑﻮد‬‫ﮐﻪ ﻣﺴـﺮوق ﻗﺘﻞ و ﺗﻌـﺬﯾﺐ ﻫﺮ دو را ﻧﺴـﺒﺖ ﺑﺨﻮد از وي ﺑﻌﯿـﺪ ﻧﻤﯽاﻧﮕﺎﺷﺖ و ﺑﺎ وﺻﻒ ﺗﺤّﻤﻞ ﻗﺘﻞ ﺗﺤّﻤﻞ ﺗﻌـﺬﯾﺐ او ﻧﻤﯽداﺷﺖ‪ ،‬و ﻓﯽ‬‫ذﻟﮏ ﻋﺒﺮة ﻟﻠّﻨﺎﻇﺮﯾﻦ و دﻣﻎ ﻟﺮأس اﻟﻤﺤﺎﻣﯿﻦ ﻋﻦ ﻫﺆﻻء اﻟﺒﻐﺎة اﻟﺨﺎﺳﺮﯾﻦ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪722 :‬‬‫‪ -25‬ارﺗﮑﺎب ﺟﻤﻌﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻫﺎﻟﮑﯿﻦ رد ﺑﻌﺾ ﻧﺼﻮص ﻗﺮآﻧﯿﻪ را‬‫ﺑﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬در أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ از راه ﮐﻤﺎل ﺗﺠﺎﺳﺮ ﺧﺎﺳﺮ ﻣﺮﺗﮑﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 81‬از ‪196‬‬‫رّد ﺑﻌﺾ ﻧﺼﻮص ﻗﺮآﻧّﯿﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺟﻮد ﻧﺎﻣﺴـﻌﻮد اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺷـﺨﺎص ﻣﺘﺠﺎﺳﺮﯾﻦ ﺧﺎﺳﺮﯾﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﺧﻮد را ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﻗﺮار داده و در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ رﺟﻮع اّﻣﺖ را ﺑﺎﯾﺸﺎن ﺑﺮ ﻣﻨّﺼﻪ‬‫ﺟﻮاز ﻧﻬﺎده؟!‪.‬‬‫ﻣﮕﺮ ﻧﻤﯽداﻧﯽ ﮐﻪ ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻏّﺰاﻟﯽ‪ -‬ﮐﻪ ﺣّﺠﮥ اﻹﺳﻼم ﺳّﻨّﯿﻪ ﺳﺖ و ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺎن او ﻧﺰد اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺑﺎﻻﺗﺮ از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺈﻇﻬﺎر ﺑﻮده‬‫ﺑﺎﺷﺪ‪ -‬ﺑﺈﻟﺠﺎء ﻗﺎدر ﻋﻠﯽ اﻹﻃﻼق ﻣﻌﺘﺮف ﺑﺎﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮔﺮدﯾﺪه‪ ،‬و ﺑﺎﯾﻦ اﻋﺘﺮاف ﺣّﻖ ﻧﺼﺎب ﻫﺘﮏ ﺣﺠﺎب را از روي ﺻـﻨﯿﻊ ﺷـﻨﯿﻊ أﺻﺤﺎب‬‫ﺑﺮ ﺳﺘﺮ وﺟﻪ ﺣّﻖ و ﺻﻮاب ﺑﺮﮔﺰﯾـﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﺴﺘﺼـﻔﯽ« در ﻣﺒﺤﺚ ﺣّﺠﯿﺖ ﺧﺒﺮ واﺣـﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ اﻋﻠﻢ أّن اﻟﻤﺨﺎﻟﻒ ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺌﻠﮥ ﻟﻪ‬‫ﺷﺒ ﻬﺘ ﺎ ن ‪:‬‬
‫اﻟّﺸـ ﺒﻬﮥ اﻷـوﻟﯽ‪ :‬ﻗﻮﻟﻬﻢ ﻻـ ﻣﺴـﺘﻨﺪ ﻓﯽ إﺛﺒـﺎت ﺧﺒﺮ اﻟﻮاﺣـﺪ إﻟّﺎ اﻹﺟﻤﺎع ﻓﮑﯿﻒ ﯾـّﺪﻋﯽ ذﻟﮏ و ﻣﺎ ﻣﻦ أﺣـﺪ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ إﻟّﺎ و ﻗـﺪ رّد ﺧﺒﺮ‬‫اﻟﻮاﺣـﺪ[‪ ،‬و ﺑﻌـﺪ ازﯾﻦ ﺷـﻄﺮي از واﻗﻌﺎت رّد ﮐﺮدن أﺻـﺤﺎب ﺧﺒﺮ واﺣـﺪ را از ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺨﺎﻟﻒ ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده و در ﻣﻘﺎم ﺟﻮاب ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻟﮑّﻨﺎ‬‫ﻧﻘﻮل ﻓﯽ اﻟﺠﻮاب ﻋّﻤـ ﺎ ﺳﺄﻟﻮا ﻋﻨﻪ‪ :‬اﻟّـﺬي روﯾﻨﺎه ﻗﺎﻃﻊ ﻓﯽ ﻋﻤﻠﻬﻢ‪ ،‬و ﻣﺎ ذﮐﺮﺗﻤﻮه رّد ﻷﺳـﺒﺎب ﻋﺎرﺿـﮥ ﺗﻘﺘﻀـﯽ اﻟﺮّد و ﻻ ﺗـﺪّل ﻋﻠﯽ ﺑﻄﻼن‬‫اﻷﺻـﻞ‪ ،‬ﮐﻤـﺎ أّن رّدﻫﻢ ﺑﻌﺾ ﻧﺼﻮص اﻟﻘﺮآن و ﺗﺮﮐﻬﻢ ﺑﻌﺾ أﻧﻮاع اﻟﻘﯿـﺎس و رّد اﻟﻘﺎﺿـﯽ ﺑﻌﺾ أﻧﻮاع اﻟّﺸـ ﻬﺎدات ﻻـ ﯾـﺪّل ﻋﻠﯽ ﺑﻄﻼن‬‫اﻷﺻﻞ ‪.‬‬‫‪ -26‬ﻋﯿﻮب ﺟﻤﻌﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﻣﺨﺎﻟﻔﺘﺸﺎن ﻣﺮ ﮐﺘﺎب ﺧﺪا را از زﺑﺎن ﻋﻤﺮ‬‫ﺑﺴﺖ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﺣﻀﺮات ﺻﺤﺎﺑﻪ را ﮐﻪ در ﻋﻬﺪ ﺣﻀﺮت ﺷﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻌﺠﺎﺋﺐ ﻋﯿﻮب و ﻣﺨﺎزي ﺳﺘﻮده ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ اﯾﺸﺎن‬‫را ﺑـﺎ ﮐﺘـﺎب ﺧـﺪا ﺑﮑﻤـﺎل ﺻـﺮاﺣﺖ واﺿـﺢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺰم أﻧﺪﻟﺴـﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم ﻓﯽ اﺻﻮل اﻷﺣﮑﺎم« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ‬‫أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﻌـﺬري‪ ،‬ﺛﻨﺎ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ اﻟﺒﻠﻮي ﻏﻨﺪر‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺧﻠﻒ ﺑﻦ ﻗﺎﺳﻢ‪ ،‬ﺛﻨﺎ أﺑﻮ اﻟﻤﯿﻤﻮن ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫ﻋﻤﺮ ﺑﻦ راﺷﺪ اﻟﺒﺠﻠﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ أﺑﻮ زرﻋﮥ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﻟّﻨﻀـﺮي اﻟّﺪﻣﺸـﻘﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻣﺴـﻬﺮ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﻋﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﺴﺎﺋﺐ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ أﺧﺖ ﻧﻤﺮ أﻧّﻪ ﺳﻤﻊ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪723 :‬‬‫إّن ﺣـﺪﯾﺜﮑﻢ ﺷـّﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ؛ إّن ﮐﻼﻣﮑﻢ ﺷـّﺮ اﻟﮑﻼم‪ ،‬ﻓﺈﻧّﮑﻢ ﻗﺪ ﺣّﺪﺛﺘﻢ اﻟّﻨﺎس ﺣّﺘﯽ ﻗﯿﻞ‪» :‬ﻗﺎل ﻓﻼن و ﻗﺎل ﻓﻼن!« و ﯾﺘﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻣﻦ‬‫ﮐـﺎن ﻣﻨﮑﻢ ﻗﺎﺋﻤـﺎ ﻓﻠﯿﻘﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و إﻟّﺎ ﻓﻠﯿﺠﻠﺲ‪ .‬ﻓﻬـﺬا ﻗﻮل ﻋﻤﺮ ﻷﻓﻀﻞ ﻗﺮن ﻋﻠﯽ ﻇﻬﺮ اﻷرض‪ ،‬ﻓﮑﯿﻒ ﻟﻮ أدرك ﻣﺎ ﻧﺤﻦ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ ﺗﺮك‬‫اﻟﻘﺮآن و ﮐﻼم ﻣﺤّﻤﺪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و اﻹﻗﺒﺎل ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻣﺎﻟﮏ و أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﮥ و اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ؟! و َﺣْﺴﺒَُﻨﺎ اﻟﱠﻠُﻪ َو ﻧِْﻌَﻢ اﻟ َْﻮِﮐﯿُﻞ‬‫و ِإﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫[‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻟﻘﯿﻢ در »إﻋﻼـم اﻟﻤﻮّﻗﻌﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل أﺑﻮ زرﻋـﮥ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺒﺼـﺮّي‪ :‬ﺛﻨـﺎ أﺑﻮ ﻣﺴـﻬﺮ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﺴﺎﺋﺐ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ اﺧﺖ ﻧﻤﺮ أﻧّﻪ ﺳﻤﻊ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﺣﺪﯾﺜﮑﻢ ﺷّﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬إنّ‬‫ﮐﻼﻣﮑﻢ ﺷّﺮ اﻟﮑﻼم ﻓﺈﻧّﮑﻢ ﻗﺪ ﺣّﺪﺛﺘﻢ اﻟّﻨﺎس ﺣّﺘﯽ ﻗﯿﻞ‪:‬‬‫»ﻗـﺎل ﻓﻼـن و ﻗـﺎل ﻓﻼـن« و ﯾﺘﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﮐﺎن ﻣﻨﮑﻢ ﻗﺎﺋﻤﺎ ﻓﻠﯿﻘﻢ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و إﻟّﺎ ﻓﻠﯿﺠﻠﺲ‪ .‬ﻓﻬـﺬا ﻗﻮل ﻋﻤﺮ ﻷﻓﻀﻞ ﻗﺮن ﻋﻠﯽ وﺟﻪ‬‫اﻷرض ﻓﮑﯿﻒ ﻟﻮ أدرك ﻣﺎ أﺻﺒﺤﻨﺎ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ ﺗﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ و أﻗﻮال اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻟﻘﻮل ﻓﻼن و ﻓﻼن‪ ،‬ﻓﺎﻟﻠّﻪ اﻟﻤﺴﺘﻌﺎن ‪.‬‬
‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ اﺷـﺨﺎص ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ اﯾﺸﺎن ﺷّﺮ ﺣﺪﯾﺚ و ﮐﻼم اﯾﺸﺎن ﺷّﺮ ﮐﻼم ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎﻋﺚ اﻧﺘﺸﺎر أﻗﻮال ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ در ﻣﺮدم‬‫ﺷﻮﻧـﺪ و ﺟﺮم ﺗﺮك ﮐﺘﺎب ﺧـﺪا ﻋﺎﺋـﺪ ﺑـﺬوات اﯾﺸﺎن ﮔﺮدد ﻫﺮﮔﺰ أﻫﻞ آن ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫اﯾﺸـﺎن را ﻧﺠﻮم ﻫـﺪاﯾﺖ ﻗﺮار دﻫـﺪ و ﺑـﺎر اﻃﺎﻋﺘﺸـﺎن در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﺑﺮﮔﺮدن اّﻣﺖ ﺧﻮد ﻧﻬـﺪ!‪ ،‬و ﻫـﺬا واﺿـﺢ ﻇﺎﻫﺮ أﺷـّﺪ اﻟﻮﺿﻮح و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 82‬از ‪196‬‬‫اﻟﻈﻬﻮر‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻣﻦ ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ ﻧﻮرا ﻓﻤﺎ ﻟﻪ ﻣﻦ ﻧﻮر‪.‬‬‫‪ -27‬ﺑﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﻨﺎﺑﺮ رواﯾﺎت اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﻫﻤﮕﯽ‬‫ﺳﯿﺰده ﻣﺴـﺌﻠﻪ را از آن ﺣﻀـﺮت ﭘﺮﺳـﯿﺪه ﺑﻮدﻧﺪ و آن ﻫﻤﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ در ﻗﺮآن ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ‪ .‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﻗﻠّﺖ ﺗﻮّﺟﻪ أﺻـﺤﺎب‬‫ﺑﺴﺆال ﻣﺴﺎﺋﻞ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﮐﻪ ذرﯾﻌﻪ ﮐﺒﺮي و وﺳـﯿﻠﻪ ﻋﻈﻤﯽ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎي ﻋﻠﻤﯽﺳﺖ و ﻣﺴﺘﺤﺴـﻦ‬‫ﺑﻮدن آن ﻋﻘﻼـ و ﻧﻘﻼـ ﺟﺎي ﮐﻼم ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺎﯾﻦ ﺣـّﺪ رﺳـﯿﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﯾﮑﯽ ازﯾﺸﺎن ﻧﺠﻢ ﻫـﺪاﯾﺖ ﺑﻮد و ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ‬‫ﻋ ﺎ ﻟﯿ ﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪724 :‬‬‫اﺟﺘﻬـﺎد و ارﺷـﺎد رﺳـﯿﺪه در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻـﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳـّﻨﺖ راه ﺣّﻖ و ﺻﻮاب ﻣﯽﻧﻤﻮد؟! ﺣﺎﻻ ﻧﺼﻮص أﻟﻔﺎظ ﮐﻼم اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس را درﯾﻦ‬‫ﺑﺎب ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﻋﺒﺮت ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯽ از أﺣﻮال ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﻪ در ﻣﺎ ﺣﻮل آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽزﯾﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺰﯾﺪ‪.‬‬‫وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي ﭘـﺪر ﻣﺨـﺎﻃﺐ در »رﺳـﺎﻟﻪ إﻧﺼـﺎف« ﻣﯽﮔﻮﯾـﺪ‪] :‬ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻗﻮﻣﺎ ﮐﺎﻧﻮا ﺧﯿﺮا ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻﻠﻌﻢ ﻣﺎ ﺳﺄﻟﻮه إﻟّﺎ ﻋﻦ ﺛﻠﺚ ﻋﺸﺮة ﻣﺴﺌﻠﮥ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ‪ ،‬ﮐّﻠﻬﻦ ﻓﯽ اﻟﻘﺮآن‪ ،‬ﻣﻨﻬّﻦ‪َ :‬ﯾْﺴَﺌﻠُﻮَﻧَﮏ َﻋِﻦ اﻟﱠﺸْﻬِﺮ اﻟ َْﺤﺮاِم ﻗِﺘﺎٍل ﻓِﯿِﻪ‬‫و َﯾْﺴَﺌﻠُﻮَﻧَﮏ َﻋِﻦ اﻟ َْﻤِﺤﯿِﺾ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺴﺌﻠﻮن إﻟّﺎ ﻋّﻤﺎ ﯾﻨﻔﻌﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﺗﺘّﻤﻪ اﯾﻦ رواﯾﺖ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ أﻣﺮ ﻋﺠﯿﺐ و ﻏﺮﯾﺒﺴﺖ و از آن ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ أﺻـﺤﺎب از ﮐﻤﺎل ﺧﻮش ﻓﻬﻤﯽ ﻫﻤﯿﻦ ﺳـﯿﺰده ﻣﺴﺌﻠﻪ را‬‫ﻧـﺎﻓﻊ ﺑﺤـﺎل ﺧﻮد ﺧﯿﺎل ﮐﺮده ﺳﺆال ﺧﻮﯾﺶ را ﻣﻘﺼﻮر ﺑﺮ آن ﻧﻤﻮدﻧـﺪ و ﭘﺮﺳـﯿﺪن ﭼﯿﺰي دﯾﮕﺮ از ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف‬‫اﻟّﺼﻠﻮات و اﻟّﺘﺴﻠﯿﻤﺎت ﻏﯿﺮ ﻣﻔﯿﺪ داﻧﺴﺘﻪ راه ﺗﺠّﻨﺐ از آن ﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ!‪.‬‬‫‪ -28‬وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﻫﺸﺘﻢ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻏﻔﻠﺖ أﺻـﺤﺎب از أﺣﻮال ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب ﺑﺤـّﺪي رﺳـﯿﺪه ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﺑﺎ وﺻﻒ ﺣﻀﻮر در ﺣّﺠﮥ‬‫اﻟﻮداع ﻧﻤﯽ داﻧﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺣّﺞ آن ﺟﻨﺎب ﺣّﺞ ﺗﻤّﺘﻊ ﺑﻮد ﯾﺎ ﺣّﺞ ﻗﺮآن ﯾﺎ ﺣّﺞ إﻓﺮاد! ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﺎه وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ در »رﺳﺎﻟﻪ إﻧﺼﺎف« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻨﻬﺎ‬‫اﺧﺘﻼف اﻟﻮﻫﻢ ﻓﯽ اﻟﺘﻌﺒﯿﺮ‪ ،‬ﻣﺜﺎﻟﻪ أن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﺣّﺞ ﻓﺮآه اﻟّﻨﺎس ﻓﺬﻫﺐ ﺑﻌﻀـﻬﻢ إﻟﯽ أﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﺘﻤّﺘﻌﺎ و ﺑﻌﻀﻬﻢ إﻟﯽ أﻧّﻪ ﮐﺎن ﻗﺎرﻧﺎ و‬‫ﺑﻌﻀﻬﻢ إﻟﯽ أﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻔﺮدا[‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻏﺎﻓﻠﯿﻦ ﻣﻐﻔﻠﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻫﻤﺮاﻫﯽ آن ﺟﻨﺎب در ﺳﻔﺮ ﺣّﺞ ﻧﺪاﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﺣّﺞ آن ﺟﻨﺎب ﮐﺪام ﻗﺴﻢ از أﻗﺴﺎم‬‫ﺣّﺞ ﺑﻮد و ﺑﻐﯿﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ از آن ﺟﻨﺎب ﻫﺮ ﯾﮑﯽ ﺑﺠﺎي ﺧﻮد ﺣّﺞ آن ﺟﻨﺎب را ﯾﮏ ﻗﺴـﻤﯽ از أﻗﺴﺎم ﺣّﺞ ﻗﺮار دﻫﺪ ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ آن ﻧﺪارﻧﺪ‬‫ﮐﻪ ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﻌﺪ آن ﺟﻨﺎب ﺑﺎﺷﻨﺪ و در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ ﻓﺘﺎوي ﺧﻮد را ﺑﺮاي اّﻣﺖ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﺑﺘﺮاﺷﻨﺪ‪.‬‬‫‪ -29‬اﻗﺪام ﺑﻌﻀﯽ از اﺻﺤﺎب ﺑﺮ ﺻﺪور ﻓﺘﺎوي ﻣﻬﻠﮑﻪ‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺧﺴﺎرت ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﺤـّﺪي رﺳـﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ در‬‫ﻋﻬﺪ آن ﺟﻨﺎب اﻗﺪام ﺑﺮ ﻓﺘﺎوي ﻣﻬﻠﮑﻪ ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺑﺎ وﺻﻒ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪725 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 83‬از ‪196‬‬‫اﺑﺘﻼء ﺑﺠﻬﻞ ﻣﻔﺮط از رﺟﻮع ﺑﻤﺪﯾﻨﻪ ﻋﻠﻢ و ﺳﺆال ﺣﮑﻢ ﻣﺴﺌﻠﻪ از آن ﻣﻌﺪن وﺣﯽ و ﺗﻨﺰﯾﻞ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪه راه ﺳﺒﻘﺖ ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫و ﭼﻮن اﯾﻦ ﺗﻨّﻄﻊ ﺷـﻨﯿﻊ و ﺗﺠﺎﺳﺮ ﻓﻈﯿﻌﺸﺎن ﺑﺴﻤﻊ أﻗﺪس آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽرﺳﯿﺪ ﺑﺎ وﺻﻒ رﺣﻤﮥ ﻟﻠﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ﺑﻮدن دﻋﺎي ﺑﺪ ﮐﻪ ﻣﺮادف ﻟﻌﻨﺴﺖ‬‫در ﺣﻖ اﯾﺸﺎن ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد و ﺑﺈﻇﻬﺎر اﻗﺪام اﯾﺸﺎن ﺑﺮ ﻗﺘﻞ ﻧﻔﺲ ﺳﻮء ﺣﺎل و ﺧﺴﺮان ﻣﺂﻟﺸﺎن را ﺑﺮ ﺟﻤﻠﻪ ﺣﺎﺿﺮﯾﻦ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﻣﯽﻧﻤﻮد‪.‬‬‫اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮ ﻟا ﻘﺮﻃﺒﯽ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺮأت ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ أّن ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻘﺮﺷـّﯽ أﺧﺒﺮﻫﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺴﺎن اﻷﻧﻤﺎﻃﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻋّﻤﺎر‪ ،‬ﻗﺎل ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻷوزاﻋّﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻄﺎء ﺑﻦ أﺑﯽ رﺑﺎح‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﯾﺨﺒﺮ‬‫أّن رﺟﻼـ أﺻـﺎﺑﻪ ﺟﺮح ﻋﻠﯽ ﻋﻬـﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺛّﻢ أﺻﺎﺑﻪ اﺣﺘﻼم ﻓﺄﻣﺮ ﺑﺎﻻﻏﺘﺴﺎل ﻓﻘﺮ ﻓﻤﺎت‪ ،‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺘﻠﻮه ﻗﺘﻠﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ! أ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﺷﻔﺎء اﻟﻌّﯽ اﻟّﺴﺆال؟!‪.‬‬‫و ﺑﺮ ﻫﺮ ﻋﺎﻗﻞ ذي ﺷـﻌﻮر ﮐﺎﻟّﻨﻮر ﻋﻠﯽ ﺷﺎﻫﻖ اﻟّﻄﻮر واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺟﻮد ﻧﺎﻣﺴـﻌﻮد اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺻﺤﺎب ﺗﺒﺎر و ﺗﺒﺎب ﻣﺤﺎﻟﺴﺖ‬‫ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺧﻮد را ﻧﺠﻮم ﻫﺪاﯾﺖ واﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ اﻧﺴﻼك اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻔﻮس‬‫ﻣﻨﺤﻮﺳﻪ در ﺳﻠﮏ ﺻﺤﺎﺑّﯿﺖ‪ ،‬اّﻣﺖ ﺧﻮد را ﺑﺎﻗﺘﺪاي اﯾﺸﺎن‪ -‬و ﻟﻮ در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت‪ -‬ﻫﺪاﯾﺖ ﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪.‬‬‫وﺟـﻪ ﺳـﯽام آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﺴﺐ رواﯾـﺎت اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ از ﺑﻌﺾ ارﺷـﺎدات ﺟﻨـﺎب اﻣﯿﺮ‪ -‬اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﻣﯽﺷـﻮد ﮐﻪ در‬‫أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﻌﺾ أﺷﺨﺎص ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﺷﺎن ﺑﺮ اﻧﻘﻼب و اﻧﺴﻼخ از دﯾﻦ ﻣﺤﺘﻮم ﺑﻮد و‬‫ﺑﻮدن اﯾﺸـﺎن از أﻫـﻞ ﻧـﺎر ﺣﺘﻤّﯿﺖ و ﻗﻄﻌّﯿﺖ داﺷﺖ و اﯾﺸﺎن ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎﺑﻠّﯿﺖ اﻗﺘـﺪا و اﺳـﺘﻨﺎن ﻧﺪاﺷـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن‬‫اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﻮارث ﺑﻦ ﺳـﻔﯿﺎن و ﯾﻌﯿﺶ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻦ أﺻـﺒﻎ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ ﺣّﻤﺎد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺑﺸﺮ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪726 :‬‬‫اﻟﻮاﺳـﻄّﯽ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻄﺎء‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ اﻟّﺴﺎﺋﺐ‪ -‬ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﺒﺨﺘﺮي‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إّﯾﺎﮐﻢ و اﻻﺳﺘﻨﺎن ﺑﺎﻟّﺮﺟﺎل‪ ،‬ﻓﺈّن اﻟّﺮﺟﻞ ﯾﻌﻤﻞ ﺑﻌﻤﻞ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‬‫ﺛّﻢ ﯾﻨﻘﻠﺐ‪ -‬ﻟﻌﻠﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ‪ -‬ﻓﯿﻌﻤـﻞ ﺑﻌﻤـﻞ أﻫـﻞ اﻟّﻨـﺎر ﻓﯿﻤﻮت و ﻫﻮ ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟّﻨـﺎر‪ ،‬و إّن اﻟّﺮﺟﻞ ﻟﯿﻌﻤﻞ ﺑﻌﻤﻞ أﻫﻞ اﻟّﻨﺎر ﻓﯿﻨﻘﻠﺐ‪ -‬ﻟﻌﻠﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪-‬‬‫ﻓﯿﻌﻤﻞ ﺑﻌﻤﻞ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‪ ،‬ﻓﯿﻤﻮت و ﻫﻮ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‪ .‬ﻓﺈن ﮐﻨﺘﻢ ﻻ ﺑّﺪ ﻓﺎﻋﻠﯿﻦ ﻓﺒﺎﻷﻣﻮات ﻻ ﺑﺎﻷﺣﯿﺎء[‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻟﻘﯿﻢ در »إﻋﻼم اﻟﻤﻮﻗﻌﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ذﮐﺮ أﺑﻮ ﻋﻤﺮ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﺒﺨﺘﺮي ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬إّﯾـﺎﮐﻢ و اﻻﺳـﺘﻨﺎن ﺑﺎﻟّﺮﺟـﺎل ﻓـﺈّن اﻟّﺮﺟﻞ ﯾﻌﻤﻞ ﺑﻌﻤﻞ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨـﮥ ﺛّﻢ ﯾﻨﻘﻠﺐ ﻟﻌﻠﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ‬‫ﻓﯿﻌﻤـﻞ ﺑﻌﻤـﻞ أﻫـﻞ اﻟّﻨـﺎر ﻓﯿﻤﻮت و ﻫﻮ ﻣﻦ أﻫـﻞ اﻟّﻨـﺎر‪ ،‬و إّن اﻟّﺮﺟـﻞ ﻟﯿﻌﻤـﻞ ﺑﻌﻤﻞ أﻫﻞ اﻟّﻨﺎر ﻓﯿﻨﻘﻠﺐ ﻟﻌﻠﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ ﻓﯿﻌﻤﻞ ﺑﻌﻤﻞ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‬‫ﻓﯿﻤﻮت و ﻫﻮ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ ﻓﺈن ﮐﻨﺘﻢ ﻻ ﺑّﺪ ﻓﺎﻋﻠﯿﻦ ﻓﺒﺎﻷﻣﻮات ﻻ ﺑﺎﻷﺣﯿﺎء![‪.‬‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺮﺗّﺪﯾﻦ ﻣﻌﺘﺪﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﺴـﺘﻮﺟﺐ دﺧﻮل ﻧﺎر و و ﻣﺴـﺘﺤّﻖ ﻏﻀﺐ ﻗّﻬﺎر ﺟّﺒﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﻻﺋﻖ ﻫﺪاﯾﺖ ﺧﻠﻖ‬‫ﻧﻤﯽﺷﻮﻧـﺪ‪ ،‬و أﺻـﻼ أﻫﻞ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ آﻧﻬﺎ را ﻧﺠﻮم ﻫـﺪي ﻓﺮﻣﺎﯾـﺪ و اﯾﺸﺎن را‬‫ﺷﺎﯾﺎن اﺗّﺒﺎع در ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺼﻮﺻﺎت ﮐﺘﺎب و ﺳّﻨﺖ ﻗﺮار داده درﻫﺎي ﻫﻼك و ﺗﺒﺎب ﺑﺮوي اّﻣﺖ ﺧﻮد ﮔﺸﺎﯾﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪727 :‬‬‫ﻧﻘﻞ ﮐﻠﻤﺎت ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ در ﺑﺎب ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم و رد و اﺑﻄﺎل آﻧﻬﺎ و ﺟﻮاب ﺑﻪ ﻣﺰﻧﯽ ﺷﺎﮔﺮد ﺷﺎﻓﻌﯽ‬‫اﺷﺎره‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 84‬از ‪196‬‬‫و ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺑﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻨﻌـﺎم از ﮐﻼـم ﺑﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺳـﻨﺪا و ﻣﺘﻨـﺎ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﻤﻘﺎم ﻓﺮاغ دﺳﺖ داد ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭼﻨﺎن ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ ﮐﻪ‬‫ﺑﻌﻀـﯽ از ﺗﻘّﻮﻻت ﻓﺎﺳﺪه و ﺗﻔّﻮﻫﺎت ﮐﺎﺳﺪه دﯾﮕﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﺳّﻨﯿﻪ ﮐﻪ در ﺑﺎب اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﻤﻌﺮض إﻇﻬﺎر آوردهاﻧﺪ ﺑﯿﺎن ﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬و ﺑﺒﻄﻼن و‬‫ﻓﺴﺎد آن در ﺗﺒﺼﯿﺮ ﻧﺎﻇﺮ ﺧﺒﯿﺮ ﺑﯿﻔﺰاﯾﻢ‪.‬‬‫ﻣﺰﻧﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﮔﺮد رﺷـﯿﺪ ﺷﺎﻓﻌﯿﺴﺖ اﮔﺮ ﭼﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ را ﺻـﺤﯿﺢ ﻧﻤﯽداﻧﺪ ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻّﺤﺘﺶ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﻨﯽ آن اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ‬‫ﻫﺮ واﺣـﺪ از أﺻـﺤﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻨﺴﺖ ﺑﺮ آﻧﭽﻪ از ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻧﻘـﻞ ﮐﺮده‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ‬‫اﻟّﻨﻤﺮي اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻤﺰﻧّﯽ‪ -‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﻓﯽ‬‫ﻗﻮل رﺳﻮل ﻟا ﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ »أﺻﺤﺎﺑﯽ ﮐﺎﻟّﻨﺠﻮم«‬‫ﻗﺎل‪ :‬إّن ﺻـّﺢ ﻫـﺬا اﻟﺨﺒﺮ ﻓﻤﻌﻨﺎه ﻓﯿﻤﺎ ﻧﻘﻠﻮا ﻋﻨﻪ و ﺷـﻬﺪوا ﺑﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﮑّﻠﻬﻢ ﺛﻘﮥ ﻣﺆﺗﻤﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺟﺎء ﺑﻪ‪ .‬ﻻ ﯾﺠﻮز ﻋﻨﺪي ﻏﯿﺮ ﻫﺬا ]‪ .[1‬و أّﻣﺎ ﻣﺎ‬‫ﻗﺎﻟﻮا ﻓﯿﻪ ﺑﺮأﯾﻬﻢ ﻓﻠﻮ ﮐﺎن ﻋﻨﺪ أﻧﻔﺴـﻬﻢ ﮐﺬﻟﮏ ﻣﺎ ﺧّﻄﺄ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ و ﻻ أﻧﮑﺮ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻌﺾ و ﻻ رﺟﻊ ﻣﻨﻬﻢ أﺣﺪ إﻟﯽ ﻗﻮل ﺻﺎﺣﺒﻪ‪.‬‬‫ﻓﺘﺪﺑّﺮ[‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﺗﺄوﯾﻞ ﺑﻠﮑﻪ ﺗﺴﻮﯾﻞ ﮐﻪ ﻣﺰﻧﯽ ﻣﺮﺗﮑﺐ آن ﺷﺪه ﺑﺎﻃﻠﺴﺖ ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾﺪه و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺳﺪﯾﺪه‪:‬‬‫وﺟﻪ اول آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم و ﺣﻀﺮت ﻋّﺒﺎس ﻫﺮ دو أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ را در ﺑﺎب ﻧﻘﻞ‬‫ﺣﺪﯾﺚ »ﻻ ﻧﻮّرث ﻣﺎ ﺗﺮﮐﻨﺎ ﺻﺪﻗﮥ«‬‫و ﻧـﺪادن ﻣﯿﺮاث ﻧﺒﻮي‪ -‬ﺑﻨـﺎﺑﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ‪ -‬ﮐـﺎذب و آﺛﻢ و ﻏـﺎدر و ﺧـﺎﺋﻦ ﻣﯽداﻧﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ورد ﻓﯽ »ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴـﻠﻢ« و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ ﮐﺘﺐ‬‫اﻷﺣﺎدﯾﺚ‪ ،‬و ﻟﻘـﺪ ﻣﻀـﯽ إﺛﺒﺎﺗﻪ ﻓﯽ ﻣﺠّﻠـﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺪﯾﻨﮥ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﺒﯿﺎن ﻣﻌﺠﺐ ﮐﺎﻟّﺮوض اﻷﺛﯿﺚ‪ [1] .‬ﮐﻼم اﻟﻤﺰﻧﯽ ﻫـﺬا ﺑﻌﻤﻮﻣﻪ ﯾﺒﻄﻞ ﺟﻤﯿﻊ‬‫اﺳـﺘﺪﻻﻻت اﻟﻤﺴﺘﺪﻟﯿﻦ ﺑﺤﺪﯾﺚ اﻟﻨﺠﻮم‪ ،‬ﻓﺎﻟﻌﺠﺐ ﮐﻞ اﻟﻌﺠﺐ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ اﻻﺻﻮﻟﯿﯿﻦ ﻻ ﺳﯿﻤﺎ اﻟﺸﺎﻓﻌﯿﯿﻦ ﻣﻨﻬﻢ ﮐﯿﻒ ﯾﺤﺘﺠﻮن ﺑﻬﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺎﺋﻞ اﻷﺻﻮﻟﯿﮥ؟!‪ ،‬و ﻟﻘﺪ وﻓﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻌﺾ اﻫﻞ اﻻﻧﺼﺎف ﻟﻠﺮد ﻋﻠﯿﻬﻢ أﯾﻀﺎ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ‪ ،‬و ﻟّﻠﻪ اﻟﺤﻤﺪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ )‪ .12‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪728 :‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ واﺣﺪ از أﺻﺤﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻨﺴﺖ در آﻧﭽﻪ رواﯾﺖ ﮐﺮده از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳﻠّﻢ؟! ﻫﻞ ﻫﺬا اﻟّﺎ ﻣﺼﺎدﻣﮥ اﻟﻌﯿﺎن و اﻟﺘﻔّﻮه ﺑﮑﻠﻤﮥ ﻣﺎ ﻧّﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﺳﻠﻄﺎن؟!‬‫وﺟﻪ دوم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﻋﺜﻤـﺎن را در ﻧﻘﻞ إﺟﺎزت رّد ﺣﮑﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻌﺎص ﺑﺴﻮي ﻣـﺪﯾﻨﻪ ﺻﺎدق ﻧﺪاﻧﺴـﺘﻪاﻧﺪ و ﺣـﺪﯾﺚ او را رّد ﮐﺮدهاﻧـﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ‬‫ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻨﻌﺎم در ﮐﺘﺐ أﮐﺎﺑﺮ و أﻋﻼم اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ »اﻟﻤﺴﺘﺼﻔﯽ« ﻟﻠﻐّﺰاﻟﯽ و »ﺷﺮح اﻟﻤﻨﻬﺎج«‬‫ﻟﻠﻌﺒﺮي‪ ،‬و ﻗﺪ ﻣﻀﺖ ﻋﺒﺎرة ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻦ ﻫﺬﯾﻦ اﻟﮑﺘﺎﺑﯿﻦ‪.‬‬‫ﻓﮑﯿﻒ ﯾﻤﮑﻦ أن ﯾﻘﺎل إّن اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﺑﺄﺟﻤﻌﻬﻢ ﻣﺜﻞ اﻟّﻨﺠﻮم و إﻧّﻬﻢ ﺑﺮآء ﻣﻦ اﻟﮑﺬب و اﻟﻤﯿﻦ؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪:‬‬‫ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷﻌﺮّي را در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ اﺳﺘﯿﺬان ﻣّﺘﻬﻢ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و او را از رواﯾﺖ أﺣﺎدﯾﺚ ﻋﻠﯽ اﻹﻃﻼق ﻣﻨﻊ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ‬‫درﯾﺖ ﻓﯿﻤﺎ ﺳـﺒﻖ ﺑﺎﻟّﺘﻔﺼـﯿﻞ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب در رواﯾﺖ أﺣﺎدﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 85‬از ‪196‬‬‫آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب ﻋﺪل و ﺛﻘﮥ ﺑﻮدﻧﺪ؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 4‬ﺗﺎ وﺟﻪ ‪» 21‬ص ‪ «741‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮐﻪ از ﻣﻌﺎرﯾﻒ ﺻﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ و ﺷﻮاﻫﺪ ﻋﺪم اﻋﺘﻤﺎد ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و ﻋﻠﻤﺎي ﺳﻨﯿﻪ ﺑﺮ رواﯾﺎت‬‫او‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را ﮐﻪ از ﻣﻌﺮوﻓﯿﻦ ﺻـﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ و او را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣّﺘﻬﻢ داﻧﺴـﺘﻪ ﺑﺎ‬‫ﺿﺮب دّره ﻃﺮﯾﻖ إﻧﮑـﺎر ﺑﺮ او ﭘﯿﻤﻮده و از ﮐﺜﺮت ﻣﻔﺘﺮﯾـﺎت و أﮐﺎذﯾﺐ او ﺑﺘﻨﮏ آﻣـﺪه ﺑﺘﻬﺪﯾـﺪ ﺷﺪﯾـﺪ او ﭘﺮداﺧﺘﻨـﺪ و ﺑﻮﻋﯿـﺪ ﻣﺒﯿـﺪ او را‬‫ﻣﻘﺮوع ﺳﺎﺧﺘﻨـﺪ‪ ،‬و ﺑﻼـ ﻣﺤﺎﺑـﺎ ﮔﻔﺘﻨـﺪ ﮐﻪ ﺗﺮك رواﯾﺖ از ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﮑﻦ و إﻟّـﺎ ﺗﺮا ﺑﺠﺒﺎل دوس‬‫ﻣﯽرﺳﺎﻧﻢ! ﯾﻌﻨﯽ از ﻣﺪﯾﻨﻪ ﻣﻨّﻮره ﺗﺮا ﺧﺎرج ﻧﻤﻮده ﺑﻮﻃﻦ أﺻﻠﯽ ﺗﻮ ﮐﻪ ﺟﺒﺎل دوﺳﺴﺖ رﺳﺎﻧﯿﺪه ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﻣﺤﺒﻮس ﻣﯽﮔﺮداﻧﻢ‪.‬‬‫و از ﻫﻤﯿﻦ ﺟﺎﺳﺖ ﮐﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺗﺎ ﻋﻤﺮ زﻧﺪه ﺑﻮد ﻗﺎدر ﻧﺒﻮد ﺑﺮﯾﻦ أﻣﺮ ﮐﻪ »ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ« ﺑﮕﻮﯾﺪ و ﻣﺴـﻠﮏ رواﯾﺖ از آن ﺟﻨﺎب‬‫ﺑﭙﻮﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻣﺮدن ﻋﻤﺮ اﮔﺮ ﭼﻪ ﻧﺎﻣﻘّﯿﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد وﻟﯽ ﺑﻀـﺮب دّره ﻋﻤﺮي ﻣﺴـﺘﻮﺟﺐ ﺳﺰا ﺑﻮدﻧﺶ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﻧﻤﻮد! ﺣﺎﻻ ﻋﺒﺎراﺗﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺪ‬‫اﯾﻦ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺳﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪729 :‬‬‫اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻣﺪﺧﻮل ﻋﻨﺪ ﺷـﯿﻮﺧﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺮﺿـّﯽ اﻟّﺮواﯾﮥ‪ ،‬ﺿـﺮﺑﻪ ﻋﻤﺮ‪ -‬رض‪ -‬ﺑﺎﻟّﺪّرة و ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻗﺪ أﮐﺜﺮت ﻟا ّﺮواﯾﮥ و‬‫أﺣﺮ ﺑﮏ أن ﺗﮑﻮن ﮐﺎذﺑﺎ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ص‪.[-‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »ﺗﺄوﯾﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﺤﺪﯾﺚ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﻣﺎ ﻃﻌﻨﻪ )ﯾﻌﻨﯽ اﻟﻨﻈﺎم‪ (12 .‬ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ﺑﺘﮑﺬﯾﺐ ﻋﻤﺮ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﻠﯽ و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﻪ ﻓﺈّن أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة ﺻﺤﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻧﺤﻮا ﻣﻦ ﺛﻼـث ﺳـﻨﯿﻦ و أﮐﺜﺮ اﻟﺮواﯾـﮥ ﻋﻨﻪ و ﻋّﻤﺮ ﺑﻌـﺪه ﻧﺤﻮا ﻣﻦ ﺧﻤﺴـﯿﻦ ﺳـﻨﮥ و ﮐﺎﻧﺖ وﻓﺎﺗﻪ ﺳـﻨﮥ ﺗﺴﻊ و ﺧﻤﺴـﯿﻦ‪ .‬و ﻓﯿﻬﺎ‬‫ﺗﻮّﻓﯿﺖ أّم ﺳـﻠﻤﮥ زوج اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و ﺗﻮّﻓﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺒﻠﻬﻤﺎ ﺑﺴﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺗﯽ ﻣﻦ اﻟّﺮواﯾﮥ ﻋﻨﻪ ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﺄت‬‫ﺑﻤﺜﻠﻪ ﻣﻦ ﺻﺤﺒﻪ ﻣﻦ ﺟّﻠﮥ أﺻﺤﺎﺑﻪ و اﻟّﺴﺎﺑﻘﯿﻦ اﻷّوﻟﯿﻦ إﻟﯿﻪ اﺗّﻬﻤﻮه و أﻧﮑﺮوا ﻋﻠﯿﻪ و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺳﻤﻌﺖ ﻫﺬا وﺣﺪك؟! و ﻣﻦ ﺳﻤﻌﻪ ﻣﻌﮏ؟‬‫و ﮐﺎﻧﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ أﺷّﺪﻫﻢ إﻧﮑﺎرا ﻋﻠﯿﻪ ﻟﺘﻄﺎول اﻷّﯾﺎم ﺑﻬﺎ و ﺑﻪ‪ .‬و ﮐﺎن ﻋﻤﺮ أﯾﻀﺎ ﺷﺪﯾﺪا ﻋﻠﯽ ﻣﻦ أﮐﺜﺮ اﻟّﺮواﯾﮥ أو أﺗﯽ ﺑﺨﺒﺮ ﻓﯽ‬‫اﻟﺤﮑﻢ ﻻ ﺷﺎﻫﺪ ﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﯾﺄﻣﺮﻫﻢ ﺑﺄن ﯾﻘﻠّﻮا اﻟّﺮواﯾﮥ‪ ،‬ﯾﺮﯾﺪ ﺑﺬﻟﮏ أن ﻻ ﯾّﺘﺴﻊ اﻟّﻨﺎس ﻓﯿﻬﺎ و ﯾﺪﺧﻠﻬﺎ اﻟّﺸﻮب و ﯾﻘﻊ اﻟّﺘﺪﻟﯿﺲ و اﻟﮑﺬب‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﻨﺎﻓﻖ و اﻟﻔﺎﺟﺮ و اﻷﻋﺮاﺑّﯽ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺮ ﻗﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻘـﺪ ﺣـّﺪﺛﺘﮑﻢ ﺑﺄﺣﺎدﯾﺚ ﻟﻮ ﺣّﺪﺛﺖ ﺑﻬﺎ زﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ‬‫اﻟﺨﻄﺎب ﻟﻀﺮﺑﻨﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﺎﻟّﺪرة![‪.‬‬‫و ﺷـﻤﺲ اﻻﺋﻤﮥ ﺳﺮﺧﺴـﯽ در »ﮐﺘﺎب اﻻﺻﻮل« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ آورده‪] :‬و ﻟّﻤﺎ ﺑﻠﻎ ﻋﻤﺮ أّن أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة ﯾﺮوي ﺑﻌﺾ ﻣﺎ ﻻ ﯾﻌﺮف ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺘﮑﻔّﻦ‬‫ﻋﻦ ﻫﺬا أو ﻷﻟﺤﻘّﻨﮏ ﺑﺠﺒﺎل دوس ‪.‬‬
‫و اﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﺷـﺎﻓﻌﯽ در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ وﻓﺎت أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ زرﻋـﮥ اﻟّﺪﻣﺸـﻘّﯽ‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ‬‫زرﻋﮥ اﻟّﺮﻣﯿﺜﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺮوان اﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﻋﻦ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﺳﺎﺋﺐ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄـ ﺎب ﯾﻘﻮل ﻷـﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ :‬ﻟﺘﺘﺮﮐّﻦ اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ أو ﻷﻟﺤﻘّﻨـﮏ ﺑﺄرض دوس‪ .‬و ﻗﺎل‬‫ﻟﮑﻌﺐ اﻷﺣﺒﺎر‪ :‬ﻟﺘﺘﺮﮐّﻦ اﻟﺤﺪﯾﺚ أو‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪730 :‬‬‫ﻷﻟﺤﻘّﻨﮏ ﺑﺄرض اﻟﻘﺮدة‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ زرﻋﮥ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﻣﺴﻬﺮ ﯾﺬﮐﺮه ﻋﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﻧﺤﻮا ﻣﻨﻪ و ﻟﻢ ﯾﺴﻨﺪه ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 86‬از ‪196‬‬‫و ﻣﻼـ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤـ ﺎل« در ﮐﺘـﺎب اﻟﻌﻠﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ اﻟّﺴـ ﺎﺋﺐ ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﯾﻘﻮل ﻷﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪:‬‬‫ﻟﺘﺘﺮﮐّﻦ اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أو ﻷﻟﺤﻘّﻨـﮏ ﺑﺄرض دوس‪ .‬و ﻗﺎل ﻟﮑﻌﺐ‪ :‬ﻟﺘﺘﺮﮐّﻦ اﻟﺤـﺪﯾﺚ أو ﻷﻟﺤﻘّﻨﮏ‬‫ﺑﺄرض اﻟﻘﺮدة! »ﮐﺮ )أي رواه اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ(«‪.‬‬‫اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﺷﺎﻓﻌﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ وﻓﺎت أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻷﺧﻀـﺮ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻣﺎ ﮐّﻨﺎ ﻧﺴﺘﻄﯿﻊ أن ﻧﻘﻮل »ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ« ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ ﻋﻤﺮ[‪.‬‬‫و ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﺤّﻔﺎظ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻠﻤﮥ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﻗﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﮐﻨﺖ ﺗﺤّﺪث ﻓﯽ زﻣﺎن ﻋﻤﺮ ﻫﮑﺬا؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻮ‬‫ﮐﻨﺖ اﺣّﺪث ﻓﯽ زﻣﺎن ﻋﻤﺮ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ اﺣّﺪﺛﮑﻢ ﻟﻀﺮﺑﻨﯽ ﺑﻤﺨﻔﻘﺘﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﻤـﺎﻧﻌﺖ ﻋﻤﺮ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را از ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﺑﺤـّﺪي ﺷﺎﺋﻊ و ذاﺋﻊ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ إﻣﺎم ﻋﺎﻟﯿﻤﻘﺎم ﺳـّﻨّﯿﻪ أﺑﻮ ﺣﺎﻣـﺪ ﻏّﺰاﻟﯽ ﻫﻢ آن را در‬‫ﮐﺘﺎب »ﻣﺴﺘﺼﻔﯽ« ذﮐﺮ ﮐﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ داﻧﺴﺘﯽ‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ادراك اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻋﺒﺮتآﮔﯿﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ اﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﻧﻘﻞ اﺣﺎدﯾﺚ ﺛﻘﺎت و ﻋﺪول ﺑﻮدﻧﺪ و ﻫﻤﻪ اﯾﺸﺎن ﻣﺜﻞ ﻧﺠﻮم ﺳﻤﺎ ﺣّﻖ ﻫﺪاﯾﺖ أدا ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را ﻋﺜﻤـﺎن ﮐﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻟﺚ ﺳـّﻨﯿﺎﻧﺴﺖ ﻧﯿﺰ ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻧﻤﻮده و او را ﻣّﺘﻬﻢ داﻧﺴـﺘﻪ و إﻧﮑﺎر ﺑﺮ او ﮐﺮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ از‬‫ﻋﺒﺎرت اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ ﮐﻪ آﻧﻔﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ درﯾﺎﻓﺘﯽ‪.‬‬‫و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬـﻮرﺳﺖ ﮐـﻪ ﻫﺮ ﮔـﺎه أﺑـﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻧﺰد ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛـﺎﻟﺚ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ درﺟﻪ ﺳـﺎﻓﻠﻪ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﭼﮕـﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗـﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ‬‫أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﻧﻘﻞ و رواﯾﺖ از آن ﺟﻨﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪731 :‬‬‫وﺟﻪ ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻧﺰد ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻧﯿﺰ ﮐﺎذب ﻣﮑّﺬب ﺑﻮد و آن ﺟﻨﺎب او را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﻣّﺘﻬﻢ‬‫ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد و ﻃﺮﯾﻖ إﻧﮑﺎر ﺑﺮ او ﻣﯽﭘﯿﻤﻮد و ﺗﻔّﺮد او را در ﺳﻤﺎع ﻣﻨﮑﺮ داﻧﺴﺘﻪ در ﺗﻔﺮﯾﻊ او ﻣﯽاﻓﺰود‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣﻀﯽ ﻓﯽ ﻋﺒﺎرة اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺳﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﺪ روي ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ‪ -‬رض‪ -‬أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬أﻻ! إّن أﮐﺬب اﻟّﻨﺎس‪ -‬أو أﮐﺬب اﻷﺣﯿﺎء‪ -‬ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة‬‫اﻟّﺪوﺳّﯽ ‪.‬‬
‫و ﮐﺎﻟﺸـﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌـﮥ اﻟّﻨﻬﺎر ﻣﻨﺠﻠﯽﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ درك اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ أﺣﺪي از أﻫﻞ اﯾﻤﺎن ﻣﺘﺠﺎﺳـﺮ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﺪاﻧﺪ و ﻣﺮﮐﺐ ﺟﻬﺎﻟﺖ در ﺑﺎدﯾﻪ ﺿﻼﻟﺖ ﺑﺄﻗﺒﺢ وﺟﻮه ﺑﺠﻬﺎﻧﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را ﺣﻀـﺮت ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻣﺠﺘﻬﺪه ﻫﻢ ﻣﮑّﺬب و ﻣّﺘﻬﻢ وا ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ ،‬و آن ﻋّﻠﺎﻣﻪ روزﮔﺎر از ﻫﻤﻪ ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ ﺑﺮ او أﺷـّﺪ‬‫إﻧﮑﺎرا ﻣﯽﺑﻮد و ﺑﺘﻄﺎول أّﯾﺎم دﺳﺖ از إﻧﮑﺎر ﺑﺮ او ﻧﻤﯽﮐﺸﯿﺪ‪ ،‬و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ذاﺋﻘﻪ ﺗﻘﺮﯾﻊ و ﺗﺄﻧﯿﺐ او ﺑﻨﺎﭼﺎري ﻣﯽﭼﺸﯿﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ‬‫ﻣﻦ ﻻﺣﻆ ﻋﺒﺎرة اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟﻤﺎﺿﯿﮥ‪.‬‬‫و ﮔﻤﺎﻧﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺘﻘـﺪﯾﻦ ﺣﻀـﺮت ﻋﺎﺋﺸﻪ اﮔﺮ ﺣّﻈﯽ از ﺻـﺪق ﻋﻘﯿـﺪت داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﺗﺄوﯾﻞ ﺑﻠﮑﻪ ﺗﺴﻮﯾﻞ ﻣﺰﻧﯽ را در ﺑﺎب‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﻗﺎﺑﻞ وﻗﻌﺖ اﻧﮕﺎرﻧﺪ و ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺘﺤّﯿﺎت و اﻟّﺘﺴﻠﯿﻤﺎت را از ﺛﻘﺎت و ﻋﺪول ﺑﺸﻤﺎرﻧﺪ‪.‬‬‫و ﺗﻔﺼﯿﻼت رّد و إﻧﮑﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺎﺋﺸﻪ ﺑﺮ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه و واﻗﻌﺎت ﺗﮑﺬﯾﺐ و ﺗﺄﻧﯿﺐ و ﺗﺜﺮﯾﺐ و ﺗﺮﻫﯿﺐ آن أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﺮ اﯾﻦ ﭘﺴﺮ ﻧﺎﻫﻤﻮار‬‫ﺧﻮد را اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺴﻂ ﻋﻈﯿﻢ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺷﻄﺮي از آن در ﻣﺠﻠّﺪ أّول ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﻣﺬﮐﻮرﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻦ ﺷﺎء ﻓﻠﯿﺮﺟﻊ إﻟﯿﻪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ]‪ [1‬ﮐﻪ ﻧﺰد أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ داراي ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﻈﯿﻤﻪ اﺳﺖ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را در ﻗﻮل او »وﻟﺪ اﻟّﺰﻧﺎ ﺷّﺮ اﻟّﺜﻠﺜﮥ« ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻧﻤﻮده‬‫و ﺑﺮ رﻏﻢ أﻧﻒ او اﻓﺎده ]‪ [1‬ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را در ﻗﻮل او‪» :‬ان اﻟﻮﺗﺮ ﻟﯿﺲ ﺑﺤﺘﻢ« ﻧﯿﺰ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪732 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 87‬از ‪196‬‬‫ﻧﻤﻮده ﮐﻪ‪» :‬وﻟـﺪ اﻟّﺰﻧـﺎ ﺧﯿﺮ اﻟّﺜﻼﺛـﮥ«‪ ،‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻠّﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ ﻣﯿﻤﻮن ﺑﻦ ﻣﺮان أﻧّﻪ ﺷـﻬﺪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺻـﻠّﯽ ﻋﻠﯽ‬‫وﻟﺪ زﻧﺎء ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إّن أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة ﻟﻢ ﯾﺼّﻞ ﻋﻠﯿﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻫﻮ ﺷّﺮ اﻟّﺜﻼﺛﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻫﻮ ﺧﯿﺮ اﻟّﺜﻼﺛﮥ‪ .‬ﻋﺐ ]‪.[[1‬‬‫و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻧﺰد اﺑﻦ ﻋﻤﺮ در ﻗﻮل ﺧﻮد »وﻟـﺪ اﻟّﺰﻧﺎ ﺷـّﺮ اﻟّﺜﻼﺛـﮥ« دروﻏﮕﻮ ﺑﺎﺷـﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ادﻋﺎي اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ‬‫درﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻧﺒﻮي در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ از آن ﺟﻨﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬زﺑﯿﺮ ﮐﻪ ﻧﺰد ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ از ﻋﺸﺮه ﻣﺒّﺸﺮه اﺳﺖ و ﻋﻈﻤﺖ و ﺟﻼﻟﺖ او ﻧﺰد اﯾﺸﺎن ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﺘﯿّﻘﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﺬب‬‫أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه و آن ﻫﻢ ﺑﻤﺸﺎﻓﻬﻪ ﺧﻮدش ﺑﺘﮑﺮار إﻇﻬﺎر ﻧﻤﻮده‪.‬‬‫اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ وﻓﺎت أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺧﺜﯿﻤﮥ‪:‬‬‫ﺛﻨﺎ ﻫﺎرون ﺑﻦ ﻣﻌﺮوف‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ إﺳﺤﺎق‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﻤﺮ‪ -‬أو ﻋﺜﻤﺎن‪ -‬اﺑﻦ ﻋﺮوة ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﺮوة ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ‬‫اﻟﻌّﻮام‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗـﺎل ﻟﯽ أﺑﯽ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬أدﻧﻨﯽ ﻣﻦ ﻫـﺬا!‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة‪ -‬ﻓﺈﻧّﻪ ﯾﮑﺜﺮ اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄدﻧﯿﺘﻪ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺠﻌﻞ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﯾﺤـّﺪث و ﺟﻌﻞ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺻـﺪق ﮐـﺬب‪ ،‬ﺻـﺪق ﮐـﺬب‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺖ! ﻣﺎ ﻗﻮﻟﮏ‪» :‬ﺻـﺪق ﮐﺬب«؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻨّﯽ! أّﻣﺎ أن ﯾﮑﻮن ﺳـﻤﻊ ﻫﺬه اﻷﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻼ أﺷّﮏ و ﻟﮑﻦ ﻣﻨﻬﺎ ﻣﺎ وﺿﻌﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿﻌﻪ‬‫و ﻣﻨﻬﺎ ﻣﺎ وﺿﻌﻪ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﻮاﺿﻌﻪ‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ارﺗﮑﺎب ﮐـﺬب‪ -‬و ﻟﻮ ﺑﻮﺿﻊ أﺣﺎدﯾﺚ در ﻏﯿﺮ ﻣﻮاﺿﻊ آن ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺎﻓﻆ أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻧﺼـﺮ‬‫اﻟﻤﺮوزي اﻟﻔﻘﯿﻪ ﮐﻪ ﺟﻼـﻟﺖ ﺷـﺎن او ﻧﺰد ﺳـﻨﯿﻪ ﺑﺮ ﻧـﺎﻇﺮ »ﺗـﺬﮐﺮة اﻟﺤﻔـﺎظ« ذﻫﺒﯽ و »ﻃﺒﻘﺎت اﻟﺤﻔﺎظ« ﺳـﯿﻮﻃﯽ و ﻏﯿﺮ آن ﻣﺨﻔﯽ ﻧﯿﺴﺖ در‬‫ﮐﺘـﺎب »اﻻﻧﺘﻔﺎع ﺑﺠﻠﻮد اﻟﻤﯿﺘـﮥ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬ﺣـﺪﺛﻨﺎ اﺳـﺤﺎق ﺑﻦ راﻫﻮﯾﻪ و أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺣـﺪﺛﻨﺎ ﺟﺮﯾﺮ ﻋﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻋﻦ‬‫ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﻋﻦ ﻃﺎوس‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﮐﻨﺖ ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻋﻨﺪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﺄﺗﺎه رﺟﻞ ﻓﻘﺎل! ان أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة ﯾﻘﻮل‪» :‬ان اﻟﻮﺗﺮ ﻟﯿﺲ ﺑﺤﺘﻢ« ﻓﺨﺬوا ﻣﻨﻪ و دﻋﻮا‪ .‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐﺬب أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة‪،‬‬‫ﺟﺎء رﺟﻞ اﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻓﺴﺄﻟﻪ ﻋﻦ ﺻﻼة اﻟﻠﯿﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺜﻨﯽ‪ ،‬ﻣﺜﻨﯽ‪ ،‬ﻓﺎذا ﺧﺸﯿﺖ اﻟﺼﺒﺢ ﻓﻮاﺣﺪة( )‪ 12‬ن(‪.‬‬‫]‪ [1‬أي رواه ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪733 :‬‬‫ﺑﺎﺷﺪ‪ -‬ﻣﺨّﻞ ﺑﻮﺛﻮق و اﺋﺘﻤﺎﻧﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ‬‫ﺑﻮدﻧـﺪ؟! ﻫـﻞ ﻫـﺬا إﻟّـﺎ ﻣﺼﺎدﻣـﮥ اﻟﻌﯿـﺎن؟! وﺟﻪ دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ اﻟّﺘﯿﻤﯽ‪ -‬ﮐﻪ از ﻣﻌـﺎرﯾﻒ ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ ﻋﻈﺎم و ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ و‬‫ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺄن و رﻓﻌﺖ ﻣﮑﺎﻧﺶ ﺑﺮ ﻧﺎﻇﺮ »ﺗﻬـﺬﯾﺐ اﻟﮑﻤﺎل« و »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟّﺘﻬﺬﯾﺐ« و دﯾﮕﺮ ﮐﺘﺐ رﺟﺎل واﺿﺢ و آﺷـﮑﺎرﺳﺖ‪ -‬در أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه‬‫ﻗﺪح ﺻـﺮﯾﺢ و ﺟﺮح ﻓﻀﯿﺢ آﻏﺎز ﻧﻬﺎده ﺑﺈﻇﻬﺎر ﻣﺘﺮوﮐّﯿﺖ ﺑﺴﯿﺎري از أﺣﺎدﯾﺚ او داد ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ او داده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﺳﮑﺎﻓﯽ‬‫در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و روي ﺳـﻔﯿﺎن اﻟّﺜﻮرّي ﻋﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﺘﯿﻤﯽ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎﻧﻮا ﻻ ﯾﺄﺧﺬون ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة إﻟّﺎ ﻣﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ ذﮐﺮ ﺟّﻨﮥ أو ﻧﺎر‪ .‬و روي أﺑﻮ‬‫أﺳﺎﻣﮥ ﻋﻦ اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﮐﺎن إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺻـﺤﯿﺢ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﮑﻨﺖ إذا ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﻦ أﺣﺪ اﻟﺤﺪﯾﺚ أﺗﯿﺘﻪ ﻓﻌﺮﺿﺘﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﺄﺗﯿﺘﻪ ﯾﻮﻣﺎ ﺑﺄﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻦ أﺣﺎدﯾﺚ أﺑﯽ ﺻﺎﻟﺢ ﻋﻦ‬‫أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬دﻋﻨﯽ ﻣﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة! إﻧّﻬﻢ ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺘﺮﮐﻮن ﮐﺜﯿﺮا ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺜﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ﯾﺎزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ ﻧﺨﻌﯽ ﮐﻪ از أﺟﻠّﻪ أﺳﺎﻃﯿﻦ ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و أﻋﺎﻇﻢ أﺋﻤﻪ ﻣﻌﺮوﻓﯿﻨﺴﺖ ﻧﯿﺰ ﻗﺪح و ﺟﺮح أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺑﺈﻓﺎده ﺧﻮد‬‫ﻣﺤّﻘﻖ ﻧﻤﻮده ﺑﻼ ﻣﺤﺎﺑﺎ ﺗﺮك أﺻـﺤﺎب ﺧﻮد از ﺣـﺪﯾﺚ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده و ﻧﯿﺰ ارﺷﺎد ﮐﺮده ﮐﻪ أﺧـﺬ ﻧﻤﯽﮐﺮدﻧـﺪ از ﻫﺮ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﻮ‬‫ﻫﺮﯾﺮه‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﻓـﺎده ﮐﺮده ﮐﻪ ﻣﯽدﯾﺪﻧـﺪ در أﺣـﺎدﯾﺚ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﭼﯿﺰﻫـﺎ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ أﺣﺎدﯾﺚ او را ﻣﻌﺘﻤـﺪ و ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﻤﯽداﻧﺴـﺘﻨﺪ و أﺧـﺬ ﻧﻤﯽﮐﺮدﻧـﺪ از‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 88‬از ‪196‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻣﮕﺮ آن ﭼﻪ ﻣﯽﺑﻮد از ﺣﺪﯾﺚ ﺻﻔﺖ ﺟّﻨﺖ ﯾﺎ ﻧﺎر ﯾﺎ ﺣّﺚ ﺑﺮ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺢ ﯾﺎ ﻧﻬﯽ از ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻗﺮآن آن را آورده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﻓﯽ »اﻟّﺘﺎرﯾﺦ«‪] :‬و ﻗﺎل ﺷﺮﯾﮏ ﻋﻦ ﻣﻐﯿﺮة ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن أﺻﺤﺎﺑﻨﺎ ﯾﺪﻋﻮن ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة و روي اﻷﻋﻤﺶ ﻋﻦ‬‫إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺄﺧﺬون ﻣﻦ ﮐّﻞ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﻗﺎل اﻟّﺜﻮرّي‪ :‬ﻋﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺮون ﻓﯽ أﺣﺎدﯾﺚ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة أﺷﯿﺎء و ﻣﺎ ﮐﺎﻧﻮا ﯾﺄﺧﺬون ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺜﻪ إﻟّﺎ ﻣﺎ ﮐﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪734 :‬‬‫ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺻﻔﮥ ﺟّﻨﮥ أو ﻧﺎر أو ﺣّﺚ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺢ أو ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﺷﯽء ﺟﺎء اﻟﻘﺮآن ﺑﻪ ‪.‬‬
‫و ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﻓﺎده إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻧﺨﻌﯽ در ﺑﺎب ﻗﺪح أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ را وﻗﻌﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ؟! و ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ را در ﻧﻘﻞ‬‫و رواﯾﺖ از ﺟﻨﺎب ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ أﻓﻀﻞ اﻟّﺘﺤّﯿﺎت ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺧﻮاﻫﺪ اﻧﮕﺎﺷﺖ؟! وﺟﻪ دوازدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺴـﺮ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﮐﻪ از‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺸـﺎﻫﯿﺮ ﺗـﺎﺑﻌﯿﻨﺴﺖ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را در ﻧﻘـﻞ أﺣـﺎدﯾﺚ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺗﺨﻠﯿﻂ ﻋﺠﯿﺐ ﻣﯽداﻧﺴﺖ؛ و ﺑﻼ ﻣﺤﺎﺑﺎ ﻣﯽﮔﻔﺖ ﮐﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ را از ﮐﻌﺐ و ﺣـﺪﯾﺚ ﮐﻌﺐ را از آن ﺟﻨﺎب رواﯾﺖ ﻣﯽﮐﺮد! اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد‬‫در ذﮐﺮ وﻓﺎت أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ اﻟﺤّﺠﺎج‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺪارﻣﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺮوان اﻟّﺪﻣﺸﻘّﯽ ﻋﻦ اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪،‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﺑﮑﯿﺮ ﺑﻦ اﻷﺷـّﺞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﺑﺴـﺮ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ‪ :‬اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ و ﺗﺤّﻔﻈﻮا ﻣﻦ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ رأﯾﺘﻨﺎ ﻧﺠﺎﻟﺲ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﯿﺤّﺪث ﺣﺪﯾﺚ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﻦ ﮐﻌﺐ و ﺣﺪﯾﺚ ﮐﻌﺐ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ .‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﯾﺠﻌﻞ‪ :‬ﻣﺎ ﻗﺎﻟﻪ‬‫ﮐﻌﺐ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻣـﺎ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻦ ﮐﻌﺐ‪ .‬ﻓﺎﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ و ﺗﺤّﻔﻈﻮا ﻓﯽ‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺑﻬﺮه از ﻋﻘﻞ داﺷﺘﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺨّﻠﻂ ﻣﺨﺘﺒﻂ را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﻧﺨﻮاﻫﺪ اﻧﮕﺎﺷﺖ‪.‬‬‫وﺟﻪ ﺳـﯿﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺷـﻌﺒﮥ ﺑﻦ اﻟﺤّﺠـ ﺎج ﮐﻪ ﻧﺰد اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺻـﺎﺣﺐ ﻣﻨﺎﻗﺐ ﮐﺜﯿﺮه و ﻣﻔﺎﺧﺮ ﻏﺰﯾﺮه اﺳﺖ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده ﺑﺂﻧﮑﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه‬‫ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺗﺪﻟﯿﺲ ﻣﯽﺷﺪ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ وﻓﺎت أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه آورده‪] :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺷـﻌﺒﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﮐﺎن ﯾﺪﻟّﺲ‪ ،‬أي ﯾﺮوي ﻣﺎ ﺳﻤﻌﻪ ﻣﻦ ﮐﻌﺐ و‬‫ﻣﺎ ﺳﻤﻌﻪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻻ ﯾﺒّﯿﻦ ﻫﺬا ﻣﻦ ﻫﺬا‪ .‬ذﮐﺮه اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ‪ .‬و ﮐﺎن ﺷﻌﺒﮥ ﺑﻬﺬا ﯾﺸﯿﺮ إﻟﯽ ﺣﺪﯾﺜﻪ‬‫»ﻣﻦ أﺻﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ ﻓﻼ ﺻﯿﺎم ﻟﻪ«‬‫ﻓﺈﻧّﻪ ﻟﻤﺎ ﺣﻮﻗﻖ ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯿﻪ ﻣﺨﺒﺮ و ﻟﻢ أﺳـﻤﻌﻪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ! و ﺑﻌﺪ ﺳـﻤﺎع اﯾﻦ ﻗﻮل ﺷـﻌﺒﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺷﻌﺒﻪ از‬‫ﻋﻘﻞ دارد ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪735 :‬‬‫ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻧﺒﻮي ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ آن ﺟﻨﺎب ﻃﺮﯾﻖ أﻣﺎﻧﺖ و دﯾﺎﻧﺖ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ﭼﻬـﺎردﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑـﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ ﻧﻌﻤـﺎن ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ اﻟﮑﻮﻓﯽ ﮐﻪ إﻣـﺎم أﻋﻈﻢ ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ و ﺣﻀـﺮات اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻃﻮاﻣﯿﺮ ﻋﺮﯾﻀﻪ ﻃﻮﯾﻠﻪ در‬‫ﻣﺪاﺋﺢ او ﺳﯿﺎه ﮐﺮدهاﻧﺪ ﺑﺼﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم و اﯾﻀﺎح ﻻ ﮐﻼم ﻧﻔﯽ ﻋﺪاﻟﺖ از أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻧﻤﻮده ﺑﺨﻄﺎب ﺗﻠﻤﯿﺬ رﺷﯿﺪ ﺧﻮد ﮐﻪ أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﺎﺷﺪ‬‫اﻓﺎده ﮐﺮده ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻋﺪول ﻫﺴﺘﻨﺪ إﻟّﺎ أﺷﺨﺎﺻﯽ ﭼﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ از آن در ﺑﯿﺎن أﺳﺎﻣﯽ آن أﺷﺨﺎص ﮐﻪ از داﺋﺮه ﻋﺪاﻟﺖ ﺧﺎرج و در‬‫زﻣﺮه ﻣﻘﺪوﺣﯿﻦ ﻣﺎرج ﻫﺴـﺘﻨﺪ »أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه« را ﺷـﺮف ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺑﺨﺸﯿﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﺳﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ اﺑﻦ‬‫أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و روي أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ ﻷـﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔـﮥ‪ :‬ﯾﺠﯽء اﻟﺨﺒﺮ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ص‪ -‬ﯾﺨـﺎﻟﻒ ﻗﯿﺎﺳـﻨﺎ‪ ،‬ﻣـﺎ ﻧﺼـﻨﻊ ﺑﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬إذا ﺟﺎءت ﺑﻪ اﻟّﺮواة‬‫اﻟّﺜﻘﺎت ﻋﻤﻠﻨﺎ ﺑﻪ و ﺗﺮﮐﻨﺎ اﻟّﺮأي‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﺗﻘﻮل ﻓﯽ رواﯾﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﺎﻫﯿﮏ ﺑﻬﺎ! ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻋﻠﯽ و ﻋﺜﻤﺎن؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐﺬﻟﮏ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ رآﻧﯽ أﻋّﺪ اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﮐّﻠﻬﻢ ﻋﺪول ﻣﺎ ﻋﺪا رﺟﺎﻻ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻋّﺪ ﻣﻨﻬﻢ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة و أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 89‬از ‪196‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﺗﻔﻀـﯿﺢ و ﺗﻘﺒﯿﺢ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮐﻪ از إﻣﺎم أﻋﻈﻢ ﺳـّﻨّﯿﻪ ﺻﺎدر ﺷﺪه ﺟﺎي آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮات اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻋﻤﻮﻣﺎ و اوﻟﯿﺎي‬‫ﻣﺰﻧﯽ ﺧﺼﻮﺻﺎ در ﻣﺎﺗﻢ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺧﺎﮐﻨﺸﯿﻦ ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬و از ﮐﺜﺮت ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﯽ و أﻗﺼﺎي ﺣﯿﺮاﻧﯽ ﻣﺮاﺑﻊ و ﻣﻨﺎزل ﺧﻮد را ﺗﺮك ﻧﻤﻮده ﺻﺤﺮاﻫﺎ‬‫ﻧﻮردﻧـﺪ! زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮐﻪ اﻧﺒﺎرﻫﺎي أﺣﺎدﯾﺚ و در ﺟﻮاﻣﻊ و ﻣﺴﺎﻧﯿـﺪ ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻨﺎي ﻣـﺬﻫﺐ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ در أﮐﺜﺮ‬‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﺮ ﻣﺮوّﯾﺎت او اﺳﺘﻘﺮار ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ از ﺳﺎﺣﺖ ﻋﺪاﻟﺖ ﺑﻌﯿﺪ ﮔﺮدﯾﺪ دﯾﮕﺮ از دﯾﮕﺮان ﭼﻪ ﻣﯽﭘﺮﺳﯽ؟!‪.‬‬‫و ﻟﻌﻤﺮي! إّن أﺑﺎ ﺣﻨﯿﻔـﮥ اﻟّﻨﻌﻤﺎن‪ ،‬و إن ﺳـﻠﮏ ﻓﯽ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻗﺎﻃﺒﮥ اﻷﺻـﺤﺎب ﻣﺴـﻠﮏ اﻟﻤﺠﺎزﻓﮥ و اﻟﻌﺪوان‪ ،‬إﻟّﺎ أﻧّﻪ أﺣﺴﻦ ﻏﺎﯾﮥ اﻹﺣﺴﺎن ﻓﯽ‬‫اﺳﺘﺜﻨﺎء أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة اﻟﺨّﻮان و ﻏﯿﺮه ﻣﻦ اوﻟﯽ اﻟﺒﻐﯽ و اﻟﻄﻐﯿﺎن‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪736 :‬‬‫وﺟﻪ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ إﻣﺎم أﻋﻈﻢ ﺳّﻨّﯿﻪ ﺑﺈﻓﺎده دﯾﮕﺮ ﺧﻮد ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺟﺮح ﻣﻔّﺴﺮﺳﺖ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را در رواﯾﺖ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻄﻌﻮن واﻧﻤﻮده و‬‫ﺑﺎﯾﻦ ﺳﺒﺐ از ﺗﻘﻠﯿﺪ او إﺑﺎ و اﺳﺘﻨﮑﺎف ﻓﺮﻣﻮده‪.‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﯾﻘﯿﻨـﺎ ﺣﻀـﺮات ﺣﻨﻔّﯿﻪ ﻗـﻮل ﻣﺰﻧﯽ را در ﺑـﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣـﺆﺗﻤﻦ ﺑـﻮدن ﺟﻤﯿـﻊ أﺻـﺤﺎب ﺑﺎﻃـﻞ و ﻧـﺎﺻﻮاب ﺧـﻮاﻫﻨﺪ‬‫اﻧﮕﺎﺷﺖ‪ ،‬و أﻋﻼم ﺗﻬﺠﯿﻦ و ﺗﻮﻫﯿﻦ ﮐﻼم ﺟﺎﻟﺐ اﻟﻤﻼم ﻣﺰﻧﯽ ﺑﻼ ﻣﺤﺎﺑﺎ ﺧﻮاﻫﻨﺪ اﻓﺮاﺷﺖ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ اﻓﺎده ﻣﺼّﺮﺣﻪ ﻣﻔّﺼﻠﻪ أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ در ﻗﺪح أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺑﮕﻮش ﻫﻮش ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﺳﻄﻮح أﻣﺮ ﺣّﻖ ﻣﺜﻞ ﻧﻮر ﻓﻠﻖ ﺑﭽﺸﻢ ﺑﺼﯿﺮت ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪:‬‬‫ﻣﺤﻤﻮد ﺑﻦ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﮐﻔﻮي در »ﮐﺘﺎﺋﺐ أﻋﻼم اﻷﺧﯿﺎر« ﻧﻘﻼ ﻋﻦ اﻟّﺼﺪر اﻟﺸﻬﯿﺪ آورده‪] :‬ﻗﺎل ]‪ [1‬اﻗﻠّﺪ ﺟﻤﯿﻊ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ و ﻻ أﺳﺘﺠﯿﺰ ﺧﻼﻓﻬﻢ‬‫ﺑﺮأي إﻟّﺎ ﺛﻼﺛﮥ ﻧﻔﺮ‪:‬‬‫أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟـﮏ‪ ،‬و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬و ﺳـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨـﺪب‪ .‬ﻓﻘﯿـﻞ ﻟﻪ ﻓﯽ ذﻟﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﻣﺎ أﻧﺲ ﻓﻘـﺪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧّﻪ اﺧﺘﻠﻂ ﻋﻘﻠﻪ ﻓﯽ آﺧﺮ ﻋﻤﺮه و ﮐﺎن‬‫ﯾﺴـﺘﻔﺘﯽ ﻣﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ و أﻧﺎ ﻻ اﻗّﻠﺪ ﻋﻠﻘﻤﮥ ﻓﮑﯿﻒ اﻗّﻠﺪ ﻣﻦ ﯾﺴﺘﻔﺘﯽ ﻣﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ؟! و أّﻣﺎ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﮑﺎن ﯾﺮوي ﮐّﻞ ﻣﺎ ﺑﻠﻐﻪ و ﺳﻤﻊ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﺗﺄّﻣﻞ‬‫ﻓ ﯽ ا ﻟ ﻤ ﻌﻨ ﯽ ‪ ،‬ا ﻟ ﺦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟّﺸـ ﯿﺒﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﻠﻤﯿـﺬ ﺧﺎّص أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ و ﯾﮑﯽ از ﺻﺎﺣﺒﯿﻨﺴﺖ‪ -‬اﻗﺘﻔﺎء ﻷﺛﺮ اﺳـﺘﺎذه‪ -‬ﺑﻘﺪح و ﺟﺮح‬‫أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﺮوﯾـﺪه و ﺧﺒﺮ او را ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎد و اﻋﺘﺒﺎر ﻧﺪﯾـﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﺣﺰم در »ﻣﺤّﻠﯽ« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ أﺣّﻘّﯿﺖ ﺑﺎﺋﻊ ﺑﻤﺘﺎع اﻟﻤﺒﺘﺎع إذا أﻓﻠﺲ‬‫ﮐﻪ ﺣﻨﻔّﯿﻪ در آن ﺧﻼف ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬روﯾﻨﺎ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪ أﻧّﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟﻤﺴـﺌﻠﮥ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺠﺪ ﻋﻨﺪه أﮐﺜﺮ ﻣﻦ‬‫أن ﻗﺎل‪ :‬ﻫـﺬا ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ‪ :‬ﻧﻌﻢ! و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة اﻟﺒّﺮ اﻟّﺼﺎدق ﻻ ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺜﻞ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﻦ‬‫اﻟﺬي ﻗﯿﻞ ﻟﻌﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻤﺒﺎرك‪ :‬ﻣﻦ أﻓﻘﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ أو ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﻞ أّﯾﻬﻤﺎ أﮐﺬب؟![‪.‬‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ أﺑﺎن اﻟﺒﺼﺮي اﻟﻘﺎﺿﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ ﮐﻪ از أﻋﯿﺎن أﻋﻼم ]‪ [1‬أي أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪737 :‬‬‫ﺳّﻨّﯿﻪ و أرﮐﺎن ﻋﻈﺎم ﺣﻨﻔّﯿﻪ اﺳﺖ و ﺷﺎﮔﺮد رﺷـﯿﺪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ ﻧﯿﺰ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را ﻣﻘﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﺳﺎﺧﺘﻪ او را ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﻠﯿﺪ‬‫ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻪ‪.‬‬‫ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟّﺰﻧـﺪوﺑﺴﺘﯽ در ﮐﺘﺎب »روﺿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ أﺑﺎن‪ :‬اﻗّﻠﺪ ﺟﻤﯿﻊ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ إﻟّﺎ ﺛﻠﺜﮥ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و واﺑﺼـﮥ‬‫ﺑﻦ ﻣﻌﺒﺪ و أﺑﻮ ﺳﻨﺎﺑﻞ اﺑﻦ ﺑﻌﮑﮏ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ﻫﯿﺠـﺪﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺒﻠﺨﯽ اﻟﻬﻨﺪواﻧﯽ ﮐﻪ ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺎن و ﻋﻈﻤﺖ ﻣﮑﺎن او ﻧﺰد ﺣﻨﻔّﯿﻪ‬‫ﺑﺎﻻﺗﺮ از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺤﯿﻄﻪ ﺑﯿﺎن آﯾﺪ‪ ،‬و ﮐﺎﻓﯿﺴﺖ ﺑﺮاي ﺛﺒﻮت ﻋﻠّﻮ ﭘﺎﯾﻪاش ﻧﺰد اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﮐﻪ او را أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ ﺻـﻐﯿﺮ ﻣﯽﮔﻔﺘﻨﺪ؛ در ﺑﺎب‬‫أﺑـﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﭘﺮده از روي ﮐـﺎر ﺑﺮ اﻧـﺪاﺧﺘﻪ در ﻣﻘـﺎم ﺗـﻮﺟﯿﻪ إﻋﺮاض أﺑـﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ از ﻗـﻮل أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه‪ ،‬ﻣﻄﻌﻮن ﺑﻮدﻧﺶ ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤـﺎم ﺑﺮ ﻣﻼ‬‫ﺳﺎﺧﺘﻪ‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟّﺰﻧﺪوﺑﺴﺘﯽ در ﮐﺘﺎب »روﺿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺧﺘﻠﻔﻮا أّن ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻗﻮل اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﯾﺠﻮز أم ﻻ؟ ﻗﺎل ﻋﻠﻤﺎؤﻧﺎ‪ -‬رﺣﻤﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 90‬از ‪196‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﻓﯽ ﻇﺎﻫﺮ اﻷﺻﻞ أّن أﻗﺎوﯾﻞ ﺟﻤﯿﻊ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﺣّﺠﮥ ﺗﻘﺒﻞ ﺑﻐﯿﺮ ﻣﻌﺮﻓﮥ اﻟﻤﻌﻨﯽ و ﯾﻌﻤﻞ ﺑﻪ‪ ،‬ﺣّﺘﯽ روي ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‬‫ﻋﻨﻪ‪ -‬أﻧّﻪ ﺳـﺌﻞ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إذا ﻗﻠﺖ ﻗﻮﻻ و ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﻗﻮﻟﮏ؟ ﻗﺎل اﺗﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إذا ﮐﺎن ﻗﻮل اﻟّﺼﺤﺎﺑﯽ ﯾﺨﺎﻟﻒ‬‫ﻗﻮﻟﮏ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﺗﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﻘﻮل اﻟّﺼﺤﺎﺑﯽ‪ .‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إذا ﮐﺎن ﻗﻮل اﻟّﺘﺎﺑﻌﯽ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﻗﻮﻟﮏ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻻـ ﺗﺘﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬إذا ﮐﺎن اﻟّﺘﺎﺑﻌّﯽ رﺟﻼ ﻓﺄﻧﺎ رﺟﻞ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﺗﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﺠﻤﯿﻊ ﻗﻮل اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﯽ )اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ .‬ظ( إﻟّﺎ ﺛﻠﺜـﮥ ﻣﻨﻬﻢ أﺑﻮ‬‫ﻫﺮﯾﺮة و أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ و ﺳـﻤﺮة اﺑﻦ ﺟﻨﺪب‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﻢ‪ -‬ﻗﺎل رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻗﺎل اﻟﻔﻘﯿﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﻬﻨﺪواﻧّﯽ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻟﻢ‬‫ﯾﺘﺮك ﻗﻮﻟﻪ ﺑﻘﻮل ﻫﺆﻻء اﻟّﺜﻠﺜﮥ ﻷﻧّﻬﻢ ﻣﻄﻌﻮﻧﻮن‪ .‬أّﻣﺎ‬‫أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﺎﻧّﻪ روي ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ أﺻﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ ﻓﻼ ﺻﻮم ﻟﻪ‪.‬‬‫ﻗـﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬـﺎ‪ :‬أﺧﻄﺄ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﺼـﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ اﺣﺘﻼم ﺛّﻢ ﯾﺘّﻢ‬‫ﺻﻮﻣﻪ و ذﻟـﮏ ﻓﯽ رﻣﻀـﺎن‪ .‬ﻗـﺎل أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻫﯽ أﻋﻠﻢ‪ ،‬ﮐﻨﺖ ﺳـﻤﻌﺘﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ اﻟﻌﺒﺎس‪ ،‬و اﻟﻔﻀﻞ ﮐﺎن ﯾﻮﻣﺌﺬ‬‫ﻣﯿﺘﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺪ أﺣﺎل ﺧﺒﺮه إﻟﯽ اﻟﻤﯿﺖ ﻓﺼﺎر‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪738 :‬‬‫ﻣﻄﻌﻮﻧﺎ‪ .‬إﻟﺦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ﻧﻮزدﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺠـّﺼ ﺎص اﻟّﺮازي اﻟﺤﻨﻔﯽ ﮐﻪ از أﻋـﺎﻇﻢ ﻓﻘﻬﺎ و أﻓﺎﺧﻢ ﻧﺒﻬﺎي ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ در أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻃﻌﻦ‬‫ﻓﻀـﯿﺢ و ﻗـﺪح ﻗﺒﯿـﺢ آﻏﺎز ﻧﻬﺎده ﺑﺒﯿﺎن ﺻـﻨﯿﻊ ﺷـﻨﯿﻌﺶ در رواﯾﺖ ﺣﺪﯾﺚ »ﻣﻦ أﺻـﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ ﻓﻼ ﯾﺼﻮﻣّﻦ ﯾﻮﻣﻪ« داد ﮐﻤﺎل ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ‬‫داده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﮐﺘﺎب »أﺣﮑﺎم اﻟﻘﺮآن« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺪ روي أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﺧﺒﺮا ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ أﺻﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ ﻓﻼ ﯾﺼﻮﻣّﻦ ﯾﻮﻣﻪ ذﻟﮏ‪،‬‬‫إﻟّﺎ أﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ أﺧﺒﺮ ﺑﺮواﯾـﮥ ﻋﺎﺋﺸـﮥ و أّم ﺳـﻠﻤﮥ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﻋﻠﻢ ﻟﯽ ﺑﻬـﺬا‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﺑﻪ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ اﻟﻌّﺒﺎس‪ .‬و ﻫﺬا ﻣّﻤﺎ ﯾﻮﻫﻦ ﺧﺒﺮه ﻷﻧّﻪ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺑﺪﯾﺎ ﻣﺎ أﻧﺎ ﻗﻠﺖ‪ -‬و رّب اﻟﮑﻌﺒﮥ‪ -‬ﻣﻦ أﺻـﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ ﻓﻘﺪ أﻓﻄﺮ‪ .‬ﻣﺤﻤﺪ )ص( ﻗﺎل ذﻟﮏ و رّب اﻟﮑﻌﺒﮥ‪ .‬و أﻓﺘﯽ اﻟّﺴﺎﺋﻞ ﻋﻦ ذﻟﮏ ﺑﺎﻹﻓﻄﺎر ﻓﻠّﻤﺎ‬‫أﺧﺒﺮ ﺑﺮواﯾﮥ ﻋﺎﺋﺸﮥ و أّم ﺳﻠﻤﮥ ﺗﺒّﺮء ﻣﻦ ﻋﻬﺪﺗﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﻋﻠﻢ ﻟﯽ ﺑﻬﺬا‪ ،‬إﻧّﻤﺎ أﺧﺒﺮﻧﯽ ﺑﻪ اﻟﻔﻀﻞ‪ .‬و ﻗﺪ روي ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة اﻟّﺮﺟﻮع ﻋﻦ ﻓﺘﯿﺎه‬‫ﺑﺬﻟﮏ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺎﻗﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ اﻟﻔﻀﻞ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﺑﻦ ﺷﺒﺎﺑﮥ أّن أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة رﺟﻊ ﻋﻦ اﻟّﺬي ﮐﺎن ﯾﻔﺘﯽ »ﻣﻦ أﺻﺒﺢ ﺟﻨﺒﺎ‬‫ﻻ ﯾﺼﻮم ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ﺑﺴـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺒﺨﺎري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟّﺼﺪر اﻟﺸـﻬﯿﺪ ﮐﻪ از ﮐﺒﺎر أﺋّﻤﻪ و أﻋﯿﺎن ﻓﻘﻬﺎي ﺣﻨﻔّﯿﻪ اﺳﺖ ﻗﺪح أﺑﻮ‬‫ﺣﻨﻔﯿﻪ در أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ ﺻـﺮاﺣﺖ ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﺮاي أرﺑﺎب ﻋﻘﻞ و ﻓﻬﻢ ﺑﺎب ﻧﻘﺪ ﻋﺪاﻟﺖ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻋﻠﯽ اﻹﻋﻼن ﮔﺸﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ‬‫از ﻋﺒﺎرت »ﮐﺘﺎﺋﺐ أﻋﻼم اﻷﺧﯿﺎر« ﮐﻔﻮي داﻧﺴﺘﯽ‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﻗﺪح ﻗﺪﻣﺎي ﻋﻠﻤﺎي ﺣﻨﻔّﯿﻪ در أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و رواﯾﺎﺗﺶ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺷﺎﺋﻊ و ذاﺋﻊﺳﺖ و ﺑﺤّﺪي رﺳـﯿﺪه ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺤﺪ و إﻧﮑﺎر‬‫ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﮐﺴـﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﺣﻤـﺎﯾﺖ ﺣﻤﺎي أﺻـﺤﺎب و ﺳﺘﺮ ﻋﯿﻮﺑﺸﺎن در ﮐﺸﻒ ﺣﺠﺎب ﺳﺎﺑﻖ اﻹﻗـﺪام ﻫﺴـﺘﻨﺪ اﯾﺸﺎن ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ذﮐﺮ آن اﻗـﺪام‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و ﺑﻮﺟﻪ ﮐﻤـﺎل ﺧﯿﺮه ﺳـﺮي و ﺟﻬـﺎﻟﺖ و اﻓﺮاط ﺣﺴﻦ ﻇّﻦ ﺑﺼـﺤﺎﺑﻪ ﻣﺠﺎﻧﺒﯿﻦ ﻋـﺪاﻟﺖ؛ راه ﺗﺸـﻨﯿﻊ ﺑﯿﺠﺎ ﺑﺮ ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﻣﻌﺘﺮﻓﻪ ﺑﺎﻟﺤّﻖ‬‫ﻣﯽﭘﯿﻤﺎﯾﻨﺪ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﺣﺰم در »ﻣﺤﻠّﯽ« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺧﯿﺎر ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] ،‬اّﻣﺎ اﺣﺘﺠﺎج أﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔﮥ ﺑﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺼـﺮاة ﻓﻄﺎّﻣﮥ ﻣﻦ ﻃﻮاّم اﻟّﺪﻫﺮ و ﻫﻮ اّول ﻣﺨﺎﻟﻒ و زار‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﻃﺎﻋﻦ ﻓﯿﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪739 :‬‬‫ﻣﺨـﺎﻟﻒ ﮐـّﻞ ﻣﺎ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻤّﺮة ﯾﺠﻌﻠﻪ ذو اﻟّﺘﻮّرع ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻨﺴﻮﺧﺎ ﺑﺘﺤﺮﯾﻢ اﻟّﺮﺑﺎ و ﮐـﺬﺑﻮا ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﻟﻠّﺮﺑﺎ ﻫﯿﻬﻨﺎ ﻣـﺪﺧﻞ‪ ،‬و ﻣّﺮة ﯾﺠﻌﻠﻮﻧﻪ ﮐـﺬﺑﺎ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 91‬از ‪196‬‬‫ﯾﻌﺮﺿﻮن ﺑـﺄﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﺠﺰﯾﻬﻢ ﺑـﺬﻟﮏ ﻓﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و اﻻﺧﺮي‪ ،‬و ﻫﻢ أﻫﻞ اﻟﮑـﺬب ﻻ اﻟﻔﺎﺿﻞ اﻟﻤﺒّﺮأ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻋﻦ ﺟﻤﯿﻊ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬و ﮐّﺐ اﻟﻄﺎﻋﻦ ﻋﻠﯽ أﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻮﺟﻬﻪ ‪ ،‬اﻧﺘﻬﯽ ﻧﻘﻼ ﻋﻦ ﻧﺴﺨﮥ ﻋﺘﯿﻘﮥ‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت واﺿـﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺣﻀـﺮت إﻣﺎم أﻋﻈﻢ ﺑﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺼـﺮاة ﮐﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة راوي آﻧﺴﺖ ازرا ﻓﺮﻣﻮده و ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ‬‫ﺗﻤﺎم ﺑﺂن ﮐﺮده و ﻃﻌﻦ ﺑﺮ آن ﻧﻤﻮده و ﻗﺼﺐ اﻟّﺴـ ﺒﻖ ﺑﺮ دﯾﮕﺮ ﻃﺎﻋﻨﯿﻦ و ﺟﺎﺣـﺪﯾﻦ رﺑﻮده‪ ،‬ﺣﻀـﺮات ﺣﻨﻔّﯿﻪ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را ﮐﺬب و دروغ‬‫ﻣﯽﮔﺮداﻧﻨﺪ و ﺗﻌﺮﯾﺾ ﺑﺄﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﯾﻌﻨﯽ او را ﮐﺎذب و ﻣﻔﺘﺮي و ﻣﺨﺘﻠﻖ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯽداﻧﻨﺪ‪.‬‬‫و از اﯾﻨﺠـﺎﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ ﺣﺰم در ﭘﻮﺳﺘﯿﻦ اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات ﻓﺘـﺎده زﺑـﺎن ﺣﻘـﺎﺋﻖ ﺗﺮﺟﻤﺎن ﺑﻄﻌﻦ و ﺗﺸـﻨﯿﻊ و ﺗﮑـﺬﯾﺐ اﯾﺸﺎن ﮔﺸﺎده و ﺑﺘﻀـّﺮع و‬‫زاري از ﺟﻨـﺎب ﺑـﺎري ﺧﻮاﺳـﺘﻪ ﮐﻪ اﯾﻦ أﺋّﻤﻪ ﺳـّﻨّﯿﻪ را در دﻧﯿﺎ ﺑﮑﻤﺎل ﻋﯿﺐ و ﻓﻀـﯿﺤﺖ و ﻋﺎر و ﺷـﻨﺎر رﺳﻮا ﺳﺎزد و در آﺧﺮت‪ -‬ﻣﮑﺒﻮﺑﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯽ وﺟﻮﻫﻬﻢ و ﻣﻨـﺎﺣﺮﻫﻢ‪ -‬در ﺟﺤﯿﻢ ﺷـﺮر ﺑـﺎر اﻧـﺪازد! و از اﻓـﺎدات ﻓﺨﺮ اﻟـﺪﯾﻦ رازي ﻫﻢ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮات ﺣﻨﻔّﯿﻪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه را‬‫ﺑﻄﻌﻦ و ﻣﻼـم ﺗﻨﺎول ﮐﺮده ﻣﺠﺮوح و ﻣﻘـﺪوح ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﺘﺴﺎﻫﻞ در رواﯾﺖ او را ﻣﻌﯿﻮب و ﻣـﺬﻣﻮم ﻧﻤﻮده ﺧﺒﺮ او را ﺳﺎﻗﻂ از اﻋﺘﺒﺎر و‬‫اﻋﺘﻤﺎد داﻧﺴﺘﻪ‪ .‬ﻗﺎل اﻟّﺮازّي ﻓﯽ رﺳﺎﻟﮥ »ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ«‪:‬‬‫]و أّﻣﺎ أﺻـﺤﺎب اﻟّﺮأي ﻓﺈّن أﻣﺮﻫﻢ ﻓﯽ ﺑﺎب اﻟﺨﺒﺮ و اﻟﻘﯿﺎس ﻋﺠﯿﺐ‪ ،‬ﻓﺘﺎرة ﯾﺮّﺟﺤﻮن اﻟﻘﯿﺎس ﻋﻠﯽ اﻟﺨﺒﺮ‪ ،‬و ﺗﺎرة ﺑﺎﻟﻌﮑﺲ‪ .‬أّﻣﺎ اﻷّول ﻓﻬﻮ أنّ‬‫ﻣﺬﻫﺒﻨﺎ أّن اﻟّﺘﺼﺮﯾﮥ ﺳﺒﺐ ﻣﺜﺒﺖ ﻟﻠّﺮّد‪ ،‬و ﻋﻨﺪﻫﻢ ﻟﯿﺲ ﮐﺬﻟﮏ‪ .‬و دﻟﯿﻠﻨﺎ‪ :‬ﻣﺎ‬‫اﺧﺮج ﻓﯽ »اﻟـّﺼ ﺤﯿﺤﯿﻦ« ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺼﺮوا اﻹﺑﻞ و اﻟﻐﻨﻢ‪ ،‬ﻓﻤﻦ اﺑﺘﺎﻋﻬﺎ ﻓﻬﻮ ﯾﺨﯿﺮ اﻟﻨﻈﺮﯾﻦ‬‫ﺑﻌﺪ أن ﯾﺤﻠﺒﻬﺎ ﺛﻠﺜﺎ‪ ،‬إن رﺿﯿﻬﺎ أﻣﺴﮑﻬﺎ‪ ،‬و إن ﺳﺨﻄﻬﺎ رّدﻫﺎ و رّد ﻣﻌﻬﺎ ﺻﺎﻋﺎ ﻣﻦ ﺗﻤﺮ‪،‬‬‫و اﻋﻠﻢ أّن اﻟﺨﺼﻮم ﻟّﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺠﺪوا ﻟﻬﺬا اﻟﺨﺒﺮ ﺗﺄوﯾﻼ اﻟﺒﺘﮥ‪ -‬ﺑﺴﺒﺐ أﻧّﻪ ﻣﻔّﺴﺮ ﻓﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪740 :‬‬‫ﻣﺤـّﻞ اﻟﺨﻼـف‪ -‬اﺿـﻄّﺮوا إﻟﯽ أن ﯾﻄﻌﻨﻮا ﻓﯽ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة و ﻗﺎﻟﻮا إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﺘﺴﺎﻫﻼ ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾـﮥ و ﻣﺎ ﮐﺎن ﻓﻘﯿﻬﺎ‪ ،‬و اﻟﻘﯿﺎس ﻋﻠﯽ ﺧﻼف ﻫـﺬا‬‫اﻟﺨﺒﺮ ﻷﻧّﻪ ﯾﻘﺘﻀـﯽ ﺗﻘﺪﯾﺮ ﺧﯿﺎر اﻟﻌﯿﺐ ﺑﺎﻟّﺜﻠﺚ و ﯾﻘﺘﻀـﯽ ﺗﻘﻮﯾﻢ اﻟّﻠﺒﻦ ﺑﺼﺎع ﻣﻦ ﺗﻤﺮ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ زﯾﺎدة و ﻻ ﻧﻘﺼﺎن و ﯾﻘﺘﻀـﯽ إﺛﺒﺎت ﻋﻮض ﻓﯽ‬‫ﻣﻘﺎﺑﻠﮥ ﻟﺒﻦ ﺣﺎدث ﺑﻌﺪ اﻟﻌﻘﺪ‪ .‬و ﻫﺬه اﻷﺣﮑﺎم ﻣﺨﺎﻟﻔﮥ ﻟﻼﺻﻮل ﻓﻮﺟﺐ رّد ذﻟﮏ اﻟﺨﺒﺮ ﻷﺟﻞ اﻟﻘﯿﺎس ‪ ،‬إﻟﺦ‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ ﻫﻢ ﻃﻌﻦ ﺣﻀﺮات ﺣﻨﻔّﯿﻪ در رواﯾﺖ ﻣﺼﺮاة ﺑﺴﺒﺐ آﻧﮑﻪ از رواﯾﺖ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه اﺳﺖ ذﮐﺮ ﮐﺮده ﺑﻤﻘﺎم ﺟﻮاب ﺑﺠﻮش‬‫و ﺧﺮوش آﻣﺪه و ﺧﺬﻻن و ﺑﺪﻋﺖ و ﺿـﻼﻟﺖ اﯾﻦ ﺣﻀﺮات ﺛﺎﺑﺖ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« در ﮐﺘﺎب اﻟﺒﯿﻮع ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﺤﻨﺎﺑﻠﮥ‪:‬‬‫و اﻋﺘﺬر اﻟﺤﻨﻔﯿﮥ ﻋﻦ اﻷﺧﺬ ﺑﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺼـﺮاة ﺑﺄﻋﺬار‪ ،‬ﻓﻤﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﻃﻌﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻟﮑﻮﻧﻪ ﻣﻦ رواﯾﮥ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة و ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﮐﺎﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و‬‫ﻏﯿﺮه ﻣﻦ ﻓﻘﻬـﺎء اﻟﺼـﺤﺎﺑﮥ ﻓﻼـ ﯾﺆﺧـﺬ ﺑﻤـﺎ رواه ﻣﺨﺎﻟﻔـﺎ ﻟﻠﻘﯿﺎس اﻟﺠﻠّﯽ‪ .‬و ﻫﻮ ﮐﻼم آذي ﺑﻪ ﻗﺎﺋﻠﻪ ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬و ﻓﯽ ﺣﮑﺎﯾﺘﻪ ﻏﻨﯽ ﻋﻦ ﺗﮑّﻠﻒ اﻟّﺮد‬‫ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺗﺮك أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﮥ اﻟﻘﯿﺎس اﻟﺠﻠّﯽ ﻟﺮواﯾﮥ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة و أﻣﺜﺎﻟﻪ ﮐﻤﺎ ﻓﯽ اﻟﻮﺿﻮء ﺑﻨﺒﯿﺬ اﻟّﺘﻤﺮ و ﻣﻦ اﻟﻘﻬﻘﻬﮥ ﻓﯽ اﻟﺼﻠﻮة و ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ‪ .‬و‬‫أﻇّﻦ أّن ﻟﻬﺬه اﻟّﻨﮑﺘﮥ أورد اﻟﺒﺨﺎرّي ﺣﺪﯾﺚ اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد ﻋﻘﺐ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة إﺷﺎرة ﻣﻨﻪ إﻟﯽ أّن اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﻗﺪ أﻓﺘﯽ ﺑﻮﻓﻖ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ‬‫ﻫﺮﯾﺮة؛ ﻓﻠﻮ ﻻـ أّن ﺧﺒﺮ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﯽ ذﻟـﮏ ﺛـﺎﺑﺖ ﻟﻤـﺎ ﺧﺎﻟﻒ اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد اﻟﻘﯿﺎس اﻟﺠﻠّﯽ ﻓﯽ ذﻟﮏ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟّﺴـ ﻤﻌﺎﻧﯽ ﻓﯽ اﻻﺻـﻄﻼم‪:‬‬‫اﻟّﺘﻌّﺮض إﻟﯽ ﺟﺎﻧﺐ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻋﻼﻣـﮥ ﻋﻠﯽ ﺧـﺬﻻن ﻓﺎﻋﻠﻪ ﺑﻞ ﻫﻮ ﺑﺪﻋـﮥ و ﺿـﻼﻟﮥ و ﻗـﺪ اﺧﺘّﺺ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﺑﻤﺰﯾـﺪ اﻟﺤﻔﻆ ﻟﺪﻋﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻟﻪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﻟﻤﺘﻘّﺪم ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﻌﻠﻢ و ﻓﯽ أّول اﻟﺒﯿﻮع ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﮐﺜﯿﺮ ﺷﺎﻣﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻗﺪح إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻧﺨﻌﯽ در أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ اﻧﺘﺼﺮ اﺑﻦ ﻋﺴﺎﮐﺮ ﻷﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة و رّد ﻫﺬا اﻟّﺬي‬‫ﻗﺎﻟﻪ إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﻨﺨﻌّﯽ و ﻗـﺪ ﻗﺎل ﻣﺎ ﻗﺎﻟﻪ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻃﺎﺋﻔﮥ ﻣﻦ اﻟﮑﻮﻓّﯿﯿﻦ‪ ،‬و اﻟﺠﻤﻬﻮر ﻋﻠﯽ ﺧﻼﻓﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺪ ﮐﺎن أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻣﻦ اﻟّﺼﺪق و اﻟﺤﻔﻆ و‬‫اﻟّﺪﯾﺎﻧﮥ و اﻟﻌﺒﺎدة و اﻟّﺰﻫﺎدة و اﻟﻌﻤﻞ اﻟّﺼﺎﻟﺢ ﻋﻠﯽ ﺟﺎﻧﺐ ﻋﻈﯿﻢ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪741 :‬‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻹﺳﮑﺎﻓﯽ ﮐﻪ از ﻋﻠﻤﺎي أﻋﻼم أﻫﻞ ﺧﻼف و در ﺑﺎب أﺻﺤﺎب ﻣﻮﺛﺮ ﻃﺮﯾﻖ اﻋﺘﺪال‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 92‬از ‪196‬‬‫و إﻧﺼﺎف و ﺗﺎرك ﺳﺒﯿﻞ ﺟﻮر و اﻋﺘﺴﺎﻓﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻤﻘـﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﺑﻮدن أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺟﻬﺮا و ﻋﻼﻧﯿﮥ إﻗﺮار و اﻋﺘﺮاف ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻪ ﺑﯿﺎن ﮐﺬب‬‫و اﺧﺘﻼق و إﻇﻬﺎر ﺷـﻘﺎق و ﻧﻔﺎق او أﻋﻼم إﻧﺼﺎف و اﺣﻘﺎق ﺑﺮ اﻓﺮاﺧﺘﻪ‪ .‬آﻧﻔﺎ ﺷـﻨﯿﺪي ﮐﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﺳﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾـﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻣﺪﺧﻮل ﻋﻨﺪ ﺷـﯿﻮﺧﻨﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺮﺿـّﯽ اﻟّﺮواﯾﮥ‪ ،‬ﺿـﺮﺑﻪ ﻋﻤﺮ‪ -‬رض‪ -‬ﺑﺎﻟّﺪرة و ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻗﺪ أﮐﺜﺮت‬‫اﻟّﺮواﯾﮥ و أﺣﺮ ﺑﮏ أن ﺗﮑﻮن ﮐﺎذﺑﺎ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ص‪.[-‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﺳـﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻟّﺘﻔﻀـﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻧﻘـﻞ ﻋﻨﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾـﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬إّن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ وﺿﻊ ﻗﻮﻣﺎ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ﻗﻮﻣﺎ ﻣﻦ‬‫اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ ﻋﻠﯽ رواﯾـﮥ أﺧﺒﺎر ﻗﺒﯿﺤـﮥ ﻓﯽ ﻋﻠﯽ‪ -‬رض‪ -‬ﺗﻘﺘﻀـﯽ اﻟّﻄﻌﻦ ﻓﯿﻪ و اﻟﺒﺮاءة ﻣﻨﻪ و ﺟﻌﻞ ﻟﻬﻢ ﺟﻌﻼ ﯾﺮﻏﺐ ﻓﯽ ﻣﺜﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺎﺧﺘﻠﻘﻮا ﻣﺎ أرﺿﺎه‪،‬‬‫ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ‪ ،‬و ﻣﻦ اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ‪ -‬ﻋﺮوة ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ[‪.‬‬‫اﻟﯽ ان ﻗﺎل‪] :‬و أّﻣﺎ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه؛ ﻓﺮوي ﻋﻨﻪ اﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻟّﺬي ﻣﻌﻨﺎه أّن ﻋﻠّﯿﺎ‪ -‬رض‪ -‬ﺧﻄﺐ اﺑﻨﮥ أﺑﯽ ﺟﻬﻞ ﻓﯽ ﺣﯿﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ص‪ -‬ﻓﺄﺳـﺨﻄﻪ‬‫ﻓﺨﻄﺐ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﻫﺎء اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﯾﺠﺘﻤﻊ اﺑﻨﮥ وﻟّﯽ اﻟﱠﻠﻪ و اﺑﻨﮥ ﻋﺪّو اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬إّن ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻀﻌﮥ ﻣّﻨﯽ ﯾﺆذﯾﻨﯽ ﻣﺎ ﯾﺆذﯾﻬﺎ‪،‬‬‫ﻓﺈن ﮐﺎن ﻋﻠّﯽ ﯾﺮﯾﺪ اﺑﻨﮥ أﺑﯽ ﺟﻬﻞ ﻓﻠﯿﻔﺎرق اﺑﻨﺘﯽ و ﻟﯿﻔﻌﻞ ﻣﺎ ﯾﺮﯾﺪ‪ .‬أو ﮐﻼﻣﺎ ﻫﺬا ﻣﻌﻨﺎه‪ ،‬و اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻣﺸﻬﻮر ﻣﻦ رواﯾﮥ اﻟﮑﺮاﺑﯿﺴﯽ ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬـﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ اﻧﻬﺘـﺎك ﺣـﺎل ﺧﺴـﺮان ﻣـﺂل أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه و آن ﻫﻢ ﺑـﺎﯾﻦ اﻓﺘﻀـﺎح و اﺗّﻘـﺎح‪ ،‬ﺗﻔّﻮه ﻧﻤﯽﺗﻮان ﮐﺮد ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ‬‫أﺻﺤﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر از آن ﺟﻨﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺘﺮاف ﺧﻮد أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﺛﺎﺑﺘﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮات ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ ﺑﺮ ﻣﺮوّﯾﺎت او اﻋﺘﺒﺎر و اﻋﺘﻤﺎد ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻫّﻤﺖ در‬‫رّد و إﻧﮑﺎر و ﺗﮑﺬﯾﺐ و ﺗﺜﺮﯾﺐ آن ﻣﮑﺜﺎر ﻣﻬﺬار ﻣﯽﮔﻤﺎﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪742 :‬‬‫ﺷﻤﺲ اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﻈﻔﺮ اﻟـّﺪﯾﻦ ﺧﻠﺨﺎﻟﯽ در »ﻣﻔﺎﺗﯿـﺢ‪ -‬ﺷـﺮح ﻣﺼﺎﺑﯿـﺢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬إﻧّﮑﻢ ﺗﻘﻮﻟﻮن« اﻟﺨﻄﺎب ﻟﻠـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ »أﮐﺜﺮ أﺑﻮ‬‫ﻫﺮﯾﺮة ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم« أي أﮐﺜﺮ اﻟّﺮواﯾـﮥ ﻋﻨﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم »و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻮﻋـﺪ« أي ﻟﻘﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻮﻋـﺪﻧﺎ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺮﺟﻌﻨﺎ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻪ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣﮥ‬‫ﻓﯿﻈﻬﺮ ﻋﻨﺪه ﺻﺪق اﻟّﺼﺎدق و ﮐﺬب اﻟﮑﺎذب ﻻ ﻣﺤﺎﻟﮥ‪ ،‬ﻷن اﻷﺳﺮار ﺗﻨﮑﺸﻒ ﻫﻨﺎﻟﮏ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻗﺎري در »ﻣﺮﻗﺎة ﺷـﺮح ﻣﺸﮑﺎة« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻨﻪ‪ :‬أي ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة‪ ،‬ﻗﺎل‪» :‬إﻧّﮑﻢ«‪ ،‬أي ﻣﻌﺸﺮ اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ اﻟﺨﻄﺎب ﻣﻊ ﻟا ّﺼﺤﺎﺑﮥ‬‫اﻟﻤﺘﺄّﺧﺮﯾﻦ‪» ،‬ﺗﻘﻮﻟﻮن‪ :‬أﮐﺜﺮ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة«‪ ،‬أي اﻟّﺮواﯾﻪ »ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻮﻋﺪ«‪ ،‬أي ﻣﻮﻋﺪﻧﺎ ﻓﯿﻈﻬﺮ ﻋﻨﺪه ﺻﺪق‬‫اﻟّﺼﺎدق و ﮐﺬب اﻟﮑﺎذب ﻷّن اﻷﺳـﺮار ﺗﻨﮑﺸﻒ ﻫﻨﺎﻟﮏ‪ .‬و ﻗﺎل اﻟّﻄﯿﺒّﯽ‪ :‬أي ﻟﻘﺎء اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻮﻋﺪ‪ .‬و ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻪ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﺎﻣﮥ ﻓﻬﻮ ﯾﺤﺎﺳـﺒﻨﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫أزﯾﺪ و أﻧﻘﺺ ﻻ ﺳّﯿﻤﺎ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و‬‫ﻗﺪ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﺬب ﻋﻠّﯽ ﻣﺘﻌّﻤﺪا ﻓﻠﯿﺘﺒّﻮأ ﻣﻘﻌﺪه ﻣﻦ اﻟّﻨﺎر[‪.‬‬‫و ﺣﻤﯿﺪي در ﮐﺘﺎب »اﻟﺠﻤﻊ ﺑﯿﻦ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« در ﻣﺴﻨﺪ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮه ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟّﺴﺎدس و اﻟّﺴّﺘﻮن ﺑﻌﺪ اﻟﻤﺎﺋﮥ‪:‬‬‫ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﺰﻧّﺎد ﻋﻦ اﻷﻋﺮج ﻋﻦ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﯾﻤﺶ أﺣﺪﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻌﻞ واﺣﺪة‪ ،‬ﻟﯿﻨﻌﻠﻬﻤﺎ‬‫ﺟﻤﯿﻌﺎ أو ﻟﯿﺨﻠﻌﻬﺎ ﺟﻤﯿﻌﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ اﻟﻘﻌﻨﺒّﯽ‪ :‬ﻟﯿﺤّﻔﻬﻤﺎ أو ﻟﯿﻨﻌﻠﻬﻤﺎ ﺟﻤﯿﻌﺎ‪،‬‬‫و أﺧﺮﺟﻪ ﻣﺴـﻠﻢ ﻣﻦ ﺣـﺪﯾﺚ اﻷـﻋﻤﺶ ﻋﻦ أﺑﯽ رزﯾﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺧﺮج إﻟﯿﻨﺎ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﻀـﺮب ﺑﯿـﺪه ﻋﻠﯽ ﺟﺒﻬﺘﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻻ إﻧّﮑﻢ ﺗﺤـﺪﺛﻮن أﻧّﯽ‬‫أﮐﺬب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻟﺘﻬﺘﺪوا و أﺿّﻞ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﯽ أﺷﻬﺪ ﻟﺴﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إذا اﻧﻘﻄﻊ‬‫ﺷﺴﻊ أﺣﺪﮐﻢ ﻓﻼ ﻓﻼ ﯾﻤﺶ ﻓﯽ اﻷﺧﺮي ﺣّﺘﯽ ﯾﺼﻠﺤﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﻋﯿﻦ اﻹﺻﺎﺑﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﮥ ﻋﻦ أﺑﯽ رزﯾﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺧﺮج إﻟﯿﻨﺎ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﯾﻀـﺮب ﺑﯿـﺪه ﻋﻠﯽ ﺟﺒﻬﺘﻪ ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﮑﻢ ﺗﺤﺪﺛﻮن أﻧّﯽ أﮐﺬب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 93‬از ‪196‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ ،‬أﺷـﻬﺪ ﻟﺴﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إذا اﻧﻘﻄﻊ ﺷﺴﻊ أﺣﺪﮐﻢ ﻓﻼ ﯾﻤﺸﯽ ﻓﯽ اﻻﺧﺮي‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺼﻠﺤﻬﺎ[‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺳﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪743 :‬‬‫اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪-:‬‬‫]روي اﻷﻋﻤﺶ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻗـﺪم أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة اﻟﻌﺮاق ﻣﻊ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻋﺎم اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ ﺟﺎء إﻟﯽ ﻣﺴـﺠﺪ اﻟﮑﻮﻓـﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺜﺮ ﻣﻦ اﺳـﺘﻘﺒﻠﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس ﺟﺜﯽ‬‫ﻋﻠﯽ رﮐﺒﺘﯿﻪ ﺛّﻢ ﺿـﺮب ﺻـﻠﻌﺘﻪ ﻣﺮارا و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻫﻞ اﻟﻌﺮاق! أ أﻧّﯽ أﮐﺬب ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻋﻠﯽ رﺳﻮﻟﻪ و أﺣﺮق ﻧﻔﺴﯽ ﺑﺎﻟّﻨﺎر‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ ﺳﻤﻌﺖ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﻟﮑـّﻞ ﻧﺒّﯽ ﺣﺮﻣﺎ و ﺣﺮﻣﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻏﯿﺮ إﻟﯽ ﺛﻮر‪ ،‬ﻓﻤﻦ أﺣـﺪث ﻓﯿﻬﺎ ﺣـﺪﺛﺎ ﻓﻌﻠﯿﻪ ﻟﻌﻨـﮥ اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻤﻼﺋﮑـﮥ و اﻟّﻨﺎس‬‫أﺟﻤﻌﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﻬﺪ أّن ﻋﻠّﯿﺎ أﺣﺪث ﻓﯿﻬﺎ! ﻓﻠّﻤﺎ ﺑﻠﻎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻗﻮﻟﻪ أﺟﺎزه و أﮐﺮﻣﻪ و وﻟّﺎه إﻣﺎرة اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﺑﻌﺪ ﻧﻘﻞ اﯾﻦ ﮐﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﺮ إﻟﯽ ﺛﻮر ﻏﻠﻂ ﻣﻦ اﻟّﺮاوي ﻷّن ﺛﻮر ﺑﻤّﮑﮥ و ﻫﻮ ﺟﺒﻞ ﯾﻘﺎل ﻟﻪ ﺛﻮر أﻃﺤﻞ و ﻓﯿﻪ اﻟﻐﺎر اﻟّﺬي دﺧﻠﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ -‬رض‪-‬؛ و إﻧّﻤﺎ ﻗﯿﻞ ﻟﻪ ﺛﻮر أﻃﺤﻞ ﻷّن أﻃﺤﻞ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ ﻣﻨﺎف ﺑﻦ وّد ﺑﻦ ﻃﺎﺑﺨـﮥ ﺑﻦ إﻟﯿﺎس ﺑﻦ ﻣﻀـﺮ ﺑﻦ ﻧﺰار ﺑﻦ ﻣﻌّﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺪﻧﺎن ﮐﺎن ﯾﺴﮑﻨﻪ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺳﻢ اﻟﺠﺒﻞ أﻃﺤﻞ ﻓﺎﺿﯿﻒ ﺛﻮر إﻟﯿﻪ و ﻫﻮ ﺛﻮر ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﻣﻨﺎف‪ ،‬و اﻟّﺼﻮاب ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﺮ؟؟ إﻟﯽ اﺣﺪ‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ ﻗﻮل أﺑﯽ‬‫ﻫﺮﯾﺮة أّن ﻋﻠّﯿﺎ أﺣﺪث‪ ،‬ﻓﺤﺎش ﻟّﻠﻪ! ﮐﺎن ﻋﻠّﯽ أﺗﻘﯽ ﻟّﻠﻪ ﻣﻦ ذﻟﮏ و ﻟﻘﺪ ﻧﺼـﺮ ﻋﺜﻤﺎن ﻧﺼﺮا ﻟﻮ ﮐﺎن اﻟﻤﺤﺼﻮر ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻟﻢ ﯾﺒﺬﻟﻪ‬‫إﻟّﺎ ﻣﺜﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﺷﯿﺦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺷﯿﺦ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﯿﺪ روس اﻟﯿﻤﻨﯽ در »ﻋﻘﺪ ﻧﺒﻮي و ﺳّﺮ ﻣﺼﻄﻔﻮي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة ﯾﻮم دﻓﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪ :‬ﻗﺎﺗﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺮوان‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﮐﻨﺖ ﻷدع اﺑﻦ أﺑﯽ ﺗﺮاب ﯾﺪﻓﻦ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻗﺪ دﻓﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺎﻟﺒﻘﯿﻊ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﺮوان! اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و‬‫ﻻـ ﺗﻘﻞ ﻟﻌﻠّﯽ إﻟّﺎ ﺧﯿﺮا‪ ،‬ﻓﺎﺷـﻬﺪ ﻟﺴـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل ﯾﻮم ﺧﯿﺒﺮ‪ :‬ﻷﻋﻄﯿّﻦ اﻟّﺮاﯾـﮥ رﺟﻼ ﯾﺤّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‬‫ﻟﯿﺲ ﺑﻔّﺮار‪ ،‬و اﺷـﻬﺪ ﻟﺴـﻤﻌﺖ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﯾﻘﻮل ﻓﯽ اﻟﺤﺴﻦ‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ إﻧّﯽ اﺣّﺒﻪ ﻓـﺄﺣّﺒﻪ و أﺣّﺐ ﻣﻦ ﯾﺤّﺒﻪ‪ .‬ﻗـﺎل ﻣﺮوان‪:‬‬‫إﻧّﮏ و اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ أﮐﺜﺮت ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﻼ ﻧﺴـﻤﻊ ﻣﻨﮏ ﻣﺎ ﺗﻘﻮل‪ ،‬ﻓﻬﻠّﻢ ﻏﯿﺮك ﯾﻌﻠﻢ ﻣﺎ ﺗﻘﻮل‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻫﺬا أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ اﻟﺨﺪرّي ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان‪ :‬ﻟﻘﺪ ﺻﺎع ﺣﺪﯾﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﺣﯿﻦ ﻻ ﯾﺮوﯾﻪ إﻟّﺎ أﻧﺖ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪744 :‬‬‫أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪرّي‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﺨـﺪرّي ﯾﻮم ﻣﺎت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ إﻟّﺎ ﻏﻼم و ﻟﻘﺪ ﺟﺌﺖ أﻧﺖ ﻣﻦ ﺟﺒﺎل‬‫دوس ﻗﺒﻞ وﻓﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﯿﺴﯿﺮ‪ ،‬ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ أﺑﺎ ﻫﺮﯾﺮة! ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ ﻣﺎ أوﺻﯿﺖ ﺑﻪ و ﺳﮑّﺖ ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 22‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻋﻤﺮ ﺣﺪﯾﺚ اﺑﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ را‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ را ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺻـﺎدق ﻧﺸـﻤﺮده ﺑﮑﻼـم اﺗّﻬـﺎم اﻧﻀـﻤﺎم ﺑﻠﮑﻪ ﺑـﺪر از دﺳﺘﯽ ﺑﯽﻫﻨﮕﺎم ﻗﻮﻻ و ﻓﻌﻼ ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗـﺬﻟﯿﻞ آن ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﺑﻌﻤﻞ‬‫آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺴﻤﻬﻮدي در ﮐﺘﺎب »وﻓﺎء اﻟﻮﻓﺎ ﺑﺄﺧﺒﺎر دار اﻟﻤﺼﻄﻔﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﺎل اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ‪ :‬أﻧﺎ ﯾﺰﯾـﺪ ﺑﻦ ﻫﺎرون؛ أﻧﺎ أﺑﻮ أﻣّﯿﮥ ﺑﻦ ﯾﻌﻠﯽ ﻋﻦ ﺳﺎﻟﻢ أﺑﯽ اﻟّﻨﻀـﺮ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﮐﺜﺮ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻓﯽ ﻋﻬﺪ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و‬‫ﺿﺎق ﺑﻬﻢ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﻓﺎﺷﺘﺮي ﻋﻤﺮ ﻣﺎ ﺣﻮل اﻟﻤﺴﺠﺪ ﻣﻦ اﻟّﺪور إﻟّﺎ دار اﻟﻌّﺒﺎس ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻄﻠﺐ و ﺣﺠﺮ اّﻣﻬﺎت اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؛ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ ﻟﻠﻌﺒﺎس‪:‬‬‫ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﻔﻀﻞ! إّن ﻣﺴـﺠﺪ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻗﺪ ﺿﺎق ﺑﻬﻢ و ﻗﺪ اﺑﺘﻌﺖ ﺣﻮﻟﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﻨﺎزل ﻧﻮّﺳﻊ ﺑﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻓﯽ ﻣﺴﺠﺪﻫﻢ إﻟّﺎ دارك و ﺣﺠﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 94‬از ‪196‬‬‫اّﻣﻬـﺎت اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺄّﻣـﺎ ﺣﺠﺮ اّﻣﻬـﺎت اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﻼـ ﺳﺒﯿـﻞ إﻟﯿﻬـﺎ‪ ،‬و أّﻣـﺎ دارك ﻓﺒﻌﻨﯿﻬـﺎ ﺑﻤـﺎ ﺷـﺌﺖ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻣـﺎل اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ أوّﺳﻊ ﺑﻬـﺎ ﻓﯽ‬‫ﻣﺴـﺠﺪﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل اﻟﻌﺒﺎس‪ :‬ﻣﺎ ﮐﻨﺖ ﻷﻓﻌﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬اﺧﺘﺮ ﻣّﻨﯽ إﺣـﺪي ﺛﻼث‪ :‬إّﻣﺎ أن ﺗﺒﯿﻌﻨﯿﻬﺎ ﺑﻤﺎ ﺷـﺌﺖ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل؛ و إّﻣﺎ أن‬‫أﺣّﻈﮏ ﺣﯿﺚ ﺷـﺌﺖ ﻣﻦ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ و أﺑﻨﯿﻬﺎ ﻟﮏ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻣﺎل اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬و إّﻣﺎ أن ﺗﺼﺪق ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻓﺘﻮّﺳﻊ ﻓﯽ ﻣﺴﺠﺪﻫﻢ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ‬‫و ﻻ واﺣـﺪة ﻣﻨﻬﺎ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﺟﻌﻞ ﺑﯿﻨﯽ و ﺑﯿﻨﮏ ﻣﻦ ﺷـﺌﺖ؛ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﺎ إﻟﯽ اﺑّﯽ ﻓﻘّﺼﺎ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻘّﺼﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﯽ‪ :‬إن ﺷـﺌﺘﻤﺎ‬‫ﺣّﺪﺛﺘﮑﻤﺎ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺳـﻤﻌﺘﻪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن اﻟﱠﻠﻪ أوﺣﯽ إﻟﯽ داود أن اﺑﻦ ﻟﯽ ﺑﯿﺘﺎ اذﮐﺮ ﻓﯿﻪ ﻓﺨّﻂ ﻟﯽ ﻫـﺬه اﻟﺨّﻄـ ﮥ ﺧّﻄـ ﮥ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﻘـﺪس ﻓﺈذا ﺗﺮﺑﯿﻌﻬﺎ ﺑﺰاوﯾـﮥ ﺑﯿﺖ رﺟﻞ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ‬‫إﺳـﺮاﺋﯿﻞ‪ ،‬ﻓﺴـﺄﻟﻪ داود‪ ،‬أن ﯾﺒﯿﻌﻪ إّﯾﺎﻫـﺎ ﻓﺄﺑﯽ ﻓﺤـّﺪث داود ﻧﻔﺴﻪ أن ﯾﺄﺧـﺬه ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺎوﺣﯽ اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯿﻪ أن ﯾﺎ داود! أﻣﺮﺗﮏ أن ﺗﺒﻨﯽ ﻟﯽ ﺑﯿﺘﺎ اذﮐﺮ‬‫ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓـﺄردت أن ﺗـﺪﺧﻞ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﯽ اﻟﻐﺼﺐ؟! و ﻟﯿﺲ ﻣﻦ ﺷـﺎﻧﯽ اﻟﻐﺼﺐ و إّن ﻋﻘﻮﺑﺘـﮏ أن ﻻـ ﺗﺒﻨﯿﻪ! ﻗـﺎل‪ :‬ﯾـﺎ رّب! ﻓﻤﻦ وﻟـﺪي؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻤﻦ‬‫وﻟﺪك‪ .‬ﻓﺄﺧﺬ ﻋﻤﺮ ﺑﻤﺠﺎﻣﻊ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪745 :‬‬‫اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﺟﺌﺘـﮏ ﺑﺸـﯽء ﻓﺠﺌﺖ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﺷـّﺪ ﻣﻨﻪ؟ ﻟﺘﺨﺮﺟّﻦ ﻣّﻤﺎ ﻗﻠﺖ! ﻓﺠﺎء ﯾﻘﻮده ﺣّﺘﯽ دﺧﻞ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﻓﺄوﻗﻔﻪ ﻋﻠﯽ ﺣﻠﻘـﮥ ﻣﻦ‬‫أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ذّر ﻓﻘﺎل أﺑّﯽ‪ :‬ﻧﺸﺪت اﻟﱠﻠﻪ رﺟﻼ ﺳـﻤﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﯾﺬﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﻘﺪس ﺣﯿﻦ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ داود أن ﯾﺒﻨﯿﻪ إﻟّﺎ ذﮐﺮه! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ذّر‪ :‬أﻧﺎ ﺳـﻤﻌﺘﻪ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ؛ و‬‫ﻗﺎل آﺧﺮ‪ :‬أﻧﺎ ﺳـﻤﻌﺘﻪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄرﺳﻞ اﺑّﯿﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻗﺒﻞ أﺑّﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! أ ﺗّﺘﻬﻤﻨﯽ‬‫ﻋﻠﯽ ﺣﺪﯾﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ؟! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﻤﻨﺬر! ﻣﺎ اﺗّﻬﻤﺘﮏ ﻋﻠﯿﻪ و ﻟﮑﻦ أردت أن ﯾﮑﻮن اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻇﺎﻫﺮا‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻟﻠﻌﺒﺎس! اذﻫﺐ ﻓﻼ أﻋﺮض ﻟﮏ ﻓﯽ دارك‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻌّﺒﺎس‪ :‬أّﻣﺎ إذا ﻗﻠﺖ‬‫ذﻟﮏ ﻓﺈﻧّﯽ ﻗﺪ ﺗﺼّﺪﻗﺖ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ اوّﺳﻊ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﯽ ﻣﺴﺠﺪﻫﻢ ﻓﺄّﻣﺎ و أﻧﺖ ﺗﺨﺎﺻﻤﻨﯽ ﻓﻼ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺨّﻂ ﻟﻪ ﻋﻤﺮ داره اﻟّﺘﯽ ﻫﯽ اﻟﯿﻮم و‬‫ﺑﻨﺎﻫﺎ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻣﺎل اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ‪.‬‬
‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﻨﺎء ﺑﯿﺖ اﻟﻤﻘﺪس ﺑﺨﻄﺎب ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب رواﯾﺖ ﻧﻤﻮد ﺣﻀـﺮت اﯾﺸﺎن او را‬‫ﺻﺎدق ﻧﻪ اﻧﮕﺎﺷﺘﻨﺪ و ﮔﺮﯾﺒﺎن او ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ارﺷﺎد ﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﺮاي ﺗﻮ ﭼﯿﺰي ﺑﯿﺎن ﮐﺮدم و ﺗﻮ ﭼﯿﺰي ﺑﯿﺎن ﮐﺮدي ﮐﻪ أﺷّﺪ از آﻧﺴﺖ! ﻫﺮ‬‫آﯾﻨﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﯾـﺪ ﮐﻪ از ﻋﻬـﺪه آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﯽ ﺑﯿﺮون ﺑﯿـﺎﺋﯽ؛ و ﺑﺮ ﻫﻤﯿﻦ ﻗـﺪر ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗـﺬﻟﯿﻞ اﮐﺘﻔـﺎ ﻧﮑﺮدﻧـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ او را ﮐﺸﺎن ﮐﺸﺎن ﺑﻤﺴـﺠﺪ‬‫آوردﻧﺪ و ﺑﺮ ﺣﻠﻘﻪ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﯾﺴـﺘﺎده ﮐﺮدﻧﺪ‪ .‬اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﺣﺎﺿـﺮﯾﻦ آن ﺣﻠﻘﻪ را ﻗﺴﻢ‬‫داد و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺷﺨﺼـﯽ ﮐﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﻨﺎء ﺑﯿﺖ اﻟﻤﻘـﺪس را از ﺟﻨﺎب ﻧﺒﻮي ﺷـﻨﯿﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﯿﺎن ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀـﺮت أﺑﻮ ذّر ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ‬‫ﺷﻨﯿﺪهام‪ ،‬و ﺷﺨﺼـﯽ دﯾﮕﺮ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺷﻨﯿﺪهام‪ ،‬ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ دﯾﺪﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮواﯾﺖ دﯾﮕﺮ أﺻﺤﺎب ﻣﺼّﺪق ﮔﺮدﯾﺪ و‬‫داﻣﻦ اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ از ﻟﻮث ﮐـﺬب ﭘـﺎك ﺑﺮ آﻣـﺪ اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ را از دﺳﺖ ﺧﻮد رﻫـﺎ ﮐﺮدﻧـﺪ‪ ،‬اﺑّﯽ ﺑﯿﭽﺎره ﺑﻌـﺪ ﺧﻼﺻـﯽ از ورﻃﻪ ﻫﺎﺋﻠﻪ‬‫ﻣﺆاﺧـﺬه و دار و ﮔﯿﺮ ﺣﻀـﺮت ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛـﺎﻧﯽ ﺑﺨﻄـﺎب اﯾﺸﺎن ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ آﯾﺎ ﺗﻮ ﻣﺮا ﺑﺮ ﺣـﺪﯾﺚ رﺳﻮل ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣّﺘﻬﻢ‬‫ﻣﯽﮐﻨﯽ؟! ﺣﻀـﺮت ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺑﻤﺰﯾـﺪ ﻋﺠﺰ و ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﯽ ﺑﺮاي رﻓﻊ ﺧﺠﻠﺖ ﺧﻮد ﻋـﺬر ﺑـﺪﺗﺮ از ﮔﻨﺎه ﺗﺮاﺷـﯿﺪﻧﺪ و از راه ﺟﺴﺎرت ﻗﺴﻢ ﺑﺨﺪا ﯾﺎد‬‫ﻧﻤﻮده ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺗﺮا ﺑﺮﯾﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪746 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻣّﺘﻬﻢ ﻧﻨﻤﻮدم ﺑﻠﮑﻪ اراده ﮐﺮدم ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از آن ﺟﻨﺎب ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدد‪.‬‬‫و ﺑﺮ أرﺑﺎب أﺣﻼم ﻧﻬﺎﯾﺖ واﺿـﺤﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻋﺬر ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻫﯿﭻ واﻗﻌّﯿﺘﯽ ﻧﺪارد و ﺳﺮاﺳﺮ ﺣﯿﻠﻪ ﺳﺎزي و ﺳﺮاﭘﺎ ﻣﮑﺮ و ﺧﺪع و زورﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا‬‫ﮐﻪ اﮔﺮ ﻣﻘﺼﻮد ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ از ﺟﻨﺎب ﻧﺒﻮي ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدد ﺧﻮد از دﯾﮕﺮ أﺻﺤﺎب ﺳﺆال ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ ﺣﺎﺟﺘﯽ ﺑﺪار و ﮔﯿﺮ‬‫و ﺗﻔﻀﯿﺢ و ﺗﻮﻫﯿﻦ اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ و آن ﻫﻢ ﺑﺎﯾﻦ ﺷّﺪ و ﻣّﺪ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻫﻮ ﻇﺎﻫﺮ ﻻ ﺳﺘﺮة ﻓﯿﻪ و ﻻ ﯾﺴﺘﺮﯾﺐ ﻓﯽ ذﻟﮏ إﻟّﺎ أﻋﻔﮏ ﺳﻔﯿﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 95‬از ‪196‬‬‫وﺟﻪ ‪ 23‬ﺗﺎ وﺟﻪ ‪ 28‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ‬‫اﺷﺎره‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ در واﻗﻌﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﻃﯿﺮ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﮐـﺬب ﺻـﺮﯾﺢ ﮔﺮدﯾﺪه و ﺑﮑّﺮات و‬‫ﻣّﺮات واﭘﺲ ﮐﺮدن از ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم را ﺑﮑﺬب و دروغ ﺑﺠّﺪ ﺗﺤّﻘﻖ و ﺗﺒّﯿﻦ رﺳﯿﺪه‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻇﺎﻫﺮ ﮐّﻞ اﻟﻈﻬﻮر ﻋﻠﯽ ﻣﻦ‬‫راﺟﻊ ﻣﻦ ﮐﺘﺎﺑﻨﺎ ﻫﺬا ﻣﺠّﻠﺪ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﻤﺬﮐﻮر‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺴـﯽ را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ داﻧﺴﺘﻦ ﻇﻠﻢ ﺻﺮﯾﺢ و‬‫ﺣﯿﻒ ﻓﻀﯿﺤﺴﺖ‪.‬‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺮ ﻣﺘﺘّﺒﻊ رواﯾﺎت اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﺳﺖ ﮐﻪ أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ در واﻗﻌﻪ اﺳﺘﺸـﻬﺎد ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﮐﺘﻤﺎن ﺑﺮ ﻋﺪوان ورزﯾﺪه از أداي ﺷﻬﺎدت ﺣّﻘﻪ در ﺣﻖ آن ﺟﻨﺎب دل دزدﯾﺪه و ﺑﺈﻇﻬﺎر ﻧﺴﯿﺎن ﻣﺮﺗﮑﺐ ﮐﺬب‬‫و ﺑﻬﺘﺎن واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﮔﺮدﯾﺪه و آﺧﺮ ﺑﺪﻋﺎي آن ﺟﻨﺎب ﺑﺠﺰاي ﺧﻮد رﺳﯿﺪه ذاﺋﻘﻪ ﻋﺬاب إﻟﻬﯽ در دار دﻧﯿﺎ ﭼﺸﯿﺪه‪ ،‬و ﻟﻘﺪ ذﮐﺮﻧﺎ ﺷﻮاﻫﺪ‬‫ﻫﺬه اﻟﻘﻀّﯿﮥ ﻓﯽ ﻣﺠﻠّﺪ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﻐﺪﯾﺮ‪ ،‬و ﻫﯽ ﻻ ﺗﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎﻇﺮ اﻟﺒﺼﯿﺮ‪.‬‬‫و دو ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﮐـﺎذب راﺋﻎ و ﻣﺠـﺎﻫﺮ زاﺋﻎ را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﮔﻔﺘﻦ ﮐـﺎر ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﻣﻮﺛّﻖ و ﻣﻌـّﺪل ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻌﺎﻧﺪ‬‫ﺟﺴـﻮر و ﻣﺤﺎﺋـﺪ ﺧﺘـﻮر ﺳـﻮاي ﻣﺰﻧﯽ و أﻣﺜـﺎل او از ﻣﻐّﻔﻠﯿﻦ دﯾﮕﺮ ﮐﯿﺴﺖ؟! وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟـﮏ در أداي ﺷـﻬﺎدت‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﯾﻮم اﻟﺒﺴﺎط ﺑﺮاي ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﺑﺎ وﺻﻒ ﺣﮑﻢ ﻧﺒﻮي ﺗﻘﺼـﯿﺮ ﻧﻤﻮده ﺑﮑﺬب و ﺑﻬﺘﺎن اّدﻋﺎي ﻧﺴـﯿﺎن آن ﮐﺮده‬‫در اﺷﺘﺮاي ﻋﺬاب و ﺑﯿﻞ و اﺳﺘﺤﻘﺎق ﻋﺬاب ﺑﺮ ﺗﻨﮑﯿﻞ إﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪747 :‬‬‫أﻗﺼﯽ اﻟﻐﺎﯾﺎت اﻓﺰوده‪.‬‬‫و ﺑﺮ ﻫﺮ ﻋـﺎﻗﻠﯽ واﺿـﺢ و ﻻـﺋﺤﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐـﺎذب ﺣﯿﻮد و ﻣﯿﻮد و ﻣﺒـﺎﺣﺖ ﺣﺴﻮد ﻋﻨﻮد ﻫﺮﮔﺰ ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ در ﻧﻘـﻞ أﺣـﺎدﯾﺚ ﺳـﺮور‬‫زﻣﻦ‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ رّب اﻟﻤﻨﻦ‪ -‬ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺳﻨﺪ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﻋﺠﯿﺒﻪ ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ و ﺣﺪﯾﺚ اﯾﻦ ﻗﻀّﯿﻪ ﻏﺮﯾﺒﻪ ﺑﺈﻟﻘﺎي ﺳﻤﻊ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺎط و اﻧﮑﺎر أﻧﺲ‬‫أﺳﻌﺪ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻹرﺑﻠﯽ در »أرﺑﻌﯿﻦ« ﺧﻮد ﮐﻪ آن را از ﺷﯿﺦ ﺧﻮد ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻤﺤّﺪﺛﯿﻦ اﺑﻦ دﺣﯿﮥ اﻟﮑﻠﺒﯽ رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده‬‫در ﺣﺪﯾﺚ ﺛﺎﻟﺚ آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﺳـﺎﻟﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻌـﺪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺣﻀـﺮت ﻣﺠﻠﺲ أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ و ﻫﻮ ﻣﮑﻔﻮف اﻟﺒﺼـﺮ و ﻓﯿﻪ وﺿـﺢ‪ ،‬ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻘﻮم‪ -‬و ﮐﺄﻧّﻪ‬‫ﮐﺎن ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ أﻧﺲ إﺣﻨﮥ‪ -‬و ﻗﺎل ﻟﻪ‪:‬‬‫ﯾﺎ ﺻﺎﺣﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ ﻫﺬه اﻟّﺴﻤﮥ اﻟّﺘﯽ أراﻫﺎ ﺑﮏ؟! ﻓﻮ اﻟّﺬي ﺑﻌﺚ ﻣﺤّﻤﺪا ﻧﺒّﯿﺎ‬‫ﻟﻘﺪ ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ ﺑّﯿﻦ أّن اﻟﺒﺮص و اﻟﺠﺬام ﻣﺎ ﯾﺒﺘﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎ و ﻧﺮي ﺑﮏ وﺿﺤﺎ‪ .‬ﻓﺄﻃﺮق أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ إﻟﯽ اﻷرض و‬‫ﻋﯿﻨـﺎه ﺗـﺬرﻓﺎن ﺑﺎﻟـّﺪﻣﻊ و ﻗـﺎل‪ :‬أّﻣـﺎ اﻟﻮﺿـﺢ ﻓﺈﻧّﻬـﺎ ﻣﻦ دﻋﻮة دﻋﺎﻫﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ -‬رض‪ -‬ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﻓﺴﺄﻟﻮه أن‬‫ﯾﺤـّﺪﺛﻬﻢ ﺑﺎﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ اﻧﺰﻟﺖ ﺳﻮرة اﻟﮑﻬﻒ ﺳﺄل اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ اﻟّﻨﺒّﯽ‪ -‬ص‪ -‬أن ﯾﺮﯾﻬﻢ أﻫﻞ اﻟﮑﻬﻒ‪ ،‬ﻓﻮﻋﺪﻫﻢ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﺒﯿﻨﻤﺎ ﻫﻮ ﺟﺎﻟﺲ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 96‬از ‪196‬‬‫ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻻّﯾﺎم و ﻗـﺪ اﻫﺪي ﻟﻪ ﺑﺴﺎط ﻣﻦ ﻗﺮﯾﮥ ﯾﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﻫﻨﺪف ﻣﻦ ﻗﺮي اﻟّﺸﺎم و ﺣﻀـﺮت اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ذّﮐﺮوه ﺑﻮﻋﺪه ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺣﻀـﺮوا ﻋﻠّﯿﺎ!‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﺣﻀـﺮ ﻗﺎل ﻟﯽ‪ :‬ﯾﺎ أﻧﺲ! اﺑﺴﻂ اﻟﺒﺴﺎط و أﻣﺮ أﺻـﺤﺎﺑﻪ أن ﯾﺠﻠﺴﻮا ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﻠﺴﻮا رﻓﻊ ﯾﺪﯾﻪ إﻟﯽ اﻟّﺴﻤﺎء ﺳﺎﻋﮥ و ﺳﺄل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ -‬و‬‫أﻣﺮ ﻋﻠـّﯿ ﺎ أن ﯾﮑﻨـﻒ اﻟﻘـﻮم و ﯾﺴـﺌﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﻪ ﮐﻤـﺎ ﯾﺴـﺄل أن ﯾﺒﻌﺚ ﻟﻪ ﻣﻼﺋﮑـﮥ أرﺑﻌـﮥ ﯾﺤﻤﻠـﻮن اﻟﺒﺴـﺎط و ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻷـن ﯾﻨﻈﺮوا أﻫﻞ‬‫اﻟﮑﻬﻒ‪ ،‬ﻓﻤـﺎ ﮐـﺎن إﻟّـﺎ ﺳﺎﻋـﮥ و ارﺗﻔﻊ اﻟﺒﺴـﺎط‪ .‬ﻗﺎل أﻧﺲ‪ :‬و أﻧﺎ ﻣﻌﻬﻢ‪ ،‬و ﺳـﺮﻧﺎ ﻓﯽ اﻟﻬﻮاء إﻟﯽ اﻟّﻈﻬﺮ‪ ،‬ﻓﻮﻗﻒ اﻟﺒﺴﺎط ﺛّﻢ وﻗﻌﻨﺎ ﻋﻠﯽ اﻷرض‬‫ﻓﺸﺎﻫﺪﻧﺎ أﻫﻞ اﻟﮑﻬﻒ و ﮐﺎن ﻋﻠﯽ ﯾﺄﻣﺮ اﻟﺒﺴﺎط أن ﯾﻤﻀﯽ ﮐﻤﺎ ﯾﺮﯾﺪ‪ ،‬ﻓﮑﺄﻧّﻪ ﮐﺎن ﯾﻌﺮف اﻟﮑﻬﻒ و ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪748 :‬‬‫اﻧﺰﻟﻮا ﻧﺼـّﻠﯽ ﻓﻨﺰﻟﻨـﺎ و أّم ﺑﻨﺎ و ﺻـّﻠﯿﻨﺎ و ﺗﻘـّﺪﻣﻨﺎ إﻟﯿﻬﻢ ﻓﺮأﯾﻨﺎ ﻗﻮﻣﺎ ﻧﯿﺎﻣﺎ ﻣﺎ ﺗﻀـﯽء وﺟﻮﻫﻬﻢ ﮐﺎﻟﻘﻨﺎدﯾﻞ و ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺛﯿﺎب ﺑﯿﺾ و ﮐﻠﺒﻬﻢ ﺑﺎﺳـﻂ‬‫ذراﻋﯿﻪ ﺑﺎﻟﻮﺻﯿﺪ‪ ،‬ﻓﻤﻸﻧﺎ ﻣﻨﻬﻢ رﻋﺒﺎ‪ ،‬ﻓﺘﻘّﺪم ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ -‬رض‪ -‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﺴﻼم ﻋﻠﯿﮑﻢ! ﻓﺮّدوا ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﺘﻘّﺪﻣﺖ اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ و ﺳّﻠﻤﻮا‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﺮّدوا ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﻢ ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﻟﻢ ﻟﻢ ﺗﺮّدوا ﻋﻠﯽ أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص؟ ﻓﻘﺎل أﺣﺪﻫﻢ‪ :‬ﺳﻞ اﺑﻦ ﻋّﻤﮏ و ﻧﺒّﯿﮏ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل ﻋﻠﯽ‬‫ﻟﻠﺠﻤﺎﻋـﮥ ﺧـﺬوا ﻣﺠﺎﻟﺴـﮑﻢ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ اﺧﺬوا ﻗﺎل ﻋﻠﯽ‪ -‬ض‪ -‬ﯾﺎ ﻣﻼﺋﮑﮥ اﻟﱠﻠﻪ! ارﻓﻌﻮا اﻟﺒﺴﺎط‪ ،‬ﻓﺮﻓﻊ ﻓﺴـﺮﻧﺎ ﻓﯽ اﻟﻬﻮاء ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﺿـﻌﻮﻧﺎ‬‫ﻟﻨﺼّﻠﯽ اﻟﻈﻬﺮ ﻓﺈذا ﺑﺄرض ﻟﯿﺲ ﺑﻬﺎ ﯾﺸﺮب و ﻻ ﯾﺘﻮﺿﺄ ﻓﺮﮐﺾ ﺑﺮﺟﻠﻪ اﻷرض ﻓﻨﺒﻊ ﻣﺎء ﻋﺬب ﻓﺘﻮﺿﺄﻧﺎ و ﺻّﻠﯿﻨﺎ و ﺷﺮﺑﻨﺎ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﺳﺘﺪرﮐﻮن ﺻـﻼة اﻟﻌﺼـﺮ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ و ﺳﺎر ﺑﻨﺎ إﻟﯽ اﻟﻌﺼﺮ ﻓﺈذا ﻧﺤﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﺎب ﻣﺴﺠﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ص‪ -‬ﻓﻠّﻤﺎ رآﻧﺎ ﻫّﻨﺄﻧﺎ ﺑﺎﻟّﺴﻠﻢ و‬‫أﻗﺒﻞ ﯾﺤـّﺪﺛﻨﺎ ﮐﺄﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻌﻨﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻠﯽ! ﻟّﻤﺎ ﺳـﻠّﻤﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ رّدوا اﻟّﺴـ ﻼم و ﺳـﻠّﻢ أﺻـﺤﺎﺑﯽ ﻓﻠﻢ ﯾﺮّدوا ﻓﺴﺄﻟﺘﻬﻢ ﻋﻦ ذﻟﮏ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﻞ اﺑﻦ‬‫ﻋّﻤﮏ و ﻧﺒّﯿﮏ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص‪ :‬ﻻ ﯾﺮّدون اﻟّﺴـ ﻼم إﻟّﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﺒّﯽ أو وﺻـﯽ ﻧﺒﯽ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﺷﻬﺪ ﻟﻌﻠّﯽ ﯾﺎ أﻧﺲ! ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﻮم اﻟﺴﻘﯿﻔﮥ‬‫اﺳﺘﺸـﻬﺪﻧﯽ ﻋﻠّﯽ و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻧﺲ! اﺷـﻬﺪ ﻟﯽ ﺑﯿﻮم اﻟﺒﺴﺎط‪ .‬ﻗﻠﺖ‪ .‬ﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ﻧﺴـﯿﺖ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺈن ﮐﻨﺖ ﮐﺘﻤﺘﻬﺎ ﺑﻌـﺪ وﺻـّﯿﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ص ﻓﺮﻣﺎك‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺒﯿﺎض ﻓﯽ ﻋﯿﻨﮏ و وﺟﻬﮏ و ﻟﻈﯽ ﻓﯽ ﺟﻮﻓﮏ و أﻋﻤﯽ ﺑﺼﺮك‪ .‬ﻓﺒﺮﺻﺖ و ﻋﻤﯿﺖ‪ .‬و ﮐﺎن أﻧﺲ ﻻ ﯾﻄﯿﻖ اﻟّﺼﯿﺎم ﻓﯽ ﺷﻬﺮ رﻣﻀﺎن و‬‫ﻻ ﻓﯽ ﻏﯿﺮه ﻣﻦ ﺣﺮارة ﺑﻄﻨﻪ‪ ،‬و ﻣﺎت ﺑﺎﻟﺒﺼﺮة و ﮐﺎن ﯾﻄﻌﻢ ﮐّﻞ ﯾﻮم ﻣﺴﮑﯿﻨﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﮐﺘﻤـﺎن أﻧﺲ ﻣﻨـﺎﻗﺐ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم را و ارﺗﮑﺎب او ﮐـﺬب را درﯾﻦ ﺑﺎب أﻣﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ أﺣـﺪي از‬‫أﻫـﻞ إﻧﺼـﺎف إﻧﮑـﺎر آن ﻧﻤﯽﺗﻮان ﮐﺮد‪ ،‬و ازﯾﻨﺠـﺎﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾـﺪ ﻣـﺪاﺋﻨﯽ در »ﺷـﺮح ﻧﻬـﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ذﮐﺮ ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﻣﻦ‬‫ﺷﯿﻮﺧﻨﺎ اﻟﺒﻐﺪادّﯾﯿﻦ أّن ﻋّﺪة ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ و اﻟﻤﺤّﺪﺛﯿﻦ ﮐﺎﻧﻮا ﻣﻨﺤﺮﻓﯿﻦ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﻗﺎﺋﻠﯿﻦ ﻓﯿﻪ اﻟّﺴﻮء‪ ،‬و ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﮐﺘﻢ ﻣﻨﺎﻗﺒﻪ و أﻋﺎن‬‫أﻋـﺪاءه ﻣﯿﻼ ﻣﻊ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و اﯾﺜﺎرا ﻟﻠﻌﺎﺟﻠـﮥ‪ ،‬ﻓﻤﻨﻬﻢ أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻧﺎﺷـﺪ ﻋﻠّﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ رﺣﺒﮥ اﻟﻘﺼـﺮ‪ -‬أو ﻗﺎل رﺣﺒﮥ اﻟﺠﺎﻣﻊ‪ -‬ﺑﺎﻟﮑﻮﻓﮥ؟ ﻣﻦ‬‫ﺳ ﻤﻊ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل »ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه«‬‫؟ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪749 :‬‬‫ﻓﻘﺎم اﺛﻨﯽ ﻋﺸﺮ رﺟﻼ ﻓﺸﻬﺪوا ﺑﻬﺎ و أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﻘﻮم ﻟﻢ ﯾﻘﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﻧﺲ! ﻣﺎ ﯾﻤﻨﻌﮏ أن ﺗﻘﻮم ﻓﺘﺸﻬﺪ؟ ﻓﻠﻘﺪ ﺣﻀﺮﺗﻬﺎ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﮐﺒﺮت و ﻧﺴﯿﺖ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ إن ﮐﺎن ﮐﺎذﺑﺎ ﻓﺎرﻣﻪ ﺑﻬﺎ ﺑﯿﻀﺎء ﻻ ﺗﻮارﯾﻬﺎ اﻟﻌﻤﺎﻣﮥ‪ .‬ﻗﺎل ﻃﻠﺤﮥ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ‪:‬‬‫ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ رأﯾﺖ اﻟﻮﺿﺢ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ذﻟﮏ أﺑﯿﺾ ﺑﯿﻦ ﻋﯿﻨﯿﻪ‪ .‬و‬‫روي ﻋﺜﻤـﺎن ﺑﻦ ﻣﻄﺮف أّن رﺟﻼ ﺳﺄل أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻓﯽ آﺧﺮ ﻋﻤﺮه ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬آﻟﯿﺖ أن ﻻ أﮐﺘﻢ ﺣـﺪﯾﺜﺎ ﺳـﺌﻠﺖ ﻋﻨﻪ‬‫ﻓﯽ ﻋﻠﯽ ﺑﻌﺪ ﯾﻮم اﻟّﺮﺣﺒﮥ‪ ،‬ذﻟﮏ رأس اﻟﻤّﺘﻘﯿﻦ ﯾﻮم اﻟﻘﯿﻤﮥ‪ .‬ﺳﻤﻌﺘﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﻧﺒّﯿﮑﻢ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ را إﻣﺎم أﻋﻈﻢ ﺳـّﻨّﯿﻪ أﻋﻨﯽ أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﮥ در اﻓﺎده ﺧﻮد ﺑﻤﺨﺎﻃﺒﻪ أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ از داﺋﺮه ﻋﺪاﻟﺖ ﺧﺎرج‬‫ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺳـﺘﺜﻨﺎي او از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻋﺪول ﺻﺮاﺣﮥ ﺑﺎب ﻃﻌﻦ و ﻗﺪح درو ﮔﺸﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ از ﻋﺒﺎرت ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻔﻀﯿﻞ« أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﺳﮑﺎﻓﯽ‬‫درﯾﺎﻓﺘﯽ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 97‬از ‪196‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋـﺎﻗﻠﯽ ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ را در ﺑـﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺻـﺤﯿﺢ ﺧﻮاﻫـﺪ اﻧﮕـﺎﺷﺖ و ﺑﭽﻪ ﻃﻮر ﺗﺄوﯾـﻞ او را در ﺑﺎب‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم درﺳﺖ داﻧﺴﺘﻪ أﻋﻼم وﻗﺎﺣﺖ و ﺻﻔﺎﻗﺖ ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺮاﺷﺖ؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟـﮏ را إﻣـﺎم أﻋﻈﻢ ﺳـّﻨّﯿﻪ در اﻓـﺎده دﯾﮕﺮ ﺧـﻮد ﺑﺎﺧﺘﻼـط ﻋﻘـﻞ در آﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﻣﻘـﺪوح ﺳـﺎﺧﺘﻪ‬‫ﺑﺈﻇﻬـﺎر ﮐﻤﺎل اﻧﺤﻄﺎط و اﻧﺨﻔﺎض ﻣﺮﺗﺒﻪ او ﭘﺮده از روي ﮐﺎرش اﻧـﺪاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﻣﻦ إﻓﺎدة اﻟـّﺼ ﺪر اﻟﺸـﻬﯿﺪ‪ ،‬و رأﯾﺘﻪ ﻓﯽ ﻋﺒﺎرة‬‫ﮐﺘﺎب »اﻟﮑﺘﺎﺋﺐ« ﻟﻠﮑﻔﻮي اﻟﻤﻔﯿﺪ‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﻄﻼن و ﻫﻮان ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ ﺑﺮ أﺻﺤﺎب أﻋﯿﺎن و أﺑﺼﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻄﻌﻮن ﺑﻮدن أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺰد أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ از ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻓﻘﯿﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻫﻨﺪواﻧﯽ ﻧﯿﺰ واﺿﺢ و ﻻﺋﺤﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫ﻋّﻠﺎﻣﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟّﺰﻧـﺪوﺑﺴﺘﯽ در ﮐﺘﺎب »روﺿـﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء« ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﯽ أّن ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﻗﻮل اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﯾﺠﻮز أم ﻻ!‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﻤﺎءﻧﺎ رﺣﻤﻬﻢ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻓﯽ ﻇﺎﻫﺮ اﻷﺻﻞ أّن أﻗﺎوﯾﻞ ﺟﻤﯿﻊ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪750 :‬‬‫اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﺣّﺠـ ﮥ ﺗﻘﺒـﻞ ﺑﻐﯿﺮ ﻣﻌﺮﻓـﮥ اﻟﻤﻌﻨﯽ و ﯾﻌﻤﻞ ﺑﻪ‪ ،‬ﺣّﺘﯽ روي ﻋﻦ أﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﺳـﺌﻞ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إذا ﻗﻠﺖ ﻗﻮﻻ و‬‫ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺨـﺎﻟﻒ ﻗﻮﻟـﮏ؟ ﻗـﺎل‪ :‬اﺗﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﮑﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻓﻘﯿـﻞ ﻟﻪ‪ :‬إذا ﮐـﺎن ﻗﻮل اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﯽ ﯾﺨـﺎﻟﻒ ﻗﻮﻟـﮏ؟ ﻗـﺎل اﺗﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﻘﻮل‬‫اﻟّﺼﺤﺎﺑﯽ‪ .‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬إذا ﮐﺎن ﻗﻮل اﻟّﺘﺎﺑﻌﯽ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﻗﻮﻟﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺘﺮك ﻗﻮﻟﯽ ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬إذا ﮐﺎن اﻟّﺘﺎﺑﻌّﯽ رﺟﻼ ﻓﺄﻧﺎ رﺟﻞ‪ .‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﺗﺮك‬‫ﻗﻮﻟﯽ ﺑﺠﻤﯿﻊ ﻗﻮل اﻟّﺼﺤﺎﺑﯽ )اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪ .‬ظ( إﻟّﺎ ﺛﻠﺜﮥ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ و ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪:‬‬‫ﻗﺎل اﻟﻔﻘﯿﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﻟﻬﻨﺪواﻧﯽ رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺘﺮك ﻗﻮﻟﻪ ﺑﻘﻮل ﻫﻮﻻء اﻟّﺜﻠﺜﮥ ﻷﻧّﻬﻢ ﻣﻄﻌﻮﻧﻮن‪ ،‬إﻟﺦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 29‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ و ﮐﺘﻤﺎن او ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ را‬‫وﺟﻪ ﺑﺴﺖ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬زﯾـﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ ﮐﻪ از ﻣﻌـﺎرﯾﻒ أﺻـﺤﺎﺑﺴﺖ در واﻗﻌﻪ اﺳﺘﺸـﻬﺎد ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮐﺘﻤﺎن ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﻏـﺪﯾﺮ ﻧﻤﻮده ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋﺎﻟﻢ او را ﺑﺴـﺰاي ذﻫﺎب ﺑﺼـﺮ ﻣﻌﺎﻗﺐ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎﺗﻢ ﻣﺤﺎﺋـﺪ و آﺛﻢ ﻣﻌﺎﻧﺪ ﻣﺒﺘﻼي‬‫وﺑـﺎل و ﻧﮑـﺎل ﻫﺮﮔﺰ ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ در ﻧﻘـﻞ ﺟﻤﯿﻊ أﻗﻮال و أﻓﻌـﺎل رﺳﻮل رّب ﻣﺘﻌـﺎل ﻋﻠﯿﻪ آﻻـف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﺎ اﺗّﺼﻞ اﻟﻨﻬﺮ ﺑﺎﻟّﻠﯿﺎل‬‫ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺪ‪.‬‬‫ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺠﻼﺑﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻟﻤﻐﺎزﻟﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ« ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻟا ﺤﺴـﯿﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺷﻮذب‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ اﻟﻤﻼﺋﯽ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫اﻟﺤﮑﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻠﯿﻤﺎن اﻟﻤﺆّذن‪ .‬ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺸﺪ ﻋﻠّﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪:‬‬‫أﻧﺸـﺪ رﺟﻼ ﺳـﻤﻊ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟّﻠﻬّﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه«‪ ،‬ﻓﮑﻨﺖ أﻧﺎ‬‫ﻓﯿﻤﻦ ﮐﺘﻢ ﻓﺬﻫﺐ ﺑﺼﺮي ‪.‬‬
‫و ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﺠﺎﻣﯽ در »ﺷﻮاﻫـﺪ اﻟّﻨﺒّﻮة« در ذﮐﺮ ﮐﺮاﻣﺎت ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ‬‫روزي ﺑﺮ ﺣﺎﺿﺮان ﻣﺠﻠﺲ ﺳﻮﮔﻨﺪ داد ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﻪ از رﺳﻮل ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺷﻨﯿﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫»ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه«‬‫ﮔﻮاﻫﯽ دﻫﺪ‪ ،‬دوازده ﺗﻦ از أﻧﺼﺎر ﺣﺎﺿـﺮ ﺑﻮدﻧﺪ ﮔﻮاﻫﯽ دادﻧﺪ‪ ،‬ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ آن را از رﺳﻮل ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺷﻨﯿﺪه ﺑﻮد‬‫ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻮد أّﻣﺎ ﮔﻮاﻫﯽ ﻧﺪاد‪ .‬ﺣﻀﺮت أﻣﯿﺮ ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪751 :‬‬‫ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬أي ﻓﻼن ﺗﻮ ﭼﺮا ﮔﻮاﻫﯽ ﻧـﺪادي؟ ﺑﺎ آﻧﮑﻪ ﺗﻮ ﻫﻢ ﺷـﻨﯿﺪه‪ .‬ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭘﯿﺮ ﺷﺪهام و ﻓﺮاﻣﻮش ﮐﺮدهام! أﻣﯿﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪا! اﮔﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 98‬از ‪196‬‬‫اﯾﻦ ﺷـﺨﺺ دروغ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﺳﻔﯿﺪي ﺑﺮ ﺑﺸﺮه وي ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدان ﮐﻪ ﻋﻤﺎﻣﻪ آن را ﻧﻪ ﭘﻮﺷﺪ‪ .‬راوي ﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ آن ﺷﺨﺺ را دﯾﺪم‬‫ﮐﻪ ﺳـﻔﯿﺪي ﺑﺮ ﻣﯿـﺎن دو ﭼﺸﻢ وي ﭘﯿـﺪا آﻣـﺪه ﺑﻮد‪ ،‬و از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ زﯾـﺪ اﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ در ﻫﻤﺎن‬‫ﻣﺠﻠﺲ ﯾـﺎ ﻣﺜـﻞ آن ﺣﺎﺿـﺮ ﺑـﻮدم و ﻣﻦ ﻧﯿﺰ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻮدم ﮐﻪ ﺷـﻨﯿﺪه ﺑﻮدم أّﻣـﺎ ﮔﻮاﻫﯽ ﻧـﺪادم و آن را ﭘﻨﻬـﺎن داﺷـﺘﻢ‪ ،‬ﺧـﺪاي ﺗﻌـﺎﻟﯽ‬‫روﺷﻨﺎﺋﯽ ﭼﺸﻢ ﻣﺮا ﺑﺒﺮد‪ ،‬و ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﺮ ﻓﻮت آن ﺷﻬﺎدت إﻇﻬﺎر ﻧﺪاﻣﺖ ﻣﯽﮐﺮد و از ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ آﻣﺮزش ﻣﯽﺧﻮاﺳﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﻮر اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺤﻠﺒﯽ در »إﻧﺴﺎن اﻟﻌﯿﻮن ﻓﯽ ﺳﯿﺮة اﻷﻣﯿﻦ اﻟﻤﺄﻣﻮن« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻗﺪ ﺟﺎء أّن ﻋﻠﯿﺎ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪» :‬أﻧﺸﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺷﻬﺪ ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ إﻟّﺎ ﻗﺎم‪ ،‬و ﻻ ﯾﻘﻮل رﺟﻞ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻧّﺒﺌﺖ؛ أو‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ؛ إﻟّﺎ رﺟﻞ ﺳـﻤﻌﺖ اذﻧﺎه و وﻋﯽ ﻗﻠﺒﻪ« ﻓﻘﺎم ﺳـﺒﻌﮥ ﻋﺸـﺮ ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎ‪ ،‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﺛﻠﺜﻮن ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎ؛ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫﺎﺗﻮا ﻣﺎ ﺳﻤﻌﺘﻢ!‬‫ﻓﺬﮐﺮوا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪،‬‬‫و ﻣﻦ ﺟﻤﻠﺘﻪ‪.‬‬‫ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪،‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻓﻬﺬا ﻣﻮﻻه‬‫و ﻋﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ أرﻗﻢ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬و ﮐﻨﺖ ﻣّﻤﻦ ﮐﺘﻢ ﻓﺬﻫﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺒﺼﺮي‪ .‬و ﮐﺎن ﻋﻠّﯽ ﮐﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ دﻋﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﮐﺘﻢ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 30‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺑﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب و ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ‬‫وﺟﻪ ﺳﯽام آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ أﺻﺤﺎب ﺳﺖ در واﻗﻌﻪ اﺳﺘﺸﻬﺎد ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﻣﺮﺗﮑﺐ‬‫ﺳﺘﺮ و ﮐﺘﻤﺎن و ﻣﻈﻬﺮ ﻋﻨﺎد و ﻋﺪوان ﮔﺮدﯾﺪه و ﺑﺪﻋﺎي آن ﺟﻨﺎب ﻣﺒﺘﻼ ﺑﮑﻮري ﺷﺪه ﺳﻮء ﻋﺎﻗﺒﺖ ﺧﻮد را ﺑﭽﺸﻢ ﺧﻮﯾﺶ دﯾﺪه‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺴﯽ را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ در ﻧﻘﻞ ﺟﻤﯿﻊ اﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ داﻧﺴﺘﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺎر ﻋﺎﻗﻞ ﺑﺼﯿﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬‫ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻄﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﺸﯿﺮازي اﻟﻤﺤّﺪث در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪752 :‬‬‫»أرﺑﻌﯿﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ« ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و رواه زّر ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺶ؛ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺧﺮج ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ اﻟﻘﺼـﺮ ﻓﺎﺳـﺘﻘﺒﻠﻪ رﮐﺒﺎن ﻣﺘﻘّﻠﺪي اﻟـّﺴ ﯿﻮف‪ ،‬ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﻌﻤﺎﺋﻢ ﺣﺪﯾﺜﯽ ﻋﻬﺪ ﺑﺴـﻔﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟـّﺴ ﻼم‬‫ﻋﻠﯿﮏ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑﺮﮐﺎﺗﻪ؛ اﻟّﺴـ ﻼم ﻋﻠﯿﮏ ﯾﺎ ﻣﻮﻻﻧﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﺑﻌـﺪ ﻣﺎ رّد اﻟّﺴـ ﻼم‪ :‬ﻣﻦ ﻫﻬﻨﺎ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎم اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ رﺟﻼ ﻣﻨﻬﻢ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ زﯾـﺪ أﺑﻮ أّﯾﻮب اﻷﻧﺼﺎري و ﺧﺰﯾﻤﮥ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ذو اﻟّﺸـ ﻬﺎدﺗﯿﻦ و ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ‬‫ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺷـﻤﺎس و ﻋّﻤـ ﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳـﺮ و أﺑﻮ اﻟﻬﯿﺜﻢ ﺑﻦ اﻟّﺘﯿﻬـﺎن و ﻫـﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص و ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ ﺑـﺪﯾﻞ ﺑﻦ ورﻗﺎء‪ ،‬ﻓﺸـﻬﺪوا أﻧّﻬﻢ‬‫ﺳﻤﻌﻮا رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻮم ﻏـﺪﯾﺮ ﺧّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻـه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﻷﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ و اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب‪ :‬ﻣﺎ ﻣﻨﻌﮑﻤﺎ‬‫أن ﺗﻘﻮﻣـﺎ ﻓﺘﺸـﻬﺪا؟ ﻓﻘـﺪ ﺳـﻤﻌﺘﻤﺎ ﮐﻤـﺎ ﺳـﻤﻊ اﻟﻘﻮم‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ إن ﮐﺎﻧـﺎ ﮐﺘﻤﺎﻫﺎ ﻣﻌﺎﻧـﺪة ﻓﺎﺑﻠﻬﻤﺎ‪ .‬ﻓﺄﻣﺎ اﻟﺒﺮاء ﻓﻌﻤﯽ ﻓﮑﺎن ﯾﺴﺄل ﻋﻦ ﻣﻨﺰﻟﻪ‬‫ﻓﯿﻘﻮل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﯾﺮﺷﺪ ﻣﻦ أدرﮐﺘﻪ اﻟّﺪﻋﻮة؟! و أّﻣﺎ أﻧﺲ ﻓﻘﺪ ﺑﺮﺻﺖ ﻗﺪﻣﺎه‬‫و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻟّﻤﺎ اﺳﺘﺸـﻬﺪه ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻗﻮل اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻦ ﮐﻨﺖ ﻣﻮﻻه ﻓﻌﻠّﯽ ﻣﻮﻻه‪ ،‬اﻋﺘﺬر ﺑﺎﻟّﻨﺴﯿﺎن‪ ،‬ﻓﻘﺎل! اﻟّﻠﻬﻢ إن‬‫ﮐﺎن ﮐﺎذﺑﺎ ﻓﺎﺿﺮﺑﻪ ﺑﺒﯿﺎض ﻻ ﺗﻮارﯾﻪ اﻟﻌﻤﺎﻣﮥ‪ ،‬ﻓﺒﺮص وﺟﻬﻪ ﻓﺴﺪل ﺑﻌﺪ ذﻟﮏ ﺑﺮﻗﻌﺎ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 31‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﷲ اﻟﯿﺠﻠﯽ و ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺣﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺒﺠﻠﯽ ﮐﻪ از أﻋﯿﺎن ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ در واﻗﻌﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 99‬از ‪196‬‬‫اﺳﺘﺸـﻬﺎد ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﻃﺮﯾﻖ ﮐﺘﻤﺎن ﺑﺄﻗﺪام ﻋﺪوان ﺳﭙﺮده از ﻋﺬاب دﻧﯿﺎ ﻗﺒﻞ ﻋﺬاب آﺧﺮت ﺑﻬﺮه ﮐﺎﻓﯽ‬‫ﺑﺮده‪ ،‬و ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﮐﻪ او را ﻧﺼـﯿﺒﯽ از إﯾﻤﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻌﺎﻧﺪ ﺣﻘﻮد و ﺟﺎﺣﺪ ﺣﯿﻮد را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﺑﻮﺛﻮق و اﯾﺘﻤﺎن‬‫ﻣﻮﺻﻮف ﻧﺨﻮاﻫـﺪ ﻧﻤﻮد و ﺑﺎﺗﺒﺎع ﻣﺰﻧﯽ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ أﺷـﺨﺎص ﭘﺮ اﻏﺘﻤﺎص را ﻣﺼﺪاق ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم داﻧﺴـﺘﻪ ﻫﺮﮔﺰ در رﻗﺎﻋﺖ ﺧﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ‬‫اﻓﺰود‪.‬‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺟﺎﺑﺮ اﻟﺒﻼذري در ﮐﺘﺎب »أﻧﺴﺎب اﻷﺷﺮاف« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻗﺎل ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ‪» :‬أﻧﺸﺪ اﻟﱠﻠﻪ رﺟﻼ ﺳﻤﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل ﯾﻮم ﻏﺪﯾﺮ ﺧّﻢ‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ وال ﻣﻦ واﻻه و ﻋﺎد ﻣﻦ ﻋﺎداه إﻟّﺎ‬‫ﻗﺎم ﻓﺸﻬﺪ«‪ ،‬و ﺗﺤﺖ اﻟﻤﻨﺒﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪753 :‬‬‫أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ و اﻟﺒﺮاء ﺑﻦ ﻋﺎزب و ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺒﺠﻠّﯽ‪ ،‬ﻓﺄﻋﺎدﻫﺎ ﻓﻠﻢ ﯾﺠﺒﻪ أﺣـﺪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ! ﻣﻦ ﮐﺘﻢ ﻫـﺬه اﻟﺸـﻬﺎدة و ﻫﻮ ﯾﻌﺮﻓﻬﺎ‬‫ﻓﻼ ﺗﺨﺮﺟﻪ ﻣﻦ اﻟـﺪﻧﯿﺎ ﺣﺘﯽ ﺗﺠﻌﻞ ﺑﻪ آﯾﮥ ﯾﻌﺮف ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺒﺮص أﻧﺲ و ﻋﻤﯽ اﻟﺒﺮاء‪ ،‬و رﺟﻊ ﺟﺮﯾﺮ أﻋﺮاﺑّﯿﺎ ﺑﻌﺪ ﻫﺠﺮﺗﻪ ﻓﺄﺗﯽ اﻟّﺸـ ﺮاة ﻓﻤﺎت‬‫ﻓﯽ ﺑﯿﺖ أّﻣﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 32‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨـﺪب ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ ﺑﺎرﺗﮑﺎب ﮐـﺬب ﺻـﺮﯾﺢ روي ﺧﻮد ﺳـﯿﺎه ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻬﺘﺎن ﻓﻀـﯿﺢ‬‫ﺑﺮواﯾﺖ ﭘﺮ ﻏـﻮاﯾﺖ ﺧـﻮد ﮐﻪ ﻗﻠﻢ از ﮐﺘـﺎﺑﺖ آن ﻣﺮﺗﻌﺶ ﻣﯽﺷـﻮد أﻋﻼـم ﻧﺼﺐ و ﺧﺮوج ﺑـﺪﺳﺖ دﯾﻦ ﻓﺮوﺷـﯽ و ﻓﺮاﻣﻮﺷـﯽ ﯾـﻮم اﻟﺨﺮوج‬‫ﺑﺮاﻓﺮاﺧﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺎل أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ‪ :‬و ﻗـﺪ روي أن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﺬل ﻟﺴـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﻣﺎﺋﮥ أﻟﻒ درﻫﻢ ﺣّﺘﯽ ﯾﺮوي أّن ﻫﺬه اﻵﯾﮥ ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ »وَ‬‫ﻣَِﻦ اﻟﱠﻨﺎِس َﻣْﻦ ﯾُْﻌِﺠﺒَُﮏ َﻗْﻮﻟ ُُﻪ ﻓِﯽ اﻟ َْﺤﯿﺎِة اﻟـﱡﺪﻧ ْﯿﺎ َو ﯾُْﺸـ ِﻬُﺪ اﻟﱠﻠَﻪ َﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻓِﯽ َﻗﻠْﺒِِﻪ َو ُﻫَﻮ َأﻟَـﱡﺪ اﻟ ِْﺨﺼﺎِم‪َ ،‬و ِإذا َﺗَﻮﻟﱠﯽ َﺳـ ﻌﯽ ﻓِﯽ اﻟ َْﺄْرِض ﻟ ِﯿُﻔِْﺴَﺪ ﻓِﯿﻬﺎ وَ‬‫ﯾُْﻬﻠَِﮏ اﻟ َْﺤْﺮَث َو اﻟﱠﻨْﺴَﻞ‪َ ،‬و اﻟﱠﻠُﻪ ﻻ ﯾُِﺤﱡﺐ اﻟ َْﻔﺴﺎَد«‬‫و أّن اﻵﯾﮥ اﻟّﺜﺎﻧﯿﮥ اﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ اﺑﻦ ﻣﻠﺠﻢ و ﻫﯽ »َو ﻣَِﻦ اﻟﱠﻨﺎِس َﻣْﻦ َﯾْﺸِﺮي َﻧْﻔَﺴُﻪ اﺑ ْﺘِﻐﺎَء َﻣْﺮﺿﺎِت اﻟﱠﻠِﻪ«‬‫‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﻘﺒﻞ ﻓﺒﺬل ﻟﻪ ﻣﺎﺋﺘﯽ أﻟﻒ ﻓﻠﻢ ﯾﻘﺒﻞ‪ ،‬ﻓﺒﺬل ﻟﻪ ﺛﻼﺛﻤﺎﺋﮥ أﻟﻒ ﻓﻠﻢ ﯾﻘﺒﻞ‪ ،‬ﻓﺒﺬل ﻟﻪ أرﺑﻌﻤﺎﺋﮥ أﻟﻒ ﻓﻘﺒﻞ و روي ذﻟﮏ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷـﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐﺎن ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﻣﻦ ﺷﺮﻃﮥ زﯾﺎد‪ ،‬روي ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﺣﮑﯿﻢ ﻋﻦ اﻟﺤﺒﯿﺶ؛‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺟﺎء رﺟﻞ ﻣﻦ أﻫﻞ ﺧﺮاﺳﺎن إﻟﯽ اﻟﺒﺼـﺮة ﻓﺘﺮك ﻣﺎﻻ ﮐﺎن ﻣﻌﻪ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل و أﺧـﺬ ﺑﺮاءة ﺛّﻢ دﺧﻞ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﻓﺼـّﻠﯽ رﮐﻌﺘﯿﻦ ﻓﺄﺧﺬه‬‫ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب و اﺗّﻬﻤﻪ ﺑﺮأي اﻟﺨﻮارج ﻓﻘّﺪﻣﻪ ﻓﻀـﺮب ﻋﻨﻘﻪ و ﻫﻮ ﯾﻮﻣﺌﺬ ﻋﻠﯽ ﺷـﺮﻃﮥ زﯾﺎد‪ ،‬ﻓﻨﻈﺮوا ﻓﯿﻤﺎ ﻣﻌﻪ ﻓﺈذا اﻟﺒﺮاءة ﺑﺨّﻂ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮة‪ :‬ﯾﺎ ﺳﻤﺮة! أ ﻣﺎ ﺳﻤﻌﺖ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﻘﻮل »َﻗْﺪ َأﻓَْﻠَﺢ َﻣْﻦ َﺗَﺰﱠﮐﯽ َو َذَﮐَﺮ اْﺳَﻢ َرﺑﱢِﻪ َﻓَﺼﱠﻠﯽ«‬‫؟! ﻓﻘـﺎل‪ :‬أﺧﻮك أﻣﺮﻧﯽ ﺑـﺬﻟﮏ! و روي اﻷﻋﻤﺶ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺻﺎﻟـﺢ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻗـﺪم رﺟﻞ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﺗﯿﻨﺎه ﻓﺈذا ﻫﻮ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب و إذا ﻋﻨﺪ إﺣﺪي رﺟﻠﯿﻪ ﺟﻤﺮ و ﻋﻨﺪ اﻻﺧﺮي ﺛﻠﺞ‪ .‬ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﻣﺎ ﻫﺬا؟ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﺑﻪ اﻟّﻨﻘﺮس‪ ،‬و إذا ﻗﻮم ﻗﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪754 :‬‬‫أﺗﻮه ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ ﺳـﻤﺮة! ﻣﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ ﻏﺪا؟! ﯾﺆﺗﯽ ﺑﺎﻟّﺮﺟﻞ ﻓﯿﻘﺎل ﻟﮏ ﻫﻮ ﻣﻦ اﻟﺨﻮارج ﻓﺘﺄﻣﺮ ﺑﻘﺘﻠﻪ ﺛّﻢ ﯾﺆﺗﯽ ﺑﺂﺧﺮ ﻓﯿﻘﺎل ﻟﮏ ﻟﯿﺲ اﻟّﺬي‬‫ﻗﺘﻠﺖ ﺑﺨﺎرﺟﯽ ذاك ﻓﺘﯽ وﺟﺪﻧﺎه ﻣﺎﺿﯿﺎ ﻓﯽ ﺣﺎﺟﺘﻪ ﻓﺸﺒﻪ ﻋﻠﯿﻨﺎ و إﻧّﻤﺎ اﻟﺨﺎرﺟّﯽ ﻫﺬا ﻓﺘﺄﻣﺮ ﺑﻘﺘﻞ اﻟّﺜﺎﻧﯽ! ﻓﻘﺎل ﺳﻤﺮة‪:‬‬‫و أّي ﺑﺄس ﻓﯽ ذﻟﮏ؟! إن ﮐﺎن ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ ﻣﻀﯽ إﻟﯽ اﻟﺠّﻨﮥ و إن ﮐﺎن ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﻨﺎر ﻣﻀﯽ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر! و‬‫روي واﺻﻞ ﻣﻮﻟﯽ اﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨﮥ ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﻋﻦ آﺑﺎﺋﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻟﺴـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﻧﺨﻞ ﻓﯽ ﺑﺴـﺘﺎن رﺟﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﮑﺎن‬‫ﯾﺆذﯾﻪ ﻓﺸـﮑﯽ اﻷﻧﺼﺎرّي ذﻟﮏ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ؛ ﻓﺒﻌﺚ إﻟﯽ ﺳـﻤﺮة ﻓـﺪﻋﺎه ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﺑﻊ ﻧﺨﻠﮏ ﻣﻦ ﻫـﺬا و ﺧﺬ ﺛﻤﻨﻪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 100‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻻ أﻓﻌﻞ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺨﺬ ﻧﺨﻼ ﻣﮑﺎن ﻧﺨﻠﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻻـ أﻓﻌـﻞ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓـﺎﺷﺘﺮ ﻣﻨﻪ ﺑﺴـﺘﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻻـ أﻓﻌـﻞ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓـﺎﺗﺮك ﻟﯽ ﻫـﺬا اﻟّﻨﺨﻞ و ﻟﮏ اﻟﺠﻨـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻻ أﻓﻌﻞ! ﻗﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﻟﻸﻧﺼﺎرّي‪ :‬اذﻫﺐ ﻓﺎﻗﻄﻊ ﻧﺨﻠﻪ ﻓﺈﻧّﻪ ﻻ ﺣّﻖ ﻟﻪ ﻓﯿﻪ؛‬‫و روي ﺷـﺮﯾﮏ ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﻌـﺪ ﻋﻦ ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻋـﺪي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪﻣﺖ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻓﺠﻠﺴﺖ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻫﺮﯾﺮة ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣّﻤﻦ أﻧﺖ؟ ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﺼـﺮة ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻤﺎ ﻓﻌﻞ ﺳـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻫﻮ ﺣّﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻃﻮل ﺣﯿﺎة ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻟﻢ ذاك؟ ﻗﺎل‪ :‬إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل ﻟﯽ و ﻟﻪ و ﻟﺤﺬﯾﻔﮥ ﺑﻦ اﻟﯿﻤﺎن‪:‬‬‫آﺧﺮﮐﻢ ﻣﻮﺗﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر‪ ،‬ﻓﺴﺒﻘﻨﺎ ﺣﺬﯾﻔﻪ و إﻧّﯽ اﻵن أﺗﻤّﻨﯽ أن أﺳﺒﻘﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺒﻘﯽ ﺳﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب ﺣّﺘﯽ ﺷﻬﺪ ﻣﻘﺘﻞ اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ‪.‬‬‫و روي أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺑﺸـﯿﺮ ﻋﻦ ﻣﺴـﻤﺮ ﺑﻦ ﮐﺪام؛ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﺳﻤﺮة أّﯾﺎم ﻣﺴﯿﺮ اﻟﺤﺴﯿﻦ إﻟﯽ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﻋﻠﯽ ﺷﺮﻃﮥ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﯾﺎد و ﮐﺎن ﯾﺤّﺮض‬‫اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ اﻟﺨﺮوج إﻟﯽ اﻟﺤﺴﯿﻦ و ﻗﺘﺎﻟﻪ ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎذب ﺑﯽ ﺑﺎك و ﻇﺎﻟﻢ و ﺳّﻔﺎك را ﻫﺮﮔﺰ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ در ﻧﻘﻞ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ اﻧﮕﺎﺷﺖ و ﮐﻼم ﺳﺨﺎﻓﺖ اﻟﺘﯿﺎم ﻣﺰﻧﯽ ﻧﺰد او ﻫﺮﮔﺰ وزﻧﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 33‬ﺳﯽ و ﺳﻮم‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺳـﻤﺮة ﺑﻦ ﺟﻨﺪب را إﻣﺎم أﻋﻈﻢ ﺳـّﻨّﯿﻪ أﻋﻤﯽ أﺑﻮ ﺣﻨﯿﻔﻪ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻄﻌﻮﻧّﯿﺖ دﯾﺪه در ﻣﻘﺎم ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ او را در ﺳـﻠﮏ أﺑﻮ ﻫﺮﯾﺮة و‬‫أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﮐﺸﯿﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺎﺑﻘﺎ از ﻋﺒﺎرت »روﺿﮥ اﻟﻌﻠﻤﺎء« و اﻓﺎده ﻓﻘﯿﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪755 :‬‬‫ﻫﻨﺪواﻧﯽ داﻧﺴﺘﯽ‪.‬‬‫و ﮔﻤﺎﻧﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ درك اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ أﺣﺪي از ﺣﻀـﺮات ﺣﻨﻔّﯿﻪ ﮔﺮد ﺗﻮﺛﯿﻖ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺎﺳﻖ ﻣﻬﺘﻮك اﻟﺤﺎل ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬و ﺑﻨﺎ ﺑﺮ‬‫ﮐﻼم ﻣﺰﻧﯽ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻧﺒﻮي را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ داﻧﺴﺘﻪ ﺑﺒﺎﻃﻞ ﻓﻀﯿﺢ و ﺑﻬﺖ ﻗﺒﯿﺢ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮوﯾﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 34‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ‬‫وﺟﻪ ﺳﯽ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ را ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ اﺳﺖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ در رواﯾﺖ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﯿﺮاث ﺟّﺪه ﻣّﺘﻬﻢ ﺳﺎﺧﺖ و رواﯾﺖ او‬‫را ﻗﺒﻮل ﻧﮑﺮد ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﻪ أﻧﺼﺎري آن را رواﯾﺖ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻓﯽ ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﻓﯽ ﻋﺒﺎرة اﻟﻌﺒﺮي ﻓﯽ »ﺷﺮح ﻣﻨﻬﺎج اﻻﺻﻮل«‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌـﺪ اﺗّﻬﺎم ﺧﻠﯿﻔﻪ أّول ﺳـّﻨّﯿﺎن ﻣﻐﯿﺮه را‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻗﺒﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ در ﻧﻘﻞ و رواﯾﺖ از ﺟﻨﺎب‬‫ﻧﺒﻮي‪ -‬ص‪ -‬ﺛﻘﮥ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﺜﻞ ﻧﺠﻮم راه ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 35‬ﺳﯽ و ﭘﻨﺠﻢ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻤـﺎن ﻓﺮوﺷـﯽ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﻪ ﺑﺤـّﺪي رﺳـﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺘﺤﺮﯾﺺ و ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ و ﻋﻄﺎ ﮐﺮدن ﭼﯿﺰي از ﻣﺎل دﻧﯿﺎ در ﺷﺄن ﺟﻨﺎب‬‫أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم أﺧﺒﺎر ﻗﺒﯿﺤﻪ رواﯾﺖ ﻣﯽﻧﻤﻮد و در اﺳـﺘﺤﻘﺎق ﻋـﺬاب ﻧﺎر و ﻏﻀﺐ ﺟّﺒﺎر ﻗّﻬﺎر ﺑﺮاي ﺧﻮد ﻣﯽاﻓﺰود‪ ،‬ﮐﻤﺎ درﯾﺖ‬‫ﻓﯿﻤﺎ ﺳﺒﻖ ﻣﻦ ﻋﺒﺎرة أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ اﻹﺳﮑﺎﻓﯽ‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇـﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐـّﺬاب أﺷـﺮ را ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺴـﯽ از ﻋﻘﻼـ ﺛﻘﻪ و ﻣـﺆﺗﻤﻦ ﻧﺨﻮاﻫـﺪ اﻧﮕـﺎﺷﺖ و ﺑﺘﻮﺛﯿﻖ و ﺗﻌـﺪﯾﻞ ﻫﻤﭽﻮ دﺷـﻤﻦ أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ رّب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ راﯾﺖ اﻧﺤﺮاف از ﻋﻘﻞ و دﯾﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ اﻓﺮاﺷﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 101‬از ‪196‬‬‫وﺟﻪ ‪ 36‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص؛ ﺟﻌﻞ أﺣﺎدﯾﺶ‬‫وﺟﻪ ﺳﯽ و ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﮐﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺑﻮدﻧﺶ ﻧﺰد ﺣﻀﺮات أﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﺘﯿّﻘﻨﺴﺖ ﺣﺴﺐ اﯾﻤﺎي ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﻄﻤﻊ ﻣﺎل‬‫آن ﻏـﺎوﯾﻪ در ﺷـﺎن واﻻﺷـﺎن ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم أﺧﺒـﺎر ﻗﺒﯿﺤﻪ وﺿﻊ ﻣﯽﻧﻤﻮد و ﺑﺮاي ﺧﻮﺷـﻨﻮدي آن ﻣﺴـﺘﺤﻖ ﻫـﺎوﯾﻪ ﻣﺜﻞ‬‫ﮐﻼـب ﻋـﺎوﯾﻪ ﺑﺴﻮي ﺟﯿﻔﻪ دﻧﯿـﺎ دوﯾـﺪه ﻣﺴـﻠﮏ ﺗﺒـﺎب و ﺗﺒـﺎر ﻣﯽﭘﯿﻤﻮد‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﺮﻓﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﻣﻦ إﻓﺎدة أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ اﻹﺳـﮑﺎﻓﯽ‪ ،‬و در ﻧﻬﺎﯾﺖ‬‫اﺗّﻀﺎﺣﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ درك اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ أﺣﺪي از أرﺑﺎب ﻋﻘﻞ و ﺣﯿﺎ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻧﺒﻮي را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻫﺮﮔﺰ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪756 :‬‬‫ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﻔﺖ و ﺑﭽﻨﯿﻦ اّدﻋﺎي ﺑﺎﻃﻞ دﯾﻦ و اﯾﻤﺎن ﺧﻮد را ﺑﺠﺎروب ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن ﻧﺨﻮاﻫﺪ رﻓﺖ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 37‬ﺳﯽ و ﻫﻔﺘﻢ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﺑﺤـّﺪي ﻣﺘﻌّﻮد ﮐـﺬب ﺑﻮد ﮐﻪ در ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮد ﻋﻠﯽ اﻹﻋﻼن ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن ﻣﯽﻧﻤﻮد‪ ،‬و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﺮ دﯾﮕﺮ‬‫ﺻﺤـﺎﺑﻪ ﺧﯿﻠﯽ ﺷـﺎّق ﻣﯽﺷـﺪ و اﯾﺸـﺎن ﺑﻼ ﻣﺤﺎﺑﺎ ﺑﺮ او إﻧﮑﺎر ﻣﯽﮐﺮدﻧـﺪ و ﮐﻤﺎ ﯾﻨﺒﻐﯽ او را ﻣﻔﺘﻀـﺢ ﻣﯽﺳﺎﺧﺘﻨـﺪ و ﺑﺘﮑـﺬﯾﺐ ﺻـﺮﯾﺢ او را‬‫ﻣﯽﻧﻮاﺧﺘﻨﺪ؛ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﻣﺴـﻨﺪ أﺣﻤﺪ اﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ« ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ‪] :‬ﺣﺪﯾﺚ ﺷـﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﺴﻨﮥ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ‪ ،‬ﺛﻨـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟـّﺼ ﻤﺪ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻫّﻤﺎم؛ ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻗﺘﺎدة‪ ،‬ﻋﻦ ﺷـﻬﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻏﻨﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ وﻗﻊ اﻟﻄﺎﻋﻮن ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﺧﻄﺐ‬‫ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص اﻟّﻨﺎس ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻫـﺬا اﻟﻄﺎﻋﻮن رﺟﺲ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟّﺸـ ﻌﺎب و ﻓﯽ ﻫﺬه اﻷودﯾﮥ؛ ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﺷـﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﺴـﻨﮥ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﻐﻀﺐ ﻓﺠﺎء و ﻫﻮ ﯾﺠّﺮ ﺛﻮﺑﻪ ﻣﻌّﻠﻖ ﻧﻌﻠﻪ ﺑﯿﺪه‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺻـﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻋﻤﺮو أﺿّﻞ ﻣﻦ ﺣﻤﺎر أﻫﻠﻪ! و ﻟﮑّﻨﻪ‬‫رﺣﻤـﮥ رﺑّﮑﻢ و دﻋﻮة ﻧﺒّﯿﮑﻢ و وﻓﺎة اﻟّﺼﺎﻟﺤﯿﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ‪ .‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ ﻋﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﺧﻤﯿﺮ ﻋﻦ‬‫ﺷﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺷـﻔﻌﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬وﻗﻊ اﻟﻄﺎﻋﻮن ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬إﻧّﻪ رﺟﺲ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﺷـﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﺴـﻨﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻘـﺪ ﺻـﺤﺒﺖ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ و ﻋﻤﺮو أﺿّﻞ ﻣﻦ ﺑﻌﯿﺮ أﻫﻠﻪ! إﻧّﻪ دﻋﻮة ﻧﺒّﯿﮑﻢ و رﺣﻤﮥ رﺑّﮑﻢ و ﻣﻮت اﻟّﺼﺎﻟﺤﯿﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﻮا ﻟﻪ‬‫و ﻻ ﺗﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻨﻪ ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺻـﺪق!‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻋّﻔﺎن‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻗﺎل ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﺧﻤﯿﺮ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺷـﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺷـﻔﻌﮥ ﯾﺤـّﺪث ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌـﺎص أّن اﻟﻄـﺎﻋﻮن وﻗﻊ ﻓﻘـﺎل ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‪ :‬إﻧّﻪ رﺟﺲ ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل‬‫ﺷﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﺴﻨﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺻﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻋﻤﺮو أﺿّﻞ ﻣﻦ ﺣﻤﻞ أﻫﻠﻪ‪ ،‬و رﺑّﻤﺎ ﻗﺎل ﺷﻌﺒﮥ‪ :‬أﺿّﻞ ﻣﻦ ﺑﻌﯿﺮ‬‫أﻫﻠﻪ و أﻧّﻪ ﻗـﺎل‪ :‬إﻧّﻬـﺎ رﺣﻤـﮥ رﺑّﮑﻢ و دﻋﻮة ﻧﺒّﯿﮑﻢ و ﻣﻮت اﻟـّﺼ ﺎﻟﺤﯿﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ ﻓـﺎﺟﺘﻤﻌﻮا و ﻻـ ﺗﻔّﺮﻗﻮا ﻋﻨﻪ؛ ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺒﻠﻎ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﺻـﺪق!‪ .‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ‪ ،‬ﺛﻨـﺎ أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ ﻣﻮﻟﯽ ﺑﻨﯽ ﻫـﺎﺷﻢ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺛﺎﺑﺖ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻋﺎﺻﻢ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﻨﯿﺐ أّن ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻗﺎل ﻓﯽ‬‫اﻟﻄﺎﻋﻮن ﻓﯽ آﺧﺮ ﺧﻄﺒﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪757 :‬‬‫ﺧﻄﺐ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن ﻫﺬا رﺟﺲ ﻣﺜﻞ اﻟـّﺴ ﯿﻞ ﻣﻦ ﯾﻨﮑﺒﻪ أﺧﻄﺎه و ﻣﺜﻞ اﻟّﻨﺎر ﻣﻦ ﯾﻨﮑﺒﻬﺎ أﺧﻄﺄﺗﻪ و ﻣﻦ أﻗﺎم أﺣﺮﻗﺘﻪ و آذﺗﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﺷـﺮﺣﺒﯿﻞ‬‫ﺑﻦ ﺣﺴﻨﮥ‪ :‬إّن ﻫﺬا رﺣﻤﮥ رﺑّﮑﻢ و دﻋﻮة ﻧﺒّﯿﮑﻢ و ﻗﺒﺾ اﻟّﺼﺎﻟﺤﯿﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ ‪.‬‬
‫و در »ﺗﺎرﯾﺦ ﺻﻐﯿﺮ« ﺑﺨﺎري ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ داود ﺑﻦ ﺷﺒﯿﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻫّﻤﺎم‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻗﺘﺎدة ﻋﻦ ﺷـﻬﺮ ﺑﻦ ﺣﻮﺷﺐ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻏﻨﻢ‪ :‬وﻗﻊ اﻟﻄﺎﻋﻮن ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻓﺨﻄﺐ اﻟّﻨﺎس ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻓّﺮوا‬‫ﻓﺈﻧّﻪ رﺟﺲ‪ .‬ﻓﺒﻠﻎ ﺷـﺮﺣﺒﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﺴـﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺻـﺤﺒﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ‪ -‬ﺻـﻠﻌﻢ‪ -‬و ﻋﻤﺮو أﺿّﻞ ﻣﻦ ﺣﻤﺎر أﻫﻠﻪ! ﻓﺒﻠﻎ ﻣﻌﺎذ ﺑﻦ ﺟﺒﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ أدﺧﻞ‬‫ﻋﻠﯽ آل ﻣﻌﺎذ‪ ،‬و ﻃﻌﻦ اﺑﻨﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻓﻄﻌﻦ ﻣﻌﺎذ ﻓﺒﮑﯽ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ أو ﻋﻤﯿﺮ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬إذا ﻣّﺖ ﻓﺎﻃﻠﺐ اﻟﻌﻠﻢ إﻟﯽ اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد و‬‫اﺑﻦ ﺳﻼم و ﺳﻠﻤﺎن و ﻋﻮﯾﻤﺮ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 102‬از ‪196‬‬‫و در »ﺗﺎرﯾـﺦ ﻃﺒﺮي« در ﺿـﻤﻦ ﺧﺒﺮي ﻣـﺬﮐﻮرﺳﺖ‪] :‬ﻟّﻤﺎ اﺷـﺘﻌﻞ اﻟﻮﺟﻊ ﻗﺎم أﺑﻮ ﻋﺒﯿـﺪة ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إن ﻫـﺬا اﻟﻮﺟﻊ‬‫رﺣﻤـﮥ رﺑّﮑﻢ و دﻋﻮة ﻧﺒّﯿﮑﻢ ﻣﺤﻤـﺪ‪ -‬ﺻـﻠﻌﻢ‪ -‬و ﻣﻮت اﻟـّﺼ ﺎﻟﺤﯿﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ و إّن أﺑﺎ ﻋﺒﯿـﺪه ﯾﺴـﺌﻞ اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﻘﺴﻢ ﻟﻪ ﻣﻨﻪ ﺣّﻈﻪ‪ ،‬ﻓﻄﻌﻦ ﻓﻤﺎت و‬‫اﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨـﺎس ﻣﻌـﺎذ ﺑﻦ ﺟﺒـﻞ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻘـﺎم ﺧﻄﯿﺒـﺎ ﺑﻌـﺪه ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻣﺎ أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إّن ﻫـﺬا اﻟﻮﺟﻊ رﺣﻤـﮥ رﺑّﮑﻢ و دﻋﻮة ﻧﺒّﯿﮑﻢ و ﻣﻮت‬‫اﻟﺼـﺎﻟﺤﯿﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ و إّن ﻣﻌـﺎذا ﯾﺴـﺌﻞ اﻟﱠﻠﻪ أن ﯾﻘﺴﻢ ﻵـل ﻣﻌـﺎذ ﻣﻨﻪ ﺣّﻈﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻄﻌﻦ اﺑﻨﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻣﻌﺎذ ﻓﻤﺎت‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎم ﻓـﺪﻋﺎ ﺑﻪ ﻟﻨﻔﺴـﻪ‬‫ﻓﻄﻌﻦ ﻓﯽ راﺣﺘﻪ ﻓﻠﻘـﺪ رأﯾﺘﻪ ﯾﻨﻈﺮ إﻟﯿﻬـﺎ ﺛّﻢ ﯾﻘﺒـﻞ ﻇﻬﺮ ﮐّﻔﻪ ﺛّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﺎ أﺣّﺐ أّن ﻟﯽ ﺑﻤﺎ ﻓﯿﮏ ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻣﺎت اﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯽ‬‫اﻟّﻨﺎس ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎﺻـﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﻘﺎل أﯾﻬﺎ اﻟﻨﺎس! إّن ﻫﺬا اﻟﻮﺟﻊ إذا وﻗﻊ ﻓﺈﻧّﻤﺎ ﯾﺸﺘﻌﻞ اﺷﺘﻌﺎل اﻟّﻨﺎر ﻓﺘﺠّﺒﻠﻮا ﻣﻨﻪ ﻓﯽ اﻟﺠﺒﺎل!‬‫ﻓﻘﺎل أﺑﻮ واﺋﻠﮥ؟؟ اﻟﻬﺬﻟّﯽ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ ﺻـﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﺻﻠﻌﻢ‪ -‬و أﻧﺖ ﺷّﺮ ﻣﻦ ﺣﻤﺎري ﻫﺬا! ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أرّد ﻋﻠﯿﮏ ﻣﺎ ﺗﻘﻮل‪،‬‬‫و اﯾﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﻧﻘﯿﻢ ﻋﻠﯿﻪ ‪.‬‬
‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺘﺠﺎﺳـﺮ ﺧﺎﺳـﺮ ﻫﺮﮔﺰ اﻫﻠّﯿﺖ اﻋﺘﻤﺎد ﻧﺪارد‪ ،‬و ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ او را در ﺗﺤﺪﯾﺚ و إﺧﺒﺎر از رﺳﻮل ﻣﺨﺘﺎر‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪758 :‬‬‫اﻷﻃﻬﺎر ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﺸﻤﺎرد؟!‬‫‪ 38‬ﺗﺎ وﺟﻪ ‪ 40‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل ﻣﻌﻮﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن و أﮐﺎذﯾﺐ او‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﺴـﺘﺤّﻖ ﻫﺎوﯾﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻣﻌـﺪود ﺑﻮدن در ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﮐﺒﺎر ﻧﺰد ﺳـّﻨﯿﻪ‪ ،‬أﺗﺒﺎع و أﺷـﯿﺎع ﺧﻮد را ﺑﻼ ﺗﺤّﺮج ﺑﺮ‬‫اﺷﺎﻋﺖ ﮐﺬب وا ﻣﯽداﺷﺖ‪.‬‬‫و اﺣﺘﻘﺎب و ﺗﺤّﻤﻞ و زر و وﺑﺎل اﯾﻦ ﮔﻨﺎه را ﺑﺮاﯾﺸﺎن ﺧﯿﻠﯽ ﺳﻬﻞ و آﺳﺎن ﻣﯽاﻧﮕﺎﺷﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺟﺎﻣﯽ در »ﺷﻮاﻫﺪ اﻟّﻨﺒّﻮة« در‬‫ذﮐﺮ ﮐﺮاﻣـﺎت ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و از آن ﺟﻤﻠﻪ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ روزي ﻣﻌـﺎوﯾﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮان‬‫ﮐﺮد ﮐﻪ ﻋـﺎﻗﺒﺖ ﮐـﺎر ﺧـﻮد را ﺑـﺪاﻧﯿﻢ؟ ﺣﺎﺿـﺮان ﻣﺠﻠﺲ ﮔﻔﺘﻨـﺪ ﮐﻪ ﻣـﺎ ﻃﺮﯾﻖ داﻧﺴـﺘﻦ اﯾﻦ را ﻧﻤﯽداﻧﯿﻢ‪ ،‬ﮔﻔﺖ ﻣﻦ آن را از ﻋﻠﯽ ﻣﻌﻠﻮم‬‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﻢ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﺮ زﺑﺎن وي ﮔﺬرد ﺣّﻖ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻮد ﻧﻪ ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬ﺳﻪ ﺗﻦ از ﻣﻌﺘﻤﺪان ﺧﻮد را ﻃﻠﺒﯿﺪ و ﮔﻔﺖ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺑﺮوﯾﺪ ﺗﺎ ﺑﯿﮏ‬‫ﻣﺮﺣﻠﻪ از ﮐﻮﻓﻪ و از آﻧﺠﺎ ﻫﺮ ﯾﮏ ﺑﻌـﺪ از دﯾﮕﺮي ﺑﮑﻮﻓﻪ درآﺋﯿـﺪ و ﺧﺒﺮ ﻣﺮگ ﻣﺮا ﺑﺎزﮔﻮﯾﯿـﺪ و ﻟﯿﮑﻦ ﻣﯽﺑﺎﯾـﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣّﺘﻔﻖ‬‫ﺑﺎﺷـﯿﺪ در ذﮐﺮ ﺑﯿﻤﺎري و روز ﻣﺮگ‪ ،‬و ﺳﺎﻋﺖ آن‪ ،‬و ﻣﻮﺿﻊ ﻗﺒﺮ‪ ،‬و ﮔﺰارﻧـﺪه ﻧﻤﺎز‪ ،‬و ﻏﯿﺮ آن‪ ،‬آن ﺳﻪ ﺗﻦ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮد روان‬‫ﺷﺪﻧﺪ ﭼﻮن ﺑﻪ ﻧﺰدﯾﮏ ﮐﻮﻓﻪ رﺳﯿﺪﻧﺪ ﯾﮑﯽ در روز اّول درآﻣﺪ‪ ،‬أﻫﻞ ﮐﻮﻓﻪ از وي ﭘﺮﺳﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ از ﮐﺠﺎ ﻣﯽرﺳﯽ؟ ﮔﻔﺖ از ﺷﺎم‪ ،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬‬‫ﺧﺒﺮ ﭼﯿﺴﺖ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﻪ وﻓﺎت ﯾﺎﻓﺖ‪ ،‬ﭘﯿﺶ ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ ﮐﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ آﻣﺪﻧﺪ و آن ﺧﺒﺮ را ﺑﺎز ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺂن اﻟﺘﻔﺎت ﻧﻪ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪ از‬‫آن روز دﯾﮕﺮ دﯾﮕﺮي آﻣـﺪ و وي ﻧﯿﺰ ﺧﺒﺮ وﻓﺎت ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺎ أﻣﯿﺮ ﮔﻔﺖ‪ ،‬وي ﻫﯿﭻ ﻧﻪ ﮔﻔﺖ‪ .‬روز ﺳﻮم دﯾﮕﺮي آﻣﺪ و وي ﻧﯿﺰ ﻣﻮاﻓﻖ اﯾﺸﺎن‬‫ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﺑﺎ اﻣﯿﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺷﺪ و ﺑﺼّﺤﺖ ﭘﯿﻮﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺮوز ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ آﻣﺪ و ﻣﻮاﻓﻖ آن دو ﮐﺲ ﭘﯿﺸﯿﻦ ﺧﺒﺮ‬‫وﻓﺎت ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺎزﮔﻔﺖ‪.‬‬‫ﺣﻀـﺮت أﻣﯿﺮ ﮐﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﮐّﻠﺎ! وي ﻧﻤﯿﺮد ﻣﺎدام ﮐﻪ اﯾﻦ‪ -‬و اﺷﺎرت ﺑﻤﺤﺎﺳﻦ ﺧﻮد ﮐﺮد‪ -‬ازﯾﻦ‪ -‬و اﺷﺎرت ﺑﺴـﺮ ﺧﻮد ﮐﺮد‪-‬‬‫و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻀﺎب ﮐﺮده ﻧﺸﻮد و رﻧﮕﯿﻦ ﻧﮕﺮدد و اﺑﻦ آﮐﻠﮥ اﻷﮐﺒﺎد ﺑﺂن ﻣﻼﻋﺒﻪ ﻧﮑﻨﺪ‪ .‬آن ﺳﻪ ﺗﻦ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ را ﺑﻤﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺮدﻧﺪ[‪.‬‬‫و ﻏﯿﺎث اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻫﻤﺎم اﻟﺪﯾﻦ اﻟﺤﺴﯿﻨﯽ اﻟﻤﺪﻋّﻮ ﺑﺨﻮاﻧﺪ أﻣﯿﺮ در »ﺣﺒﯿﺐ اﻟﺴﯿﺮ«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪759 :‬‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ﺑﻪ ﺛﺒﻮت ﭘﯿﻮﺳـﺘﻪ ﮐﻪ در آن أوان ﮐﻪ زﻣﺎن ﺷـﻬﺎدت ﺣﻀـﺮت وﻻﯾﺖ ﻣﻨﻘﺒﺖ ﻧﺰدﯾﮏ رﺳـﯿﺪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﮐّﺮت ﺑﮑﻨﺎﯾﻪ و ﺗﺼـﺮﯾﺢ ازﯾﻦ‬‫ﻣﻌﻨﯽ إﺧﺒـﺎر ﻧﻤـﻮد ﺑﻠﮑـﻪ ﭘﯿﺶ از آن أوﻗـﺎت ﻧﯿﺰ ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺗﻘﺮﯾـﺒﯽ ﻣﯽﺷـﺪ إﻇﻬـﺎر آن واﻗﻌـﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣـﻮد‪ ،‬ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﺑﻌﻀـﯽ از ﺛﻘـﺎت روات‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 103‬از ‪196‬‬‫آوردهاﻧـﺪ ﮐﻪ ﻣﻌـﺎوﯾﻪ را ﻧﻮﺑﺘﯽ اﯾﻦ دﻏـﺪﻏﻪ در ﺧـﺎﻃﺮ ﭘﯿـﺪا ﺷـﺪ ﮐﻪ آﯾﺎ ﺷﺎه اوﻟﯿﺎ ﭘﯿﺶ از ﻣﺮگ او ﺑﻔﺮدوس أﻋﻠﯽ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺧﺮاﻣﯿـﺪ ﯾﺎ او‬‫ﭘﯿﺸﺘﺮ ﺑﻤﻘّﺮ ﺧﻮﯾﺶ ﺧﻮاﻫﺪ رﺳـﯿﺪ و درﯾﻦ ﺑﺎب ﺗﺄّﻣﻞ ﻧﻤﻮده داﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺸـﮑﻞ را ﻏﯿﺮ از ﻋﻠﯽ ﻣﺮﺗﻀﯽ ﮐﺴﯽ ﺣّﻞ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﮐﺮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه‬‫ﺳﻪ ﻧﻔﺮ از أﻋﺮاب را ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﻣﺘﻌﺎﻗﺐ ﯾﮑـﺪﯾﮕﺮ ﺑﮑﻮﻓﻪ روﻧـﺪ و ﺧﺒﺮ ﻓﻮت او را ﺑﻤﺮدم ﮔﻮﯾﻨﺪ و آﻧﭽﻪ در آن ﺑﺎب از ﺟﻨﺎب وﻻﯾﺖ ﻣﺂب‬‫ﺷﻨﻮﻧـﺪ ﺑﮕﻮش او رﺳﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬و آن ﺳﻪ ﺷـﺨﺺ ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﮐﻮﻓﻪ ﮔﺸـﺘﻪ در وﻗﺘﯽ ﮐﻪ اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ در ﻣﺴـﺠﺪ ﮐﻮﻓﻪ ﺑﻤﻮﻋﻈﻪ ﻓﺮق أﻧﺎم ﻗﯿﺎم‬‫ﻣﯽﻧﻤﻮد ﯾﮑﯽ از اﯾﺸﺎن ﺑﺪان ﻣﺠﻠﺲ درآﻣﺪ و ﮔﻔﺖ ﮐﻪ أي ﮐﻮﻓﯿﺎن! ﺑﺸﺎرت ﺑﺎد ﺷﻤﺎ را ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻓﻮت ﺷﺪ؛ ﯾﺎران از ﺷﻨﯿﺪن اﯾﻦ ﺳﺨﻦ‬‫در اﻫﺘﺰاز آﻣﺪﻧﺪ أّﻣﺎ ﺣﻀﺮت أﻣﯿﺮ‪ -‬ﮐّﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ‪ -‬ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﺮ ﺳﺮ ﺣﺮف ﺧﻮد ﺑﻮد و ﭘﺲ از ﻟﺤﻈﻪاي دﯾﮕﺮي از آن ﺳﻪ ﻋﺮب ﺑﻤﺴﺠﺪ‬‫رﺳـﯿﺪه ﻫﻤﺎن ﺧﺒﺮ ﮔﻔﺖ و ﻓﺮح أﺻـﺤﺎب روي در ازدﯾﺎد ﻧﻬﺎد و ﻋﺮب ﺳّﻮم ﻧﯿﺰ ﻫﻤﺎن ﺳﺎﻋﺖ ﺑـﺪان ﻣﺤﻔﻞ در آﻣﺪه ﮔﻔﺖ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻫﻠﮏ‬‫ﺑﺮ ﻣﻠـﮏ اﺧﺘﯿـﺎر ﮐﺮد‪ ،‬ﺟـﻮش ﺧﺮوش ﻣﺠﻠﺴـﯿﺎن ﻣﻀـﺎﻋﻒ ﮔﺸﺖ و أﻣﯿﺮ ﻧﺠﻒ ﻣﻄﻠﻘـﺎ ﺑـﺪان ﺳـﺨﻦ اﻟﺘﻔـﺎت ﻧﻔﺮﻣﻮد‪ ،‬ﻻـ ﺟﺮم ﺑﻌﻀـﯽ از‬‫ﺣﺎﺿﺮان ﮔﻔﺘﻨﺪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﭼﺮا ﺑﺮ ﻓﻮت اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ دﺷﻤﻦ ﻗﻮي إﻇﻬﺎر ﻣﺴﺮت ﻧﻤﯽﻧﻤﺎﯾﯽ و درﯾﻦ ﺑﺎب ﻫﯿﭻ ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﺎﯾﯽ؟‬‫آن ﺟﻨﺎب اﺷﺎرت ﺑﻠﺤﯿﻪ و ﺳﺮ ﻣﺒﺎرك ﺧﻮد ﮐﺮده ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻧﻤﯿﺮد ﺗﺎ اﯾﻦ را ازﯾﻦ رﻧﮕﯿﻦ ﻧﻪ ﺑﯿﻨﺪ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺻﺎﻟﺢ اﻟﺤﺴـﯿﻨﯽ اﻟّﺘﺮﻣﺬي در »ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻣﺮﺗﻀﻮي« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﻨﻘﺒﺖ‪ :‬ﻫﻢ در »ﺷﻮاﻫﺪ اﻟّﻨﺒّﻮة« و »ﺣﺒﯿﺐ اﻟّﺴـ ﯿﺮ« ﻣﺴـﻄﻮرﺳﺖ ﮐﻪ روزي‬‫ﻣﻌـﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮان داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﭘﯿﺸﺘﺮ از دﻧﯿﺎ رﺣﻠﺖ ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﯾﺎ ﻣﻦ؟ ﺣّﻀﺎر ﮔﻔﺘﻨـﺪ‪ :‬ﻣﺎ ﻧﻤﯽداﻧﯿﻢ؛ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﻣﻦ‬‫اﯾﻦ را ﻫﻢ از ﻋﻠﯽ ﻣﻌﻠﻮم ﮐﻨﻢ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﺮ زﺑﺎﻧﺶ ﺑﮕﺬرد ﺣّﻖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ از ﻣﻌﺘﻤﺪان را ﻃﻠﺒﯿﺪ ﮔﻔﺖ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪760 :‬‬‫روﯾﺪ ﺗﺎ ﯾﮏ ﻣﺮﺣﻠﻪ و از آﻧﺠﺎ ﻫﺮ ﯾﮏ ﺑﻌﺪ از دﯾﮕﺮي ﺑﮑﻮﻓﻪ درآﯾﯿﺪ و ﺧﺒﺮ ﻣﺮگ ﻣﺮا ﺑﺎز ﮔﻮﯾﯿﺪ ﻟﯿﮑﻦ ﻫﻤﻪ ﻣﺘﻔﻖ ﺑﺎﺷﯿﺪ در ذﮐﺮ ﺑﯿﻤﺎري‬‫و روز ﻣﺮدن و ﺳﺎﻋﺖ آن و ﻣﻮﺿﻊ ﻗﺒﺮ و ﮔﺰارﻧﺪﮔﺎن ﻧﻤﺎز؛ آن ﺳﻪ ﺗﻦ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺗﻠﻘﯿﻦ ﮐﺮده ﺑﻮد ﻗﺮار داده روان ﺷﺪﻧﺪ ﭼﻮن ﻗﺮﯾﺐ‬‫ﮐﻮﻓﻪ رﺳـﯿﺪﻧﺪ ﯾﮑﯽ داﺧﻞ ﺷـﺪ أﻫﻞ ﮐﻮﻓﻪ ﭘﺮﺳـﯿﺪﻧﺪ از ﮐﺠﺎ ﻣﯽرﺳـﯽ؟ ﮔﻔﺖ‪ :‬از ﺷﺎم‪ ،‬ﮔﻔﺘﻨـﺪ ﺧﺒﺮ ﭼﯿﺴﺖ؟ ﮔﻔﺖ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻣﺮد ﺑﻌﻀـﯽ‪،‬‬‫ﻣﺮدم ﺑﻤﻼزﻣﺖ ﺣﻀـﺮت أﻣﯿﺮ ﺷـﺘﺎﻓﺘﻪ ﺧﺒﺮ ﺑﺎزﮔﻔﺘﻨﺪ؛ ﺷﺎه وﻻﯾﺖ ﭘﻨﺎه أﺻﻼ و ﻗﻄﻌﺎ اﻟﺘﻔﺎت ﻧﻨﻤﻮد‪ ،‬روز دﯾﮕﺮ ﺷﺨﺺ دوم آﻣﺪ ﺧﺒﺮ ﻣﺮدن‬‫ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﺑﻌﻀـﯽ ﺑﺎز ﺑﺨﺪﻣﺖ أﻣﯿﺮ آﻣﺪه ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻫﻢ ﻣﻠﺘﻔﺖ ﻧﺸﺪ؛ روز ﺳﻮم دﯾﮕﺮي آﻣﺪ ﻣﻮاﻓﻖ آن دو ﮐﺲ ﺧﺒﺮ ﮔﻔﺖ ﻣﺮدم ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬‬‫ﯾـﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤـﺆﻣﻨﯿﻦ! اﯾﻦ ﺧـﺒﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺷـﺪ و ﺑﺼـّﺤﺖ ﭘﯿﻮﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﻣﺮوز دﯾﮕﺮي آﻣـﺪ ﻣﻮاﻓﻖ آن دو ﮐﺲ ﭘﯿﺸـﯿﻦ ﺧـﺒﺮ ﻣﺮدن ﻣﻌـﺎوﯾﻪ‬‫ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﻓﺮﻣـﻮد ﮐﻪ ﺷـﻤﺎ از ﻣﮑﺮ و ﺣﯿﻠﻪ او ﻏﺎﻓﻠﯿـﺪ‪ ،‬ﺑﺨـﺪا ﮐﻪ وي ﻧﻤﯿﺮد ﺗـﺎ ﻣﺤـﺎﺳﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﺨﻮﻧﺶ رﻧﮕﯿﻦ ﻧﺸﻮد و اﺑﻦ آﮐﻠـﮥ اﻷﮐﺒـﺎد ﺑـﺂن‬‫ﻣﻼﻋﺒﻪ ﻧﮑﻨـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ آن ﺳﻪ ﺗﻦ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ را ﺑﻤﻌﺎوﯾﻪ رﺳﺎﻧﯿﺪﻧـﺪ‪ .‬ﮔﻮﯾﻨـﺪ از اﺳـﺘﻤﺎع اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﻐﺎﯾﺖ ﺧﻮﺷﻮﻗﺖ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ اﻣﯿﺮ از‬‫آن ﻣﻌﺎوﯾﻪ را اﺑﻦ آﮐﻠـﮥ اﻷﮐﺒﺎد ﮔﻔﺖ ﮐﻪ در ﺟﻨﮓ اﺣـﺪ ﻣﺎدرش ﻫﻨـﺪ ﺟﮕﺮ ﺳـّﯿﺪ اﻟّﺸـ ﻬﺪاء ﺣﻤﺰه ﻋّﻢ ﻣﺼـﻄﻔﯽ‪ -‬ص‪ -‬را ﺑﺎﺷﺘﯿﺎق ﺗﻤﺎم‬‫ﺗﻔّﺤﺺ ﻧﻤﻮده ﺧﻮرده ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺳﻌﺪ اﻟﺪﯾﻦ ﺗﻔﺘﺎزاﻧﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫داﺳﺘﺎن ﭘﺴﺮ ﻫﻨﺪ ﻣﮕﺮ ﻧﺸﻨﯿﺪي؟ ﮐﻪ از و و ﺳﻪ ﺗﻦ او ﺑﻪ ﭘﯿﻤﺒﺮ ﭼﻪ رﺳﯿﺪ‬‫ﭘﺪر او در دﻧﺪان ﭘﯿﻤﺒﺮ ﺑﺸﮑﺴﺖ ﻣﺎدر او ﺟﮕﺮ ﻋّﻢ ﭘﯿﻤﺒﺮ ﺑﻤﮑﯿﺪ‬‫ﺧﻮد ﺑﻨﺎﺣّﻖ ﺣﻖ داﻣﺎد ﭘﯿﻤﺒﺮ ﺑﮕﺮﻓﺖ ﭘﺴﺮ او ﺳﺮ ﻓﺮزﻧﺪ ﭘﯿﻤﺒﺮ ﺑﺒﺮﯾﺪ‬‫ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻗﻮم ﺗﻮ ﻟﻌﻨﺖ ﻧﮑﻨﯽ ﺷﺮﻣﺖ ﺑﺎد ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺰﯾﺪا و ﻋﻠﯽ ﻗﻮم ﯾﺰﯾﺪ[‬‫اﻧﺘﻬﯽ‪ .‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺘﺠﺎﺳـﺮ ﺧﺎﺳـﺮ را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر از ﺳﺮور ﻣﺨﺘﺎر‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﻬﺎر ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ و‬‫ﺻﻼﺗﻪ ﻣﺪي اﺧﺘﻼف اﻟﻠﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر‪ -‬ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ داﻧﺴﺘﻦ ﺻﺮاﺣﮥ ﺑﺎﻃﻞ و از ﺣﻠﯿﻪ ﺻّﺤﺖ ﻋﺎﻃﻞ ﺳﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪761 :‬‬‫وﺟﻪ ﺳـﯽ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻏﺎوﯾﻪ ﺑﺎ وﺻﻔﯽ ﮐﻪ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ از ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺒﺎرﺳﺖ دﯾﮕﺮ أﺻﺤﺎب را ﮐﻪ ﻃﻤﻊ دﻧﯿﺎ داﺷﺘﻨﺪ ﺑﺮ ارﺗﮑﺎب‬‫ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن و اﻓﺘﺮا و ﻋﺪوان آﻣﺎده ﻣﯽﺳﺎﺧﺖ و ﺑﻐﺮض ذّم و ﺗﻮﻫﯿﻦ وﺻـﯽ ﺳـّﯿﺪ اﻹﻧﺲ و اﻟﺠﺎّن ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺴﻼم ﻣﻦ اﻟﻤﻠﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 104‬از ‪196‬‬‫اﻟﻤّﻨـﺎن ﺑﺮاي واﺿـﻌﯿﻦ اﺣـﺎدﯾﺚ ﻗـﺒﯿﺤﻪ ﺑـﺬل أﻣـﻮال ﻧﻤﻮده ﺑﺘﺨﺮﯾﺐ دﯾﻦ و اﯾﻤـﺎن اﯾﺸـﺎن ﻣﯽﭘﺮداﺧﺖ؛ ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﻣﮑﺮر از اﻓـﺎده أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ‬‫اﺳﮑﺎﻓﯽ داﻧﺴﺘﯽ‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻤـﺪاﺋﻨﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻻﺣـﺪاث« ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻧﺴـﺨﮥ واﺣـﺪة إﻟﯽ ﻋّﻤﺎﻟﻪ ﺑﻌـﺪ ﻋﺎم‬‫اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ أن »ﺑﺮﺋﺖ اﻟّﺬّﻣﮥ ﻣّﻤﻦ روي ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻦ ﻓﻀﻞ أﺑﯽ ﺗﺮاب و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ؟‪ ،‬ﻓﻘﺎﻣﺖ اﻟﺨﻄﺒﺎء ﻓﯽ ﮐّﻞ ﮐﻮرة و ﻋﻠﯽ ﮐﻞ ﻣﻨﺒﺮ ﯾﻠﻌﻨﻮن ﻋﻠّﯿﺎ و‬‫ﯾﺒﺮءون ﻣﻨﻪ و ﯾﻘﻌﻮن ﻓﯿﻪ و ﻓﯽ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن أﺷّﺪ اﻟّﻨﺎس ﺑﻼء ﺣﯿﻨﺌﺬ أﻫﻞ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﻟﮑﺜﯿﺮة ﻣﻦ ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﺷـﯿﻌﮥ ﻋﻠﯽ؛ ﻓﺎﺳﺘﻌﻤﻞ ﻋﻠﯿﻪ زﯾﺎد ﺑﻦ‬‫ﺳﻤّﯿﮥ و ﺿّﻢ إﻟﯿﻪ اﻟﺒﺼﺮة و ﮐﺎن ﯾﺘﺘّﺒﻊ اﻟﺸﯿﻌﮥ‪ ،‬و ﻫﻮ ﺑﻬﻢ ﻋﺎرف ﻷﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻨﻬﻢ أّﯾﺎم ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺘﻠﻬﻢ ﺗﺤﺖ ﮐّﻞ ﺣﺠﺮ و ﻣﺪر و أﺧﺎﻓﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﻄﻊ‬‫اﻷﯾﺪي و اﻷرﺟﻞ و ﺳﻤﻞ اﻟﻌﯿﻮن و ﺻﻠﺒﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺟﺬوع اﻟّﻨﺨﻞ و ﻃﺮدﻫﻢ و ﺷﺮدﻫﻢ ﻋﻦ اﻟﻌﺮاق‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺒﻖ ﺑﻬﺎ ﻣﻌﺮوف ﻣﻨﻬﻢ‪ .‬و ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫إﻟﯽ ﻋّﻤﺎﻟﻪ ﻓﯽ ﺟﻤﯿﻊ اﻵﻓﺎق أن ﻻ ﯾﺠﯿﺰوا ﻷﺣﺪ ﻣﻦ ﺷـﯿﻌﮥ ﻋﻠّﯽ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﺷـﻬﺎدة و ﮐﺘﺐ إﻟﯿﻬﻢ »أن اﻧﻈﺮوا ﻣﻦ ﻗﺒﻠﮑﻢ ﻣﻦ ﺷـﯿﻌﮥ ﻋﺜﻤﺎن و‬‫ﻣﺤّﺒﯿﻪ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و اﻟـﺬﯾﻦ ﯾﺮوون ﻓﻀﺎﺋﻠﻪ و ﻣﻨﺎﻗﺒﻪ ﻓﺎدﻧﻮا ﻣﺠﺎﻟﺴـﻬﻢ و ﻗّﺮﺑﻮﻫﻢ و أﮐﺮﻣﻮا ﻟﻬﻢ و اﮐﺘﺒﻮا اﻟّﯽ ﺑﮑّﻞ ﻣﺎ ﯾﺮوي ﮐّﻞ رﺟﻞ ﻣﻨﻬﻢ و‬‫اﺳـﻤﻪ و اﺳﻢ أﺑﯿﻪ و ﻋﺸـﯿﺮﺗﻪ«‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﻮا ذﻟﮏ ﺣّﺘﯽ أﮐﺜﺮوا ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﺜﻤﺎن و ﻣﻨﺎﻗﺒﻪ ﻟﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﺒﻌﺜﻪ إﻟﯿﻬﻢ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﻼت و ﻟا ﮑﺴﺎء و‬‫اﻟﺠـّﺒ ﺎت و اﻟﻘﻄﺎﺋﻊ و ﯾﻔﯿﻀﻪ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب ﻣﻨﻬﻢ و اﻟﻤﻮاﻟﯽ‪ ،‬ﻓﮑﺜﺮ ذﻟﮏ ﻓﯽ ﮐﻞ ﻣﺼـﺮ و ﺗﻨﺎﻓﺴﻮا ﻓﯽ اﻟﻤﻨﺎزل و اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻓﻠﯿﺲ ﯾﺠﯽء أﺣـﺪ ﺑﺨﺒﺮ‬‫ﻣﺰّور ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس إﻟّﺎ ﺻﺎر ﻋﺎﻣﻼ ﻣﻦ ﻋّﻤﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺮوي ﻓﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻀـﯿﻠﮥ أو ﻣﻨﻘﺒﮥ إﻟّﺎ ﮐﺘﺐ اﺳـﻤﻪ و ﻗّﺮﺑﻪ و ﺷّﻔﻌﻪ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﻮا ﺑﺬﻟﮏ ﺣﯿﻨﺎ‬‫ﺛّﻢ ﮐﺘﺐ إﻟﯽ ﻋّﻤﺎﻟﻪ أّن »اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻓﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﻗـﺪ ﮐﺜﺮ و ﻓﺸﺎ ﻓﯽ ﮐّﻞ ﻣﺼـﺮ و ﻓﯽ ﮐّﻞ وﺟﻪ و ﻧﺎﺣﯿـﮥ‪ ،‬ﻓﺎذا ﺟﺎءﮐﻢ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﻫﺬا ﻓﺎدﻋﻮا اﻟّﻨﺎس‬‫إﻟﯽ اﻟّﺮواﯾﮥ ﻓﯽ ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ و اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻷّوﻟﯿﻦ و ﻻ ﯾﺘﺮﮐﻮا ﺧﺒﺮا ﯾﺮوﯾﻪ أﺣﺪ ﻣﻦ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻓﯽ أﺑﯽ ﺗﺮاب إﻟّﺎ و أﺗﻮﻧﯽ ﺑﻤﻨﺎﻗﺾ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪762 :‬‬‫ﻟﻪ ﻓﯽ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻓﺈّن ﻫﺬا أﺣّﺐ إﻟّﯽ و أﻗّﺮ ﻟﻌﯿﻨﯽ و أدﺣﺾ ﻟﺤّﺠﮥ أﺑﯽ ﺗﺮاب و ﺷﯿﻌﺘﻪ و أﺷّﺪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻦ ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻋﺜﻤﺎن و ﻓﻀﻠﻪ« ﻓﻘﺮﺋﺖ ﮐﺘﺒﻪ‬‫ﻋﻠﯽ اﻟّﻨـﺎس ﻓﺮوﯾﺖ أﺧﺒﺎر ﮐﺜﯿﺮة ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻣﻔﺘﻌﻠـﮥ ﻻ ﺣﻘﯿﻘـﮥ ﻟﻬﺎ‪ ،‬و ﺟـّﺪ اﻟﻨﺎس ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﻣﺎ ﯾﺠﺮي ﻫـﺬا اﻟﻤﺠﺮي ﺣّﺘﯽ أﺷﺎدوا‬‫ﺑـﺬﮐﺮ ذﻟـﮏ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨـﺎﺑﺮ و أﻟﻘﯽ إﻟﯽ ﻣﻌّﻠﻤﯽ اﻟﮑﺘـﺎﺑﯿﻦ ﻓﻌّﻠﻤﻮا ﺻﺒﯿـﺎﻧﻬﻢ و ﻏﻠﻤـﺎﻧﻬﻢ ﻣﻦ ذﻟـﮏ اﻟﮑـﺜﯿﺮ اﻟﻮاﺳﻊ ﺣـّﺘﯽ رووه و ﺗﻌّﻠﻤﻮه ﮐﻤﺎ‬‫ﯾﺘﻌّﻠﻤﻮن اﻟﻘﺮآن و ﺣّﺘﯽ ﻋّﻠﻤﻮه ﺑﻨﺎﺗﻬﻢ و ﻧﺴﺎﺋﻬﻢ و ﺧـﺪﻣﻬﻢ و ﺣﺸـﻤﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﻮا ﺑـﺬﻟﮏ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ؛ ﺛّﻢ ﮐﺘﺐ إﻟﯽ ﻋّﻤﺎﻟﻪ ﻧﺴـﺨﮥ واﺣـﺪة إﻟﯽ‬‫ﺟﻤﯿﻊ اﻟﺒﻠﺪان‪» :‬اﻧﻈﺮوا ﻣﻦ ﻗﺎﻣﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺒّﯿﻨﮥ أﻧّﻪ ﯾﺤّﺐ ﻋﻠّﯿﺎ و أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻓﺎﻣﺤﻮه ﻋﻦ اﻟّﺪﯾﻮان و اﺳـﻘﻄﻮا ﻋﻄﺎﺋﻪ و رزﻗﻪ«‪ .‬و ﺷـّﻔﻊ ذﻟﮏ ﺑﻨﺴﺨﮥ‬‫أﺧﺮي‪:‬‬‫»ﻣﻦ اﺗﻬﻤﺘﻤﻮه ﺑﻤﻮاﻻـة ﻫﺆﻻـء اﻟﻘﻮم ﻓﻨّﮑﻠﻮا ﺑﻪ و اﻫـﺪﻣﻮا داره«‪ .‬ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻦ اﻟﺒﻼـء أﺷـّﺪ و ﻻـ أﮐﺜﺮ ﻣﻨﻪ ﺑـﺎﻟﻌﺮاق و ﻻ ﺳـّﯿﻤﺎ ﺑﺎﻟﮑﻮﻓـﮥ ﺣﺘﯽ أنّ‬‫اﻟّﺮﺟﻞ ﻣﻦ ﺷـﯿﻌﮥ ﻋﻠّﯽ ﻟﯿﺄﺗﯿﻪ ﻣﻦ ﯾﺜﻖ ﺑﻪ ﻓﯿـﺪﺧﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻓﯿﻠﻘﯽ إﻟﯿﻪ ﺳـّﺮه و ﯾﺨﺎف ﻣﻦ ﺧﺎدﻣﻪ و ﻣﻤﻠﻮﮐﻪ و ﻻ ﯾﺤـّﺪث ﺣّﺘﯽ ﯾﺄﺧـﺬ ﻋﻠﯿﻪ اﻷﯾﻤﺎن‬‫اﻟﻐﻠﯿﻈـﮥ ﻟﯿﮑﺘﻤّﻦ ﻋﻠﯿﻪ! ﻓﻈﻬﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﮐﺜﯿﺮ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻬﺘـﺎن ﻣﻨﺘﺸـﺮ و ﻣﻀـﯽ ﻋﻠﯽ ذﻟـﮏ اﻟﻔﻘﻬـﺎء و اﻟﻘﻀﺎة و اﻟﻮﻻة‪ ،‬و ﮐﺎن اﻋﻈﻢ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ‬‫ذﻟﮏ ﺑﻠـّﯿ ﮥ اﻟﻘّﺮاء اﻟﻤﺮاءون و اﻟﻤﺴﺘﻀـﻌﻔﻮن اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﻈﻬﺮون اﻟﺨﺸﻮع و اﻟﻨﺴﮏ ﻓﯿﻔﺘﻌﻠﻮن اﻷﺣﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺤﻈﻮا ﺑـﺬﻟﮏ ﻋﻨﺪ وﻻﺗﻬﻢ و ﯾﺘﻘّﺮﺑﻮا‬‫ﺑﻤﺠﺎﻟﺴـﺘﻬﻢ و ﯾﺼـﯿﺒﻮا ﺑﻪ اﻷـﻣﻮال و اﻟـّﻀ ﯿﺎع و اﻟﻤﻨـﺎزل ﺣﺘﯽ اﻧﺘﻘﻠﺖ ﺗﻠﮏ اﻷﺧﺒﺎر و اﻷﺣﺎدﯾﺚ إﻟﯽ أﯾـﺪي اﻟـّﺪﯾﺎﻧﯿﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻻ ﯾﺴـﺘﺤﻠّﻮن‬‫اﻟﮑﺬب ﻓﻘﺒﻠﻮﻫﺎ و رووﻫﺎ و ﻫﻢ ﯾﻈّﻨﻮن أﻧّﻬﺎ ﺣّﻖ و ﻟﻮ ﻋﻠﻤﻮا أﻧﻬﺎ ﺑﺎﻃﻠﮥ ﻟﻤﺎ رووﻫﺎ و ﻻ ﺗﺪّﯾﻨﻮا ﺑﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺰل اﻷﻣﺮ ﮐﺬﻟﮏ ﺣّﺘﯽ ﻣﺎت اﻟﺤﺴﻦ‬‫ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﻓﺎزداد اﻟﺒﻼء و اﻟﻔﺘﻨـﮥ ﻓﻠﻢ ﯾﺒﻖ أﺣـﺪ ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻟﻘﺒﯿﻞ إﻟّﺎ ﺧﺎﺋﻒ ﻋﻠﯽ دﻣﻪ او ﻃﺮﯾﺪ ﻓﯽ اﻷرض‪ ،‬ﺛّﻢ ﺗﻔﺎﻗﻢ اﻷﻣﺮ ﺑﻌﺪ ﻗﺘﻞ اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬و‬‫وﻟﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﻣﺮوان ﻓﺎﺷـﺘّﺪ ﻋﻠﯽ اﻟّﺸﯿﻌﮥ و وﻟّﯽ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺤّﺠﺎج ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﻓﺘﻘّﺮب إﻟﯿﻪ أﻫﻞ اﻟّﻨﺴﮏ و اﻟّﺼﻼح و اﻟّﺪﯾﻦ ﺑﺒﻐﺾ ﻋﻠّﯽ‬‫و ﻣﻮاﻻـة أﻋـﺪاﺋﻪ و ﻣﻮاﻻـة ﻣﻦ ﯾـّﺪﻋﯽ ﻣﻦ اﻟّﻨـﺎس أﻧّﻬﻢ أﯾﻀﺎ أﻋـﺪاؤه‪ .‬ﻓﺄﮐﺜﺮوا ﻓﯽ اﻟّﺮواﯾـﮥ ﻓﯽ ﻓﻀـﻠﻬﻢ و ﺳﻮاﺑﻘﻬﻢ و ﻣﻨﺎﻗﺒﻬﻢ و أﮐﺜﺮوا ﻣﻦ‬‫اﻟﻐّﺾ ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ و ﻣﻦ ﻋﯿﺒﻪ و اﻟﻄﻌﻦ ﻓﯿﻪ و اﻟّﺸـ ﻨﺌﺎن ﻟﻪ ﺣّﺘﯽ أّن إﻧﺴﺎﻧـﺎ وﻗﻒ ﻟﻠﺤّﺠﺎج‪ -‬و ﯾﻘﺎل إﻧّﻪ ﺟـّﺪ اﻷﺻـﻤﻌﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﻗﺮﯾﺐ‪-‬‬‫ﻓﺼﺎح ﺑﻪ‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻷﻣﯿﺮ! إّن أﻫﻠﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪763 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 105‬از ‪196‬‬‫ﻋّﻘﻮﻧﯽ ﻓﺴـّﻤﻮﻧﯽ ﻋﻠـّﯿ ﺎ! و إﻧّﯽ ﻓﻘﯿﺮ ﺑـﺎﺋﺲ و أﻧـﺎ إﻟﯽ ﺻـﻠﮥ اﻷـﻣﯿﺮ ﻣﺤﺘـﺎج! ﻓﺘﻀﺎﺣﮏ ﻟﻪ اﻟﺤّﺠﺎج و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻠﻄﻒ ﻣﺎ ﺗﻮّﺳـ ﻠﺖ ﺑﻪ ﻗـﺪ وﻟّﯿﻨﺎك‬‫ﻣﻮﺿﻊ ﮐﺬا![‪.‬‬‫و ﮔﻤﺎﻧﻢ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﮐﻪ ﮐﺎﺷﻒ أﺳـﺮار و ﻫﺎﺗﮏ أﺳﺘﺎر ﺑﺴﯿﺎري از أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر اﻫﻞ ﺳّﻨﺘﺴﺖ‪ ،‬و ﮐﻤﺎل ﺧﺰي‬‫و ﺧﺴﺎر و ﻫﻠﮏ و ﺗﺒﺎر ﮐّﺬاﺑﯿﻦ أﺷﺮار و وّﺿﺎﻋﯿﻦ أﻏﻤﺎر را ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ؛ ﻋﺎﻗﻠﯽ اّدﻋﺎ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ‬‫و أﺧﺒﺎر از ﺳـﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺘﺤّﯿﺎت و اﻟّﺘﺴـﻠﯿﻤﺎت ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻷﻧّﻪ ﻗﺪ اﻧﮑﺸـﻔﺖ ﺳﺮاﺋﺮ أﺻﺤﺎب اﻟّﺸﻤﺎل‪ ،‬ﻓﻤﺎ ذا‬‫ﺑﻌﺪ اﻟﺤّﻖ إﻟّﺎ اﻟﻀﻼل؟! وﺟﻪ ﭼﻬﻠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ ﻣﺎ ﯾﺴﺘﺤّﻘﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﮑﺎل و اﻟﻬﻮان‪.‬‬‫ﺑﺎ وﺻﻒ آﻧﮑﻪ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻣﺒّﺠﻠﯿﻨﺴﺖ‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺤﺮﯾﺺ دﯾﮕﺮان ﺑﺮ ﮐـﺬب‪ ،‬ﺧﻮد ﻫﻢ از ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و اﻓﺘﺮا ﺑﺎز‬‫ﻧﻤﯽاﯾﺴــﺘﺎد‪ ،‬و ﺑــﺎﺟﺘﺮا؛ ﺑﺮ ﮐــﺬب و دروغ ﺑﯿﻔﺮوغ داد ﺧﻼــﻋﺖ و ﺟﻼـﻋﺖ ﻣﯽداد‪ ،‬و ﺑﺮاي ﮐـﺎذب ﺑـﻮدﻧﺶ ﺷﻮاﻫــﺪ ﺑﺴــﯿﺎر و دﻻـﺋﻞ‬‫ﺑﯿﺸـﻤﺎرﺳﺖ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺟﺎ ﺑﺮ ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻣﺴـﺘﻄﺮﻓﻪ و ﻓﻮاﺋﺪ ﺷّﺘﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ اﮐﺘﻔﺎ ﻣﯽرود ﺗﺎ ﺑﻄﻼن ﮐﻼم ﻣﺰﻧﯽ در‬‫ﺑﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺑﺮ أرﺑﺎب أﻟﺒﺎب واﺿﺢ و ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدد‪.‬‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ ﻋّﻔﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺛﻨﺎ ﻫﻤﺎم‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻗﺘﺎدة‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺦ اﻟﻬﻨﺎﺋﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻓﯽ ﻣﻺ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻋﻨﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻟﺒﺲ اﻟﺤﺮﯾﺮ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬و أﻧﺎ أﺷﻬﺪ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ رﮐﻮب )ﺟﻠﻮد‪ .‬ﺻﺢ‪ .‬ظ( اﻟّﻨﻤﻮر؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‬‫و أﻧﺎ أﺷـﻬﺪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻟّﺸـ ﺮب ﻓﯽ آﻧﯿﮥ اﻟﻔّﻀﮥ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ‬‫ﻧﻌﻢ! ﻗـﺎل‪ :‬و أﻧﺎ أﺷـﻬﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸـﺪﮐﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﺟﻤﻊ ﺑﯿﻦ ﺣـّﺞ و ﻋﻤﺮة؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬أّﻣﺎ ﻫﺬا ﻓﻼ! ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ إﻧّﻬﺎ ﻣﻌﻬّﻦ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪764 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺣﻤﺪ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﻌﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة ﻋﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺦ اﻟﻬﻨﺎﺋﯽ أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻗﺎل ﻟﻨﻔﺮ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤﻮن‬‫أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﺟﻠﻮد اﻟّﻨﻤﻮر أن ﯾﺮﮐﺐ ﻋﻠﯿﻬﺎ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻪ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻟﺒﺎس )ﻟﺒﺲ‪ .‬ظ( اﻟﺬﻫﺐ إﻟّﺎ ﻣﻘّﻄﻌﺎ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻪ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻟّﺸـ ﺮب ﻓﯽ آﻧﯿـﮥ اﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻔّﻀﮥ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬و ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻪ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ اﻟﻤﺘﻌﮥ؟‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺘﻌﮥ اﻟﺤّﺞ‪ -‬ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫اﻟّﻠﻬﻢ ﻻ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺣﻤﺪ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﺳـﻌﯿﺪ ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺦ اﻟﻬﻨﺎﺋﯽ أﻧّﻪ ﺷـﻬﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻋﻨﺪه ﺟﻤﻊ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﻢ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ رﮐﻮب ﺟﻠﻮد اﻟّﻨﻤﻮر؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻟﺒﺲ اﻟﺤﺮﯾﺮ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻧﻬﯽ أن ﯾﺸﺮب ﻓﯽ آﻧﯿﮥ اﻟﻔّﻀﮥ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﻠّﻬﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﻟﺒﺲ اﻟـّﺬﻫﺐ إﻟّـﺎ ﻣﻘّﻄﻌـﺎ؟ ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻧﻌﻢ! ﻗـﺎل‪ :‬أ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﺟﻤﻊ ﺑﯿﻦ ﺣّﺞ و ﻋﻤﺮة؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﻬﺎ ﻟﻤﻌﻬّﻦ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ داود ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﻷﺷﻌﺚ اﻟّﺴﺠﺴﺘﺎﻧﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 106‬از ‪196‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﻮﺳـﯽ أﺑﻮ ﺳـﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﺣّﻤﺎد‪ ،‬ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺦ اﻟﻬﻨﺎﺋﯽ ﺧﯿﻮان ﺑﻦ ﺧﻠﺪة )ﺧﺎﻟﺪ ظ( ﻣّﻤﻦ ﻗﺮأ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳﯽ اﻷﺷﻌﺮي ﻣﻦ‬‫أﻫﻞ اﻟﺒﺼـﺮة أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﻦ ﻗﺎل ﻷﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒﯽ )ص(‪ :‬ﻫﻞ ﺗﻌﻠﻤﻮن أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻧﻬﯽ ﻋﻦ ﮐﺬا و ﮐﺬا و رﮐﻮب ﺟﻠﻮد‬‫اﻟّﻨﻤﻮر؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺘﻌﻠﻤﻮن أﻧّﻪ ﻧﻬﯽ أن ﯾﻘﺮن ﺑﯿﻦ اﻟﺤّﺞ و اﻟﻌﻤﺮة؟ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬أّﻣﺎ ﻫﺬا ﻓﻼ! ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻣﺎ إﻧّﻬﺎ ﻣﻌﻬّﻦ و ﻟﮑّﻨﮑﻢ ﻧﺴﯿﺘﻢ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ﺿـﻤﻦ ﻣﮑﺎﺗﺒﺎت ﻗﯿﺲ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ آورده‪] :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺮأ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﮐﺘﺎب‬‫ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و رأي أﻧّـﻪ ﻻـ ﯾﻘﺒـﻞ ﻣﻌـﻪ اﻟﻤﺪاﻓﻌـﮥ و اﻟﻤﻤﺎﻃﻠـﮥ أﻇﻬﺮ ﻟـﻪ ذات ﻧﻔﺴﻪ ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ‪ :‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﯿﻢ‪ .‬ﻣﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ إﻟﯽ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن‪ ،‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ! ﻓﺈّن اﻟﻌﺠﺐ ﻣﻦ اﻏﺘﺮارك ﺑﯽ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪765 :‬‬‫ﻃﻤﻌﮏ ﻓّﯽ و اﺳﺘﺴـﻘﺎﻃﮏ رأﯾﯽ! أ ﺗﺴﻮﻣﻨﯽ اﻟﺨﺮوج ﻣﻦ ﻃﺎﻋـﮥ أوﻟﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻹﻣﺮة و أﻗﻮﻟﻬﻢ ﻟﻠﺤّﻖ و أﻫـﺪاﻫﻢ ﺳﺒﯿﻼ و أﻗﺮﺑﻬﻢ ﻣﻦ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ وﺳـﯿﻠﮥ؟! و ﺗﺄﻣﺮﻧﯽ ﺑﺎﻟـّﺪﺧﻮل ﻓﯽ ﻃﺎﻋﺘﮏ‪ -‬ﻃﺎﻋﮥ أﺑﻌﺪ اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ و أﻗﻮﻟﻬﻢ ﻟﻠّﺰور و أﺿـّﻠﻬﻢ ﺳﺒﯿﻼ و أﺑﻌﺪﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ و رﺳﻮﻟﻪ )ﺻـﻠﻌﻢ( وﺳـﯿﻠﮥ‪ -‬وﻟـﺪ ﺿـﺎﻟّﯿﻦ ﻣﻀـّﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻃﺎﻏﻮت ﻣﻦ ﻃﻮاﻏﯿﺖ إﺑﻠﯿﺲ! و أّﻣﺎ ﻗﻮﻟﮏ »إﻧّﯽ ﻣﺎﻟﯽء ﻋﻠﯿﮏ ﻣﺼـﺮ ﺧﯿﻼ و‬‫رﺟﻼ« ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ إن ﻟﻢ أﺷـﻐﻠﮏ ﺑﻨﻔﺴﮏ ﺣّﺘﯽ ﺗﮑﻮن ﻧﻔﺴﮏ أﻫّﻢ إﻟﯿﮏ‪ ،‬إﻧّﮏ ﻟﺬو ﺟّﺪ‪ ،‬و اﻟّﺴﻼم‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺑﻠﻎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﮐﺘﺎب ﻗﯿﺲ أﯾﺲ ﻣﻨﻪ و‬‫ﺛﻘﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﮑﺎﻧﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد آورده‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤﺮوزّي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﺳـﻠﯿﻤﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻋﻦ ﯾﻮﻧﺲ‪ ،‬ﻋﻦ‬‫اﻟّﺰﻫﺮي‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ ﻣﺼـﺮ ﻣﻦ ﺣﯿﻦ ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة و ﮐﺎن ﺻﺎﺣﺐ راﯾـﮥ اﻷﻧﺼﺎر ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ﺻـﻠﻌﻢ( و ﮐﺎن ﻣﻦ‬‫ذوي اﻟّﺮأي و اﻟﺒﺎس‪ ،‬و ﮐﺎن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﺟﺎﻫـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ أن ﯾﺨﺮﺟﺎه ﻣﻦ ﻣﺼـﺮ ﻟﯿﻐﻠﺒﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﻗـﺪ اﻣﺘﻨﻊ‬‫ﻓﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟـّﺪﻫﺎء و اﻟﻤﮑﺎﯾـﺪة ﻓﻠﻢ ﯾﻘـﺪرا ﻋﻠﯿﻪ و ﻻ ﻋﻠﯽ أن ﯾﻔﺘﺘﺤﺎ ﻣﺼـﺮ ﺣّﺘﯽ ﮐﺎد ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻋﻠّﯽ و ﮐﺎن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﯾﺤّﺪث‬‫رﺟﺎﻻـ ﻣﻦ ذوي اﻟّﺮأي ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣـﺎ اﺑﺘـﺪﻋﺖ ﻣﮑﺎﯾـﺪة ﻗـّﻂ ﮐﺎﻧﺖ أﻋﺠﺐ ﻋﻨـﺪي ﻣﻦ ﻣﮑﺎﯾـﺪة ﮐـﺪت ﺑﻬﺎ ﻗﯿﺴﺎ ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻋﻠّﯽ و ﻫﻮ‬‫ﺑـﺎﻟﻌﺮاق ﺣﯿﻦ اﻣﺘﻨﻊ ﻣّﻨﯽ ﻗﯿﺲ ﻗﻠﺖ ﻷﻫـﻞ اﻟّﺸـ ﺎم‪ :‬ﻻـ ﺗﺴـّﺒﻮا ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ و ﻻـ ﺗـﺪﻋﻮا إﻟﯽ ﻏﺰوه ﻓﺈﻧّﻪ ﻟﻨﺎ ﺷـﯿﻌﮥ ﯾﺄﺗﯿﻨﺎ ﮐّﯿﺲ )ﮐﺘﺒﻪ و‪ .‬ظ(‬‫ﻧﺼـﯿﺤﺘﻪ ﺳـّﺮا‪ ،‬أ ﻻ ﺗﺮون ﻣﺎ ﯾﻔﻌﻞ ﺑﺈﺧﻮاﻧﮑﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻋﻨﺪه ﻣﻦ أﻫﻞ ﺧﺮﺑﺘﺎ؟ ﯾﺠﺮي ﻋﻠﯿﻬﻢ أﻋﻄﯿﺎﺗﻬﻢ و أرزاﻗﻬﻢ و ﯾﺆﻣﻦ ﺳﺮﺑﻬﻢ و ﯾﺤﺴﻦ إﻟﯽ‬‫ﮐّﻞ راﮐﺐ ﻗﺪم ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻨﮑﻢ ﻻ ﯾﺴﺘﻨﮑﺮوﻧﻪ ﻓﯽ ﺷﯽء![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد آورده‪] :‬و ﻟّﻤـ ﺎ أﯾﺲ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻣﻦ ﻗﯿﺲ أن ﯾﺘـﺎﺑﻌﻪ ﻋﻠﯽ أﻣﺮه ﺷّﻖ ﻋﻠﯿﻪ ذﻟـﮏ ﻟﻤﺎ ﯾﻌﺮف ﻣﻦ ﺣﺰﻣﻪ و ﺑﺄﺳﻪ‪ ،‬و‬‫أﻇﻬﺮ ﻟﻠّﻨﺎس ﻗﺒﻠﻪ أّن ﻗﯿﺲ اﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻗﺪ ﺗﺎﺑﻌﮑﻢ ﻓﺎدﻋﻮا اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻪ؛ و ﻗﺮأ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﮐﺘﺎﺑﻪ اﻟّﺬي ﻻن ﻟﻪ ﻓﯿﻪ و ﻗﺎرﺑﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و اﺧﺘﻠﻖ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﮐﺘﺎﺑﺎ ﻣﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﻘﺮأه ﻋﻠﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم‪» :‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﯿﻢ ﻟﻸﻣﯿﺮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن ﻣﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪.‬‬‫ﺳﻼم ﻋﻠﯿﮏ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﯽ أﺣﻤﺪ إﻟﯿﮑﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪766 :‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ اﻟّـﺬي ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ ﻫﻮ‪ ،‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﯽ ﻟﻤﺎ ﻧﻈﺮت رأﯾﺖ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺴـﻌﻨﯽ ﻣﻈﺎﻫﺮة ﻗﻮم ﻗﺘﻠﻮا إﻣﺎﻣﻬﻢ ﻣﺴـﻠﻤﺎ ﻣﺤﺮﻣﺎ ﺑّﺮا ﺗﻘّﯿﺎ‪ ،‬ﻓﻨﺴـﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و‬‫ﺟّﻞ ﻟﺬﻧﻮﺑﻨﺎ و ﻧﺴـﺌﻠﻪ اﻟﻌﺼـﻤﮥ ﻟﺪﯾﻨﻨﺎ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﯽ ﻗﺪ أﻟﻘﯿﺖ إﻟﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟّﺴـ ﻠﻢ و إﻧّﯽ أﺟﺒﺘﮏ إﻟﯽ ﻗﺘﺎل ﻗﺘﻠﮥ ﻋﺜﻤﺎن )رض( إﻣﺎم اﻟﻬﺪي ﻟا ﻤﻈﻠﻮم‪،‬‬‫ﻓﻌّﻮل ﻋﻠّﯽ ﻓﯿﻤـﺎ أﺣﺒﺒﺖ ﻣﻦ اﻷـﻣﻮال و اﻟّﺮﺟـﺎل اﻋّﺠـ ﻞ إﻟﯿﮏ و اﻟـّﺴ ﻼم«‪ .‬ﻓﺸﺎع ﻓﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم أّن ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻊ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺳﻔﯿﺎن ﻓﺴﺮﺣﺖ ﻋﯿﻮن ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ إﻟﯿﻪ ﺑﺬﻟﮏ ﻓﻠّﻤﺎ أﺗﺎه ذﻟﮏ أﻋﻈﻤﻪ و أﮐﺒﺮه و ﺗﻌّﺠﺐ ﻟﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ ﻟا ﺠﺰري در »ﺗﺎرﯾـﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ﺑﯿﺎن ﻣﮑﺎﺗﺒﺎت ﻗﯿﺲ و ﻣﻌﺎوﯾﻪ آورده‪] :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺮأ ﻗﯿﺲ ﮐﺘﺎﺑﻪ و رأي أﻧّﻪ ﻻ ﯾﻔﯿـﺪ ﻣﻌﻪ اﻟﻤﺪاﻓﻌـﮥ و‬‫اﻟﻤﻤﺎﻃﻠﮥ أﻇﻬﺮ ﻟﻪ ﻣﺎ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬ﻓﮑﺘﺐ إﻟﯿﻪ‪ :‬أﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻓﺎﻟﻌﺠﺐ ﻣﻦ اﻏﺘﺮارك ﺑﯽ و ﻃﻤﻌﮏ ﻓّﯽ و اﺳﺘﺴﻘﺎﻃﮏ إّﯾﺎي! أ ﺗﺴﻮﻣﻨﯽ اﻟﺨﺮوج ﻋﻦ‬‫ﻃﺎﻋـﮥ أوﻟﯽ اﻟّﻨـﺎس ﺑﺎﻻﻣـﺎرة و أﻗـﻮﻟﻬﻢ ﺑـﺎﻟﺤﻖ و أﻫـﺪاﻫﻢ ﺳﺒﯿﻼـ و أﻗﺮﺑﻬﻢ ﻣﻦ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ وﺳـﯿﻠﮥ و ﺗـﺄﻣﺮﻧﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 107‬از ‪196‬‬‫ﺑﺎﻟـّﺪﺧﻮل ﻓﯽ ﻃﺎﻋﺘﮏ ﻃﺎﻋﮥ أﺑﻌﺪ اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ و أﻗﻮﻟﻬﻢ ﺑﺎﻟّﺰور و أﺿـﻠّﻬﻢ ﺳﺒﯿﻼ و أﺑﻌﺪﻫﻢ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ وﺳﯿﻠﮥ وﻟﺪ ﺿﺎﻟّﯿﻦ ﻣﻀّﻠﯿﻦ ﻃﺎﻏﻮت ﻣﻦ ﻃﻮاﻏﯿﺖ إﺑﻠﯿﺲ؟! و أّﻣﺎ ﻗﻮﻟﮏ »إﻧّﯽ ﻣﺎﻟﯽء ﻋﻠﯿﮏ ﻣﺼﺮ ﺧﯿﻼ و رﺟﺎﻻ« ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ إن ﻟﻢ أﺷﻐﻠﮏ‬‫ﺑﻨﻔﺴﮏ ﺣّﺘﯽ ﺗﮑﻮن أﻫّﻢ إﻟﯿﮏ أﻧّﮏ ﻟﺬو ﺟّﺪ! و اﻟـّﺴ ﻼم‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ رأي ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﮐﺘﺎﺑﻪ أﯾﺲ ﻣﻨﻪ و ﺛﻘﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﮑﺎﻧﻪ و ﻟﻢ ﺗﻨﺠﻊ ﺣﯿﻠﮥ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓﮑﺎده‬‫ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻷﻫﻞ اﻟّﺸﺎم‪ :‬ﻻ ﺗﺴـّﺒﻮا ﻟﻘﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ و ﻻ ﺗﺪﻋﻮا إﻟﯽ ﻋﺰوه ﻓﺈﻧّﻪ ﻟﻨﺎ ﺷـﯿﻌﮥ‪ ،‬ﻗﺪ ﺗﺄﺗﯿﻨﺎ ﮐﺘﺒﻪ و ﻧﺼـﯿﺤﺘﻪ ﺳّﺮا‪ ،‬أ ﻻ ﺗﺮون ﻣﺎ‬‫ﯾﻔﻌﻞ ﺑﺈﺧﻮاﻧﮑﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻋﻨﺪه ﻣﻦ أﻫﻞ ﺧﺮﺑﺘﺎ؟ ﯾﺠﺮي ﻋﻠﯿﻬﻢ أﻋﻄﯿﺎﺗﻬﻢ و أرزاﻗﻬﻢ‪ ،‬و ﯾﺤﺴﻦ إﻟﯿﻬﻢ‪ .‬و اﻓﺘﻌﻞ ﮐﺘﺎﺑﺎ ﻋﻦ ﻗﯿﺲ إﻟﯿﻪ ﺑﺎﻟﻄﻠﺐ ﺑﺪم‬‫ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﺪﺧﻮل ﻣﻌﻪ ﻓﯽ ذﻟﮏ و ﻗﺮأ ﻋﻠﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم‪.‬‬‫ﻓﺒﻠﻎ ذﻟـﮏ ﻋﻠّﯿﺎ‪ -‬أﺑﻠﻐﻪ ذﻟﮏ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و أﻋﻠﻤﺘﻪ ﻋﯿﻮﻧﻪ ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻓﺄﻋﻈﻤﻪ و أﮐﺒﺮه‪ ،‬ﻓـﺪﻋﺎ اﺑﻨﯿﻪ و‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﻓﺄﻋﻠﻤﻬﻢ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‪:‬‬‫»ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! دع ﻣﺎ ﯾﺮﯾﺒﮏ اﻟﯽ ﻣﺎ ﻻ ﯾﺮﯾﺒﮏ‪ ،‬اﻋﺰل ﻗﯿﺴﺎ ﻋﻦ ﻣﺼﺮ«‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ‪ :‬إﻧّﯽ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ اﺻّﺪق ﺑﻬﺬا ﻋﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﺟﻤﺎل اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻤﺤﺎﺳﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﺗﻐﺮي ﺑﺮدي اﻷﺗﺎﺑﮑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟّﻨﺠﻮم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪767 :‬‬‫اﻟّﺰاﻫﺮة ﻓﯽ ﻣﻠﻮك ﻣﺼـﺮ و اﻟﻘﺎﻫﺮه« در ذﮐﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﺮ ﻣﺼﺮ و ﻣﮑﺎﺗﺒﺎت او ﺑﺎ ﻣﻌﺎوﯾﻪ آورده‪] :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺮأ ﻗﯿﺲ ﮐﺘﺎﺑﻪ و رأي‬‫أﻧّﻪ ﻻـ ﯾﻘﺒـﻞ ﻣﻨﻪ اﻟﻤﺪاﻓﻌـﮥ و اﻟﻤﻤﺎﻃﻠـﮥ أﻇﻬﺮ ﻟﻪ ﻣـﺎ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ و ﮐﺘﺐ إﻟﯿﻪ‪ :‬أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ! ﻓـﺎﻟﻌﺠﺐ ﻣﻦ اﻏﺘﺮارك ﺑﯽ ﯾـﺎ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻃﻤﻌﮏ ﻓّﯽ!‬‫ﺗﺴﻮﻣﻨﯽ اﻟﺨﺮوج ﻋﻦ ﻃﺎﻋﮥ أوﻟﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﻹﻣﺮة و أﻗﺮﺑﻬﻢ ﺑﺎﻟﺨﻼﻓﮥ و أﻗﻮﻟﻬﻢ ﺑﺎﻟﺤّﻖ و أﻫﺪاﻫﻢ ﺳﺒﯿﻼ و أﻗﺮﺑﻬﻢ إﻟﯽ رﺳﻮﻟﻪ وﺳﯿﻠﮥ و أوﻓﺮﻫﻢ‬‫ﻓﻀـﯿﻠﮥ و ﺗـﺄﻣﺮﻧﯽ ﺑﺎﻟـّﺪﺧﻮل ﻓﯽ ﻃﺎﻋﺘـﮏ ﻃﺎﻋـﮥ أﺑﻌـﺪ اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ و أﻗﻮﻟﻬﻢ ﺑﺎﻟّﺰور و أﺿـّﻠﻬﻢ ﺳﺒﯿﻼ و أﺑﻌـﺪﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‬‫وﺳـﯿﻠﮥ‪ ،‬وﻟﺪ ﺿﺎﻟّﯿﻦ ﻣﻀّﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻃﺎﻏﻮت ﻣﻦ ﻃﻮاﻏﯿﺖ إﺑﻠﯿﺲ! و أّﻣﺎ ﻗﻮﻟﮏ ﻣﻌﮏ أﻋّﻨﮥ اﻟﺨﯿﻞ و أﻋﺪاد اﻟّﺮﺟﺎل ﻟﺘﺸﺘﻐﻠّﻦ ﺑﻨﻔﺴﮏ؛ ﺣّﺘﯽ اﻟﻌﺪم!‬‫و ﻗﺎل ﻫﺸﺎم‪ :‬و ﻟّﻤﺎ رأي ﻣﻌﺎوﯾﮥ أّن ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻻ ﯾﻠﯿﻦ ﻟﻪ ﮐﺎده ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و ﮐﺬا روي ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﺑﺈﺳـﻨﺎده‪ ،‬و ﻗﺎل‬‫ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺨﻨﻒ وﺟﻪ آﺧﺮ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ و ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ أﯾﺲ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻣﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺷّﻖ ﻋﻠﯿﻪ ﻟﻤﺎ‬‫ﯾﻌﺮف ﻣﻦ ﺣﺰﻣﻪ و ﺑـﺄﺳﻪ‪ ،‬ﻓـﺄﻇﻬﺮ ﻟﻠّﻨـﺎس أّن ﻗﯿﺴﺎ ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻌﻪ‪ ،‬و اﺧﺘﻠﻖ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﮐﺘﺎﺑﺎ ﻓﻘﺮأه ﻋﻠﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم‪ ،‬و ﻓﯿﻪ‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻟّﻤﺎ ﻧﻈﺮت أﻧّﻪ ﻻ‬‫ﯾﺴـﻌﻨﯽ ﻣﻈﺎﻫﺮة ﻗﻮم ﻗﺘﻠﻮا إﻣﺎﻣﻬﻢ ﻣﺤﺮﻣﺎ ﻣﺴـﻠﻤﺎ ﺑّﺮا ﺗﻘّﯿﺎ ﻣﺴﺘﻐﻔﺮا‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻣﻌﮑﻢ ﻋﻠﯽ ﻗﺘﻠﻪ )ﻗﺘﻠﺘﻪ‪ .‬ظ( ﺑﻤﺎ أﺣﺒﺒﺘﻢ ﻣﻦ اﻷﻣﻮال و اﻟّﺮﺟﺎل‪ ،‬ﻣﺘﯽ‬‫ﺷﺌﺘﻢ ﻋّﺠﻠﺖ إﻟﯿﮑﻢ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﻫﻼـل اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺴـﮑﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻷواﺋﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ أﺣﻤـﺪ ﻋﻦ اﻟﺠﻮﻫﺮي ﻋﻦ أﺑﯽ زﯾـﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺎﻣﺮ ﻋﻦ ﺟﻮﯾﺮﯾﮥ ﺑﻦ أﺳﻤﺎء‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻟّﻤـ ﺎ أراد ﻣﻌﺎوﯾـﮥ اﻟﺒﯿﻌـﮥ ﻟﯿﺰﯾـﺪ ﮐﺘﺐ إﻟﯽ ﻣﺮوان و ﻫﻮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﻘﺮأ ﮐﺘﺎﺑﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس و ﻗﺎل‪ :‬إّن أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻗـﺪ ﮐﺒﺮت ﺳـّﻨﻪ و رقّ‬‫ﻋﻈﻤﻪ و ﺧﺎف أن ﯾﺄﺗﯿﻪ أﻣﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﺪع اﻟّﻨﺎس ﺣﯿﺎري ﮐﺎﻟﻐﻨﻢ ﻻ راﻋﯽ ﻟﻬﺎ! ﻓﺄﺣّﺐ أن ﯾﻌﻠﻢ ﻋﻠﻤﺎ و ﯾﻘﯿﻢ إﻣﺎﻣﺎ‪ ،‬ﻓﻘﯿﻞ‪:‬‬‫وﻓّﻖ اﻟﱠﻠﻪ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و ﺳّﺪده! ﻓﻠﯿﻔﻌﻞ‪ .‬ﻓﮑﺘﺐ ﻣﺮوان ﺑﺬﻟﮏ إﻟﯿﻪ ﻓﮑﺘﺐ أن »ﺳّﻢ ﯾﺰﯾﺪ« ﻓﺴّﻤﺎه‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ و ﮐـﺬب ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ ،‬ﻻـ ﯾﮑﻮن ذﻟـﮏ أﺑـﺪا! أﺷـﺒﻪ اﻟّﺮوم ﮐّﻠﻤـﺎ ﻣﺎت ﻫﺮﻗﻞ ﻗﺎم ﻫﺮﻗﻞ! ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان‪ :‬ﻫـﺬا اﻟّـﺬي ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻪ »و اﻟّـﺬي ﻗﺎل‬‫ﻟﻮاﻟﺪﯾﻪ« اﻵﯾﮥ‪ ،‬ﻓﺄﻧﮑﺮت ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﮐﺘﺐ ﻣﺮوان إﻟﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﺬﻟﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪768 :‬‬‫ﻓﺎﻗﺒﻞ ﻓﻠّﻤﺎ دﻧﯽ ﻣﻦ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ اﺳـﺘﻘﺒﻠﻪ أﻫﻠﻬﺎ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ و اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ اﻟّﺴﻼم و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رآﻫﻢ ﺳـّﺒﻬﻢ واﺣـﺪا واﺣـﺪا و دﺧﻞ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ و ﺧﺮج ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﻣﻌﺘﻤﺮﯾﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺧﺮج ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺣﺎّﺟﺎ ﻓﺎﺳـﺘﻘﺒﻠﻮه ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻠﻮا‬‫ﻋﻠﯿﻪ رّﺣﺐ ﺑﻬﻢ و أﻟﻄﻔﻬﻢ ﺛّﻢ أرﺳـﻞ إﻟﯿﻬﻢ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻻﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬أﻧﺖ ﺻﺎﺣﺒﻪ ﻓﮑّﻠﻤﻪ!‪ .‬ﻓﻠﻤﺎ دﺧﻠﻮا إﻟﯿﻪ دﻋﺎﻫﻢ إﻟﯽ ﺑﯿﻌـﮥ ﯾﺰﯾـﺪ‪ ،‬ﻓﺴـﮑﺘﻮا‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺟﯿﺒﻮﻧﯽ! ﻓﻘﺎل اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬اﺧﺘﺮ ﺧﺼـﻠﮥ ﻣﻦ ﺛﻠﺚ‪ :‬إّﻣﺎ أن ﺗﻔﻌﻞ ﻓﻌﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻼ ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ أو ﻓﻌﻞ أﺑﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 108‬از ‪196‬‬‫ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻧﻈﺮ إﻟﯽ رﺟﻞ ﻣﻦ أﻋﺮاض ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬أو ﻓﻌﻞ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺟﻌﻠﻬﺎ ﺷﻮري ﻓﯽ ﺳـّﺘﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﻻ ﺗﻌﻠﻤﻮن أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﻋﻮدﺗﮑﻢ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﯽ ﻋﺎدة أﮐﺮه‬‫أن أﻣﻨﻌﮑﻢ إّﯾﺎﻫـﺎ ﺣـّﺘﯽ اﺑّﯿﻦ ﻟﮑﻢ إﻧّﯽ ﮐﻨﺖ أﺗﮑّﻠﻢ ﺑﺎﻟﮑﻼـم ﻓﺘﻌﺮﺿﻮن ﻓﯿﻪ ﻓﺘﺮّدون ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و إّﯾـﺎﮐﻢ أن ﺗﻌﻮدوا‪ ،‬ﻓـﺈﻧّﯽ ﻗـﺎﺋﻢ ﻓﻘﺎﺋـﻞ ﻣﻘﺎﻻـ ﻻ‬‫ﯾﻌﺎرﺿـﻨﯽ ﻓﯿﻪ أﺣﺪ ﻣﻨﮑﻢ إﻟّﺎ ﺿﺮﺑﺖ ﻋﻨﻘﻪ‪ ،‬ﺛﻢ و ﮐّﻞ ﺑﮑّﻞ رﺟﻞ رﺟﻠﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ و اﻟﺤﺴﯿﻦ ﺑﻦ‬‫ﻋﻠﯽ و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺑـﺎﯾﻌﻮا ﻓﺒـﺎﯾﻌﻮا! ﻓﺎﺑﺘـﺪر اﻟّﻨﺎس ﯾﺒﺎﯾﻌﻮﻧﻪ ﺣّﺘﯽ إذا ﻓﺮغ رﮐﺐ ﻧﺠﺎﺋﺒﻪ و ﻣﻀـﯽ إﻟﯽ اﻟّﺸﺎم و أﻗﺒﻞ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ‬‫ﻫﺆﻻء ﯾﻠﻮﻣﻮﻧﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﯾﻌﻨﺎ و ﻟﮑﻦ ﻓﻌﻞ ﺑﻨﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻣﺎ ﻓﻌﻞ! ﻫﺬا ﻣﻌﻨﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫و ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ اﻻﺳﻼم« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ آورده‪] :‬ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ ،‬ﻗﺎل ﻟّﻤﺎ أﺟﻤﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻋﻠﯽ أن ﯾﺒﺎﯾﻊ ﻟﯿﺰﯾﺪ اﺑﻨﻪ ﺣّﺞ ﻓﻘﺪم ﻣّﮑﮥ ﻓﯽ ﻧﺤﻮ‬‫ﻣﻦ أﻟﻒ رﺟﻞ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ دﻧﺎ ﻣﻦ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﺧﺮج اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ و اﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪم ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﺻـﻌﺪ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﺤﻤﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ذﮐﺮ اﺑﻨﻪ ﯾﺰﯾـﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ أﺣّﻖ ﺑﻬﺬا اﻷﻣﺮ ﻣﻨﻪ؟! ﺛّﻢ ارﺗﺤﻞ ﻓﻘﺪم ﻣّﮑﮥ ﻓﻘﻀـﯽ ﻃﻮاﻓﻪ و دﺧﻞ ﻣﻨﺰﻟﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ إﻟﯽ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‬‫ﻓﺘﺸـّﻬﺪ و ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ! إﻧّﮏ ﮐﻨﺖ ﺗﺤـّﺪﺛﻨﯽ أﻧّﮏ ﻻ ﺗﺤّﺐ ﻣﺒﯿﺖ ﻟﯿﻠـﮥ ﻟﯿﺲ ﻋﻠﯿﮏ ﻓﯿﻬﺎ أﻣﯿﺮ و أﻧﺎ أﺣـّﺬرك أن ﺗﺸّﻖ ﻋﺼـﯽ‬‫اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ أو ﺗﺴـﻌﯽ ﻓﯽ ﻓﺴـﺎد ذات ﺑﯿﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻣﺤّﻤـ ﺪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺎﻧّﻪ ﻗـﺪ ﮐﺎن ﻗﺒﻠﮏ ﺧﻠﻔﺎء ﻟﻬﻢ أﺑﻨﺎء ﻟﯿﺲ‬‫اﺑﻨﮏ ﺑﺨﯿﺮ ﻣﻦ أﺑﻨﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺮوا ﻓﯽ أﺑﻨﺎﺋﻬﻢ ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻓﯽ اﺑﻨﮏ ﻟﮑّﻨﻬﻢ اﺧﺘﺎروا ﻟﻠﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﺣﯿﺚ ﻋﻠﻤﻮا اﻟﺨﯿﺎر و إﻧّﮏ ﺗﺤـّﺬرﻧﯽ أن أﺷـّﻖ‬‫ﻋﺼﯽ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ و ﻟﻢ أﮐﻦ ﻷﻓﻌﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪769 :‬‬‫إﻧّﻤﺎ أﻧﺎ رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻓﺈذا اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ أﻣﺮ ﻓﺈﻧّﻤﺎ أﻧﺎ رﺟﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾﺮﺣﻤـﮏ اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﺨﺮج اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺛّﻢ ارﺳـﻞ إﻟﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﺘﺸـّﻬﺪ ﺛّﻢ أﺧـﺬ ﻓﯽ اﻟﮑﻼـم ﻓﻘﻄﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﮐﻼـﻣﻪ و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﮏ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮددت أﻧّﺎ‬‫وّﮐﻠﻨـﺎك ﻓﯽ أﻣﺮ اﺑﻨﮏ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ و إﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﻧﻔﻌﻞ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺮّدّن ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﺷﻮري ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ أو ﻟﺘﻌﺮﻓﻨﻬﺎ ﻋﻠﯿﮏ ﺟﺬﻋـﮥ! ﺛّﻢ وﺛﺐ و‬‫ﻣﻀـﯽ‪ .‬ﻓﻘـﺎل ﻣﻌﺎوﯾـﮥ‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ اﮐﻔﻨﯿﻪ ﺑﻤـﺎ ﺷـﺌﺖ! ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬ﻋﻠﯽ رﺳـﻠﮏ أّﯾﻬـﺎ اﻟّﺮﺟﻞ! ﻻ ﺗﺸـﺮﻓّﻦ ﻋﻠﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم ﻓﺈﻧّﯽ أﺧﺎف أن ﯾﺴـﺒﻘﻮﻧﯽ‬‫ﺑﻨﻔﺴﮏ ﺣّﺘﯽ اﺧﺒﺮ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ أﻧّﮏ ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﺛّﻢ ﮐﻦ ﺑﻌﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺑﺪا ﻟﮏ ﻣﻦ أﻣﺮك؛ ﺛّﻢ ارﺳﻞ إﻟﯽ اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ! إﻧّﻤﺎ أﻧﺖ‬‫ﺛﻌﻠﺐ رّواغ‪ ،‬ﮐّﻠﻤﺎ ﺧﺮج ﻣﻦ ﺟﺤﺮ دﺧﻞ آﺧﺮ و إﻧّﮏ ﻋﻤﺪت إﻟﯽ ﻫﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻓﻨﻔﺨﺖ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﺧﺮﻫﻤﺎ و ﺣﻤﻠﺘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ رأﯾﻬﻤﺎ! ﻓﻘﺎل‬‫اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ إن ﮐﻨﺖ ﻗـﺪ ﻣﻠﻠﺖ اﻹﻣـﺎرة ﻓﺎﻋﺰﻟﻬـﺎ و ﻫﻠّﻢ اﺑﻨﮏ ﻓﻠﻨﺒﺎﯾﻌﻪ‪ ،‬أ رأﯾﺖ إذا ﺑﺎﯾﻌﻨﺎ اﺑﻨﮏ ﻣﻌﮏ ﻷّﯾﮑﻤﺎ ﻧﺴـﻤﻊ و ﻧﻄﯿﻊ‪ ،‬ﻻ ﺗﺠﻤﻊ اﻟﺒﯿﻌﮥ‬‫ﻟﮑﻤﺎ أﺑـﺪا‪ ،‬ﺛّﻢ راح‪ .‬و ﺻـﻌﺪ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﺎ وﺟﺪﻧﺎ أﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﻨﺎس ذات ﻋﻮار‪ ،‬زﻋﻤﻮا أن اﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻟﻦ ﯾﺒـﺎﯾﻌﻮا ﯾﺰﯾـﺪ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﺳـﻤﻌﻮا و أﻃـﺎﻋﻮا و ﺑـﺎﯾﻌﻮا ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل أﻫـﻞ اﻟّﺸﺎم‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﻧﺮﺿـﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺒﺎﯾﻌﻮا ﻋﻠﯽ رءوس‬‫اﻷﺷـﻬﺎد و إﻟّﺎ ﺿـﺮﺑﻨﺎ أﻋﻨﺎﻗﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺳـﺒﺤﺎن اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ أﺳـﺮع اﻟّﻨﺎس إﻟﯽ ﻗﺮﯾﺶ ﺑﺎﻟّﺸـ ّﺮ‪ ،‬ﻻ اﺳـﻤﻊ ﻫـﺬه اﻟﻤﻘﺎﻟﮥ ﻣﻦ أﺣﺪ ﻣﻨﮑﻢ ﺑﻌﺪ اﻟﯿﻮم‪ ،‬ﺛّﻢ‬‫ﻧﺰل‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺑﺎﯾﻊ اﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻫﻢ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻻ و اﻟﱠﻠﻪ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺎرﯾـﺦ اﻹﺳـﻼم« در ﺿـﻤﻦ رواﯾﺘﯽ آورده ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﺨﻄـﺎب ﺟﻨﺎب إﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و دﯾﮕﺮ ﻣﻤﺘﻨﻌﯿﻦ از ﺑﯿﻌﺖ‬‫ﯾﺰﯾـﺪ ﮔﻔﺖ‪] :‬ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ إﻧّﯽ أﺣﺒﺒﺖ أن أﺗﻘـّﺪم إﻟﯿﮑﻢ أﻧّﻪ ﻗـﺪ أﻋـﺬر ﻣﻦ أﻧـﺬر و أﻧّﻪ ﻗـﺪ ﮐﺎن ﯾﻘﻮم اﻟﻘﺎﺋﻢ ﻣﻨﮑﻢ إﻟّﯽ ﻓﯿﮑـﺬﺑﻨﯽ ﻋﻠﯽ رءوس‬‫اﻟّﻨﺎس ﻓﺎﺣﺘﻤﻞ ﻟﻪ ذﻟﮏ و إﻧّﯽ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻤﻘﺎﻟـﮥ إن ﺻـﺪﻗﺖ ﻓﻠﯽ ﺻـﺪﻗﯽ و إن ﮐـﺬﺑﺖ ﻓﻠﯽ ﮐـﺬﺑﯽ و إﻧّﯽ اﻗﺴﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻟﺌﻦ رّد ﻋﻠّﯽ إﻧﺴﺎن ﻣﻨﮑﻢ‬‫ﮐﻠﻤـﮥ ﻓﯽ ﻣﻘـﺎﻣﯽ ﻫـﺬا ﻻـ ﺗﺮﺟﻊ إﻟﯿﻪ ﮐﻠﻤﺘﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾﺴـﺒﻖ إﻟﯽ رأﺳﻪ! ﻓﻼ ﯾﺮﻋﯿﻦ رﺟﻞ إﻟّﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﻪ! ﺛّﻢ دﻋﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﺳﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻗﻢ ﻋﻠﯽ‬‫رأس ﮐّﻞ رﺟﻞ ﻣﻦ ﻫﺆﻻء رﺟﻠﯿﻦ ﻣﻦ ﺣﺮﺳﮏ ﻓﺈن ذﻫﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪770 :‬‬‫رﺟﻞ ﯾﺮد ﻋﻠّﯽ ﮐﻠﻤـﮥ ﻓﯽ ﻣﻘﺎﻣﯽ ﻓﻠﯿﻀـﺮﺑﺎ ﻋﻨﻘﻪ! ﺛّﻢ ﺧﺮج و ﺧﺮﺟﻮا ﻣﻌﻪ ﺣّﺘﯽ رﻗﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إّن ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ‬‫ﺳﺎدة اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﺧﯿﺎرﻫﻢ ﻻ ﯾﺴـﺘﺒّﺪ ﺑﺄﻣﺮ دوﻧﻬﻢ و ﻻ ﯾﻘﻀـﯽ أﻣﺮ إﻟّﺎ ﻋﻦ ﻣﺸﻮرﺗﻬﻢ‪ ،‬و إﻧّﻬﻢ ﻗﺪ رﺿﻮا و ﺑﺎﯾﻌﻮا ﻟﯿﺰﯾﺪ ﺑﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻦ‬‫ﺑﻌﺪه؛ ﻓﺒﺎﯾﻌﻮا ﺑﺴﻢ اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻀﺮﺑﻮا ﻋﻠﯽ ﯾﺪه ﺑﺎﻟﻤﺒﺎﯾﻌﮥ ﺛّﻢ ﺟﻠﺲ ﻋﻠﯽ رواﺣﻠﻪ و اﻧﺼﺮف اﻟّﻨﺎس ﻓﻠﻘﻮا اوﻟﺌﮏ اﻟّﻨﻔﺮ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬زﻋﻤﺘﻢ و زﻋﻤﺘﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 109‬از ‪196‬‬‫ﻓﻠّﻤﺎ أرﺿﯿﺘﻢ و ﺟﺌﺘﻢ )ﺣﺒﯿﺘﻢ‪ .‬ظ( ﻓﻌﻠﺘﻢ؟! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬إﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻓﻌﻠﻨﺎ[‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ اﻟﺨﻠﻔﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ ﺣّﺞ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺳﻨﮥ إﺣﺪي و ﺧﻤﺴﯿﻦ و أﺧﺬ اﻟﺒﯿﻌﮥ ﻻﺑﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ إﻟﯽ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﺘﺸّﻬﺪ و‬‫ﻗـﺎل‪ :‬أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ ﯾـﺎ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ! إﻧّـﮏ ﮐﻨﺖ ﺗﺤـّﺪﺛﻨﯽ اﻧّﮏ ﻻ ﺗﺤّﺐ ﺗﺒﯿﺖ ﻟﯿﻠـﮥ ﺳﻮداء ﻟﯿﺲ ﻋﻠﯿﮏ ﻓﯿﻬﺎ أﻣﯿﺮ‪ ،‬و إﻧّﯽ أﺣـّﺬرك أن ﺗﺸّﻖ ﻋﺼـﺎ‬‫اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ أو ﺗﺴـﻌﯽ ﻓﯽ ﻓﺴـﺎد ذات ﺑﯿﻨﻬﻢ‪ .‬ﻓﺤﻤـﺪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ! ﻓﺈﻧّﻪ ﻗـﺪ ﮐﺎن ﻗﺒﻠﮏ ﺧﻠﻔﺎء ﻟﻬﻢ أﺑﻨﺎء ﻟﯿﺲ‬‫اﺑﻨـﮏ ﺑﺨﯿﺮ ﻣﻦ أﺑﻨـﺎﺋﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺮوا ﻓﯽ أﺑﻨـﺎﺋﻬﻢ ﻣـﺎ رأﯾﺖ ﻓﯽ اﺑﻨﮏ‪ ،‬و ﻟﮑّﻨﻬﻢ اﺧﺘﺎروا ﻟﻠﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﺣﯿﺚ ﻋﻠﻤﻮا اﻟﺨﯿﺎر و إﻧّﮏ ﺗﺤـّﺬرﻧﯽ أن‬‫أﺷّﻖ ﻋﺼـﺎ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ و ﻟﻢ أﮐﻦ ﻷﻓﻌـﻞ و إﻧّﻤـﺎ أﻧـﺎ رﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻓﺈذا اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ اﻣﺮء ﻓﺈﻧّﻤﺎ أﻧﺎ رﺟﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺮﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﻓﺨﺮج اﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺛّﻢ أرﺳﻞ إﻟﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﺘﺸّﻬﺪ ﺛّﻢ أﺧﺬ ﻓﯽ اﻟﮑﻼم‪ ،‬ﻓﻘﻄﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﮐﻼﻣﻪ و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﮏ ﻟﻮددت أﻧّﺎ وﮐﻠﻨﺎك ﻓﯽ أﻣﺮ اﺑﻨﮏ‬‫إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ و إﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﻧﻔﻌﻞ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺮّدّن ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﺷﻮري ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ أو ﻟﻨﻔﺮﻗّﻨﻬﺎ ﻋﻠﯿﮏ ﺟﺬﻋـﮥ ﺛّﻢ وﺛﺐ و ﻣﻀـﯽ ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ‬‫اﮐﻔﻨﯿﻪ ﺑﻤﺎ ﺷـﺌﺖ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻠﯽ رﺳـﻠﮏ أّﯾﻬﺎ اﻟّﺮﺟﻞ! ﻻ ﺗﺸﺮﻓّﻦ ﻋﻠﯽ أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم ﻓﺈﻧّﯽ أﺧﺎف أن ﯾﺴﺒﻘﻮﻧﯽ ﺑﻨﻔﺴﮏ ﺣّﺘﯽ اﺧﺒﺮ اﻟﻌﺸّﯿﮥ أﻧّﮏ‬‫ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﺛﻢ ﮐﻦ ﺑﻌﺪ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺑﺪا ﻟﮏ ﻣﻦ أﻣﺮك ﺛّﻢ أرﺳﻞ إﻟﯽ اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ أﻧﺖ ﺛﻌﻠﺐ رّواغ ﮐّﻠﻤﺎ ﺧﺮج ﻣﻦ ﺟﺤﺮ‬‫دﺧﻞ ﻓﯽ آﺧﺮ و إﻧّﮏ ﻋﻤـﺪت إﻟﯽ ﻫﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻓﻨﻔﺨﺖ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﺧﺮﻫﻤﺎ و ﺣﻤﻠﺘﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ رأﯾﻬﻤﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬إن ﮐﻨﺖ ﻗﺪ ﻣﻠﻠﺖ‬‫اﻹﻣﺎرة ﻓﺎﻋﺘﺰﻟﻬﺎ و ﻫﻠّﻢ اﺑﻨﮏ ﻓﻠﻨﺒﺎﯾﻌﻪ! أ رأﯾﺖ إذا ﺑﺎﯾﻌﺖ اﺑﻨﮏ ﻣﻌﮏ ﻷّﯾﮑﻤﺎ ﻧﺴـﻤﻊ و ﻧﻄﯿﻊ!؟ ﻻ ﺗﺠﺘﻤﻊ اﻟﺒﯿﻌـﮥ ﻟﮑﻤﺎ أﺑﺪا‪ ،‬ﺛّﻢ راح ﻓﺼـﻌﺪ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪771 :‬‬‫و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﺎ وﺟـﺪﻧﺎ أﺣﺎدﯾﺚ اﻟّﻨﺎس ذات ﻋﻮار! زﻋﻤﻮا أّن اﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻟﻦ ﯾﺒﺎﯾﻌﻮا ﯾﺰﯾﺪ و ﻗﺪ ﺳـﻤﻌﻮا و‬‫أﻃـﺎﻋﻮا ﻟﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻮا ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﻧﺮﺿـﯽ ﺣّﺘﯽ ﯾﺒﺎﯾﻌﻮا ﻟﻪ ﻋﻠﯽ رءوس اﻷﺷـﻬﺎد و إﻟّﺎ ﺿـﺮﺑﻨﺎ أﻋﻨﺎﻗﻬﻢ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺳـﺒﺤﺎن اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ‬‫أﺳـﺮع اﻟّﻨﺎس إﻟﯽ ﻗﺮﯾﺶ ﺑﺎﻟّﺸـ ّﺮ! ﻻ أﺳـﻤﻊ ﻫـﺬه اﻟﻤﻘﺎﻟـﮥ ﻣﻦ أﺣﺪ ﻣﻨﮑﻢ ﺑﻌﺪ اﻟﯿﻮم‪ ،‬ﺛّﻢ ﻧﺰل ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺑﺎﯾﻊ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ و اﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و اﺑﻦ‬‫اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻫﻢ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻻ و اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﯿﻘﻮل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺑﻠﯽ! و ارﺗﺤﻞ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻠﺤﻖ ﺑﺎﻟّﺸﺎم ‪.‬‬
‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻌﺘﻤﺪ ﺧﺎن ﺑﺪﺧﺸﯽ در »ﻧﺰل اﻷﺑﺮار« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟّﻤﺎ ﺗﻮﻓﯽ اﻟﺤﺴﻦ اﺑﻦ ﻋﻠﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ أراد ﻣﻌﺎوﯾﮥ أن ﯾﺠﻌﻞ ﺑا ﻨﻪ ﯾﺰﯾﺪ‬‫وﻟّﯽ اﻟﻌﻬـﺪ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه‪ ،‬ﻓﺎﺳـﺘﺸﺎر أﻫـﻞ اﻟّﺸـ ﺎم ﻓﯽ ذﻟـﮏ ﻓﺄﺟـﺎﺑﻮه و ﺑـﺎﯾﻌﻮه‪ ،‬ﻓﺤـّﺞ ﻣﻦ دﻣﺸﻖ و ﺳـﺎر إﻟﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ و ﻋﺮض ﺑﯿﻌﺘﻪ ﻋﻠﯽ أﻫﻞ‬‫اﻟﺤﺮﻣﯿﻦ ﻓـﺄﻧﮑﺮوا ذﻟـﮏ ﻓﻮﻋـﺪﻫﻢ و أوﻋـﺪﻫﻢ ﻓﺒﺎﯾﻌﻪ ﺟﻤﯿﻊ ﻣﻦ ﮐﺎن ﺑﻬﺎ إﻟّﺎ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ ،‬و ﻗﯿـﻞ‪ :‬ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ أﯾﻀـﺎ؛ ﻓـﺄﮐﺮﻣﻬﻢ و وﺻـﻠﻬﻢ و ﻟﻢ ﯾﻔﻌﻠﻮا‪ ،‬ﻓﻬـّﺪدﻫﻢ و أوﻋـﺪﻫﻢ و ﻟﻢ ﯾﻔﻌﻠﻮا‪ ،‬و روي أّن اﻫﻞ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻟّﻤﺎ‬‫أﻋﺮﺿﻮا ﻋﻦ ﺑﯿﻌـﮥ ﯾﺰﯾـﺪ ﻋﻠﻢ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ أّن ﻟﻬﻢ اﺳﻮة ﺑﻬﺆﻻـء اﻟّﺜﻠﺜـﮥ‪ ،‬ﻓﺒﺎﻟﻎ ﻓﯽ إﮐﺮام ﻫﺆﻻء اﻟّﺜﻠﺜـﮥ و ﻃﻠﺒﻬﻢ ﻓﯽ ﺧﻠﻮة و وﺻـﻠﻬﻢ ﺑﺎﻷﻣﻮال‪ ،‬ﻓﻠﻢ‬‫ﯾﺠﯿﺒﻮا أﺻﻼ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﺧﺘﺮ ﻓﻌﻞ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أو ﻓﻌﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ أو ﻓﻌﻞ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﺎﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣـﺎت و ﺗﺮك اﻟّﻨـﺎس ﻓﻌﻤـﺪوا إﻟﯽ أﻓﻀـﻞ رﺟـﻞ ﻓﻮﻟّﻮه اﻷﻣﺮ‪ ،‬و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻨـﺪ ﻣﻮﺗﻪ ﻟﻢ ﯾﻮّل وﻟـﺪه و ﻻ أﻗﺎرﺑﻪ ﺑﻞ ﺗﻔّﺮس‬‫أﻓﻀﻞ اﻟّﻨﺎس ﻓﻌﻬﺪ إﻟﯿﻪ ﺑﺎﻟﺨﻼﻓﮥ و ﻫﻮ ﻋﻤﺮ‪ .‬و أّﻣﺎ ﻋﻤﺮ ﻓﻨﻈﺮ ﻓﯽ ﻣﻦ ﯾﺼـﻠﺢ ﻟﻬﺎ ﻓﻮﺟﺪ ﺳﺘﮥ ﻣﻘﺎرﺑﯿﻦ ﻓﺠﻌﻞ اﻷﻣﺮ ﺷﻮري ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻓﺎﺧﺘﺎروا‬‫ﻣﻨﻬﻢ واﺣﺪا‪ ،‬ﻓﺎﻓﻌﻞ أﺣﺪ ﻫﺬه اﻟّﺼﻮر‪ ،‬ﻓﺴـﮑﺖ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻣﺘﮑّﻠﻢ ﻏﺪا ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﻠﯿﺤﺬر اﻣﺮء أن ﯾﺮّد ﻋﻠّﯽ ﻣﻘﺎﻟﺘﯽ ﺧﺸـﯿﮥ أن ﻻ ﯾﺘّﻢ ﻗﻮﻟﻪ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﻄﯿﺮ رأﺳﻪ! ﺛّﻢ إﻧّﻪ اﺳـﺘﻮي ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ و ذﮐﺮ ﻣﻦ ﻓﻀـﻞ اﺑﻨﻪ و ﺷـﺠﺎﻋﺘﻪ و أّن أﻫﻞ اﻟّﺸﺎم ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻌﻮا ﻟﻪ ﺑﺎﻟﻌﻬـﺪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬و ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻊ ﻟﻪ‬‫ﻫﺆﻻء‪ -‬و أﺷﺎر إﻟﯽ اﻟﺤﺴـﯿﻦ )ع( و اﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ -‬ﻓﻤﺎ ﺟﺴﺮوا أن ﯾﻨﻄﻘﻮا! ﻓﺒﺎﯾﻊ أﻫﻞ اﻟﺤﺠﺎز‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺎﻣﻮا ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫إﻧّﺎ ﻟﻢ ﻧﺒﺎﯾﻊ! ﻓﻠﻢ ﯾﺼّﺪﻗﻬﻢ ﺑﻌﺾ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬و ﺳﺎر ﻣﻌﺎوﯾﮥ إﻟﯽ اﻟّﺸﺎم ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪772 :‬‬‫ﻟﯿﻠﺘﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ذﻟﮏ ﺳﻨﮥ اﺛﻨﯿﻦ و ﺧﻤﺴﯿﻦ ﻣﻦ اﻟﻬﺠﺮة[‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﻤﺴﻌﻮدي در »ﻣﺮوج اﻟﺬﻫﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 110‬از ‪196‬‬‫]و ﺣّﺪث ﻣﻨﺼﻮر ﺑﻦ وﺣﺸـﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟﻐﯿﺎض )اﻟﻔّﯿﺎض‪ .‬ظ( ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻬﺎﺷـﻤﯽ ﻋﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﺒﺨﺘﺮي اﻟﻌﺒﺴﯽ ﻋﻦ اﻟﺤﺮث ﺑﻦ‬‫ﻣﺴـﻤﺎر اﻟﺒﻬﺮاﻧﯽ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺣﺒﺲ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺻﻌﺼـﻌﮥ ﺑﻦ ﺻﻮﺣﺎن اﻟﻌﺒـﺪّي و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﮑﻮاء اﻟﯿﺸـﮑﺮّي و رﺟﺎﻻ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب ﻋﻠﯽ )ع( ﻣﻊ‬‫رﺟﺎل ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ؛ ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﺸـﺪﺗﮑﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ إﻟّﺎ ﻣﺎ ﻗﻠﺘﻢ ﺣّﻘﺎ و ﺻـﺪﻗﺎ! أّي اﻟﺨﻠﻔﺎء رأﯾﺘﻤﻮﻧﯽ؟ ﻓﻘﺎل اﺑﻦ اﻟﮑّﻮاء‪ :‬ﻟﻮﻻ‬‫أﻧّـﮏ ﻋﺰﻣﺖ ﻋﻠﯿﻨـﺎ ﻣﺎ ﻗﻠﻨﺎ ﻻﻧّﮏ ﺟّﺒﺎر ﻋﻨﯿـﺪ‪ ،‬ﻻ ﺗﺮاﻗﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻗﺘﻞ اﻷﺧﯿﺎر‪ ،‬و ﻟﮑّﻨﺎ ﻧﻘﻮل‪ :‬إﻧّﮏ ﻣﺎ ﻋﻠﻤﻨﺎ واﺳﻊ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﺿـﯿﻖ اﻵﺧﺮة ﻗﺮﯾﺐ‬‫اﻟّﺜﺮي ﺑﻌﯿﺪ اﻟﻤﺮﻋﯽ ﺗﺠﻌﻞ اﻟّﻈﻠﻤﺎت ﻧﻮرا و اﻟّﻨﻮر ﻇﻠﻤﺎت! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪:‬‬‫إّن اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺮم ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﺑﺄﻫـﻞ اﻟّﺸـ ﺎم اﻟـّﺬاﺑّﯿﻦ ﻋﻦ ﺑﯿﻀـﺘﻪ اﻟّﺘـﺎرﮐﯿﻦ ﻟﻤﺤـﺎرﻣﻪ و ﻟﻢ ﯾﮑﻮﻧﻮا ﮐﺄﻣﺜـﺎل أﻫﻞ اﻟﻌﺮاق اﻟﻤﻨﺘﻬﮑﯿﻦ ﻟﻤﺤﺎرم اﻟﱠﻠﻪ و‬‫اﻟﻤﺤّﻠﯿﻦ ﻣﺎ ﺣّﺮم اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﻤﺤّﺮﻣﯿﻦ ﻣﺎ أﺣّﻞ اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﮑّﻮاء‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن! إّن ﻟﮑّﻞ ﮐﻼم ﺟﻮاﺑﺎ و ﻧﺤﻦ ﻧﺨﺎف ﺟﺒﺮوﺗﮏ‪،‬‬‫ﻓﺈن ﮐﻨﺖ ﺗﻄﻠﻖ أﻟﺴـﻨﺘﻨﺎ ذﺑﺒﻨﺎ ﻋﻦ أﻫﻞ اﻟﻌﺮاق ﺑﺄﻟﺴـﻨﮥ ﺣﺪاد ﻻ ﯾﺄﺧﺬﻫﺎ ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮﻣﮥ ﻻﺋﻢ‪ ،‬و إﻟّﺎ ﻓﺈﻧّﺎ ﺻﺎﺑﺮون ﺣّﺘﯽ ﯾﺤﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ و ﯾﻀﻌﻨﺎ ﻋﻠﯽ‬‫ﻓﺮﺟﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﯾﻄﻠﻖ ﻟﮏ ﻟﺴﺎن! ﺛّﻢ ﺗﮑﻠّﻢ ﺻﻌﺼﻌﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺗﮑﻠّﻤﺖ ﯾﺎ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﻓﺄﺑﻠﻐﺖ و ﻟﻢ ﺗﻘﺼﺮ ﻋّﻤﺎ أردت و ﻟﯿﺲ اﻷﻣﺮ ﻋﻠﯽ‬‫ﻣﺎ ذﮐﺮت‪ ،‬إﻧّﯽ ﯾﮑﻮن اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ ﻣﻦ ﻣﻠﮏ اﻟّﻨﺎس ﻗﻬﺮا و داﻧﻬﻢ ﮐﺒﺮا و اﺳـﺘﻮﻟﯽ ﺑﺄﺳـﺒﺎب اﻟﺒﺎﻃﻞ ﮐـﺬﺑﺎ و ﻣﮑﺮا‪ ،‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻓﯽ ﯾﻮم ﺑﺪر‬‫ﻣﻀـﺮب و ﻻ ﻣﺮﻣﯽ و ﻣﺎ ﮐﻨﺖ ﻓﯿﻪ إﻟّﺎ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل اﻟﻘﺎﺋﻞ‪» :‬ﻻ ﺣّﻠﯽ و ﻻ ﺳـﯿﺮي« و ﻟﻘـﺪ ﮐﻨﺖ أﻧﺖ و أﺑﻮك ﻓﯽ اﻟﻌﯿﺮ و اﻟّﻨﻔﯿﺮ ﻣّﻤﻦ أﺟﻠﺐ ﻋﻠﯽ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ أﻧﺖ ﻃﻠﯿﻖ اﺑﻦ ﻃﻠﯿﻖ أﻃﻠﻘﮑﻤﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﻧّﯽ ﺗﺼﻠﺢ اﻟﺨﻼﻓﮥ‬‫ﻟﻄﻠﯿﻖ؟! ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﻪ‪ :‬ﻟﻮﻻ أﻧّﯽ أرﺟﻊ إﻟﯽ ﻗﻮل أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺣﯿﺚ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻗﺎﺑﻠﺖ ﺟﻬﻠﻬﻢ ﺣﻠﻤﺎ و ﻣﻐﻔﺮة و اﻟﻌﻔﻮ ﻋﻦ ﻗﺪرة ﺿﺮب ﻣﻦ اﻟﮑﺮم‪ -‬ﻟﻘﺘﻠﮑﻢ![‬‫و ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻏﺎوﯾﻪ در ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن ﺑﺤّﺪي رﺳـﯿﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﺻّﺪﯾﻖ أﮐﺒﺮ أﻋﻨﯽ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم او را ﻣﻠّﻘﺐ‬‫ﺑﮑّﺬاب ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ ،‬و از‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪773 :‬‬‫دﻋﻮت آن ﭘﺮ ﺗﺨـﺪﯾﻊ و ﺗﻐﺮﯾﺮ أﺗﺒﺎع و أﺷـﯿﺎع ﺧﻮد را ﺗﺨﻮﯾﻒ و ﺗﺤـﺬﯾﺮ ﻓﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در »ﯾﻨﺎﺑﯿﻊ اﻟﻤﻮّدة« ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻠﺨﯽ‬‫ﻣﺴﻄﻮرﺳﺖ‪] ،‬و‬‫ﻓﯽ »اﻟﻤﻨـﺎﻗﺐ« ﻋﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﻤﺜّﻨﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ ﻋﻦ آﺑـﺎﺋﻪ أّن أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم ﮐﺘﺐ إﻟﯽ أﻫﻞ ﻣﺼﺮ ﻟّﻤﺎ ﺑﻌﺚ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ إﻟﯿﻬﻢ ﮐﺘﺎﺑﺎ ﻓﻘﺎل ﻓﯿﻪ‪ :‬و إّﯾﺎﮐﻢ دﻋﻮة اﺑﻦ ﻫﻨﺪ اﻟﮑّﺬاب‪ ،‬و اﻋﻠﻤﻮا أﻧّﻪ ﻻ ﺳﻮاء إﻣﺎم‬‫اﻟﻬﺪي و إﻣﺎم اﻟﻬﻮي‪ ،‬و وﺻّﯽ اﻟّﻨﺒﯽ و ﻋﺪّو اﻟﻨﺒﯽ![‬‫و از ﻋﺠـﺎﺋﺐ روزﮔﺎر آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﻋﺎوﯾﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ارﺗﮑﺎب ﮐـﺬب و اﻓﺘﺮا و اﻣﺘﻄﺎي ﺻـﻬﻮه ﺑﻬﺘﺎن و اﺟﺘﺮا ﺑﮑﻤﺎل ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ‬‫ﺧﺴﺎرت‪ ،‬ﻋﻈﻤﺎي أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ را ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻣﯽﻧﻤﻮد و راه ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ ﻣﺮوّﯾﺎت اﯾﺸﺎن‬‫ﻋﻼﻧﯿﻪ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮد‪.‬‬‫ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﻘﻮارﯾﺮي‪ ،‬ﻧﺎ‪:‬‬‫ﺣّﻤﺎد ﺑﻦ زﯾـﺪ ﻋﻦ أﯾﻮب ﻋﻦ أﺑﯽ ﻗﻼﺑـﮥ‪ :‬ﻗﺎل ﮐﻨﺖ ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻓﯽ ﺣﻠﻘﮥ ﻓﯿﻬﺎ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر‪ ،‬ﻓﺠﺎء أﺑﻮ اﻷﺷـﻌﺚ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬أﺑﻮ اﻷﺷـﻌﺚ! أﺑﻮ‬‫اﻷﺷـﻌﺚ! ﻓﺠﻠﺲ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﺣـّﺪث أﺧﺎﻧﺎ ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ‪ ،‬ﻗﺎل ﻧﻌﻢ! ﻏﺰوﻧﺎ ﻏﺰاة و ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﻓﻐﻨﻤﻨﺎ ﻏﻨﺎﺋﻢ ﮐﺜﯿﺮة ﻓﮑﺎن‬‫ﻓﯿﻤـﺎ ﻏﻨﻤﻨـﺎ آﻧﯿـﮥ ﻣﻦ ﻓـّﻀ ﮥ‪ ،‬ﻓﺄﻣﺮ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ رﺟﻼ أن ﯾﺒﯿﻌﻬﺎ ﻓﯽ أﻋﻄﯿﺎت اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻓﺘﺴﺎرع اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ ذﻟﮏ؛ ﻓﺒﻠﻎ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﻘﺎم ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﺑﯿﻊ اﻟّﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟﺬﻫﺐ و اﻟﻔّﻀﮥ ﺑﺎﻟﻔّﻀﮥ و اﻟﺒّﺮ ﺑﺎﻟﺒّﺮ و اﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺸﻌﯿﺮ و اﻟّﺘﻤﺮ‬‫ﺑﺎﻟّﺘﻤﺮ و اﻟﻤﻠﺢ ﺑﺎﻟﻤﻠﺢ إﻟّﺎ ﺳﻮاء ﺑﺴﻮاء ﻋﯿﻨﺎ ﺑﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤﻦ زاد أو ازداد ﻓﻘﺪ أرﺑﯽ‪ .‬ﻓﺮّد اﻟّﻨﺎس ﻣﺎ أﺧﺬوا‪ .‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ‬‫ﺑﺎل رﺟﺎل ﯾﺘﺤّﺪﺛﻮن ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﺣﺎدﯾﺚ؟! ﻗﺪ ﮐّﻨﺎ ﻧﺸﻬﺪه و ﻧﺼﺤﺒﻪ ﻓﻠﻢ ﻧﺴﻤﻌﻬﺎ ﻣﻨﻪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 111‬از ‪196‬‬‫ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﺄﻋﺎد اﻟﻘّﺼﮥ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻨﺤّﺪﺛّﻦ ﺑﻤﺎ ﺳـﻤﻌﻨﺎ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و إن ﮐﺮه ﻣﻌﺎوﯾﮥ! أو ﻗﺎل‪ :‬و‬‫إن رﻏﻢ‪ ،‬ﻣﺎ ﺑا ﺎﻟﯽ أن ﻻ أﺻﺤﺒﻪ ﻓﯽ ﺟﻨﺪه ﻟﯿﻠﮥ ﺳﻮداء! ﻗﺎل ﺣّﻤﺎد ﻫﺬا أو ﻧﺤﻮه ‪.‬‬
‫و ﺳﺎﺋﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪774 :‬‬‫ﺑﺸﺮ ﺑﻦ اﻟﻤﻔّﻀﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻋﻠﻘﻤﮥ ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﻗﺎل ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺟﻤﻊ اﻟﻤﻨﺰل ﺑﯿﻦ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ‬‫اﻟّﺼﺎﻣﺖ و ﺑﯿﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺎدة‪:‬‬‫»ﻧﻬﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أن ﻧﺒﯿﻊ اﻟـّﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻮرق ﺑﺎﻟﻮرق و اﻟﺒّﺮ ﺑﺎﻟﺒّﺮ و اﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ و اﻟّﺘﻤﺮ ﺑﺎﻟّﺘﻤﺮ‪ -‬ﻗﺎل‬‫أﺣـﺪﻫﻤﺎ‪ :‬و اﻟﻤﻠـﺢ ﺑﺎﻟﻤﻠﺢ و ﻟﻢ ﯾﻘﻞ اﻵﺧﺮ‪ -‬إﻟّﺎ ﺳﻮاء ﺑﺴﻮاء ﻣﺜﻼ ﺑﻤﺜﻞ‪ -‬ﻗﺎل أﺣﺪﻫﻤﺎ‪ :‬ﻣﻦ زاد و ازداد ﻓﻘﺪ أرﺑﯽ‪ -‬و ﻟﻢ ﯾﻘﻞ اﻵﺧﺮ‪ -‬و أﻣﺮ‬‫أن ﻧﺒﯿﻊ اﻟّﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟﻮرق و اﻟﻮرق ﺑﺎﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﺒّﺮ ﺑﺎﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ و اﻟّﺸﻌﯿﺮ ﺑﺎﻟﺒّﺮ ﯾﺪا ﺑﯿﺪ ﮐﯿﻒ ﺷﺌﻨﺎ«‪ .‬ﻓﺒﻠﻎ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎم و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﺑﺎل رﺟﺎل‬‫ﯾﺤـّﺪﺛﻮن أﺣـﺎدﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ؟! ﻗـﺪ ﺻـﺤﺒﻨﺎه ﻟﻢ ﻧﺴـﻤﻌﻬﺎ ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﻘﺎم ﻓﺄﻋﺎد‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻨﺤﺪﺛّﻦ ﺑﻤﺎ ﺳﻤﻌﻨﺎه ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و إن رﻏﻢ ﻣﻌﺎوﯾﮥ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﺳﻨﻦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻫﺎرون ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ أﺳﺎﻣـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﻦ ﺟﺎﺑﺮ‪» .‬ح«‪ .‬و أﻧﺒﺄﻧﺎ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﻋﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﻦ ﺟـﺎﺑﺮ ﻋﻦ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟـّﺬﻫﺐ اﻟﮑّﻔـ ﮥ ﺑﺎﻟﮑّﻔﮥ‪ -‬و ﻟﻢ ﯾﺬﮐﺮ ﯾﻌﻘﻮب اﻟﮑّﻔﮥ ﺑﺎﻟﮑّﻔﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪ :‬إّن ﻫﺬا ﻻ ﯾﻘﻮل ﺷـﯿﺌﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﺒﺎدة‪ :‬إﻧّﯽ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ اﺑﺎﻟﯽ أن ﻻ‬‫أﮐﻮن ﺑﺄرض ﯾﮑﻮن ﺑﻬﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ! إﻧّﯽ أﺷﻬﺪ أﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل ذﻟﮏ ‪.‬‬
‫و ﻃﺤـﺎوي در »ﻣﻌﺎﻧﯽ اﻵﺛﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﯾﻮﻧﺲ ﻗﺎل أﺧﺒﺮﻧﺎ اﺑﻦ وﻫﺐ‪ ،‬ﻗﺎل أﺧﺒﺮﻧﯽ اﺑﻦ ﻟﻬﯿﻌـﮥ ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻫﺒﯿﺮة اﻟّﺴـ ﺒﺎﺋﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ‬‫ﺗﻤﯿﻢ اﻟﺠﯿﺸﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫اﺷﺘﺮي ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن ﻗﻼدة ﻓﯿﻬﺎ ﺗﺒﺮ و زﺑﺮﺟﺪ و ﻟﺆﻟﺆ و ﯾﺎﻗﻮت ﺑﺴـّﺘﻤﺎﺋﮥ دﯾﻨﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﺣﯿﻦ ﻃﻠﻊ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﻤﻨﺒﺮ أو‬‫ﺣﯿﻦ ﺻـﻠّﯽ اﻟّﻈﻬﺮ؛ ﻓﻘـﺎل‪ :‬أﻻـ إن ﻣﻌﺎوﯾـﮥ اﺷﺘﺮي اﻟّﺮﺑﺎ و أﮐﻠﻪ! أﻻ إﻧّﻪ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎر إﻟﯽ ﺣﻠﻘﻪ! ﻓﻘـﺪ ﯾﺠﻮز أن ﯾﮑﻮن ﺗﻠﮏ اﻟﻘﻼدة ﮐﺎن ﻓﯿﻬﺎ ﻣﻦ‬‫اﻟـّﺬﻫﺐ أﮐﺜﺮ ﻣّﻤﺎ اﺷﺘﺮﯾﺖ ﺑﻪ‪ .‬ﻓﮑﺄّن ﻣﻦ ﻋﺒﺎدة ﻣﺎ ﮐﺎن ﻟـﺬﻟﮏ و ﯾﺠﻮز أن ﯾﮑﻮن ﺑﯿﻌﺖ ﺑﻨﺴـﯿﺌﮥ ﻓﺈﻧّﻪ ﻗـﺪ روي ﻋﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﯾﺮي‬‫ﺑﺬﻟﮏ ﺑﺄﺳﺎ؛ و ﻗﺪ روي ﻓﯽ ذﻟﮏ و ﻓﯽ اﻟّﺴﺒﺐ اﻟّﺬي ﻣﻦ أﺟﻠﻪ ﻋﺒﺎدة رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻧﮑﺮ ﻋﻠﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪775 :‬‬‫ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ أﻧﮑﺮ ﻣﺎ‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ اﻟﻤﺰﻧﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ إدرﯾﺲ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﻮّﻫﺎب ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﺠﯿﺪ؛ ﻋﻦ أّﯾﻮب اﻟـّﺴ ﺨﺘﯿﺎﻧﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻗﻼﺑﮥ ﻋﻦ أﺑﯽ اﻷﺷـﻌﺚ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻓﯽ ﻏﺰاة ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﺄﺻﺒﻨﺎ ذﻫﺒﺎ و‬‫ﻓـّﻀ ﮥ‪ ،‬ﻓـﺄﻣﺮ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ رﺟﻼـ أن ﯾﺒﯿﻌﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس ﻓﯽ ﻋﻄـّﯿ ﺎﺗﻬﻢ‪ .‬ﻗﺎل ﻓﺘﻨﺎزع )ﻓﺘﺴﺎرع‪ .‬ظ( ﻓﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة ﻓﻨﻬﺎﻫﻢ ﻓﺮّدوﻫﺎ‪ ،‬ﻓﺄﺗﯽ اﻟّﺮﺟﻞ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫ﻓﺸـﮑﯽ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﺑﺎل رﺟﺎل ﯾﺤّﺪﺛﻮن ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﺣﺎدﯾﺚ ﯾﮑﺬﺑﻮن ﻓﯿﻬﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﻟﻢ‬‫ﻧﺴـﻤﻌﻬﺎ؟! ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺤّﺪﺛﻦ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ و إن ﮐﺮه ﻣﻌﺎوﯾﮥ! ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻻ ﺗﺒﯿﻌﻮا اﻟـّﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟـّﺬﻫﺐ و ﻻ اﻟﻔّﻀﮥ ﺑﺎﻟﻔﻀﮥ و ﻻ اﻟﺒّﺮ ﺑﺎﻟﺒّﺮ و ﻻ اﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ و ﻻ اﻟّﺘﻤﺮ ﺑﺎﻟّﺘﻤﺮ و ﻻ اﻟﻤﻠﺢ ﺑﺎﻟﻤﻠﺢ إﻟّﺎ ﺳﻮاء‬‫ﺑﺴﻮاء ﯾﺪا ﺑﯿﺪ ﻋﯿﻨﺎ ﺑﻌﯿﻦ‬‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »ﺟﺎﻣﻊ اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ ]و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 112‬از ‪196‬‬‫ﻓﯽ رواﯾﮥ أﺑﯽ ﻗﻼﺑﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻓﯽ ﺣﻠﻘﮥ ﻓﯿﻬﺎ ﻣﺴـﻠﻢ ﺑﻦ ﯾﺴﺎر؛ ﻓﺠﺎء أﺑﻮ اﻷﺷـﻌﺚ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬أﺑﻮ اﻷﺷـﻌﺚ! أﺑﻮ اﻷﺷﻌﺚ! ﻓﺠﻠﺲ ﻓﻘﻠﺖ‪:‬‬‫ﺣـّﺪث أﺧﺎﻧﺎ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ؛ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻏﺰوﻧﺎ ﻏﺰاة و ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﻐﻨﻤﻨﺎ ﻏﻨﺎﺋﻢ ﮐﺜﯿﺮة ﻓﮑﺎن ﻓﯿﻤﺎ ﻏﻨﻤﻨﺎه آﻧﯿﮥ ﻣﻦ ﻓّﻀﮥ‪،‬‬‫ﻓﺄﻣﺮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أن ﯾﺒﯿﻌﻬﺎ ﻓﯽ ﻋﻄّﯿﺎت اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻓﺘﺴﺎرع اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﺒﻠﻎ ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﻘﺎم ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻨﻬﯽ ﻋﻦ ﺑﯿﻊ اﻟّﺬﻫﺐ ﺑﺎﻟّﺬﻫﺐ و اﻟﻔّﻀﮥ ﺑﺎﻟﻔّﻀﮥ و اﻟﺒّﺮ ﺑﺎﻟﺒّﺮ و اﻟّﺸـ ﻌﯿﺮ ﺑﺎﻟّﺸﻌﯿﺮ و اﻟّﺘﻤﺮ‬‫ﺑﺎﻟّﺘﻤﺮ و اﻟﻤﻠـﺢ ﺑﺎﻟﻤﻠـﺢ إﻟّﺎ ﺳﻮاء ﺑﺴﻮاء ﻋﯿﻨﺎ ﺑﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻤﻦ زاد أو اﺳﺘﺰاد ﻓﻘﺪ أرﺑﯽ‪ .‬ﻓﺮّد اﻟّﻨﺎس ﻣﺎ أﺧﺬوا‪ ،‬ﻓﺒﻠﻎ ذﻟﮏ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﻻ! ﻣﺎ ﺑﺎل رﺟﺎل ﯾﺘﺤّﺪﺛﻮن ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﺣﺎدﯾﺚ ﻗﺪ ﮐّﻨﺎ ﻧﺸﻬﺪه و ﻧﺼﺤﺒﻪ ﻓﻠﻢ ﻧﺴﻤﻌﻬﺎ ﻣﻨﻪ؟! ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ‬‫اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﺄﻋﺎد اﻟﻘّﺼﮥ و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻨﺤﺪﺛّﻦ ﺑﻤﺎ ﺳﻤﻌﻨﺎ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و إن ﮐﺮه ﻣﻌﺎوﯾﮥ! أو ﻗﺎل‪ :‬و إن رﻏﻢ! ﻣﺎ اﺑﺎﻟﯽ‬‫أﻟّﺎ أﺻﺤﺒﻪ ﻓﯽ ﺟﻨﻮه )ﺟﻨﺪه‪ .‬ظ( ﻟﯿﻠﮥ ﺳﻮداء! ﻫﺬه رواﯾﮥ ﻣﺴﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﻓﺨﺮ اﻟـﺪﯾﻦ رازي در ﮐﺘﺎب »ﻣﺤﺼﻮل« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺑﻮ اﻷﺷـﻌﺚ ﻗﺎل‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻓﯽ ﻏﺰاة و ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﻓﺄﺻـﺒﻨﺎ أواﻧﯽ ﻓّﻀﮥ و أﻣﺮ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ رﺟﻼ ﯾﺒﯿﻌﻬﺎ ﻓﯽ ﻋﻄّﯿﺎﺗﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺘﺴﺎرع اﻟّﻨﺎس ﻓﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة ﺑﻦ اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﻨﻬﺎﻫﻢ ﻓﺮّدوﻫﺎ‪ ،‬ﻓﺄﺗﯽ اﻟّﺮﺟﻞ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪776 :‬‬‫ﻓﺸـﮑﯽ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘـﺎم ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺧﻄﯿﺒـﺎ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻣـﺎ ﺑﺎل أﻗﻮام ﯾﺤـّﺪﺛﻮن ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ أﺣﺎدﯾﺚ ﯾﮑـﺬﺑﻮن ﻓﯿﻬﺎ؟! ﻓﻘﺎم ﻋﺒﺎدة و ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻟﻨﺤّﺪﺛّﻦ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ و إن ﮐﺮه ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪.[.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺧﻠﻔﮥ اﻟﻮﺷـﺘﺎﻧﯽ اﻷﺑّﯽ در »ﺷـﺮح ﻣﺴـﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪» ] :‬ط ]‪ :«[1‬و ﻫﻮ ﯾـﺪّل ﻋﻠﯽ أﻗﻠـّﯿ ﮥ اﻟﻌﻠﻤـﺎء و أّن اﻷـﮐﺜﺮ اﻟﺠﻬـﻞ‪ ،‬أ ﻻ ﺗﺮي أنّ‬‫ﻣﻌﺎوﯾـﮥ ﺟﻬﻞ ﻣﻊ ﺻـﺤﺒﺘﻪ و أﻧّﻪ ﻣﻦ ﮐّﺘﺎب اﻟﻮﺣﯽ؟![ و ﻧﯿﺰ در »ﺷـﺮح ﻣﺴـﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ ﻟﻨﺤّﺪﺛّﻦ ﺑﻤﺎ ﺳـﻤﻌﻨﺎ »ع ]‪ «[2‬ﻓﯿﻪ ﻗﯿـﺎم اﻟﻌﻠﻤﺎء ﺑﻤﺎ‬‫أوﺟﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟَﺘَُﺒﱢﯿﻨُﱠﻨُﻪ ﻟ ِﻠﱠﻨﺎِس َو ﻻ َﺗْﮑﺘُُﻤﻮَﻧُﻪ‬‫و ﻟﯿﮑﻮﻧﻮا َﻗﱠﻮاﻣِﯿَﻦ ﺑ ِﺎﻟ ِْﻘْﺴِﻂ ُﺷَﻬﺪاَء ﻟ ِﱠﻠِﻪ‬‫‪ ،‬و إﻏﻼﻇﻪ ﺑﺎﻟّﻠﻔﻆ ﻟﻤﻌﺎوﯾـﮥ ﻣﻘﺎﺑﻠﮥ ﻹﻧﮑﺎره ﻣﺎ ﺣّﺪث ﺑﻪ ﻣﻊ ﺗﺤّﻘﻘﻬﻢ ﺣﻠﻢ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﺻﺒﺮه‪ ،‬و ﻣﻌﻨﯽ »رﻏﻢ«‪ :‬ﮐﺮه و ذّل‪ ،‬ﮐﺄﻧّﻪ ﻟﺼﻖ ﺑﺎﻟّﺮﻏﺎم و‬‫ﻫﻮ اﻷرض ‪.‬‬
‫و اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ در ﻣﺴﻨﺪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺑﺸﺮ ﺑﻦ ﺷﻌﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﻤﺰه‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻄﻌﻢ ﯾﺤّﺪث أﻧّﻪ ﺑﻠﻎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻫﻮ ﻋﻨﺪه ﻓﯽ وﻓﺪ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ أّن ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو‬‫ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﯾﺤـّﺪث أﻧّﻪ ﺳـﯿﮑﻮن ﻣﻠﮏ ﻣﻦ ﻗﺤﻄﺎن‪ ،‬ﻓﻐﻀﺐ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎم ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻪ ﺑﻠﻐﻨﯽ‬‫أّن رﺟﺎﻻـ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﺤـّﺪﺛﻮن أﺣـﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺴﺖ ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻻـ ﺗﺆﺛﺮ ﻋﻦ رﺳﻮل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أوﻟﺌـﮏ ﺟّﻬﺎﻟﮑﻢ ﻓﺈّﯾﺎﮐﻢ و‬‫اﻷﻣﺎﻧﯽ اﻟّﺘﯽ ﺗﻀّﻞ أﻫﻠﻬﺎ ﻓﺎﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﯽ ﻗﺮﯾﺶ ﻻ ﯾﻨﺎزﻋﻬﻢ أﺣﺪ إﻟّﺎ ﮐّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ‬‫وﺟﻬﻪ ﻣﺎ أﻗﺎﻣﻮا اﻟّﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫و ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻨﺎﻗﺐ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﺎب ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻗﺮﯾﺶ‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ اﻟﯿﻤﺎن‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺷـﻌﯿﺐ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻄﻌﻢ ﯾﺤـّﺪث أﻧّﻪ ﺑﻠﻎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻫﻮ ﻋﻨﺪه ﻓﯽ وﻓﺪ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ‬‫أّن ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص ﯾﺤّﺪث أﻧّﻪ ﺳـﯿﮑﻮن ﻣﻠﮏ ﻣﻦ ﻗﺤﻄﺎن‪ ،‬ﻓﻐﻀﺐ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻓﻘﺎم ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ!‬‫ﻓﺈﻧّﻪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن رﺟﺎﻻ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﺘﺤّﺪﺛﻮن أﺣﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺴﺖ ﻓﯽ ]‪ [1‬أي ﻗﺎل اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ )‪.(12‬‬‫]‪ [2‬أي ﻗﺎل اﻟﻘﺎﺿﯽ ﻋﯿﺎض )‪.(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪777 :‬‬‫ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻻـ ﺗﺆﺛﺮ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺎوﻟﺌـﮏ ﺟّﻬـ ﺎﻟﮑﻢ ﻓﺈّﯾـﺎﮐﻢ و اﻷﻣﺎﻧﯽ اﻟّﺘﯽ ﺗﻀّﻞ أﻫﻠﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 113‬از ‪196‬‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﯽ ﻗﺮﯾﺶ ﻻ ﯾﻌﺎدﯾﻬﻢ أﺣﺪ إﻟّﺎ ﮐّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ ﻣﺎ أﻗﺎﻣﻮا اﻟّﺪﯾﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻷﺣﮑﺎم ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺑﺎب »اﻷﻣﺮاء ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ«‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ اﻟﯿﻤﺎن‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺷـﻌﯿﺐ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي؛ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ اﺑﻦ ﻣﻄﻌﻢ ﯾﺤّﺪث أﻧّﻪ ﺑﻠﻎ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻫﻮ‬‫ﻋﻨﺪه ﻓﯽ وﻓﺪ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ أّن ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﯾﺤّﺪث أﻧّﻪ ﺳﯿﮑﻮن ﻣﻠﮏ ﻣﻦ ﻗﺤﻄﺎن‪ ،‬ﻓﻐﻀﺐ ﻓﻘﺎم ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ؛ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫أّﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ! ﻓـﺈﻧّﻪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن رﺟﺎﻻـ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﺤـّﺪﺛﻮن أﺣـﺎدﯾﺚ ﻟﯿﺴﺖ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻻ ﺗﺆﺛﺮ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ؛ و‬‫اوﻟﺌﮏ ﺟّﻬﺎﻟﮑﻢ ﻓﺈّﯾﺎﮐﻢ و اﻷﻣﺎﻧﯽ اﻟّﺘﯽ ﺗﻀّﻞ أﻫﻠﻬﺎ ﻓﺈﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﯽ ﻗﺮﯾﺶ ﻻ‬‫ﯾﻌﺎدﯾﻬﻢ أﺣﺪ إﻟّﺎ ﮐّﺒﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ ﻣﺎ أﻗﺎﻣﻮا اﻟّﺪﯾﻦ‪ .‬ﺗﺎﺑﻌﻪ ﻧﻌﯿﻢ‪ ،‬ﻋﻦ اﺑﻦ اﻟﻤﺒﺎرك‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﺰﻫﺮي‪ ،‬ﻋﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 41‬ﭼﻬﻞ و ﯾﮑﻢ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ در ﮐﺘﺎب ﻋﺰﯾﺰ ﺧﻮد در ﺳﻮره ﻧﻮر ارﺷﺎد ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ِ :‬إ ﱠن اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ﺟﺎُؤ ﺑ ِﺎﻟ ِْﺈﻓِْﮏ ُﻋـْﺼ َﺒٌﮥ ﻣِﻨُْﮑْﻢ ﻻ َﺗْﺤَﺴﺒُﻮُه َﺷ‪‬ﺮا ﻟَُﮑْﻢ ﺑَْﻞ ُﻫَﻮ‬‫َﺧﯿٌْﺮ ﻟَُﮑْﻢ ﻟ ُِﮑـ ﱢﻞ اﻣِْﺮٍئ ﻣِﻨُْﻬْﻢ َﻣﺎ اْﮐَﺘَﺴَﺐ ﻣَِﻦ اﻟ ِْﺈﺛ ِْﻢ َو اﻟﱠِﺬي َﺗَﻮﻟﱠﯽ ِﮐﺒَْﺮُه ﻣِﻨُْﻬْﻢ ﻟَُﻪ َﻋـ ﺬاٌب َﻋِﻈﯿٌﻢ* ﻟَْﻮ ﻻ ِإْذ َﺳـ ِﻤْﻌﺘُُﻤﻮُه َﻇﱠﻦ اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨُﻮَن َو اﻟ ُْﻤْﺆﻣِﻨﺎُت‬‫ﺑ َِﺄﻧ ُْﻔـِﺴ ِﻬْﻢ َﺧﯿْﺮًا َو ﻗﺎﻟ ُﻮا ﻫﺬا ِإﻓٌْﮏ ُﻣﺒِﯿٌﻦ* ﻟَْﻮ ﻻ ﺟﺎُؤ َﻋَﻠﯿِْﻪ ﺑ َِﺄْرﺑََﻌِﮥ ُﺷـ َﻬﺪاَء َﻓِﺈْذ ﻟَْﻢ َﯾْﺄﺗُﻮا ﺑ ِﺎﻟﱡﺸَﻬﺪاِء َﻓُﺄوﻟﺌَِﮏ ِﻋﻨَْﺪ اﻟﱠﻠِﻪ ُﻫُﻢ اﻟ ْﮑﺎِذﺑ ُﻮَن* َو ﻟَْﻮ ﻻ َﻓْﻀُﻞ‬‫اﻟﱠﻠِﻪ َﻋَﻠﯿُْﮑْﻢ َو َرْﺣَﻤﺘُُﻪ ﻓِﯽ اﻟـﱡﺪﻧ ْﯿﺎ َو اﻟ ْﺂِﺧَﺮِة ﻟََﻤﱠﺴُﮑْﻢ ﻓِﯿﻤﺎ َأَﻓـْﻀ ﺘُْﻢ ﻓِﯿِﻪ َﻋﺬاٌب َﻋِﻈﯿٌﻢ* ِإْذ َﺗَﻠﱠﻘْﻮَﻧُﻪ ﺑ َِﺄﻟ ِْﺴـ َﻨﺘُِﮑْﻢ َو َﺗُﻘﻮﻟ ُﻮَن ﺑ َِﺄﻓْﻮاِﻫُﮑْﻢ ﻣﺎ ﻟَﯿَْﺲ ﻟَُﮑْﻢ ﺑ ِِﻪ‬‫ِﻋﻠٌْﻢ َو َﺗْﺤـَﺴ ﺒُﻮَﻧُﻪ َﻫﱢﯿﻨًﺎ َو ُﻫَﻮ ِﻋﻨَْﺪ اﻟﱠﻠِﻪ َﻋِﻈﯿٌﻢ* َو ﻟَْﻮ ﻻ ِإْذ َﺳـ ِﻤْﻌﺘُُﻤﻮُه ﻗُﻠْﺘُْﻢ ﻣﺎ َﯾُﮑﻮُن ﻟَﻨﺎ َأْن َﻧَﺘَﮑﱠﻠَﻢ ﺑ ِﻬﺬا ُﺳﺒْﺤﺎَﻧَﮏ ﻫﺬا ﺑ ُْﻬﺘﺎٌن َﻋِﻈﯿٌﻢ* َﯾِﻌُﻈُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ‬‫َأْن َﺗُﻌﻮُدوا ﻟ ِِﻤﺜْﻠِِﻪ َأﺑَﺪًا ِإْن ُﮐﻨْﺘُْﻢ ُﻣْﺆﻣِﻨِﯿَﻦ* َو ﯾَُﺒﱢﯿُﻦ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﮑُﻢ اﻟ ْﺂﯾﺎِت َو اﻟﱠﻠُﻪ َﻋﻠِﯿٌﻢ َﺣِﮑﯿٌﻢ‬‫‪.‬‬‫و ازﯾﻦ آﯾـﺎت ﺑﻨﺤﻮي ﮐﻪ ارﺗﮑـﺎب ﺟﻤـﺎﻋﺘﯽ از أﺻـﺤﺎب ﺑﻬﺘـﺎن ﻋﻈﯿﻢ را ﻇـﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﻣﯽﺷﻮد ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﺑﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﺘﺐ‬‫ﻣﻌﺘﺒﺮه و أﺳﻔﺎر ﻣﻌﺘﻤﺪه اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪778 :‬‬‫أﺳـﻤﺎء ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت ﮐﻪ ﺷـﺮﮐﺖ درﯾﻦ ﺑﻬﺘﺎن ﻋﻈﯿﻢ ﮐﺮدﻧـﺪ ﺑﺨﻮﺑﯽ واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ اّدﻋﺎء ﺑﺮاﺋﺖ ﺟﻤﻠﻪ‬‫أﺻـﺤﺎب از ﮐـﺬب و زور و دﻋﻮي ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺗﻤﺎﻣﯿﺸـﺎن ﯾﻘﯿﻨﺎ ﺑﺎﻃﻞ و ﻫﺒﺎء ﻣﻨﺜﻮر ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻇﺎﻫﺮ ﮐّﻞ اﻟﻈﻬﻮر‪َ ،‬و َﻣْﻦ ﻟَْﻢ‬‫َﯾْﺠَﻌِﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﻪ ﻧُﻮرًا َﻓﻤﺎ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﻧُﻮٍر‬‫‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 42‬در ﺑﯿﺎن ﺣﺎل وﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﺒﻂ اﻣﻮي‬‫وﺟـﻪ ﭼﻬـﻞ و دوم آﻧﮑـﻪ‪ :‬وﻟﯿـﺪ ﺑـﻦ ﻋﻘﺒـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﯿـﻂ اﻻـﻣﻮي ﮐﻪ ﺑﺮادر ﻣـﺎدري ﻋﺜﻤـﺎن ﺑـﻮد و ﺑﺎﻻﺗّﻔـﺎق ﻧﺰد اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ در ﺻـﺤﺎﺑﻪ‬‫ﻣﻌﺪودﺳﺖ ﺑﻨّﺺ ﻗﺮآﻧﯽ ﻓﺎﺳﻖ ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﺄن ﻧﺰول آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ »ِإْن ﺟﺎَءُﮐْﻢ ﻓﺎِﺳٌﻖ ﺑ َِﻨَﺒٍﺈ َﻓَﺘَﺒﱠﯿﻨُﻮا«‬‫ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺮ آﻧﺴﺖ‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در »اﺳﺘﯿﻌﺎب« ﺑﺘﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻻ ﺧﻼف ﺑﯿﻦ أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﺑﺘﺄوﯾﻞ اﻟﻘﺮآن‪ -‬ﻓﯿﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ‪ -‬أّن ﻗﻮﻟﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‬‫»ِإْن ﺟﺎَءُﮐْﻢ ﻓﺎِﺳٌﻖ ﺑ َِﻨَﺒٍﺈ‬‫ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ »َأ َﻓَﻤْﻦ ﮐﺎَن ُﻣْﺆﻣِﻨًﺎ َﮐَﻤْﻦ ﮐﺎَن ﻓﺎِﺳﻘًﺎ ﻻ َﯾْﺴَﺘُﻮوَن«‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 114‬از ‪196‬‬‫ﺷﺎﻫﺪ ﻓﺴﻖ وﻟﯿﺪﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻠّﺎﻣﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ در ﺗﺮﺟﻤﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺤﮑﻢ ﻋﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺰﻟﺖ‬‫ﻓﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﮥ ﻓﯽ ﻗّﺼﮥ ذﮐﺮﻫﺎ »َأ َﻓَﻤْﻦ ﮐﺎَن ُﻣْﺆﻣِﻨًﺎ َﮐَﻤْﻦ ﮐﺎَن ﻓﺎِﺳﻘًﺎ ﻻ َﯾْﺴَﺘُﻮوَن‬‫[‪.‬‬‫و ﭼﻮن ﻋﻼـﻣﻪ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﻪ ﺷـﺎﻓﻌﯽ در ﺑﯿـﺎن ﮐﻤـﺎل اﯾﻤـﺎن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و إﻇﻬﺎر ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻓﺴﻖ وﻟﯿـﺪ و ﻧﺰول آﯾﻪ‬‫ﻗﺮآﻧّﯿﻪ درﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﮐﻼﻣﯽ ﺑﻠﯿﻎ ﺑﻤﻌﺮض ﺗﺴـﻄﯿﺮ و ﺗﺤﺮﯾﺮ آورده و ﻣﺴـﻠﮏ إﻧﺼﺎف و ﺗﺮك اﻋﺘﺴﺎف ﺑﺄﻗـﺪام اذﻋﺎن و اﻋﺘﺮاف ﺳﭙﺮده‪،‬‬‫ﻟﻬﺬا درﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﻨﻘﻞ آن ﮐﻼم ﻣﯽﭘﺮدازم‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﻣﺬﮐﻮر در ﮐﺘﺎب »ﻣﻄﺎﻟﺐ اﻟّﺴﺆال ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ آل اﻟّﺮﺳﻮل ص« در ﻓﺼﻞ ﺳﺎدس ﺑﺎب أّول در ذﮐﺮ آﯾﺎت ﻧﺎزﻟﻪ در ﺷﺄن ﻋﻠﻢ و ﻓﻀﻞ‬‫ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻗﻮﻟﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ‪َ :‬أ َﻓَﻤْﻦ ﮐﺎَن ُﻣْﺆﻣِﻨًﺎ َﮐَﻤْﻦ ﮐﺎَن ﻓﺎِﺳﻘًﺎ ﻻ َﯾْﺴَﺘُﻮوَن‬‫‪.‬‬‫ﻧﻘـﻞ اﻹﻣـﺎم أﺑـﻮ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﻮاﺣـﺪّي ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮه و ﻓﯽ ﺗﺼـﻨﯿﻔﻪ اﻟﻤﻮﺳﻮم ب »أﺳـﺒﺎب اﻟّﻨﺰول« ﺑﺴـﻨﺪه ﯾﺮﻓﻌﻪ إﻟﯽ اﺑﻦ ﻋـّﺒ ﺎس‬‫)رض(‪ ،‬و رواه اﻹﻣﺎم أﺑﻮ إﺳﺤﺎق اﻟّﺜﻌﻠﺒّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪779 :‬‬‫أﯾﻀﺎ ﻓﯽ ﺗﻔﺴـﯿﺮه أّن ﻫـﺬه اﻵﯾـﮥ ﻧﺰﻟﺖ ﻓﯽ ﻋﻠﯽ )ع( و اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﯿﻂ أﺧﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﻻّﻣﻪ‪ ،‬و ذﻟﮏ أﻧّﻪ ﮐﺎن ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ ﺗﻨﺎزع ﻓﯽ‬‫ﺷﯽء ﻓﻘﺎل اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻟﻌﻠﯽ )ع(‪:‬‬‫اﺳـﮑﺖ! ﻓﺈﻧّـﮏ ﺻﺒّﯽ و أﻧـﺎ و اﻟﱠﻠﻪ أﺑﺴـﻂ ﻣﻨﮏ ﻟﺴﺎﻧﺎ و أﺣـّﺪ ﺳـﻨﺎﻧﺎ و أﻣﻸ ﻟﻠﮑﺘﯿﺒـﮥ ﻣﻨﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻠّﯽ‪ :‬اﺳـﮑﺖ! ﻓﺎﻧّﮏ ﻓﺎﺳﻖ‪ ،‬ﻓﺄﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺗﺼﺪﯾﻘﺎ ﻟﻌﻠﯽ )ع(‪َ :‬أ َﻓَﻤْﻦ ﮐﺎَن ُﻣْﺆﻣِﻨًﺎ َﮐَﻤْﻦ ﮐﺎَن ﻓﺎِﺳﻘًﺎ ﻻ َﯾْﺴَﺘُﻮوَن‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎﻟﻤﺆﻣﻦ ﻋﻠّﯿﺎ و ﺑﺎﻟﻔﺎﺳﻖ اﻟﻮﻟﯿﺪ‪،‬‬‫و ﮐﻔﯽ ﺑﻬﺬه اﻟﻘّﺼﮥ ﺷـﻬﺎدة ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻟﻌﻠّﯽ ﺑﮑﻤﺎل ﻓﻀـﯿﻠﺘﻪ و إﻧﺰاﻟﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻗﺮآﻧﺎ ﯾﺘﻠﯽ إﻟﯽ اﻷﺑﺪ ﺑﺘﺼﺪﯾﻖ ﻣﻘﺎﻟﺘﻪ و وﺻﻔﻪ‬‫اّﯾﺎه ﺑﺎﻹﯾﻤﺎن اﻟّﺬي ﻫﻮ ﻋﻨﻮان ﻋﻠﻤﻪ و ﻧﺘﯿﺠﮥ ﻣﻌﺮﻓﺘﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺿّﻤﻦ ﻫﺬه ﺣّﺴﺎن ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺎﻋﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( أﺑﯿﺎﺗﺎ ﻣﻦ ﻧﻈﻤﻪ و ﺟﻌﻠﻬﺎ ﻗﺎﺋﻤﮥ‬‫ﻓﯽ ﺗﺤﺴـﯿﻦ ﺷﻌﺮه و ﺗﺰﯾﯿﻨﻪ ﻣﻘﺎم رﻗﻤﻪ‪ ،‬و ﻓﯽ ذﻟﮏ دﻻﻟﮥ واﺿﺤﮥ ﻋﻠﯽ ﮐﻤﺎل دراﯾﺘﻪ و ﻓﻬﻤﻪ ﺣﯿﺚ أودع ﺷﻌﺮه ﻣﺎ ﻧﺰل ﺑﻪ اﻟﻘﺮآن ﻣﻦ إﺻﺎﺑﮥ‬‫ﻋﻠّﯽ و ﺗﺴﺪﯾﺪ ﺳﻬﻤﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﮑﺘﺎب ﻋﺰﯾﺰ ﻓﯽ ﻋﻠﯽ و ﻓﯽ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻗﺮآﻧﺎ‬‫ﻓﺘﺒّﻮي اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻣﻦ ذاك ﻓﺴﻘﺎ و ﻋﻠّﯽ ﻣﺒّﻮء اﯾﻤﺎﻧﺎ‬‫ﻟﯿﺲ ﻣﻦ ﮐﺎن ﻣﺆﻣﻨﺎ ﻋﺮف ال ﻟّﻪ ﮐﻤﻦ ﮐﺎن ﻓﺎﺳﻘﺎ ﺧّﻮاﻧﺎ‬‫ﺳﻮف ﯾﺠﺰي اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺧﺰﯾﺎ و ﻧﺎرا و ﻋﻠّﯽ ﻻ ﺷﮏ ﯾﺠﺰي ﺟﻨﺎﻧﺎ‬‫ﻓﻌﻠّﯽ ﯾﻠﻘﯽ ﻟﺪي اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰا و وﻟﯿﺪ ﯾﻠﻘﯽ ﻫﻨﺎك ﻫﻮاﻧﺎ‬‫و ﻓﺸﺖ ﻫـﺬه اﻷﺑﯿﺎت ﻣﻦ ﻗﻮل ﺣّﺴﺎن و ﺗﻨﺎﻗﻠﻬﺎ ﺳـﻤﻊ ﻋﻦ ﺳـﻤﻊ و ﻟﺴﺎن ﻋﻦ ﻟﺴﺎن‪ .‬و أّﻣﺎ ﻫـﺬا اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒـﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﯿﻂ ﻓﺈّن ﺟـّﺪه أﺑﺎ‬‫ﻣﻌﯿﻂ ﮐﺎن أﺑﻮه ذﮐﻮان ﯾﻘﻮل إﻧّﻪ اﺑﻦ أﻣـّﯿ ﮥ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ ﺷـﻤﺲ‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ اﺑﻨﻪ ﺑﻞ ﮐﺎن ﻋﺒﺪه ﻓﺎﺳـﺘﻠﺤﻘﻪ ﻓﮑﺎن ﯾﻨﺴﺐ إﻟﯽ ﻏﯿﺮ أﺑﯿﻪ‪ .‬ﺛّﻢ إنّ‬‫اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﻫـﺬا أﺳـﻠﻢ ﯾﻮم ﻓﺘـﺢ ﻣـّﮑ ﮥ و ﻟّﻤﺎ ﺗﻮﻟّﯽ ﻋﺜﻤﺎن اﻟﺨﻼﻓـﮥ وﻟّﺎه اﻟﮑﻮﻓـﮥ إذ ﮐﺎن أﺧﺎه ﻻّﻣﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﻘﺪم؛ ﻓﺒﻘﯽ واﻟﯿﺎ ﻓﯽ اﻟﮑﻮﻓﮥ ﯾﺸـﺮب‬‫اﻟﺨﻤﺮ ﺣّﺘﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﻔﺠﺮ ﻓﯽ ﻣﺴﺠﺪﻫﺎ ﺑﺎﻟّﻨﺎس أرﺑﻊ رﮐﻌﺎت و ﻫﻮ ﻻ ﯾﻌﻘﻞ! ﺛﻢ اﻟﺘﻔﺖ إﻟﯿﻬﻢ و ﻗﺎل‪:‬‬‫أزﯾﺪﮐﻢ؟ ﻓﻌﻠﻢ اﻟّﻨﺎس أﻧّﻪ ﻻ ﯾﻌﻘﻞ! ﻓﻘﺎل ﻓﯿﻪ اﻟﺤﻄﯿﺌﮥ اﻟﻌﺒﺴّﯽ‪:‬‬‫ﺷﻬﺪ اﻟﺤﻄﯿﺌﮥ ﯾﻮم ﯾﻠﻘﯽ رﺑﻪ أّن اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻣﻌﺎﻗﺮ اﻟﺨﻤﺮ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪780 :‬‬‫ﻧﺎدي و ﻗﺪ ﺗّﻤﺖ ﺻﻼﺗﻬﻢ‪ :‬أ أزﯾﺪﮐﻢ ﺛﻤﻼ؟ و ﻻ ﯾﺪري!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 115‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬أﺑﺎ وﻫﺐ! و ﻗﺪ ﻋﻠﻤﻮا‪ :‬أ ﻗﺮﻧﺖ ﺑﯿﻦ اﻟّﺸﻔﻊ و اﻟﻮﺗﺮ؟!‬‫ﺣﺒﺴﻮا ﻋﻨﺎﻧﮏ إذ ﺟﺮﯾﺖ‪ ،‬و ﻟﻮ ﺗﺮﮐﻮا ﻋﻨﺎﻧﮏ ﻟﻢ ﺗﺰل ﺗﺠﺮي!‬‫ﻓﺎﺷـﺘﻬﺮت ﻗـّﺼ ﺘﻪ و ﺷـﻬﺮ ﻓﺴـﻘﻪ و ﺷـﺎع ﺑﯿﻦ اﻟّﻨـﺎس أﻣﺮه و اﻓﺘﻀـﺢ ﺑﺴﻮء ﻓﻌﻠﻪ و أﻧﮑﺮ اﻟّﻨـﺎس ذﻟﮏ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﺤـّﺪه ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﺰﻟﻪ ﻋﻦ اﻟﮑﻮﻓﮥ‬‫ﻟـﺬﻟﮏ ﺛّﻢ وﻟّﺎه ﺑﺎﻟّﺮﻗـﮥ! ﻓﺎﻧﻈﺮ إﻟﯽ اﻟﺤﮑﻤﮥ اﻹﻟﻬّﯿﮥ اﻟّﺘﯽ ﻫﯽ ﺳـّﺮ ﻫﺬه اﻟﻘﻀـّﯿﮥ‪ ،‬ﻓﺈّن ﻋﻠّﯿﺎ ﻟّﻤﺎ ﺳـّﻤﯽ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻓﺎﺳـﻘﺎ و أﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﻫﺬه‬‫اﻵﯾﮥ و أﺧﺒﺮ أن ﻋﻠّﯿﺎ )ع( ﻣﺆﻣﻦ و أّن اﻟﻮﻟﯿﺪ ﻓﺎﺳﻖ أﺟﺮي ﻗﺪره و ﻗﻀﺎه ﺑﻤﺎ ﻇﻬﺮ ﺑﻪ ﻓﯽ ﻋﺎﻟﻢ اﻟّﺸـ ﻬﺎدة و اﻟﺤّﺲ اﻟﺠﻤﻊ ﻟﻌﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﯽ‬‫ﺗﺼﺪﯾﻘﻪ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ ﻟﻠﻮﻟﯿﺪ ﺑﯿﻦ اﻟﺨﺒﺮ و اﻟﻌﯿﺎن‪ ،‬ﻓﺄﻇﻬﺮ ﺷـﺮب اﻟﺨﻤﺮ اﻟّﺬي ﻫﻮ أﺟﻤﻊ أﺳـﺒﺎب اﻟﻔﺴﻮق و ﺳﻮء ﺳﻤﻌﺘﻪ ﺑﯿﻦ اﻟّﻨﺎس ﺛّﻢ إﻗﺎﻣﮥ اﻟﺤّﺪ‬‫ﻋﻠﯽ رءوس اﻷﺷـﻬﺎد ﻟﯿﺘﯿّﻘﻦ ذو و اﻷﺑﺼﺎر ﻣﻦ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﯿﻦ وﺟﻮد ﺻـﻔﮥ اﻟﻔﺴﻖ ﻓﯽ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﮐﻤﺎ ﺳـّﻤﺎه ﻋﻠّﯽ‪ .‬ﺛّﻢ إذا ﮐﺎﻧﺖ إﺣـﺪي‬‫اﻟـّﺼ ﻔﺘﯿﻦ اﻟﻤﺘﻘﺎﺑﻠﺘﯿﻦ‪ -‬و ﻫﯽ اﻟﻔﺴﻖ‪ -‬ﻣﻮﺟﻮدة ﻓﯽ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺟﺰﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ اﻟـّﺼ ﻔﮥ اﻟﻘﺎﺑﻠـﮥ ﻟﻬﺎ و ﻫﯽ اﻹﯾﻤﺎن ﻣﻮﺟﻮدة ﻟﻌﻠّﯽ ﺟﺰﻣﺎ‪ ،‬و ﻫﺬه ﻟﻄﯿﻔﮥ‬‫ﻣﺸﯿﺮة ﺑﺮﻣﺰﻫﺎ إﻟﯽ اﻟﻌﻨﺎﯾﮥ اﻟّﺮﺑّﺎﻧﯿﮥ ﻟﻌﻠﯽ ﻓﺘﻨّﺒﻪ ﻟﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ اﻗـﺪام ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﺪاﻧﺪ و ﻫﻤﻪ اﯾﺸﺎن را ﻣﺼﺪاق ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻧﺠﻮم ﮔﺮداﻧﺪ؟! و اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﻫﺮ دو آﯾﻪ واﻓﯽ ﻫﺪاﯾﻪ در ﻓﺴﻖ وﻟﯿﺪ ﺷـﺒﻬﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﯽﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺮاي ﻣﺰﯾﺪ اﺳﺘﺒﺼﺎر ﺣﺎﻻت‬‫ﻓﺴﻖ و ﻓﺠﻮر و ﻧﺼﺐ و ﻋـﺪوان او ﮐﻪ در ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه اﻫـﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﻮﺟﻮدﺳﺖ دﯾـﺪﻧﯽ و ﺷـﻨﯿﺪﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﯾﮑﻔﯿﮏ ﻣﻨﻬﺎ »اﻻﺳﺘﯿﻌﺎب« ﻻﺑﻦ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ‪.‬‬‫و از ﻋﺠﺎﺋﺐ اﻣﻮر و ﻓﻈﺎﺋﻊ دﻫﻮر آﻧﺴﺖ ﮐﻪ أﮐﺎﺑﺮ اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻇﻬﻮر ﺣﺎل ﺧﺴـﺮان ﻣﺂل وﻟﯿﺪ ﻋﻨﯿﺪ ﺑﻨّﺺ »ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ« از رواﯾﺖ‬‫او دﺳﺖ ﺑﺮ ﻧﻤﯽدارﻧﺪ و رواﯾﺖ اﯾﻦ ﻓﺎﺳﻖ ﻓﺎﺟﺮ را ﺑﮑﻤﺎل ﺧﻮﺷﺪﻟﯽ در ﮐﺘﺐ دﯾﻨّﯿﻪ ﺧﻮد ﻣﯽآرﻧﺪ! ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺪﯾﺚ او در »ﺳـﻨﻦ« أﺑﻮ داود‬‫ﮐﻪ از »ﺻﺤﺎح ﺳّﺘﻪ« اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﺴﺮودﺳﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪781 :‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ او را أرﺑﺎب ﻋﻠﻢ رﺟﺎل در رﺟﺎل ﺻـﺤﺎح ذﮐﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻇﺮ »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟﮑﻤﺎل« ﻟﻠﻤﺰّي و »اﻟﮑﺎﺷﻒ«‬‫ﻟﻠّﺬﻫﺒﯽ و »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟّﺘﻬﺬﯾﺐ« و »ﺗﻘﺮﯾﺐ اﻟﺘﻬﺬﯾﺐ« ﻻﺑﻦ ﺣﺠﺮ اﻟﻌﺴﻘﻼﻧﯽ و ﻏﯿﺮﻫﺎ ﻣﻦ اﻟﮑﺘﺐ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﺗﻬﺬﯾﺐ اﻟّﺘﻬﺬﯾﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪» ] :‬د« اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﺒﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻌﯿﻂ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ أﻣّﯿﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺷﻤﺲ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﻣﻨﺎف‬‫اﻟﻘﺮﺷﯽ‪ ،‬و ﻫﻮ أﺧﻮ ﻋﺜﻤﺎن ﻻّﻣﻪ‪ .‬روي ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬و ﻋﻨﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻬﻤﺪاﻧّﯽ و ﻋﺎﻣﺮ اﻟﺸﻌﺒّﯽ و ﺣﺎرﺛﮥ‬‫ﺑﻦ ﻣﻀﺮب ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »اﺻﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ وﻟﯿﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬روي ﻋﻨﻪ ﺣﺎرﺛﮥ اﺑﻦ ﻣﻀﺮب و اﻟﺸﻌﺒّﯽ و أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ اﻟﻬﻤﺪاﻧﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 43‬در ﺑﯿﺎن ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻋﻤﺮ در ﻋﻬﺪ ﻧﺒﻮي‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ در ﻋﻬﺪ ﻧﺒﻮي ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺻـﺮﯾﺢ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬و أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ‬‫ﭼﻮن ﻣﻘـﺎل ﮐـﺬب اﺷـﺘﻤﺎل اﯾﺸـﺎن را ﺑﺨـﺪﻣﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﺮض ﻧﻤﻮد آن ﺟﻨﺎب ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم‬‫ﮐﺬب ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ]‪ [1‬ﺑﻪ ﺑﯿـﺎن ﺻـﺪق ﺗﺮﺟﻤﺎن ﺧﻮد ﻇﺎﻫﺮ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺨﺎري در »ﺻـﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟﻤﻐﺎزي در ﺑﺎب ﻏﺰوه‬‫ﺧﯿﺒﺮ آورده‪] :‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻌﻼء‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ أﺳﺎﻣﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺑﺮﯾﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﺮدة ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل ﺑﻠﻐﻨﺎ ﻣﺨﺮج اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻧﺤﻦ‬‫ﺑـﺎﻟﯿﻤﻦ‪ ،‬ﻓﺨﺮﺟﻨﺎ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ إﻟﯿﻪ أﻧﺎ و أﺧﻮان ﻟﯽ و أﻧﺎ أﺻـﻐﺮﻫﻢ‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﺑﻮ ﺑﺮدة؛ و اﻵﺧﺮ أﺑﻮ رﻫﻢ‪ -‬إّﻣﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻀﻊ‪ ،‬و إّﻣﺎ ﻗﺎل ﻓﯽ ﺛﻠﺜـﮥ و‬‫ﺧﻤﺴـﯿﻦ أو اﺛﻨﯿﻦ و ﺧﻤﺴـﯿﻦ رﺟﻼ ﻣﻦ ﻗﻮﻣﯽ‪ -‬ﻓﺮﮐﺒﻨﺎ ﺳـﻔﯿﻨﮥ ﻓﺄﻟﻘﺘﻨﺎ ﺳﻔﯿﻨﺘﻨﺎ إﻟﯽ اﻟّﻨﺠﺎﺷﯽ ﺑﺎﻟﺤﺒﺸﮥ‪ ،‬ﻓﻮاﻓﻘﻨﺎ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻓﺄﻗﻤﻨﺎ ﻣﻌﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 116‬از ‪196‬‬‫ﺣّﺘﯽ ﻗـﺪﻣﻨﺎ ﺟﻤﯿﻌﺎ ﻓﻮاﻓﻘﻨﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺣﯿﻦ اﻓﺘﺘـﺢ ﺧﯿﺒﺮ و ﮐﺎن أﻧﺎس ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس ﯾﻘﻮﻟﻮن ﻟﻨﺎ‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ ﻷﻫﻞ اﻟّﺴـ ﻔﯿﻨﮥ‪:-‬‬‫ﺳﺒﻘﻨـﺎﮐﻢ ﺑﺎﻟﻬﺠﺮة‪ .‬و دﺧﻠﺖ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ و ﻫﯽ ﻣّﻤﻦ ﻗـﺪم ﻣﻌﻨﺎ ]‪ [1‬ﻗـﺎل اﺑﻦ ﺣﺰم اﻻﻧﺪﻟﺴـﯽ ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب »اﻻﺣﮑﺎم« ﻓﯽ ﺑﺎب اﺑﻄﺎل‬‫اﻟﺘﻘﻠﯿﺪ ﻣﺎ ﻧﺼﻪ‪:‬‬‫)و‬‫ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻻﻫﻞ ﻫﺠﺮة اﻟﺤﺒﺸـﮥ‪» :‬ﻧﺤﻦ اﺣﻖ ﺑﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ« ﻓﮑﺬﺑﻪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ( اﻧﺘﻬﯽ‪12) .‬‬‫ﻣﻨ ﻪ (‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪782 :‬‬‫ﻋﻠﯽ ﺣﻔﺼـﮥ زوج اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ زاﺋﺮة و ﻗـﺪ ﮐﺎﻧﺖ ﻫﺎﺟﺮت إﻟﯽ اﻟّﻨﺠﺎﺷـﯽ ﻓﯿﻤﻦ ﻫﺎﺟﺮ‪ ،‬ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯽ ﺣﻔﺼﮥ‪ -‬و‬‫أﺳﻤﺎء ﻋﻨﺪﻫﺎ‪ -‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ ﺣﯿﻦ رأي أﺳﻤﺎء‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬه؟‬‫ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ اﻟﺤﺒﺸـﯿﮥ ﻫﺬه اﻟﺒﺤﺮّﯾﮥ ﻫﺬه‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ أﺳـﻤﺎء‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﺒﻘﻨﺎﮐﻢ ﺑﺎﻟﻬﺠﺮة ﻓﻨﺤﻦ أﺣّﻖ ﺑﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ‪ .‬ﻓﻐﻀﺒﺖ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐّﻠﺎ! و اﻟﱠﻠﻪ ﮐﻨﺘﻢ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻄﻌﻢ ﺟﺎﺋﻌﮑﻢ و ﯾﻌﻆ ﺟﺎﻫﻠﮑﻢ‬‫و ﮐّﻨﺎ ﻓﯽ دار‪ -‬أو ﻓﯽ أرض‪ -‬اﻟﺒﻌـﺪاء اﻟﺒﻐﻀﺎء ﺑﺎﻟﺤﺒﺸـﮥ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻓﯽ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و اﯾﻢ اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ أﻃﻌﻢ ﻃﻌﺎﻣﺎ و ﻻ أﺷـﺮب ﺷـﺮاﺑﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫أذﮐﺮ ﻣـﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻧﺤﻦ ﮐّﻨﺎ ﻧﻮذي و ﻧﺨﺎف‪ ،‬و ﺳﺄذﮐﺮ ذﻟﮏ ﻟﻠّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و‬‫أﺳﺄﻟﻪ‪ ،‬و و اﻟّﻠﻪ ﻻ أﮐﺬب و ﻻ أزﯾﻎ و ﻻ أزﯾﺪ ﻋﻠﯿﻪ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﺎء اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ! إّن ﻋﻤﺮ ﻗﺎل ﮐﺬا و ﮐﺬا‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻤﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﻪ؟‬‫ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬ﻗﻠﺖ ﻟﻪ ﮐـﺬا و ﮐـﺬا‪ .‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻟﯿﺲ ﺑﺄﺣّﻖ ﺑﯽ ﻣﻨﮑﻢ و ﻟﻪ و ﻷﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻫﺠﺮة واﺣـﺪة و ﻟﮑﻢ‪ -‬أﻧﺘﻢ أﻫﻞ اﻟّﺴـ ﻔﯿﻨﮥ‪ -‬ﻫﺠﺮﺗﺎن‪ .‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻠﻘﺪ‬‫رأﯾﺖ أﺑﺎ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺻﺤﺎب اﻟّﺴﻔﯿﻨﮥ ﯾﺄﺗﻮﻧﯽ ارﺳﺎﻻ ﯾﺴﺌﻠﻮﻧﯽ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻣﺎ ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺷﯽء ﻫﻢ ﺑﻪ أﻓﺮح و ﻻ أﻋﻈﻢ ﻓﯽ أﻧﻔﺴﻬﻢ ﻣّﻤﺎ‬‫ﻗﺎل ﻟﻬﻢ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﺑﺮاد اﻷﺷـﻌﺮّي و ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻌﻼء اﻟﻬﻤﺪاﻧّﯽ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬أﺑﻮ أﺳﺎﻣﮥ‪ ،‬ﺛﻨﯽ‪ :‬ﺑﺮﯾﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﺮدة ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﺎ‬‫ﻣﺨﺮج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻧﺤﻦ ﺑـﺎﻟﯿﻤﻦ ﻓﺨﺮﺟﻨﺎ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ إﻟﯿﻪ أﻧﺎ و أﺧﻮان ﻟﯽ أﻧﺎ أﺻـﻐﺮﻫﻤﺎ‪ ،‬أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﺑﻮ ﺑﺮدة و‬‫اﻵﺧﺮ أﺑﻮ رﻫﻢ‪ ،‬إّﻣﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻌﻀﺎ و إّﻣﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻼﺛﮥ و ﺧﻤﺴﯿﻦ‪ ،‬أو اﺛﻨﯿﻦ و ﺧﻤﺴﯿﻦ رﺟﻼ ﻣﻦ ﻗﻮﻣﯽ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺮﮐﺒﻨﺎ ﺳﻔﯿﻨﮥ ﻓﺄﻟﻘﺘﻨﺎ ﺳﻔﯿﻨﺘﻨﺎ إﻟﯽ اﻟّﻨﺠﺎﺷّﯽ ﺑﺎﻟﺤﺒﺸﮥ‪ ،‬ﻓﻮاﻓﻘﻨﺎ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﻋﻨﺪه‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﺟﻌﻔﺮ‪ :‬إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻌﺜﻨﺎ ﻫﻬﻨﺎ و أﻣﺮﻧﺎ ﺑﺎﻹﻗﺎﻣﮥ ﻓﺄﻗﯿﻤﻮا ﻣﻌﻨﺎ‪ ،‬ﻓﺄﻗﻤﻨﺎ ﻣﻌﻪ ﺣّﺘﯽ ﻗﺪﻣﻨﺎ ﺟﻤﯿﻌﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻮاﻓﻘﻨﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﺣﯿﻦ اﻓﺘﺘﺢ ﺧﯿﺒﺮ ﻓﺄﺳـﻬﻢ ﻟﻨﺎ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬أﻋﻄﺎﻧﺎ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬و ﻣﺎ ﻗﺴﻢ ﻷﺣﺪ ﻏﺎب ﻋﻦ ﻓﺘﺢ ﺧﯿﺒﺮ ﻣﻨﻬﺎ ﺷـﯿﺌﺎ إﻟّﺎ ﻟﻤﻦ ﺷﻬﺪ ﻣﻌﻪ إﻟّﺎ ﻷﺻﺤﺎب ﺳﻔﯿﻨﺘﻨﺎ ﻣﻊ‬‫ﺟﻌﻔﺮ و أﺻﺤﺎﺑﻪ ﻗﺴﻢ ﻟﻬﻢ ﻣﻌﻬﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﮑﺎن ﻧﺎس ﻣﻦ اﻟّﻨﺎس ﻟﻨﺎ‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ ﻷﻫﻞ اﻟّﺴﻔﯿﻨﮥ‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺳﺒﻘﻨﺎﮐﻢ ﺑﺎﻟﻬﺠﺮة‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪783 :‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓـﺪﺧﻠﺖ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ و ﻫﯽ ﻣّﻤﻦ ﻗـﺪم ﻣﻌﻨﺎ ﻋﻠﯽ ﺣﻔﺼﮥ زوج اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ زاﺋﺮة‪ ،‬و ﻗﺪ ﮐﺎﻧﺖ ﻫﺎﺟﺮت‬‫إﻟﯽ اﻟّﻨﺠﺎﺷـﯽ ﻓﯿﻤﻦ ﻫـﺎﺟﺮ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯽ ﺣﻔﺼـﮥ و أﺳـﻤﺎء ﻋﻨـﺪﻫﺎ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل ﻋﻤﺮ ﺣﯿﻦ رأي أﺳـﻤﺎء‪ :‬ﻣﻦ ﻫـﺬه؟ ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ‬‫ﻋﻤﯿﺲ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﻟﺤﺒﺸـﯿﮥ ﻫﺬه؟ اﻟﺒﺤﺮّﯾﮥ ﻫﺬه؟ ﻓﻘﺎﻟﺖ أﺳـﻤﺎء‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺳـﺒﻘﻨﺎﮐﻢ ﺑﺎﻟﻬﺠﺮة ﻓﻨﺤﻦ أﺣّﻖ ﺑﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻨﮑﻢ! ﻓﻐﻀﺒﺖ و ﻗﺎﻟﺖ ﮐﻠﻤﮥ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! ﮐّﻠﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﮐﻨﺘﻢ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻄﻌﻢ ﺟﺎﺋﻌﮑﻢ و ﯾﻌﻆ‬‫ﺟـﺎﻫﻠﮑﻢ و ﮐّﻨـﺎ ﻓﯽ دار‪ -‬أو ﻓﯽ أرض‪ -‬اﻟﺒﻌـﺪاء اﻟﺒﻐﻀﺎء ﻓﯽ اﻟﺤﺒﺸـﮥ و ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ و ﻓﯽ رﺳﻮﻟﻪ‪ ،‬و اﯾﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أﻃﻌﻢ ﻃﻌﺎﻣﺎ و ﻻ أﺷـﺮب‬‫ﺷﺮاﺑﺎ ﺣّﺘﯽ أذﮐﺮ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻧﺤﻦ ﮐّﻨﺎ ﻧﻮذي و ﻧﺨﺎف‪ ،‬و ﺳﺄذﮐﺮ ذﻟﮏ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 117‬از ‪196‬‬‫آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ و أﺳﺄﻟﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أﮐﺬب و ﻻ أزﯾﻎ و ﻻ أزﯾﺪ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﺎء اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ ﻧﺒّﯽ اﻟﱠﻠﻪ! إّن ﻋﻤﺮ ﻗﺎل ﮐﺬا و ﮐﺬا‪ .‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪:‬‬‫ﻟﯿﺲ ﺑـﺄﺣّﻖ ﺑﯽ ﻣﻨﮑﻢ‪ ،‬و ﻟﻪ و ﻷﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻫﺠﺮة واﺣـﺪة و ﻟﮑﻢ‪ -‬أﻧﺘﻢ أﻫـﻞ اﻟّﺴـ ﻔﯿﻨﮥ‪ -‬ﻫﺠﺮﺗـﺎن‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻠﻘـﺪ رأﯾﺖ أﺑﻮ ﻣﻮﺳـﯽ و أﺻـﺤﺎب‬‫اﻟـّﺴ ﻔﯿﻨﮥ ﯾﺄﺗﻮﻧﻨﯽ ارﺳﺎﻻ ﯾﺴﺄﻟﻮﻧﯽ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﻣﺎ ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺷـﯽء ﻫﻢ ﺑﻪ أﻓﺮح و أﻋﻈﻢ ﻓﯽ أﻧﻔﺴﻬﻢ ﻣّﻤﺎ ﻗﺎل ﻟﻬﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﺮدة‪ :‬ﻓﻘﺎﻟﺖ أﺳﻤﺎء‪ :‬ﻓﻠﻘﺪ رأﯾﺖ أﺑﺎ ﻣﻮﺳﯽ و إﻧّﻪ ﻟﯿﺴﺘﻌﯿﺪ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻣّﻨﯽ ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﭘﺮ اﺧﺘﻼل ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ در ﻋﻬﺪ ﻧﺒﻮي ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﺎﺷﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﺣﻀﺮت اﯾﺸﺎن ﺑﻌﺪ وﻓﺎت ﻧﺒﻮي ﻣﻠﺘﺰم‬‫ﺻﺪق ﺑﻮدﻧﺪ و در ﻧﻘﻞ أﺧﺒﺎر و أﺣﺎدﯾﺚ از آن ﺟﻨﺎب راه ﺻﻮاب ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ؟!‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 44‬ﭼﻬﻞ و ﭼﻬﺎرم‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬از ﺗﺘّﺒﻊ رواﯾﺎت أﺳـﻔﺎر ﮐﺒﺎر اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﺗﻨﺒﯿﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﺮ ﮐﺬب‬‫ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ أﺳﻤﺎء اﯾﻦ دروﻏﺸﺎن در آن زﻣﺎن ﺑﺤّﺪي ﺷﺎﺋﻊ و ذاﺋﻊ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ دﯾﮕﺮ أﺻﺤﺎب ﺗﺒﺎب ﻫﻢ ﺑﺘﻘﻠﯿﺪ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﻦ‬‫اﻟﺨّﻄﺎب ﻣﺮﺗﮑﺐ اﯾﻦ ﺑﻬﺘﺎن و ﮐـّﺬاب ﻣﯽﺷﺪﻧـﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻤﺰﯾﺪ ﺗﻨّﻄﻊ و ﺗﺨّﺮص ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﺣﺒﺸﻪ را از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﻧﻤﯽداﻧﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن‬‫اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ را أﺳﻤﺎء ﺑﻌﺪ ﺷﻬﺎدت ﺣﻀﺮت ﺟﻌﻔﺮ ﻃّﯿﺎر ﺳﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﺨﺪﻣﺖ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪784 :‬‬‫ﻋﺮض ﻧﻤﻮد آن ﺟﻨﺎب در ﺣﻖ اﯾﻦ دروﻏﮕﻮﯾﺎن ﺑﺼﺮاﺣﺖ ارﺷﺎد ﻓﺮﻣﻮد‬‫»ﮐﺬﺑﻮا‪ ،‬ﻟﮑﻢ اﻟﻬﺠﺮة ﻣّﺮﺗﯿﻦ«‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﺣﺎل ﺿـﻼﻟﺖ اﺷـﺘﻤﺎل أﺻـﺤﺎب ﻣﺮﺗﮑﺒﯿﻦ ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن ﮐﺎﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬و ﻣﺰﻋﻮم ﻣﺰﻧﯽ در‬‫ﺑﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺑﺮ ﺑﺎد ﻓﻨﺎ ﻣﯽرود‪.‬‬‫ﻣﻼ ﺗﻘﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ اﻟّﺸـ ﻌﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ أﺗﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺘﻞ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺗﺮك رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫اﻣﺮأﺗﻪ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ ﺣّﺘﯽ ﻓﺎﺿﺖ ﻋﺒﺮﺗﻬﺎ‪ ،‬ﻓـﺬﻫﺐ ﺑﻌﺾ ﺣﺰﻧﻬﺎ ﺛّﻢ أﺗﺎﻫﺎ ﻓﻌّﺰاﻫﺎ و دﻋﺎ ﺑﻨﯽ ﺟﻌﻔﺮ ﻓﺪﻋﺎ ﻟﻬﻢ و دﻋﺎ ﻟﻌﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ‬‫أن ﯾﺒﺎرك ﻟﻪ ﻓﯽ ﺻﻔﻘﮥ ﯾﺪه‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﻻ ﯾﺸﺘﺮي ﺷﯿﺌﺎ إﻟّﺎ رﺑﺢ ﻓﯿﻪ‪.‬‬‫ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻪ أﺳﻤﺎء‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! إّن ﻫﺆﻻء ﯾﺰﻋﻤﻮن أﻧّﺎ ﻟﺴﻨﺎ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﮐﺬﺑﻮا‪ ،‬ﻟﮑﻢ اﻟﻬﺠﺮة ﻣّﺮﺗﯿﻦ‪ :‬ﻫﺎﺟﺮﺗﻢ إﻟﯽ اﻟّﻨﺠﺎﺷﯽ و ﻫﺎﺟﺮﺗﻢ اﻟّﯽ »ش ]‪.[«[1‬‬‫وﺟﻪ ‪ 45‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺑﻌﻀﯽ از أﺻﺤﺎب در ﺑﺎب ﺑﻄﻼن ﻋﻤﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ أﮐﻮع‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﻌﻀـﯽ از أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ در ﻋﻬـﺪ آن ﺟﻨﺎب در ﺑﺎب ﺑﻄﻼن ﻋﻤﻞ‬‫ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ اﻷﮐﻮع ارﺗﮑﺎب ﮐـﺬب ﺻـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و آن ﺟﻨﺎب ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم ﺗﮑـﺬﯾﺒﺸﺎن ﻓﺮﻣﻮد ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‬‫ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﻧﺒﻮي ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و در ﻧﻘﻞ أﺧﺒﺎر و أﺣﺎدﯾﺚ ﺑﻌﺪ آن ﺟﻨﺎب راه ﺻﺪق و ﺻﻮاب ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ؟!‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺑﻌﻀﯽ از ﺷﻮاﻫﺪ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺑﺎﻻﺧﺘﺼﺎر ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺑﺎب ﻏﺰوه ﺧﯿﺒﺮ ﺣﺪﯾﺜﯽ از ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ اﻷﮐﻮع آورده ﮐﻪ در آن واﻗﻌﺴﺖ‪:‬‬‫]ﻓﻠّﻤﺎ ﺗﺼﺎّف اﻟﻘﻮم ﮐﺎن ﺳﯿﻒ ﻋﺎﻣﺮ ﻗﺼﯿﺮا ﻓﺘﻨﺎول ﺑﻪ ﺳﺎق ﯾﻬﻮدّي ﻟﯿﻀﺮﺑﻪ و ﯾﺮﺟﻊ ذﺑﺎب ﺳﯿﻔﻪ ﻓﺄﺻﺎب ﻋﯿﻦ رﮐﺒﮥ ﻋﺎﻣﺮ ﻓﻤﺎت ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 118‬از ‪196‬‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﻔﻠﻮا ﻗﺎل ﺳـﻠﻤﮥ‪ :‬رآﻧﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻫﻮ آﺧـﺬ ﺑﯿﺪي‪ .‬ﻗﺎل ﻣﺎﻟﮏ‪ :‬ﻗﻠﺖ ﻟﻪ ﻓﺪاك أﺑﯽ و أّﻣﯽ! زﻋﻤﻮا أّن ﻋﺎﻣﺮا‬‫ﺣﺒﻂ ﻋﻤﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﮐـﺬب ﻣﻦ ﻗﺎل‪ ،‬إﻧّﻪ ﻟﻪ ﻷﺟﺮﯾﻦ‪ -‬و ﺟﻤﻊ ﺑﯿﻦ إﺻـﺒﻌﯿﻪ‪ -‬إﻧّﻪ ﻟﺠﺎﻫﺪ ]‪ [1‬أي‪ :‬اﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺷﯿﺒﮥ ﻓﯽ »اﻟﻤﺼﻨﻒ«‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪785 :‬‬‫ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻗّﻞ ﻋﺮﺑّﯽ ﻣﺸﯽ ﺑﻬﺎ ﻣﺜﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺿﻤﻦ ﺣﺪﯾﺜﯽ آورده‪:‬‬‫]ﻗﺎل ﻓﻠّﻤﺎ ﺗﺼﺎّف اﻟﻘﻮم ﮐﺎن ﺳـﯿﻒ ﻋﺎﻣﺮ ﻓﯿﻪ ﻗﺼـﺮ ﻓﺘﻨﺎول ﺑﻪ ﺳﺎق ﯾﻬﻮدي ﻟﯿﻀﺮﺑﻪ و ﯾﺮﺟﻊ ذﺑﺎب ﺳﯿﻔﻪ ﻓﺄﺻﺎب رﮐﺒﮥ ﻋﺎﻣﺮ ﻓﻤﺎت ﻣﻨﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﻠﻤﺎ ﻗﻔﻠﻮا ﻗﺎل ﺳـﻠﻤﮥ‪ -‬و ﻫﻮ آﺧﺬ ﺑﯿﺪي‪ -‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ رآﻧﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺳﺎﮐﺘﺎ ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎﻟﮏ؟ ﻗﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﻓﺪاك أﺑﯽ‬‫و أّﻣﯽ! زﻋﻤـﻮا أّن ﻋـﺎﻣﺮا ﺣﺒـﻂ ﻋﻤﻠﻪ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻗـﺎﻟﻪ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﻼـن و ﻓﻼـن و أﺳـﯿﺪ ﺑﻦ ﺣﻀـﯿﺮ اﻷﻧﺼـﺎرّي‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﮐـﺬب ﻣﻦ ﻗـﺎﻟﻪ‪ ،‬إّن ﻟﻪ‬‫ﻷﺟﺮﯾﻦ‪ -‬و ﺟﻤﻊ ﺑﯿﻦ إﺻﺒﻌﯿﻪ‪ -‬إﻧّﻪ ﻟﺠﺎﻫﺪ ﻣﺠﺎﻫﺪ ﻗّﻞ ﻋﺮﺑّﯽ ﻣﺸﯽ ﺑﻬﺎ ﻣﺜﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺜﯽ آورده‪:‬‬‫]ﻗﺎل اﺑﻦ ﺷﻬﺎب‪ :‬ﺛّﻢ ﺳﺄﻟﺖ اﺑﻨﺎ ﻟﺴﻠﻤﮥ ﺑﻦ اﻷﮐﻮع‪ ،‬ﻓﺤّﺪﺛﻨﯽ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻏﯿﺮ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﺣﯿﻦ ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫إّن ﻧﺎﺳﺎ ﯾﻬﺎﺑﻮن اﻟـّﺼ ﻼة ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬ﮐﺬﺑﻮا‪ ،‬ﻣﺎت ﺟﺎﻫﺪا ﻣﺠﺎﻫﺪا ﻓﻠﻪ أﺟﺮه ﻣّﺮﺗﯿﻦ‪ ،‬و أﺷﺎر ﺑﺈﺻﺒﻌﯿﻪ‬‫‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺿﻤﻦ ﺣﺪﯾﺜﯽ ﻃﻮﯾﻞ آورده‪:‬‬‫]ﻗﺎل ﺳـﻠﻤﮥ‪ :‬ﻓﺨﺮﺟﺖ ﻓﺈذا ﻧﻔﺮ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﺑﻄﻞ ﻋﻤﻞ ﻋﺎﻣﺮ ﻗﺘﻞ ﻧﻔﺴﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﺗﯿﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و أﻧـﺎ أﺑﮑﯽ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺑﻄﻞ ﻋﻤﻞ ﻋﺎﻣﺮ؟! ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﻣﻦ ﻗﺎل ذﻟﮏ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻧﺎس ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﮏ! ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺬب ﻣﻦ ﻗﺎل ذﻟﮏ! ﺑﻞ ﻟﻪ أﺟﺮه ﻣّﺮﺗﯿﻦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 46‬ﭼﻬﻞ و ﺷﺸﻢ‬‫آﻧﮑﻪ‪ :‬در ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻠﯿﻐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﻪ وﻗﺖ ﻧﺰول آﯾﻪ ِإﱠﻧﻤﺎ َوﻟ ِﱡﯿُﮑُﻢ اﻟﱠﻠُﻪ‬‫ارﺷـﺎد ﻓﺮﻣﻮده و ﺳـّﯿﺪ ﺷـﻬﺎب اﻟـّﺪﯾﻦ أﺣﻤـﺪ آن را در »ﺗﻮﺿـﯿﺢ اﻟـّﺪﻻﺋﻞ ﻋﻠﯽ ﺗﺮﺟﯿـﺢ اﻟﻔﻀﺎﺋـﻞ« ﺑﺎﻟّﺘﻤـﺎم ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻋﻠﻤﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪،‬‬‫واﻗﻌﺴﺖ ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬‫]اﱠﺗُﻘﻮا اﻟﱠﻠَﻪ‬‫أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس َﺣﱠﻖ ﺗُﻘﺎﺗِِﻪ‪َ ،‬و ﻻ َﺗُﻤﻮﺗُﱠﻦ ِإﻟﱠﺎ َو َأﻧ ْﺘُْﻢ ُﻣْﺴﻠُِﻤﻮَن‪،‬‬‫و اﻋﻠﻤﻮا أّن ﻟا ﱠﻠﻪ ﺑﮑـّﻞ ﺷـﯽء ﻣﺤﯿﻂ و أﻧّﻪ ﺳـﯿﮑﻮن ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي أﻗﻮام ﯾﮑـﺬﺑﻮن ﻋﻠّﯽ ﻓﯿﻘﺒﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ أن أﻗﻮل ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ إﻟّﺎ اﻟﺤّﻖ أو‬‫أﻧﻄﻖ ﺑﺄﻣﺮه اﻟّﺎ اﻟّﺼﺪق‪ ،‬و ﻣﺎ آﻣﺮﮐﻢ إﻟّﺎ ﻣﺎ أﻣﺮﻧﯽ ﺑﻪ‪ ،‬و ﻻ أدﻋﻮﮐﻢ إﻟّﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪َ ،‬و َﺳَﯿْﻌَﻠُﻢ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﻇَﻠُﻤﻮا َأﱠي ُﻣﻨَْﻘَﻠٍﺐ َﯾﻨَْﻘﻠِﺒُﻮَن‬‫‪.‬‬‫ﻓﻘﺎم إﻟﯿﻪ ﻋﺒﺎدة اﻟّﺼﺎﻣﺖ ﻓﻘﺎل‪ :‬و ﻣﺘﯽ ذاك ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ و ﻣﻦ ﻫﺆﻻء؟ ﻋّﺮﻓﻨﺎﻫﻢ ﻟﻨﺤﺬرﻫﻢ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻗﻮام ﻗﺪ اﺳﺘﻌّﺪوا ﻟﻤﺎ ﻣﻦ ﯾﻮﻣﻬﻢ و ﺳﯿﻈﻬﺮون ﻟﮑﻢ إذا ﺑﻠﻐﺖ اﻟّﻨﻔﺲ ﻣّﻨﯽ ﻫﻬﻨﺎ‪-‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪786 :‬‬‫و أوﻣﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺑﺎرك و ﺳـّﻠﻢ إﻟﯽ ﺣﻠﻘﻪ‪ ،-‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺎدة‪ :‬إذا ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻓﺈﻟﯽ ﻣﻦ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ ﻓﻘﺎل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺑﺎرك و‬‫ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺎﻟّﺴـ ﻤﻊ و اﻟّﻄﺎﻋـﮥ ﻟﻠّﺴﺎﺑﻘﯿﻦ ﻣﻦ ﻋﺘﺮﺗﯽ و اﻵﺧـﺬﯾﻦ ﻣﻦ ﻧﺒّﻮﺗﯽ ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﯾﺼـّﺪوﻧﮑﻢ ﻋﻦ اﻟﻐّﯽ و ﯾـﺪﻋﻮﻧﮑﻢ اﻟﯽ اﻟﺨﯿﺮ و ﻫﻢ أﻫﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 119‬از ‪196‬‬‫اﻟﺤّﻖ و ﻣﻌﺎدن اﻟّﺼﺪق‪ ،‬ﯾﺤﯿﻮن ﻓﯿﮑﻢ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴّﻨﮥ و ﯾﺠﻨﺒﻮﻧﮑﻢ اﻹﻟﺤﺎد و اﻟﺒﺪﻋﮥ و ﯾﻘﻤﻌﻮن ﺑﺎﻟﺤّﻖ أﻫﻞ اﻟﺒﺎﻃﻞ ﻻ ﯾﻤﯿﻠﻮن ﻣﻊ اﻟﺠﺎﻫﻞ ‪.‬‬
‫و ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻫﺪاﯾﺖ اﻟﺘﯿﺎم ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﻮاﻫﺪ ﻧﺒّﻮت و آﯾﺎت رﺳﺎﻟﺖ ﺟﻨﺎب ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺼﻠﻮات اﺳﺖ‬‫ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﮐﻼم ﻣﺰﻧﯽ را ﺑﮕﻮش اﺳـﺘﻤﺎع و ﻗﺒﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ داﻧﺴـﺘﻪ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﻣﺸﺎّﻗﺖ و ﻣﻌﺎّزت و‬‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ و ﻣﻌﺎﻧﺪت ﺟﻨﺎب رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﯾﺪ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ 47‬ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺑﺎﺟﺘﺮاء ﺑﻌﺾ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺮ ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن‬‫وﺟﻪ ﭼﻬـﻞ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم در ﮐﻼم ﺑﻼﻏﺖ ﻧﻈﺎم ﺧﻮد اﺟﺘﺮاء ﺑﻌﺾ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺮ ﮐـﺬب و ﺑﻬﺘﺎن و ﺗﻘّﺮب‬‫اﯾﺸﺎن ﺑﺴﻮي أﺋّﻤﻪ ﺿـﻼﻟﺖ و دﻋﺎة إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر ﺑﺄﻓﺼﺢ ﺑﯿﺎن واﺿﺢ و ﻋﯿﺎن ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺣﻘﺎﺋﻖ اﻧﻀﻤﺎم ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان‬‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻣﺜـﻞ ﻧﺠﻮم ﺑﻮدﻧـﺪ و راه ﺻـﺪق در ﺗﺤـﺪﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ؟!‬‫ﻋﻼﻣﻪ ﺳﺒﻂ ﺑا ﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗﺬﮐﺮة ﺧﻮاّص اﻻﻣﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻣﻦ ﮐﻼﻣﻪ ﻓﯽ أﺣﺎدﯾﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( و ﺑﻪ ﻗﺎل اﻟّﺸـ ﻌﺒّﯽ‪ :‬ﺛﻨﯽ ﻣﻦ ﺳـﻤﻊ ﻋﻠّﯿﺎ )ع( و ﻗﺪ ﺳـﺌﻞ ﻋﻦ ﺳـﺒﺐ اﺧﺘﻼف اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‬‫ﻓﻘﺎل )ع(‪ :‬اﻟّﻨﺎس أرﺑﻌـﮥ‪ :‬ﻣﻨﺎﻓﻖ ﻣﻈﻬﺮ ﻟﻺﯾﻤﺎن ﻣﻀـّﯿﻊ ﻟﻺﺳـﻼم ﻻ ﯾﺘﺄﺛّﻢ و ﻻ ﯾﺘﺤّﺮج‪ ،‬ﮐـﺬب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻣﺘﻌّﻤﺪا‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﻋﻠﻢ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻟﻤﺎ أﺧـﺬوا ﻋﻨﻪ و ﻟﮑّﻨﻬﻢ ﻗﺎﻟﻮا‪» :‬ﺻﺎﺣﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص!(« ﻓﺄﺧـﺬوا ﺑﻘﻮﻟﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ أﺧﺒﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﯿﻦ ﺑﻤﺎ أﺧﺒﺮ‪ ،‬و وﺻـﻔﻬﻢ ﺑﻤﺎ وﺻﻒ‪،‬‬‫ﺛّﻢ إﻧّﻬﻢ ﻋﺎﺷﻮا ﺑﻌـﺪه ﻓﺘﻘّﺮﺑﻮا إﻟﯽ أﺋّﻤـ ﮥ اﻟـّﻀ ﻼﻟﮥ و اﻟّﺪﻋﺎة إﻟﯽ اﻟّﻨﺎر ﺑﺎﻟّﺰور و اﻟﺒﻬﺘﺎن ﻓﻮﻟّﻮﻫﻢ اﻷﻋﻤﺎل و ﺟﻌﻠﻮﻫﻢ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻓﺄﮐﻠﻮا‬‫ﺑﻬﻢ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و إﻧّﻤﺎ اﻟّﻨﺎس ﺗﺒﻊ ﻟﻠﻤﻠﻮك إﻟّﺎ ﻣﻦ ﻋﺼـﻤﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ‪ ،‬و رﺟﻞ ﺳـﻤﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﯾﻘﻮل ﻗﻮﻻ أو رآه ﯾﻔﻌﻞ ﻓﻌﻼ ﺛّﻢ ﻏﺎب‬‫ﻋﻨﻪ و ﻧﺴﺦ ذﻟﮏ اﻟﻘﻮل و اﻟﻔﻌﻞ‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﻋﻠﻢ أﻧّﻪ ﻧﺴﺦ ﻣﺎ ﺣّﺪث ﺑﻪ‪ ،‬و رﺟﻞ ﺳﻤﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﯾﻘﻮل ﻗﻮﻻ ﻓﻮﻫﻢ ﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﻋﻠﻢ أﻧﻪ و ﻫﻢ ﻓﯿﻪ‬‫ﻣﺎ ﺣّﺪث ﻋﻨﻪ و ﻻ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ‪ ،‬و رﺟﻞ ﻟﻢ ﯾﮑﺬب و ﻟﻢ ﯾﻐﺐ‪ ،‬ﺣّﺪث ﻣﺎ ﺳﻤﻊ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪787 :‬‬‫و ﻋﻤـﻞ ﺑﻪ ]‪ ،[1‬و ﮐّﻠﻬﻢ ﯾﻨﺰﻋـﻮن إﻟﯽ ﻏﺎﯾـﮥ و ﯾﺮﺟﻌﻮن إﻟﯽ ﻧﻬﺎﯾـﮥ و ﯾﺴـﻘﻮن ﻣﻦ ﻗﻠﯿﺐ واﺣـﺪ‪ ،‬و ﮐﻼـﻣﻬﻢ أﺷـﺮق ﺑﻨﻮر اﻟّﻨﺒّﻮة ﺿـﯿﺎءه و ﻣﻦ‬‫اﻟّﺸﺠﺮة اﻟﻤﺒﺎرﮐﮥ اﻗﺘﺒﺴﺖ ﻧﺎره‪.‬‬‫و ﻫﺬه رواﯾﮥ اﻟّﺸﻌﺒﯽ‪،‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾـﮥ ﮐﻤﯿﻞ ﺑﻦ زﯾﺎد و ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬إّن ﻓﯽ أﯾﺪي اﻟّﻨﺎس ﺣّﻘﺎ و ﺑﺎﻃﻼ و ﺻﺪﻗﺎ و ﮐﺬﺑﺎ و ﻧﺎﺳـﺨﺎ و ﻣﻨﺴﻮﺧﺎ و ﻋﺎّﻣﺎ و ﺧﺎّﺻﺎ و ﻣﺤﮑﻤﺎ‬‫و ﻣﺘﺸﺎﺑﻬﺎ و ﺣﻔﻈﺎ و وﻫﻤﺎ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﮐـﺬب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻓﯽ ﻋﻬـﺪه ﺣّﺘﯽ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﺬب ﻋﻠّﯽ ﻣﺘﻌّﻤﺪا ﻓﻠﯿﺘﺒّﻮأ ﻣﻘﻌﺪه ﻣﻦ‬‫اﻟّﻨﺎر‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﯾﺄﺗﯿﮏ ﺑﺎﻟﺤﺪﯾﺚ أرﺑﻌﮥ رﺟﺎل ﻟﯿﺲ ﻟﻬﻢ ﺧﺎﻣﺲ‪ ،‬و ذﮐﺮﻫﻢ‪.‬‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻗﺪ روي ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ -‬و ﻫﻮ‬‫ﻗﻮﻟﻪ )ص(‪ :‬ﻣﻦ ﮐﺬب ﻋﻠّﯽ ﻣﺘﻌّﻤﺪا ﻓﻠﯿﺘﺒّﻮأ ﻣﻘﻌﺪه ﻣﻦ اﻟّﻨﺎر‪-‬‬‫ﻣﺎﺋﮥ و ﻋﺸﺮون ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ذﮐﺮﺗﻬﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﯽ اﻟﻤﺘﺮﺟﻢ ب »ﺣﻖ اﻟﯿﻘﯿﻦ«‪ .‬و أّﻣﺎ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﻠﯽ )ع(‬‫ﻓﺄﺧﺒﺮﻧـﺎ ﻏﯿﺮ واﺣـﺪ ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻷـّول اﻟّﺼﻮﻓّﯽ‪ ،‬أﻧﺒـﺎ اﺑﻦ اﻟﻤﻈّﻔﺮ اﻟـّﺪاودّي‪ ،‬أﻧﺒﺎ اﺑﻦ أﻋﯿﻦ اﻟّﺴﺮﺧﺴـّﯽ‪ ،‬أﻧﺒﺎ اﻟﻔﺮﺑﺮّي‪ ،‬ﺛﻨﺎ اﻟﺒﺨﺎرّي‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ‬‫اﻟﺠﻌﺪ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﺷـﻌﺒﮥ ﻋﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻋﻦ رﺑﻌﯽ ﺑﻦ ﺣﺮاش ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ )ع( ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ )ص( ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﻦ ﮐﺬب ﻋﻠّﯽ ﻣﺘﻌّﻤﺪا ﻓﻠﯿﺘﺒّﻮأ‬‫ﻣﻘﻌﺪه ﻣﻦ اﻟّﻨﺎر‪ ،‬أﺧﺮﺟﺎه ﻓﯽ »اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« و أﺧﺮﺟﻪ أﺣﻤﺪ ﻓﯽ »اﻟﻤﺴﻨﺪ« و اﻟﺠﻤﺎﻋﮥ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 48‬رد ﻧﻤﻮدن ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﺳﻨﺎن اﺷﺠﻌﯽ را در ﺑﺎب ﻣﻔﻮﺿﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 120‬از ‪196‬‬‫وﺟﻪ ﭼﻬـﻞ و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﻪ ﺑﻮدن آن ﺟﻨـﺎب ﺑﺎ ﺣّﻖ و ﺑﻮدن ﺣّﻖ ﺑﺎ آن ﺟﻨﺎب أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟﺸـﻤﺲ و‬‫أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺲ اﺳﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﺳـﻨﺎن أﺷـﺠﻌﯽ را در ﺑﺎب ﻣﻔّﻮﺿﻪ رّد ﻧﻤﻮده و ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم ﻣﻌﺘﻤـﺪ ﻧﺒﻮدن او در ﻧﻘﻞ ﺣﺪﯾﺚ‬‫واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ در ﻧﻘـﻞ أﺣـﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر از ﺟﻨﺎب رﺳﻮل ﻣﺨﺘﺎر ﺻـﻠﻮات اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻣﺎ اﺧﺘﻠﻒ اﻟّﻠﯿﻞ و اﻟّﻨﻬﺎر ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ؟! أﺑﻮ اﻟﻮﻟﯿﺪ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﺧﻠﻒ اﻟﺒﺎﺟﯽ اﻷﻧﺪﻟﺴﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻨﺘﻘﯽ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و روي اﻟّﺜﻮرّي ﻋﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤـﮥ‪ :‬أﺗﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد ﯾﺴـﺌﻞ ﻋﻦ رﺟﻞ ﺗﺰّوج اﻣﺮأة و ﻟﻢ ﯾﻔﺮض ﻟﻬﺎ و ﻟﻢ ﯾﻤّﺴـ ﻬﺎ‬‫ﺣـّﺘﯽ ﻣـﺎت‪ ،‬ﻓﺮّدﻫﻢ ﺛّﻢ ﻗـﺎل أﻗـﻮل ﻓﯿﻬـﺎ ﺑﺮأﯾﯽ ﻓـﺈن ﯾﮑﻦ ﺻﻮاﺑـﺎ ﻓﻤﻦ اﻟﱠﻠﻪ و إن ﯾﮑﻦ ﺧﻄـﺄ ﻓﻤّﻨﯽ‪ :‬أري ﻟﻬـﺎ ﺻـﺪاق اﻣﺮأة ]‪ [1‬ﻫﻬﻨﺎ ﺳﻘﻂ‪،‬‬‫ﻓﻠﯿﮑﻤﻞ‪ .12) .‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪788 :‬‬‫ﻣﻦ ﻧﺴﺎﺋﻬﺎ ﻻ و ﮐﺲ و ﻻ ﺷﻄﻂ‪ ،‬ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟﻌّﺪة و ﻟﻬﺎ اﻟﻤﯿﺮاث‪ .‬ﻓﻘﺎم ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﺳﻨﺎن اﻷﺷﺠﻌّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺷﻬﺪ ﻟﻘﺪ ﻗﻀﯿﺖ ﻓﯿﻬﺎ ﺑﻘﻀﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﯽ ﺑﺮوع ﺑﻨﺖ راﺷﻖ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﺑﻨﯽ رواس‪،‬‬‫و ﻗﺪ روي ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ أﺧﺒﺮ ﺑﻘﻮل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺼﺪق اﻷﻋﺮاب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ‪.‬‬
‫و ﻏﺰاﻟﯽ در »ﻣﺴﺘﺼﻔﯽ« در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺧﺒﺮ واﺣﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ رّد ﻋﻠﯽ ﺧﺒﺮ اﻷﺷﺠﻌﯽ ﻓﻘﺪ ذﮐﺮ ﻋﻠّﺘﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﻧﻘﺒﻞ ﻗﻮل أﻋﺮاﺑﯽ ﺑّﻮال ﻋﻠﯽ‬‫ﻋﻘـﺒﯿﻪ؟! ﺑّﯿﻦ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻌﺮف ﻋـﺪاﻟﺘﻪ و ﺿـﺒﻄﻪ و ﻟـﺬﻟﮏ وﺻـﻔﻪ ﺑﺎﻟﺠﻔـﺎء و ﺗﺮك اﻟّﺘﻨّﺰه ﻋﻦ اﻟﺒﻮل‪ ،‬ﮐﻤـﺎ ﻗـﺎل ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﯽ‬‫ﺣﺪﯾﺚ اﻟّﺴﮑﻨﯽ‪ :‬ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒﯿﻨﺎ ﻟﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﺳـﯿﻒ اﻟﺪﯾﻦ اﻵﻣﺪي در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم ﻓﯽ اﺻﻮل اﻷﺣﮑﺎم« در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺠﻬﻮل اﻟﺤﺎل ﻏﯿﺮ ﻣﻘﺒﻮل اﻟّﺮواﯾﮥ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺤّﺠﮥ اﻟﺨﺎﻣﺴﮥ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫رّد ﻋﻤﺮ رواﯾـﮥ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻟﻤﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻣﺠﻬﻮﻟـﮥ اﻟﺤﺎل و ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم رّد ﻗﻮل اﻷﺷـﺠﻌّﯽ ﻓﯽ اﻟﻤﻔّﻮﺿـﮥ و اﺷـﺘﻬﺮ ذﻟﮏ ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻦ‬‫اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ﻟﻢ ﯾﻨﮑﺮه ﻣﻨﮑﺮ ﻓﮑﺎن إﺟﻤﺎﻋﺎ‪ .‬و ﻟﻘﺎﺋﻞ أن ﯾﻘﻮل‪ :‬أّﻣﺎ رّد ﻋﻤﺮ ﻟﺨﺒﺮ ﻓﺎﻃﻤـﮥ إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﻷﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻈﻬﺮ ﻟﻪ ﺻﺪﻗﻬﺎ و ﻟﻬﺬا ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ‬‫ﻧﻘﺒـﻞ ﻗﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧـﺪري أ ﺻـﺪﻗﺖ أم ﮐـﺬﺑﺖ؛ و ﻣﺎ ﻧﺤﻦ ﻓﯿﻪ ﻟﯿﺲ ﮐـﺬﻟﮏ‪ ،‬ﻓﺈّن ﻣﻦ ﻇﻬﺮ إﺳـﻼﻣﻪ و ﺳـﻼﻣﺘﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﺴﻖ ﻇﺎﻫﺮا ﻓﺎﺣﺘﻤﺎل‬‫ﺻـﺪﻗﻪ ﻻ ﻣﺤﺎﻟـﮥ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﺣﺘﻤﺎل ﮐـﺬﺑﻪ‪ .‬و أّﻣﺎ رّد ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻟﺨﺒﺮ اﻷﺷـﺠﻌﯽ ﻓﺈﻧّﻤﺎ ﮐﺎن أﯾﻀﺎ ﻟﻌـﺪم ﻇﻬﻮر ﺻـﺪﻗﻪ ﻋﻨـﺪه‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫وﺻﻔﻪ ﺑﮑﻮﻧﻪ ﺑّﻮاﻻ ﻋﻠﯽ ﻋﻘﺒﯿﻪ‪ .‬أي ﻏﯿﺮ ﻣﺤﺘﺮز ﻓﯽ اﻣﻮر دﯾﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳﺮار« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺧﺒﺮ ﻣﻌﻘﻞ أﺷﺠﻌﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و رّده‬‫ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻧﺼﻨﻊ ﺑﻘﻮل أﻋﺮاﺑّﯽ ﺑّﻮال ﻋﻠﯽ ﻋﻘﺒﯿﻪ! ﺣﺴﺒﻬﺎ اﻟﻤﯿﺮاث ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳﺮار« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬أﻋﺮاﺑﯽ ﺑّﻮال ﻋﻠﯽ ﻋﻘﺒﻪ«‬‫إﺷـﺎرة إﻟﯽ أﻧّﻪ ﻣﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻏﻠﺐ ﻓﯿﻬﻢ اﻟﺠﻬﻞ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺒﻮادي و ﺳـّﮑﺎن اﻟّﺮﻣﺎل‪ ،‬إذ ﻣﻦ ﻋﺎدﺗﻬﻢ اﻻﺣﺘﺒﺎء ﻓﯽ اﻟﺠﻠﻮس ﻣﻦ ﻏﯿﺮ إزار و اﻟﺒﻮل‬‫ﻓﯽ اﻟﻤﮑﺎن ﻟا ّﺬي ﺟﻠﺴﻮا ﻓﯿﻪ إذا اﺣﺘﺎﺟﻮا إﻟﯿﻪ و ﻋﺪم اﻟﻤﺒﺎﻻة ﺑﺈﺻﺎﺑﺘﻪ أﻋﻘﺎﺑﻬﻢ‪ ،‬و ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﺠﻬﻞ و ﻗّﻠﮥ اﻻﺣﺘﯿﺎط[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪789 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳـﺮار« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻋﻠﻢ أّن ﺧﺒﺮ اﻟﻤﺠﻬﻮل ﻣﺮدود ﻋﻨـﺪ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ‪ -‬رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ‪ -‬ﻷّن اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ -‬رﺿـﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ -‬رّدوا أﺧﺒـﺎر اﻟﻤﺠﺎﻫﯿﻞ‪ ،‬ﻓﺈّن ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬رّد ﺧﺒﺮ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ‪ ،‬و ﻋﻠّﯽ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬رّد ﺧﺒﺮ اﻷﺷـﺠﻌﯽ‪ ،‬و‬‫ﻣﻦ رّد ﺧﺒﺮ اﻟﻤﺠﻬﻮل ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻢ ﯾﻨﮑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﻓﮑﺎن ذﻟﮏ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ اﻹﺟﻤﺎع ﻋﻠﯽ رّده ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻟﻬﻤـﺎم ﺣﻨﻔﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻟّﺘﺤﺮﯾﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺜﻠﻮه ]‪ [1‬ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻣﻌﻘﻞ ﺑﻦ ﺳـﻨﺎن أﻧّﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺼ ﻠﻮة ﻗﻀـﯽ ﻟﺒﺮوع ﺑﻨﺖ واﺷﻖ ﺑﻤﻬﺮ ﻣﺜﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 121‬از ‪196‬‬‫ﻧﺴﺎﺋﻬﺎ ﺣﯿﻦ ﻣﺎت ﻋﻨﻬﺎ ﻫﻼل ﺑﻦ ﻣﺮه‪ .‬ﻗﺒﻠﻪ اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و رّده ﻋﻠّﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﻠّﯽ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻓﯽ اﻟﻤﺘﻮّﻓﯽ ﻋﻨﻬﺎ و ﻟﻢ ﯾﻔﺮض ﻟﻬﺎ ﺻﺪاﻗﺎ‪ :‬ﻟﻬﺎ اﻟﻤﯿﺮاث و ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟﻌّﺪة و ﻻ ﺻﺪاق ﻟﻬﺎ‪.‬‬‫و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﯾﻘﺒﻞ ﻗﻮل أﻋﺮاﺑﯽ ﻣﻦ أﺷﺠﻊ ﻋﻠﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪) .‬ص ق( أي أﺧﺮﺟﻪ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻓﯽ ﺳﻨﻨﻪ و اﻟﺒﯿﻬﻘﯽ ﻓﯽ ﺳﻨﻨﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﺐ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺒﻬﺎري در »ﻣﺴﻠﻢ اﻟّﺜﺒﻮت« در ﻣﺴﺌﻠﻪ »اﻟّﺘﻌّﺒﺪ ﺑﺨﺒﺮ اﻟﻌﺪل واﻗﻊ« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ واﻗﻌﺎت ﻋﻤﻞ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺄﺧﺒﺎر آﺣﺎد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻋﺘﺮض‬‫ﺑـﺄﻧّﻪ أﻧﮑﺮ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻐﯿﺮة ]‪ [2‬ﺣـّﺘﯽ رواه اﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻤﮥ‪ ،‬و ﻋﻤﺮ ﺧﺒﺮ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﯽ اﻻﺳﺘﯿـﺬان ﺣّﺘﯽ رواه أﺑﻮ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬و ﻋﻠّﯽ ﺧﺒﺮ اﺑﻦ‬‫ﺳﻨﺎن ﻓﯽ اﻟﻤﻔّﻮﺿﮥ[‪.‬‬‫و در ﻣﻘﺎم ﺟﻮاب ازﯾﻦ اﻋﺘﺮاض ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟﺠﻮاب إﻧّﻤﺎ ﺗﻮﻗﻔﻮا ﻋﻨﺪ اﻟّﺮﯾﺒﮥ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 49‬ﺗﮑﺬﯾﺐ أﺑﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ و ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ را‬‫وﺟﻪ ﭼﻬﻞ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ را ﮐﻪ از أﺟّﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺸﻤﺎر ﻣﯽرود‪ ،‬ﺣﻀﺮت‬‫ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯽ در ﻗﺮاءت ﺑﻌﺾ آﯾﺎت ﺑﺼـﺮاﺣﺖ ﺗﻤﺎم ﺗﮑﺬﯾﺐ ﮐﺮده و اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ آن ﺣﻀﺮت ﺧﻼﻓﺖ ﻣﺂب را ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻧﻤﻮده و‬‫در ﺷﺎن رﻓﯿﻊ اﯾﺸﺎن ﺟﻤﻠﻪ ﻓﺎﺿـﺤﻪ »أﻧﺖ أﮐﺬب!« ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺻـﯿﻐﻪ أﻓﻌﻞ اﻟّﺘﻔﻀﯿﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ زﺑﺎن ﺧﻮد ﺟﺎري ﻓﺮﻣﻮده؛ و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ‬‫ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه أﺻـﺤﺎب ﮐﺒﺎر ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ در ﺑﺎب ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﮐﻪ ﮐﻼم رّب اﻷرﺑﺎﺑﺴﺖ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب‬‫ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﺑﺮ ﺗﮑﺬﯾﺐ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﻗﺪام ]‪ [1‬أي ﺧﺒﺮ اﻟﻤﺠﻬﻮل اﻟﺬي ﻗﺒﻠﻪ اﻟﺒﻌﺾ و رده اﻟﺒﻌﺾ‪.(12) .‬‬‫]‪ [2‬أي أﻧﮑﺮ ﺧﺒﺮه ﻓﯽ ﻣﯿﺮاث اﻟﺠﺪة‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪790 :‬‬‫ﻧﻤﻮده در ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻦ ﺧﻮد ﺑﯿﻔﺰاﯾﻨﺪ ﺑﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ از أﻫﻞ ﻋﻘﻞ ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ را در ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب در ﻧﻘﻞ أﺧﺒﺎر ﻗﺒﻮل‬‫ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد؟! ﺣﺎﻻ ﻗﻀـّﯿﻪ ﺑـﺪﯾﻌﻪ ﻣﮑﺎﻟﻤﻪ اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ و ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﮐﻪ ﮐﺎﺷﻒ ﺣﺠﺎب و ﻣﺒـﺪي ﻋﺠﺐ ﻋﺠﺎﺑﺴﺖ ﺑﺎﯾـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و‬‫ﻓﺮاخ ﭼﺸﻤﯽ اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ را در ﺗﻌﺪﯾﻞ و ﺗﺰﮐﯿﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺑﻨﻈﺮ اﻋﺘﺒﺎر ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ! ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻣﻨﺜﻮر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أﺧﺮج ﻋﺒﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ‬‫و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ و اﺑﻦ ﻋـﺪي ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺠـﺎز أّن اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻗﺮأ »ﻣﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ اﺳـﺘﺤّﻖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻷوﻟﯿﺎن«‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐـﺬﺑﺖ! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺖ أﮐـﺬب!‬‫ﻓﻘﺎل رﺟﻞ‪ :‬ﺗﮑـّﺬب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ أﺷـّﺪ ﺗﻌﻈﯿﻤﺎ ﻟﺤّﻖ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻨﮏ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﮐـّﺬﺑﺘﻪ ﻓﯽ ﺗﺼـﺪﯾﻖ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻟﻢ اﺻـّﺪق‬‫أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯽ ﺗﮑﺬﯾﺐ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺻﺪق![‪.‬‬‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻷذﮐﺎر ﻣﻦ ﻗﺴﻢ اﻷﻓﻌﺎل ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ أﺑﯽ ﻣﺠﺎز أّن أﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻗﺮأ »ﻣﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ اﺳـﺘﺤّﻖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻷوﻟﯿﺎن« ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐـﺬﺑﺖ! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺖ أﮐـﺬب! ﻓﻘﺎل رﺟﻞ‪ :‬ﺗﮑّﺬب أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟! ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ أﺷـّﺪ ﺗﻌﻈﯿﻤﺎ ﻟﺤّﻖ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻣﻨﮏ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﮐـّﺬﺑﺘﻪ ﻓﯽ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﻟﻢ أﺻّﺪق أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯽ ﺗﮑﺬﯾﺐ‬‫ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺻﺪق! ﻋﺒﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ‪» ،‬ﻋﺪ«[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 50‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻋﻤﺮ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﺣﮑﻢ را‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠـﺎﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﻫﺸـﺎم ﺑﻦ ﺣﮑﻢ را ﮐﻪ از أﺟّﻠﻪ أﺻـﺤﺎﺑﺴﺖ در ﺑﺎب ﺗﻌﻠﯿﻢ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺳﻮره ﻓﺮﻗـﺎن را ﺑﺎو ﺑﺮ وﺟﻬﯽ ﮐﻪ ﺗﻼوت آن ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬ﮐﺎذب داﻧﺴـﺘﻪ و ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺗﺸـّﺪد ﺑﺎو ﺑﻌﻤﻞ آورده‪ ،‬ﺣﺎل آﻧﮑﻪ آن‬‫ﺑﯿﭽﺎره در اّدﻋﺎي ﺧﻮد ﮐﺎذب ﻧﺒﻮد‪ .‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻧﺰد ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﻣﻌّﺪل و ﻣﺰّﮐﯽ ﻣﯽﺑﻮدﻧﺪ و ﺻﺪور‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 122‬از ‪196‬‬‫ﮐـﺬب از اﯾﺸـﺎن ﺣـﺎﺋﺰ ﻧﺒﻮد ﻫﺮﮔﺰ ﺧﻼـﻓﺖ ﻣـﺂب راﯾﺖ ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻣﺜـﻞ اﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻠﯿﻞ ﻧﻤﯽاﻓﺮاﺷﺖ‪ ،‬و ﮐﻤﺎل ﺑـﺪ ﺳـﻠﻮﮐﯽ را ﺑﺎور وا‬‫ﻧﻤﯽداﺷﺖ‪.‬‬‫ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد آورده‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻔﯿﺮ ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟّﻠﯿﺚ ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﻘﯿﻞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺷﻬﺎب‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺮوة ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ أّن اﻟﻤﺴﻮر ﺑﻦ ﻣﺤﺰﻣﮥ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎري ﺣّﺪﺛﺎه أﻧّﻬﻤﺎ ﺳﻤﻌﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﺣﮑﯿﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪791 :‬‬‫ﯾﻘﺮأ ﺳﻮرة اﻟﻔﺮﻗـﺎن ﻓﯽ ﺣﯿـﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﺎﺳـﺘﻤﻌﺖ ﻟﻘﺮاءﺗﻪ ﻓﺈذا ﻫﻮ ﯾﻘﺮأ ﻋﻠﯽ ﺣﺮوف ﮐﺜﯿﺮة ﻟﻢ ﯾﻘﺮﺋﻨﯿﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﮑـﺪت اﺳـﺎوره ﻓﯽ اﻟﺼـﻠﻮة ﻓﺘﺼـّﺒﺮت ﺣـّﺘﯽ ﺳـّﻠﻢ؛ ﻓﻠﺒﺒﺘﻪ ﺑﺮداﺋﻪ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ أﻗﺮأك ﻫـﺬه اﻟّﺴﻮرة اﻟّـﺘﯽ ﺗﻘﺮأ؟ ﻗـﺎل‪:‬‬‫أﻗﺮأﻧﯿﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪:‬‬‫ﮐـﺬﺑﺖ ﻓـﺈّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗـﺪ أﻗﺮأﻧﯿﻬـﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﺎ ﻗﺮأت! ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﺖ ﺑﻪ أﻗﻮده إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ ﻫﺬا ﯾﻘﺮأ ﺑﺴﻮرة اﻟﻘﺮآن ﻋﻠﯽ ﺣﺮوف ﻟﻢ ﺗﻘﺮأﻧﯿﻬﺎ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬أرﺳـﻠﻪ! اﻗﺮأ ﯾﺎ‬‫ﻫﺸـﺎم! ﻓﻘﺮأ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻘﺮاءة اﻟّﺘﯽ ﺳـﻤﻌﺘﻪ ﯾﻘﺮأ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﮐـﺬﻟﮏ اﻧﺰﻟﺖ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل‪ :‬اﻗﺮأ ﯾـﺎ ﻋﻤﺮ! ﻓﻘﺮأت‬‫اﻟﻘﺮاءة اﻟّﺘﯽ أﻗﺮأﻧﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬ﮐﺬﻟﮏ اﻧﺰﻟﺖ‪ ،‬إّن ﻫﺬا اﻟﻘﺮآن اﻧﺰل ﺳﺒﻌﮥ أﺣﺮف ﻓﺎﻗﺮؤا ﻣﺎ ﺗﯿّﺴﺮ ﻣﻨﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 51‬ﻣﺘﻬﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻋﻤﺮ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ را‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﯾﮑﻢ‪ :‬آﻧﮑﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ را در رواﯾﺖ ﺣﺪﯾﺚ دﯾﺖ إﻣﻼص ﻣّﺘﻬﻢ ﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬و رواﯾﺖ او را ﻗﺒﻮل‬‫ﻧﻨﻤﻮد ﺗﺎ آﻧﮑﻪ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﻪ ﺷﻬﺎدت ﺑﺂن داد‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻧﺰد ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ در ﻧﻘﻞ ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﻣﯽﺑﻮدﻧﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﻪ را در رواﯾﺖ ﺣﺪﯾﺚ دﯾﺖ إﻣﻼص ﻣّﺘﻬﻢ ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﻮد‬‫و ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ او ﻧﻤﯽﮔﻔﺖ »إن ﮐﻨﺖ ﺻﺎدﻗﺎ ﻓﺎﺋﺖ أﺣﺪا ﯾﻌﻠﻢ ذﻟﮏ«‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﺤّﻔﺎظ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و روي ﻫﺸﺎم ﻋﻦ أﺑﯿﻪ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ أّن ﻋﻤﺮ اﺳﺘﺸﺎرﻫﻢ ﻓﯽ إﻣﻼص اﻟﻤﺮءة‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﻟّﺴﻘﻂ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ اﻟﻤﻐﯿﺮة‪ :‬ﻗﻀﯽ ﻓﯿﻪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‬‫ﺑﻐﺮة‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬إن ﮐﻨﺖ ﺻﺎدﻗﺎ ﻓﺎﺋﺖ أﺣﺪا ﯾﻌﻠﻢ ذﻟﮏ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺸﻬﺪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻤﮥ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻗﻀﯽ ﺑﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 52‬ﺗﺨﻮﯾﻒ ﻋﻤﺮ ﻣﺮدم را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮﯾﻪ‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠـﺎه و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب در زﻣﺎن ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﻮد ﻣﺮدم را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫اﻷﻃﯿﺎب ﺗﺨﻮﯾﻒ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬و ﺳـﺒﺐ اﯾﻦ ﺗﺨﻮﯾﻒ اﻗـﺪام أﺻـﺤﺎب ﺑﻮد ﺑﺮ ﮐـﺬب و دروغ‪ .‬و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺄﺗﺒﺎع ﺧﻮد ﻣﯽﮔﻔﺖ‬‫ﮐﻪ ﺷـﻤﺎ ﻫﻤﺎن ﺣـﺪﯾﺚ را ﻻزم ﮔﯿﺮﯾـﺪ ﮐﻪ در ﻋﻬﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻮد ﭘﺲ ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﮐﻪ او ﻣﺮدم را در ﺑﯿﺎن ﺣﺪﯾﺚ از رﺳﻮل ﺧﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺗﺮﺳﺎﻧﯿﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﺤّﻔﺎظ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﺑﻦ ﻋﻠّﯿﮥ‪ ،‬ﻋﻦ رﺟﺎء ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻠﻤﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﮐﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪792 :‬‬‫ﯾﻘﻮل ]‪ :[1‬ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻣﻦ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﺑﻤﺎ ﮐﺎن ﻓﯽ ﻋﻬﺪ ﻋﻤﺮ ﻓﺈﻧّﻪ ﮐﺎن ﻗﺪ أﺧﺎف اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن و ﺣّﺾ ﻣﺮدم ﺑﺮ ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻮﺿﻮﻋﻪ از ﺟﻨﺎب ﺳـّﯿﺪ‬‫اﻹﻧﺲ و اﻟﺠﺎّن‪ -‬ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﺳـﻼم اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﮐّﺮ اﻟﺠﺪﯾـﺪان‪ -‬ﺑﺴـﯿﺎري از أﺣﺎدﯾﺚ ﻣﻨﻘﻮﻟﻪ أﺻـﺤﺎب را ﻣﻌﺘﻤﺪ ﻧﺪاﻧﺪ و ﺻـﺮف أﺣﺎدﯾﺚ ﻋﻬﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 123‬از ‪196‬‬‫ﻋﻤﺮي را ﻗﺎﺑﻞ أﺧﺬ و ﻋﻤﻞ ﮔﺮداﻧﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ را أﺣﺪي از ﻋﻘﻼ ﻗﺎﺑﻞ اﻟﺘﻔﺎت ﺧﻮاﻫﺪ داﻧﺴﺖ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ 53‬دﺳﺘﻮر ﻋﻤﺮ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از اﺻﺤﺎب را ﺑﻪ اﻗﻼ در رواﯾﺖ از ﻧﺒﯽ )ﺻﻠﯽ اﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ(‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﭼﻮن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از أﺻﺤﺎب را ﺑﺴﻮي ﻋﺮاق رواﻧﻪ ﮐﺮد ﺑﻤﺸﺎﯾﻌﺖ اﯾﺸﺎن رﻓﺖ و اﯾﺸﺎن را ﺑﺈﻗﻼل‬‫رواﯾﺖ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣﺄﻣﻮر ﮐﺮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ ﻗﺮﻃﺒﯽ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﺑﯿـﺎن ﻋﻦ اﻟﺸـﻌﺒﯽ ﻋﻦ ﻗﺮﻇـﮥ اﺑﻦ ﮐﻌﺐ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﺮﺟﻨـﺎ ﻓﺸـّﯿﻌﻨﺎ ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ﺻـﺮار ﺛّﻢ دﻋـﺎ ﺑﻤﺎء ﻓﺘﻮّﺿﺄ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل ﻟﻨﺎ‪ :‬أ ﺗـﺪرون ﻟﻢ‬‫ﺧﺮﺟﺖ ﻣﻌﮑﻢ؟ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬أردت أن ﺗﺸـّﯿﻌﻨﺎ و ﺗﮑﺮﻣﻨﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬إّن ﻣﻊ ذﻟﮏ اﻟﺤﺎﺟـﮥ‪ ،‬ﺧﺮﺟﺖ ﻟﻬﺎ‪ ،‬إﻧّﮑﻢ ﺗﺄﺗﻮن ﺑﻠـﺪة ﻷﻫﻠﻬﺎ دوّي ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﮐﺪوّي‬‫اﻟّﻨﺤﻞ‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺼـّﺪوﻫﻢ ﺑﺎﻷﺣﺎدﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﻧﺎ ﺷـﺮﯾﮑﮑﻢ‪ .‬ﻗﺎل ﻗﺮﻇـﮥ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﺣـّﺪﺛﺖ ﺑﻌـﺪه ﺣـﺪﯾﺜﺎ ﻋﻦ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ! و ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨﮥ ﻋﻦ ﺑﯿﺎن ﻋﻦ اﻟّﺸﻌﺒﯽ ﻋﻦ ﻗﺮﻇﮥ أّن ﻋﻤﺮ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬أﻗّﻠﻮا‬‫اﻟّﺮواﯾـﮥ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﻧﺎ ﺷـﺮﯾﮑﮑﻢ‪ .‬و ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ]‪ [1‬ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي ﻫﻢ اﯾﻦ ﻗﻮل ﻣﻌﺎوﯾﻪ را در »ازاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎء« ذﮐﺮ ﮐﺮده و ﻟﯿﮑﻦ ﻗﺪري ﺗﺤﺮﯾﻒ در آن ﺑﻌﻤﻞ آورده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬‫در ذﮐﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺷﯿﺨﯿﻦ ﺛﻨﺎ ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪) :‬ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن اﻟﻘﺎﺋﻞ »ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻣﻦ اﻻﺣﺎدﯾﺚ ﻣﺎ ﮐﺎن ﯾﺮوي ﻓﯽ زﻣﺎن ﻋﻤﺮ‬‫ﻓﺎﻧﻪ ﮐﺎن ﯾﺨﯿﻒ اﻟﻨﺎس ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ( )‪ .12‬ﺻﻔﺤﻪ ‪ .221‬ﻧﺴﺨﻪ ﻣﻄﺒﻮﻋﻪ(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪793 :‬‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ داود‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﺤﻨﻮن ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ وﻫﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﺳﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨﮥ ﯾﺤّﺪث ﻋﻦ ﺑﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻟّﺸﻌﺒﯽ ﻋﻦ ﻗﺮﻇﮥ‬‫ﺑﻦ ﮐﻌﺐ‪ ،‬و ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻄﻮف؛ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺜﻤﺎن و ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺮ‪ ،‬ﻗﺎل ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﺪ اﻷﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﺑﯿﺎن ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻟّﺸﻌﺒﯽ ﻋﻦ ﻗﺮﻇﻪ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ‪ -‬و ﻟﻔﻈﻬﻤﺎ ﺳﻮاء‪ -‬ﻗﺎل‪ :‬ﺧﺮﺟﻨﺎ ﻧﺮﯾﺪ اﻟﻌﺮاق ﻓﻤﺸﯽ ﻣﻌﻨﺎ ﻋﻤﺮ‬‫إﻟﯽ ﺻﺮار ﻓﺘﻮّﺿﺄ ﻓﻐﺴﻞ اﺛﻨﺘﯿﻦ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أ ﺗﺪرون ﻟﻢ ﻣﺸﯿﺖ ﻣﻌﮑﻢ؟‬‫ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻧﺤﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺸـﯿﺖ ﻣﻌﻨﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﮑﻢ ﺗﺄﺗﻮن أﻫﻞ ﻗﺮﯾـﮥ ﻟﻬﻢ دوّي ﺑﺎﻟﻘﺮآن ﮐـﺪوّي‬‫اﻟّﻨﺤـﻞ‪ ،‬ﻓﻼـ ﺗﺼـّﺪوﻫﻢ ﺑﺎﻷﺣـﺎدﯾﺚ ﻓﺘﺸـﻐﻠﻮﻫﻢ‪ ،‬ﺟـّﻮد و اﻟﻘﺮآن و أﻗﻠّﻮا اﻟّﺮواﯾـﮥ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ! اﻣﻀﻮا و أﻧﺎ‬‫ﺷﺮﯾﮑﮑﻢ ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪم ﻗﺮﻇﮥ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ! ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻬﺎﻧﺎ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب و اﯾﻦ ﮐﻼم ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ دﻟﯿﻞ واﺿﺤﺴﺖ ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ ﺣﻀﺮت اﯾﺸﺎن ازﯾﻦ‬‫ﺟﻤﺎﻋﺖ أﺻـﺤﺎب ﺧﻮف ﮐﺬب ﺑﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ داﺷـﺘﻨﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ«‬‫در ﺿـﻤﻦ ﮐﻼـم ﺑﺮﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫـﺬا ﯾـﺪّل ﻋﻠﯽ أّن ﻧﻬﯿﻪ ﻋﻦ اﻹﮐﺜﺎر و أﻣﺮه ﺑﺎﻹﻗﻼل ﻣﻦ اﻟّﺮواﯾـﮥ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن‬‫ﺧﻮف اﻟﮑﺬب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ و ﺧﻮﻓﺎ أن ﯾﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻹﮐﺜﺎر ﯾﺤّﺪﺛﻮن ﺑﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺘﯿّﻘﻨﻮا ﺣﻔﻈﻪ و ﻟﻢ ﯾﻌﻮه‪ ،‬ﻷّن ﺿـﺒﻂ ﻣﻦ ﻗﻠّﺖ رواﯾﺘﻪ‬‫أﮐﺜﺮ ﻣﻦ ﺿﺒﻂ اﻟﻤﺴﺘﮑﺜﺮ و ﻫﻮ أﺑﻌﺪ ﻣﻦ اﻟّﺴﻬﻮ و اﻟﻐﻠﻂ اﻟّﺬي ﻻ ﯾﺆﻣﻦ ﻣﻊ اﻹﮐﺜﺎر‪ ،‬ﻓﻠﻬﺬا أﻣﺮﻫﻢ ﻋﻤﺮ ﻣﻦ اﻹﻗﻼل ﻣﻦ اﻟّﺮواﯾﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« در ﺑﯿﺎن اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻻ ﯾﺨﻠﻮ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﻦ أن ﯾﮑﻮن ﺧﯿﺮا أو ﺷّﺮا‪،‬‬‫ﻓـﺈن ﮐـﺎن ﺧﯿﺮا‪ -‬و ﻻـ ﺷـّﮏ ﻓﯿﻪ أﻧّﻪ ﺧﯿﺮ‪ -‬ﻓﺎﻻﮐﺜـﺎر ﻣﻦ اﻟﺨﯿﺮ أﻓﻀـﻞ‪ ،‬و إن ﮐـﺎن ﺷـّﺮا و ﻻـ )ﻓﻼ‪ ،‬ظ( ﯾﺠﻮز أن ﯾﺘﻮّﻫﻢ أّن ﻋﻤﺮ ﯾﻮﺻـﯿﻬﻢ‬‫ﺑﺎﻹﻗﻼل ﻣﻦ ﻟا ّﺸّﺮ‪ ،‬و ﻫﺬا ﯾﺪﻟّﮏ أﻧّﻪ إﻧّﻤﺎ أﻣﺮﻫﻢ ﺑﺬﻟﮏ ﺧﻮف ﻣﻮاﻗﻌﮥ اﻟﮑﺬب ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ و ﺧﻮف اﻻﺷﺘﻐﺎل ﻋﻦ ﺗﺪﺑّﺮ اﻟّﺴﻨﻦ و‬‫اﻟﻘﺮآن ﻷّن اﻟﻤﮑﺜﺮ ﻻ ﺗﮑﺎد ﺗﺮاه إﻟّﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺘﺪﺑّﺮ و ﻻ ﻣﺘﻔّﻘﻪ ‪.‬‬
‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑـﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ رﺳـﯿﺪي ﺑﺮ ﺗﻮ واﺿـﺢ ﮔﺸﺖ ﮐﻪ ﻣﺄﻣﻮن ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب از ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺑﺮ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﭼﯿﺰي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﮕﻤﺎن ﺣﻀﺮت ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﻧﺮﺳﯿﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺳﺮاﺳﺮ ﺧﻼف اﻋﺘﻘﺎد اﯾﺸﺎﻧﺴﺖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 124‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪794 :‬‬‫ﭘﺲ ﮐﻤﺎل ﻋﺠﺐ اﺳﺖ از ﻣﺰﻧﯽ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﻠﯽ اﻟّﺮﻏﻢ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ اّدﻋﺎي ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر‬‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬و در ﺣﯿﺮت أرﺑﺎب ﺧﺒﺮت و ﺑﺼﯿﺮت ﻣﯽاﻓﺰاﯾﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 54‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺷﻌﺒﯽ ﺷﺨﺼﯽ از أﺻﺤﺎب ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ را‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺷـﻌﺒﯽ ﮐﻪ از أﺟﻠّﻪ ﺗﺎﺑﻌﯿﻨﺴﺖ ﺷﺨﺼـﯽ از أﺻﺤﺎب را ﮐﻪ در ﺑﺎب اﻃﺎﻋﺖ أﻣﺮا ﺣﺪﯾﺜﯽ رواﯾﺖ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ -‬ﺑﻼ‬‫ﻣﺤﺎﺑﺎ‪ -‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺬﮐﺮة اﻟﺤّﻔﺎظ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﻌﺒﯽ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺎل اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤـﮥ اﻟّﺸـ ﻌﺒﯽ‪ ،‬ﺛﻨﺎ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻣﻀﺎرب اﻟﻘﻤﺮي‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻣﻬﺮان‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ ﺑﻦ ﻧﺠﺪة اﻟﺤﻮﻃﯽ‪ ،‬ﻧﺎ‪:‬‬‫ﺑﻘّﯿﮥ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ رﺑﯿﻌﮥ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻌﺪت إﻟﯽ اﻟﺸﻌﺒﯽ ﺑﺪﻣﺸﻖ ﻓﯽ ﺧﻼﻓﮥ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ‪ ،‬ﻓﺤّﺪث رﺟﻞ ﻣﻦ ﻟا ّﺼﺤﺎﺑﮥ‬‫ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬اﻋﺒﺪوا رﺑّﮑﻢ و ﻻ ﺗﺸﺮﮐﻮا ﺑﻪ ﺷﯿﺌﺎ و أﻗﯿﻤﻮا اﻟّﺼﻠﻮة و آﺗﻮا اﻟّﺰﮐﻮة و أﻃﯿﻌﻮا اﻻﻣﺮاء ﻓﺈن‬‫ﮐﺎن ﺧﯿﺮا ﻓﻠﮑﻢ و إن ﮐﺎن ﺷّﺮا ﻓﻌﻠﯿﻬﻢ و أﻧﺘﻢ ﻣﻨﻪ ﺑﺮآء‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ اﻟّﺸﻌﺒّﯽ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ![‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺷـﻌﺒﯽ ﺷﺨﺼﯽ از ﺻﺤﺎﺑﻪ را و آن ﻫﻢ در ﺧﺼﻮص رواﯾﺖ ﺣﺪﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب اّدﻋﺎي ﻣﺰﻧﯽ در ﺑﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدن ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب در ﺑﺎب ﻧﻘﻞ و رواﯾﺖ ﺧﯿﻠﯽ ﺑﯿﻮﻗﻌﺖ و ﻇﺎﻫﺮ اﻟّﺴﻘﻮط ﻣﯽﮔﺮدد‪،‬‬‫و ﺑﻄﻼن و ﻫﻮان آن ﺑﺄﺑﯿﻦ وﺟﻮه ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷﻬﻮد ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 55‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﻋﻮف اﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺟﻤﻌﯽ از اﺻﺤﺎب را‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﻮف ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از أﺻـﺤﺎب را ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﺪح و ﺛﻨﺎي ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﻘﺴﻢ ﺷـﺮﻋﯽ اﻗﺪام ﮐﺮده‬‫ﺑﻮدﻧـﺪ ﺻـﺮاﺣﮥ ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﺧﻮد ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﻣـّﺪاﺣﯿﻦ را ﻣﻮﺻﻮف ﺑﮑـﺬب ﺳﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬در ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻬﺠﯿﻨﺸﺎن ﺑﻼ‬‫ﺗﺤّﺮج و ﺗـﺄﺛﻢ اﻓﺰوده؛ ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﺤﻤﯿـﺪ ﺑـﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾـﺪ اﻟﻤـﺪاﺋﻨﯽ اﻟﺒﻐـﺪادي در »ﺷـﺮح ﻧﻬـﺞ اﻟﺒﻼـﻏﻪ« در ذﮐﺮ ﺳـﯿﺮت ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣﻀﺮت ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﻗﻮم ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ ﻓﺄﺛﻨﻮا ﻋﻠﯿﻪ و ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ رأﯾﻨﺎ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ رﺟﻼ أﻗﻀـﯽ ﻣﻨﮏ ﺑﺎﻟﻘﺴﻂ و أﻗﻮل و ﻻ أﺷـّﺪ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﯿﻦ ﻣﻨﮏ! ﻓﻘﺎل ﻋﻮف ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ‪ :‬ﮐـﺬﺑﺘﻢ و اﻟﱠﻠﻪ‪،‬‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻌﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺧﯿﺮ ﻣﻨﻪ‪ ،‬رأﯾﻨﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ؛ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺻﺪق ﻋﻮف و اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﺬﺑﺘﻢ‪ ،‬ﻟﻘﺪ ﮐﺎن أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و اﻟﱠﻠﻪ أﻃﯿﺐ ﻣﻦ رﺑﺢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪795 :‬‬‫اﻟﻤﺴﮏ و أﻧﺎ أﺿّﻞ ﻣﻦ ﺑﻌﯿﺮ أﻫﻠﯽ![ و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺧﺴﺎرت ﻣﺂل ﺟﻤﺎﻋـﮥ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣـّﺪ رﺳـﯿﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ ﺑﻘﺴـﻢ‬‫ﺷﺮﻋﯽ ﺑﻤﻮاﺟﻬﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ارﺗﮑـﺎب ﮐـﺬب و ﺑﻬﺘـﺎن ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ و ﺑﺘﮑـﺬﯾﺐ ﻋﻮف اﺑﻦ ﻣﺎﻟـﮏ ﺻـﺤﺎﺑﯽ و ﺧﻮد ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﮐـﺬب و‬‫زورﺷـﺎن ﺑﺮ ﻫﻤﮕـﺎن واﺿـﺢ و ﻋﯿـﺎن ﮔﺮدد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر از ﺟﻨﺎب رﺳﻮل ﻣﺨﺘﺎر‪-‬‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻣـﺎ اﺧﺘﻠﻒ اﻟﻠﯿـﻞ و اﻟّﻨﻬـﺎر‪ -‬ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧـﺪ؟! ﻣـﺎ ﻫـﺬا إﻻـ اﻟّﺘﻬّﺠﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺎﻃـﻞ اﻟﻠّﺠﻠـﺞ‪ ،‬و اﻟّﺘﻬّﻮك ﻓﯽ‬‫اﻟّﻠﺠﺎج اﻷﻋﻮج!‬‫وﺟﻪ ‪ 56‬اﻗﺪام ﻋﻤﺮ ﺑﺮ ﻗﺴﻢ دروغ و ﯾﻤﯿﻦ زور‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﺷـﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺟﻼﻟﺖ ﺷﺄن ﮐﻪ ﻣﻌﺘﻘـﺪﯾﻨﺶ ﺑﺂن اذﻋﺎن دارﻧﺪ‪ ،‬دﯾﺪه و داﻧﺴـﺘﻪ ﺑﺮ ﻗﺴـﻢ‬‫دروغ و ﯾﻤﯿﻦ زور اﻗـﺪام ﻧﻤﻮده‪ ،‬در ارﺗﮑـﺎب اﯾﻦ ﻓﺴﻖ و ﻓﺠﻮر ﻗﺼﺐ اﻟّﺴـ ﺒﻖ از ﻋﻮاّم ﮐﺎﻷﻧﻌﺎم رﺑﻮده‪ ،‬و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 125‬از ‪196‬‬‫ﺣـﺎل اﻗـﺪام أﺟﻠّﻪ أﺻـﺤﺎب ﺑﺮ ﮐـﺬب و زور ﺑـﺎﯾﻦ ﺣـّﺪ رﺳـﯿﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب را در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ‬‫ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ آن أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر را ﺑﻘﺴﻢ و ﯾﻤﯿﻦ ﻫﻢ رواﯾﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﻗﺼﻪ ﭘﺮ ﻏّﺼﻪ ﻗﺴﻢ دروغ ﺧﻮردن ﺣﻀﺮت ﺛﺎﻧﯽ ﺑﮕﻮش ﻫﻮس ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﺤﻤﯿـﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾـﺪ اﻟﻤـﺪاﺋﻨﯽ در »ﺷـﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« در ﺳـﯿﺮت ﻋﻤﺮ آورده‪] :‬أﺗﯽ أﻋﺮاﺑّﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن ﻧﺎﻗﺘﯽ ﺑﻬﺎ ﻧﻘﺒﺎ و دﺑﺮا‬‫ﻓﺎﺣﻤﻠﻨﯽ! ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺑﺒﻌﯿﺮك ﻧﻘﺐ و ﻻ دﺑﺮ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﻗﺴﻢ ﺑﺎﻟﱠﻠﻪ أﺑﻮ ﺣﻔﺺ ﻋﻤﺮ ﻣﺎ ﻣّﺴﻬﺎ ﻣﻦ ﻧﻘﺐ و ﻻ دﺑﺮ‬‫ﻓـﺎﻏﻔﺮ ﻟﻪ اﻟّﻠﻬّﻢ إن ﮐـﺎن ﻓﺠﺮ! ﻓﻘـﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ اﻏﻔﺮ ﻟﯽ! ﺛّﻢ دﻋـﺎه ﻓﺤﻤﻠﻪ و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »إﺻـﺎﺑﻪ« در ﻗﺴﻢ ﺛـﺎﻟﺚ ﺣﺮف اﻟﻌﯿﻦ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﮐﯿﺴـﺒﮥ‪ -‬ﺑﻔﺘـﺢ اﻟﮑﺎف ﺑﻌـﺪﻫﺎ ﺗﺤﺘﺎﻧـّﯿ ﮥ ﺳﺎﮐﻨـﮥ ﺛّﻢ ﻣﻬﻤﻠـﮥ ﻣﻔﺘﻮﺣـﮥ ﺛّﻢ ﻣﻮّﺣـ ﺪة‪ -‬اﻟّﻨﻬـﺪّي ذﮐﺮه اﻟﻤﺮزﺑﺎﻧّﯽ ﻓﯽ »ﻣﻌﺠﻢ‬‫اﻟّﺸﻌﺮاء« و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﺴﺒﮥ أّﻣﻪ‪ ،‬و ﯾﻘﺎل اﺳﻤﻪ ﻋﻤﺮو‪ ،‬و ﻫﻮ اﻟﻘﺎﺋﻞ ﻟﻌﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ -‬و اﺳﺘﺤﻤﻠﻪ ﻓﻠﻢ ﯾﺤﻤﻠﻪ‪:-‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪796 :‬‬‫أﻗﺴﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أﺑﻮ ﺣﻔﺺ ﻋﻤﺮ ﻣﺎ ﻣّﺴﻬﺎ ﻣﻦ ﻧﻘﺐ و ﻻ دﺑﺮ‬‫ﻓـﺎﻏﻔﺮ ﻟﻪ اﻟّﻠﻬﻢ إن ﮐـﺎن ﻓﺠﺮ و ﮐـﺎن ﻋﻤﺮ ﻧﻈﺮ إﻟﯽ راﺣﻠﺘﻪ ﻟﻤـﺎ ذﮐﺮ أﻧّﻬـﺎ رﺟﻌﺖ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﻗﻠﺒﻪ )ﻋّﻠـﮥ‪ .‬ظ( ﻓﺮّد ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻌﻼه‬‫ﺑﺎﻟـّﺪّرة و ﻫﺮب و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺳـﻤﻊ ﻋﻤﺮ آﺧﺮ ﻗﻮﻟﻪ ﺣﻤﻠﻪ و أﻋﻄﺎه‪ ،‬و ﻟﻪ ﻗّﺼﮥ ﻣﻊ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ ﻓﯽ ﻓﺘﺢ ﺗﺴﺘﺮ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬إّن ﮐﻨﯿﺘﻪ أﺑﻮ‬‫اﻟﮑﯿﺴﺒﮥ و إّن ﻋﻤﺮ ﺳﻤﻌﻪ ﯾﻨﺸﺪﻫﺎ ﻓﺎﺳﺘﺤﻠﻔﻪ أﻧّﻪ ﻣﺎ ﻋﺮف ﺑﻤﮑﺎﻧﻪ ﻓﺤﻠﻒ ﻓﺤﻤﻠﻪ ‪.‬‬
‫و ﺷـﯿﺦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻘﺎدر ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺒﻐـﺪادي در »ﺧﺰاﻧﮥ اﻷدب« در ﺷـﺮح ﺷـﻌﺮ »أﻗﺴﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أﺑﻮ ﺣﻔﺺ ﻋﻤﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻫﻮ أّول رﺟﺰ ﻗﺎﻟﻪ أﻋﺮاﺑّﯽ‬‫ﻟﻌﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﺳﺒﺒﻪ ﻣﺎ رواه اﻟﻤﺤّﺪﺛﻮن ﻋﻦ أﺑﯽ راﻓﻊ أّن أﻋﺮاﺑّﯿﺎ أﺗﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إّن أﻫﻠﯽ ﺑﻌﯿﺪ و إﻧّﯽ‬‫ﻋﻠﯽ ﻧﺎﻗـﮥ دﺑﺮاء ﻧﻘﺒـﺎء‪ ،‬ﻓـﺎﺣﻤﻠﻨﯽ! ﻓﻘـﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐـﺬﺑﺖ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ ﺑﻬﺎ ﻧﻘﺐ و ﻻ دﺑﺮ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻖ اﻷﻋﺮاﺑّﯽ ﻓﺤّﻞ ﻧﺎﻗﺘﻪ ﺛﻢ اﺳـﺘﻘﺒﻞ اﻟﺒﻄﺤﺎء و ﺟﻌﻞ‬‫ﯾﻘﻮل و ﻫﻮ ﯾﻤﺸﯽ ﺧﻠﻒ ﻧﺎﻗﺘﻪ‪:‬‬‫أﻗﺴﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ أﺑﻮ ﺣﻔﺺ ﻋﻤﺮ ﻣﺎ إن ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﻧﻘﺐ و ﻻ دﺑﺮ‬‫اﻏﻔﺮ ﻟﻪ اﻟّﻠﻬّﻢ ان ﮐـﺎن ﻓﺠﺮ! و ﯾﺮوي »ﻣﺎ ﻣّﺴـ ﻬﺎ ﻣﻦ ﻧﻘﺐ«‪ ،‬و ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﻘﺒﻞ ﻣﻦ أﻋﻠﯽ اﻟﻮادي‪ ،‬ﻓﺠﻌﻞ إذا ﻗﺎل »اﻏﻔﺮ‬‫ﻟﻪ اﻟﻠّﻬﻢ إن ﮐﺎن ﻓﺠﺮ« ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ ﺻـﺪق ﺣّﺘﯽ اﻟﺘﻘﯿﺎ ﻓﺄﺧﺬ ﺑﯿﺪه ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺿﻊ ﻋﻦ راﺣﻠﺘﮏ ﻓﻮﺿﻊ ﻓﺈذا ﻫﯽ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل‪ ،‬ﻓﺤﻤﻠﻪ ﻋﻠﯽ ﺑﻌﯿﺮ و زّوده‬‫و ﮐﺴﺎه‪ .‬و روي ﻫﺬا اﻷﺛﺮ ﺑﺄﻟﻔﺎظ ﻣﺨﺘﻠﻔﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒـﺪ اﻟﻘﺎدر ﺑﻦ ﻋﻤﺮ اﻟﺒﻐﺪادي در »ﺧﺰاﻧﮥ اﻷدب« در ﺷـﺮح اﯾﻦ رواﯾﺖ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻟّﺪﺑﺮاء‪ :‬ﻣﻦ دﺑﺮ ﻇﻬﺮ اﻟّﺪاﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻓﺮح‪ :‬إذا ﺟﺮح‬‫ﻣﻦ اﻟّﺮﺣﻞ و اﻟﻘﺘﺐ و أدﺑﺮت اﻟﺒﻌﯿﺮ ﺗﺪﺑﺮه و أدﺑﺮ اﻟﺮﺟﻞ إذ ادﺑﺮ ﺑﻌﯿﺮه ﻓﻬﻮ ﻣﺪﺑﺮ‪ .‬و اﻟّﻨﻘﺒﺎء‪ :‬ﻣﻦ ﻧﻘﺐ اﻟﺒﻌﯿﺮ ﻣﻦ ﺑﺎب ﻓﺮح أﯾﻀﺎ‪ :‬إذا رّق ﺧّﻔﻪ‬‫و أﻧﻘﺐ اﻟّﺮﺟـﻞ إذا ﻧﻘﺐ ﺑﻌﯿﺮه‪ ،‬و ﻗﻮﻟﻪ ﻓﺎﺣﻤﻠﻨﯽ‪ ،‬أي أﻋﻄﻨﯽ ﺣﻤﻮﻟـﮥ‪ ،‬و ﻫﯽ ﺑﺎﻟﻔﺘـﺢ ﻣﺎ ﯾﺤﻤﻞ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ اﻟـّﺪواّب ﮐﺎﻟّﺮﮐﻮﺑـﮥ‪ .‬و ﻗﻮﻟﻪ‪:‬‬‫أﻗﺴﻢ ﺑﺎﻟﻠّﻪ أﺑﻮ ﺣﻔﺺ ﻋﻤﺮ‪ .‬أﺑﻮ ﺣﻔﺺ ﻓﺎﻋﻞ أﻗﺴﻢ‪ ،‬ﺑﻤﻌﻨﯽ ﺣﻠﻒ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪797 :‬‬‫و ﻫﻮ ﮐﻨﯿـﮥ ﻋﻤﺮ‪ ،‬و اﺳﺘﺸـﻬﺪ ﺑﻪ اﺑﻦ ﻫﺸﺎم ﻓﯽ »ﺷـﺮح اﻻﻟﻔـّﯿ ﮥ« ﻓﯽ ﺟﻮاز ﺗﻘﺪﯾﻢ اﻟﮑﻨﯿﮥ ﻋﻠﯽ اﻻﺳﻢ‪ .‬و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ إن ﺑﻬﺎ‪ ،‬إن زاﺋﺪة‪ .‬و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬إن‬‫ﮐـﺎن ﻓﺠﺮ‪ .‬ﻗـﺎل اﻷﻧﺒـﺎرّي ﻓﯽ اﻟّﻈﺎﻫﺮ اﻟﻔﺎﺟﺮ ﻓﯽ ﮐﻼم اﻟﻌﺮب اﻟﻌﺎدل اﻟﻤﺎﺋﻞ ﻋﻦ اﻟﺨﯿﺮ‪ :‬و إﻧّﻤﺎ ﻗﯿﻞ ﻟﻠﮑـّﺬاب ﻓﺎﺟﺮ ﻷﻧّﻪ ﻣﺎل ﻋﻦ اﻟـّﺼ ﺪق‪ ،‬و‬‫أﻧﺸﺪ ﻫﺬا اﻟّﺸﻌﺮ‪ ،‬و ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﺿﻊ ﻋﻦ راﺣﻠﺘﮏ‪ ،‬أي ارﻓﻊ ﻋﻨﻬﺎ ﻗﺘﺒﻬﺎ[‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 57‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﻋﺪوان ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﷲ ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ در واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ و ﻣﻘﺎم »ﺣﻮأب« و داﺳﺘﺎن ﮐﻼب ﺣﻮأب و اﻏﻮاء ﻋﺎﺋﺸﻪ‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻫﺴـﺘﻨﺪ در واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﺑﻤﻘﺎم »ﺣﻮأب« ﺑﺮ ارﺗﮑﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 126‬از ‪196‬‬‫ﮐﺬب و ﻋﺪوان و ﺗﺤﺮﯾﺾ ﻣﺮدم ﺑﺮ ﺷـﻬﺎدت زور و ﺑﻬﺘﺎن ﺑﻨﺤﻮي ﺟﺴﺎرت و اﻗﺪام ﮐﺮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺜﻠﺶ دﯾﺪه و ﺷـﻨﯿﺪه ﻧﺸﺪه‪ ،‬و ﻫﺮ‬‫ﭼﻨـﺪ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﻫـﺎﺋﻠﻪ ﺑﺘﻔﺼـﯿﻞ ﺗﻤـﺎم در ﮐﺘـﺎب »اﺳـﺘﻘﺼﺎء اﻹﻓﺤـﺎم« ﻣـﺬﮐﻮر ﮔﺮدﯾـﺪه‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﺟﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﻌﺾ ﺷﻮاﻫـﺪ آن ﺑﺎﻹﺟﻤﺎل‬‫ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﮔﺮدد ﺗﺎ ﺑﻄﻼن و ﻫﻮ ان ﮐﻼم ﻣﺰﻧﯽ ﺑﺮ أﺻﺤﺎب أﺑﺼﺎر و أﻧﻈﺎر ﮐﺎﻟّﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﮔﺮدد‪.‬‬‫أﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻹﻣﺎﻣﮥ و اﻟّﺴﯿﺎﺳﮥ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻓﻠّﻤﺎ اﻧﺘﻬﻮا إﻟﯽ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب ﻓﯽ ﺑﻌﺾ اﻟّﻄﺮﯾﻖ و ﻣﻌﻬﻢ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻧﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻤﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﮥ‪ :‬أّي ﻣﺎء ﻫﺬا؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻫﺬا ﻣﺎء‬‫اﻟﺤﻮأب ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ أراﻧﯽ إﻟّﺎ راﺟﻌﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻟﻢ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل ﻟﻨﺴﺎﺋﻪ‪ :‬ﮐﺄﻧّﯽ ﺑﺈﺣﺪاﮐّﻦ ﻗﺪ‬‫ﻧﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب‪ ،‬و إّﯾﺎك أن ﺗﮑﻮﻧﯽ أﻧﺖ ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء! ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻃﻠﺤﮥ‪ :‬ﺗﻘّﺪﻣﯽ رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ و دﻋﯽ ﻫﺬا اﻟﻘﻮل! و أﺗﯽ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﺤﻠﻒ ﻟﻬﺎ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻟﻘـﺪ ﺧﻠﻔﺘﯿﻪ أّول اﻟّﻠﯿﻞ و أﺗﺎﻫﺎ ﺑّﯿﻨﮥ زور ﻣﻦ اﻷﻋﺮاب ﻓﺸـﻬﺪوا ﺑﺬﻟﮏ ﻓﺰﻋﻤﻮا أﻧﻬﺎ أّول ﺷـﻬﺎدة زور ﺷـﻬﺪ ﺑﻬﺎ‬‫ﻓﯽ اﻹﺳﻼم ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺷـﺮاء اﻟﺠﻤﻞ ﻟﻌﺎﺋﺸـﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ -‬و ﺧﺒﺮ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب«‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ اﻟﻔﺰارّي ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻋﺎﺑﺲ اﻷزرق‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﻟا ﺨﻄﺎب اﻟﻬﺠﺮّي ﻋﻦ ﺻﻔﻮان ﺑﻦ ﻗﺒﯿﺼﮥ اﻷﺣﻤﺴﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟﻌﺮﻧﯽ ﺻﺎﺣﺐ اﻟﺠﻤﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﯿﻨﻤﺎ أﻧﺎ أﺳﯿﺮ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ إذ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪798 :‬‬‫ﻋﺮض ﻟﯽ راﮐﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺻﺎﺣﺐ اﻟﺠﻤﻞ‪ ،‬أ ﺗﺒﯿﻊ ﺟﻤﻠﮏ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﺑﮑﻢ؟ ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﺑﺄﻟﻒ درﻫﻢ‪ ،‬ﻗﺎل ﻣﺠﻨﻮن أﻧﺖ؟! ﺟﻤﻞ ﯾﺒﺎع ﺑﺄﻟﻒ درﻫﻢ؟! ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ ﺟﻤﻞ ﻫﺬا‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﻣّﻢ ذﻟﮏ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﻃﻠﺒﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﺣﺪا ﻗّﻂ إﻟّﺎ أدرﮐﺘﻪ و ﻻ ﻃﻠﺒﻨﯽ و أﻧﺎ ﻋﻠﯿﻪ أﺣﺪ ﻗّﻂ إﻟّﺎ ﻓّﺘﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻮ ﺗﻌﻠﻢ ﻟﻤﻦ ﻧﺮﯾﺪه ﻷﺣﺴﻨﺖ ﺑﯿﻌﻨﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻟﻤﻦ ﺗﺮﯾﺪه؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻻّﻣﮏ! ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻟﻘﺪ ﺗﺮﮐﺖ أّﻣﯽ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ ﻗﺎﻋﺪة ﻣﺎ ﺗﺮﯾﺪ ﺑﺮاﺣﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ ،‬إﻧّﻤﺎ ارﯾﺪه ﻻّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻓﻬﻮ ﻟﮏ‪ ،‬ﺧﺬه ﺑﻐﯿﺮ ﺛﻤﻦ! ﻗﺎل‪ :‬ﻻ‬‫و ﻟﮑﻦ ارﺟﻊ ﻣﻌﻨﺎ إﻟﯽ اﻟّﺮﺟﻞ ﻓﻠﻨﻌﻄﮏ ﻧﺎﻗـﮥ ﻣﻬﺮّﯾﮥ و زادوﻧﯽ أرﺑﻌﻤﺎﺋﮥ أو ﺳـّﺘﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﯽ‪ :‬ﯾﺎ أﺧﺎ ﻋﺮﯾﻨﮥ! ﻫﻞ ﻟﮏ دﻻﻟﮥ ﺑﺎﻟﻄﺮﯾﻖ؟‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ! أﻧـﺎ ﻣﻦ أدرك )أدّل‪ .‬ظ( اﻟّﻨـﺎس‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻤﺮ ﻣﻌﻨـﺎ‪ ،‬ﻓﺴـﺮت ﻣﻌﻬﻢ ﻓﻼ أﻣّﺮ ﻋﻠﯽ واد و ﻻ ﻣﺎء إﻟّﺎ ﺳﺄﻟﻮﻧﯽ ﻋﻨﻪ ﺣّﺘﯽ ﻃﺮﻗﻨﺎ ﻣﺎء‬‫اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺼـﺮﺧﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﺑـﺄﻋﻠﯽ ﺻﻮﺗﻬـﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺿـﺮﺑﺖ ﻋﻀـﺪ ﺑﻌﯿﺮﻫـﺎ ﻓﺄﻧـﺎﺧﺘﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬أﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﺻﺎﺣﺒـﮥ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب ﻃﺮوﻗﺎ!‬‫رّدوﻧﯽ! ﺗﻘﻮل ذﻟـﮏ ﺛﻼﺛـﺎ‪ ،‬ﻓﺄﻧـﺎﺧﺖ و أﻧـﺎﺧﻮا ﺣﻮﻟﻬـﺎ و ﻫﻢ ﻋﻠﯽ ذﻟـﮏ و ﻫﯽ ﺗﺄﺑﯽ ﺣّﺘﯽ ﮐﺎﻧﺖ اﻟّﺴﺎﻋـﮥ اﻟّﺘﯽ أﻧﺎﺧﻮا ﻓﯿﻬﺎ ﻣﻦ اﻟﻐـﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺠﺎءﻫﺎ اﺑﻦ ﻟا ّﺰﺑﯿﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﻨﺠﺄ! اﻟّﻨﺠﺄ! ﻓﻘﺪ أدرﮐﮑﻢ و اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺎرﺗﺤﻠﻮا و ﺷﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﺎﻧﺼﺮﻓﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﯽ أﺣﻤـﺪ ﺑﻦ زﻫﯿﺮ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺛﻨـﺎ أﺑﯽ‪ ،‬ﻗﺎل ﺣـّﺪﺛﻨﯽ وﻫﺐ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﺣﺎزم‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ اﻷﯾﻠﯽ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧّﻪ ﻟﻤﺎ ﺑﻠﻎ ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻣﻨﺰل ﻋﻠّﯽ ﺑﺬي ﻗﺎر اﻧﺼـﺮﻓﻮا إﻟﯽ اﻟﺒﺼـﺮة ﻓﺄﺧﺬوا ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﮑﺪر‪ ،‬ﻓﺴـﻤﻌﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ! ﻧﺒﺎح‬‫اﻟﮑﻼب ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أّي ﻣﺎء ﻫﺬا؟ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬اﻟﺤﻮأب! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫! إﻧّﯽ ﻟﻬﯿﻪ! ﻗـﺪ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ﺻـﻠﻌﻢ( ﯾﻘﻮل‪ -‬و ﻋﻨـﺪه ﻧﺴﺎؤه‪ :-‬ﻟﯿﺖ ﺷـﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب؟! ﻓﺄرادت اﻟّﺮﺟﻮع ﻓﺄﺗﺎﻫﺎ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﺰﻋﻢ أﻧّﻪ ﻗﺪ ﮐﺬب ﻣﻦ ﻗﺎل إّن ﻫﺬا اﻟﺤﻮأب؛ و ﻟﻢ ﯾﺰل ﺣّﺘﯽ ﻣﻀﺖ ‪.‬‬
‫و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﯿﻦ اﻟﻤﺴﻌﻮدي در »ﻣﺮوج اﻟّﺬﻫﺐ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﺳـﺎر اﻟﻘﻮم ﻧﺤﻮ اﻟﺒﺼـﺮة ﻓﯽ ﺳـّﺘﻤﺎﺋﮥ راﮐﺐ ﻓـﺎﻟﺘﻬﻮا ﻓﯽ اﻟّﻠﯿـﻞ إﻟﯽ ﻣـﺎء ﻟﺒﻨﯽ ﮐﻼـب ﯾﻌﺮف ﺑﺎﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻋﻠﯿﻪ ﻧﺎس ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﮐﻼب‪ ،‬ﻓﻌﻮت‬‫ﮐﻼﺑﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﺮﮐﺐ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 127‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪799 :‬‬‫رّدوﻧﯽ إﻟﯽ ﺣﺮم رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻻ ﺣﺎﺟﮥ ﻟﯽ ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﯿﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﺎ ﻫﺬا اﻟﺤﻮأب و ﻟﻘﺪ ﻏﻠﻂ ﻓﯿﻤﺎ‬‫أﺧﺒﺮك ﺑﻪ! و ﮐﺎن ﻃﻠﺤـﮥ ﻓﯽ ﺳﺎﻗـﮥ اﻟّﻨﺎس ﻓﻠﺤﻘﻬﺎ ﻓﺄﻗﺴﻢ أّن ذﻟﮏ ﻟﯿﺲ ﺑﺎﻟﺤﻮأب‪ ،‬و ﺷـﻬﺪ ﻣﻌﻬﻤﺎ ﺧﻤﺴﻮن رﺟﻼ ﻣّﻤﻦ ﮐﺎن ﻣﻌﻬﻢ‪ ،‬ﻓﮑﺎن‬‫ذﻟﮏ أّول ﺷﻬﺎدة زور اﻗﯿﻤﺖ ﻓﯽ اﻹﺳﻼم ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﺳﻌﯿﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﮑﺮﯾﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﻈﻔﺮ ﺑﻦ اﻟﻤﻨﺼﻮر اﻟّﺴﻤﻌﺎﻧﯽ اﻟﻤﺮوزي اﻟﻔﻘﯿﻪ اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻷﻧﺴﺎب« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺤﻮأﺑﯽ‪ :‬ﺑﻔﺘﺢ‬‫اﻟﺤﺎء اﻟﻤﻬﻤﻠﮥ و ﺳـﮑﻮن اﻟﻮاو و اﻟﻬﻤﺰة و ﻓﯽ آﺧﺮﻫﺎ اﻟﺒﺎء اﻟﻤﻮّﺣﺪة‪ :‬ﻫﺬه اﻟّﻨﺴـﺒﮥ إﻟﯽ ﺣﻮأب‪ -‬ﻋﻠﯽ وزن ﻓﻮﻋﻞ‪ -‬ﻫﺬه اﻟّﻨﺴـﺒﮥ إﻟﯽ ﻣﺎء ﯾﻘﺎل‬‫ﻟﻪ اﻟﺤﻮأب ﻓﯽ ﻃﺮﯾﻖ اﻟﺒﺼﺮة إذا ﺧﺮﺟﺖ ﻣﻦ ﻣّﮑﮥ إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﮑﻠﺒﯽ‪ :‬ﻫﯽ اﻟﺤﻮأب ﺑﻨﺖ ﮐﻠﺐ ﺑﻦ وﺑﺮة‪ ،‬و إﻟﯿﻬﺎ ﯾﻨﺴﺐ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪،‬‬‫ورد ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺼﺎم ﺑﻦ ﻗﺪاﻣـﮥ و ﻋﻦ ﻋﮑﺮﻣـﮥ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل ﻟﻨﺴﺎﺋﻪ‪ :‬ﻟﯿﺖ‬‫ﺷﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﺻﺎﺣﺒﮥ اﻟﺠﻤﻞ اﻷدﯾﺐ‪ -‬و ﻗﯿﻞ اﻷﺣﻤﺮ‪ -‬ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب!‬‫و روي إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﮐﺬﻟﮏ ﻋﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺎزم ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ أﻧّﻬﺎ ﻣّﺮت ﺑﻤﺎء ﻓﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﺴﺄﻟﺖ ﻋﻦ‬‫اﻟﻤﺎء‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻫﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮب‪ ،‬و اﻟﻘّﺼﮥ ﻓﯽ ذﻟﮏ أّن ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻌﺪ ﻗﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن و ﺑﯿﻌﮥ ﻋﻠﯽ ﺧﺮﺟﺎ إﻟﯽ ﻣّﮑﮥ و ﮐﺎﻧﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻬﻢ ﺣﺎّﺟـ ﮥ ﺗﻠﮏ اﻟّﺴـ ﻨﮥ ﺑﺴـﺒﺐ اﺟﺘﻤﺎع أﻫﻞ اﻟﻔﺴﺎد و اﻟﻌﺒﺚ ﻣﻦ اﻟﺒﻼد ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻟﻘﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺨﺮﺟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻬﺎ ﻫﺎرﺑﮥ ﻣﻦ اﻟﻔﺘﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻟﺤﻘﻬﺎ ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺣﻤﻼﻫﺎ اﻟﯽ اﻟﺒﺼـﺮة ﻓﯽ ﻃﻠﺐ دم ﻋﺜﻤﺎن ﻣﻦ ﻋﻠّﯽ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﮐﺎن اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﺧﺘﻬـﺎ أﺳـﻤﺎء ذات اﻟّﻨﻄﺎﻗﯿﻦ‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ وﺻـﻠﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻣﻌﻬﻢ إﻟﯽ ﻫـﺬا اﻟﻤﺎء ﻧﺒﺤﺖ اﻟﮑﻼب ﻋﻠﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺴﺄﻟﺖ ﻋﻦ اﻟﻤﺎء و‬‫اﺳـﻤﻪ‪ ،‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻬﺎ »اﻟﺤﻮأب« ﻓﺘﺬّﮐﺮت ﻗﻮل اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪» :‬أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺢ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب؟!« ﻓﺘﻮّﻗﻔﺖ ﻋﻠﯽ ﻟا ّﺮﺟﻮع‪،‬‬‫ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬـﺎ اﺑﻦ اﺧﺘﻬﺎ اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﯿﺲ ﻫـﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﺣّﺘﯽ ﻗﯿﻞ إﻧّﻪ ﺣﻠﻒ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ و ﮐّﻔﺮ ﻋﻦ ﯾﻤﯿﻨﻪ! و اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ‪ ،‬و ﯾّﻤﻤﺖ‬‫ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ إﻟﯽ اﻟﺒﺼﺮة و ﮐﺎﻧﺖ وﻗﻌﮥ اﻟﺠﻤﻞ اﻟﻤﻌﺮوﻓﮥ[‪.‬‬‫و ﯾﺎﻗﻮت ﺣﻤﻮي در »ﻣﻌﺠﻢ اﻟﺒﻠﺪان« در ذﮐﺮ ﺣﻮأب ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪800 :‬‬‫ﻣﻨﺼﻮر‪» :‬اﻟﺤﻮأب« ﻣﻮﺿﻊ ﺑﺌﺮ ﻧﺒﺤﺖ ﮐﻼﺑﻪ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻨﺪ ﻣﻘﺒﻠﻬﺎ إﻟﯽ اﻟﺒﺼﺮة‪ ،‬ﺛّﻢ أﻧﺸﺪ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﻫﯽ إﻟّﺎ ﺷـﺮﺑﮥ ﺑﺎﻟﺤﻮءب ﻓﺼـﻌﺪي ﻣﻦ ﺑﻌﺪﻫﺎ أو ﺻّﻮﺑﯽ و ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟّﻤﺎ أرادت اﻟﻤﻀـّﯽ إﻟﯽ اﻟﺒﺼـﺮة ﻓﯽ وﻗﻌﮥ اﻟﺠﻤﻞ ﻣّﺮت‬‫ﺑﻬـﺬا اﻟﻤﻮﺿﻊ ﻓﺴـﻤﻌﺖ ﻧﺒﺎح اﻟﮑﻼب‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﻫﺬا اﻟﻤﻮﺿﻊ؟ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻫﺬا ﻣﻮﺿﻊ ﯾﻘﺎل ﻟﻪ اﻟﺤﻮأب ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﺎ ﻟﻠّﻪ! ﻣﺎ أراﻧﯽ إﻟّﺎ ﺻﺎﺣﺒﮥ‬‫اﻟﻘّﺼﮥ! ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ :‬و أّي ﻗّﺼﮥ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل و ﻋﻨﺪه ﻧﺴﺎءه‪ :‬ﻟﯿﺖ ﺷـﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب ﺳﺎﺋﺮة إﻟﯽ‬‫اﻟﻤﺸﺮق ﻓﯽ ﮐﺘﯿﺒﮥ‪ ،‬و ﻫّﻤﺖ ﺑﺎﻟّﺮﺟﻮع ﻓﻐﺎﻟﻄﻮﻫﺎ و ﺣﻠﻔﻮا ﻟﻬﺎ أﻧّﻪ ﻟﯿﺲ ﺑﺎﻟﺤﺆب ‪.‬‬
‫و ﻋﺰ اﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺠﺰري اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ در »ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺎﻣﻞ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻗﺎل اﻟﻌﺮﻧّﯽ‪ :‬ﺑﯿﻨﻤﺎ أﻧﺎ أﺳـﯿﺮ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ إذ ﻋﺮض ﻟﯽ راﮐﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﺗﺒﯿﻊ ﺟﻤﻠﮏ؟ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﺑﮑﻢ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺑﺄﻟﻒ درﻫﻢ‪ ،‬ﻗﺎل أ ﻣﺠﻨﻮن‬‫أﻧﺖ؟! ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻟﻢ؟ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ ﻃﻠﺒﺖ ﻋﻠﯿﻪ أﺣـﺪا إﻟّـﺎ أدرﮐﺘﻪ و ﻻـ ﻃﻠﺒﻨﯽ و أﻧـﺎ ﻋﻠﯿﻪ أﺣـﺪ إﻟّـﺎ ﻓﺘﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻮ ﺗﻌﻠﻢ ﻟﻤﻦ ﻧﺮﯾـﺪه‪ ،‬إﻧّﻤﺎ ﻧﺮﯾـﺪه ﻻم‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪.‬‬‫ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﺧﺬه ﺑﻐﯿﺮ ﺛﻤﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻞ ﺗﺮﺟﻊ ﻣﻌﻨﺎ إﻟﯽ اﻟّﺮﺣﻞ ﻓﻨﻌﻄﯿﮏ ﻧﺎﻗﮥ و دراﻫﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺮﺟﻌﺖ ﻣﻌﻪ ﻓﺄﻋﻄﻮﻧﯽ ﻧﺎﻗﮥ ﻣﻬﺮﯾﮥ و أرﺑﻌﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ أو‬‫ﺳّﺘﻤﺎﺋﮥ و ﻗﺎﻟﻮا ﻟﯽ‪:‬‬‫ﯾﺎ أﺧﺎ ﻋﺮﯾﻨﮥ! ﻫﻞ ﻟﮏ دﻻﻟﮥ ﺑﺎﻟّﻄﺮﯾﻖ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬أﻧﺎ ﻣﻦ أدّل اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻓﺴـﺮ ﻣﻌﻨﺎ‪ ،‬ﻓﺴﺮت ﻣﻌﻬﻢ ﻓﻼ أﻣّﺮ ﻋﻠﯽ واد إﻟّﺎ ﺳﺄﻟﻮﻧﯽ ﻋﻨﻪ ﺣّﺘﯽ ﻃﺮﻗﻨﺎ‬‫اﻟﺤﻮأب و ﻫﻮ ﻣـﺎء ﻓﻨﺒﺤﺘﻨـﺎ ﮐﻼﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﻮا أّي ﻣﺎء ﻫـﺬا؟ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻫـﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮب‪ ،‬ﻓﺼـﺮﺧﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﺑﺄﻋﻠﯽ ﺻﻮﺗﻬﺎ و ﻗﺎﻟﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ‬‫راِﺟُﻌﻮَن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 128‬از ‪196‬‬‫‪ ،‬إﻧّﯽ ﻟﻬﯿﻪ! ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﯾﻘﻮل و ﻋﻨﺪه ﻧﺴﺎؤه‪ :‬ﻟﯿﺖ ﺷـﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﺛﻢ ﺿﺮﺑﺖ‬‫ﻋﻀـﺪ ﺑﻌﯿﺮﻫﺎ ﻓﺄﻧﺎﺧﺘﻪ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬رّدوﻧﯽ! أﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﺻﺎﺣﺒـﮥ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﺄﻧﺎﺧﻮا ﺣﻮﻟﻬﺎ ﯾﻮﻣﺎ و ﻟﯿﻠﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬أﻧّﻪ ﮐﺬب و‬‫ﻟﻢ ﯾﺰل ﺑﻬﺎ و ﻫﯽ ﺗﻤﺘﻨﻊ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬اﻟّﻨﺠﺎء! اﻟّﻨﺠﺎء! ﻗﺪ أدرﮐﮑﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ! ﻓﺎرﺗﺤﻠﻮا ﻧﺤﻮ اﻟﺒﺼﺮة[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪801 :‬‬‫و أﺑـﻮ اﻟﻤﻈﻔﺮ ﯾﻮﺳـﻒ ﺑﻦ ﻗﺰﻏﻠﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺴـﺒﻂ اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي در »ﺗـﺬﮐﺮه ﺧﻮاّص اﻻـّﻣﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ذﮐﺮ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻓﯽ ﺗـﺎرﯾﺨﻪ أّن ﻋﺎﺋﺸـﮥ‬‫اﺷﺘﺮت اﻟﺠﻤﻞ ﻣﻦ رﺟﻞ ﻣﻦ ﻋﺮﯾﻨﮥ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ و ﻧﺎﻗﮥ‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺨﻪ‪ :‬إّن ﻋﺎﺋﺸﮥ اﺷﺘﺮت اﻟﺠﻤﻞ ﻣﻦ رﺟﻞ ﻣﻦ ﻋﺮﯾﻨﮥ ﺑﺴّﺘﻤﺎﺋﮥ‬‫درﻫﻢ ﻧﺎﻗﮥ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺨﻪ إّن ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟّﻤﺎ اﺷﺘﺮﺗﻪ ﻓﻤّﺮت ﻋﻠﯽ ﻣﺎء ﯾﻘﺎل ﻟﻪ اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﻨﺒﺤﺘﻬﺎ ﮐﻼﺑﻪ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﻫﺬا اﻟﻤﮑﺎن؟‬‫ﻓﻘـﺎل ﻟﻬـﺎ ﺳﺎﺋﻖ اﻟﺠﻤﻞ اﻟﻌﺮﻧّﯽ‪ :‬ﻫـﺬا اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﺎﺳﺘﺮﺟﻌﺖ و ﺻـﺮﺧﺖ ﺑﺄﻋﻠﯽ ﺻﻮﺗﻬﺎ ﺛّﻢ ﺿـﺮﺑﺖ ﻋﻀـﺪ ﺑﻌﯿﺮﻫﺎ ﻓﺄﻧﺎﺧﺘﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻﺎﺣﺒﮥ اﻟﺤﻮأب‪ ،‬رّدوﻧﯽ إﻟﯽ ﺣﺮم اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ! ﻗﺎﻟﺘﻬﺎ ﺛﻼﺛﺎ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯿﻤﺎ ﺣﮑﺎه ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﮑﻠﺒﯽ‪ :‬اﺳﺘﺮﺟﻌﺖ و ذﮐﺮت ﻗﻮل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺑﮏ إذا ﻧﺒﺤﺘﮏ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب! ﻓﻘﺎل‬‫ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﻫﺬا اﻟﺤﻮأب و ﻗﺪ ﻏﻠﻂ اﻟﻌﺮﻧّﯽ ﺛّﻢ أﺣﻀﺮ ﺧﻤﺴﯿﻦ رﺟﻼ ﻓﺸﻬﺪوا ﻣﻌﻬﻤﺎ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ و ﺣﻠﻔﻮا‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟّﺸﻌﺒّﯽ‪ :‬ﻓﻬﯽ أّول ﺷﻬﺎدة زور اﻗﯿﻤﺖ ﻓﯽ اﻻﺳﻼم‪ .‬و‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺨﻪ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب ﻗﺎﻟﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫إﻧّﯽ ﻟﻬﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺪ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﯾﻘﻮل ﻟﻨﺴﺎﺋﻪ‪ :‬أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب‪ ،‬و أرادت اﻟّﺮﺟﻮع‪ ،‬ﻓﻤﻨﻌﻬﺎ اﻟّﺰﺑﯿﺮ[‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﺤﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻫﺒﮥ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺪاﺋﻨﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي اﻟﮑﻠﺒّﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺻﺎﻟـﺢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬و روي ﺟﺮﯾﺮ ﺑﻦ ﯾﺰﯾـﺪ ﻋﻦ ﻋﺎﻣﺮ اﻟﺸـﻌﺒﯽ‪ ،‬و روي ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﺳـﺤﺎق ﻋﻦ ﺣﺒﯿﺐ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ‪،‬‬‫ﻗـﺎﻟﻮا ﺟﻤﯿﻌـﺎ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺧﺮﺟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ و ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻣﻦ ﻣـّﮑ ﮥ إﻟﯽ اﻟﺒﺼـﺮة ﻃﺮﻗﺖ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬و ﻫﻮ ﻣﺎء ﻟﺒﻨﯽ ﻋﺎﻣﺮ ﺑﻦ ﺻﻌﺼـﻌﮥ‪ ،‬ﻓﻨﺒﺤﺘﻬﻢ‬‫ﮐﻼـب ﻓﻨﻔﺮت ﺻـﻌﺎب إﺑﻠﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل ﻗﺎﺋـﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻟﻌﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﺤﻮأب ﻓﻤـﺎ أﮐﺜﺮ ﮐﻼﺑﻬﺎ! ﻓﻠّﻤﺎ ﺳـﻤﻌﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ذﮐﺮ اﻟﺤﻮأب ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أ ﻫـﺬا ﻣﺎء‬‫اﻟﺤﻮأب؟ ﻗـﺎﻟﻮا ﻧﻌﻢ! ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬رّدوﻧﯽ! رّدوﻧﯽ! ﻓﺴﺄﻟﻮﻫﺎ ﻣﺎ ﺷﺎﻧﻬﺎ ﻣﺎ ﺑـﺪا ﻟﻬﺎ؟ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﯾﻘﻮل‪ :‬ﮐـﺄﻧﯽ ﺑﮑﻼـب ﻣﺎء ﯾـﺪﻋﯽ اﻟﺤﻮأب ﻗـﺪ ﻧﺒﺤﺖ ﺑﻌﺾ ﻧﺴﺎﺋﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إّﯾﺎك ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮاء أن ﺗﮑﻮﻧﯿﻬﺎ! ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬ﻣﻬﻼ‪ ،‬ﯾﺮﺣﻤﮏ‬‫اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺈﻧﺎ ﻗـﺪ ﺟﺰﻧﺎ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب ﺑﻔﺮاﺳـﺦ ﮐﺜﯿﺮة! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أ ﻋﻨـﺪك ﻣﻦ ﯾﺸـﻬﺪ ﺑﺄّن ﻫـﺬه اﻟﮑﻼب اﻟّﻨﺎﺑﺤﮥ ﻟﯿﺴﺖ ﻋﻠﯽ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب؟ ﻓﻠّﻔﻖ ﻟﻬﺎ‬‫اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻃﻠﺤﮥ ﺧﻤﺴﯿﻦ أﻋﺮاﺑﯿﺎ ﺟﻌﻼ ﻟﻬﻢ ﺟﻌﻼ‪ ،‬ﻓﺤﻠﻔﻮا ﻟﻬﺎ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪802 :‬‬‫ﺷﻬﺪوا أّن ﻫﺬا اﻟﻤﺎء ﻟﯿﺲ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﮑﺎﻧﺖ ﻫﺬه أّول ﺷﻬﺎدة زور ﻓﯽ اﻹﺳﻼم‪ ،‬ﻓﺴﺎرت ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﻮﺟﻬﻬﺎ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ اﻟﻔﺪاء إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻻّﯾﻮﺑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺨﺘﺼـﺮ ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺦ اﻟﺒﺸـﺮ« در ﺣﻮادث ﺳﻨﻪ ﺳّﺖ و ﺛﻼﺛﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ذﮐﺮ ﻣﺴﯿﺮ ﻋﺎﺋﺸﮥ و‬‫ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ إﻟﯽ اﻟﺒﺼﺮة‪:‬‬‫و ﻟّﻤﺎ ﺑﻠﻎ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻗﺘﻞ ﻋﺜﻤﺎن أﻋﻈﻤﺖ ذﻟﮏ و دﻋﺖ إﻟﯽ اﻟّﻄﻠﺐ ﺑـﺪﻣﻪ و ﺳﺎﻋـﺪﻫﺎ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ و ﺟﻤﺎﻋﮥ‬‫ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣـّﯿ ﮥ و ﺟﻤﻌﻮا ﺟﻤﻌﺎ ﻋﻈﯿﻤﺎ و اﺗّﻔﻖ رأﯾﻬﺎ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻀـّﯽ إﻟﯽ اﻟﺒﺼـﺮة ﻟﻼﺳﺘﯿﻼء ﻋﻠﯿﻬﺎ و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﺑﺎﻟّﺸﺎم ﻗﺪ ﮐﻔﺎﻧﺎ أﻣﺮﻫﺎ‪ ،‬و ﮐﺎن‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻗـﺪ ﻗـﺪم ﻣﻦ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓـﺪﻋﻮه إﻟﯽ اﻟﻤﺴـﯿﺮ ﻣﻌﻬﻢ ﻓﺎﻣﺘﻨﻊ و ﺳﺎروا و أﻋﻄﯽ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻨﯿﮥ ﻋﺎﺋﺸﮥ اﻟﺠﻤﻞ اﻟﻤﺴـّﻤﯽ ﺑﻌﺴـﮑﺮ‪،‬‬‫اﺷﺘﺮاه ﺑﻤﺎﺋﮥ دﯾﻨﺎر‪ ،‬و ﻗﯿﻞ ﺑﺜﻤﺎﻧﯿﻦ دﯾﻨﺎرا‪،‬‬‫ﻓﺮﮐﺒﺘﻪ و ﺿـﺮﺑﻮا ﻓﯽ ﻃﺮﯾﻘﻬﻢ ﻣﮑﺎﻧﺎ ﯾﻘﺎل ﻟﻪ »اﻟﺤﻮأب« ﻓﻨﺒﺤﺘﻬﻢ ﮐﻼﺑﻪ؛ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬أّي ﻣﺎء ﻫﻮ ﻫﺬا؟ ﻓﻘﯿﻞ‪ :‬ﻫﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﺼـﺮﺧﺖ‬‫ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺑﺄﻋﻠﯽ ﺻﻮﺗﻬﺎ و ﻗﺎﻟﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 129‬از ‪196‬‬‫‪ ،‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ ،‬و ﻋﻨﺪه ﻧﺴﺎءه‪:‬‬‫ﻟﯿﺖ ﺷﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﯾﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب؟! ﺛّﻢ ﺿﺮﺑﺖ ﻋﻀﺪ ﺑﻌﯿﺮﻫﺎ ﻓﺄﻧﺎﺧﺘﻪ و ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫رّدوﻧﯽ‪ ،‬أﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﺻﺎﺣﺒـﮥ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب! ﻓﺄﻧﺎﺧﻮا ﯾﻮﻣﺎ و ﻟﯿﻠـﮥ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﻬﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬إﻧّﻪ ﮐـﺬب‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻟﯿﺲ ﻫـﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬و ﻟﻢ‬‫ﯾﺰل ﺑﻬﺎ و ﻫﯽ ﺗﻤﻨﻊ ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪:‬‬‫اﻟّﻨﺠﺎ! اﻟّﻨﺠﺎ! ﻓﻘـﺪ أدرﮐﮑﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻓﺎرﺗﺤﻠﻮا ﻧﺤﻮ اﻟﺒﺼـﺮة! ﻓﺎﺳـﺘﻮﻟﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﻌـﺪ ﻗﺘﺎل ﻣﻊ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ ﻓﻘﺘﻞ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب‬‫ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ أرﺑﻌﻮن رﺟﻼ و أﻣﺴﮏ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ ﻓﻨﺘﻔﺖ ﻟﺤﯿﺘﻪ و ﺣﻮاﺟﺒﻪ و ﺳﺠﻦ ﺛّﻢ أﻃﻠﻘﺘﻪ ‪.‬‬
‫و زﯾﻦ اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﻈﻔﺮ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﻔﻮارس اﻟﻮردي اﻟﻤﻌّﺮي اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ در »ﺗﺘّﻤﮥ اﻟﻤﺨﺘﺼـﺮ ﻓﯽ أﺧﺒﺎر اﻟﺒﺸـﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و‬‫ﻃﻠﺐ ﺑـﺪم ﻋﺜﻤـﺎن ﻋﺎﺋﺸـﮥ و ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ و ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣـّﯿ ﮥ و ﺳﺎروا ﻓﯽ ﺟﻤﻊ ﻋﻈﯿﻢ ﻟﻼﺳﺘﯿﻼء ﻋﻠﯽ اﻟﺒﺼـﺮة و‬‫اﮐﺘﻔﻮا ﺑﻤﻌﺎوﯾﮥ ﻓﯽ أﻣﺮ اﻟّﺸﺎم‪ ،‬و أﺑﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻋﻦ اﻟﻤﺴـﯿﺮ ﻣﻌﻬﻢ و أﻋﻄﯽ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻨﯿﮥ ﻋﺎﺋﺸﮥ اﻟﺠﻤﻞ اﻟﻤﺴّﻤﯽ ﺑﻌﺴﮑﺮ اﺷﺘﺮاه ﺑﻤﺎﺋﮥ‬‫دﯾﻨﺎر‪ .‬و ﻗﯿﻞ ﺑﺜﻤﺎﻧﯿﻦ؛‬‫ﻓﺮﮐﺒﺘﻪ و ﻣّﺮوا ﺑﻤﮑﺎن اﺳﻤﻪ »اﻟﺤﻮأب« ﻓﻨﺒﺤﺘﻬﻢ ﮐﻼﺑﻪ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬أّي ﻣﺎء ﻫﺬا؟ ﻗﯿﻞ‪ :‬ﻫﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﻓﺼﺮﺧﺖ و ﻗﺎﻟﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪803 :‬‬‫ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫؛ ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻘﻮل و ﻋﻨـﺪه ﻧﺴـﺎؤه‪ :‬ﻟﯿﺖ ﺷـﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﯾﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب؟! ﺛﻢ ﺿـﺮﺑﺖ ﻋﻀـﺪ‬‫ﺑﻌﯿﺮﻫـﺎ ﻓﺄﻧﺎﺧﺘﻪ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬رّدوﻧﯽ! ﻓﺄﻧﺎﺧﻮا ﯾﻮﻣﺎ و ﻟﯿﻠـﮥ و ﻗﺎل ﻟﻬﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ إﻧّﻪ ﮐـﺬب‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻟﯿﺲ ﻫـﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب و ﻟﻢ ﯾﺰل ﺑﻬﺎ و‬‫ﻫﯽ ﺗﻤﺘﻨﻊ ﻓﻘـﺎل‪ :‬اﻟّﻨﺠﺎ! اﻟّﻨﺠﺎ! ﻓﻘـﺪ أدرﮐﮑﻢ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ؛ ﻓﺎرﺗﺤﻠﻮا ﻧﺤﻮ اﻟﺒﺼـﺮة و اﺳـﺘﻮﻟﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﻌـﺪ ﻗﺘﺎل ﻣﻊ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ و‬‫ﻗﺘﻞ ﻣﻦ أﺻﺤﺎب ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ أرﺑﻌﻮن رﺟﻼ و أﻣﺴﮏ ﻓﻨﺘﻔﺖ ﻟﺤﯿﺘﻪ و ﺣﺎﺟﺒﺎه و ﺳﺠﻦ ﺛّﻢ اﻃﻠﻖ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺧﻠﺪون ﻣﻐﺮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] ،‬و أرﮐﺐ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻨﯿﮥ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺟﻤﻼ اﺳﻤﻪ »ﻋﺴﮑﺮ« اﺷﺘﺮاه ﺑﻤﺎﺋﮥ دﯾﻨﺎر‪،‬‬‫و ﻗﯿـﻞ ﺑﺜﻤـﺎﻧﯿﻦ‪ ،‬و ﻗﯿـﻞ ﺑـﻞ ﮐﺎن ﻟﺮﺟﻞ ﻣﻦ ﻋﺮﯾﻨـﮥ‪ ،‬ﻋﺮض ﻟﻬﻢ ﺑﺎﻟّﻄﺮﯾﻖ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ ﻓﺎﺳـﺘﺒﺪﻟﻮا ﺑﻪ ﺟﻤﻞ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻋﻠﯽ أن ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺄﻟﻒ ﻓﺰادوه‬‫أرﺑﻌﻤﺎﺋﮥ درﻫﻢ و ﺳﺄﻟﻮه ﻋﻦ دﻻﻟﮥ اﻟﻄﺮﯾﻖ ﻓﺪﻟّﻬﻢ‬‫و ﻣّﺮ ﺑﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب ﻓﻨﺒﺤﺘﻬﻢ ﮐﻼﺑﻪ و ﺳﺄﻟﻮه ﻋﻦ اﻟﻤﺎء ﻓﻌّﺮﻓﻬﻢ ﺑﺎﺳـﻤﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬رّدوﻧﯽ! ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل و ﻋﻨﺪه ﻧﺴﺎءه‪ :‬ﻟﯿﺖ ﺷﻌﺮي‪ :‬أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب ﺛّﻢ ﺿﺮﺑﺖ ﻋﻀﺪ ﺑﻌﯿﺮﻫﺎ ﻓﺄﻧﺎﺧﺘﻪ و أﻗﺎﻣﺖ ﺑﻬﻢ ﯾﻮﻣﺎ و ﻟﯿﻠﮥ‪ ،‬إﻟﯽ‬‫أن ﻗﯿﻞ‪ :‬اﻟّﻨﺠﺎ! اﻟّﻨﺠﺎ ﻗﺪ أدرﮐﮑﻢ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻓﺎرﺗﺤﻠﻮا ﻧﺤﻮ اﻟﺒﺼﺮة[‪.‬‬‫و ﻣﺤﺐ اﻟـﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺸـﺤﻨﮥ اﻟﺤﻠﺒﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ در ﮐﺘﺎب »روض اﻟﻤﻨﺎﺿـﺮ ﻓﯽ ﻋﻠﻢ اﻻواﺋﻞ و اﻷواﺧﺮ« در وﻗﺎﯾﻊ‬‫ﺳﻨﻪ ﺳّﺖ و ﺛﻼـﺛﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟّﻤﺎ وﺻﻞ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯽ اﻟﯿﻤﻦ ﺧﺮج اﻟّـﺬي ﮐﺎن ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﻗﺒﻞ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬و ﻫﻮ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻨﯿـﮥ ﺑﻬﺎ ﻣﻦ اﻷﻣﻮال إﻟﯽ‬‫ﻣّﮑـ ﮥ و ﺻﺎر ﻣﻊ ﻋﺎﺋﺸـﮥ و ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ؛ و ﺟﻤﻌﻮا ﺟﻤﻌﺎ ﻋﻈﯿﻤﺎ و ﻗﺼﺪوا اﻟﺒﺼـﺮة؛ و ﻟﻢ ﯾﻮاﻓﻘﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ؛ و أﻋﻄﯽ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻨﯿﮥ‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﺟﻤﻼ ﮐﺎن اﺷﺘﺮاه ﺑﻤﺎﺋﮥ دﯾﻨﺎر اﺳﻤﻪ ﻋﺴﮑﺮ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ ﺑﺜﻤﺎﻧﯿﻦ؛ و‬‫رﮐﺒﺘﻪ و ﻣّﺮوا ﺑﻤﮑﺎن اﺳـﻤﻪ اﻟﺤﻮأب؛ ﻓﻨﺒﺤﺘﻬﻢ ﮐﻼﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ :‬أّي ﻣﺎء ﻫﺬا؟ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻫﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب ﻓﺼـﺮﺧﺖ و ﻗﺎﻟﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ وَ‬‫ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫‪ ،‬ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل و ﻋﻨﺪه ﻧﺴﺎؤه‪ :‬ﻟﯿﺖ ﺷﻌﺮي أّﯾﺘﮑّﻦ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب! ﺛّﻢ ﺿﺮﺑﺖ ﻋﻀﺪ ﺑﻌﯿﺮﻫﺎ‬‫ﻓﺄﻧﺎﺧﺘﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪804 :‬‬‫و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬رّدوﻧﯽ! ﻓﺄﻗﺎﻣﻮا ﯾﻮﻣﺎ و ﻟﯿﻠﮥ ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬إﻧّﻪ ﮐﺬب‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 130‬از ‪196‬‬‫ﻟﯿﺲ ﻫﺬا ﻣﺎء اﻟﺤﻮأب و ﻟﻢ ﯾﺰل ﺑﻬﺎ و ﻫﯽ ﺗﻤﺘﻨﻊ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﻨﺠﺎ! اﻟّﻨﺠﺎ! ﻓﻘﺪ أدرﮐﮑﻢ ﻋﻠﯽ! ﻓﺎرﺗﺤﻠﻮا ﻓﻮﺻـﻠﻮا اﻟﺒﺼـﺮة و اﺳـﺘﻨﺰﻟﻮا )و اﺳﺘﻮﻟﻮا‪.‬‬‫ظ( ﻋﻠﯿﻬـﺎ ﺑﻌـﺪ ﻗﺘـﺎل ﻋﻈﯿﻢ ﻣـﻊ ﻋﺜﻤـﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ؛ و ﻗﺘـﻞ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب ﻋﺜﻤـﺎن ﺑﻦ ﺣﻨﯿﻒ أرﺑﻌﻮن رﺟﻼـ؛ و أﻣﺮت ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﺑﻨﺘﻒ ﻟﺤﯿﺘﻪ و‬‫ﺣﻮاﺟﺒﻪ و ﺳﺤﺒﻨﺘﻪ ﺛّﻢ أﻃﻠﻘﺘﻪ ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺧﺎوﻧﺪ ﺷﺎه ﺑﻦ ﻣﺤﻤﻮد ﻫﺮوي در »روﺿﮥ اﻟـّﺼ ﻔﺎ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ آورده‪] :‬ﺑﻌﺪ از ﻃّﯽ ﻣﺮاﺣﻞ و ﻗﻄﻊ ﻣﻨﺎزل ﺑﺂب ﺣﻮأب‬‫رﺳـﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻼب آن ﻣﻮﺿﻊ ﺑﻪ ﻫﯿﺄت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮ روي ﺷﺘﺮ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﮐﻪ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ أﻣّﯿﮥ آن را ﺑﺪوﯾﺴﺖ دﯾﻨﺎر ﺧﺮﯾﺪه ﺑﻮد و ﺑﺮﺳﻢ ﺗﺤﻔﻪ ﺑﺎو‬‫داده ﺑﺎﻧﮏ ﮐﺮدﻧﺪ؛ ﻋﺎﺋﺸﻪ ﭘﺮﺳﯿﺪ ﮐﻪ ﻧﺎم اﯾﻦ آب ﭼﯿﺴﺖ؟‬‫دﻟﯿﻞ ﻟﺸﮕﺮ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ آب ﺣﻮأب ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؛ ﻋﺎﺋﺸﻪ ﺑﺒﺎﻧﮏ ﺑﻠﻨﺪ ﮔﻔﺖ‪ِ :‬إﱠﻧﺎ ﻟ ِﱠﻠِﻪ َو ِإﱠﻧﺎ ِإﻟَﯿِْﻪ راِﺟُﻌﻮَن‬‫؛ ﻣﺮا ﺑﺎزﮔﺮداﻧﯿـﺪ ﮐﻪ ﻣﻦ از رﺳﻮل ﺧـﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺷـﻨﯿﺪم ﮐﻪ ﺑﺄزواج ﺧﻮد ﺧﻄﺎب ﻓﺮﻣﻮد در زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻧﺸﺴـﺘﻪ‬‫ﺑﻮدﯾﻢ ﮐﻪ‪ :‬ﮐـﺪام ﯾﮏ از ﺷـﻤﺎﺳﺖ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺷﺘﺮ ﺗﯿﺰ رﻓﺘﺎر ﮐﻪ ﺳـﮕﺎن ﺣﻮأب ﺑﺮ روي وي ﺑﺎﻧﮏ زﻧﻨـﺪ و ﺣﺎل آﻧﮑﻪ او در ﻣﯿﺎن ﻓﺌﻪ ﺑﺎﻏﯿﻪ‬‫ﺑﺎﺷـﺪ؟! ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ آب ﺣﻮأب ﻧﯿﺴﺖ و دﻟﯿﻞ دروغ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ و ﭘﻨﺠﺎه ﮐﺲ را ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﮔﻮاﻫﯽ ﺑﺮﯾﻦ ﻧﻬﺞ‬‫دادﻧﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »روﺿﮥ اﻟّﺼﻔﺎ« در ذﮐﺮ ﻫﻤﯿﻦ واﻗﻌﻪ آورده‪] :‬ﻋﺎﻗﺒﺖ أرﺑﺎب ﻣﮑﺮ و ﺣﯿﻠﻪ ﺑﺴﻤﻊ ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺳﺎﻧﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ زﺑﯿﺮ ﺑﯽ زاد و راﺣﻠﻪ‬‫ﺑﺠﺎﻧﺐ ﺑﺼـﺮه رﻓﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﺘـﺪارك ﻣﻬّﻢ وي ﻧﭙﺮدازي ﻏﺎﻟﺒﺎ در راه ﻫﻼك ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن ﻋﺎﺋﺸﻪ ﺑﺎ او ﻣﺤّﺒﺘﯽ ﻣﻔﺮط داﺷﺖ ﻧﺎﭼﺎر ﺑﺎ‬‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن اﻣﺎم زﻣﺎن ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻧﻤﻮده ﻋﺰﯾﻤﺖ ﺑﺼـﺮه ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﺤﻮأب رﺳـﯿﺪ ﻧﺒﺎح ﺳﮕﺎن ﮐﻪ در آن ﺣﻮاﻟﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬اﺳﺘﺮﺟﺎع ﮐﺮده‬‫ﮔﻔﺖ‪ :‬أي ﻃﻠﺤﻪ! ﺗﺮا ﺑﺨـﺪا ﺳﻮﮔﻨـﺪ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﻣﺮا ﺑﺤﺮم ﺑـﺎز ﮔﺮدان! ﻃﻠﺤﻪ از ﻣـﻮﺟﺐ آن اﺳـﺘﻔﺴﺎر ﻧﻤـﻮد ﻋـﺎﺋﺸﻪ از ﻓﺮﻣـﻮده ﺣﻀـﺮت‬‫ﻣﻘـّﺪس ﻧﺒﻮي ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳـﻤﺖ ﮔﺬارش ﯾﺎﻓﺖ ﺧﺒﺮ داد؛ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ زﺑﯿﺮ ﺟﻤﻌﯽ از أﻋﺮاب را ﺑﻌﻄﺎﯾﺎي ﻣﺨﺼﻮص ﻣﺤﻈﻮظ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻧﺰد ﻋﺎﺋﺸـﻪ‬‫ﮔﻮاﻫﯽ دادﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻊ دﯾﮕﺮﺳﺖ ﻧﻪ ﺣﻮأب! ﻧﻘﻠﺴﺖ ﮐﻪ أّول ﺷﻬﺎدت زور ﮐﻪ در اﺳﻼم واﻗﻊ ﺷﺪ اﯾﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪805 :‬‬‫ﮔﻮاﻫﯽ ﺑﻮد‪ ،‬ﻋـﺎﺋﺸﻪ را ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮ ﺳـﺨﻦ دوم اﯾﺸﺎن ﻗﺮار ﻧﻤﯽﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ زﺑﯿﺮ ﮐﻪ ﺳﺎﻗﻪ ﻟﺸـﮕﺮ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﺎو ﺑﻮد از ﻋﻘﺐ ﺗﺎﺧﺘﻪ ﺧﻮد را‬‫در ﻣﯿـﺎن ﺳـﭙﺎه اﻓﮕﻨـﺪ و آوازه در اﻧـﺪاﺧﺖ ﮐﻪ اﯾﻨﮏ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ رﺳـﯿﺪ! ﻋﺎﺋﺸﻪ از ﺑﯿﻢ آﻓﺖ و ﺗﻄّﺮق ﻣﺨﺎﻓﺖ ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺴـﺖ‬‫ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﻋـﺎﺋﺸﻪ دﻟﯿـﻞ را ﻃﻠﺐ ﻧﻤﻮد ﺗـﺎ از ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺣـﺎل ﺑﺎر دﯾﮕﺮ اﺳـﺘﻄﻼع ﮐﻨـﺪ ﻃﻠﺤﻪ ﻣﻌﺮوض داﺷﺖ ﮐﻪ دﻟﯿﻞ از اﻧﻔﻌﺎل آﻧﮑﻪ راه‬‫ﻏﻠـﻂ ﮐﺮده اﺳﺖ ﺑـﺎز ﮔﺸـﺘﻪ! ﻧﻘـﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻮن دﻟﯿـﻞ ﺳـﭙﺎه ﺑﺈﺷـﺎرت ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ ﻣﻌﺎودت ﻧﻤﻮده ﻋﺎزم ﻣـﺪﯾﻨﻪ ﺷـﺪ در راه او را ﺑﺄﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﻼﻗﺎت واﻗﻊ ﺷﺪه از وي ﭘﺮﺳـﯿﺪ ﮐﻪ از ﮐﺠﺎ ﻣﯽآﺋﯽ و از ﺳﭙﺎه ﻋﺎﺋﺸﻪ ﭼﻪ ﺧﺒﺮ داري؟ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن ﺑﺠﺎﻧﺐ ﺑﺼﺮه رﻓﺘﻨﺪ‬‫و دﻟﯿﻞ ﺣﻀﺮت أﻣﯿﺮ را از ﻧﺒﺎح ﮐﻼب ﺣﻮأب و ﻋﺰﯾﻤﺖ ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺷﻬﺎدت زور أﻋﺮاب ﺑﯿﺪﯾﺎﻧﺖ إﻋﻼم ﻧﻤﻮد[‪.‬‬‫و ﻏﯿﺎث اﻟﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻫﻤﺎم اﻟّﺪﯾﻦ اﻟﺤﺴﯿﻨﯽ اﻟﻤﺪﻋّﻮ ﺑﺨﻮاﻧﺪ أﻣﯿﺮ در »ﺣﺒﯿﺐ اﻟّﺴﯿﺮ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و در »ﻣﻘﺼﺪ أﻗﺼﯽ« و ﺑﻌﻀﯽ‬‫دﯾﮕﺮ از ﮐﺘﺐ ﻋﻠﻤﺎ ﺑﺄﻗﻼم ﺑﻼﻏﺖ اﻧﺘﻤﺎ ﻣﺮﻗﻮم ﮔﺸﺘﻪ ﮐﻪ در آن أّﯾﺎم ﮐﻪ ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺴﻔﺮ ﺑﺼﺮه ﻗﺮار داد روزي ﺑﺨﺎﻧﻪ أمّ‬‫ﺳﻠﻤﻪ رﻓﺘﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ أﻫـﻞ ﻓﺴـﺎد ﻓﺘﻨﻪ ﻋﻈﯿﻢ اﻧﮕﯿﺨﺘﻪ ﺧﻮن ﻋﺜﻤـﺎن را ﺑﻐﯿﺮ ﺣﻖ رﯾﺨﺘﻨـﺪ و اﮐﻨﻮن ﻃﻠﺤﻪ و زﺑﯿﺮ ﺟﻬﺖ ﻃﻠﺐ ﺧﻮن آن ﺧﻠﯿﻔﻪ‬‫ﻣﻈﻠﻮم ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﻋﺮاق ﻋﺮب ﺷﺪهاﻧـﺪ و ﺟﻬﺖ إﺻـﻼح أﺣﻮال اّﻣﺖ و اﺳـﺘﺤﮑﺎم ﻗﻮاﻋـﺪ ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻣّﻠﺖ ﻣﻦ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ اﯾﺸﺎن ﻣﺮاﻓﻘﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬اﻣﯿﺪ‬‫آﻧﮑﻪ ﺗﻮ ﻧﯿﺰ درﯾﻦ ﺳـﻔﺮ ﺑﺎ ﻣﺎ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻓﺮﻣﺎﯾﯽ و أﺑﻮاب ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻧﮕﺸﺎﺋﯽ‪ .‬أّم ﺳـﻠﻤﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ از ﺷﻨﯿﺪن اﯾﻦ ﺳﺨﻨﺎن ﻣﻀﻄﺮب ﮔﺸﺘﻪ‬‫ﮔﻔﺖ‪ :‬أي ﻋﺎﺋﺸﻪ! ﻣﺎ ﮐﻪ ﻋﻠﻮ ﺷﺄن و ﺳﻤّﻮ ﻣﮑﺎن ﻋﻠﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ را ﺑﺘﺤﻘﯿﻖ ﻣﯽداﻧﯿﻢ و ﻗﺮﺑﺖ ﻗﺮاﺑﺖ و ﺧﺼﻮﺻﯿﺘﺶ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺤﻀﺮت‬‫رﺳـﺎﻟﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم و اﻟﺘﺤﯿﻪ ﻣﻌﻠﻮم دارﯾﻢ ﺑﮑـﺪام ﺗﺄوﯾـﻞ ﺑﺎ او در ﻣﻘﺎم ﺧﻼف آﺋﯿﻢ و ﺣﺎل آﻧﮑﻪ ﺗﻮ دﯾﺮوز ﻋﺜﻤﺎن را ﺑﮑﻔﺮ ﻧﺴـﺒﺖ ﮐﺮده‬‫ﻣﺮدم را ﺑﺮ ﻗﺘﻞ او ﺗﺤﺮﯾﺾ ﻣﯽﻧﻤﻮدي و اﻣﺮوز ﻣﯽﮔﻮﺋﯽ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻃﻠﺐ ﺧﻮن او ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ! ﺗﺮا ﺑﺨﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ از رﺳﻮل‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻧﺸﻨﯿﺪي ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﻧﺪﮐﯽ از اﯾﺎم و ﻟﯿﺎﻟﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺬﺷﺖ ﮐﻪ ﺳﮕﺎن آﺑﯽ ﮐﻪ در‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 131‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪806 :‬‬‫ﻋﺮاق آن را »ﺣﻮأب« ﮔﻮﯾﻨـﺪ ﺑﺮ ﯾﮑﯽ از زﻧﺎن ﻣﻦ ﺑﺎﻧﮏ ﮐﻨﻨـﺪ و آن زوﺟﻪ ﻣﻦ در ﻣﯿﺎن ﻓﺌﻪ ﺑﺎﻋﯿﻪ ﺑﺎﺷﺪ و از اﺳـﺘﻤﺎع اﯾﻦ ﻣﻘﺎل ﻣﻦ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ‬‫ﻣﺘﻐّﯿﺮ ﺷﺪم ﮐﻪ اﻧﺎﺋﯽ ﮐﻪ در دﺳﺖ داﺷـﺘﻢ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ اﻓﺘﺎد و رﺳﻮل ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻟﺘﻔﺎت ﻓﺮﻣﻮد و ﮔﻔﺖ‪ :‬ﭼﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺮا أي‬‫أّم ﺳـﻠﻤﻪ؟ ﮔﻔﺘﻢ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺑﺎ وﺟﻮد ﺷـﻨﯿﺪن اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻐّﯿﺮ ﺑﺤﺎل ﻣﻦ راه ﻧﯿﺎﺑﺪ؟! آن ﺣﻀـﺮت ﻣﺘﺒّﺴﻢ ﮔﺸـﺘﻪ و ﻧﻈﺮ ﻫﻤﺎﯾﻮن‬‫ﺑﺠـﺎﻧﺐ ﺗﻮ اﻓﮕﻨـﺪه ﮔﻔﺖ‪ :‬ﮔﻤﺎن ﻣﯽﺑﺮم ﮐﻪ آن زن ﺗﻮ ﺑﺎﺷـﯽ ﯾﺎ ﺣﻤﯿﺮا! و ﺑﺮواﯾﺘﯽ‪ :‬ﯾﺎ ﺣﻤﺮاء اﻟّﺸـ ﻔﺘﯿﻦ! ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻠﯽ‬‫ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮ زﺑﺎن آوردي و ﻣﻦ ﻓﺴـﺦ اﯾﻦ ﻋﺰﯾﻤﺖ ﮐﺮدم ﮐﻪ ﻫﯿـﭻ ﻧﻌﻤﺘﯽ ﺑﻬﺘﺮ از ﮐﻨـﺞ ﺳـﻼﻣﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و ﭼﻮن ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﺑﯿﺮ ﮐﻪ‬‫ﺧﻮاﻫﺮزاده ﻋﺎﺋﺸﻪ ﺑﻮد و أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ او را ﺑﻐﺎﯾﺖ دوﺳﺖ ﻣﯽداﺷﺖ ازﯾﻦ ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل ﺧﺒﺮ ﯾﺎﻓﺖ ﻧﺰد ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ رﻓﺘﻪ ﮔﻔﺖ اﮔﺮ‬‫ﺗﻮ درﯾﻦ ﺳﻔﺮ ﺑﺎ ﻣﺎ ﻫﻤﺮاه ﻧﯿﺎﯾﯽ ﻣﻦ ﺧﻮد را ﻫﻼك ﻣﯽﺳﺎزم ﯾﺎ ﺳﺮ و ﭘﺎ ﺑﺮﻫﻨﻪ رو در ﺻﺤﺮا و ﺑﯿﺎﺑﺎن ﻣﯽﻧﻬﻢ! و ﭼﻨﺪان ﻣﮑﺮ و ﺣﯿﻠﻪ ﺑﺘﻘﺪﯾﻢ‬‫رﺳﺎﻧﯿﺪ ﮐﻪ دﯾﮕﺮ ﻋﺎﺋﺸﻪ ﺻّﺪﯾﻘﻪ ﻋﺰم ﺟﺰم ﮐﺮده ﺑﻤﺮاﻓﻘﺖ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻣﺮﺗﻀﯽ ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﺑﺼﺮه ﺷﺪ و ﺑﻌﺪ از ﻃّﯽ ﻣﻨﺎزل ﺑﻤﻮﺿﻊ ﺣﻮأب رﺳﯿﺪ و‬‫ﻧﺒﺎح ﮐﻼب آن ﻧﻮاﺣﯽ ﺑﺸـﻨﯿﺪ از دﻟﯿﻞ ﭘﺮﺳـﯿﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ آب را ﭼﻪ ﻧﺎﻣﺴﺖ؟ ﺟﻮاب داد‪ :‬ﺣﻮأب! أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ زﺑﺎن ﺑﮑﻠﻤﻪ اﺳﺘﺮﺟﺎع ﮔﺸﺎده‬‫ﻃﻠﺤﻪ را ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺗﺮا ﺑﺨﺪا ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﻣﺮا ﺑﺤﺮم ﺑﺮﮔﺮداﻧﯽ و ﻃﻠﺤﻪ از ﺳـﺒﺐ ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﺳﺆال ﮐﺮد و ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻣـﺬﮐﻮر را ﺗﻘﺮﯾﺮ ﻓﺮﻣـﻮد‪ ،‬ﻃﻠﺤـﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ دﻟﯿـﻞ ﻏﻠـﻂ ﺑﻌﺮض رﺳﺎﻧﯿـﺪه اﯾﻦ آب ﺣـﻮأب ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﺑﯿﺮ ﺟﻤﻌﯽ از أﻋﺮاب را‬‫ﻣﺒﻠﻐﯽ ﮔﺮاﻧﻤﻨﺪ رﺷﻮت داد ﺗﺎ ﻧﺰد أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﺎﺋﺸﻪ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ أداء ﺷﻬﺎدت ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻊ دﯾﮕﺮ اﺳﺖ و ﺣﻮأب ﻧﯿﺴﺖ! و‬‫أّول ﮔﻮاﻫﯽ دروغ ﮐﻪ در اﺳﻼم واﻗﻊ ﺷﺪ اﯾﻦ ﺷﻬﺎدت ﺑﻮد[‪.‬‬‫و ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ ﻋﻄﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺸـ ﯿﺮازي در »روﺿﮥ اﻷﺣﺒﺎب« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﭘﺲ ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﻫﻮدج ﻧﺸﺴﺘﻪ و ﻫﻮدج‬‫را ﺑﺮ ﺷﺘﺮ ﻋﺴـﮑﺮ ﻧـﺎم ﮐﻪ ﯾﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﻨﯿﻪ )اﻣّﯿﻪ‪ .‬خ‪ (.‬ﭘﯿﺸـﮑﺶ ﮐﺮده ﺑﻮد ﺑﺴـﺘﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ ﭘﯿﺶ ﭘﯿﺶ ﻟﺸـﮕﺮ ﻣﯽرﻓﺖ ﺗـﺎ رﺳـﯿﺪﻧﺪ ﻗﺮﯾﺐ ﺑﻄﻠﻮع‬‫ﺻﺒﺎح ﺑﺮ ﺳﺮ ﭼﺸﻤﻪ آﺑﯽ ﮐﻪ آن را ﺣﻮأب ﻣﯽﮔﻔﺘﻨﺪ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪807 :‬‬‫ﭼﻮن ﺷﺘﺮ ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﮔﺰر آﻣﺪ ﺳﮕﺎن آن ﻣﻮﺿﻊ ﺟﻤﻊ ﮔﺸﺘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺒﺎب ﺑﺮ ﺳﺮ آن آب ﺑﺠﻮش و ﺧﺮوش آﻣﺪﻧﺪ و ﻧﺒﺎح و ﺻﯿﺎح در آن‬‫ﺻﺒـﺎح آﻏـﺎز ﮐﺮدﻧـﺪ‪ ،‬ﻋـﺎﺋﺸﻪ ﺷـﻨﯿﺪ ﮐـﻪ ﺷﺨﺼـﯽ از دﯾﮕﺮي ﻣﯽﭘﺮﺳـﯿﺪ ﯾـﺎ آﻧﮑﻪ ﺧـﻮد ﭘﺮﺳـﯿﺪ اﯾﻦ ﭼﻪ آﺑﺴﺖ؟ ﻣﺴـﺌﻮل ﮔﻔﺖ‪ :‬اﯾﻦ آب‬‫ﺣﻮأﺑﺴﺖ‪ ،‬ﻋﺎﺋﺸﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﯿﺪ ﻣﺮا! از وي ﭘﺮﺳـﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺑﺮﮔﺸـﺘﻦ را ﺳﺒﺐ ﭼﯿﺴﺖ و ﻣﺎﻧﻊ ﺗﻮ از رﻓﺘﻦ ﺑﺎﯾﻦ راه ﮐﯿﺴﺖ؟ ﺟﻮاب‬‫ﺳﺎﺋﻞ ﭼﻨﯿﻦ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻦ ﺷﻨﯿﺪهام از رﺳﻮل ﺻﻠﻌﻢ ﮐﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﮔﻮﯾﯿﺎ ﻣﯽﺑﯿﻨﻢ زﻧﯽ از زﻧﺎن ﺧﻮد را ﮐﻪ ﺳﮕﺎن ﺣﻮأب ﺑﺮو ﺑﺎﻧﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪،‬‬‫أي ﺣﻤﯿﺮا! ﺗﺮﺳﺎن ﺑﺎش از ﺧﺪاي از آﻧﮑﻪ آن زن ﺗﻮ ﺑﺎﺷﯽ! ﻣﺎﻧﻊ از رﻓﺘﻦ ﺑﺎﯾﻦ راه اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺴﻤﻮع و ﺗﻬﺪﯾﺪ و وﻋﯿﺪي ﮐﻪ از ﻣﻀﻤﻮن‬‫آن ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮ داﻋﯿﻪ رﺟﻮﻋﺴﺖ‪ .‬ﭘﺲ در آن ﻣﻨﺰل ﻓﺮود آﻣﺪﻧﺪ و ﭼﻮن آﻓﺘﺎب ﺑﺮ آﻣﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﺑﯿﺮ ﭘﻨﺠﺎه ﻣﺮد از ﺳـّﮑﺎن‬‫آن ﻣﻮﺿﻊ آورد ﺗـﺎ ﻧﺰد ﻋـﺎﺋﺸﻪ ﮔﻮاﻫﯽ دادﻧـﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ آب ﺣﻮأب ﻧﯿﺴﺖ و ﻟﺸـﮕﺮ از آب ﺣﻮأب در أّول ﺷﺐ ﺑﮕـﺬﺷﺖ! و ﮔﻮﯾﻨـﺪ اﯾﻦ‬‫ﮔﻮاﻫﯽ أّول ﺷـﻬﺎدت زوري ﺑﻮد ﮐﻪ در اﺳـﻼم ﺑﻮﻗﻮع ﭘﯿﻮﺳﺖ‪ ،‬و آﺗﺶ اﺿﻄﺮاب ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﻣﺮاﺟﻌﺖ از آن ﻃﺮﯾﻖ ﺑﮕﻮاﻫﯽ آن ﻓﺮﯾﻖ ﻓﺮو‬‫ﻧﻪ ﻧﺸـﺴﺖ و ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺻـﺪد رﺟﻮع ﺑﻮد و ﺟﺰع و اﺿـﻄﺮاب ﻣﯽﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ زﺑﯿﺮ از اﺧﺮﯾﺎت ﻟﺸـﮑﺮ آواز در اﻧﺪاﺧﺖ ﮐﻪ ﻋﻠّﯽ‬‫ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺑﺎ ﻟﺸـﮕﺮي ﮐﺜﯿﺮ از ﻋﻘﺐ رﺳـﯿﺪ‪ ،‬ﺧﻮف ﺑﺮ ﻋﺎﺋﺸﻪ اﺳﺘﯿﻼ ﯾﺎﻓﺖ و روي از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﺑﺮ ﺗﺎﻓﺖ و دﻟﯿﻞ را ﻃﻠﺒﯿﺪ ﮐﻪ از و‬‫اﺳﺘﻔﺴﺎري ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﻃﻠﺤﻪ ﮔﻔﺖ دﻟﯿﻞ از ﺷﺮﻣﻨﺪﮔﯽ ﺧﻄﺎي راه و ﻏﻠﻄﯽ ﮐﻪ در ﺗﺴﻤﯿﻪ اﯾﻦ آب ﮐﺮده ﺑﻮد ﻓﺮار ﻧﻤﻮد![‪.‬‬‫و ﻣﺮزا ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺪﺧﺸﯽ در ﮐﺘﺎب »ﻣﻔﺘﺎح اﻟّﻨﺠﺎ« در ذﮐﺮ واﻗﻌﻪ ﺟﻤﻞ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟـﺒّﺰار و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋـّﺒ ﺎس )رض( أّن اﻟّﻨـﺒّﯽ‪ -‬ص‪ -‬ﻗـﺎل ﻷـزواﺟﻪ‪ :‬أّﯾﺘﮑّﻦ ﺻﺎﺣﺒـﮥ اﻟﺠﻤـﻞ اﻷـﺣﻤﺮ؟! ﺗﺨﺮج ﺣـّﺘﯽ ﺗﻨﺒﺤﻬﺎ‬‫ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب‪ ،‬ﯾﻘﺘﻞ ﺣﻮﻟﻬﺎ ﻗﺘﻠﯽ ﮐﺜﯿﺮة ﺛّﻢ ﺗﻨﺠﻮ ﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﮐﺎدت‬‫و أﺧﺮج أﺣﻤﺪ و اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬رض‪ -‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻗﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺑﺈﺣﺪاﮐّﻦ إذا ﻧﺒﺤﺘﻬﺎ ﮐﻼب اﻟﺤﻮأب؟!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 132‬از ‪196‬‬‫أﻗﻮل‪:‬‬‫وﺻﻮل ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ ﻣﺴﯿﺮﻫﺎ إﻟﯽ اﻟﺒﺼﺮة ﺑﻤﻮﺿﻊ اﻟﺤﻮأب و اﺳﺘﻤﺎع ﻧﺒﺎح اﻟﮑﻼب و ﻋﺰﻣﻬﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪808 :‬‬‫ﺑﺎﻟّﺮﺟﻮع و ﻣﺠﯽء ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﺸﻬﻮد اﻟّﺰور ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﻟﯿﺲ ﺑﺤﻮأب ﻓﺎﻃﻠﺒﻬﺎ ﻓﯽ ﮐﺘﺐ اﻟﺘﺎرﯾﺦ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 58‬اﻓﺘﺮاء ﭘﺮدازي زوﺟﻪ رﻓﺎﻋﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ در ﺣﻀﻮر ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ اﮐﺮم‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﻫﺸـﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬زوﺟﻪ رﻓﺎﻋﻪ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﮐﻪ ﻗﻄﻌﺎ از ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت اﺳﺖ ﺑﺮ ﺷﻮﻫﺮ دﯾﮕﺮ ﺧﻮد ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﺤﻀﻮر ﺟﻨﺎب‬‫ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨـﺎت ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟّﺘﺴـﻠﯿﻤﺎت ارﺗﮑﺎب ﮐـﺬب ﺻـﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﺎﺷـﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﻮل‬‫ﻣﺰﻧﯽ را در ﺗﻌﺪﯾﻞ و ﺗﻮﺛﯿﻖ ﺟﻤﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺴﯽ از ﻋﻘﻼ ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻨﺎ ﺧﻮاﻫﺪ داﻧﺴﺖ؟!‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﻗﺼﻪ اﻓﺘﺮا ﭘﺮدازي اﯾﻦ ﺻﺤﺎﺑّﯿﻪ ﺟﻠﯿﻠﻪ ﮐﻪ ﺧﺎﻟﯽ از ﻟﻄﺎﺋﻒ ﻋﺪﯾﺪ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﮕﻮش ﻫﻮش ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪:‬‬‫ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟّﻠﺒﺎس در ﺑﺎب ﺛﯿﺎب ﺧﻀﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺑّﺸﺎر‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﻮّﻫﺎب‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أّﯾﻮب ﻋﻦ ﻋﮑﺮﻣـﮥ أّن رﻓﺎﻋـﮥ ﻃّﻠﻖ اﻣﺮأﺗﻪ ﻓﺘﺰّوﺟﻬﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻟا ﻘﺮﻇﯽ‪،‬‬‫ﻗﺎﻟﺖ ]‪ [1‬ﻋﺎﺋﺸـﮥ و ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺧﻤﺎر أﺧﻀـﺮ ﻓﺸـﮑﺖ إﻟﯿﻬﺎ و أرﺗﻬﺎ ﺧﻀـﺮة ﺑﺠﻠﺪﻫﺎ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﻟّﻨﺴﺎء‬‫ﯾﻨﺼـﺮ ﺑﻌﻀـﻬّﻦ ﺑﻌﻀﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﯾﻠﻘﯽ اﻟﻤﺆﻣﻨﺎت ﻟﺠﻠﺪﻫﺎ أﺷّﺪ ﺧﻀـﺮة ﻣﻦ ﺛﻮﺑﻬﺎ ﻗﺎل‪ :‬و ﺳﻤﻊ أﻧّﻬﺎ ﻗﺪ أﺗﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪-‬‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ -‬ﻓﺠﺎء و ﻣﻌﻪ اﺑﻨﺎن ﻟﻪ ﻣﻦ ﻋﯿﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻟﯽ إﻟﯿﻪ ﻣﻦ ذﻧﺐ إﻟّﺎ أّن ﻣﺎ ﻣﻌﻪ ﻟﯿﺲ ﺑﺄﻏﻨﯽ ﻋّﻨﯽ ﻣﻦ ﻫﺬه‪ ،‬و أﺧﺬت‬‫ﻫﺪﺑﮥ ﻣﻦ ﺛﻮﺑﻬﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ و اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! إﻧّﯽ ﻷﻧﻔﻀـﻬﺎ ﻧﻔﺾ اﻷدﯾﻢ و ﻟﮑّﻨﻬﺎ ﻧﺎﺷـﺰ ﺗﺮﯾﺪ رﻓﺎﻋﮥ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻓﺈن ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻟﻢ ﺗﺤﻠﯽ ﻟﻪ أو ﻟﻢ ﺗﺼـﻠﺤﯽ ﻟﻪ ﺣّﺘﯽ ﯾـﺬوق ﻣﻦ ﻋﺴـﯿﻠﺘﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و أﺑﺼـﺮ ﻣﻌﻪ اﺑﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺑﻨﻮك ﻫﺆﻻء؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻧﻌﻢ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻫـﺬا اﻟـﺬي ﺗﺰﻋﻤﯿﻦ ﻣﺎ ﺗﺰﻋﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻬﻢ أﺷـﺒﻪ ﺑﻪ ﻣﻦ اﻟﻐﺮاب ]‪ [1‬ﻫﮑـﺬا ﻓﯽ ﺟﻤﯿﻊ ﻧﺴﺦ اﻟﺒﺨﺎري‪ ،‬و اﻟﺼـﺤﯿﺢ )ﻓﺄﻧﺖ( ﺑﺪل‬‫)ﻗﺎﻟﺖ( ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﻟﻪ ذوق ﺳـﻠﯿﻢ ﻓﯽ اﻟﻌﺮﺑﯿـﮥ و ﻧﻈﺮ ﺛﺎﻗﺐ ﻓﯽ اﻟﺴـﯿﺎق‪ ،‬و ﻟﻘﺪ أﺑﺪع ﺑﻌﺾ ﺷـﺮاح اﻟﺒﺨﺎري ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﻤﻘﺎم ﻓﺄﺗﯽ‬‫ﻓﯽ ﺗﺄوﯾﻞ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﺑﻤﺎ ﻻ ﯾﺮﺗﻀﯿﻪ أﺣﺪ ﻣﻦ أوﻟﯽ اﻷﺣﻼم‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻌﺎﺻﻢ‪ .12) .‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪809 :‬‬‫ﺑﺎﻟﻐﺮاب![‪.‬‬‫و ﺑﻐﻮي در »ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟﺘﻨﺰﯾﻞ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ »َﻓِﺈْن َﻃﱠﻠَﻘﻬﺎ َﻓﻼ َﺗِﺤﱡﻞ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﺑَْﻌُﺪ َﺣﱠﺘﯽ َﺗﻨِْﮑَﺢ َزْوﺟًﺎ َﻏﯿَْﺮُه«‬‫در ذﮐﺮ ﻗّﺼﻪ اﻣﺮأه رﻓﺎﻋﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي أﻧّﻬﺎ ﻟﺒﺜﺖ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ رﺟﻌﺖ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إّن زوﺟﯽ ﻗﺪ ﻣـّﺴ ﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ ﺑﻘﻮﻟﮏ اﻷّول ﻓﻠﻦ اﺻّﺪﻗﮏ ﻓﯽ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ‬‫رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬أرﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﯽ اﻷّول؟ ﻓﺈّن زوﺟﯽ اﻵﺧﺮ ﻗﺪ ﻣّﺴﻨﯽ و ﻃّﻠﻘﻨﯽ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻗـﺪ ﺷـﻬﺪت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺣﯿﻦ أﺗﯿﺘﻪ و ﻗﺎل ﻟﮏ‪ :‬ﻣﺎ ﻗﺎل ﻓﻼ ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺒﺾ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﺗﺖ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ و ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻪ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻻ ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ ﻟﺌﻦ رﺟﻌﺖ إﻟﯿﻪ ﻷرﺟﻤّﻨﮏ![‪.‬‬‫و ﺟﺎر اﻟﱠﻠﻪ زﻣﺨﺸﺮي در »ﮐّﺸﺎف« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ َﻓِﺈْن َﻃﱠﻠَﻘﻬﺎ َﻓﻼ َﺗِﺤﱡﻞ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﺑَْﻌُﺪ َﺣﱠﺘﯽ َﺗﻨِْﮑَﺢ َزْوﺟًﺎ َﻏﯿَْﺮُه‬‫ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺎﺋﺸﮥ در ﺑﺎب اﻣﺮأه رﻓﺎﻋﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي أﻧّﻬـﺎ ﻟﺒﺜﺖ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ رﺟﻌﺖ ﻓﻘﺎﻟﺖ إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻗـﺪ ﻣّﺴـ ﻨﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐـﺬﺑﺖ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﮏ اﻷّول ﻓﻠﻦ اﺻـّﺪﻗﮏ ﻓﯽ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ‬‫ﻗﺒﺾ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أ ارﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﯽ اﻷّول؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺪ ﻋﻬﺪت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 133‬از ‪196‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺣﯿﻦ ﻗﺎل ﻟﮏ ﻣﺎ ﻗﺎل‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺒﺾ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻗﺎﻟﺖ ﻣﺜﻠﻪ ﻟﻌﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬إن أﺗﯿﺘﻨﯽ‬‫ﺑﻌﺪ ﻣّﺮﺗﮏ ﻫﺬه ﻷرﺟﻤّﻨﮏ! ﻓﻤﻌﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﻓﺨﺮ اﻟﺪﯾﻦ رازي در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﻣﻔﺎﺗﯿﺢ اﻟﻐﯿﺐ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ َﻓِﺈْن َﻃﱠﻠَﻘﻬﺎ َﻓﻼ َﺗِﺤﱡﻞ ﻟَُﻪ ﻣِْﻦ ﺑَْﻌُﺪ َﺣﱠﺘﯽ َﺗﻨِْﮑَﺢ َزْوﺟًﺎ َﻏﯿَْﺮُه‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ اﻟﺨﺒﺮ اﻟﻤﺸﻬﻮر ﻓﯽ اﻟّﺴّﻨﮥ ﻓﻤﺎ‬‫روي أّن ﺗﻤﯿﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟﻘﺮﻇﯽ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤﺖ رﻓﺎﻋﮥ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ ﻋﺘﯿﮏ اﻟﻘﺮﻇﯽ اﺑﻦ ﻋﻤﻬﺎ ﻓﻄﻠّﻘﻬﺎ ﺛﻼﺛﺎ ﻓﺘﺰّوﺟﺖ ﺑﻌﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‬‫ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ اﻟﻘﺮﻇﯽ‪ ،‬ﻓﺄﺗﺖ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﻨﺖ ﺗﺤﺖ رﻓﺎﻋﮥ ﻓﻄّﻠﻘﻨﯽ ﻓﺒﺖ ﻃﻼﻗﯽ ﻓﺘﺰّوﺟﺖ ﺑﻌﺪه ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‬‫و إّن ﻣﺎ ﻣﻌﻪ ﻣﺜﻞ ﻫﺪﺑﮥ اﻟّﺜﻮب و إﻧّﻪ ﻃّﻠﻘﻨﯽ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻤّﺴﻨﯽ‪ ،‬أ ﻓﺄرﺟﻊ إﻟﯽ اﺑﻦ ﻋّﻤﯽ؟‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪810 :‬‬‫ﻓﺘﺒّﺴﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﺗﺮﯾﺪﯾﻦ أن ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯽ رﻓﺎﻋﻪ!؟ ﺣّﺘﯽ ﻻ ﺗﺬوﻗﯽ ﻋﺴﯿﻠﺘﻪ و ﯾﺬوق ﻋﺴﯿﻠﺘﮏ!‬‫و اﻟﻤﺮاد ﺑﺎﻟﻌﺴﯿﻠﮥ اﻟﺠﻤﺎع‪ ،‬ﺷّﺒﻪ اﻟّﻠّﺬة ﻓﯿﻪ ﺑﺎﻟﻌﺴﻞ‪،‬‬‫ﻓﻠﺒﺜﺖ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ ﻋﺎدت إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إّن زوﺟﯽ ﻣّﺴﻨﯽ‪ ،‬ﻓﮑّﺬﺑﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ ﻓﯽ اﻷّول ﻓﻠﻦ اﺻّﺪﻗﮏ ﻓﯽ اﻵﺧﺮ! ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻓﺎﺳﺘﺄذﻧﺖ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ‬‫ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻣﻀﯽ ﻟﺴﺒﯿﻠﻪ ﻓﺄﺗﺖ ﻋﻤﺮ ﻓﺎﺳﺘﺄذﻧﺖ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ رﺟﻌﺖ إﻟﯿﻪ ﻷرﺟﻤّﻨﮏ ‪.‬‬
‫و ﺧﺎزن ﺑﻐﺪادي در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﻟﺒﺎب اﻟّﺘﺄوﯾﻞ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﺬﮐﻮره ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و روي أﻧّﻬﺎ ﻟﺒﺜﺖ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ رﺟﻌﺖ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﻘﻮﻟﮏ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إّن زوﺟﯽ ﻗﺪ ﻣّﺴﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﮐـﺬﺑﺖ ﺑﻘﻮﻟـﮏ اﻷّول ﻓﻠﻦ اﺻـّﺪﻗﮏ ﻓﯽ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔـﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ! أرﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﯽ اﻷّول؟ ﻓﺈّن زوﺟﯽ اﻵﺧﺮ ﻗﺪ ﻣّﺴـ ﻨﯽ و ﻃﻠّﻘﻨﯽ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪:‬‬‫ﻗﺪ ﺷﻬﺪت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﺣﯿﻦ أﺗﯿﺘﻪ و ﻗﺎل ﻟﮏ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻓﻼ ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ ﻗﺒﺾ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺗﺖ ﻋﻤﺮ و ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ‬‫ﻗﺎﻟﺖ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻟﺌﻦ رﺟﻌﺖ إﻟﯿﻪ ﻷرﺟﻤّﻨﮏ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﮑﺎف اﻟّﺸﺎف ﻓﯽ ﺗﺨﺮﯾﺞ أﺣﺎدﯾﺚ اﻟﮑّﺸﺎف« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و روي أﻧّﻬﺎ ]‪ [1‬ﻟﺒﺜﺖ ﺑﻌـﺪ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ رﺟﻌﺖ ﻓﻘﺎﻟﺖ إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻗﺪ ﻣّﺴـ ﻨﯽ ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﮏ اﻷّول ﻓﻠﻦ اﺻّﺪﻗﮏ‬‫ﻓﯽ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬أرﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﯽ اﻷّول‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ اﺑﻦ ﺟﺮﯾـﺞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺷـﻬﺎب ﻋﻦ ﻋﺮوة ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮ اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻓﯿﻪ‪ :‬ﻓﻘﻌﺪت ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛﻢ ﺟﺎءﺗﻪ ﻓﺄﺧﺒﺮﺗﻪ أن ﻗﺪ ﻣـّﺴ ﻬﺎ ﻓﻤﻨﻌﻬﺎ‬‫أن ﺗﺮﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﻬﺎ اﻷّول و ﻗﺎل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ إن ﮐﺎن ﻫـﺬا اﯾﺠﺎﺑﻬﺎ أن ﺗﺤﻠّﻬﺎ ﻟﺮﻓﺎﻋـﮥ ﻓﻼ ﺗﺘّﻢ ﻟﻬﺎ ﻧﮑﺎﺣﻪ ﻣّﺮة اﺧﺮي‪ ،‬ﺛّﻢ أﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﻓﯽ‬‫ﺧﻼﻓﺘﻬﻤﺎ ﻓﻤﻨﻌﺎﻫﺎ[‪.‬‬‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ »دّر ﻣﻨﺜﻮر« ﮔﻔﺘﻪ ]و‬‫أﺧﺮج اﺑﻦ اﻟﻤﻨﺬر ﻋﻦ ﻣﻘﺎﺗﻞ ﺑﻦ ]‪ [1‬أي اﻣﺮأة رﻓﺎﻋﮥ )‪ .(12‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪811 :‬‬‫ﺣـّﯿ ﺎن‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻧﺰﻟﺖ ﻫـﺬه اﻵﯾـﮥ ﻓﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﺑﻨﺖ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﺘﯿﮏ اﻟّﻨﺼـﺮي‪ ،‬ﮐﺎﻧﺖ ﻋﻨـﺪ رﻓﺎﻋـﮥ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ ﻋﺘﯿﮏ و ﻫﻮ اﺑﻦ ﻋّﻤﻬﺎ‬‫ﻓﻄّﻠﻘﻬـﺎ ﻃﻼﻗـﺎ ﺑﺎﺋﻨـﺎ ﻓﺘﺰّوﺟﺖ ﺑﻌـﺪه ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ اﻟﻘﺮﻇّﯽ ﻓﻄّﻠﻘﻬـﺎ ﻓـﺄﺗﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘﺎﻟﺖ إﻧّﻪ ﻃّﻠﻘﻨﯽ ﻗﺒﻞ أن‬‫ﯾﻤّﺴـ ﻨﯽ‪ ،‬أ ﻓﺄرﺟﻊ إﻟﯽ اﻷّول؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺣّﺘﯽ ﯾﻤّﺲ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﺖ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ أﺗﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻪ‪ :‬إﻧّﻪ ﻗﺪ ﻣّﺴـ ﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل؛‬‫ﮐـﺬﺑﺖ ﺑﻘﻮﻟـﮏ اﻷـّول ﻓﻠﻢ اﺻـّﺪﻗﮏ ﺑﺎﻵﺧﺮ ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أرﺟﻊ إﻟﯽ اﻷّول؟ ﻓﺈّن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 134‬از ‪196‬‬‫اﻵﺧﺮ ﻗﺪ ﻣّﺴﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺷﻬﺪت اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻗﺎل ﻟﮏ ﻣﺎ ﻗﺎل‪ ،‬ﻻ ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ‪ .‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻣﺎت أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺗﺖ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪:‬‬‫ﻟﺌﻦ أﺗﯿﺘﻨﯽ ﺑﻌـﺪ ﻫـﺬه اﻟﻤّﺮة ﻷرﺟﻤّﻨﮏ! ﻓﻤﻨﻌﻬﺎ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻧﺰل ﻓﯿﻬﺎ »ﻓﺈن ﻃّﻠﻘﻬﺎ ﻓﻼ ﺗﺤّﻞ ﻟﻪ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪ ﺣّﺘﯽ ﺗﻨﮑـﺢ زوﺟﺎ ﻏﯿﺮه« ﻓﯿﺠﺎ ﻣﻌﻬﺎ »ﻓﺈن‬‫ﻃّﻠﻘﻬﺎ« ﺑﻌﺪ ﻣﺎ ﺟﺎﻣﻌﻬﺎ »ﻓﻼ ﺟﻨﺎح ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ أن ﯾﺘﺮاﺟﻌﺎ[‪.‬‬‫و ﺧﻄﯿﺐ ﺷﺮﺑﯿﻨﯽ در ﺗﻔﺴﯿﺮ »ﺳﺮاج ﻣﻨﯿﺮ« در ﺗﻔﺴﯿﺮ آﯾﻪ ﻣﺬﮐﻮره در ذﮐﺮ ﻗّﺼﻪ اﻣﺮأه رﻓﺎﻋﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي أﻧّﻬﺎ ﻟﺒﺜﺖ ﻣﺎ ﺷﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﺛّﻢ رﺟﻌﺖ إﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ و ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إّن زوﺟﯽ ﻗﺪ ﻣّﺴﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﮏ اﻷّول ﻓﻠﻦ اﺻّﺪق )اﺻّﺪﻗﮏ‪ .‬ظ( ﻓﯽ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺒﺜﺖ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﺗﺖ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ‬‫ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬ﯾـﺎ ﺧﻠﯿﻔـﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ أرﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﯽ اﻷـّول؟ ﻓﺈّن زوﺟﯽ اﻵﺧﺮ ﻣـّﺴ ﻨﯽ و ﻃّﻠﻘﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻗﺪ‬‫ﺷﻬـﺪت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺣﯿﻦ أﺗﯿﺘﻪ و ﻗـﺎل ﻟـﮏ ﻣـﺎ ﻗـﺎل‪ ،‬ﻓﻼ ﺗﺮﺟﻌﯽ إﻟﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺒﺾ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ أﺗﺖ ﻋﻤﺮ و ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻪ ﻣﺜﻞ‬‫ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻟﺌﻦ رﺟﻌﺖ إﻟﯿﻪ ﻷرﺟﻤّﻨﮏ![‬‫وﺟﻪ ‪ 59‬اﻓﺘﺮا ﭘﺮدازي ﻏﻤﯿﺼﺎء ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ در ﺣﻀﻮر آﻧﺴﺮور‬‫وﺟﻪ ﭘﻨﺠﺎه و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻏﻤﯿﺼﺎء‪ -‬ﯾﺎ رﻣﯿﺼﺎء‪ -‬ﺻـﺤﺎﺑّﯿﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﺮاي ﺗـﺬﻟﯿﻞ ﺷﻮﻫﺮ ﺛﺎﻧﯽ ﺧﻮد ﻣﺴـﻠﮏ اﺗّﻬﺎم ﭘﺮ اﺟﺘﺮام ﭘﯿﻤﻮده ﺑﺤﻀﻮر ﺟﻨﺎب‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺟﺴﺎرت ﺑﺮ ﮐـﺬب و اﻓﺘﺮا ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﺴﺎﺋﯽ در »ﺳـﻨﻦ« ﺧﻮد در ﺑﺎب إﺣﻼل اﻟﻤﻄّﻠﻘﮥ ﺛﻼﺛﺎ‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻫﺸﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق ﻋﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﯾﺴﺎر ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ )ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ظ( ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‬‫أّن اﻟﻐﻤﯿﺼﺎ‪ -‬أو اﻟّﺮﻣﯿﺼﺎ‪-‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪812 :‬‬‫أﺗﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺗﺸـﺘﮑﯽ زوﺟﻬﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺼﻞ إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﺗﻠﺒﺚ أن ﺟﺎء زوﺟﻬﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻫﯽ ﮐﺎذﺑﮥ و ﻫﻮ ﯾﺼﻞ‬‫إﻟﯿﻬﺎ و ﻟﮑّﻨﻬﺎ ﺗﺮﯾﺪ أن ﺗﺮﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﻬﺎ اﻷّول‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻟﯿﺲ ذﻟﮏ ﻟﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﺗﺬوق ﻋﺴﯿﻠﺘﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﻔﺴﯿﺮ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ و ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﻣﺎﻫﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻫﺸـﯿﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ‪ :‬ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق‪ ،‬ﻋﻦ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﯾﺴﺎر ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ‬‫اﺑﻦ ﻋﺒـﺎس )ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋـّﺒ ﺎس‪ .‬ظ( أّن اﻟﻐﻤﯿﺼـﺎء‪ -‬أو اﻟّﺮﻣﯿﺼﺎء‪ -‬ﺟﺎءت اﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺗﺸـﮑﻮ زوﺟﻬﺎ و‬‫ﺗﺰﻋﻢ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺼﻞ إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻤﺎ ﮐﺎن إﻟّﺎ ﯾﺴـﯿﺮا ﺣّﺘﯽ ﺟﺎء زوﺟﻬﺎ ﻓﺰﻋﻢ أﻧّﻬﺎ ﮐﺎذﺑﮥ و ﻟﮑّﻨﻬﺎ ﺗﺮﯾﺪ أن ﻧﺮﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﻬﺎ اﻷّول‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻟﯿﺲ ﻟﮏ ﺣّﺘﯽ ﯾﺬوق ﻋﺴﯿﻠﺘﮏ رﺟﻞ ﻋﯿﺮه ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« در ﮐﺘﺎب اﻟّﻄﻼق در ﺑﺎب »إذا ﻃّﻠﻘﻬﺎ ﺛﻼﺛﺎ ﺛّﻢ ﺗﺰّوﺟﺖ ﺑﻌﺪ اﻟﻌّﺪة زوﺟﺎ ﻏﯿﺮه ﻓﻠﻢ ﯾﻤّﺴﻬﺎ« در ﺷﺮح‬‫ﺣﺪﯾﺚ اﻣﺮأة رﻓﺎﻋﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ وﻗﻊ ﻻﻣﺮأة اﺧﺮي ﻗﺮﯾﺐ ﻣﻦ ﻗّﺼﺘﻬﺎ‪،‬‬‫ﻓﺄﺧﺮج اﻟّﻨﺴﺎﺋّﯽ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﯾﺴﺎر ﻋﻦ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﻌﺒﺎس‪ -‬أي اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻄﻠﺐ‪ -‬أّن اﻟﻐﻤﯿﺼﺎء أو اﻟّﺮﻣﯿﺼﺎء أﻧﺖ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺗﺸـﮑﻮا ﻣﻦ زوﺟﻬﺎ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺼﻞ إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﻠﺒﺚ أن ﺟﺎء ﻓﻘﺎل إﻧّﻬﺎ ﮐﺎذﺑﮥ و ﻟﮑّﻨﻬﺎ ﺗﺮﯾﺪ أن ﺗﺮﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﻬﺎ اﻷّول‪ .‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻟﯿﺲ ذﻟﮏ ﻟﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﺗﺬوق ﻋﺴﯿﻠﺘﻪ‪،‬‬‫و رﺟﺎﻟﻪ ﺛﻘﺎت ﻟﮑﻦ اﺧﺘﻠﻒ ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯽ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﯾﺴﺎر و وﻗﻊ ﻋﻨﺪ ﺷـﯿﺨﻨﺎ ﻓﯽ »ﺷـﺮح اﻟّﺘﺮﻣﺬي« ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﻣﮑّﺒﺮا و ﺗﻌّﻘﺐ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ‬‫ﻋﺴﺎﮐﺮ و اﻟﻤّﺰي أﻧّﻬﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﺬﮐﺮا ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯽ اﻻﻃﺮاف و ﻻ ﺗﻌّﻘﺐ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ ﻓﺈﻧّﻬﻤﺎ ذﮐﺮاه ﻓﯽ ﻣﺴـﻨﺪ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎﻟّﺘﺼﻐﯿﺮ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻟا ّﺼﻮاب‪.‬‬‫و ﻗﺪ اﺧﺘﻠﻒ ﻓﯽ ﺳﻤﺎﻋﻪ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إﻟّﺎ أﻧّﻪ وﻟﺪ ﻓﯽ ﻋﺼﺮه ﻓﺬﮐﺮ ﻟﺬﻟﮏ ﻓﯽ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬و اﺳﻢ زوج اﻟﻐﻤﯿﺼﺎ ﻫﺬه‬‫ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺣﺰم‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﻄﺒﺮاﻧّﯽ و أﺑﻮ ﻣﺴـﻠﻢ اﻟﮑﻌﺒّﯽ و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ ﻓﯽ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺣﻤـﺎد ﺑﻦ ﺳـﻠﻤﮥ ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻋﺮوة ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 135‬از ‪196‬‬‫ﻋﺎﺋﺸـﮥ أّن ﻋﻤﺮو اﺑﻦ ﺣﺰم ﻃﻠّﻖ اﻟﻐﻤﯿﺼﺎء ﻓﺘﺰوﺟﻬﺎ رﺟﻞ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻤـّﺴ ﻬﺎ ﻓﺄرادت أن ﺗﺮﺟﻊ إﻟﯽ زوﺟﻬﺎ اﻷّول‪ ،‬اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ ،‬و ﻟﻢ أﻋﺮف اﺳـﻢ‬‫زوﺟﻬﺎ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 60‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯽ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ را ورد ﺣﺪﯾﺚ او‬‫وﺟﻪ ﺷﺼﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﺑﺮ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺟﻼﺋﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪813 :‬‬‫ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎﺗﺴﺖ ]‪ [1‬ﺗﺠﻮﯾﺰ ﮐﺬب ﻧﻤﻮده و ﺧﺒﺮ او را در ﺑﺎب ﻧﻔﯽ ﺳﮑﻨﯽ و ﻧﻔﻘﻪ ﺑﺮاي ﺑﺎﺋﻦ رّد ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ اﺗّﻬﺎم ﺣﻀـﺮت ﺧﻼﻓﺖﻣﺂب اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ را ﮐﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ را در ﺗﺼﺪﯾﻖ و ﺗﻮﺛﯿﻖ ﺟﻤﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻗﺎﺑﻞ‬‫اﻋﺘﻨﺎء ﺧﻮاﻫﺪ داﻧﺴﺖ؟! ]‪.[2‬‬‫ﻃﺤﺎوي در »ﻣﻌﺎﻧﯽ اﻵﺛﺎر« در ﮐﺘﺎب اﻟﻄﻼق ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺣﺘّﺠﻮا ﻓﯽ دﻓﻊ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺑﻤﺎ أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮة‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬أﺑﻮ أﺣﻤـﺪ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺰﺑﯿﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ رزﯾﻖ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨﺪ اﻷﺳﻮد ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ‬‫اﻷﻋﻈﻢ و ﻣﻌﻨﺎ اﻟّﺸـ ﻌﺒّﯽ ﻓﺬﮐﺮوا اﻟﻤﻄّﻠﻘﮥ ﺛﻼﺛﺎ ﻓﻘﺎل اﻟﺸـﻌﺒّﯽ‪ :‬ﺣّﺪﺛﺘﻨﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل ﻟﻬﺎ‪:‬‬‫ﻻ ﺳـﮑﻨﯽ ﻟﮏ و ﻻ ﻧﻔﻘـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺮﻣﺎه اﻷﺳﻮد ﺑﺤﺼﺎة ﻗﺎل‪ :‬وﯾﻠﮏ! أ ﺗﺤـّﺪث ﺑﻤﺜﻞ ﻫـﺬا؟! ﻗـﺪ رﻓﻊ ذﻟﮏ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺴـﻨﺎ‬‫ﺑﺘـﺎرﮐﯽ ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒﯿﻨﺎ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧـﺪري ﻟﻌﻠﻬﺎ ﮐـﺬﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻻ ﺗُْﺨِﺮُﺟﻮُﻫﱠﻦ ﻣِْﻦ ﺑ ُﯿﻮﺗِِﻬﱠﻦ َو ﻻ‬‫َﯾْﺨُﺮْﺟَﻦ‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ[‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺟﺼﺎص رازي در ﮐﺘﺎب »أﺣﮑﺎم اﻟﻘﺮآن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و روي ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ رزﯾﻖ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳﺤﺎق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨﺪ اﻷﺳﻮد ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﻓﯽ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟّﺸﻌﺒّﯽ‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﻗﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻻ ﺳﮑﻨﯽ ﻟﮏ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ‪ ،‬ﻓﺮﻣﺎه اﻷﺳﻮد ]‪ [1‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮ ﻓﯽ »اﻻﺳﺘﯿﻌﺎب« ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤﮥ‬‫ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ )و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮات اﻻول و ﮐﺎﻧﺖ ذا ﺟﻤﺎل و ﻋﻘﻞ و ﮐﻤﺎل و ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ اﺟﺘﻤﻊ أﺻـﺤﺎب اﻟﺸﻮري ﻋﻨـﺪ ﻣﻘﺘﻞ ﻋﻤﺮ‬‫ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب )رض( و ﺧﻄﺒﻮا ﺧﻄﺒﻬﻢ اﻟﻤـﺄﺛﻮرة‪ ،‬ﻗـﺎل اﻟﺰﺑﯿﺮ‪ :‬و ﮐـﺎﻧﺖ اﻣﺮأة ﻧﺠﻮدا و اﻟﻨﺠﻮد اﻟﻨﺒﯿﻠـﮥ )اﻧﺘﻬﯽ(‪ .‬و ﻗـﺎل اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻓﯽ »ﺗﻘﺮﯾﺐ‬‫اﻟﺘﻬﺬﯾﺐ«‪:‬‬‫)ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ اﻟﻔﻬﺮﯾﮥ‪ ،‬اﺧﺖ اﻟﻀﺤﺎك‪ :‬ﺻﺤﺎﺑﯿﮥ ﻣﺸﻬﻮرة‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮات اﻻول( )‪ .12‬ن(‪.‬‬‫]‪ [2‬اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در ﻣﺴﻨﺪ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫)ﺛﻨﺎ اﺳﻮد ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ اﻟﺤﺴﻦ؛ ﯾﻌﻨﯽ اﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟﺴﺪي ﻋﻦ اﻟﺒﻬﯽ ﻋﻦ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻋﻦ اﻟﻨﺒﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ اﻧﻪ ﻟﻢ‬‫ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ ﺳـﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ ‪ ،‬ﻗﺎل ﺣﺴﻦ‪ :‬ﻗﺎل اﻟﺴﺪي‪ :‬ﻓﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻻﺑﺮاﻫﯿﻢ و اﻟﺸـﻌﺒﯽ ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻ ﺗﺼﺪق ﻓﺎﻃﻤﮥ‪ ،‬ﻟﻬﺎ اﻟﺴـﮑﻨﯽ و‬‫ا ﻟﻨ ﻔ ﻘ ﮥ ( ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪814 :‬‬‫ﺑﺤﺼـﯽ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬وﯾﻠﮏ أ ﺗﺤّﺪث ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا؟ ﻗﺪ رﻓﻊ ذﻟﮏ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺴﻨﺎ ﺑﺘﺎرﮐﯽ ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري ﻟﻌّﻠﻬﺎ‬‫ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬ﻗﺎل ﻟا ﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪ :‬ﻻ ﺗُْﺨِﺮُﺟﻮُﻫﱠﻦ ﻣِْﻦ ﺑ ُﯿﻮﺗِِﻬَﻦ‬‫[‪.‬‬‫و ﻓﺨﺮ اﻻﺳﻼم ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺴﻦ اﻟﺒﺰودي در »ﮐﺘﺎب اﻻﺻﻮل« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﺜﺎل اﻟﻤﺴﺘﻨﮑﺮ ﻣﺜﻞ‬‫ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ ﻧﻔﻘﮥ و ﻻ ﺳـﮑﻨﯽ ﻓﻘﺪ رّده ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﻻ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 136‬از ‪196‬‬‫ﺳّﻨﮥ ﻧﺒﯿﻨﺎ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬أ ﺣﻔﻈﺖ أم ﻧﺴﯿﺖ‪.‬‬‫ﻗ ﺎ ل ﻋﯿ ﺴ ﯽ ﺑ ﻦ أ ﺑ ﺎ ن ﻓﯿ ﻪ ‪:‬‬
‫أراد ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴﻨﮥ اﻟﻘﯿﺎس‪ ،‬و ﻗﺪ رّده ﻏﯿﺮه ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ أﯾﻀﺎ[‪.‬‬‫و ﺷﻤﺲ اﻟﺪﯾﻦ ﺳﺮﺧﺴﯽ در »ﻣﺒﺴﻮط« ﺑﻌﺪ ذﮐﺮ ﻣﺬﻫﺐ ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ ﻧﻔﻘﻪ ﺑﺎﺋﻦ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺳﺘﺪﻟﻮا‬‫ﺑﺤـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ )رض( ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻃﻠّﻘﻨﯽ زوﺟﯽ ﺛﻼﺛﺎ‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻧﻔﻘـﮥ و ﻻ ﺳـﮑﻨﯽ‪ ،‬إﻟّﺎ أّن ﻓﯽ ﺻـّﺤﮥ ﻫـﺬا‬‫اﻟﺤﺪﯾﺚ ﮐﻼﻣﺎ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻪ روي أّن زوج ﻓﺎﻃﻤﮥ أﺳﺎﻣﮥ ﺑﻦ زﯾﺪ )رض( ﮐﺎن إذا ﺳﻤﻊ ﻣﻨﻬﺎ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ رﻣﺎﻫﺎ ﺑﮑﻞ ﺷﯽء ﻓﯽ ﯾﺪه‪.‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ )ض( ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺗﻠﮏ اﻟﻤﺮأة ﻓﺘﻨﺖ اﻟﻌﺎﻟﻢ ﺑﺮواﯾﺘﻬﺎ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫و ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب )رض(‪ :‬ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﻻ ﺳّﻨﮥ ﺑﻨﺒّﯿﻨﺎ ﺻﻠﻌﻢ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬ﺣﻔﻈﺖ أم ﻧﺴﯿﺖ!‬‫ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻘﻮل ﻟﻠﻤﻄﻠّﻘﮥ اﻟّﺜﻼث اﻟّﻨﻔﻘﮥ و اﻟّﺴﮑﻨﯽ ﻣﺎ داﻣﺖ ﻓﯽ اﻟﻌّﺪة[‪.‬‬‫و ﻏﺰاﻟﯽ در »ﻣﺴﺘﺼﻔﯽ« در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻌّﺒﺪ ﺑﺨﺒﺮ واﺣﺪ‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أّﻣـﺎ رّد ﻋﻠّﯽ ﺧـﺒﺮ اﻷﺷـﺠﻌﯽ ﻓﻘـﺪ ذﮐﺮ ﻋّﻠﺘﻪ و ﻗـﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﻧﻘﺒـﻞ ﻗﻮل أﻋﺮاﺑّﯽ ﺑّﻮال ﻋﻠﯽ ﻋﻘـﺒﯿﻪ؟! ﺑّﯿﻦ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻌﺮف ﻋـﺪاﻟﺘﻪ و ﺿـﺒﻄﻪ‪ ،‬و‬‫ﻟـﺬﻟﮏ وﺻـﻔﻪ ﺑﺎﻟﺠﻔﺎء و ﺗﺮك اﻟّﺘﻨّﺰه ﻋﻦ اﻟﺒﻮل‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ اﻟّﺴـ ﮑﻨﯽ‪ :‬ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ‬‫ﻟﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻏﺰاﻟﯽ در »ﻣﺴﺘﺼـﻔﯽ« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻋـﺪاﻟﺖ ﻣﺠﻬﻮل ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺨﺎﻣﺲ أّن ﻣﺴـﺘﻨﺪﻧﺎ ﻓﯽ ﺧﺒﺮ اﻟﻮاﺣـﺪ ﻋﻤﻞ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ‪ ،‬و ﻫﻢ ﻗﺪ رّدوا ﺧﺒﺮ‬‫اﻟﻤﺠﻬﻮل‪ ،‬ﻓﺮّد ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺧﺒﺮ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﻧﻘﺒﻞ ﻗﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﻋﻼء اﻟﺪﯾﻦ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﻟﮑﺎﺳﺎﻧﯽ اﻟﺤﻨﻔﯽ در »ﺑﺪاﺋﻊ اﻟّﺼﻨﺎﺋﻊ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪815 :‬‬‫ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﻘﺪ رّده ﻋﻤﺮ )رض(‪ :‬ﻓﺈﻧّﻪ‬‫روي أﻧّﻬﺎ ﻟّﻤﺎ روت أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ ﺳـﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ )رض( ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﻻ ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ‬‫ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ ‪.‬‬
‫و ﺑﺮﻫﺎن اﻟـﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺠﻠﯿﻞ اﻟﻤﺮﻏﯿﻨﺎﻧﯽ در »ﻫـﺪاﯾﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪ :‬ش ]و ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ رّده ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﺈﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ‬‫ﻧـﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬ﺣﻔﻈﺖ أم ﻧﺴـﯿﺖ‪ ،‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﯾﻘﻮل‬‫ﻟﻠﻤﻄّﻠﻘﮥ اﻟﺜﻼث اﻟّﻨﻔﻘﻪ و اﻟّﺴﮑﻨﯽ ﻣﺎداﻣﺖ ﻓﯽ اﻟﻌّﺪة‪ .‬و رّد أﯾﻀﺎ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ و أﺳﺎﻣﮥ اﺑﻦ زﯾﺪ و ﺟﺎﺑﺮ و ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﺳﯿﻒ اﻟﺪﯾﻦ آﻣﺪي در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم« در رواﯾﺖ ﻣﺠﻬﻮل اﻟﺤﺎل ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﻟﺤّﺠﮥ اﻟﺨﺎﻣﺴﮥ‪ .‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬رّد ﻋﻤﺮ رواﯾﮥ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻟﻤﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻣﺠﻬﻮﻟﮥ اﻟﺤﺎل ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در آن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻘﺎﺋـﻞ أن ﯾﻘﻮل‪ :‬أّﻣـﺎ رّد ﻋﻤﺮ ﻟﺨﺒﺮ ﻓﺎﻃﻤـﮥ إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ﻷﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﻈﻬﺮ ﻟﻪ ﺻـﺪﻗﻬﺎ‪ ،‬و ﻟﻬـﺬا ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﻧﻘﺒﻞ ﻗﻮل اﻣﺮأة ﻻ‬‫ﻧـﺪري أ ﺻـﺪﻗﺖ أم ﮐـﺬﺑﺖ؟![ و ﻧﯿﺰ ﺳـﯿﻒ اﻟـﺪﯾﻦ آﻣـﺪي در ﮐﺘﺎب »اﻹﺣﮑﺎم« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﻋﻤﻮم »ﻗﺮآن« ﺑﺨﺒﺮ واﺣـﺪ آورده‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻬﻢ إّن اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ أﺟﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ إن ﻟﻢ ﯾﺼّﺢ ﻓﻠﯿﺲ ﺑﺤّﺠﮥ‪ ،‬و إن ﺻّﺢ ﻓﺎﻟّﺘﺨﺼﯿﺺ ﺑﺈﺟﻤﺎﻋﻬﻢ ﻋﻠﯿﻪ ﻻ ﺑﺨﺒﺮ اﻟﻮاﺣﺪ‪ ،‬ﮐﯿﻒ و إﻧّﻪ ﻻ‬‫إﺟﻤﺎع ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﯾﺪّل ﻋﻠﯿﻪ ﻣﺎ‬‫روي ﻋﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب أﻧّﻪ ﮐّﺬب ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﯿﻤﺎ روﺗﻪ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ ﺳﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ‬‫ﻟﻤﺎ ﮐﺎن ذﻟﮏ ﻣﺨّﺼﺼﺎ ﻟﻌﻤﻮم ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬أْﺳِﮑﻨُﻮُﻫﱠﻦ ﻣِْﻦ َﺣﯿُْﺚ َﺳَﮑﻨْﺘُْﻢ ﻣِْﻦ ُوْﺟِﺪُﮐْﻢ‬‫« و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در ﮐﺘـﺎب »اﻹﺣﮑﺎم« آورده‪] :‬و أّﻣﺎ ﻣﺎ ذﮐﺮوه ﻣﻦ ﺗﮑـﺬﯾﺐ ﻋﻤﺮ ﻟﻔﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻦ ذﻟﮏ ﻷّن ﺧﺒﺮ اﻟﻮاﺣـﺪ ﻓﯽ ﺗﺨﺼـﯿﺺ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 137‬از ‪196‬‬‫اﻟﻌﻤﻮم ﻣﺮدود ﻋﻨـﺪه ﺑﻞ ﻟﺘﺮّدده ﻓﯽ ﺻـﺪﻗﻬﺎ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا ﻗﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬و‬‫ﻟﻮ ﮐﺎن ﺧﺒﺮ اﻟﻮاﺣﺪ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻣﺮدودا ﻣﻄﻠﻘﺎ ﻟﻤﺎ اﺣﺘﺎج إﻟﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪816 :‬‬‫ﻫﺬا اﻟّﺘﻌﻠﯿﻞ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳﺮار« در ﺑﺎب ﻣﻌﺮﻓﺖ أﺣﮑﺎم اﻟﻌﻤﻮم ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﻮﻟﻪ‪) :‬اﻟﻌـﺎّم اﻟّـﺬي ﻟﻢ ﯾﺜﺒﺖ ﺧﺼﻮﺻﻪ( ﯾﻌﻨﯽ اﻟﻌـﺎّم ﻣﻦ اﻟﮑﺘـﺎب و اﻟّﺴـ ّﻨﮥ اﻟﻤﺘﻮاﺗﺮة ﻻـ ﯾﺤﺘﻤـﻞ اﻟﺨﺼﻮص‪ ،‬أي ﻻـ ﯾﺠﻮز ﺗﺨﺼـﯿﺼﻪ ﺑﺨـﺒﺮ‬‫اﻟﻮاﺣﺪ و اﻟﻘﯿﺎس ﻷﻧّﻬﻤﺎ ﻇّﻨّﯿﺎن ﻓﻼ ﯾﺠﻮز ﺗﺨﺼﯿﺺ اﻟﻘﻄﻌﯽ ﺑﻬﻤﺎ ﻷّن اﻟّﺘﺨﺼﯿﺺ ﺑﻄﺮﯾﻖ اﻟﻤﻌﺎرﺿﮥ و اﻟّﻈّﻨّﯽ ﻻ ﯾﻌﺎرض اﻟﻘﻄﻌﯽ ﻫﺬا‪ ،‬أي ﻣﺎ‬‫ذﮐﺮﻧﺎ ﻣﻦ ﻋﺪم ﺟﻮاز اﻟّﺘﺨﺼـﯿﺺ ﺑﻬﻤﺎ ﻫﻮ اﻟﻤﺸـﻬﻮر ﻣﻦ ﻣﺬﻫﺐ ﻋﻠﻤﺎﺋﻨﺎ و ﻧﻘﻞ ذﻟﮏ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟﺠّﺼﺎص و ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ أﺑﺎن؛ و ﻫﻮ ﻗﻮل‬‫أﮐﺜﺮ أﺻـﺤﺎب أﺑﯽ ﺣﻨﯿﻔـﮥ و ﻫﻮ ﻗﻮل ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ أﯾﻀﺎ‪ ،‬و ﻫﻮ ﻗﻮل أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺈّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺟﻤﻊ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و أﻣﺮﻫﻢ أن ﯾﺮّدوا ﮐّﻞ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻟﻠﮑﺘﺎب‪ ،‬و ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ رّد ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺒﺘﻮﺗﮥ أﻧّﻬﺎ ﻻ ﺗﺴﺘﺤّﻖ اﻟّﻨﻔﻘﮥ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ و رّدت ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﺗﻌﺬﯾﺐ اﻟﻤﯿﺖ ﺑﺒﮑﺎء أﻫﻠﻪ؛ و ﺗﻠﺖ ﻗﻮﻟﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ »َو ﻻ َﺗِﺰُر واِزَرٌة ِوْزَر ُأْﺧﺮي *‬‫أورد ﻫﺬا ﮐﻠّﻪ اﻟﺠّﺼﺎص و ذﮐﺮه أﺑﻮ اﻟﯿﺴﺮ ﻓﯽ اﺻﻮﻟﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨـﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳـﺮار« در ﺑﺎب ﺗﻘﺴـﯿﻢ اﻟّﺮاوي در ذﮐﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و أّﻣﺎ ﻣﺘﻦ اﻟﺤـﺪﯾﺚ ﻓﻘﺪ‬‫روي ﻋﻦ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ أﻧّﻪ ﻗـﺎل ﺣﯿﻦ روي ﻟﻪ ﻫـﺬا اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ :‬ﻻ ﻧـﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﻻ ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧـﺪري أ ﺻـﺪﻗﺖ أم‬‫ﮐـﺬﺑﺖ أ ﺣﻔﻈﺖ أم ﻧﺴـﯿﺖ‪ ،‬ﻓﻬـﺬا ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻃﻌﻦ ﻣﻘﺒﻮل ﻓﺈﻧّﻪ أﺧﺒﺮ أﻧّﻬﺎ ﻣّﺘﻬﻤـﮥ ﺑﺎﻟﮑـﺬب و اﻟﻐﻔﻠﮥ و اﻟّﻨﺴـﯿﺎن‪ ،‬ﺛّﻢ أﺧﺒﺮ أﻧّﻪ ورد‬‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺎ ﻟﻠﮑﺘﺎب و اﻟّﺴّﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳﺮار« در ﺑﺎب ﺑﯿﺎن ﻗﺴﻢ اﻻﻧﻘﻄﺎع ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و اﻟـّﺪﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ﻋـﺪم اﻟﺠﻮاز ]‪ [1‬أّن ﻋﻤﺮو ﻋﺎﺋﺸـﮥ و أﺳﺎﻣـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬـﻢ رّدوا ﺧـﺒﺮ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨـﺖ ﻗﯿﺲ و ﻟﻢ ﯾﺨـّﺼ ﻮا ﺑﻪ ﻗـﻮﻟﻪ ﺗﻌـﺎﻟﯽ‬‫»َأْﺳِﮑﻨُﻮُﻫﱠﻦ ﻣِْﻦ َﺣﯿُْﺚ َﺳَﮑﻨْﺘُْﻢ ﻣِْﻦ ُوْﺟِﺪُﮐْﻢ«‬‫ﺣّﺘﯽ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري ]‪ [1‬أي ﻋﺪم ﺟﻮاز ﺗﺨﺼﯿﺺ ﻋﻤﻮم اﻟﮑﺘﺎب ﺑﺎﻟﺨﺒﺮ اﻟﺸﺎذ‬‫)‪.(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪817 :‬‬‫ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ ﺣﻔﻈﺖ أم ﻧﺴﯿﺖ ‪.‬‬
‫و ﺷﺎه وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در رﺳﺎﻟﻪ »اﻹﻧﺼﺎف ﻓﯽ ﺑﯿﺎن ﺳـﺒﺐ اﻻﺧﺘﻼف« در ذﮐﺮ وﺟﻮه اﺟﺘﻬﺎد ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺛﺎﻟﺜﻬﺎ أن ﯾﺒﻠﻐﻪ اﻟﺤﺪﯾﺚ و‬‫ﻟﮑﻦ ﻻ ﻋﻠﯽ اﻟﻮﺟﻪ اﻟّﺬي ﯾﻘﻊ ﺑﻪ ﻏﺎﻟﺐ اﻟّﻈّﻦ ﻓﻠﻢ ﯾﺘﺮك اﺟﺘﻬﺎده ﺑﻞ ﻃﻌﻦ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬ﻣﺜﺎﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ‬‫رواه أﺻـﺤﺎب اﻻﺻﻮل ﻣﻦ أّن ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺷـﻬﺪت ﻋﻨـﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ -‬رض‪ -‬ﺑﺄﻧّﻬﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻄّﻠﻘﮥ اﻟّﺜﻼث ﻓﻠﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻧﻔﻘﮥ و ﻻ ﺳﮑﻨﯽ‪ ،‬ﻓﺮّد ﺷﻬﺎدﺗﻬﺎ و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺎ‬‫اﻟﻨﻔﻘﮥ و اﻟّﺴﮑﻨﯽ! و ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬رض‪ -‬ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ‪:‬‬‫أ ﻻ ﺗّﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ؟! ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻬﺎ‪ :‬ﻻ ﺳﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ[‪.‬‬‫و ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﻠﯽ ﺑﻦ ﻧﻈـﺎم اﻟـّﺪﯾﻦ اﻷﻧﺼـﺎري در »ﻓﻮاﺗـﺢ اﻟّﺮﺣﻤﻮت« در ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﮐﺘﺎب ﺑﺨﺒﺮ واﺣـﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﺳـﺘﺪّل أّوﻻ رّد( أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ )ﻋﻤﺮ( رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ )ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أﻧّﻪ ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ ﺳﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ( ﻓﯽ »ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴﻠﻢ« ﻋﻦ اﻟّﺸﻌﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻠﺖ‬‫ﻋﻠﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﺴﺄﻟﺘﻬﺎ ﻋﻦ ﻗﻀﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻃّﻠﻘﻬﺎ زوﺟﻬﺎ اﻟﺒّﺘﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﺨﺎﺻﻤﺘﻪ إﻟﯽ رﺳﻮل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 138‬از ‪196‬‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯽ اﻟّﺴﮑﻨﯽ و اﻟﻨﻔﻘﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﻠﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﯽ ﺳﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ و أﻣﺮﻧﯽ أن أﻋﺘّﺪ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ اﺑﻦ أّم ﻣﮑﺘﻮم؛ و‬‫ﻓﯽ راوﯾﻪ اﺧﺮي ﻓﯿﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﯿﺲ ﻧﻔﻘﮥ و ﻻ ﺳﮑﻨﯽ و إﻧّﻤﺎ رّدﻫﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ )ﻟﻤﺎ ﮐﺎن ﻣﺨّﺼﺼﺎ ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ )َأْﺳِﮑﻨُﻮُﻫﱠﻦ(‬‫ﻣﻦ ﺣﯿﺚ ﺳﮑﻨﺘﻢ )ﻓﻘﺎل( أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪) :‬ﮐﯿﻒ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ( ﺻﻼة اﻟﱠﻠﻪ و ﺳﻼﻣﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و أﺻﺤﺎﺑﻪ )ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة(؛‬‫و ﻫـﺬا اﻻﺳـﺘﺪﻻل ﯾﺘﻮّﻗـﻒ ﻋﻠﯽ ﺣّﺠـّﯿ ﮥ ﻗﻮل اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﯽ إﻟّـﺎ أن ﯾﺜﺒﺖ اﻹﺟﻤـﺎع ﻋﻠﯽ اﻟّﺮّد ﺑﻬـﺬا اﻟّﻨﻤـﻂ )و أﺟﯿﺐ‪ :‬إﻧّﻤـﺎ رّده( أﻣﯿﺮ ﻟا ﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫)ﻟﺘﺮّدده ﻓﯽ ﺻﺪﻗﻬﺎ‪ ،‬و ﻟﺬﻟﮏ زاد‪ :‬ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ(‬‫ﻓﯽ »ﺻـﺤﯿﺢ ﻣﺴـﻠﻢ« ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻣﻊ اﻷﺳﻮد ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ اﻷﻋﻈﻢ و ﻣﻌﻪ اﻟّﺸﻌﺒّﯽ ﻓﺤّﺪث اﻟّﺸﻌﺒّﯽ ﺑﺤﺪﯾﺚ‬‫ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و أﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻟﻬﺎ ﺳـﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ‪ ،‬ﺛّﻢ أﺧﺬ اﻷﺳﻮد ﮐّﻔﺎ ﻣﻦ ﺣﺼـﯽ‬‫ﻓﺤﺼـﺒﻪ ﺑﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬وﯾﻠﮏ! ﺗﺤّﺪث ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا! و ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻ ﻧﺘﺮك ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و أﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻟﻘﻮل اﻣﺮأة‬‫ﻻ ﻧﺪري ﻟﻌﻠّﻬﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪818 :‬‬‫ﺣﻔﻈﺖ أو ﻧﺴﯿﺖ ﻟﻬﺎ اﻟّﺴﮑﻨﯽ و اﻟّﻨﻔﻘﮥ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ‪» :‬ﻻ ﺗُْﺨِﺮُﺟﻮُﻫﱠﻦ ﻣِْﻦ ﺑ ُﯿُﻮﺗِِﻬﱠﻦ َو ﻻ َﯾْﺨُﺮْﺟَﻦ ِإﻟﱠﺎ َأْن َﯾْﺄﺗِﯿَﻦ ﺑ ِﻔﺎِﺣَﺸٍﮥ ُﻣَﺒﱢﯿَﻨٍﮥ«‬‫؛‬‫و ﻓﯿﻪ أﯾﻀﺎ ﻗﻮل ﻋﺮوة أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ أﻧﮑﺮت ذﻟﮏ ﻋﻠﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ؛ و ﻫﺬا اﻟﺨﺒﺮ ﮐﺎن ﻣﺸـﮑﻮك اﻟـّﺼ ّﺤﮥ ﻋﻨﺪ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬و اﻟﺨﺒﺮ اﻟﻤﺸـﮑﻮك‬‫اﻟّﺼﺤﮥ ﻟﻠّﺮﯾﺒﮥ ﻓﯽ ﺻﺪق اﻟّﺮاوي ﻏﯿﺮ ﺣّﺠﮥ ﻓﻀﻼ ﻋﻦ اﻟّﺘﺨﺼﯿﺺ ﺑﻪ‪ ،‬و ﻻ ﯾﻠﺰم ﻣﻨﻪ اﻧﺘﻔﺎء اﻟﺘﺨﺼﯿﺺ ﺑﺎﻟﺨﺒﺮ اﻟّﺼﺤﯿﺢ ‪.‬‬
‫و ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﮐﻪ ﻋﻼـوه ﺑﺮ ﺣﻀـﺮت ﻋﻤﺮ دﯾﮕﺮ أﺻـﺤﺎب ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﻓـﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ إﻧﮑﺎر ﮐﺮدهاﻧـﺪ و ﺣـﺪﯾﺚ او را رّد ﻧﻤﻮده ﮐﻤﺎل ﺑﯽ‬‫اﻋﺘﺒﺎري او را در ﻧﻘﻞ و رواﯾﺖ واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات ﺳﺎﺑﻘﻪ دﯾﺪي‪.‬‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬روح‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺛﻨـﺎ اﺑﻦ ﺟﺮﯾـﺞ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ اﺑﻦ ﺷـﻬﺎب ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ أّن ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أﺧﺒﺮﺗﻪ أﻧّﻬـﺎ ﮐـﺎﻧﺖ ﺗﺤﺖ أﺑﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ‬‫ﺣﻔﺺ ﺑﻦ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ آﺧﺮ ﺛﻼث ﺗﻄﻠﯿﻘﺎت ﻓﺰﻋﻤﺖ أﻧّﻬﺎ ﺟﺎءت إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﺎﺳﺘﻔﺘﺘﻪ ﻓﯽ ﺧﺮوﺟﻬﺎ ﻣﻦ ﺑﯿﺘﻬﺎ‬‫ﻓﺄﻣﺮﻫـﺎ أن ﺗﻨﻘﻞ إﻟﯽ ﺑﯿﺖ اﺑﻦ أّم ﻣﮑﺘﻮم اﻷﻋﻤﯽ ﻓﺄﺑﯽ ﻣﺮوان إﻟّﺎ ﯾّﺘﻬﻢ ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﻓﯽ ﺧﺮوج اﻟﻤﻄّﻠﻘـﮥ ﻣﻦ ﺑﯿﺘﻬﺎ و زﻋﻢ ﻋﺮوة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل‬‫ﻓﺄﻧﮑﺮت ذﻟﮏ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻋﻠﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ[‪.‬‬‫و ﻃﺤـﺎوي در »ﻣﻌﺎﻧﯽ اﻵﺛﺎر« ﺑﻌـﺪ ذﮐﺮ رواﯾﺎت إﻧﮑﺎر ﻋﻤﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ را ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻓﻬـﺬا ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻪ ﻗﺪ‬‫أﻧﮑﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻫﺬا و ﻟﻢ ﯾﻘﺒﻠﻪ‪ ،‬و ﻗﺪ أﻧﮑﺮه ﻋﻠﯿﻬﺎ أﯾﻀﺎ أﺳﺎﻣﮥ ﺑﻦ زﯾﺪ‪.‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ رﺑﯿﻊ ﻟا ﻤﺆّذن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﺷﻌﯿﺐ ﺑﻦ اﻟّﻠﯿﺚ ﻋﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ رﺑﯿﻌﻪ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻫﺮﻣﺰ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﺗﺤّﺪث ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻟﻬﺎ‪:‬‬‫اﻋﺘﺪي ﻓﯽ ﺑﯿﺖ اﺑﻦ أّم ﻣﮑﺘﻮم‪.‬‬‫و ﮐﺎن ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ أﺳﺎﻣـﮥ ﺑﻦ زﯾـﺪ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﮐﺎن أﺳﺎﻣﮥ إذا ذﮐﺮت ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺷـﯿﺌﺎ رﻣﺎﻫﺎ ﺑﻤﺎ ﮐﺎن ﻓﯽ ﯾﺪه! ﻗﺎل أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ‪ :‬ﻓﻬﺬا أﺳﺎﻣﮥ‬‫اﺑﻦ زﯾـﺪ ﻗـﺪ أﻧﮑﺮ ﻣﻦ ذﻟﮏ أﯾﻀﺎ ﻣﺎ أﻧﮑﺮه ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻗـﺪ أﻧﮑﺮت ذﻟﮏ أﯾﻀﺎ ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﺎ‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﯾﻮﻧﺲ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ أﻧﺲ ﺑﻦ ﻋﯿﺎض ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ و ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﯾﺴﺎر ﯾﺬﮐﺮان أّن ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻌﺎص‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪819 :‬‬‫ﻃّﻠـﻖ ﺑﻨﺖ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﺤﮑﻢ ﻓﺎﻧﺘﻘﻠﻬـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﺤﮑﻢ ﻓﺄرﺳـﻠﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ إﻟﯽ ﻣﺮوان و ﻫـﻮ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ أن‪ :‬اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و اردد‬‫اﻟﻤﺮأة إﻟﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﻠﯿﻤﺎن‪ :‬أّن ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻏﻠﺒﻨﯽ و ﻗﺎل ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﻘﺎﺳﻢ‪ :‬أ ﻣﺎ ﺑﻠﻐﮏ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ؟‬‫ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﻻ ﯾﻀـّﺮك أن ﻻ ﺗﺬﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان‪ :‬إن ﮐﺎن ﺑﮏ اﻟّﺸـ ّﺮ ﻓﺤﺴـﺒﮏ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﻫﺬﯾﻦ ﻣﻦ اﻟّﺸّﺮ‪ .‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 139‬از ‪196‬‬‫ﯾﻮﻧﺲ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﺑﻦ وﻫﺐ أّن ﻣﺎﻟﮑﺎ أﺧﺒﺮه ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮ ﺑﺈﺳﻨﺎده ﻣﺜﻠﻪ‪.‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﺑﻦ ﻣﺮزوق‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺑﺸﺮ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﺷﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ‪ ،‬ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﻣﺎ ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ ﻣﻦ ﺧﯿﺮ ﻓﯽ أن ﺗﺬﮐﺮ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﻮﻟﻬﺎ »ﻻ ﻧﻔﻘﮥ و ﻻ ﺳﮑﻨﯽ«‪،‬‬‫ﻓﻬﺬه ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻟﻢ ﺗﺮ اﻟﻌﻤﻞ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ أﯾﻀﺎ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺤﺎوي در »ﻣﻌﺎﻧﯽ اﻵﺛﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻗـﺪ ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻧﺼـﺮ ﺑﻦ ﻣﺮزوق و اﺑﻦ أﺑﯽ داود‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﯽ اﻟّﻠﯿﺚ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﯽ ﻋﻘﯿﻞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺷـﻬﺎب ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﯽ أﺑﻮ‬‫ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ أن ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ أﺧﺒﺮﺗﻪ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬اﻋﺘﺪي ﻓﯽ ﺑﯿﺖ اﺑﻦ أّم ﻣﮑﺘﻮم‪ ،‬ﻓﺄﻧﮑﺮ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤّﺪث ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺮوﺟﻬﺎ ﻗﺒﻞ أن ﺗﺤﻞ‪.‬‬‫ﻓﻬـﺬا أﺑﻮ ﺳـﻠﻤﮥ ﯾﺨﺒﺮ أﯾﻀﺎ أّن اﻟّﻨﺎس ﻗـﺪ ﮐﺎﻧﻮا أﻧﮑﺮوا ذﻟﮏ ﻋﻠﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ و ﻓﯿﻬﻢ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻣﻦ‬‫ﻟﺤﻖ ﺑﻬﻢ ﻣﻦ اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺪ أﻧﮑﺮ ﻋﻤﺮو أﺳﺎﻣﮥ و ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺴّﯿﺐ ﻣﻊ ﻣﻦ ﺳّﻤﯿﻨﺎ ﻣﻌﻬﻢ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻫﺬا و ﻟﻢ ﯾﻌﻤﻠﻮا ﺑﻪ‪ ،‬و‬‫ذﻟﮏ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﺑﺤﻀـﺮة أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﻟﻢ ﯾﻨﮑﺮه ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻨﮑﺮ‪ ،‬ﻓﺪّل ﺗﺮﮐﻬﻢ‬‫اﻟّﻨﮑﯿﺮ ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻋﻠﯿﻪ أّن ﻣﺬﻫﺒﻬﻢ ﻓﯿﻪ ﮐﻤﺬﻫﺒﻪ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺟﺼﺎص رازي در »أﺣﮑﺎم اﻟﻘﺮآن« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻫـﺬا ﺣﺪﯾﺚ ﻗﺪ ﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟـّﺴ ﻠﻒ اﻟّﻨﮑﯿﺮ ﻋﻠﯽ راوﯾﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺷـﺮط ﻗﺒﻮل أﺧﺒﺎر اﻵﺣﺎد ﺗﻌّﺮﯾﻬﺎ ﻣﻦ ﻧﮑﯿﺮ اﻟـّﺴ ﻠﻒ‪ ،‬أﻧﮑﺮه ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻟا ﺨّﻄﺎب‬‫ﻋﻠﯽ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻷّول اﻟّﺬي ﻗّﺪﻣﻨﺎه‪ ،‬و روي اﻟﻘﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ أّن ﻣﺮوان ذﮐﺮ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﻻ ﯾﻀّﺮك أن ﻻ ﺗﺬﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ و ﻗﺎﻟﺖ ﻓﯽ ﺑﻌﻀﻪ‪ :‬ﻣﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪820 :‬‬‫ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ ﺧﯿﺮ ﻓﯽ أن ﺗﺬﮐﺮ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﻮﻟﻬﺎ ﻻ ﺳـﮑﻨﯽ ﻟﮏ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ‪ .‬و ﻗﺎل اﺑﻦ اﻟﻤﺴّﯿﺐ‪ :‬ﺗﻠﮏ اﻣﺮأة ﻓﺘﻨﺖ اﻟّﻨﺎس‪ ،‬اﺳﺘﻄﺎﻟﺖ ﻋﻠﯽ‬‫أﺣﻤﺎﺋﻬﺎ ﺑﻠﺴﺎﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺄﻣﺮت ﺑﺎﻻﻧﺘﻘﺎل و ﻗﺎل أﺑﻮ ﺳﻠﻤﮥ‪ :‬أﻧﮑﺮ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤّﺪث ﺑﻪ‪ .‬و‬‫روي اﻷﻋﺮج ﻋﻦ أﺑﯽ ﺳﻠﻤﮥ أّن ﻓﺎﻃﻤﮥ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤّﺪث ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬اﻋﺘﺪي ﻓﯽ ﺑﯿﺖ اﺑﻦ أّم ﻣﮑﺘﻮم‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و ﮐﺎن ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺳﺎﻣﮥ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﮐﺎن أﺳﺎﻣﮥ إذا ذﮐﺮت ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺷـﯿﺌﺎ رﻣﺎﻫﺎ ﺑﻤﺎ ﮐﺎن ﻓﯽ ﯾﺪه! ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻦ ﯾﻨﮑﺮ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻫﺬا اﻟّﻨﮑﯿﺮ‬‫إﻟّﺎ و ﻗﺪ ﻋﻠﻢ ﺑﻄﻼن ﻣﺎ روﺗﻪ ‪.‬‬
‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳﺮار« ﺑﺎب ﺗﻘﺴﯿﻢ اﻟّﺮاوي در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ؟ أ ﻻ ﺗّﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ! ﺗﻌﻨﯽ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻬﺎ »ﻻ ﺳﮑﻨﯽ و ﻻ ﻧﻔﻘﮥ« و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﻘﻮل‪ :‬ﺗﻠﮏ‪ :‬اﻣﺮأة ﻓﺘﻨﺖ‬‫ا ﻟ ﻌ ﺎ ﻟﻢ ‪.‬‬
‫و ﻋﻦ أﺳﺎﻣﮥ ﺑﻦ زﯾﺪ زوﺟﻬﺎ أﻧّﻬﺎ إذا ذﮐﺮت ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺷﯿﺌﺎ رﻣﺎﻫﺎ ﺑﮑّﻞ ﺷﯽء ﺗﻨﺎﻟﻪ ﯾﺪه‪.‬‬‫و ﻗﺎل أﺑﻮ ﺳـﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬أﻧﮑﺮ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤّﺪث ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺮوﺟﻬﺎ ﻗﺒﻞ أن ﺗﺤّﻞ‪ .‬و ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ‬‫ﺟﺎﻟﺴﺎ ﻣﻊ اﻷﺳﻮد ﻓﯽ اﻟﻤﺴـﺠﺪ اﻷﻋﻈﻢ و ﻣﻌﻨﺎ اﻟّﺸﻌﺒّﯽ ﻓﺤّﺪث اﻟّﺸﻌﺒّﯽ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ‪ ،‬ﻓﺄﺧﺬ اﻷﺳﻮد ﮐّﻔﺎ ﻣﻦ ﺣﺼﺒﺎء ﻓﻘﺎل‪ :‬وﯾﻠﮏ! ﺗﺤّﺪث‬‫ﺑﻤﺜـﻞ ﻫـﺬا؟! و رّده إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟّﻨﺨﻌّﯽ و اﻟّﺜﻮرّي و ﻣﺮوان ﺑﻦ اﻟﺤﮑﻢ و ﻫﻮ أﻣﯿﺮ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ .‬و رّد ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﮐﺎن ﺑﺤﻀـﺮة أﺻـﺤﺎب‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و رﺿﯽ ﻋﻨﻬﻢ و ﻟﻢ ﯾﻨﮑﺮ ذﻟﮏ ﻋﻠﯿﻪ أﺣﺪ‪ ،‬ﻓﺪّل ﺗﺮﮐﻬﻢ اﻟّﻨﮑﯿﺮ ﻋﻠﯽ أّن ﻣﺬﻫﺒﻬﻢ ﻓﯿﻪ ﮐﻤﺬﻫﺒﻪ ‪.‬‬
‫و زﯾﻠﻌﯽ در »ﺷﺮح ﮐﻨﺰ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ« ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻻ ﯾﺠﻮز اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﻟﻮﺟﻮه أﺣﺪﻫﺎ أن ﮐﺒﺎر اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ أﻧﮑﺮوا‬‫ﻋﻠﯿﻬﺎ ﮐﻌﻤﺮ‪ -‬ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم‪ -‬و اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ و أﺳﺎﻣﮥ ﺑﻦ زﯾﺪ و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺣّﺘﯽ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ ﻓﯿﻤﺎ رواه اﻟﺒﺨﺎرّي‪ :‬أ ﻻ ﺗّﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 140‬از ‪196‬‬‫و روي أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻻ ﺧﯿﺮ ﻟﮏ ﻓﯿﻪ! و ﻣﺜﻞ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﻻ ﯾﻘﺎل إﻟّﺎ ﻟﻤﻦ ارﺗﮑﺐ ﺑﺪﻋﮥ ﻣﺤّﺮﻣﮥ[‪.‬‬‫و ﻋﯿﻨﯽ در »ﺷﺮح ﮐﻨﺰ اﻟّﺪﻗﺎﺋﻖ«‪ -‬ﮐﻤﺎ ﺳﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘﺎ‪ -‬ﮔﻔﺘﻪ ]و ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪821 :‬‬‫ﻻ ﯾﺠﻮز اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺑﻪ ﻣﻦ وﺟﻮه‪ :‬اﻷّول‪ :‬أّن ﮐﺒﺎر اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ أﻧﮑﺮوا ﮐﻌﻤﺮو اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و زﯾﺪ ﺑﻦ ﺛﺎﺑﺖ و أﺳﺎﻣﮥ ﺑﻦ زﯾﺪ و‬‫ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻔﺎﻃﻤﮥ ﻓﯿﻤﺎ رواه اﻟﺒﺨﺎرّي‪ :‬أ ﻻ ﺗّﺘﻘﯽ اﻟﱠﻠﻪ! و روي أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻻ ﺧﯿﺮ ﻟﮏ ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻣﺜﻞ ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﻻ‬‫ﯾﻘﺎل إﻟّﺎ ﻟﻤﻦ ارﺗﮑﺐ ﺑﺪﻋﮥ ﻣﺤّﺮﻣﮥ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻟﻬﻤﺎم اﻟﺴﯿﻮاﺳﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﻘﺪﯾﺮ« در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻣّﻤﻦ رّد ﻟا ﺤـﺪﯾﺚ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ و ﻣﺮوان ﺑﻦ اﻟﺤﮑﻢ و ﻣﻦ اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ ﻣﻊ اﺑﻦ اﻟﻤﺴـّﯿﺐ ﺷـﺮﯾﺢ و اﻟّﺸـ ﻌﺒّﯽ و اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﺣّﯽ و اﻷﺳﻮد ﺑﻦ‬‫ﯾﺰﯾﺪ و ﻣّﻤﻦ ﺑﻌﺪﻫﻢ اﻟّﺜﻮرّي و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ و ﺧﻠﻖ ﮐﺜﯿﺮ ﻣّﻤﻦ ﺗﺒﻌﻬﻢ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 61‬ﺗﮑﺬﯾﺐ ﺻﺤﺎﺑﻪ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ ﺑﻤﺮه ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان ﺻﺤﺎﺑﯿﻪ را ورد ﺣﺪﯾﺚ او‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﯾﮑﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﺴـﯿﺎري از ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ ﺑﺴﺮه ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان ﺻﺤﺎﺑّﯿﻪ را ﮐﻪ از ﻣﻬﺎﺟﺮات ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎﺗﺴﺖ ]‪ [1‬در رواﯾﺖ ﻣّﺲ‬‫ذﮐﺮ ﻣّﺘﻬﻢ ﺑﮑـﺬب ﺳﺎﺧﺘﻪاﻧـﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻀـﯽ ازﯾﺸـﺎن ﺑﮑﻤـﺎل ﺗﻬﺠﯿﻦ و ﺗﻮﻫﯿﻨﺶ ﭘﺮداﺧﺘﻪ؛ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻗﻮل ﻣﺰﻧﯽ در ﺑﺎب‬‫ﺗﻮﺛﯿﻖ ﺟﻤﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮّﺟﻪ اوﻟﯽ اﻷﺑﺼﺎر ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻃﺤﺎوي در »ﻣﻌﺎﻧﯽ اﻵﺛﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺑﺎب ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج ﻫﻞ ﯾﺠﺐ ﻓﯿﻪ‪ ،‬اﻟﻮﺿﻮء أم ﻻ؟‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻣﻬـﺪي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ‪ :‬ﻣﻌﻤﺮ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺮوة أﻧّﻪ ﺗﺬاﮐﺮ ﻫﻮ و ﻣﺮوان اﻟﻮﺿﻮء‬‫ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﺑﺴﺮة ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان أﻧّﻬﺎ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺄﻣﺮ ﺑﺎﻟﻮﺿﻮء ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج‬‫ﻓﮑﺄّن ﻋﺮوة ﻟﻢ ﯾﺮﻓﻊ ﺑﺤﺪﯾﺜﻬﺎ راﺳﺎ ﻓﺄرﺳﻞ ﻣﺮوان إﻟﯿﻬﺎ ﺷـﺮﻃّﯿﺎ ﻓﺮﺟﻊ ﻓﺄﺧﺒﺮﻫﻢ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ‬‫ﯾﺄﻣﺮ ﺑﺎﻟﻮﺿﻮء ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج‪ ،‬ﻓﺬﻫﺐ ﻗﻮم إﻟﯽ ﻫﺬا اﻷﺛﺮ و أوﺟﺒﻮا اﻟﻮﺿﻮء ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج‪ ،‬و ﺧﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﯽ ذﻟﮏ آﺧﺮون ﻓﻘﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﻻ وﺿﻮء ﻓﯿﻪ و اﺣﺘّﺠﻮا ﻓﯽ ذﻟﮏ ﻋﻠﯽ أﻫﻞ اﻟﻤﻘﺎﻟـﮥ اﻷوﻟﯽ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺜﮑﻢ ﻫﺬا أّن ﻋﺮوة ﻟﻢ ﯾﺮﻓﻊ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺑﺴـﺮة رأﺳﺎ ﻓﺈن ﮐﺎن ذﻟﮏ‬‫ﻷﻧّﻬﺎ ﻋﻨﺪه ﻓﯽ ﺣﺎل ﻣﻦ ﻻ ﯾﺆﺧﺬ ذﻟﮏ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﻔﯽ ﺗﻀـﻌﯿﻒ ﻣﻦ ﻫﻮ أﻗّﻞ ﻣﻦ ﻋﺮوة ﺑﺴـﺮة ﻣﺎ ﯾﺴﻘﻂ ﺑﻪ ﺣﺪﯾﺜﻬﺎ‪ ،‬و ﻗﺪ ﺗﺎﺑﻌﻪ ]‪ [1‬ﻗﺎل ﺑا ﻦ ﺣﺠﺮ‬‫ﻓﯽ »اﻻﺻﺎﺑﮥ« ﻓﯽ ﺗﺮﺟﻤﮥ ﺑﺴﺮة )ﻗﺎل اﻟﺸﺎﻓﻌﯽ‪ :‬ﻟﻬﺎ ﺳﺎﺑﻘﮥ ﻗﺪﯾﻤﮥ و ﻫﺠﺮة‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺣﺒﺎن‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮات( )‪ .12‬ن(‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪822 :‬‬‫ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻏﯿﺮه‪.‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﯾﻮﻧﺲ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧـﺎ اﺑﻦ وﻫﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ زﯾـﺪ )اﺑﻦ زﯾـﺪ ظ( ﻋﻦ رﺑﯿﻌـﮥ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻮ وﺿـﻌﺖ ﯾـﺪي ﻓﯽ دم او ﺣﯿﻀـﮥ ﻣﺎ ﻧﻘﺾ‬‫وﺿﻮﺋﯽ‪ ،‬ﻓﻤّﺲ اﻟّﺬﮐﺮ أﯾﺴـﺮ أم اﻟّﺪم أم اﻟﺤﯿﻀﮥ؟ ﻗﺎل‪ :‬و ﮐﺎن رﺑﯿﻌﮥ ﯾﻘﻮل ﻟﻬﻢ‪ :‬و ﯾﺤﮑﻢ! ﻣﺜﻞ ﻫﺬا ﯾﺄﺧﺬ ﺑﻪ أﺣﺪ و ﯾﻌﻤﻞ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺑﺴـﺮة؟!‬‫و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أّن ﺑﺴـﺮة ﺷـﻬﺪت ﻋﻠﯽ ﻫﺬه اﻟّﻨﻌﻞ ﻟﻤﺎ اﺟﺰت ﺷـﻬﺎدﺗﻬﺎ إﻧّﻤﺎ ﻗﻮام اﻟّﺪﯾﻦ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و إﻧّﻤﺎ ﻗﻮام اﻟّﺼﻠﻮة اﻟّﻄﻬﻮر‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻦ ﻓﯽ ﺻﺤﺎﺑﮥ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ ﯾﻘﯿﻢ ﻫـﺬا اﻟّﺪﯾﻦ إﻟّﺎ ﺑﺴـﺮة؟! ﻗﺎل اﺑﻦ زﯾﺪ‪ :‬ﻋﻠﯽ ﻫﺬا أدرﮐﻨﺎ ﻣﺸـﯿﺨﺘﻨﺎ‪ ،‬ﻣﺎ ﻣﻨﻬﻢ واﺣﺪ ﯾﺮي ﻓﯽ‬‫ﻣّﺲ اﻟّﺬﮐﺮ وﺿﻮء[‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﺨﺎري در »ﮐﺸﻒ اﻷﺳﺮار« در ﺑﺎب ﺗﻘﺴﯿﻢ اﻟّﺮاوي ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫و ﮐﺬﻟﮏ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴـﺮة أي و ﮐﺤﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﻓﯽ اﻟﻤﺒﺘﻮﺗﮥ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺮة ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان اﻟّﺬي ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻪ اﻟّﺸﺎﻓﻌّﯽ ﻓﯽ أّن ﻣّﺲ ﻓﺮج ﻧﻔﺴﻪ أو‬‫ﻏﯿﺮه ﺑﺒﺎﻃﻦ ﻟا ﮑّﻒ ﺑﻼ ﺣﺎﺋﻞ ﺣّﺪث ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟﻘﺴﻢ و ﻫﻮ اﻟﻤﺴﺘﻨﮑﺮ ﻓﺈّن ﻋﻤﺮو ﻋﻠّﯿﺎ و اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد و اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و ﻋﻤﺎرا و أﺑﺎ اﻟّﺪرداء و ﺳﻌﺪ‬‫ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص و ﻋﻤﺮان ﺑﻦ اﻟﺤﺼﯿﻦ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ ﻟﻢ ﯾﻌﻤﻠﻮا ﺑﻪ ﺣّﺘﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 141‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬ﻻ اﺑﺎﻟﯽ أ ﻣﺴﺴﺘﻪ أم أرﻧﺒﮥ أﻧﻔﯽ‪،‬‬‫و ﮐﺬا ﻧﻘﻞ ﻋﻦ ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ و ﻗﺎل ﺑﻌﻀﻬﻢ‪ :‬إن ﮐﺎن ﻧﺠﺴﺎ ﻓﺎﻗﻄﻌﻪ! و ﺗﺬاﮐﺮ ﻋﺮوة و ﻣﺮوان اﻟﻮﺿﻮء ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج‬‫ﻓﻘﺎل ﻣﺮوان‪ :‬ﺣّﺪﺛﺘﻨﯽ ﺑﺴﺮة ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان أﻧّﻬﺎ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺄﻣﺮ ﺑﺎﻟﻮﺿﻮء ﻣﻦ ﻣّﺲ اﻟﻔﺮج‬‫ﻓﻠﻢ ﯾﺮﻓﻊ ﻋﺮوة ﺑﺤﺪﯾﺜﻬﺎ رأﺳﺎ! و روي اﺑﻦ زﯾﺪ ﻋﻦ رﺑﯿﻌﮥ أﻧّﻪ ﮐﺎن ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻫﻞ ﯾﺄﺧﺬ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺑﺴـﺮة أﺣﺪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أّن ﺑﺴـﺮة ﺷـﻬﺪت ﻋﻠﯽ ﻫﺬه اﻟّﻨﻌﻞ ﻟﻤﺎ أﺟﺰت ﺷﻬﺎدﺗﻬﺎ! إﻧّﻤﺎ ﻗﻮام اﻟّﺪﯾﻦ اﻟّﺼﻠﻮة و إﻧّﻤﺎ ﻗﻮام اﻟّﺼﻠﻮة‬‫اﻟّﻄﻬـﻮر‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻦ ﻓﯽ ﺻـﺤﺎﺑﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ ﯾﻘﯿﻢ ﻫـﺬا اﻟـّﺪﯾﻦ إﻟّـﺎ ﺑﺴـﺮة! ﻗـﺎل اﺑﻦ زﯾـﺪ‪ :‬ﻋﻠﯽ ﻫـﺬا أدرﮐﻨﺎ‬‫ﻣﺸﺎﯾﺨﻨﺎ ﻣﺎ ﻣﻨﻬﻢ أﺣـﺪ ﯾﺮي ﻓﯽ ﻣّﺲ اﻟـﺬﮐﺮ وﺿﻮء‪ .‬و ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻣﻌﯿﻦ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻠﺜـﮥ ﻣﻦ اﻷﺧﺒﺎر ﻻ ﺻـّﺢ ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم‪،‬‬‫ﻣﻨﻬﺎ‪ :‬ﺧﺒﺮ ﻣّﺲ اﻟﺬﮐﺮ‪ ،‬و وﻗﻌﺖ ﻫﺬه اﻟﻤﺴـﺌﻠﮥ ﻓﯽ زﻣﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﻣﺮوان ﻓﺸﺎور اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻓﺄﺟﻤﻊ ﻣﻦ ﺑﻘﯽ ﻣﻨﻬﻢ ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﻻ وﺿﻮء ﻓﯿﻪ‬‫و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻻ ﻧﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻨﺎ ﺑﻘﻮل اﻣﺮأة ﻻ ﻧﺪري أ ﺻﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ ﯾﻌﻨﻮن ﺑﺴﺮة ﺑﻨﺖ ﺻﻔﻮان ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪823 :‬‬‫و ﻋﯿﻨﯽ در »ﺷﺮح ﻫﺪاﯾﻪ« در ﮐﺘﺎب اﻟّﻄﻬﺎرة در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺮه آورده‪:‬‬‫]و ﻗﺎل إﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺤﺮﺑّﯽ‪ :‬ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺮة ﯾﺮوﯾﻪ ﺷﺮﻃّﯽ ﻋﻦ ﺷﺮﻃّﯽ‪ ،‬و ﮐﺎن رﺑﯿﻌﮥ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫و ﯾﺤﮑﻢ! ﺑﻤﺜﻞ ﻫـﺬا ﯾﺄﺧـﺬ أﺣـﺪ و ﯾﻌﻤﻞ ﺑﻪ؟! ﻟﻮ ﺷـﻬﺪت ﺑﺴـﺮة ﻋﻠﯽ ﻫـﺬا )ﻫﺬه‪ .‬ظ( اﻟّﻨﻌﻞ ﻣﺎ ﻗﺒﻠﺖ ﺷـﻬﺎدﺗﻬﺎ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ ﻗﻮام اﻟّﺪﯾﻦ اﻟـّﺼ ﻠﻮة و‬‫اﻟّﺼﻠﻮة ﺑﺎﻟّﻄﻬﻮر‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﮑﻦ ﻓﯽ أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻣﻦ ﯾﻘﯿﻢ ﻫﺬا اﻟّﺪﯾﻦ إﻟّﺎ ﺑﺴﺮة؟![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻋﯿﻨﯽ در »ﺷﺮح ﻫﺪاﯾﻪ« در ﮐﺘﺎب اﻟّﻄﻬﺎرة در ذﮐﺮ ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺴﺮه آورده‪:‬‬‫]و روي ﻋﻦ ﻋﻤﺮ )رض(‪ :‬ﻻ ﻧـﺪع ﮐﺘﺎب رﺑّﻨﺎ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒﯿﻨﺎ ﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻣﺮأة ﻻ ﻧـﺪري أ ﺻـﺪﻗﺖ أم ﮐﺬﺑﺖ‪ ،‬أ ﺣﻔﻈﺖ أم ﻧﺴـﯿﺖ‪ .‬و ﯾﺮوي أنّ‬‫اﻷﺳﻮد ﺑﻦ زﯾﺪ )ﯾﺰﯾﺪ ظ( أﺧﺬ ﮐّﻔﺎ ﻣﻦ ﺣﺼﯽ و ﺣﺴﺐ ﺑﻪ اﻟّﺸﻌﺒّﯽ و ﻗﺎل‪ :‬وﯾﺤﮏ! ﺗﺤّﺪث ﺑﻤﺜﻞ ﻫﺬا؟![‪[1] .‬‬‫وﺟﻪ ‪ 62‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از ﺻﺤﺎﺑﯿﺎت در ﺣﻀﻮر ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻤـﺎﻋﺘﯽ از ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت در واﻗﻌﻪ زﻓـﺎف ﻋـﺎﺋﺸﻪ ﺑﺨﻄـﺎب ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿـﺎب‬‫ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺻﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺑﻮﺟﻪ اﻗﺪام ﺑﺮ اﯾﻦ ﺟﺴﺎرت ﻗﺒﯿﺤﻪ ﻣﻮرد ﻋﺘﺎب آن ﻋﺎﻟﯽ ﻗﺒﺎب ﮔﺮدﯾﺪه در ﺧﺰي و ﺧﺴﺎر ﺧﻮد اﻓﺰودﻧﺪ‪.‬‬‫أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق أﻧﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﻋﻦ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﻋﻦ ﺷـﻬﺮ ﺑﻦ ﺣﻮﺷﺐ ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﯾﺰﯾﺪ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐّﻨﺎ ﻓﯿﻤﻦ ﺟّﻬﺰ ﻋﺎﺋﺸﮥ و زّﻓﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﻓﻌﺮض ﻋﻠﯿﻨﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﻟﺒﻨﺎ‪ ،‬ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﻻ ﻧﺮﯾﺪه‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻻ ﺗﺠﻤﻌﻦ ﺟﻮﻋﺎ و ﮐﺬﺑﺎ![‬‫و ﻧﯿﺰ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ وﮐﯿﻊ ﻋﻦ ﺳـﻔﯿﺎن ﻋﻦ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺴـﯿﻦ ﻋﻦ ﺷـﻬﺮ ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أﺗﺎﻧﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺄﺗﯽ ﺑﻠﺒﻦ‪ .‬ﻓﻘﺎل أ ﺗﺸﺮﺑﯿﻦ؟ ﻗﻠﻦ‬‫)ﻗﻠﻨﺎ‪ .‬ظ(‪ :‬ﻻ ﻧﺸﺘﻬﯿﻪ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺠﻤﻌﻦ ﮐﺬﺑﺎ و ﺟﻮﻋﺎ![‬‫و اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ دﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »ﻋﯿﻮن اﻷﺧﺒﺎر« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ رﻓﯿـﺪ‪ [1] ،‬ﻗﻮل ﻋﻤﺮ و ﻫﮑـﺬا ﻗﻮل اﻻـﺳﻮد ﻗـﺪ ذﮐﺮﻫﻤـﺎ ﻏﯿﺮ واﺣـﺪ ﻣﻦ أﻋﻼم اﻟﺴـﻨﯿﮥ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﺑﻨﺖ ﻗﯿﺲ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﺒﺘﻮﺗـﮥ ﮐﻤـﺎ ﺳـﻤﻌﺖ ﺳﺎﺑﻘـﺎ‪ ،‬ﻓـﺬﮐﺮ اﻟﻌﯿﻨﯽ اﯾﺎﻫﻤﺎ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺴـﺮة ﻣﻦ اﻻوﻫﺎم‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ اﻋﻠﻢ )‪ .12‬ن(‪ .‬ﻋﺒﻘـﺎت اﻻـﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣـﮥ اﻻﺋﻤﮥ‬‫اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪824 :‬‬‫ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬دﺧﻠﻨﺎ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺎﺗﯽ ﺑﻄﻌﺎم ﻓﻌﺮض ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﻻ ﻧﺸﺘﻬﯿﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﺠﻤﻌﻦ ﮐﺬﺑﺎ و ﺟﻮﻋﺎ![‪.‬‬‫و ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در »اﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺳﻤﺎء ﻣﻘﯿﻨﻪ ﻋﺎﺋﺸﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 142‬از ‪196‬‬‫]روي اﻟﻮﻟﯿـﺪ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ ﻋﻦ اﻷـوزاﻋﯽ ﻋﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﮐﺜﯿﺮ ﻋﻦ ﮐﻼـب ﺑﻦ ﺗﻼد ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء‪ -‬ﻣﻘّﯿﻨـﮥ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ -‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ أﻗﻌـﺪﻧﺎ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‬‫ﻟﻨﺨّﻠﯿﻬﺎ ﺑﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ إذ ﺟﺎءﻧﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻘّﺮب إﻟﯿﻨﺎ ﻟﺒﻨﺎ و ﺗﻤﺮا ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐﻠﻦ و اﺷﺮﺑﻦ‪ :‬ﻓﻘﻠﻨﺎ‪:‬‬‫ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! إﻧّﺎ ﺻّﻮم‪ :‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐﻠﻦ و اﺷﺮﺑﻦ و ﻻ ﺗﺠﻤﻌﻦ ﺟﻮﻋﺎ و ﮐﺬﺑﺎ! ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﻓﺄﮐﻠﻨﺎ و ﺷﺮﺑﻨﺎ‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ أﺑﻮ ﻣﻮﺳﯽ‪.‬‬‫و ذﻫﺒﯽ در »ﺗﺠﺮﯾﺪ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫أﺳـﻤﺎء ﻣﻘﯿﻨـﮥ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻗﺎل ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﮐﺜﯿﺮ ﻋﻦ ﮐﻼب ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء‪ -‬ﻣﻘّﯿﻨﻪ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ أﻗﻌﺪﻧﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﻨﺨّﻠﯿﻬﺎ ﺑﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗّﺮب إﻟﯿﻨﺎ ﻟﺒﻨﺎ و ﺗﻤﺮا و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻠﻦ و ﻻ ﺗﺠﻤﻌﻦ ﮐﺬﺑﺎ و ﺟﻮﻋﺎ ]‪.[1‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« در ﺷﺮح »ﺑﺎب اﻟّﺪﻋﺎء ﻟﻠّﻨﺴﺎء اﻟﻼﺗﯽ ﯾﻬﺪﯾﻦ اﻟﻌﺮوس و ﻟﻠﻌﺮوس« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﻮﻟﻪ ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺒﺎب‪:‬‬‫ﻓﺎذا ﻧﺴﻮة ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﺳـّﻤﯽ ﻣﻨﻬّﻦ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ اﻟّﺴـ ﮑﻦ اﻷﻧﺼﺎرّﯾﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺪ أﺧﺮج ﺟﻌﻔﺮ اﻟﻤﺴـﺘﻐﻔﺮّي ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﮐﺜﯿﺮ‬‫ﻋﻦ ﮐﻼـب ﺑﻦ ﺗﻼد ﻋﻦ ﺗﻼد ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء‪ -‬ﻣﻘّﯿﻨـﮥ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ -‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ أﻗﻌـﺪﻧﺎ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻟﻨﺨّﻠﯿﻬﺎ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺟﺎءﻧﺎ‬‫ﻓﻘّﺮب إﻟﯿﻨـﺎ ﺗﻤﺮا و ﻟﺒﻨـﺎ؛ اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ .‬و أﺧﺮج أﺣﻤـﺪ و اﻟّﻄـ ﺒﺮاﻧّﯽ ﻫـﺬه اﻟﻘـّﺼ ﮥ ﻣﻦ ﺣـﺪﯾﺚ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﯾﺰﯾـﺪ ﺑﻦ اﻟّﺴـ ﮑﻦ‪ ،‬و وﻗﻊ ﻣﻦ رواﯾﮥ‬‫ﻟﻠﻄﺒﺮاﻧﯽ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ‪ ،‬و ﻻ ﯾﺼّﺢ ﻷﻧﻬﺎ ﺣﯿﻨﺌﺬ ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻊ زوﺟﻬﺎ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺑﺎﻟﺤﺒﺸﮥ‪ .‬و اﻟﻤﻘّﯿﻨﮥ‪ -‬ﺑﻘﺎف و ﻧﻮن‪ -‬اﻟّﺘﯽ ﺗﺰّﯾﻦ‬‫اﻟﻌﺮوس ﻋﻨﺪ دﺧﻮﻟﻬﺎ ﻋﻠﯽ زوﺟﻬﺎ[‪.‬‬‫و ﺑﻌـﺪ ادراك اﯾﻦ ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺧﺴﺎرت ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت در ﻋﻬـﺪ ﻧﺒﻮي ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب و ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت در ﻫﻤﻪ‬‫ﺣـﺎل ﭘﺎﺑﻨـﺪ ﺻـﺪق ﻣﻘﺎل ﺑﻮدﻧـﺪ و ﻃﺮﯾﻖ أﻣﺎﻧﺖ و دﯾﺎﻧﺖ در ﻧﻘﻞ أﻗﻮال ﻧﺒﻮّﯾﻪ و ﺑﯿﺎن ارﺷﺎدات ﻣﺼـﻄﻔﻮّﯾﻪ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧـﺪ؟! ]‪ [1‬أي رواه اﺑﻮ‬‫ﻣﻮﺳﯽ )‪.(12‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪825 :‬‬‫وﺟﻪ ‪ 63‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺣﻔﺼﻪ در ادﻋﺎء اﻓﻀﻠﯿﺖ از ﺻﻔﯿﻪ‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺣﻔﺼﻪ در اّدﻋﺎي اﻓﻀﻠّﯿﺖ ﺧﻮد از ﺻﻔّﯿﻪ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻓﺎﺣﺶ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻄﻠﻊ ﺑﺮ ﻣﻘﺎل ﮐﺬب اﺷﺘﻤﺎل اﯾﺸﺎن ﮔﺮدﯾﺪ ﺑﻄﻼن آن را ﺑﺄوﺿﺢ ﺑﯿﺎن ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬‫و در ﮐﻤﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮔﺎه ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳﺮ ﺧﺴﺎرت اﯾﻦ دو ﺻﺤﺎﺑّﯿﻪ ﺟﻠﯿﻠﻪ در ﻋﻬﺪ ﻧﺒﻮي ﺑﺎﯾﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ رﺳﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻨﺼﻔﯽ‬‫ﺑﻌﺪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﯾﺸﺎن را ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺧﻮاﻫﺪ داﻧﺴﺖ و اّدﻋﺎي ﻣﺰﻧﯽ را در ﺻﺪق ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ و‬‫ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎت ﻣﻘﺮون ﺑﺼﻮاب ﺧﻮاﻫﺪ دﯾﺪ؟! ﺣﺎﮐﻢ ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺴﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ دﻋﻠـﺞ اﺑﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟـّﺴ ﺠﺰّي‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﺒﺼـﺮّي‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﺷﺎذ ﺑﻦ ﻓﯿﺎض أﺑﻮ ﻋﺒﯿﺪة؛ ﺛﻨﺎ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﻋﻦ ﮐﻨﺎﻧﮥ ﻋﻦ‬‫ﺻﻔّﯿﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬دﺧﻞ ﻋﻠّﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ و أﻧﺎ أﺑﮑﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻨﺖ ﺣﯿﯽ! ﻣﺎ ﯾﺒﮑﯿﮏ؟! ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺑﻠﻐﺖ‬‫أّن ﺣﻔﺼﮥ و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﯾﻨﺎﻻن ﻣّﻨﯽ و ﯾﻘﻮﻻن‪ :‬ﻧﺤﻦ ﺧﯿﺮ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻧﺤﻦ ﺑﻨﺎت ﻋّﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و أزواﺟﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﻻ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺗﮑﻮﻧﻮن )ﺗﮑﻮﻧﺎن‪ .‬ظ( ﺧﯿﺮا ﻣّﻨﯽ و أﺑﯽ ﻫﺎرون و ﻋّﻤﯽ ﻣﻮﺳﯽ و زوﺟﯽ ﻣﺤّﻤﺪ )ص(![‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮ ﻗﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﺳﺘﯿﻌﺎب« ﮔﻔﺘﻪ ]و‬‫ﯾﺮوي أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ دﺧﻞ ﻋﻠﯽ ﺻـﻔّﯿﮥ و ﻫﯽ ﺗﺒﮑﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻣﺎ ﯾﺒﮑﯿﮏ؟ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ ﺗﻨﺎﻻن‬‫ﻣّﻨﯽ و ﺗﻘﻮﻻـن »ﻧﺤﻦ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ ﺻـﻔّﯿﮥ‪ ،‬ﻧﺤﻦ ﺑﻨـﺎت ﻋّﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ و أزواﺟﻪ!«‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أﻻ ﻗﻠﺖ ﻟﻬّﻦ‪ :‬ﮐﯿﻒ ﺗﮑّﻦ ﺧﯿﺮا‬‫ﻣّﻨﯽ و أﺑﯽ ﻫﺎرون و ﻋّﻤﯽ ﻣﻮﺳﯽ و زوﺟﯽ ﻣﺤّﻤﺪ )ص([‪.‬‬‫و اﺑﻦ اﻷﺛﯿﺮ ﺟﺰري در »اﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 143‬از ‪196‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻏﯿﺮ واﺣﺪ ﺑﺎﺳﻨﺎدﻫﻢ ﻋﻦ أﺑﯽ ﻋﯿﺴﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻗﺘﯿﺒﮥ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻋﻮاﻧﮥ ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة و ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﺻﻬﯿﺐ ﻋﻦ أﻧﺲ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻋﺘﻖ ﺻﻔّﯿﮥ و ﺟﻌﻞ ﻋﺘﻘﻬﺎ ﺻﺪاﻗﻬﺎ‬‫‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﯿﺴـﯽ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺑﻨﺪار ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟـّﺼ ﻤﺪ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ اﻟﮑﻮﻓّﯽ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﮐﻨﺎﻧﮥ‪ :‬ﺣّﺪﺛﺘﻨﺎ ﺻـﻔّﯿﮥ ﺑﻨﺖ ﺣﯿﯽ‪،‬‬‫ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬دﺧﻞ ﻋﻠّﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻗﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪826 :‬‬‫ﺑﻠﻐﻨﯽ ﻋﻦ ﺣﻔﺼﮥ و ﻋﺎﺋﺸﮥ ﮐﻼم ﻓﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﻻ ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﮐﯿﻒ ﺗﮑﻮﻧﺎن ﺧﯿﺮا ﻣّﻨﯽ و زوﺟﯽ ﻣﺤّﻤﺪ )ص( و أﺑﯽ ﻫﺎرون و ﻋّﻤﯽ ﻣﻮﺳﯽ؟! و ﮐﺎن ﺑﻠﻐﻬﺎ أﻧّﻬﻤﺎ ﻗﺎﻟﺘﺎ‪ :‬ﻧﺤﻦ أﮐﺮم ﻋﻠﯽ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻧﺤﻦ أزواج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺑﻨﺎت ﻋّﻤﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »إﺻﺎﺑﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و أﺧﺮج اﻟّﺘﺮﻣﺬّي ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﮐﻨﺎﻧﮥ ﻣﻮﻟﯽ ﺻـﻔّﯿﮥ أﻧّﻬﺎ ﺣّﺪﺛﺘﻪ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬دﺧﻞ ﻋﻠّﯽ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻗﺪ ﺑﻠﻐﻨﯽ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ و‬‫ﺣﻔﺼـﮥ ﮐﻼـم ﻓـﺬﮐﺮت ﻟﻪ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻻ ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﮐﯿﻒ ﺗﮑﻮﻧﺎن ﺧﯿﺮا ﻣّﻨﯽ و زوﺟﯽ ﻣﺤّﻤـ ﺪ و أﺑﯽ ﻫﺎرون و ﻋّﻤﯽ ﻣﻮﺳـﯽ؟! و ﮐﺎن ﺑﻠﻐﻬﺎ‬‫أﻧّﻬﻤﺎ ﻗﺎﻟﺘﺎ‪ :‬ﻧﺤﻦ أﮐﺮم ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻧﺤﻦ أزواﺟﻪ و ﺑﻨﺎت ﻋّﻤﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 64‬ﺗﻮاﻃﯽ ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺣﻔﺼﻪ ﺑﺮ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن در ﻗﺼﻪ ﻋﺴﻞ‬‫وﺟﻪ ﺷﺼﺖ و ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﺎﺋﺸﻪ و ﺣﻔﺼﻪ در ﻗّﺼﻪ »ﻋﺴﻞ« ﺗﻮاﻃﯽ ﺑﺮ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺻﺮﯾﺢ و ﺑﻬﺘﺎن ﻗﺒﯿﺢ ﻧﻤﻮده ﻃﺮﯾﻖ دروغ و اﻓﺘﺮا را‬‫ﺑﺮ ﺟﻨـﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ در ﺣﯿـﺎت آن ﺟﻨﺎب ﺑﺄﻗﺒـﺢ ﻋﻨﺎوﯾﻦ ﭘﯿﻤﻮدهاﻧـﺪ! و ﻫﺮ ﮔﺎه ﭘﺮده اﯾﻦ دو ﻣﺴـﺘﻮره در‬‫ﺧﺼﻮص ﮐـﺬب و اﻓﺘﺮا ﭼﻨﯿﻦ ﻓـﺎش ﮔﺮدﯾـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋـﺎﻗﻠﯽ ﻗﺒﻮل ﺧﻮاﻫـﺪ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت اﻟﺘﺰام ﺻـﺪق‬‫داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﮐﺬب و دروغ را ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب ﻣﻤﻨﻮع و ﻣﺤﻈﻮر ﻣﯽاﻧﮕﺎﺷﺘﻨﺪ؟! ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟّﺘﻔﺴﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾـﺞ ﻋﻦ ﻋﻄﺎء ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﺎن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﯾﺸﺮب ﻋﺴﻼ ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ اﺑﻨﮥ ﺟﺤﺶ و ﯾﻤﮑﺚ ﻋﻨﺪﻫﺎ‪ ،‬ﻓﺘﻮاﻃﺄت أﻧﺎ و ﺣﻔﺼﮥ أّن أّﯾﺘﻨﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻓﻠﺘﻘﻞ ﻟﻪ »أﮐﻠﺖ‪ -‬ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ‪ ،‬إﻧّﯽ‬‫أﺟﺪ ﻣﻨﮏ رﯾﺢ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ!« ﻗﺎل‪ :‬ﻻ و ﻟﮑّﻨﯽ ﮐﻨﺖ أﺷﺮب ﻋﺴﻼ ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ ﻓﻠﻦ أﻋﻮد ﻟﻪ و ﻗﺪ ﺣﻠﻔﺖ‪ ،‬و ﻻ ﺗﺨﺒﺮي ﺑﺬﻟﮏ أﺣﺪا[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟﻄﻼق ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﻟـّﺼ ﺒﺎح‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺣّﺠﺎج ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬زﻋﻢ ﻋﻄﺎء أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ ﻋﺒﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻬﺎ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﺎن ﯾﻤﮑﺚ ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ اﺑﻨﻪ ﺟﺤﺶ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪827 :‬‬‫و ﯾﺸـﺮب ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻋﺴـﻼ‪ ،‬ﻓﺘﻮاﺻﯿﺖ أﻧﺎ و ﺣﻔﺼﮥ أّن أّﯾﺘﻨﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻠﺘﻘﻞ‪ :‬إﻧّﯽ ﻷﺟﺪ ﻣﻨﮏ رﯾﺢ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ!‬‫أﮐﻠﺖ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ؟ ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯽ إﺣﺪاﻫﻤﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻪ ذﻟﮏ‪ :‬ﻻ‪ ،‬ﺑﻞ ﺷـﺮﺑﺖ ﻋﺴـﻼ ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ و ﻟﻦ أﻋﻮد ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻨﺰﻟﺖ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ ﻟا ﱠﻨﺒِﱡﯽ ﻟ َِﻢ‬‫ﺗَُﺤﱢﺮُم ﻣﺎ َأَﺣﱠﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟََﮏ«‬‫إﻟﯽ »ِإْن َﺗﺘُﻮﺑﺎ ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ«‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ »َو ِإْذ َأَﺳﱠﺮ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ِإﻟﯽ ﺑَْﻌِﺾ َأْزواِﺟِﻪ َﺣِﺪﯾﺜًﺎ«‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﺑﻞ ﺷﺮﺑﺖ ﻋﺴﻼ‪[.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺑﺨﺎري در ﮐﺘﺎب اﻻﯾﻤﺎن و اﻟّﻨﺬور ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 144‬از ‪196‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﺠﺎج ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬زﻋﻢ ﻋﻄﺎء أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ ﻋﺒﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺗﺰﻋﻢ‬‫أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐﺎن ﯾﻤﮑﺚ ﻋﻨـﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ و ﯾﺸـﺮب ﻋﻨﺪﻫﺎ‪ ،‬ﻓﺘﻮاﺻـﯿﺖ أﻧﺎ و ﺣﻔﺼﮥ أّن أّﯾﺘﻨﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻠﺘﻘﻞ‪ :‬إﻧّﯽ أﺟـﺪ ﻣﻨﮏ رﯾـﺢ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ‪ ،‬أﮐﻠﺖ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ! ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯽ إﺣﺪاﻫﻤﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ذﻟﮏ ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ ﺑﻞ‬‫ﺷﺮﺑﺖ ﻋﺴﻼ ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ و ﻟﻦ أﻋﻮد ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻨﺰﻟﺖ‪» :‬ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ﻟ َِﻢ ﺗَُﺤﱢﺮُم ﻣﺎ َأَﺣﱠﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟََﮏ«‬‫أن ﺗﺘﻮﺑﺎ إﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﻪ »َو ِإْذ َأَﺳﱠﺮ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ِإﻟﯽ ﺑَْﻌِﺾ َأْزواِﺟِﻪ َﺣِﺪﯾﺜًﺎ«‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﺑﻞ ﺷﺮﺑﺖ ﻋﺴﻼ‪ .‬و ﻗﺎل ﻟﯽ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﻦ ﻫﺸﺎم‪ :‬و ﻟﻦ أﻋﻮد ﻟﻪ و ﻗﺪ ﺣﻠﻔﺖ ﻓﻼ ﺗﺨﺒﺮي ﺑﺬﻟﮏ أﺣﺪا[‪.‬‬‫و ﻣﺴﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﮐﺘﺎب اﻟّﻄﻼق ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺎﺗﻢ‪ :‬ﺛﻨﺎ ﺣّﺠﺎج ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺞ أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻄﺎء أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ ﻋﺒﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﯿﺮ ﯾﺨﺒﺮ أﻧّﻪ ﺳـﻤﻊ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺗﺨﺒﺮ أنّ‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﮐﺎن ﯾﻤﮑﺚ ﻋﻨـﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ ﻓﯿﺸـﺮب ﻋﻨـﺪﻫﺎ ﻋﺴـﻼ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﺘﻮاﻃﺄت أﻧﺎ و ﺣﻔﺼـﮥ أّن أّﯾﺘﻨﺎ ﻣﺎ‬‫دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻠﺘﻘﻞ‪ :‬إﻧّﯽ أﺟﺪ ﻣﻨﮏ رﯾﺢ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ‪ ،‬ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯽ إﺣﺪاﻫﻤﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ذﻟﮏ ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺑﻞ ﺷﺮﺑﺖ‬‫ﻋﺴﻼ ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ و ﻟﻦ أﻋﻮد ﻟﻪ! ﻓﻨﺰل‪» :‬ﻟ َِﻢ ﺗَُﺤﱢﺮُم ﻣﺎ َأَﺣﱠﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟََﮏ«‬‫إﻟﯽ ﻗﻮﻟﻪ »ِإْن َﺗﺘُﻮﺑﺎ«‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ »َو ِإْذ َأَﺳﱠﺮ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ِإﻟﯽ ﺑَْﻌِﺾ َأْزواِﺟِﻪ َﺣِﺪﯾﺜًﺎ«‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ ﺑﻞ ﺷﺮﺑﺖ ﻋﺴﻼ[‪.‬‬‫و ﺟﻼل اﻟﺪﯾﻦ ﺳﯿﻮﻃﯽ در »دّر ﻣﻨﺜﻮر« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺮج اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ و ﻋﺒـﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿـﺪ و اﻟﺒﺨـﺎرّي و اﺑﻦ اﻟﻤﻨـﺬر و اﺑﻦ ﻣﺮدوﯾﻪ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﮐـﺎن‬‫ﯾﻤﮑﺚ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪828 :‬‬‫ﻋﻨﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ و ﯾﺸـﺮب ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻋﺴـﻼ‪ ،‬ﻓﺘﻮاﺻـﯿﺖ أﻧﺎ و ﺣﻔﺼﮥ أّن أّﯾﺘﻨﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﻠﺘﻘﻞ‪ :‬إﻧّﯽ‬‫أﺟـﺪ ﻣﻨﮏ رﯾـﺢ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ؛ أﮐﻠﺖ ﻣﻐﺎﻓﯿﺮ! ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯽ إﺣـﺪاﻫﻤﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ذﻟﮏ ﻟﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ‪ ،‬ﺑﻞ ﺷـﺮﺑﺖ ﻋﺴـﻼ ﻋﻨـﺪ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ و ﻟﻦ‬‫أﻋﻮد‪ ،‬ﻓﻨﺰﻟﺖ »ﯾﺎ َأﱡﯾَﻬﺎ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ﻟ َِﻢ ﺗَُﺤﱢﺮُم ﻣﺎ َأَﺣﱠﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟََﮏ«‬‫إﻟﯽ »ِإْن َﺗﺘُﻮﺑﺎ ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ«‬‫ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ »َو ِإْذ َأَﺳﱠﺮ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ِإﻟﯽ ﺑَْﻌِﺾ َأْزواِﺟِﻪ َﺣِﺪﯾﺜًﺎ«‬‫ﻟﻘﻮﻟﻪ‪ :‬ﺑﻞ ﺷﺮﺑﺖ ﻋﺴﻼ![‪.‬‬‫و ﺟﻤﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﻣﺤّﺪث ﺷـﯿﺮازي در »روﺿﮥ اﻷﺣﺒﺎب« در ذﮐﺮ أﻗﻮال ﻣﺘﻌّﻠﻘﻪ ﺑﻬﺠﺮت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ از‬‫أزواج ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬دوم آﻧﮑﻪ ﻋﮑﻪ ﻋﺴﻞ ﺑﺮاي زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ ﺑﻬﺪّﯾﻪ آورده ﺑﻮدﻧﺪ و وي ﺑﺮاي آن ﺳـﺮور ﻧﮕﺎه داﺷـﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻪ ﻋﺴﻞ‬‫را دوﺳﺖ ﻣﯽداﺷﺖ‪ ،‬و ﭼـﻮن ﺣﻀـﺮت ﺑﻨﺰد او ﻣﯽرﻓﺖ ﺷـﺮﺑﺖ ﻋﺴـﻞ ﺑﺮاي وي ﻣﯽﮐﺮد و ﺑﻨـﺎ ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﻋﺴـﻞ دﯾﺮ آب ﻣﯽﺷﻮد زﯾـﺎده ﺑﺮ‬‫ﻣﻌﻬﻮد در ﺧﺎﻧﻪ او ﺗﻮّﻗﻔﯽ واﻗﻊ ﻣﯽﺷﺪ‪.‬‬‫ﻋﺎﺋﺸﻪ ﮔﻮﯾﺪ‪ :‬ﻣﻦ و ﺣﻔﺼﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻧﻤﻮده ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﮔﻔﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮت ﺑﺮ ﻫﺮ ﮐﺪام از ﻣﺎ ﮐﻪ در آﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﮕﻮﯾﺪ‪ :‬از ﺗﻮ ﺑﻮي‬‫ﻣﻐـﺎﻓﯿﺮ ﻣﯽﺷـﻨﻮﯾﻢ ﻣﮕﺮ ﻣﻐـﺎﻓﯿﺮ ﺧﻮرده؟‪ ،‬و ﻣﻐـﺎﻓﯿﺮ ﺟﻤﻊ ﻣﻐﻔﻮرﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻐﻔﻮر ﺻـﻤﻎ درﺧﺖ ﻋﺮﻓـﻂ اﺳﺖ ﮐﻪ راﺋﺤﻪ ﮐﺮﯾﻬﻪ دارد‪ ،‬و ﺣـﺎل‬‫آﻧﮑﻪ ﺣﻀـﺮت از ﭼﯿﺰﻫـﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑـﻮي ﺑـﺪ داﺷﺖ ﻣﺤـﺘﺮز ﻣﯽﺑﻮد ﭼﻪ ﺑـﺎ ﻣﻼـﺋﮑﻪ در ﮔﻔﺖ و ﺷـﻨﯿﺪ ﺑﻮد و اﯾﺸـﺎن از رواﺋـﺢ ﺧـﺒﯿﺜﻪ ﻣﺘـﺄذي‬‫ﻣﯽﺷﻮﻧـﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﮐﻪ ﺑﻨﯽ آدم ﻣﺘﺄّذي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬اﻟﻘّﺼﻪ‪ ،‬ﺣﻀـﺮت ﺑﺮ ﯾﮑﯽ از اﯾﺸﺎن در آﻣﺪ‪ ،‬وي آن ﺳـﺨﻦ را ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻘّﺮر ﺑﻮد ﮔﻔﺖ‪،‬‬‫ﺣﻀـﺮت ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﻣﻐـﺎﻓﯿﺮ ﻧﺨﻮردهام ﺑﻠﮑﻪ ﺷـﺮﺑﺖ ﻋﺴـﻞ آﺷﺎﻣﯿـﺪهام ﭘﯿﺶ زﯾﻨﺐ ﺑﻨﺖ ﺟﺤﺶ‪ .‬آن زن ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺟﺮﺳﺖ ﻧﺤﻠـﮥ اﻟﻌﺮﻓﻂ« ﯾﻌﻨﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 145‬از ‪196‬‬‫ﭼﺮﯾﺪه اﺳﺖ زﻧﺒﻮر اﯾﻦ ﻋﺴﻞ در درﺧﺖ ﻋﺮﻓﻂ! ﻓﺮﻣﻮد ﭼﻮن ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ دﯾﮕﺮ ﻫﺮﮔﺰ از آن ﻋﺴﻞ ﺷﺮﺑﺖ ﻧﯿﺎﺷﺎﻣﻢ‪.‬‬‫و رواﯾـﺘﯽ آﻧﮑﻪ ﻓﺮﻣـﻮد‪ :‬ﺳﻮﮔﻨـﺪ ﺧﻮردم ﮐﻪ از آن ﻋﺴـﻞ دﯾﮕﺮ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﯿﺎﺷـﺎﻣﻢ؛ و ﻟﮑﻦ اﯾﻦ ﺳـﺨﻦ را ﺑـﺎ ﻫﯿﭽﮑﺲ ﻣﮕﻮي‪ ،‬آن زن ﻗﺒﻮل‬‫ﻧﻤـﻮد ﻓﺄّﻣـﺎ وﻓـﺎء ﺑﻘﻮل ﺧﻮﯾﺶ ﻧﮑﺮده ﺑـﺂن دﯾﮕﺮي ﮔﻔﺖ؛ ﺟﺒﺮﺋﯿـﻞ آﻣـﺪ و آﯾﺖ آورد‪ :‬ﯾـﺎ َأﱡﯾَﻬـ ﺎ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ﻟ َِﻢ ﺗَُﺤﱢﺮُم ﻣـﺎ َأَﺣـ ﱠﻞ اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَـَﮏ َﺗﺒَْﺘِﻐﯽ‬‫َﻣْﺮﺿـﺎَت َأْزواِﺟـ َﮏ َو اﻟﱠﻠُﻪ َﻏُﻔﻮٌر َرِﺣﯿٌﻢ َﻗـْﺪ َﻓَﺮَض اﻟﱠﻠُﻪ ﻟَُﮑْﻢ َﺗِﺤﱠﻠَﮥ َأﯾْﻤـﺎﻧُِﮑْﻢ َو اﻟﱠﻠُﻪ َﻣْﻮﻻُﮐْﻢ َو ُﻫَﻮ اﻟ َْﻌﻠِﯿُﻢ اﻟ َْﺤِﮑﯿُﻢ َو ِإْذ َأَﺳـ ﱠﺮ اﻟﱠﻨﺒِﱡﯽ ِإﻟﯽ ﻋﺒﻘﺎت‬‫اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪829 :‬‬‫ﺑَْﻌِﺾ َأْزواِﺟِﻪ ـَﺣ ِﺪﯾﺜًﺎ َﻓَﻠﱠﻤﺎ َﻧﱠﺒَﺄْت ﺑ ِِﻪ َو َأْﻇَﻬَﺮُه اﻟﱠﻠُﻪ َﻋَﻠﯿِْﻪ َﻋﱠﺮَف ﺑَْﻌَﻀُﻪ َو َأْﻋَﺮَض َﻋْﻦ ﺑَْﻌٍﺾ َﻓَﻠﱠﻤﺎ َﻧﱠﺒَﺄﻫـﺎ ﺑ ِِﻪ ﻗﺎﻟَْﺖ َﻣْﻦ َأﻧ َْﺒَﺄَك ﻫـﺬا ﻗﺎَل َﻧﱠﺒَﺄﻧَِﯽ اﻟ َْﻌﻠِﯿُﻢ‬‫اﻟ َْﺨﺒِﯿُﺮ‬‫ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ ﮐﻪ »ِإْن َﺗﺘُﻮﺑﺎ ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َﻓَﻘْﺪ َﺻَﻐْﺖ ﻗُﻠُﻮﺑ ُُﮑﻤﺎ«‬‫اﻵﯾﮥ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺣﻀـﺮت ﺑﺪﯾﻦ ﺳﺒﺐ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﯾﺎد ﮐﺮد ﮐﻪ ﯾﮏ ﻣﺎه از زﻧﺎن ﻋﺰﻟﺖ ﮔﯿﺮد‪ ،‬و أﺣﺎدﯾﺚ ﺻﺤﯿﺤﻪ در ﮐﺘﺐ ﻣﻌﺘﺒﺮه داﻟّﺴﺖ ﺑﺮ ﺻّﺤﺖ اﯾﻦ‬‫ﻗﻮل‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 65‬ﺳﻠﻮك ﺑﻌﺾ أزواج ﻧﺒﯽ ﻃﺮﯾﻖ ﺧﺪﻋﻪ و اﺣﺘﯿﺎل و ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب را‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺑﻌﺾ ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت ﻣﻌﻈﻤﺎت ﮐﻪ در ﺳـﻠﮏ أزواج ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ اﻧﺴـﻼك‬‫داﺷـﺘﻨﺪ و أﻋﻼم ﺣﺴﺪ و ﻋﻨﺎد ﺑﯽ ﻣﺤﺎﺑﺎ ﻣﯽاﻓﺮاﺷـﺘﻨﺪ در ﻗﻀّﯿﻪ ﺗﺰّوج آن ﺟﻨﺎب ﺑﺎ ﺑﻌﺾ ﻧﺴﻮان ﺑﺎرﻋﮥ اﻟﺠﻤﺎل ﻃﺮﯾﻖ ﺧﺪع و اﺣﺘﯿﺎل ﺳﭙﺮده‬‫ﻣﺮﺗﮑﺐ ﮐﺬب ﺻﺮﯾﺢ و ﺑﻬﺘﺎن ﻓﺼﯿﺢ ﺑﺮ آن ﺟﻨﺎب ﮔﺮدﯾﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﻼ ﺧﻮف از ﺧﺪا و رﺳﻮل ﻣﺘﻔّﻮه ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ‬‫»إّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ ﯾﻌﺠﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ أن ﺗﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ«‬‫و ﺑـﺎﯾﻦ ﺣﯿﻠﻪ رذﯾﻠﻪ آن زن ﺑﯿﭽـﺎره را ﻓﺮﯾﺐ داده ﺑﺄﻗﺒـﺢ ﻋﻨـﺎوﯾﻦ ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم ﺗﻔﺮﯾﻖ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﺮء و زوﺟﻪ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و در ﺣﯿﺎت آن ﺟﻨﺎب‬‫دﯾﺪه و داﻧﺴـﺘﻪ اﻗﺪام ﺑﺮ اﯾﻦ ﺟﺴﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺧﺴﺎرت ﮐﺮده ﺑﯽﺷﺮﻣﯽ و ﺑﯽﺣﯿﺎﺋﯽ را إﻟﯽ أﻗﺼﯽ اﻟﻐﺎﯾﻪ رﺳﺎﻧﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ أﺣﺪي از‬‫أﻫﻞ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب و ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ آن ﺟﻨﺎب ﺛﻘﻪ‬‫و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬و راه اﻟﺘﺰام ﺻـﺪق در ﺣﯿﺎت و ﻣﻤﺎت آن ﺟﻨﺎب ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ؟! و ﭼﻮن واﻗﻌﺎت اﯾﻦ ﻗﻀـّﯿﻪ ﮐﻤﺎ ﯾﻨﺒﻐﯽ ﮐﺎﺷﻒ أﺳـﺮار و‬‫ﻫﺎﺗﮏ أﺳـﺘﺎر أﺳـﻼف اﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا رواﯾﺎت آن را ﺑﺴـﻤﻊ إﺻـﻐﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ روات اﻫﻞ ﺳّﻨﺖ در ذﮐﺮ آن إﺟﻤﺎﻻ و‬‫ﺗﻔﺼـﯿﻼ ﺑﻪ ﭘﯿﺮوي و اﻗﺘـﺪاي أﺳـﻼف ﻋﺎﻟﯽ ﻓﮑﺮ ﺧﻮد ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺷﺪهاﻧـﺪ ﺑﻨﻈﺮ اﻋﺘﺒﺎر ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ! ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﺼـﺮي در ﮐﺘﺎب »ﻃﺒﻘﺎت«‬‫ﮔ ﻔﺘ ﻪ ‪:‬‬
‫أﺳـﻤﺎء ]ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن ﺑﻦ اﻷﺳﻮد ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث ﺑﻦ ﺷـﺮاﺣﯿﻞ ﺑﻦ ﺟﻮن ﺑﻦ آﮐﻞ اﻟﻤﺮار اﻟﮑﻨﺪي‪ .‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﻮن اﻟّﺪوﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل ﻗﺪم اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن اﻟﮑﻨﺪي و ﮐﺎن ﯾﻨﺰل و ﺑﻨﻮ أﺑﯿﻪ ﻧﺠﺪا‬‫ﻣّﻤﺎ ﯾﻠﯽ اﻟّﺸﺮﺑﮥ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪830 :‬‬‫ﻓﻘﺪ ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻣﺴـﻠﻤﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! أ ﻻ أزّوﺟﮏ أﺟﻤﻞ أّﯾﻢ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤﺖ اﺑﻦ ﻋّﻢ ﻟﻬﺎ ﻓﺘﻮﻓﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﺘﺄّﯾﻤﺖ‬‫و ﻗـﺪ رﻏﺒﺖ ﻓﯿﮏ و ﺧﻄﺒﺖ إﻟﯿﮏ ﻓﺘﺰّوﺟﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻋﻠﯽ اﺛﻨﺘﯽ ﻋﺸـﺮة أوﻗﯿـﮥ و ﻧﺶ ]‪ ،[1‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﺗﻘﺼـﺮ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ‬‫اﻟﻤﻬﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻣﺎ أﺻـﺪﻗﺖ أﺣـﺪا ﻣﻦ ﻧﺴﺎﺋﯽ ﻓﻮق ﻫﺬا و ﻻ أﺻﺪق أﺣﺪا ﻣﻦ ﺑﻨﺎﺗﯽ ﻓﻮق ﻫﺬا‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﻌﻤﺎن‪ :‬ﻓﻔﯿﮏ اﻷﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺎﺑﻌﺚ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯽ أﻫﻠﮏ ﻣﻦ ﯾﺤﻤﻠﻬﻢ إﻟﯿﮏ ﻓﺄﻧﺎ ﺧﺎرج ﻣﻊ رﺳﻮﻟﮏ ﻓﻤﺮﺳﻞ أﻫﻠﮏ ﻣﻌﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﻪ أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪّي‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﻗـﺪ ﻣﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺟﻠﺴﺖ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ و أذﻧﺖ ﻟﻪ أن ﯾﺪﺧﻞ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬إّن ﻧﺴﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﯾﺮاﻫّﻦ أﺣﺪ ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﺎل‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 146‬از ‪196‬‬‫ذﻟﮏ ﺑﻌـﺪ أن ﻧﺰل اﻟﺤﺠﺎب‪ .‬ﻓﺄرﺳـﻠﺖ إﻟﯿﻪ ﻓﯿّﺴـ ﺮﻧﯽ ﻷﻣﺮي ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺠﺎب ﺑﯿﻨﮏ و ﺑﯿﻦ ﻣﻦ ﺗﮑﻠّﻤﯿﻦ ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﺎل إﻟّﺎ ذا ﻣﺤﺮم ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﺖ‪.‬‬‫ﻗـﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬ﻓﺄﻗﻤﺖ ﺛﻠﺜـﮥ أّﯾﺎم ﺛّﻢ ﺗﺤّﻤﻠﺖ ﻣﻌﯽ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ ﻇﻌﯿﻨـﮥ ﻓﯽ ﻣﺤّﻔـ ﮥ ﻓﺄﻗﺒﻠﺖ ﺑﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﻗـﺪﻣﺖ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﺄﻧﺰﻟﺘﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة‪،‬‬‫ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻧﺴﺎء اﻟﺤّﯽ‪ -‬ﻓﺮّﺣﺒﻦ ﺑﻬﺎ و ﺳـﻬﻠﻦ و ﺧﺮﺟﻦ ﻣﻦ ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻓﺬﮐﺮن ﻣﻦ ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ و ﺷﺎع ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻗﺪوﻣﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬و وّﺟﻬﺖ‬‫إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﻌﻢ و ﻫﻮ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓـﺄﺧﺒﺮﺗﻪ و دﺧـﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ داﺧﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺴﺎء ﻓـﺪاﺑﻦ )ﻓـﺪﺑﺒﻦ‪ .‬ظ( ﻟﻬﺎ ﻟﻤﺎ ﺑﻠﻐﻬﻦ ﻣﻦ ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ‪ ،‬و‬‫ﮐـﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤـﻞ اﻟّﻨﺴـﺎء‪ ،‬ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻠﻮك ﻓﺎن ﮐﻨﺖ ﺗﺮﯾـﺪﯾﻦ أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨـﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ .‬ﻓﺈذا ﺟﺎءك ﻓﺎﺳـﺘﻌﯿﺬي ﻣﻨﻪ‬‫ﻓﺈﻧّﮏ ﺗﺤﻈﯿﻦ ﻋﻨﺪه و ﯾﺮﻋﺐ ﻓﯿﮏ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺑﺼﺮي در »ﻃﺒﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﻋﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ اﺳـﺘﻌﺎذت ﻣﻦ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ و ﻗﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻫﻮ أﺣﻈﯽ ﻟﮏ ﻋﻨـﺪه و ﻟﻢ ﺗﺴـﺘﻌﺬ ﻣﻨﻪ اﻣﺮأة ﻏﯿﺮﻫﺎ و إﻧّﻤﺎ ﺧﺪﻋﺖ ﻟﻤﺎ رأي ﻣﻦ ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ و ﻫﯿﺌﺘﻬﺎ‪ ،‬و ﻟﻘﺪ ذﮐﺮ‬‫ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ ﺣﻤﻠﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬إﻧّﻬّﻦ ﺻﻮاﺣﺐ ﯾﻮﺳﻒ و ﮐﯿﺪﻫّﻦ ﻋﻈﯿﻢ! ﻗﺎل‪ :‬و ﻫﯽ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن‬‫ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺑﺼﺮي در »ﻃﺒﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧـﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ اﻟّﺴﺎﺋﺐ ]‪ [1‬ﻧﺼﻒ اﻷوﻗﯿـﮥ‪ .‬ﮐـﺬا ﻓﯽ »ﻟﺴﺎن اﻟﻌﺮب«‪ .12) .‬ﻧﺼـﯿﺮ(‪ .‬ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣـﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪،‬‬‫ج‪ ،22‬ص‪831 :‬‬‫ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺻﺎﻟﺢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺗﺰّوج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ أﻫﻞ زﻣﺎﻧﻬﺎ و أﺷّﺒﻪ )أﺷّﺒﻬﻢ‪.‬‬‫ظ( ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﺟﻌـﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﯾﺘﺰّوج اﻟﻐﺮاﺋﺐ ﻗـﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ :‬ﻗـﺪ وﺿﻊ ﯾـﺪه ﻓﯽ اﻟﻐﺮاﺋﺐ! ﯾﻮﺷـﮑﻦ أن ﯾﺼـﺮﻓﻦ وﺟﻬﻪ ﻋّﻨﺎ! و ﮐﺎن‬‫ﺧﻄﺒﻬﺎ ﺣﯿﻦ وﻓـﺪت ﮐﻨﺪة ﻋﻠﯿﻪ إﻟﯽ أﺑﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رآﻫﺎ ﻧﺴﺎء اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﻌﻢ ﺣﺴﺪﻧﻬﺎ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ‪ :‬إن أردت أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨﺪه ﻓﺘﻌّﻮذي ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﻪ إذا‬‫دﺧـﻞ ﻋﻠﯿـﮏ! ﻓﻠﻤـﺎ دﺧـﻞ و أﻟﻘﯽ اﻟّﺴﺘﺮ ﻣـّﺪ ﯾـﺪه إﻟﯿﻬـﺎ ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻣﻦ ﻋﺎﺋـﺬ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬اﻟﺤﻘﯽ ﺑﺄﻫﻠﮏ! أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ‬‫ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﺑﻦ اﻟﻐﺴـﯿﻞ ﻋﻦ ﺣﻤﺰة ﺑﻦ أﺑﯽ أﺳﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪي ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ -‬و ﮐﺎن ﺑﺪرّﯾﺎ‪ -‬ﻗﺎل‪ :‬ﺗﺰّوج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ‬‫ﻓﺄرﺳـﻠﻨﯽ ﻓﺠﺌﺖ ﺑﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺣﻔﺼﮥ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪ -‬أو ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﺤﻔﺼﮥ‪ .-‬اﺧﻀﺒﯿﻬﺎ أﻧﺖ و أﻧﺎ أﻣﺸﻄﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﻨﺎ ﺛّﻢ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ إﺣﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬إّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ‬‫ﯾﻌﺠﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ أن ﺗﻘﻮل‪» .‬أﻋﻮذ ﺑـﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﮏ«‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ و أﻏﻠﻖ اﻟﺒﺎب و أرﺧﯽ اﻟّﺴﺘﺮ ﻣـّﺪ ﯾـﺪه إﻟﯿﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ أﻋﻮذ‬‫ﺑـﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨـﮏ! ﻓﻘـﺎل ﺑﮑﻤﻪ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ ﻓﺎﺳـﺘﺘﺮ ﺑﻪ و ﻗﺎل »ﻋـﺬت ﻣﻌﺎذا« ﺛﻼث ﻣّﺮات ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬ﺛّﻢ ﺧﺮج ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ! اﻟﺤﻘﻬﺎ‬‫ﺑﺄﻫﻠﻬﺎ و ﻣّﺘﻌﻬﺎ ﺑﺮازﻗّﯿﺘﯿﻦ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺮﺑﺎﺳﺘﯿﻦ‪ ،‬ﻓﮑﺎﻧﺖ ﺗﻘﻮل ادﻋﻮﻧﯽ اﻟّﺸﻘّﯿﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ در »ﻃﺒﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧـﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث ﻋﻦ ﻋّﺒﺎس ﺑﻦ ﺳـﻬﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋـﺪّي ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻃﻠﻤﺖ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ‬‫اﻟـّﺼ ﺮم ﺗﺼﺎﯾﺤﻮا و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬إﻧّﮏ ﻟﻐﯿﺮ ﻣﺒﺎرﮐﻪ ﻣﺎ دﻫﺎك! ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺧـﺪﻋﺖ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﯽ ﮐﯿﺖ و ﮐﯿﺖ ﻟﻠّـﺬي ﻗﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﻫﻠﻬﺎ‪ :‬ﻟﻘﺪ ﺟﻌﻠﺘﯿﻨﺎ ﻓﯽ‬‫اﻟﻌﺮب ﺷـﻬﺮة! ﻓﺒـﺎدرت أﺑـﺎ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋـﺪي ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻗـﺪ ﮐﺎن ﻣﺎ ﮐﺎن ﻓﺎﻟّـﺬي أﺻـﻨﻊ ﻣﺎ ﻫﻮ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻗﯿﻤﯽ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﮏ و اﺣﺘﺠﺒﯽ إﻟّﺎ ﻣﻦ ذي‬‫ﻣﺤﺮم و ﻻ ﯾﻄﻤﻊ ﻓﯿﮏ ﻃﺎﻣﻊ ﺑﻌﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺈﻧّﮏ ﻣﻦ أّﻣﻬﺎت اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺄﻗﺎﻣﺖ ﻻ ﯾﻄﻤﻊ ﻓﯿﻬﺎ ﻃﺎﻣﻊ و ﻻ ﻧﺮي إﻟّﺎ ﻟﺬي ﻣﺤﺮم ﺣّﺘﯽ ﺗﻮﻓﯿﺖ‬‫ﻓﯽ ﺧﻼﻓﮥ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن ﻋﻨﺪ أﻫﻠﻬﺎ ﺑﻨﺠﺪ‪ .‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟّﺴﺎﺋﺐ‬‫‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﺠﻌﻔﯽ أﻧّﻬﺎ ﻣﺎﺗﺖ ﮐﻤﺪا![‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در ﮐﺘﺎب »ذﯾﻞ اﻟﻤﺬّﯾﻞ« در ذﮐﺮ أزواج ﺟﻨﺎب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪832 :‬‬‫رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 147‬از ‪196‬‬‫و أﺳـﻤﺎء اﺑﻨـﮥ اﻟّﻨﻌﻤـﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن اﻻـﺳﻮد ﺑﻦ اﻟﺤـﺎرث ﺑﻦ ﺷـﺮاﺣﯿﻞ ﺑﻦ اﻟﺠﻮن آﮐـﻞ اﻟﻤﺮار؛ اﻟﮑﻨـﺪي‪ .‬ﻗـﺎل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ‬‫ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻮاﺣﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﻮن اﻟّﺪوﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪم اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن اﻟﮑﻨﺪّي‪ ،‬و ﮐﺎن ﯾﻨﺰل و ﺑﻨﻮ أﺑﯿﻪ ﻧﺠﺪا ﻣّﻤﺎ ﯾﻠﯽ‬‫اﻟّﺸﺮﺑﮥ؛ ﻓﻘﺪم ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ ﻣﺴﻠﻤﺎ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! أ ﻻ أزّوﺟﮏ أﺟﻤﻞ أّﯾﻢ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب؟ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤﺖ اﺑﻦ ﻋّﻢ ﻟﻬﺎ ﻓﺘﻮﻓﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﺘﺄّﯾﻤﺖ و ﻗـﺪ رﻏﺒﺖ ﻓﯿﮏ و ﺣﻄﺖ )ﺧﻄﺒﺖ ظ(‬‫إﻟﯿﮏ‪ .‬ﻓﺘﺰّوﺟﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻋﻠﯽ اﺛﻨﺘﯽ ﻋﺸـﺮة أوﻗﯿﮥ و ﻧّﺶ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﺗﻘﺼـﺮ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﻬﺮ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ :‬ﻣﺎ‬‫أﺻﺪﻗﺖ ﻣﻦ ﻧﺴﺎﺋﯽ ﻓﻮق ﻫﺬا و ﻻ أﺻﺪق أﺣﺪا ﻣﻦ ﺑﻨﺎﺗﯽ ﻓﻮق ﻫﺬا‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻟﻨﻌﻤﺎن‪:‬‬‫ﻓﻔﯿـﮏ اﻷﺳـﯽ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓـﺎﺑﻌﺚ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯽ أﻫﻠﮏ ﻣﻦ ﯾﺤﻤﻠﻬﻢ إﻟﯿﮏ ﻓﺈﻧّﯽ ﺧﺎرج ﻣﻊ رﺳﻮﻟﮏ ﻓﻨﺮﺳﻞ أﻫﻠﮏ ﻣﻌﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻﻠﻌﻢ ﻣﻌﻪ أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪّي ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪﻣﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺟﻠﺴﺖ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ ﻓﺄذﻧﺖ ﻟﻪ أن ﯾﺪﺧﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬إّن ﻧﺴﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻻ ﯾﺮاﻫّﻦ‬‫اﻟّﺮﺟﺎل‪ ،‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬و ذﻟﮏ ﺑﻌﺪ أن ﻧﺰل اﻟﺤﺠﺎب‪ .‬ﻓﺄرﺳـﻠﺖ إﻟﯿﻪ ﻓﯿّﺴﺮ ﻟﯽ ﻻﻣﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺠﺎب ﺑﯿﻨﮏ و ﺑﯿﻦ ﺗﮑﻠّﻤﯿﻦ ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﺎل إﻟّﺎ ذا‬‫ﻣﺤﺮم ﻣﻨـﮏ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﺖ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬ﻓﺄﻗﻤﺖ ﺛﻠﺜـﮥ أّﯾﺎم ﺛّﻢ ﺗﺤّﻤﻠﺖ ﻣﻌﯽ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ ﻇﻌﯿﻨـﮥ ﻓﯽ ﻣﺤﻔـﮥ و أﻗﺒﻠﺖ ﺑﻬﺎ ﺣّﺘﯽ ﻗـﺪﻣﺖ ﻟا ﻤـﺪﯾﻨﮥ‬‫ﻓﺄﻧﺰﻟﺘﻬﺎ ﻓﯽ ﻧﺒﯽ ﺳﺎﻋـﺪة‪ ،‬ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻧﺴﺎء اﻟﺤّﯽ ﻓﺮّﺣﺒﻦ ﺑﻬﺎ و ﺳـّﻬﻠﻦ و ﺧﺮﺟﻦ ﻣﻦ ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻓﺬﮐﺮﻧﺎ ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ ﻓﺸﺎع ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻗﺪوﻣﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل أﺑﻮ‬‫أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪّي‪ :‬و وّﺟﻬﺖ إﻟﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﻌﻢ و ﻫﻮ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﺄﺧﺒﺮﺗﻪ و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ داﺧﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺴﺎء ﻗﺪ ﺑﯿﻦ )ﻓﺪﺑﺒﻦ‪ .‬ظ( ﻟﻬﺎ‬‫ﻟﻤـﺎ ﺑﻠﻐﻬﻦ ﻣﻦ ﺟﻤﺎﻟﻬـﺎ و ﮐـﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤـﻞ اﻟّﻨﺴـﺎء‪ ،‬ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّـﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻠـﻮك ﻓـﺈن ﮐﻨﺖ ﺗﺮﯾـﺪﯾﻦ أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨـﺪ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‬‫ﻓﺎﺳﺘﻌﯿﺬي ﻋﻨﻪ ﻓﺈﻧّﮏ ﺗﺤﻈﯿﻦ ﻋﻨﺪه و ﯾﺮﻏﺐ ﻓﯿﮏ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫و ذﮐﺮ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ أن اﺑﻦ اﻟﻐﺴـﯿﻞ ﺣـّﺪﺛﻪ ﻋﻦ ﺣﻤﺰة ﺑﻦ أﺑﯽ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋـﺪي ﻋﻦ أﺑﯿﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﺑـﺪرّﯾﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺗﺰّوج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‬‫أﺳـﻤﺎء اﺑﻨﮥ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ و أرﺳﻠﻨﯽ ﻓﺠﺌﺖ ﺑﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺣﻔﺼﮥ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ أو ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﺤﻔﺼﮥ‪ :‬اﺧﻀﺒﯿﻬﺎ أﻧﺖ و أﻧﺎ اﻣّﺸﻄﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﺘﺎ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‬‫إﺣﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﯾﻌﺠﺒﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪833 :‬‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا ادﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ أن ﺗﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨـﮏ! ﻓﻠّﻤـ ﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ و أﻏﻠﻖ اﻟﺒـﺎب و أرﺧﯽ اﻟّﺴﺘﺮ ﻣـّﺪ ﯾـﺪه إﻟﯿﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‬‫ﻣﻨﮏ! ﻓﻘﺎل ﺑﮑﻤﻪ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ ﻓﺎﺳـﺘﺘﺮ ﺑﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻋﺬت ﻣﻌﺎذا!‪ ،‬ﺛﻠﺚ ﻣّﺮات‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳﯿﺪ‪ :‬ﺛﻢ ﺧﺮج ﻋﻠّﯽ و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أﺳﯿﺪ! اﻟﺤﻘﻬﺎ ﺑﺄﻫﻠﻬﺎ و‬‫ﻣّﺘﻌﻬﺎ ﺑﺮازﻗﯿﺘﯿﻦ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺮﺑﺎﺳﯿﻦ‪ ،‬ﻓﮑﺎﻧﺖ ﺗﻘﻮل‪ :‬ادﻋﻮﻧﯽ اﻟّﺸﻘّﯿﮥ!‬‫ﻗﺎل ﻫﺸﺎم‪ :‬و ﺣـّﺪﺛﻨﯽ زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾـﮥ اﻟﺠﻌﻔﯽ أﻧّﻬﺎ ﻣﺎﺗﺖ ﮐﻤـﺪا! ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻓﺤـّﺪﺛﻨﯽ ﺳـﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث ﻋﻦ ﻋﺒﺎس ﺑﻦ ﺳـﻬﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋـﺪّي ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻃﻠﻌﺖ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ اﻟـّﺼ ﺮم ﺗﺼﺎﯾﺤﻮا و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬إﻧّﮏ ﻟﻐﯿﺮ ﻣﺒﺎرﮐـﮥ ﻣﺎ دﻫﺎك؟! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺧﺪﻋﺖ‪ ،‬ﻓﻘﯿﻞ ﻟﯽ‬‫ﮐﯿﺖ و ﮐﯿﺖ ﻟّﻠﺬي ﻗﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ :‬ﻓﻘﺎل أﻫﻠﻬﺎ‪ :‬ﻟﻘﺪ ﺟﻌﻠﺘﻨﺎ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب ﺷـﻬﺮة! ﻓﻨﺎدت أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻗﺪ ﮐﺎن ﻣﺎ ﮐﺎن ﻓﺎﻟّﺬي أﺻﻨﻊ ﻣﺎ ﻫﻮ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫أﻗﯿﻤﯽ ﻓﯽ ﺑﯿﺘـﮏ ﻓﺎﺣﺘﺠﺒﯽ إﻟّﺎ ﻣﻦ ذي ﻣﺤﺮم‪ .‬و ﻻ ﯾﻄﻤﻊ ﻓﯿﮏ ﻃﺎﻣﻊ ﺑﻌـﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻓﺈﻧّﮏ ﻣﻦ اّﻣﻬﺎت اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ .‬ﻓﺄﻗﺎﻣﺖ ﻻ ﯾﻄﻤﻊ‬‫ﻓﯿﻬـﺎ ﻃﺎﻣﻊ و ﻻ ﯾﺮاﻫﺎ إﻟّﺎ ذو ﻣﺤﺮم ﺣّﺘﯽ ﺗﻮﻓﯿﺖ ﻓﯽ ﺧﻼﻓـﮥ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن ﻋﻨـﺪ أﻫﻠﻬﺎ ﺑﻨﺠـﺪ و ذﮐﺮ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﮑﻠﺒّﯽ أّن زﻫﯿﺮ ﺑﻦ‬‫ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﺠﻌﻔّﯽ ﺣّﺪﺛﻪ أﻧّﻬﺎ ﻣﺎﺗﺖ ﮐﻤﺪا![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﮐﺘـﺎب ﻣـﺬﮐﻮر ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل آﺧﺮون‪ :‬ﺑـﻞ ﮐـﺎﻧﺖ أﺟﻤـﻞ اﻟّﻨﺴـﺎء‪ ،‬ﻓﺨﺎف ﻧﺴﺎؤه أن ﺗﻐﻠﺒﻬّﻦ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﺎ ﻧﺮي إذا دﻧﺎ‬‫ﻣﻨﮏ أن ﺗﻘﻮﻟﯽ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﻠّﻤﺎ دﻧﺎ ﻣﻨﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﺮﺣﻤﺎن ﻣﻨﮏ إن ﮐﻨﺖ ﺗﻘّﯿﺎ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﻋﺬت ﺑﻤﻌﺎذ و إّن ﻋﺎﺋﺬ اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ‬‫و ﺟـّﻞ أﻫﻞ أن ﯾﺠﺎر‪ ،‬و ﻗـﺪ أﻋﺎذك اﻟﱠﻠﻪ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ و و أﻣﺮ اﻟّﺴﺎﻗﻂ اﺑﻦ ﻋﻤﺮو اﻷﻧﺼﺎرّي ﻓﺠﻬﺰﻫﺎ ﺛﻢ ﺳـﺮﺣﻬﺎ إﻟﯽ أﻫﻠﻬﺎ ﻓﮑﺎﻧﺖ ﺗﺴـّﻤﯽ‬‫ﻧﻔﺴﻬﺎ »اﻟّﺸﻘّﯿﮥ«[‪.‬‬‫و ﺣﺎﮐﻢ ﻧﯿﺴﺎﺑﻮري در »ﻣﺴﺘﺪرك ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﺤﯿﺤﯿﻦ« در ﮐﺘﺎب ﻣﻌﺮﻓﮥ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ در ذﮐﺮ ﻗّﺼﻪ ﮐﻨﺪّﯾﻪ ﺷﻘّﯿﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 148‬از ‪196‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺑﺸـﺮح ﻫﺬه اﻟﻘّﺼﮥ أﺑﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻷﻧﺼﺎري‪ ،‬ﺛﻨﺎ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ اﻟﺠﻬﻢ‪ ،‬ﺛﻨﺎ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ اﻟﻔﺮج‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻌﻘﻮب‬‫ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﻮاﺣﺪ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﻮن اﻟّﺪوﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪم اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ ﺟﻮن اﻟﮑﻨﺪّي‪ ،‬و ﮐﺎن ﯾﻨﺰل و ﺑﻨﻮ أﺑﯿﻪ ﻧﺠﺪا ﻣّﻤﺎ ﯾﻠﯽ اﻟّﺸـ ﺮﺑﮥ‪،‬‬‫ﻓﻘﺪم ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺴﻠﻤﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪834 :‬‬‫أ ﻻ ازّوﺟﮏ أﺟﻤﻞ أّﯾﻢ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب؟ ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺤﺖ اﺑﻦ ﻋّﻢ ﻟﻬﺎ ﻓﺘﻮﻓﯽ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﺘﺄّﯾﻤﺖ و ﻗﺪ رﻏﺒﺖ ﻓﯿﮏ و ﺧﻄﺒﺖ إﻟﯿﮏ‪ ،‬ﻓﺘﺰّوﺟﻬﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻠﯽ اﺛﻨﺘﯽ ﻋﺸـﺮة أوﻗﯿﮥ و ﻧّﺶ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﺗﻘﺼﺮ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﻬﺮ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ :‬ﻣﺎ أﺻﺪﻗﺖ أﺣﺪا ﻣﻦ ﻧﺴﺎﺋﯽ ﻓﻮق ﻫﺬا و ﻻ أﺻﺪق أﺣﺪا ﻣﻦ ﺑﻨﺎﺗﯽ ﻓﻮق ﻫﺬا‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ ﺟﻮن‪ :‬ﻓﻔﯿﮏ اﻷﺳﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻓـﺎﺑﻌﺚ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯽ أﻫﻠﮏ ﻣﻦ ﯾﺤﻤﻠﻬﻢ إﻟﯿﮏ ﻓﺈﻧّﯽ ﺧﺎرج ﻣﻊ رﺳﻮﻟﮏ ﻓﻤﺮﺳﻞ أﻫﻠﮏ ﻣﻌﻪ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳـﻠّﻢ أﺑﺎ أﺳﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪّي ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﺪﻣﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺟﻠﺴﺖ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ و أذﻧﺖ ﻟﻪ أن ﯾﺪﺧﻞ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أﺳﯿﺪ‪ :‬إّن ﻧﺴﺎء رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳـّﻠﻢ ﻻـ ﯾﺮاﻫّﻦ اﻟّﺮﺟـﺎل؛ ﻗـﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬و ذﻟـﮏ ﺑﻌـﺪ أن ﻧﺰل اﻟﺤﺠﺎب‪ ،‬ﻓﺄرﺳـﻠﺖ إﻟﯿﻪ‪ :‬ﻓﯿّﺴـ ﺮ ﻟﯽ أﻣﺮي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺠﺎب ﺑﯿﻨﮏ و ﺑﯿﻦ ﻣﻦ‬‫ﺗﮑّﻠﻤﯿﻦ ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﺎل إﻟّﺎ ذا ﻣﺤﺮم ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﺖ‪ :‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺑﻮ أﺳﯿﺪ‪ :‬ﻓﺄﻗﻤﺖ ﺛﻼﺛﮥ أّﯾﺎم ﺛّﻢ ﺗﺤّﻤﻠﺖ ﻣﻊ اﻟﻈﻌﯿﻨﮥ ﻋﻠﯽ ﺟﻤﻞ ﻓﯽ ﻣﺤّﻔﮥ ﻓﺄﻗﺒﻠﺖ ﺑﻬﺎ‬‫ﺣّﺘﯽ ﻗـﺪﻣﺖ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﺄﻧﺰﻟﺘﻬـﺎ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻧﺴﺎء اﻟﺤّﯽ ﻓﺮﺣﺒﻦ ﺑﻬﺎ و ﺳـّﻬﻠﻦ و ﺧﺮﺟﻦ ﻣﻦ ﻋﻨـﺪﻫﺎ ﻓـﺬﮐﺮن ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ و ﺷﺎع‬‫ذﻟﮏ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ و ﺗﺤـّﺪﺛﻮا ﺑﻘﺪوﻣﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪّي‪ :‬و رﺟﻌﺖ إﻟﯽ اﻟﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﻫﻮ ﻓﯽ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻋﻮف‬‫ﻓـﺄﺧﺒﺮﺗﻪ و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ داﺧﻞ ﻣﻦ اﻟﻨﺴﺎء ﻟّﻤﺎ ﺑﻠﻐﻬّﻦ ﻣﻦ ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ‪ -‬و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ اﻟﻨﺴﺎء‪ -‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻠﻮك ﻓﺈن ﮐﻨﺖ ﺗﺮﯾـﺪﯾﻦ‬‫أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺎﺳﺘﻌﯿﺬي ﻣﻨﻪ ﻓﺈﻧّﮏ ﺗﺤﻈﯿﻦ ﻋﻨﺪه و ﯾﺮﻏﺐ ﻓﯿﮏ![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﺣﺎﮐﻢ در »ﻣﺴﺘﺪرك« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺎل‪ :‬و ذﮐﺮ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ أّن اﺑﻦ اﻟﻐﺴـﯿﻞ ﺣّﺪﺛﻪ ﻋﻦ ﺣﻤﺰة ﺑﻦ أﺑﯽ أﺳﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪي ﻋﻦ أﺑﯿﻪ و ﮐﺎن ﺑﺪرّﯾﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺗﺰّوج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ ﻓﺄرﺳﻠﻨﯽ ﻓﺠﺌﺖ ﺑﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺣﻔﺼﮥ ﻟﻌﺎﺋﺸﮥ‪ :‬اﺧﻀﺒﯿﻬﺎ أﻧﺖ و أﻧﺎ اﻣّﺸﻄﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻠﺘﺎ ﺛّﻢ ﻗﺎﻟﺖ‬‫إﺣـﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬إّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﯾﻌﺠﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ أن ﺗﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨـﮏ! ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ و أﻏﻠﻖ‬‫اﻟﺒﺎب و أرﺧﯽ اﻟّﺴﺘﺮ ﻣّﺪ ﯾﺪه إﻟﯿﻬﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﻘﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﮑّﻤﻪ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ ﻓﺎﺳﺘﺘﺮ ﺑﻪ‪:‬‬‫ﻋﺬت ﺑﻤﻌﺎذ! ﺛﻼث ﻣّﺮات‪ ،‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳﯿﺪ‪ :‬ﺛّﻢ ﺧﺮج إﻟّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أﺳﯿﺪ! اﻟﺤﻘﻬﺎ ﺑﺄﻫﻠﻬﺎ و ﻣّﺘﻌﻬﺎ ﺑﺮازﻗّﯿﯿﻦ‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺮﺑﺎﺳﯿﻦ‪ -‬ﻓﮑﺎﻧﺖ ﺗﻘﻮل‪:‬‬‫ادﻋﻮﻧﯽ »اﻟّﺸﻘﯿﮥ«‪.‬‬‫ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻗﺎل ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ‪ :‬ﻓﺤّﺪﺛﻨﯽ زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﺠﻌﻔّﯽ أﻧّﻬﺎ ﻣﺎﺗﺖ ﮐﻤﺪا[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪835 :‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﻤﺮو ﻗﺮﻃﺒﯽ در »اﺳﺘﯿﻌﺎب« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻗﺎل آﺧﺮون‪ :‬و ﮐﺎﻧﺖ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﮑﻨﺪّﯾﮥ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ اﻟّﻨﺴﺎء‪ .‬ﻓﺨﺎف ﻧﺴﺎؤه أن ﺗﻐﻠﺒﻬّﻦ ﻋﻠﯿﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﻘﻠﻦ‬‫ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﻪ ﯾﺤّﺐ إذا دﻧﺎ ﻣﻨﮏ أن ﺗﻘﻮﻟﯽ ﻟﻪ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﻠّﻤﺎ دﻧﯽ ﻣﻨﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﯽ أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﻋـﺬت ﺑﻤﻌﺎذ! ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ ﺛﻢ‬‫ﺳﺮﺣﻬﺎ إﻟﯽ ﻗﻮﻣﻬﺎ و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺴّﻤﯽ ﻧﻔﺴﻬﺎ »اﻟّﺸﻘّﯿﮥ«‪.‬‬‫و ﻗﺎل اﻟﺠﺮﺟﺎﻧّﯽ اﻟّﻨّﺴﺎﺑـﮥ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻮﻧﻖ«‪ :‬أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﮑﻨﺪّﯾﮥ ﻫﯽ اﻟّﺘﯽ ﻗﺎل ﻟﻬﺎ ﻧﺴﺎء اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪:‬‬‫إن أردت أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨﺪه ﻓﺘﻌّﻮذي ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﻪ! ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ أﻋﻮذ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﺼﺮف وﺟﻬﻪ ﻋﻨﻬﺎ و ﻗﺎل‪:‬‬‫اﻟﺤﻘﯽ ﺑﺄﻫﻠﮏ! ﻓﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ أﻣّﯿﮥ اﻟﻤﺨﺰوﻣّﯽ ﺛّﻢ ﺧﻠﻒ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻗﯿﺲ اﺑﻦ ﻣﮑﺸﻮح اﻟﻤﺮادّي‬‫و اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ ﺟﺰري در »اﺳﺪ اﻟﻐﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﻧﻘﻼ ﻋﻦ ﺻﺎﺣﺐ »اﻻﺳﺘﯿﻌﺎب« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺎل‪ :‬و زﻋﻢ ﺑﻌﻀﻬﻢ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪ ﻋﺬت ﺑﻤﻌﺎذ و ﻗﺪ أﻋﺎذك اﻟﱠﻠﻪ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 149‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و ﻫﺬا ﺑﺎﻃﻞ إﻧّﻤﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻫﺬا ﻟﻪ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﺑﻠﻌﻨﺒﺮ ﻣﻦ ﺳﺒﯽ ذات اﻟّﺸﻘﻮق ﮐﺎﻧﺖ ﺟﻤﯿﻠﮥ ﻓﺨﺎف ﻧﺴﺎؤه أن ﺗﻐﻠﺒﻬّﻦ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‬‫و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﻪ ﯾﻌﺠﺒﻪ أن ﯾﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! و ذﮐﺮ ﻧﺤﻮ ﻣﺎ ﺗﻘـّﺪم ﻓﯽ ﻓﺮاﻗﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﺒﯿﺪة‪ :‬ﮐﻠﺘﺎﻫﻤﺎ ﻋﺎذﺗﺎ ﺑﺎﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻣﻨ ﻪ ! و‬‫ﻗﺎل ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻘﯿﻞ‪ :‬و ﻧﮑﺢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﮐﻨﺪة‪ -‬و ﻫﯽ اﻟّﺸﻘّﯿﮥ‪ -‬ﻓﺴﺄﻟﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أن ﯾﺮّدﻫﺎ إﻟﯽ أﻫﻠﻬﺎ ﻓﻔﻌﻞ و رّدﻫﺎ ﻣﻊ أﺑﯽ أﺳﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪي‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﻘﻮل ﻋﻦ ﻧﻔﺴﻬﺎ »اﻟّﺸﻘّﯿﮥ«؛‬‫و ﻗﯿـﻞ‪ :‬إّن اﻟّـﺘﯽ ﻗـﺎل ﻟﻬـﺎ ﻧﺴـﺎء اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻟﺘﻌﻮذ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﻪ ﻫﯽ اﻟﮑﻨﺪّﯾـﮥ‪ ،‬ﻓﻔﺎرﻗﻬـﺎ ﻓﺘﺰّوﺟﻬـﺎ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ أﺑﯽ أﻣّﯿﮥ‬‫اﻟﻤﺨﺰوﻣّﯽ ﺛّﻢ ﺧﻠﻒ ﻋﻠﯿﻬﺎ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﻣﮑﺸﻮح اﻟﻤﺮادي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻗﺎل آﺧﺮون‪:‬‬‫اﻟّﺘﯽ ﺗﻌّﻮذت ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﻪ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﺳﺒﯽ ﺑﻠﻌﻨﺒﺮ؛ و ذﮐﺮ ﻓﯽ ﻗﻮل أزواج اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻟﻬﺎ ﻧﺤﻮ ﻣﺎ ﺗﻘّﺪم ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »إﺻﺎﺑﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن و ﻫﻮ اﻷﺳﻮد اﺑﻦ ﺷﺮاﺣﯿﻞ ﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ اﻟﮑﻨﺪي‪،‬‬‫ذﮐﺮه اﻟﻄﺒﺮّي ﻋﻦ اﻟﻮاﻗﺪي و ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪم ﻋﻠﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﺴـﻠﻤﺎ و ﻗﺎل‪ :‬أزّوﺟﮏ أﺟﻤﻞ أّﯾﻢ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب؟ ﯾﺮﯾﺪ‬‫أﺧﺘﻪ أﺳﻤﺎء‪ ،‬و ﺳﺎق اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﯽ ﺗﺰوﯾﺠﻬﺎ ﺛّﻢ ﻓﺮاﻗﻬﺎ و أﺧﺮج ﻗّﺼﮥ اﻟﺤﺎﮐﻢ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ اﻟﻮاﻗﺪي ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪836 :‬‬‫ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻮاﺣﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﻮف‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪم اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن‪ ،‬ﻓﺬﮐﺮه و زاد‪ :‬و ﮐﺎن ﯾﻨﺰل ﻫﻮ و أﺑﻮه ﻣّﻤﺎ ﯾﻠﯽ ﻟا ّﺸـ ﺮﻓﮥ؛‬‫ﻗﺎل‪ :‬و ﮐﺎﻧﺖ أﺳﻤﺎء ﺗﺤﺖ اﺑﻦ ﻋّﻢ ﻟﻬﺎ ﻫﻠﮏ ﻋﻨﻬﺎ؛ و ﻗﺪ رﻏﺒﺖ ﻓﯿﮏ و ﺧﻄﺒﺖ إﻟﯿﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺘﺰّوﺟﻬﺎ ﻋﻠﯽ اﺛﻨﺘﯽ ﻋﺸﺮة أوﻗﯿﮥ و ﻧّﺶ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾـﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﺗﻘﺼـﺮ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ اﻟﻤﻬﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ أﺻـﺪﻗﺖ أﺣـﺪا ﻣﻦ ﻧﺴﺎﺋﯽ و ﻻ ﺑﻨﺎﺗﯽ ﻓﻮق ﻫـﺬا‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻨﻌﻤﺎن‪ :‬ﻓﯿﮏ اﻻﺳﻮة ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﺎﺑﻌﺚ إﻟﯽ أﻫﻠﮏ‪ ،‬ﻓﺒﻌﺚ ﻣﻌﻪ أﺑﺎ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋـﺪّي‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗـﺪم ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺟﻠﺴﺖ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ ﻓﺄدﻧﺖ ﻟﻪ أن ﯾـﺪﺧﻞ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ‪ :‬إّن ﻧﺴﺎء اﻟّﻨﺒّﯽ‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻻـ ﯾﺮاﻫّﻦ أﺣـﺪ ﻣﻦ اﻟّﺮﺟـﺎل‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ارﺷـﺪﻧﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﮑﻠّﻤﯽ أﺣـﺪا ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﺎل إﻟّﺎ ذا ﻣﺤﺮم ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻗﺎل أﺑﻮ‬‫أﺳـﯿﺪ‪ :‬ﻓﺘﺤّﻤﻠﺖ ﻣﻌﯽ ﻓﯽ ﻣﺤّﻔـ ﮥ ﻓﻘـﺪﻣﺖ ﺑﻬـﺎ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﺄﻧﺰﻟﺘﻬـﺎ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬـﺎ ﻧﺴﺎء اﻟﺤّﯽ ﻓﺮﺣﺒﻦ ﺑﻬﺎ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ‬‫اﻟّﻨﺴﺎء‪ ،‬ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ داﺧﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺴﺎء ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻠﻮك‪ ،‬و إن ﮐﻨﺖ ﺗﺮﯾﺪﯾﻦ أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻓﺎﺳﺘﻌﯿﺬي ﻣﻨﻪ! اﻟﺤﺪﯾﺚ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »إﺻـﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤـﺎن‪ -‬ﻧﻘﻼـ ﻋﻦ ﺻـﺎﺣﺐ »اﻻﺳﺘﯿﻌـﺎب«‪ -‬ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗـﺎل آﺧﺮون‪ :‬ﮐـﺎﻧﺖ‬‫أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﮑﻨﺪّﯾﮥ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ اﻟّﻨﺴﺎء ﻓﺨﺎف ﻧﺴﺎؤه أن ﺗﻐﻠﺒﻬّﻦ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ إﻧّﻪ ﯾﺤّﺐ إذا دﻧﺎ ﻣﻨﮏ أن ﺗﻘﻮﻟﯽ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﮏ‪.‬‬‫ﻓﻔﻌﻠﺖ و ﮐﺎﻧﺖ ﺗﺴّﻤﯽ ﻧﻔﺴﻬﺎ »ﺷﻘّﯿﮥ« و زاد اﻟﺠﺮﺟﺎﻧّﯽ‪ :‬ﻓﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻬﺎ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ أﻣّﯿﮥ اﻟﻤﺨﺰوﻣﯽ ﺛﻢ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﻣﮑﺸﻮح اﻟﻤﺮادي ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »إﺻﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﮥ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻧﺴـﺒﻬﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺒﯿﺐ ﻓﯽ ﻓﺼﻞ اﻟّﻨﺴﺎء اﻟﻼﺗﯽ ﻟﻢ ﯾﺪﺧﻞ ﺑﻬّﻦ ﺻـّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﻣﺜﻞ اﻟﻘﻮل اﻟﺜﺎﻧﯽ اﻟﻤـﺬﮐﻮر أّوﻻ و ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ اﻟﻨﺴﺎء و أﺷـّﺒﻬﻦ‪ ،‬ذﮐﺮ ﻗﺼـﮥ اﻟﻨﺴﺎء ﻣﻌﻬﺎ و ﻓﺮاﻗﻬﺎ و أّن ﻟا ﻤﻬﺎﺟﺮ‬‫ﺗﺰّوﺟﻬﺎ ﺛّﻢ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ ﻣﮑﺸﻮح‪ .‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﮐﻨﺪة أﯾﻀﺎ أﺣﻀـﺮﻫﺎ أﺑﻮ أﺳـﯿﺪ اﻟّﺴﺎﻋﺪّي ﻓﺘﻮﻟّﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ أﻣﺮﻫﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‬‫ﻟﻬﺎ إﺣﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬إﻧّﻪ ﯾﻌﺠﺒﻪ إذا دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﺮأة أن ﺗﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! اﻟﻘّﺼﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »إﺻﺎﺑﮥ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و أﺧﺮج اﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪837 :‬‬‫ﺳﻌـﺪ ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ و ﻫﻮ اﺑﻦ اﻟﮑﻠﺒﯽ ﻋﻦ اﺑﻦ اﻟﻐﺴـﯿﻞ اﻟّـﺬي أﺧﺮﺟﻪ اﻟﺒﺨﺎرّي و زاد ﻓﯿﻪ‪ :‬ﻓﻘﺎﻟﺖ ﺣﻔﺼـﮥ ﻟﻌﺎﺋﺸـﮥ أو ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻟﺤﻔﺼﮥ‪:‬‬‫ﺧﻀﺒﯿﻬﺎ و أﻧﺎ أﻣﺸـﻄﻬﺎ ﻓﻔﻌﻠﺖ ﺛّﻢ ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ إﺣـﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬إﻧّﻪ ﯾﻌﺠﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ أن ﺗﻘﻮل أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﻠّﻤﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫أﻏﻠﻖ اﻟﺒﺎب و أرﺧﯽ اﻟّﺴﺘﺮ ﻣـّﺪ ﯾﺪه إﻟﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ! ﻓﻘﺎل ﺑﮑّﻤﻪ ﻋﻠﯽ وﺟﻬﻪ و ﻗﺎل‪ :‬ﻋﺬت ﻣﻌﺎذا! ﺛﻼث ﻣّﺮات ﺛّﻢ ﺧﺮج ﻋﻠّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 150‬از ‪196‬‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ أﺳﯿﺪ! أﻟﺤﻘﻬﺎ ﺑﺄﻫﻠﻬﺎ و ﻣّﺘﻌﻬﺎ ﺑﺮازﻗّﯿﺘﯿﻦ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺮﺑﺎﺳﯿﻦ‪ .‬ﻓﮑﺎﻧﺖ ﺗﻘﻮل‪ :‬ادﻋﻮﻧﯽ اﻟّﺸﻘّﯿﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ در »إﺻـﺎﺑﻪ« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟﻨﻌﻤـﺎن ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺒﺎس ﺑﻦ ﺳـﻬﻞ ﻋﻦ أﺑﯽ أﺳـﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻃﻠﻌﺖ ﺑﻬﺎ ﻋﻠﯽ‬‫ﻗﻮﻣﻬﺎ ﺗﺼﺎﯾﺤﻮا و ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫إﻧّـﮏ ﻟﻐﯿﺮ ﺻﺎﻟﺤـﮥ! ﻟﻘـﺪ ﺟﻌﻠﺘﻨـﺎ ﻓﯽ اﻟﻌﺮب ﺷـﻬﺮة ﻓﻤـﺎ دﻫـﺎك؟! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺧـﺪﻋﺖ! ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻷﺑﯽ أﺳـﯿﺪ‪ :‬ﻣﺎ أﺻـﻨﻊ؟ ﻗﺎل‪ :‬أﻗﯿﻤﯽ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﮏ و‬‫اﺣﺘﺠﺒﯽ إﻟّﺎ ﻣﻦ ذي رﺣﻢ ﻣﺤﺮم و ﻻ ﯾﻄﻤﻊ ﻓﯿﮏ أﺣﺪ‪ ،‬ﻓﺄﻗﺎﻣﺖ ﮐﺬﻟﮏ ﺣّﺘﯽ ﺗﻮﻓﯿﺖ ﻓﯽ ﺧﻼﻓﮥ ﻋﺜﻤﺎن و‬‫ﻋﻦ اﺑﻦ اﻟﮑﻠﺒﯽ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺻﺎﻟـﺢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﺗﺰّوج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟﻨﻌﻤﺎن و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ‬‫أﻫﻞ زﻣﺎﻧﻬﺎ و اﺷـﺒﻪ )أﺷـّﺒﻬﻢ‪ .‬ظ( ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ :‬ﻗﺪ وﺿﻊ ﯾﺪه ﻓﯽ اﻟﻐﺮاﺋﺐ! ﯾﻮﺷﮏ أن ﯾﺼـﺮﻓﻦ وﺟﻬﻪ ﻋّﻨﺎ! و ﮐﺎن ﺧﻄﺒﻬﺎ ﺣﯿﻦ وﻓﺪ أﺑﻮﻫﺎ‬‫ﻋﻠﯿﻪ ﻓﯽ وﻓﺪ ﮐﻨﺪة‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رآه ﻧﺴﺎءه ﺣﺴﺪﻧﻬﺎ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ‪ :‬إن أردت أن ﺗﺤﻈﯽ ﻋﻨﺪه‪ ،‬اﻟﻘّﺼﮥ[‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘـﺢ اﻟﺒـﺎري« در ﮐﺘﺎب اﻟّﻄﻼق در ﺷـﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺎﺋﺸـﮥ »إّن اﺑﻨـﮥ اﻟﺠﻮن ﻟّﻤﺎ أدﺧﻠﺖ« اﻟﺤـﺪﯾﺚ‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ ]و‬‫اﻟـّﺼ ﺤﯿﺢ أّن اﻟّﺘﯽ اﺳﺘﻌﺎذت ﻣﻨﻪ ﻫﯽ اﻟﺠﻮﻧﯿﮥ‪ ،‬و روي اﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻢ ﺗﺴﺘﻌﺬ ﻣﻨﻪ اﻣﺮأة ﻏﯿﺮﻫﺎ‪.‬‬‫)ﻗﻠﺖ(‪ :‬و ﻫﻮ اﻟّﺬي ﯾﻐﻠﺐ ﻋﻠﯽ اﻟّﻈّﻦ ﻷّن ذﻟﮏ إﻧّﻤﺎ وﻗﻊ ﻟﻠﻤﺴـﺘﻌﯿﺬة ﺑﺎﻟﺨﺪﯾﻌﮥ اﻟﻤﺬﮐﻮرة ﻓﯿﺒﻌﺪ أن ﺗﺨﺪع اﺧﺮي ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ ﺧﺪﻋﺖ ﺑﻪ‬‫ﺑﻌﺪ ﺷﯿﻮع اﻟﺨﺒﺮ ﺑﺬﻟﮏ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ‪ :‬أﺟﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠﻢ ﺗﺰّوج اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ‪ ،‬و اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﯽ ﺳﺒﺐ ﻓﺮاﻗﻪ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻗﺘﺎدة‪ :‬ﻟﻤﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ دﻋﺎﻫﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﺗﻌﺎل أﻧﺖ‪ ،‬ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ‪ :‬و ﮐﺎن ﺑﻬﺎ وﺿﺢ ﮐﺎﻟﻌﺎﻣﺮّﯾﮥ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و زﻋﻢ ﺑﻌﻀﻬﻢ أﻧّﻬﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺪ ﻋﺬت ﺑﻤﻌﺎذ! و ﻗﺪ أﻋﺎذك اﻟﱠﻠﻪ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ‪.‬‬‫ﻗﺎل ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪838 :‬‬‫و ﻫﺬا ﺑﺎﻃﻞ إﻧّﻤﺎ ﻗﺎل ﻟﻪ ﻫﺬا اﻣﺮأة ﻣﻦ ﺑﻨﯽ اﻟﻌﻨﺒﺮ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﺟﻤﯿﻠﮥ ﻓﺨﺎف ﻧﺴﺎؤه أن ﺗﻐﻠﺒﻬّﻦ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﻪ ﯾﻌﺠﺒﻪ أن ﯾﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ‬‫ﻣﻨﮏ! ﻓﻔﻌﻠﺖ ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ‪ .‬ﮐـﺬا ﻗﺎل و ﻣﺎ أدري ﻟﻢ ﺣﮑﻢ ﺑﺒﻄﻼن ذﻟﮏ ﻣﻊ ﮐﺜﺮة اﻟّﺮواﯾﺎت اﻟﻮاردة ﻓﯿﻪ و ﺛﺒﻮﺗﻪ ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ »ﺻـﺤﯿﺢ‬‫اﻟﺒﺨﺎري« و ﺳﯿﺄﺗﯽ ﻣﺰﯾﺪ ﻟﺬﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺬي ﺑﻌﺪه ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« در ﮐﺘﺎب اﻟّﻄﻼق در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ أﺑﻮ أﺳﯿﺪ ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﺠﻮﻧّﯿﮥ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛّﻢ‬‫أﺧﺮج ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ اﺧﺮي ﻋﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺤﮑﻢ ﻋﻦ أﺑﯽ أﺳـﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﻌﺜﻨﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ إﻟﯽ اﻟﺠﻮﻧّﯿﮥ ﻓﺤﻤﻠﺘﻬﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﻧﺰﻟﺖ ﺑﻬﺎ ﻓﯽ أﻃﻢ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة ﺛّﻢ ﺟﺌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻓﺄﺧﺒﺮﺗﻪ ﻓﺨﺮج ﯾﻤﺸﯽ ﻋﻠﯽ رﺟﻠﯿﻪ ﺣّﺘﯽ ﺟﺎءﻫﺎ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪.‬‬‫و ﻣﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ أﺑﺰي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬اﺳﻢ اﻟﺠﻮﻧـّﯿ ﮥ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن‪ .‬ﻗﯿﻞ ﻟﻬﺎ‪ :‬اﺳـﺘﻌﯿﺬي ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﻪ أﺣﻈﯽ‬‫ﻟﮏ ﻋﻨﺪه‪ ،‬و ﺧﺪﻋﺖ ﻟﻤﺎ رﺋﯽ ﻣﻦ ﺟﻤﺎﻟﻬﺎ و ذﮐﺮ ﻟﺮﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣﻦ ﺣﻤﻠﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻗﺎﻟﺖ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إﻧّﻬّﻦ ﺻﻮاﺣﺐ ﯾﻮﺳﻒ و ﮐﯿﺪﻫّﻦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻻﺑﻦ ﺳـﻌﺪ‪ :‬ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ داﺧﻞ ﻣﻦ اﻟّﻨﺴﺎء و ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻦ أﺟﻤﻞ اﻟﻨﺴﺎء ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬إﻧّﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻠﻮك ﻓﺈن ﮐﻨﺖ ﺗﺮﯾﺪﯾﻦ أن ﺗﺤﻈﯽ‬‫ﻋﻨـﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﺈذا ﺟﺎءك ﻓﺎﺳـﺘﻌﯿﺬي ﻣﻨﻪ! و وﻗﻊ ﻋﻨـﺪه ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﻐﺴـﯿﻞ‬‫ﺑﺎﺳﻨﺎد ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺒﺎب أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ دﺧﻠﺘﺎ ﻋﻠﯿﻬﺎ أّول ﻣﺎ ﻗﺪﻣﺖ ﻓﻤﺸﻄﺘﺎﻫﺎ و ﺧﻀﺒﺘﺎﻫﺎ و ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ إﺣﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬إّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺳﻠﻢ ﯾﻌﺠﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ أن ﺗﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﻓﺘﺢ اﻟﺒﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 151‬از ‪196‬‬‫]و وﻗﻊ ﻓﯽ رواﯾﮥ ﻻﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ أﺳﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻣﺮﻧﯽ ﻓﺮددﺗﻬﺎ إﻟﯽ ﻗﻮﻣﻬﺎ‪.‬‬‫و ﻓﯽ اﺧﺮي ﻟﻪ‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ وﺻﻠﺖ ﺑﻬﺎ ﺗﺼﺎﯾﺤﻮا و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬إﻧّﮏ ﻟﻐﯿﺮ ﻣﺒﺎرﮐﮥ‪ ،‬ﻓﻤﺎ دﻫﺎك؟! ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﺧﺪﻋﺖ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺘﻮﻓّﯿﺖ ﻓﯽ ﺧﻼﻓﮥ ﻋﺜﻤﺎن‪.‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬و ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﻦ أﺑﯽ ﺧﯿﺜﻤﮥ زﻫﯿﺮ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ أﻧّﻬﺎ ﻣﺎﺗﺖ ﮐﻤﺪا[‪.‬‬‫و ﻋﯿﻨﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻟﻘﺎري« در ﮐﺘﺎب اﻟﻄﻼق در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪839 :‬‬‫]و ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ‪ :‬أﺟﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ أﻧّﻪ ﺗﺰّوج أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻟّﻨﻌﻤﺎن ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺠﻮن ﺑﻦ ﺷـﺮاﺣﯿﻞ‪ ،‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ اﻷﺳﻮد ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث ﺑﻦ‬‫اﻟّﻨﻌﻤﺎن اﻟﮑﻨﺪّﯾﮥ‪ ،‬و اﺧﺘﻠﻔﻮا ﻓﯽ ﻓﺮاﻗﻬﺎ ﻓﻘﯿﻞ‪:‬‬‫ﻟّﻤﺎ دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯿﻪ دﻋﺎﻫﺎ ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﺗﻌﺎل أﻧﺖ! و أﺑﺖ أن ﺗﺠﯽء‪ ،‬و زﻋﻢ ﺑﻌﻀﻬﻢ أﻧّﻬﺎ اﺳﺘﻌﺎذت ﻣﻨﻪ ﻓﻄّﻠﻘﻬﺎ‪.‬‬‫و ﻗﯿﻞ‪ :‬ﺑﻞ ﮐﺎن ﺑﻬﺎ وﺿـﺢ ﮐﻮﺿﺢ اﻟﻌﺎﻣﺮّﯾﮥ‪ ،‬ﻓﻔﻌﻞ ﺑﻬﺎ ﮐﻔﻌﻠﻪ ﺑﻬﺎ‪ .‬و ﻗﯿﻞ‪ :‬اﻟﻤﺴـﺘﻌﯿﺬة اﻣﺮأة ﻣﻦ ﺑﻠﻌﻨﺒﺮ ﻣﻦ ﺳﺒﯽ ذات اﻟّﺸـ ﻘﻮق‪ -‬ﺑﻀّﻢ اﻟّﺸـ ﯿﻦ‬‫اﻟﻤﻌﺠﻤﮥ و ﺑﺎﻟﻘﺎﻓﯿﻦ أوﻟﻬﻤﺎ ﻣﻀﻤﻮﻣﮥ‪ -‬و ﻫﯽ اﺳﻢ ﻣﻨﺰل ﺑﻄﺮﯾﻖ ﻣّﮑﮥ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ ﺟﻤﯿﻠﮥ ﻓﺨﺎﻓﺖ ﻧﺴﺎء‪ ،‬أن ﺗﻐﻠﺒﻬّﻦ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﻠﻦ ﻟﻬﺎ‪ :‬إﻧّﻪ ﯾﻌﺠﺒﻪ أن‬‫ﺗﻘﻮﻟﯽ‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻋﯿﻨﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻟﻘﺎري« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ أﺳﯿﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪:‬‬‫أﻋﻮذ ﺑﺎﻟﻠّﻪ ﻣﻨﮏ‪.‬‬‫روي اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻋﻦ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﻐﺴـﯿﻞ ﺑﺎﺳـﻨﺎد ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺒﺎب أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ و ﺣﻔﺼﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﻨﻬﻤﺎ دﺧﻠﺘﺎ‬‫ﻋﻠﯿﻬـﺎ أّول ﻣـﺎ ﻗـﺪﻣﺖ ﻓﻤﺸـﻄﺘﺎﻫﺎ و ﺧﻀـﺒﺘﺎﻫﺎ و ﻗﺎﻟﺖ ﻟﻬﺎ إﺣـﺪاﻫﻤﺎ‪ :‬إّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠﻢ ﯾﻌﺠﺒﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﺮأة إذا دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﺎ أن‬‫ﺗﻘﻮل‪ :‬أﻋﻮذ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﻣﻨﮏ ‪.‬‬
‫و ﻗﺴﻄﻼﻧﯽ در »إرﺷﺎد اﻟّﺴﺎري« در ﺷﺮح ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ أﺳﯿﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻋﻨﺪ اﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ :‬ﻗﺎل أﺑﻮ أﺳﯿﺪ‪ :‬ﻓﺄﻣﺮﻧﯽ ﻓﺮددﺗﻬﺎ إﻟﯽ ﻗﻮﻣﻬﺎ‬‫وﺟﻪ ‪ 66‬ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﻪ در واﻗﻌﻪ ﺧﻄﺒﻪ ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺂب زﻧﯽ را از ﻗﺒﯿﻠﻪ ﮐﻠﺐ‬‫وﺟﻪ ﺷﺼﺖ و ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻋﺎﺋﺸﮥ در واﻗﻌﻪ ﺧﻄﺒﻪ ﻓﺮﻣﻮدن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ زﻧﯽ را از ﻗﺒﯿﻠﻪ ﮐﻠﺐ‪،‬‬‫ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﺻﺮﯾﺢ ﻧﻤﻮده و آن ﺣﻀﺮت او را ﺑﺮﯾﻦ ﺻﻨﯿﻊ ﺷﻨﯿﻊ ﺑﻨﻬﺎﯾﺖ ﺗﻔﻀﯿﺢ و ﺗﻘﺒﯿﺢ آﮔﺎه ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬‫ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﻪ دﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »ﻋﯿﻮن اﻷﺧﺒﺎر« در ﺟﺰء ﻋﺎﺷﺮ آن ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋـﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬـﺎ‪ ،‬ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬ﺧﻄﺐ رﺳـﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﮐﻠﺐ ﻓﺒﻌﺜﻨﯽ أﻧﻈﺮ إﻟﯿﻬـﺎ ﻓﻘـﺎل ﻟﯽ‪ :‬ﮐﯿﻒ‬‫رأﯾﺖ؟ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻃﺎﺋﻼ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻘﺪ رأﯾﺖ ﺧﺎﻻ ﺑﺨّﺪﻫﺎ اﻗﺸﻌّﺮ ﮐّﻞ ﺷﻌﺮة ﻣﻨﮏ ﻋﻠﯽ ﺣﺪة! ﻓﻘﺎﻟﺖ ﻣﺎ دوﻧﮏ ﺳّﺮ![‬‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻟﺨﻄﯿﺐ اﻟﺒﻐﺪادي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪840 :‬‬‫أﺣﻤﺪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﻟﻤﺆدب ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ اﻟﺤﺎﻓﻆ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧّﺒﺄﻧﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻓّﯿﺎض اﻟّﺰﻣﺎﻧّﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻓّﯿﺎض‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧّﺒﺄﻧﺎ ﺳـﻔﯿﺎن‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ‬‫ﺟـﺎﺑﺮ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺛـﺎﺑﺖ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ أّن اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ارﺳـﻠﻬﺎ إﻟﯽ اﻣﺮأة ﻓﻘـﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣـﺎ رأﯾﺖ ﻃﺎﺋﻼ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻘـﺪ راﯾﺖ ﺧﺎﻻ‬‫ﺑﺨّﺪﻫﺎ اﻗﺸﻌّﺮت )ﻣﻨﻪ( ذؤاﺑﺘﮏ! ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ دوﻧﮏ ﺳّﺮ! و ﻣﻦ ﯾﺴﺘﻄﯿﻊ أن ﯾﮑﺘﻤﮏ؟![‪.‬‬‫و ﻋﻼﻣﻪ اﺑﻦ اﻟﻘﯿﻢ اﻟﺤﻨﺒﻠﯽ در ﮐﺘﺎب »أﺧﺒﺎر اﻟّﻨﺴﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﯾﺮوي أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺧﻄﺐ اﻣﺮأة ﻣﻦ ﮐﻠﺐ ﻓﺒﻌﺚ ﻋﺎﺋﺸﮥ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﺗﻨﻈﺮ إﻟﯿﻬﺎ ﻓﻘﺎل ﻟﻬﺎ‪ :‬ﮐﯿﻒ رأﯾﺘﻬﺎ؟‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 152‬از ‪196‬‬‫ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻃﺎﺋﻼ! ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻘـﺪ رأﯾﺖ ﻃﺎﺋﻼ‪ ،‬و ﻟﻘـﺪ رأﯾﺖ ﺣﺎﻻ ﺗﺠـﺪﯾﺘﻬﺎ )ﺧﺎﻻ ﺑﺨّﺪﯾﻬﺎ‪ .‬ظ( ﺣّﺘﯽ اﻗﺸـﻌّﺮت ﮐّﻞ ﺷـﻌﺮة ﻓﯿﮏ‪ .‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ‬‫دوﻧﮏ ﺳﺘﺮ ﯾﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ![‪.‬‬‫و در ﮐﻤـﺎل ﻇﻬﻮرﺳﺖ ﮐﻪ ارﺗﮑـﺎب اﯾﻦ ﮐـﺬب و ﺑﻬﺘـﺎن‪ ،‬ﻋـﺪاﻟﺖ ﻣﺴـﺘﻮره و ﻣﻔﺮوﺿﻪ ﺣﻀـﺮت ﻋﺎﺋﺸـﮥ را ﺑﺮ ﺑـﺎد ﻓﻨـﺎ ﻣﯽدﻫـﺪ‪ ،‬و ﮐﻤﺎل‬‫ﺧﻼﻋﺖ و ﺟﻼﻋﺖ آن ﻣﺨّﺪره را ﻓﺮاروي أرﺑﺎب إﻧﺼﺎف ﻣﯽﻧﻬﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻌﺪ ازﯾﻦ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻﺤﺎب و ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎت ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ‬‫از آن ﺟﻨﺎب ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﺜﻞ ﻧﺠﻮم در دﻻﻟﺖ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ اﻟﺘﺰام ﺻﺪق ﻣﯽﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ 67‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﻣﺪح و اﻃﺮاي زﯾﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛﻪ‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺣﻀـﺮت ﻋﺎﺋﺸـﮥ از راه ﻋﺪاوت ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و ﻧﻔﯽ اﺳـﺘﺤﻘﺎق ﺧﻼﻓﺖ از آن ﺟﻨﺎب در‬‫ﻣﺪح و اﻃﺮاي زﯾﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛﻪ ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب و ﺑﻬﺘﺎن ﺻـﺮﯾﺢ و اﻣﺘﻄﺎي ﺻـﻬﻮه إﺛﻢ و ﻋﺪوان ﻓﻀـﯿﺢ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﺑﻦ‬‫ﺣﻨﺒﻞ ﺷﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑا ﻦ ﻋﺒﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ واﺋﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ اﻟﺒﻬّﯽ ﯾﺤّﺪث أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﺑﻌﺚ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ زﯾﺪ ﺑﻦ‬‫ﺣﺎرﺛﮥ ﻓﯽ ﺟﯿﺶ ﻗّﻂ إﻟّﺎ ﻣﺮه ﻋﻠﯿﻬﻢ و إن ﺑﻘﯽ ﺑﻌﺪه اﺳﺘﺨﻠﻔﻪ![‪.‬‬‫و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺿﻼﻟﺖ اﻟﺘﯿﺎم ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻧﺰد ﮐﺎﻓﻪ أﻫﻞ اﺳﻼم ﺑﺎﻃﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪841 :‬‬‫و ﻋـﺎﻃﻠﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ وﺟﻮه ﺑﻄﻼن و ﻫﻮان آن ﻣﺴـﺮود و ﻣﻨﻀﻮد ﺷﻮد ﺑﺮاي آن دﻓﺘﺮ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﻫﻢ ﮐﻔﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨـﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ﮐﻪ أدﻧﯽ ﺑﻬﺮه از‬‫ﻋﻘﻞ و ﻧﻘﻞ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻟﯿﻘﯿﻦ ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺣﺎرﺛﻪ ﺑﻮﺟﻪ ﻏﯿﺮ ﻗﺮﺷـﯽ ﺑﻮدن و ﻧﯿﺰ ﺑﻮﺟﻪ ﻣﻔﻀﻮل ﺑﻮدن‪ -‬إﻟﯽ ﻏﯿﺮ ذﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﻤﻮاﻧﻊ‬‫اﻟﻘﻄﻌﯿﮥ اﻟﮑﺜﯿﺮة اﻟﺘﯽ ﻻ ﺗﺤﺼـﯽ‪ -‬ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎﺑﻠّﯿﺖ آن ﻧﺪاﺷﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ او را ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ‬‫اّدﻋـﺎي اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ‪ :‬اﮔﺮ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﺣـﺎرﺛﻪ ﺑﻌـﺪ آن ﺟﻨـﺎب ﺑـﺎﻗﯽ ﻣﯽﻣﺎﻧـﺪ آن ﺟﻨﺎب اﺳـﺘﺨﻼف او ﺑﻌﻤﻞ ﻣﯽآوردﻧـﺪ ﮐﻼم ﺑﺎﻃﻠﺴﺖ ﮐﻪ‬‫ﺟﺮأت و ﺟﺴـﺎرت ﻋﺎﺋﺸـﮥ را ﺑﺮ ارﺗﮑـﺎب ﮐـﺬب و ﺑﻬﺘـﺎن ﻧﻬـﺎﯾﺖ واﺿـﺢ و ﻋﯿـﺎن ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ‪ ،‬و ﻓﯽ ذﻟﮏ دﻣﻎ ﻟﺮأس ﻣـّﺪﻋﯽ ﺑﺮاءة ﺟﻤﯿﻊ‬‫اﻷﺻﺤﺎب ﻋﻦ اﻟﻠﻐﻮ و اﻟﮑﺬاب‪.‬‬‫وﺟﻪ ‪ 68‬ارﺗﮑﺎب ﮐﺬب دﯾﮕﺮ ﻋﺎﺋﺸﻪ در اﻧﮑﺎر وﺻﯽ ﺑﻮدن ﺟﻨﺎب اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﻫﺸﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﺎﺋﺸﮥ در إﻧﮑﺎر وﺻّﯽ ﺑﻮدن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻣﺮﺗﮑﺐ ﮐﺬب ﺻﺮﯾﺢ ﮔﺮدﯾﺪه در ﺟﺤﻮد أﻣﺮ‬‫ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺤّﻘﻖ ﺑﺮ ﺳﺮ ﮐﻤﺎل ﻋﻨﺎد رﺳﯿﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﺷﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد در ﻣﺴﻨﺪ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨـﺎ‪ :‬إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻮن ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻋﻦ اﻷﺳﻮد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ذﮐﺮوا ﻋﻨـﺪ ﻋﺎﺋﺸـﮥ أّن ﻋﻠّﯿﺎ ﮐﺎن وﺻـّﯿﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎﻟﺖ‪ :‬ﻣﺘﯽ أوﺻـﯽ إﻟﯿﻪ؟ ﻓﻘـﺪ ﮐﻨﺖ‬‫ﻣﺴﻨﺪﺗﻪ إﻟﯽ ﺻﺪري‪ ،‬أو ﻗﺎﻟﺖ‪:‬‬‫ﻓﯽ ﺣﺠﺮي‪ ،‬ﻓﺪﻋﺎ ﺑﺎﻟّﻄﺴﺖ‪ ،‬ﻓﻠﻘﺪ اﻧﺤﻨﺖ ﻓﯽ ﺣﺠﺮي و ﻣﺎ ﺷﻌﺮت أﻧّﻪ ﻣﺎت‪ ،‬ﻓﻤﺘﯽ أوﺻﯽ إﻟﯿﻪ؟!‬‫و ﮐﺬب ﻋﺎﺋﺸﮥ درﯾﻦ ﮐﻼم ﺟﺎﻟﺐ ﻣﻼم ﻋﺎﺋﺸﮥ أﻇﻬﺮ ﻣﻦ اﻟّﺸﻤﺲ و أﺑﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻣﺴﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ دﻻﺋﻞ ﻣﻔّﺼﻠﻪ ﺑﻄﻼن و ﻓﺴﺎد آن رﻗﻢ ﻧﻤﺎﯾﻢ‬‫ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺠّﻠﺪ ﺿـﺨﯿﻢ درﯾﻦ ﺧﺼﻮص إﻓﺮاد ﮐﻨﻢ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ در اﯾﻦ ﺟﺎ اﮐﺘﻔﺎ ﺑﺮ ﮐﻼم ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻓﻀﻞ ﺑﻦ روزﺑﻬﺎن ﺧﻨﺠﯽ ﺷﯿﺮازي ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ ﺗﺎ‬‫ﮐـﺬب و دروغ ﻋـﺎﺋﺸﻪ در إﻧﮑـﺎر وﺻـﺎﯾﺖ ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﺑﺤﺴﺐ اﻓـﺎده ﭼﻨﯿﻦ ﻣﮑـﺎﺑﺮ ﻣﺘﻌّﺼﺐ و ﻣﺠـﺎدل ﻣﺘﺼـﻠّﺐ ﺑﺮ‬‫ﻫﻤﮕﻨﺎن واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 153‬از ‪196‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﺑﻦ روزﺑﻬﺎن در »ﮐﺘﺎب اﻟﺒﺎﻃﻞ« ﺧﻮد ﺑﺠﻮاب ﻋﻠّﺎﻣﻪ ﺣﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺮﺣﻤﻪ ﺟﺎﺋﯽ ﮐﻪ آن ﺟﻨﺎب در »ﻧﻬﺞ اﻟﺤّﻖ« اﺳﺘﺪﻻل‬‫ﺑﻌﻠﻢ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﻤﻮده ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪] :‬أﻗﻮل‪ :‬ﻣﺎ ذﮐﺮه اﻟﻤﺼّﻨﻒ ﻣﻦ ﻋﻠﻢ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ )ع( ﻓﻼ ﺷّﮏ ﻓﯽ أﻧّﻪ ﻣﻦ ﻋﻠﻤﺎء‬‫اﻻّﻣﮥ و اﻟّﻨﺎس ﻣﺤﺘﺎﺟﻮن إﻟﯿﻪ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﮐﯿﻒ ﻻ و ﻫﻮ وﺻّﯽ اﻟّﻨﺒﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪842 :‬‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﯽ إﺑﻼغ اﻟﻌﻠﻢ و ﺑﺪاﺋﻊ ﺣﻘﺎﺋﻖ اﻟﻤﻌﺎرف‪ ،‬ﻓﻼ ﻧﺰاع ﻓﯿﻪ ﻷﺣﺪ[‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔـﺎه ﮐـﺬب و دروغ ﻋﺎﺋﺸـﮥ در إﻧﮑـﺎر وﺻـﺎﯾﺖ ﺣﻀـﺮت أﺑﻮ اﻷﺋّﻤـ ﮥ اﻷﻃﻬـﺎر ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﻠﯿﻬﻢ آﻻـف اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﻦ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻠـﮏ اﻟﻐﻔـﺎر‬‫ﮐﺎﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌـﮥ اﻟّﻨﻬـﺎر واﺿـﺢ و آﺷـﮑﺎر ﮔﺮدﯾـﺪ‪ ،‬ﺑﻼـ رﯾﺐ و اﺷـﺘﺒﺎه ﻋﯿـﺎن ﮔﺸﺖ ﮐﻪ اّدﻋـﺎي ﻣﺰﻧﯽ در ﺛﻘﻪ و ﻣـﺆﺗﻤﻦ ﺑـﻮدن ﺟﻤﻠﻪ‬‫أﺻـﺤﺎب در ﻧﻘـﻞ رواﯾـﺎت و أﺧﺒـﺎر از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب أﻣﺮي اﺳﺖ ﺑﺎﻃﻞ و ﺳﺮاﺳـﺮ از ﺣﻠﯿﻪ ﺻـّﺤﺖ و‬‫ﺻﻮاب ﻋﺎﻃﻞ‪.‬‬‫و از ﻋﺠـﺎﺋﺐ آﯾـﺎت ﻋﻠّﻮ ﺣّﻖ اﯾﻦ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد ﻋﺎﺋﺸـﮥ در ﺑﻌﺾ أﺣﺎدﯾﺚ اﻋﺘﺮاف ﻧﻤﻮده ﮐﻪ ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ در ﺣـﺎﻟﯽ وﻓـﺎت ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم را زﯾﺮ ﺛﻮب ﻣﺒﺎرك ﺧﻮد داﺧﻞ ﮐﺮده ﺑﻮد و ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ‬‫اﻟّﺴﻼم آن ﺣﻀﺮت ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ را در ﺑﺮ ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬‬‫و اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻫﺮ ذي ﺷـﻌﻮر واﺿـﺤﺴﺖ ﻣﻀـﻤﻮﻧﯽ را ﮐﻪ ﻋـﺎﺋﺸﻪ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺳﺎﺑﻖ ﺑﺮاي إﻇﻬﺎر اﺧﺘﺼﺎص ﺧﻮد و ﻧﻔﯽ وﺻﺎﯾﺖ‬‫ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم اّدﻋﺎ ﮐﺮده ﮐﺬب ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﻬﺘﺎن ﺑﺎﻫﺮ ﻣﯽﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻻ ﺷﺎﻫﺪ آﻧﭽﻪ ﺣﻘﯿﺮ ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن آوردم ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﺳﻄﻮع أﻣﺮ ﺣّﻖ ﺑﭽﺸﻢ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫ﺣﺎﻓﻆ ﺟﻠﯿﻞ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ اﻟﮑﻨﺠﯽ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ در »ﮐﻔﺎﯾﮥ اﻟﻄﺎﻟﺐ ﻓﯽ ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻋﻠّﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻣﺤّﻤﺪ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟّﺼﺎﻟﺤّﯽ‪:‬‬‫أﺧﺒﺮﻧـﺎ اﻟﺤﺎﻓـﻆ أﺑﻮ اﻟﻘـﺎﺳﻢ اﻟّﺪﻣﺸـﻘﯽ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﻦ اﻟﺒّﻨﺎء‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ اﻟﻐﻨﺎﺋﻢ اﺑﻦ اﻟﻤﺄﻣﻮن‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ إﻣﺎم أﻫﻞ اﻟﺤـﺪﯾﺚ أﺑﻮ اﻟﺤﺴـﻦ‬‫اﻟـّﺪار ﻗﻄﻨّﯽ‪ ،‬أﺧﺒﺮﻧﺎ أﺑﻮ اﻟﻘﺎﺳﻢ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﺑﺸـﺮ اﻟﺒﺠﻠّﯽ‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ اﻟﺤﺴـﯿﻦ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ ﮐﻌﺐ‪ ،‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﺑﻦ رّﯾﺎن‪،‬‬‫ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴـّﻠﻢ اﻟﻤﻼﺋﯽ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻋﻦ ﻋﻠﻘﻤـﮥ و اﻷﺳﻮد ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ و ﻫﻮ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ ﻟّﻤﺎ ﺣﻀـﺮه‬‫اﻟﻤﻮت‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﺣﺒﯿﺒﯽ؛ ﻓـﺪﻋﻮت ﻟﻪ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻓﻨﻈﺮ إﻟﯿﻪ ﺛّﻢ وﺿﻊ رأﺳﻪ )ع( ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﺣﺒﯿﺒﯽ‪ ،‬ﻓﺪﻋﻮت ﻟﻪ ﻋﻤﺮ ﻓﻠّﻤﺎ ﻧﻈﺮ إﻟﯿﻪ وﺿـﻊ‬‫رأﺳﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﺣﺒﯿﺒﯽ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬وﯾﻠﮑﻢ! ادﻋﻮا ﻟﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪843 :‬‬‫ﻋﻠّﯿﺎ؛ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﯾﺮﯾﺪ ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﻓﻠﻤﺎ رآه ﻓّﺮج اﻟّﺜﻮب اﻟّﺬي ﮐﺎن ﻋﻠﯿﻪ ﺛّﻢ أدﺧﻠﻪ ﻓﯿﻪ ﻓﻠﻢ ﯾﺰل ﻣﺤﺘﻀﻨﻪ ﺣّﺘﯽ ﻗﺒﺾ و ﯾﺪه ﻋﻠﯿﻪ ‪.‬‬
‫وﺟﻪ ‪ 69‬اﺧﻔﺎي ﻋﺎﺋﺸﻪ ﻧﺎم ﺣﻀﺮت اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ را در ﻧﻘﻞ واﻗﻌﻪ ﻣﺮض ﺣﻀﺮت رﺳﺎﻟﺖ‬‫وﺟﻪ ﺷـﺼﺖ و ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﺑﯿﺎن ﺣﺪﯾﺚ ﺑﺮ آﻣﺪن ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ در ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺮض ﺧﻮد ﺑﺤﺎﻟﺖ‬‫اﻋﺘﻤـﺎد ﺑﺮ دو ﮐﺲ راه ﺧﯿـﺎﻧﺖ ﺻـﺮﯾﺤﻪ ﭘﯿﻤﻮده ﻧـﺎم ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴـ ﻼم را ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﯾﻦ اﺧﻔﺎي ﻧﺎم آن إﻣﺎم ﻋﺎﻟﯽ‬‫ﻣﻘﺎم ﻋﻠﯿﻪ آﻻف اﻟـّﺼ ﻠﻮة و اﻟـّﺴ ﻼم ﺣﺴﺐ ﺗﺼـﺮﯾﺢ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﺑﻮﺟﻪ ﺑﻐﺾ و ﻋﺪاوت او ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸـ ﯿﺒﺎﻧﯽ‬‫در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒـﺪ اﻷﻋﻠﯽ ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻣﺮض رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ‬‫ﻣﯿﻤﻮﻧﮥ ﻓﺄﺳﺘﺄذن ﻧﺴﺎءه أن ﯾﻤﺮض ﻓﯽ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺄذن ﻟﻪ ﻓﺨﺮج رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻌﺘﻤﺪا ﻋﻠﯽ اﻟﻌّﺒﺎس و ﻋﻠﯽ رﺟﻞ آﺧﺮ و‬‫رﺟﻼه ﺗﺨّﻄﺎن ﻓﯽ اﻻرض‪ ،‬و ﻗﺎل ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬أ ﺗـﺪري ﻣﻦ ذﻟﮏ اﻟﺮﺟﻞ؟ ﻫﻮ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻻ ﺗﻄﯿﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 154‬از ‪196‬‬‫ﻟﻪ ﻧ ﻔﺴﺎ ![‬‫و ﻧﯿﺰ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ اﻟّﺸﯿﺒﺎﻧﯽ در »ﻣﺴﻨﺪ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛﻨﺎ ﺳـﻔﯿﺎن ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻗﺎل ﺳـﻔﯿﺎن ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﻨﻪ ﺣﺪﯾﺜﺎ ﻃﻮﯾﻼ ﻟﯿﺲ أﺣﻔﻈﻪ ﻣﻦ أّوﻟﻪ إﻟّﺎ ﻗﻠﯿﻼ‪ :‬دﺧﻠﻨﺎ ﻋﻠﯽ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‬‫ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬ﯾﺎ أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أﺧﺒﺮﯾﻨﺎ ﻋﻦ ﻣﺮض رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬اﺷﺘﮑﯽ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻨﻔﺚ ﻓﺠﻌﻠﻨﺎ ﻧﺸﺒﻪ ﻧﻔﺜﻪ ﻧﻔﺚ آﮐﻞ‬‫اﻟّﺰﺑﯿﺐ و ﮐﺎن ﯾـﺪور ﻋﻠﯽ ﻧﺴﺎﺋﻪ ﻓﻠّﻤﺎ اﺷـﺘﮑﯽ ﺷـﮑﻮاه اﺳـﺘﺄذﻧﻬّﻦ أن ﯾﮑﻮن ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ و ﯾﺪرن ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺎذن ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﺪﺧﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑﯿﻦ رﺟﻠﯿﻦ ﻣّﺘﮑﺌـﺎ ﻋﻠﯿﻬﻤﺎ أﺣـﺪﻫﻤﺎ ﻋّﺒﺎس و رﺟﻼه ﺗﺨﻄﺎن ﻓﯽ اﻷرض‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬أ ﻓﻤﺎ أﺧﺒﺮﺗﮏ ﻣﻦ اﻵﺧﺮ؟‬‫ﻗﺎل ‪ :‬ﻻ ! ﻗﺎل ‪:‬‬
‫ﻫﻮ ﻋﻠّﯽ ‪.‬‬
‫و ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﻮﺳـﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ :‬ﻟّﻤﺎ‬‫ﺛﻘﻞ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﺷﺘّﺪ وﺟﻌﻪ اﺳﺘﺄذن أزواﺟﻪ أن ﯾﻤﺮض ﻓﯽ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺄذن ﻟﻪ ﻓﺨﺮج ﺑﯿﻦ رﺟﻠﯿﻦ ﺗﺨّﻂ رﺟﻼه اﻷرض‬‫و ﮐﺎن ﺑﯿﻦ اﻟﻌّﺒﺎس و ﺑﯿﻦ رﺟﻞ آﺧﺮ‪ .‬ﻗﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪844 :‬‬‫ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻓـﺬﮐﺮت ذﻟﮏ ﻻﺑﻦ ﻋﺒﺎس ﻣﺎ ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﯽ‪ :‬و ﻫﻞ ﺗﺪري ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﻞ اﻟّﺬي ﻟﻢ ﺗﺴّﻢ ﻋﺎﺋﺸﮥ؟ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬ﻫﻮ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ‪.‬‬
‫و ﻣﺴّﻠﻢ در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ راﻓﻊ و ﻋﺒﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ‪ ،‬و اﻟﻠّﻔﻆ ﻻﺑﻦ راﻓﻊ؛ ﻗﺎﻻ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﻌﻤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل اﻟﺰﻫﺮّي‪:‬‬‫و أﺧـﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺘﺒـﮥ أّن ﻋﺎﺋﺸـﮥ أﺧـﺒﺮﺗﻪ ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬أّول ﻣـﺎ اﺷـﺘﮑﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻣﯿﻤﻮﻧﮥ‬‫ﻓﺎﺳـﺘﺄذن أزواﺟﻪ أن ﯾﻤﺮض ﻓﯽ ﺑﯿﺘﻬﺎ و أذن ﻟﻪ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻓﺨﺮج و ﯾـﺪﻟﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﻔﻀﻞ ﺑﻦ ﻋﺒﺎس و ﯾﺪﻟﻪ ﻋﻠﯽ رﺟﻞ آﺧﺮ و ﻫﻮ ﯾﺨّﻂ ﺑﺮﺟﻠﯿﻪ ﻓﯽ‬‫اﻷرض‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻓﺤّﺪﺛﺖ ﺑﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﺗﺪري ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﻞ اﻟّﺬي ﻟﻢ ﺗﺴّﻢ ﻋﺎﺋﺸﮥ؟ ﻫﻮ‪ :‬ﻋﻠّﯽ!‬‫ﺣﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻠﮏ ﺑﻦ ﺷﻌﯿﺐ ﺑﻦ اﻟﻠّﯿﺚ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﯽ ﻋﻦ ﺟّﺪي‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﻘﯿﻞ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﺷﻬﺎب‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬زوج اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ -‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟﻤﺎ ﺛﻘﻞ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ و اﺷﺘّﺪ‬‫ﺑﻪ وﺟﻌﻪ اﺳـﺘﺄذن أزواﺟﻪ أن ﯾﻤﺮض ﻓﯽ ﺑﯿﺘﯽ ﻓﺄذن ﻟﻪ ﻓﺨﺮج ﺑﯿﻦ رﺟﻠﯿﻦ ﺗﺨّﻂ رﺟﻼه ﻓﯽ اﻷرض ﺑﯿﻦ ﻋّﺒﺎس ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﻄﻠﺐ و ﺑﯿﻦ رﺟﻞ‬‫آﺧﺮ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻓﺄﺧﺒﺮت ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎﻟّﺬي ﻗﺎﻟﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﻘﺎل ﻟﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﻫﻞ ﺗﺪري ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﻞ اﻵﺧﺮ اﻟّﺬي ﻟﻢ ﺗﺴّﻢ ﻋﺎﺋﺸﮥ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻻ! ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﻫﻮ ﻋﻠﯽ![‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻋﺴـﻘﻼﻧﯽ در »ﻓﺘـﺢ اﻟﺒـﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪] .‬ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬ﻗﺎل‪ :‬ﻫﻮ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ« زاد اﻹﺳـﻤﺎﻋﯿﻠّﯽ ﻣﻦ رواﯾـﮥ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮّزاق ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ‪ :‬و‬‫ﻟﮑﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻻ ﺗﻄﯿﺐ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﻪ ﺑﺨﯿﺮ! و ﻻﺑﻦ إﺳـﺤﺎق ﻓﯽ اﻟﻤﻐﺎزي ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ :‬و ﻟﮑّﻨﻬﺎ ﻻ ﺗﻘﺪر ﻋﻠﯽ أن ﺗﺬﮐﺮه ﺑﺨﯿﺮ! و ﻟﻢ ﯾﻘﻒ اﻟﮑﺮﻣﺎﻧّﯽ‬‫ﻋﻠﯽ ﻫـﺬه اﻟّﺰﯾـﺎدة ﻓﻌّﺒﺮ ﻋﻨﻬـﺎ ﺑﻌﺒـﺎرة ﺷـﻨﯿﻌﮥ‪ ،‬و ﻓﯽ ﻫـﺬا رّد ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﺗﻨّﻄﻊ ﻓﻘـﺎل ﻻـ ﯾﺠﻮز أن ﯾﻈّﻦ ذﻟﮏ ﺑﻌﺎﺋﺸـﮥ‪ ،‬و رّد ﻋﻠﯽ ﻣﻦ زﻋﻢ أﻧّﻬﺎ‬‫أﺑﻬﻤﺖ اﻟّﺜﺎﻧﯽ ﻟﮑﻮﻧﻪ ﻟﻢ ﯾﺘﻌّﯿﻦ ﻓﯽ ﺟﻤﯿﻊ اﻟﻤﺴﺎﻓـﮥ إذ ﮐﺎن ﺗﺎرة ﯾﺘﻮّﮐﺄ ﻋﻠﯽ اﻟﻔﻀﻞ و ﺗﺎرة ﻋﻠﯽ أﺳﺎﻣـﮥ و ﺗﺎرة ﻋﻠﯽ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و ﻓﯽ ﺟﻤﯿﻊ ذﻟﮏ‬‫اﻟّﺮﺟﻞ اﻵﺧﺮ ﻫﻮ اﻟﻌّﺒﺎس و اﺧﺘّﺺ ﺑﺬﻟﮏ إﮐﺮاﻣﺎ ﻟﻪ‪ ،‬و ﻫﺬا ﺗﻮّﻫﻢ ﻣّﻤﻦ ﻗﺎﻟﻪ‪ ،‬و اﻟﻮاﻗﻊ ﺧﻼﻓﻪ ﻷّن اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﻓﯽ ﺟﻤﯿﻊ اﻟّﺮواﯾﺎت اﻟﺼـﺤﯿﺤﮥ‬‫ﺟﺎزم ﺑﺄّن اﻟﻤﺒﻬﻢ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻓﻬﻮ اﻟﻤﻌﺘﻤﺪ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪845 :‬‬‫و ﻋﯿﻨﯽ در »ﻋﻤﺪة اﻟﻘﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﻠﺖ‪ :‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ اﻹﺳـﻤﺎﻋﯿﻠﯽ ﻣﻦ رواﯾﮥ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮزاق ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ‪ :‬و ﻟﮑّﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻻ ﺗﻄﯿﺐ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﻪ ﺑﺨﯿﺮ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 155‬از ‪196‬‬‫و ﻓﯽ رواﯾﮥ اﺑﻦ إﺳﺤﺎق ﻓﯽ اﻟﻤﻐﺎزي ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ :‬و ﻟﮑّﻨﻬﺎ ﻻ ﺗﻘﺪر ﻋﻠﯽ أن ﺗﺬﮐﺮه ﺑﺨﯿﺮ[‪.‬‬‫و ﻗﺴـﻄﻼﻧﯽ در »إرﺷﺎد اﻟّﺴﺎري« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬زاد اﻻﺳـﻤﺎﻋﯿﻠّﯽ ﻣﻦ رواﯾـﮥ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮّزاق ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ‪ :‬و ﻟﮑّﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻻ ﺗﻄﯿﺐ ﻧﻔﺴﺎ ﻟﻪ ﺑﺨﯿﺮ‪ .‬و ﻻﺑﻦ‬‫إﺳﺤﺎق ﻓﯽ اﻟﻤﻐﺎزي ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي‪ :‬ﻻ ﺗﻘﺪر أن ﺗﺬﮐﺮه ﺑﺨﯿﺮ![‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺧﯿﺎﻧﺖ ﻋﺎﺋﺸـﮥ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ ﻧﺒﻮّﯾﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣـّﺪ رﺳـﯿﺪه ﺑﺎﺷـﺪ ﮐﻪ ﺑﺴـﺒﺐ ﻋﺪاوت ﺑﺎ ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﻧﺎم‬‫ﻣﺒﺎرك آن ﺟﻨﺎب ﺑﺮ زﺑﺎن ﻧﯿﺎورد‪ ،‬و ﻧﻔﺲ ﭘﺮ ﺣﺴﺪ و ﺷـّﺮ او ﺑﺬﮐﺮ ﺧﯿﺮ آن ﺟﻨﺎب ﺧﻮش ﻧﺸﻮد‪ ،‬و از اﻓﺮاط ﺑﻐﺾ ﻗﺪرت ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮ‬‫آﻧﮑﻪ آن ﺟﻨﺎب را ﺑﻪ ﻧﯿﮑﻮﯾﯽ ﯾﺎد ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب و ﺻﺤﺎﺑّﯿﺎت ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ‬‫و اﺧﺒﺎر ﻃﺮﯾﻖ أﻣﺎﻧﺖ و دﯾﺎﻧﺖ ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ؟!‬‫وﺟﻪ ‪ 70‬ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻮدن ﻋﺎﺋﺸﻪ در ﺑﺎب ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﻋﺘﺮاف زﻫﺮي‬‫وﺟﻪ ﻫﻔﺘﺎدم آﻧﮑﻪ‪ :‬زﻫﺮي ﮐﻪ از ﻣﺸﺎﻫﯿﺮ ﻋﻠﻤﺎي ﻣﺘﻘّﺪﻣﯿﻦ ﺳّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺑﺎ وﺻﻒ اﻧﺤﺮاف ﺧﻮد از اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم ﺣﻀﺮت ﻋﺎﺋﺸﮥ را‬‫در ﺑـﺎب ﺑﻨﯽ ﻫـﺎﺷﻢ ﻣّﺘﻬﻢ داﻧﺴـﺘﻪ دو ﺣـﺪﯾﺚ او را ﮐﻪ از راه ﺟﺴـﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺧﺴﺎرت در ﺑﺎب ذّم ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم و‬‫ﻋّﺒﺎس وﺿﻊ ﻧﻤﻮده ﺑﻮد ﻗﺎﺑﻞ رواﯾﺖ ﻧﺪاﻧﺴﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ اﺳﮑﺎﻓﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺘﻔﻀﯿﻞ« ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻧﻘﻞ ﻋﻨﻪ اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬‬‫روي اﻟّﺰﻫﺮّي ﻋﻦ ﻋﺮوة ﺑﻦ اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ ،‬ﺣّﺪﺛﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﺘﻨﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ إذ أﻗﺒﻞ ﻟا ﻌّﺒﺎس و‬‫ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ! إّن ﻫﺬﯾﻦ ﯾﻤﻮﺗﺎ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﻠّﺘﯽ‪ ،‬أو ﻗﺎل‪ :‬دﯾﻨﯽ!‬‫و روي ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮّزاق ﻋﻦ ﻣﻌﻤﺮ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺎن ﻋﻨﺪ اﻟّﺰﻫﺮي ﺣﺪﯾﺜﺎن ﻋﻦ ﻋﺮوة ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﯽ ﻋﻠﯽ )ع( ﻓﺴﺄﻟﺘﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ ﯾﻮﻣﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﺻـﻨﻊ ﺑﻬﻤﺎ و‬‫ﺑﺤﺪﯾﺜﻬﻤﺎ؟! اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ ﺑﻬﻤﺎ إﻧّﯽ ﻷﺗّﻬﻤﻬﻤﺎ ﻓﯽ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄّﻣﺎ اﻟﺤـﺪﯾﺚ اﻷّول ﻓﻘﺪ ذﮐﺮﻧﺎه‪ ،‬و أّﻣﺎ اﻟﺤﺪﯾﺚ اﻟﺜﺎﻧﯽ ﻓﻬﻮ أّن ﻋﺮوة زﻋﻢ أّن ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺣّﺪﺛﺘﻪ‪ ،‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨﺪ اﻟّﻨﺒﯽ )ص( إذ أﻗﺒﻞ اﻟﻌّﺒﺎس‬‫و ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺎﺋﺸﮥ! إن ﺳّﺮك أن ﺗﻨﻈﺮي إﻟﯽ رﺟﻠﯿﻦ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟّﻨﺎر ﻓﺎﻧﻈﺮي إﻟﯽ ﻫﺬﯾﻦ! ﻗﺪ ﻃﻠﻌﺎ‪ ،‬ﻓﻨﻈﺮت ﻓﺈذا اﻟﻌّﺒﺎس‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪846 :‬‬‫و ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ![‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل ﺧﺴﺎرت ﻣﺂل أّم اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ در اﻓﺘﺮا و اﻓﺘﻌﺎل ﺑﺎﯾﻦ ﺣّﺪ ﻣﻬﻠﮏ رﺳـﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ اّدﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﻤﻠﻪ أﺻـﺤﺎب‬‫در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ از ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ؟!‬‫ﻗﺪح ﺣﺴﻦ ﺑﺼﺮي و ﺷﺎﻓﻌﯽ در ﻣﻌﺎوﯾﻪ و ﺳﻪ ﺗﻦ دﯾﮕﺮ‬‫و ﭼﻮن ﺳﻠﺴـﻠﻪ وﺟﻮه إﺛﺒـﺎت ﮐـﺎذب و ﻣﻔﺘﺮي ﺑﻮدن ﺑﺴـﯿﺎري از ﺻـﺤﺎﺑﻪ و ﺻـﺤﺎﺑّﯿﺎت ﻧﺎﻣﺘﻨﺎﻫﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻧﺎﭼﺎر آن را ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮده ﺑﺮ ذﮐﺮ اﻓﺎده‬‫ﺟﻠﯿﻠﻪ ﺷـﺎﻓﻌﯽ ﮐﻪ اﺳـﺘﺎد واﻻـ ﻧﮋاد ﻣﺰﻧﯿﺴﺖ اﮐﺘﻔﺎ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ‪ ،‬و در اﺳـﮑﺎت و إﻓﺤﺎم و اﻋﻨﺎت و إﻟﺰام ﻣﺰﻧﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﺒﯿﻦ اﻟﺨﺼﺎم ﺑﺤﺴﺐ اﻓﺎده‬‫ﺧﺎّﺻﻪ ﻣﻘﺘﺪا و إﻣﺎم او ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻢ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺑﺎﯾـﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ أﺑﻮ اﻟﻔﺪاء إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻷّﯾﻮﺑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﺨﺘﺼـﺮ ﻓﯽ أﺧﺒﺎر اﻟﺒﺸـﺮ« در وﻗﺎﺋﻊ ﺳـﻨﻪ ﺧﻤﺲ و أرﺑﻌﯿﻦ‬‫ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل اﻟﻘﺎﺿﯽ ﺟﻤﺎل اﻟّﺪﯾﻦ اﺑﻦ واﺻﻞ‪ :‬و روي اﺑﻦ اﻟﺠﻮزي ﺑﺎﺳﻨﺎده ﻋﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﺒﺼﺮي أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬أرﺑﻊ ﺧﺼﺎل ﮐّﻦ ﻓﯽ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻟﻮ ﻟﻢ‬‫ﯾﮑﻦ ﻓﯿﻪ إﻟّﺎ واﺣﺪة ﻟﮑﺎﻧﺖ ﻣﻮﺑﻘﮥ‪ ،‬و ﻫﯽ أﺧﺬه اﻟﺨﻼﻓﮥ ﺑﺎﻟـّﺴ ﯿﻒ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﻣﺸﺎورة و ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﻘﺎﯾﺎ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ذوو اﻟﻔﻀـﯿﻠﮥ‪ ،‬و اﺳﺘﺨﻼﻓﻪ‬‫اﺑﻨﻪ ﯾﺰﯾﺪ و ﮐﺎن ﺳّﮑﯿﺮا ﺧّﻤﯿﺮا ﯾﻠﺒﺲ اﻟﺤﺮﯾﺮ و ﯾﻀﺮب ﺑﺎﻟّﻄﻨﺎﺑﯿﺮ‪ ،‬و اّدﻋﺎؤه زﯾﺎدا و‬‫ﻗﺪ ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ :‬اﻟﻮﻟﺪ ﻟﻠﻔﺮاش و ﻟﻠﻌﺎﻫﺮ اﻟﺤﺠﺮ‪ ،‬و ﻗﺘﻠﻪ ﺣﺠﺮ ﺑﻦ ﻋﺪي و أﺻﺤﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻓﯿﺎ وﯾﻼ ﻟﻪ ﻣﻦ ﺣﺠﺮ و أﺻﺤﺎب‬‫ﺣﺠﺮ!‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 156‬از ‪196‬‬‫و روي ﻋﻦ اﻟّﺸﺎﻓﻌﯽ رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ أﻧّﻪ أﺳـّﺮ إﻟﯽ اﻟّﺮﺑﯿﻊ ﻻ ﯾﻘﺒﻞ ﺷـﻬﺎدة أرﺑﻌﮥ ﻣﻦ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ و ﻫﻢ ﻣﻌﺎوﯾﮥ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و اﻟﻤﻐﯿﺮة و‬‫زﯾﺎد[‪.‬‬‫ازﯾﻦ ﻋﺒﺎرت ﺳﺮاﺳـﺮ ﺑﺸﺎرت ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻗﺪح ﮐﺮدن ﺣﺴﻦ ﺑﺼﺮي در ﻣﻌﺎوﯾﻪ ﺑﺨﺼﺎل ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﻫﺮ واﺣﺪ از آن ﻣﻮﺑﻖ و ﻣﻬﻠﮏ اوﺳﺖ‬‫واﺿـﺢ و ﻻﺋـﺢ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺷـﺎﻓﻌﯽ ﺑﻪ ﺷﺎﮔﺮد رﺷـﯿﺪ ﺧﻮد ﮐﻪ رﺑﯿﻊ ﺑﺎﺷـﺪ ﺑﻄﻮر راز اﻟﻘﺎ ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ ﺷـﻬﺎدت ﭼﺎر ﮐﺲ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻣﻘﺒﻮل‬‫ﻧﯿﺴﺖ و آن ﭼـﺎر ﯾﺎر ﻣﻌﺎوﯾـﮥ و ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و ﻣﻐﯿﺮه و زﯾﺎد ﻫﺴـﺘﻨﺪ؛ و ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺎل اﻓﺘﻀﺎح ﭼﻨـﺪﯾﻦ ﺻـﺤﺎﺑﻪ أﻋﻼم ﻧﺰد ﺷﺎﻓﻌﯽ ﺑﺎﯾﻦ‬‫ﺣّﺪ رﺳﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻧﺰد ﺷﺎﻓﻌﯽ ﺟﻤﻠﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ در ﻧﻘﻞ أﺣﺎدﯾﺚ و أﺧﺒﺎر از ﺟﻨﺎب رﺳﻮل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪847 :‬‬‫ﻣﺨﺘﺎر ﺻّﻠﯽ ﻟا ﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﻬﺎر ﺛﻘﻪ و ﻣﺆﺗﻤﻦ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﻤﺎﺛﻞ و ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻧﺠﻮم ﮔﺸﺘﻪ راه ﻫﺪاﯾﺖ ﺑﺪﯾﮕﺮان ﻣﯽﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫و ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺑﻄﻼن و ﻫﻮ ان ﻣﺰﻋﻮم ﻣﺰﻧﯽ ﺑﺤﺴﺐ اﻓﺎده ﻣﺘﯿﻨﻪ أﺳـﺘﺎد ﮐﺎﻣﻞ اﻻﻋﺘﻤﺎد او ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎ ﻫﺮ ﮔﺮدﯾـﺪ ﻣﺼـﺪاق »أﻃﻒ اﻟﻤﺼـﺒﺎح ﻓﻘﺪ‬‫ﻃﻠﻊ اﻟّﺼﺒﺎح« ﺑﺤّﺪ اﻧﺠﻼء و اﺗّﻀﺎح رﺳﯿﺪ‪.‬‬‫ﻧﻘﻞ ﮐﻼم اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮﻗﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« درﺑﺎره ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم و اﻓﺎده ﺣﺎﻓﻆ اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﺰار ﻗﺪح و ﺟﺮح در ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم را‬‫و اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺮ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ ﮐﻪ از ﻣﻌـﺎرﯾﻒ ﻋﻠﻤـﺎي ﻣﺘﺤّﺮﯾﻦ ﺳـّﻨّﯿﻪ اﺳﺖ ﺑـﺎ وﺻﻒ آﻧﮑﻪ ﻗﺎﺋـﻞ و ﻣﻌﺘﺮف ﺑﻤﻘـﺪوح و ﻣﺠﺮوح ﺑﻮدن ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﻧﺠﻮﻣﺴﺖ و در ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾـﺪه و ﻫﻦ و ﻫﻮان آن را ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﮐﻤﺎ‪ ،‬ﻋﺮﻓﺘﻪ ﻓﯿﻤﺎ ﺳـﺒﻖ ﻟﯿﮑﻦ ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ‬‫در ﺣﻤـﻞ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺑﺮ ﻣﺤﻤـﻞ ﺗﻘﻠﯿـﺪ ﻋﺠﺐ ﮐﻼـم ﻏﯿﺮ ﺳﺪﯾـﺪ ﺑﻤﻌﺮض ﺑﯿﺎن آورده؛ ﺗﻮﺿـﯿﺢ اﯾﻦ اﺟﻤﺎل آﻧﮑﻪ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ در ﮐﺘﺎب‬‫ﻣـﺬﮐﻮر از ﺣﺎﻓـﻆ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑّﺰار ﮐﻼﻣﯽ ﻣﺒﺴﻮط ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻗـﺪح ﻣﻔّﺼﻞ و ﺟﺮح ﻣﮑّﻤﻞ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮﻣﺴﺖ ﻧﻘﻞ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﭼﻮن ﺣﺎﻓﻆ‬‫ﺑّﺰار در ﮐﻼم ﻣﺬﮐﻮر ﺑﻌﺪ ﻗﺪح ﺳﻨﺪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻤﺘﻦ آن اﯾﻦ اﻓﺎده ﻓﺮﻣﻮده‪] :‬و اﻟﮑﻼم أﯾﻀﺎ ﻣﻨﮑﺮ ﻋﻦ اﻟّﻨﺒﯽ )ص( و‬‫ﻗﺪ روي ﻋﻦ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﺑﺈﺳﻨﺎد ﺻﺤﯿﺢ‪ :‬ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﺴّﻨﺘﯽ و ﺳّﻨﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء اﻟّﺮاﺷﺪﯾﻦ اﻟﻤﻬﺪﯾﯿﻦ ﺑﻌﺪي‪ ،‬ﻓﻌﻀﻮا ﻋﻠﯿﻬﺎ ﺑﺎﻟّﻨﻮاﺟﺬ‪.‬‬‫و ﻫﺬا اﻟﮑﻼم ﯾﻌﺎرض ﺣﺪﯾﺚ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﯿﻢ ﻟﻮ ﺛﺒﺖ ﻓﮑﯿﻒ و ﻟﻢ ﯾﺜﺒﺖ و اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻻ ﯾﺒﯿﺢ اﻻﺧﺘﻼف ﺑﻌﺪه ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﻪ ؛‬‫ﻟﻬـﺬا اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ از راه ﮐﻤﺎل اﻧﺨﺪاع و اﻏﺘﺮار ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺠﺰو آﺧﺮ اﯾﻦ اﻓﺎده ﻣﺘﯿﻨﻪ ﺑّﺰار ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﯿﺲ ﮐﻼم اﻟﺒّﺰار ﺗﺼـﺤﯿﺢ ﻋﻠﯽ ﮐّﻞ ﺣﺎل‬‫ﻷّن اﻻﻗﺘﺪاء ﺑﺄﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﻨﻔﺮدﯾﻦ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ ﻟﻤﻦ ﺟﻬﻞ ﻣﺎ ﯾﺴﺌﻞ ﻋﻨﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﮐﺎﻧﺖ ﻫﺬه ﺣﺎﻟﻪ ﻓﺎﻟّﺘﻘﻠﯿﺪ ﻻزم ﻟﻪ و ﻟﻢ‬‫ﯾﺄﻣﺮ أﺻـﺤﺎﺑﻪ أن ﯾﻘﺘـﺪي ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﺒﻌﺾ إذا ﺗﺄّوﻟﻮا ﺗﺄوﯾﻼ ﺳﺎﺋﻐﺎ ﺟﺎﺋﺰا ﻣﻤﮑﻨﺎ ﻓﯽ اﻻﺻﻮل‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ »ﻧﺠﻢ«‪ ،‬ﺟﺎﺋﺰ أن ﯾﻘﺘﺪي‬‫ﺑﻪ اﻟﻌﺎﻣّﯽ اﻟﺠﺎﻫﻞ ﺑﻤﻌﻨﯽ ﻣﺎ ﯾﺤﺘﺎج إﻟﯿﻪ ﻣﻦ دﯾﻨﻪ‪ ،‬و ﮐﺬﻟﮏ ﺳﺎﺋﺮ اﻟﻌﻠﻤﺎء ﻣﻦ اﻟﻌﺎّﻣﮥ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ أﻋﻠﻢ ‪.‬‬
‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪848 :‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﺮ ﺗﻮ واﺿﺢ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﺑّﺰار در ﺧﺎﺗﻤﻪ ﮐﻼم ﺧﻮد ﺑﺮ ﻋﺪم ﺛﺒﻮت ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم دﻟﯿﻠﯽ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﺴـﺘﺤﮑﻢ آورده و اﻓﺎده ﻧﻤﻮده ﮐﻪ‬‫اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺒﯿﺢ اﺧﺘﻼﻓﺴﺖ و ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺒﺎح ﻧﻤﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ ﮐﻪ أﺻـﺤﺎب آن ﺟﻨﺎب ﺑﻌﺪ آن‬‫ﺟﻨﺎب اﺧﺘﻼف ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬و اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ ﺑﺮﯾﻦ اﺳـﺘﺪﻻل ﻣﺒﺮم ﺑّﺰار اﻋﺘﺮاﺿﯽ ﮐﻪ ﮐﺮده ﻣﻨﺸﺎي آن ﻋﺪم ﻓﻬﻢ ﻣﻘﺼﻮد و ﻣﺮام ﺑّﺰارﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ‬‫ﺻـﻮرت اﺳـﺘﺪﻻل ﺑّﺰار ﭼﻨـﺎﻧﭽﻪ ﻫﺮ ﺻـﺎﺣﺐ ادراك و ﺷـﻌﻮر ﭘﯽ ﺑـﺂن ﻣﯽﺑﺮد ﺑﺎﻟّﺘﻮﺿـﯿﺢ اﯾﻨﺴـﺖ ﮐﻪ از ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠـﻮم ﻇـﺎﻫﺮ و آﺷـﮑﺎر‬‫ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ اﺧﺘﻼف أﺻـﺤﺎب در أﺣﮑﺎم ﺷـﺮﻋّﯿﻪ ﻫﻤﻪ ﺑﺮ ﺣّﻖ و ﺻﻮاﺑﺴﺖ و ﻣﺮدم از ﻫﺮ ﺻـﺤﺎﺑﯽ ﮐﻪ أﺧـﺬ دﯾﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﻣﻬﺘﺪي ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬‫ﺷﺪ‪.‬‬‫و ازﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﻌﺾ ﻃﺮق ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺑﺼﺮاﺣﺖ واردﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬‫]ﺳﺄﻟﺖ رﺑّﯽ ﻓﯿﻤﺎ ﺗﺨﺘﻠﻒ ﻓﯿﻪ أﺻـﺤﺎﺑﯽ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﻓﺄوﺣﯽ إﻟّﯽ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﺤّﻤﺪ! إّن أﺻﺤﺎﺑﮏ ﻋﻨﺪي ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ اﻟّﻨﺠﻮم ﻓﯽ اﻟّﺴﻤﺎء‪ ،‬ﺑﻌﻀﻬﺎ أﺿﻮأ ﻣﻦ‬‫ﺑﻌﺾ! ﻓﻤﻦ أﺧﺬ ﺑﺸﯽء ﻣّﻤﺎ ﻫﻢ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﻦ اﺧﺘﻼﻓﻬﻢ ﻓﻬﻮ ﻋﻨﺪي ﻋﻠﯽ ﻫﺪّي؛ ﮐﻤﺎ ﻧﻘﻠﻪ اﻟّﺴﯿﻮﻃّﯽ ﻓﯽ »اﻟﺠﺎﻣﻊ اﻟّﺼﻐﯿﺮ«[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 157‬از ‪196‬‬‫و در ﺑﻌﺾ ﻃﺮق دﯾﮕﺮ واردﺳﺖ‪:‬‬‫]إّن أﺻﺤﺎﺑﯽ ﺑﻤﻨﺰﻟﻪ اﻟّﻨﺠﻮم ﻓﯽ اﻟّﺴﻤﺎء ﻓﺒﺄّﯾﻬﺎ أﺧﺬﺗﻢ اﻫﺘﺪﯾﺘﻢ‪ ،‬و اﺧﺘﻼف أﺻﺤﺎﺑﯽ ﻟﮑﻢ رﺣﻤﮥ؛ ﮐﻤﺎ ذﮐﺮه اﻟّﺴﯿﻮﻃّﯽ ﻓﯽ »اﻟﺠﺎﻣﻊ اﻟّﺼﻐﯿﺮ«‬‫أﯾﻀﺎ[‪.‬‬‫و اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﻼ رﯾﺐ و ﺑﻼ اﺷـﺘﺒﺎه إﺑﺎﺣﺖ واﺿـﺤﻪ اﺧﺘﻼف در ﺷـﺮع و ﺗﺴﻮﯾﻎ ﺻﺮﯾﺢ ﺗﻔّﺮق در دﯾﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ؛ و ﺑﻄﻼن آن از ﺳّﻨﺖ ﻣﺤّﻘﻘﻪ‬‫ﻣﺘـﻮاﺗﺮه آن ﺟﻨـﺎب ﻣﻌﻠـﻮم أرﺑـﺎب ﺣﻠﻮﻣﺴﺖ؛ زﯾﺮا ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﻫﻤﯿﺸﻪ اﺧﺘﻼـف را ﻣـﺬﻣﻮم و ﻗﺒﯿـﺢ وا‬‫ﻣﯽﻧﻤﻮد و أﺻـﺤﺎب ﺧﻮد را از آن ﺑﺘﺄﮐﯿـﺪ أﮐﯿﺪ ﻣﻨﻊ ﺷﺪﯾﺪ ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد و آن را ﺳـﺒﺐ ﻫﻼك أﻣﻢ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ در ردع و ﻗﺪﺣﺸﺎن‬‫دﻗﯿﻘﻪ ﻓﺮو ﮔﺬاﺷﺖ ﻧﻤﯽﮐﺮد‪ ،‬ﮐﻤﺎ ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﻣّﺮ ﻋﻠﯽ أﺣﺎدﯾﺜﻪ اﻟّﺜﺎﺑﺘﮥ ﻓﯽ اﻟّﺼﺤﺎح و اﻟﺠﻮاﻣﻊ و اﻟﻤﺴﺎﻧﯿﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑـﺎور ﻣﯽﺗﻮان ﮐﺮد ﮐﻪ آن ﺣﻀـﺮت ﺑﺮ ﺧﻼـف ﺳـّﻨﺖ داﺋﻤﻪ و ﻃﺮﯾﻘﻪ ﻣﺴـﺘﻤّﺮه ﺧﻮد در ﺣﺎﻟﺖ ﺣﯿﺎت ﺑـﺬرﯾﻌﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم‬‫ﺗﺠﻮﯾﺰ اﺧﺘﻼف و ﺗﻔّﺮق ﺑﻌﺪ وﻓﺎت ﺧﻮد ﻓﺮﻣﻮده ﺑﺎﺷﺪ؟! اﯾﻨﺴﺖ اﺻﻞ اﺳﺘﺪﻻل ﺑّﺰار ﮐﻪ آن را‪ -‬روﻣﺎ ﻟﻼﺧﺘﺼﺎر‪ -‬ﺑﺠﻤﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪849 :‬‬‫ﻣﻮﺟﺰه ﺧﻮد »و اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻻ ﯾﺒﯿﺢ اﻻﺧﺘﻼف ﺑﻌﺪه ﻣﻦ أﺻﺤﺎﺑﻪ« ﺑﺮ أوﻟﯽ اﻷﺑﺼﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻧﻤﻮده؛ و ﺗﻘﺮﯾﺮي ﮐﻪ‬‫اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ ﺑﺠﻮاب آن ﺳﺮاﯾﯿﺪه ﻫﺮﮔﺰ وﻫﻦ ﺑﺎﺳﺘﺪﻻل ﻣﺒﺮم ﺑّﺰار ﻧﻤﯽرﺳﺎﻧﺪ؛ زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻓﺮﻣﺎﯾﺶ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻫﻢ ﺷﻮد ﮐﻪ‬‫ﺣﮑﻢ اﻗﺘﺪا درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺘﻮّﺟﻪ ﺑﺠّﻬﺎل اّﻣﺘﺴﺖ و ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب ﺑﺎﻗﺘﺪاي ﺑﻌﺾ ﻣﺄﻣﻮر ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ اﺷﮑﺎل ﺷﺪﯾﺪ إﺑﺎﺣﺖ اﺧﺘﻼف ﺑﺮ‬‫ﻃﺮف ﻧﻤﯽﮔﺮدد؛ زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم ﺻـﺮاﺣﮥ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﺟﻤﯿﻊ أﺻـﺤﺎب ﻗﺎﺑﻞ اﻗﺘﺪا ﻫﺴـﺘﻨﺪ و اﺧﺘﻼﻓﺸﺎن ﻣﺎﻧﻊ از اﻗﺘﺪاﯾﺸﺎن‬‫ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﺎ وﺻﻒ اﺧﺘﻼف ﻫﺮ واﺣﺪ ازﯾﺸﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﻗﺘﺪا ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و اﻗﺘﺪاي ﻫﺮ واﺣﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﻫﺘﺪاي اّﻣﺘﺴﺖ‪ ،‬و اﯾﻦ أﻣﺮ ﺑﻼ ﺷﺒﻬﻪ إﺑﺎﺣﺖ‬‫اﺧﺘﻼـف و ﺗﺠﻮﯾﺰ ﺗﻔّﺮق در دﯾﻦ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾـﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﻫﺮ ﮔـﺎه اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ را أﺻـﺤﺎب ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﺷـﻨﯿﺪ اﺧﺘﻼف را ﻗﺎدح ﻧﺪاﻧﺴـﺘﻪ آن را ﻣﺒﺎح‬‫ﺧﻮاﻫﻨـﺪ داﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ از ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻮﺟﻮده اﺧﺘﻼف ﺧﻮد ﺑﺎﺧﺘﻼف ﺷﺪﯾـﺪ و أﺷـّﺪ ﺗﺮّﻗﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد‪ ،‬و اّﻣﺘﯿﺎن ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ درﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ‬‫ﻫﺴـﺘﻨﺪ از ﻫﺮ ﮐﺲ و ﻧﺎﮐﺲ أﺻـﺤﺎب ﻣﺴﺎﺋﻞ دﯾﻨّﯿﻪ را ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و ﺧﻮﯾﺸـﺘﻦ را ﺑﻪ ﺳﺒﺐ اﺗّﺒﺎع أﺻﺤﺎب ﻣﻬﺘﺪي ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬‫داﻧﺴﺖ!‪.‬‬‫ﺑﺎﻟﺠﻤﻠﻪ‪ ،‬ﻫﺮ ﮔﺎه ازﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻘّﻠﺪﯾﻦ اّﻣﺖ ﻣﺄﻣﻮرﻧﺪ ﺑﺎﻗﺘﺪاي أﺻـﺤﺎب و أﺻـﺤﺎب ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺧﻮد ﻣﺨﺘﻠﻒاﻧﺪ ﺑﺄﺷّﺪ اﺧﺘﻼف‪،‬‬‫ﺑﻼ ﺷـﺒﻬﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ اﺧﺘﻼف أﺻـﺤﺎب در ﻣﺴﺎﺋﻞ دﯾﻨّﯿﻪ و أﺣﮑﺎم ﺷـﺮﻋّﯿﻪ أّوﻻ؛ و اﺧﺘﻼف ﻣﻘﻠّﺪﯾﻦ در أﺣﮑﺎم ﺷﺮع و دﯾﻦ ﺑﺄﺧﺬ از‬‫أﺻـﺤﺎب ﻣﺨﺘﻠﻔﯿﻦ ﻣﺘﻌﺎدﯾﻦ ﺛﺎﻧﯿﺎ ﺟﺎﺋﺰ و ﺳﺎﺋﻎ و ﻣﺒﺎح ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ؛ و ﻫﺬا ﻫﻮ اﻹﺷﮑﺎل اﻟّﺸﺪﯾﺪ اﻟّﺬي ﻻ ﯾﺮي وﺟﻪ اﻻﻧﺤﻼل و اﻹﻋﻀﺎل اﻟﻌﺘﯿﺪ‬‫اﻟّﺬي ﯾﻘﻮد اﻟﺤﺎﻓﻆ اﻟﺒّﺰار إﻟﯽ اﻹﻋﺮاض ﻋﻦ اﻟﺒﺎﻃﻞ و اﻟﻤﺤﺎل‪.‬‬‫و ﺑﺎﯾـﺪ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ آﯾﺎت و أﺣﺎدﯾﺚ در ذّم اﺧﺘﻼف اﻓﺰون از ﺣّﺪ ﺷـﻤﺎر و ﺣﺴﺎب و ﺑﯿﺮون از ﺣّﺪ ﺣﺼـﺮ و اﺣﺼﺎ در دﻓﺘﺮ و ﮐﺘﺎﺑﺴﺖ‪ ،‬و‬‫ﻣﺎدرﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻨﻌﺎم اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ و ﻣﺮام را ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر و اﯾﺠﺎز ﺗﻤﺎم از اﻓﺎده ﺧﻮد اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒّﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﻧﻤﺎﺋﯿﻢ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺒﺮ در ﻫﻤﯿﻦ ﮐﺘﺎب »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺪ ذﮐﺮ اﻟﻤﺰﻧّﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪850 :‬‬‫رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯽ ﻫﺬا ﺣﺠﺠﺎ أﻧﺎ أذﮐﺮﻫﺎ ﻫﻨﺎ اﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ‪) .‬ﻗﺎل اﻟﻤﺰﻧّﯽ(‪ :‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ‪:‬‬‫َو ﻟَْﻮ ﮐﺎَن ﻣِْﻦ ِﻋﻨِْﺪ َﻏﯿِْﺮ اﻟﱠﻠِﻪ ﻟََﻮَﺟُﺪوا ﻓِﯿِﻪ اْﺧﺘِﻼﻓًﺎ َﮐﺜِﯿﺮًا‬‫‪ .‬ﻓﺬّم اﻻﺧﺘﻼف و ﻗﺎل‪:‬‬‫َو ﻻ َﺗُﮑﻮﻧُﻮا َﮐﺎﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا َو اْﺧَﺘَﻠُﻔﻮا‬‫‪ ،‬اﻵﯾﮥ‪ .‬و ﻗﺎل‪َ :‬ﻓِﺈْن َﺗﻨﺎَزْﻋﺘُْﻢ ﻓِﯽ َﺷْﯽٍء َﻓُﺮﱡدوُه ِإﻟَﯽ اﻟﱠﻠِﻪ َو اﻟﱠﺮُﺳﻮِل ِإْن ُﮐﻨْﺘُْﻢ ﺗُْﺆﻣِﻨُﻮَن ﺑ ِﺎﻟﱠﻠِﻪ َو اﻟ َْﯿْﻮِم اﻟ ْﺂِﺧِﺮ ذﻟ َِﮏ َﺧﯿٌْﺮ َو َأْﺣَﺴُﻦ َﺗْﺄِوﯾًﻠﺎ‬‫‪ .‬و ﻋﻦ ﻣﺠﺎﻫﺪ و ﻋﻄﺎء و ﻏﯿﺮﻫﻤﺎ ﻓﯽ ﺗﺄوﯾﻞ ذﻟﮏ ﻗﺎل‪ :‬إﻟﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴﻨﮥ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 158‬از ‪196‬‬‫)ﻗﺎل اﻟﻤﺰﻧّﯽ(‪ :‬ﻓـﺬّم اﻟﱠﻠﻪ اﻻﺧﺘﻼف و أﻣﺮ ﺑﺎﻟّﺮﺟﻮع إﻟﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴـ ﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﮐﺎن اﻻﺧﺘﻼف ﻣﻦ دﯾﻨﻪ ﻣﺎ ذّﻣﻪ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن اﻟّﺘﻨﺎزع ﻣﻦ ﺣﮑﻤﻪ‬‫ﻣﺎ أﻣﺮﻫﻢ ﺑﺎﻟّﺮﺟﻮع ﻋﻨﺪه إﻟﯽ اﻟﮑﺘﺎب و اﻟّﺴﻨﮥ‪) .‬ﻗﺎل(‪ :‬و‬‫روي ﻋﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪ :‬اﺣﺬروا زﻟّﮥ اﻟﻌﺎﻟﻢ!‬‫و ﻋﻦ ﻋﻤﺮ و ﻣﻌﺎذ و ﺳـﻠﻤﺎن ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﺘﺨﻮﯾﻒ ﻣﻦ زﻟّﮥ اﻟﻌﺎﻟﻢ‪) :‬ﻗﺎل(‪ :‬و ﻗﺪ اﺧﺘﻠﻒ أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‬‫ﻓﺨّﻄـ ﺄ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﺑﻌﻀـﺎ و ﻧﻈﺮ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻓﯽ أﻗﺎوﯾـﻞ ﺑﻌﺾ و ﺗﻌّﻘﺒﻬـﺎ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن ﻗﻮﻟﻬﻢ ﮐﻠّﻪ ﺻﻮاﺑﺎ ﻋﻨـﺪﻫﻢ ﻟﻤﺎ ﻓﻌﻠﻮا ذﻟﮏ‪ .‬و ﻗـﺪ ﺟﺎء ﻋﻦ اﺑﻦ‬‫ﻣﺴﻌﻮد ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺌﻠﮥ أﻧّﻪ ﻗﺎل‪:‬‬‫أﻗﻮل ﻓﯿﻬـﺎ ﺑﺮأﯾﯽ ﻓـﺈن ﯾـﮏ ﺻﻮاﺑﺎ ﻓﻤﻦ اﻟﱠﻠﻪ و إن ﯾﮏ ﺧﻄﺄ ﻓﻤّﻨﯽ و أﺳـﺘﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬و ﻏﻀﺐ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﻣﻦ اﺧﺘﻼف اﺑّﯽ ﺑﻦ ﮐﻌﺐ و‬‫اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد ﻓﯽ اﻟـّﺼ ﻼة ﻓﯽ اﻟّﺜﻮب اﻟﻮاﺣﺪ إذ ﻗﺎل اﺑّﯽ‪ :‬إّن اﻟـّﺼ ﻼة ﻓﯽ اﻟّﺜﻮاب اﻟﻮاﺣﺪ ﺣﺴﻦ ﺟﻤﯿﻞ‪ ،‬و ﻗﺎل اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﮐﺎن ذﻟﮏ و‬‫اﻟّﺜﯿﺎب ﻗﻠﯿﻠﮥ‪ ،‬ﻓﺨﺮج ﻋﻤﺮ ﻣﻐﻀـﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺧﺘﻠﻒ رﺟﻼن ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻣّﻤﻦ ﯾﻨﻈﺮ إﻟﯿﻪ و ﯾﺆﺧﺬ ﻋﻨﻪ و‬‫ﻗـﺪ ﺻـﺪق اﺑﯽ و ﻟﻢ ﯾﺄل اﺑﻦ ﻣﺴـﻌﻮد‪ ،‬و ﻟﮑّﻨﯽ ﻻ أﺳـﻤﻊ أﺣـﺪا ﯾﺨﺘﻠﻒ ﻓﯿﻪ ﺑﻌـﺪ ﻣﻘﺎﻣﯽ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﻓﻌﻠﺖ ﺑﻪ ﮐﺬا و ﮐﺬا! و ﻋﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ اﻟﻤﺮأة‬‫اﻟّﺘﯽ ﻏﺎب ﻋﻨﻬﺎ زوﺟﻬﺎ و ﺑﻠﻐﻪ أﻧّﻪ ﯾﺘﺤـّﺪث ﻋﻨـﺪﻫﺎ ﻓﺒﻌﺚ إﻟﯿﻬﺎ ﯾﻌﻈﻬﺎ و ﯾـﺬّﮐﺮﻫﺎ و ﯾﻮّﻋﺪﻫﺎ إن ﻋﺎدت‪ ،‬ﻓﻤﺨﻀﺖ ﻓﻮﻟﺪت ﻏﻼﻣﺎ ﻓﺼّﻮت ﺛّﻢ‬‫ﻣﺎت‪ .‬ﻓﺸﺎور أﺻﺤﺎﺑﻪ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻧﺮي ﻋﻠﯿﮏ ﺷﯿﺌﺎ‪ ،‬ﻣﺎ أردت ﺑﻬﺬا إﻟّﺎ اﻟﺨﯿﺮ‪ -‬و ﻋﻠّﯽ ﺣﺎﺿﺮ‪ -‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ ﺗﺮي ﯾﺎ أﺑﺎ ﺣﺴﻦ؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﻗﺎل ﻫﺆﻻء ﻓﺈن ﯾﮏ ﻫـﺬا ﺟﻬـﺪ رأﯾﻬﻢ ﻓﻘـﺪ ﻗﻀﻮا ﻣﺎ ﻋﻠﯿﻬﻢ و إن ﮐﺎﻧﻮا ﻗﺎرﺑﻮك ﻓﻘﺪ ﻏّﺸﻮك‪ ،‬و أّﻣﺎ اﻹﺛﻢ ﻓﺄرﺟﻮ أن ﯾﻀـﻌﻪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﮏ ﺑﻨّﯿﺘﮏ و ﻣﺎ ﯾﻌﻠﻢ ﻣﻨﮏ‪ ،‬و أّﻣﺎ اﻟﻐﻼم ﻓﻘﺪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻏﺮﻣﺖ؛ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬أﻧﺖ ﺑﻠﻎ و اﻟﱠﻠﻪ ﺻﺪﻗﺘﻨﯽ أﻗﺴـﻤﺖ ﻻ ﺗﺠﻠﺲ ﺣّﺘﯽ ﺗﻘﺴﻤﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﺑﻨﯽ‬‫أﺑﯿﮏ )أﺑﯽ ظ( ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻧﺼﺮ ﻗﺎل ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻦ أﺻﺒﻎ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﺑﻦ وﺿﺎح ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪851 :‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﻮﺳﯽ ﺑﻦ ﻣﻌﺎوﯾﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻣﻬﺪي ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻋﻦ اﻟّﺮﺑﯿﻊ ﺑﻦ أﻧﺲ ﻋﻦ أﺑﯽ‬‫اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ ﻓﯽ ﻗﻮﻟﻪ »َﺷـ َﺮَع ﻟَُﮑْﻢ ﻣَِﻦ اﻟﱢﺪﯾِﻦ ﻣﺎ َوﱠﺻﯽ ﺑ ِِﻪ ﻧُﻮﺣًﺎ َو اﻟﱠِﺬي َأْوَﺣﯿْﻨﺎ ِإﻟَﯿَْﮏ َو ﻣﺎ َوﱠﺻﯿْﻨﺎ ﺑ ِِﻪ ِإﺑ ْﺮاِﻫﯿَﻢ َو ُﻣﻮﺳـﯽ َو ِﻋﯿﺴﯽ َأْن َأﻗِﯿُﻤﻮا اﻟﱢﺪﯾَﻦ وَ‬‫ﻻ َﺗَﺘَﻔﱠﺮﻗُﻮا ﻓِﯿِﻪ«‬‫ﻗﺎل‪ :‬إﻗﺎﻣﮥ اﻟّﺪﯾﻦ إﺧﻼﺻﻪ‪َ ،‬و ﻻ َﺗَﺘَﻔﱠﺮﻗُﻮا ﻓِﯿِﻪ‬‫‪ ،‬ﯾﻘﻮل ﻻـ ﺗﺘﻌﺎدوا ﻋﻠﯿﻪ و ﮐﻮﻧﻮا ﻋﻠﯿﻪ إﺧﻮاﻧﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ ذﮐﺮ ﺑﻨﯽ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ و ﺣـّﺬرﻫﻢ أن ﯾﺄﺧـﺬوا ﺑﺴـّﻨﺘﻬﻢ ﻓﻘﺎل‪َ» :‬و ﻣﺎ َﺗَﻔﱠﺮﻗُﻮا ِإﻟﱠﺎ ﻣِْﻦ ﺑَْﻌـِﺪ ﻣﺎ‬‫ﺟﺎَءُﻫُﻢ اﻟ ِْﻌﻠُْﻢ ﺑَْﻐﯿًﺎ ﺑَﯿَْﻨُﻬْﻢ«‬‫‪.‬‬‫ﻓﻘﺎل أﺑﻮ اﻟﻌﺎﻟﯿﮥ‪ :‬ﺑﻐﯿﺎ ﻋﻠﯽ اﻟّﺪﻧﯿﺎ و ﻣﻠﮑﻬﺎ و زﺧﺮﻓﻬﺎ و زﯾﻨﺘﻬﺎ و ﺳﻠﻄﺎﻧﻬﺎ »ِإ ﱠن اﻟﱠِﺬﯾَﻦ ُأوِرﺛُﻮا اﻟ ِْﮑﺘﺎَب ﻣِْﻦ ﺑَْﻌِﺪِﻫْﻢ ﻟَِﻔﯽ َﺷﱟﮏ ﻣِﻨُْﻪ ُﻣِﺮﯾٍﺐ«‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا اﻹﺧﻼص ‪.‬‬
‫و ﺑﻄﻼـن ﺣﻖ ﺑﻮدن ﺟﻤﯿﻊ أﻗﻮال ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﺤـّﺪي واﺿـﺢ و ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ ﺑﺂن اﻋﺘﺮاف ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ازﯾﻨﺠﺎ ﺑﻄﻼن ﺣـﺪﯾﺚ‬‫ﻧﺠﻮم و ﺣّﻖ ﺑﻮدن اﻓﺎده ﺑﺰار در ﺑﺎب ﻗﺪح آن ﺑﮑﻤﺎل ﺗﺤّﻘﻖ ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬‫اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺮ در »ﺟﺎﻣﻊ ﺑﯿﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻗﺎﺳﻢ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ وﻃﯿﺲ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺤﮑﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺳﻤﻌﺖ أﺷـﻬﺐ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳـﺌﻞ ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻦ اﺧﺘﻼف أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺧﻄﺄ و ﺻﻮاب ﻓﺎﻧﻈﺮ ﻓﯽ ذﻟﮏ‪ .‬و‬‫ذﮐﺮ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ ﻣﺰﯾﻦ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺻﺒﻎ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗـﺎل اﺑﻦ اﻟﻘـﺎﺳﻢ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﺎﻟﮑـﺎ و اﻟّﻠﯿﺚ ﯾﻘﻮﻻن ﻓﯽ اﺧﺘﻼف أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻟﯿﺲ ﮐﻤﺎ ﻗﺎل ﻧﺎس ﻓﯿﻪ‬‫ﺗﻮﺳـﻌﮥ‪ ،‬ﻟﯿﺲ ﮐﺬﻟﮏ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ ﺧﻄﺄ و ﺻﻮاب‪ .‬ﻗﺎل ﯾﺤﯿﯽ‪ :‬و ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻗﺎل‪ :‬إذا ﺟﺎء اﻻﺧﺘﻼف أﺧﺬﻧﺎ ﻓﯿﻪ ﺑﺎﻷﺣﻮط‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 159‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ زّﯾﺎن ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ اﻟﺤﺎرث ﺑﻦ ﻣﺴﮑﯿﻦ ﻋﻦ اﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﻋﻦ ﻣﺎﻟﮏ أﻧّﻪ‬‫ﻗﺎل ﻓﯽ اﺧﺘﻼف أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬ﻣﺨﻄﺊ و ﻣﺼـﯿﺐ ﻓﻌﻠﯿﮏ ﺑﺎﻻﺟﺘﻬﺎد‪ .‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﺧﻠﻒ ﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ أﺑﻮ إﺳـﺤﺎق ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﺎن ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ أﺣﻤﺪ ﻋﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ اﺑﻦ وﻫﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻟﯽ ﻣﺎﻟﮏ‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ! أّد ﻣﺎ‬‫ﺳﻤﻌﺖ و ﺣﺴـﺒﮏ و ﻻـ ﺗﺤﻤـﻞ ﻷﺣـﺪ ﻋﻠﯽ ﻇﻬﺮك و اﻋﻠﻢ أﻧّﻤـﺎ ﻫﻮ ﺧﻄـﺄ و ﺻﻮاب ﻓـﺎﻧﻈﺮ ﻟﻨﻔﺴﮏ ﻓﺈﻧّﻪ ﮐﺎن ﯾﻘﺎل‪ :‬أﺧﺴـﺮ اﻟّﻨﺎس ﻣﻦ ﺑﺎع‬‫آﺧﺮﺗﻪ ﺑﺪﻧﯿﺎه و أﺧﺴﺮ ﻣﻨﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪852 :‬‬‫ﻣﻦ ﺑﺎع آﺧﺮﺗﻪ ﺑﺪﻧﯿﺎ ﻏﯿﺮه! و ذﮐﺮ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ إﺳـﺤﺎق ﻓﯽ ﮐﺘﺎﺑﻪ »اﻟﻤﺒﺴﻮط« ﻋﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﻗﺎل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ اﺑﻦ اﻟﻘﺎﺳﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﻣﺎﻟﮑﺎ‬‫و اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﯾﻘﻮﻻن ﻓﯽ اﺧﺘﻼف أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ‪ ،‬و ذﻟﮏ أّن أﻧﺎﺳﺎ ﯾﻘﻮﻟﻮن »ﻓﯿﻪ ﺗﻮﺳﻌﮥ« ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻟﯿﺲ‬‫ﮐﺬﻟﮏ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ ﺧﻄﺄ و ﺻﻮاب‪ .‬ﻗﺎل إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ اﻟﻘﺎﺿﯽ‪ :‬إﻧّﻤﺎ اﻟّﺘﻮﺳﻌﮥ ﻓﯽ اﺧﺘﻼف أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺗﻮﺳﻌﮥ‬‫ﻓﯽ اﺟﺘﻬﺎد اﻟﺮأي‪ ،‬ﻓﺄّﻣﺎ أن ﺗﮑﻮن ﺗﻮﺳﻌﮥ ﻷن ﯾﻘﻮل اﻹﻧﺴﺎن ﺑﻘﻮل واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ أن ﯾﮑﻮن اﻟﺤّﻖ ﻋﻨﺪه ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓﻼ‪ .‬و ﻟﮑﻦ اﺧﺘﻼﻓﻬﻢ ﯾﺪّل‬‫ﻋﻠﯽ أﻧﻬﻢ اﺟﺘﻬﺪوا ﻓﺎﺧﺘﻠﻔﻮا‪) .‬ﻗﺎل اﺑﻮ ﻋﻤﺮ(‪ :‬ﮐﻼم إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﻫﺬا ﺣﺴﻦ ﺟّﺪا‪ ،‬و ﻓﯽ ﺳﻤﺎع أﺷﻬﺐ‪:‬‬‫ﺳﺌﻞ ﻣﺎﻟﮏ ﻋّﻤﻦ أﺧﺬ ﺑﺤﺪﯾﺚ ﺣّﺪﺛﻪ ﺛﻘﮥ ﻋﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أ ﺗﺮاه ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻓﯽ ﺳﻌﮥ؟ ﻓﻘﺎل ﻻ و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺣّﺘﯽ ﯾﺼﯿﺐ اﻟﺤّﻖ و ﻣﺎ اﻟﺤّﻖ إﻟّﺎ واﺣﺪ‪ ،‬ﻗﻮﻻن ﻣﺨﺘﻠﻔﺎن ﯾﮑﻮﻧﺎن ﺻﻮاﺑﯿﻦ ﺟﻤﯿﻌﺎ؟! ﻣﺎ اﻟﺤّﻖ و اﻟّﺼﻮاب إﻟّﺎ واﺣﺪ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒﺮ در »ﺟـﺎﻣﻊ ﺑﯿـﺎن اﻟﻌﻠﻢ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﮐـﺬﻟﮏ اﺧﺘﻼف أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﻟّﺘﺎﺑﻌﯿﻦ و ﻣﻦ‬‫ﺑﻌﺪﻫﻢ ﻣﻦ اﻟﻤﺨﺎﻟﻔﯿﻦ و ﻣﺎ رّد ﻓﯿﻪ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﻌﺾ ﻻ ﯾﮑﺎد ﯾﺤﯿﻂ ﺑﻪ ﮐﺘﺎب ﻓﻀﻼ ﻋﻦ أن ﯾﺠﻤﻊ ﻓﯽ ﺑﺎب! و ﻓﯿﻤﺎ ذﮐﺮﻧﺎ ﻣﻨﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ‬‫ﻋﻨ ﻪ ﺳ ﮑﺘﻨ ﺎ ‪.‬‬
‫و ﻓﯽ رﺟﻮع أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﺑﻌﻀﻬﻢ إﻟﯽ ﺑﻌﺾ دﻟﯿﻞ واﺿﺢ ﻋﻠﯽ أّن اﺧﺘﻼﻓﻬﻢ ﻋﻨﺪﻫﻢ ﺧﻄﺄ و ﺻﻮاب‪ ،‬و‬‫ﻟﻮ ﻻ ذﻟﮏ ﮐﺎن ﯾﻘﻮل ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ‪» :‬ﺟﺎﺋﺰ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ أﻧﺖ‪ ،‬و ﺟﺎﺋﺰ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ أﻧﺎ‪ ،‬و ﮐﻼﻧﺎ ]‪ [1‬ﻧﺠﻢ ﯾﻬﺘﺪي ﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻼ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﺷﯽء ﻣﻦ اﺧﺘﻼﻓﻨﺎ«!‪.‬‬‫)ﻗﺎل أﺑﻮ ﻋﻤﺮ(‪ :‬و اﻟّﺼﻮاب ﻣّﻤﺎ اﺧﺘﻠﻒ ﻓﯿﻪ و ﺗﺪاﻓﻊ وﺟﻪ واﺣﺪ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن اﻟّﺼﻮاب ﻓﯽ وﺟﻬﯿﻦ ﻣﺘﺪاﻓﻌﯿﻦ ﻣﺎ ﺧﻄﺄ اﻟـّﺴ ﻠﻒ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﺑﻌﻀﺎ ﻓﯽ‬‫اﺟﺘﻬﺎدﻫﻢ و ﻗﻀﺎﺋﻬﻢ و ﻓﺘﻮاﻫﻢ؛ و اﻟّﻨﻈﺮ ﯾﺄﺑﯽ أن ﯾﮑﻮن اﻟّﺸﯽء و ﺿّﺪه ﺻﻮاﺑﺎ؛ و ﻟﻘﺪ أﺣﺴﻦ اﻟﻘﺎﺋﻞ‪:‬‬‫إﺛﺒﺎت ﺿّﺪﯾﻦ ﻣﻌﺎ ﻓﯽ ﺣﺎل أﻗﺒﺢ ﻣﺎ ﯾﺄﺗﯽ ﻣﻦ اﻟﻤﺤﺎل!‬‫رﺟﻮع أﮐﺎﺑﺮ اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ ﻋﻦ ﻋﻘﺎﺋﺪﻫﻢ‬‫و ﻣﻦ ﺗﺪﺑّﺮ رﺟﻮع ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ﻗﻮل ﻣﻌﺎذ ﻓﯽ اﻟﻤﺮأة اﻟﺤﺎﻣﻞ و ﻗﻮﻟﻪ »ﻟﻮ ﻻ ﻣﻌﺎذ ﻫﻠﮏ ﻋﻤﺮ!« ﻋﻠﻢ ﺻّﺤﮥ ﻣﺎ ﻗﻠﻨﺎ‪ [1] ،‬ﻓﯿﻪ اﯾﻤﺎء ﻟﻄﯿﻒ إﻟﯽ ﺑﻄﻼن‬‫ﮐﻮن اﻟﺼﺤﺎﺑﮥ اﻟﻤﺘﺨﻠﻔﯿﻦ ﺑﻤﻨﺰﻟﮥ اﻟﻨﺠﻮم )‪ 12‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪853 :‬‬‫و ﮐـﺬﻟﮏ رﺟﻊ ﻋﺜﻤـﺎن ﻓﯽ ﻣﺜﻠﻬـﺎ إﻟﯽ ﻗﻮل ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و روي أﻧّﻪ رﺟﻊ ﻓﯽ ﻣﺜﻠﻬـﺎ إﻟﯽ ﻗﻮل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬و روي أّن ﻋﻤﺮ إﻧّﻤﺎ رﺟﻊ ﻓﯿﻬﺎ إﻟﯽ ﻗﻮل‬‫ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﮐـﺬﻟﮏ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ رﺟﻊ ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ﻗﻮل ﻣﻌﺎذ ﻓﯽ اﻟّﺘﯽ أراد رﺟﻤﻬﺎ ﺣﺎﻣﻼ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﻌﺎذ‪ :‬ﻟﯿﺲ ﻟﮏ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻓﯽ ﺑﻄﻨﻬﺎ ﺳﺒﯿﻞ‪ ،‬و رﺟﻊ‬‫إﻟﯽ ﻗﻮل ﻋﻠّﯽ ﻓﯽ اﻟّﺘﯽ وﺿﻌﺖ ﻟﺴّﺘﮥ أﺷﻬﺮ‪ ،‬و‬‫روي ﻗﺘـﺎدة ﻋﻦ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺮب )ﻋﻦ‪ .‬ظ( اﺑﻦ أﺑﯽ اﻷـﺳﻮد ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أﻧّﻪ رﻓﻊ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ اﻣﺮأة وﻟـﺪت ﻟﺴـّﺘﮥ أﺷـﻬﺮ‪ ،‬ﻓﻬّﻢ ﻋﻤﺮ ﺑﺮﺟﻤﻬﺎ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‬‫ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﻟﯿﺲ ذﻟﮏ ﻟﮏ‪ ،‬ﻗﺎل اﻟﱠﻠﻪ ﺗﺒﺎرك و ﺗﻌﺎﻟﯽ‪َ :‬و اﻟ ْﻮاﻟ ِﺪاُت ﯾُْﺮِﺿْﻌَﻦ َأْوﻻَدُﻫﱠﻦ َﺣْﻮﻟَﯿِْﻦ ﮐﺎﻣَِﻠﯿِْﻦ‬‫‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬و ﺣﻤﻠﻪ و ﻓﺼﺎﻟﻪ ﺛﻠﺜﻮن ﺷﻬﺮا‪ .‬ﻻ رﺟﻢ ﻋﻠﯿﻬﺎ‪ .‬ﻓﺨﻠّﯽ ﻋﻤﺮ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﻮﻟﺪت ﻣّﺮة اﺧﺮي ﻟﺬﻟﮏ اﻟﺤّﺪ! ]‪ [1‬ذﮐﺮه ﻋّﻔﺎن ﻋﻦ ﯾﺰﯾﺪ ﺑﻦ زرﯾﻊ‬‫ﻋﻦ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻋﺮوﺑﮥ ﻋﻦ ﻗﺘﺎدة‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 160‬از ‪196‬‬‫و رﺟﻊ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻦ ﺣﺠﺒﻪ اﻷخ ﺑﺎﻟﺠّﺪ إﻟﯽ ﻗﻮل ﻋﻠّﯽ‪ ،‬و رﺟﻊ ﻋﻤﺮ و اﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﻋﻦ ﻣﻘﺎﺳﻤﮥ اﻟﺠّﺪ إﻟﯽ اﻟّﺴﺪس إﻟﯽ ﻗﻮل زﯾﺪ ﻓﯽ اﻟﻤﻘﺎﺳﻤﮥ‬‫إﻟﯽ اﻟّﺜﻠﺚ‪ ،‬و رﺟﻊ ﻋﻠّﯽ ﻋﻦ ﻣﻮاﻓﻘﮥ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﻋﺘﻖ اّﻣﻬﺎت اﻷوﻻد‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﻪ ﻋﺒﯿﺪة اﻟّﺴﻠﻤﺎﻧّﯽ‪:‬‬‫رأﯾﮏ ﻣﻊ ﻋﻤﺮ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ رأﯾﮏ وﺣـﺪك! و ﺗﻤﺎدي ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻓﺄرّﻗﻬّﻦ‪ ،‬و رﺟﻊ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ﻗﻮل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﻓﯿﻤﻦ ﺗﻮ ﻟا ﯽ ﻋﻠﯿﻪ‬‫رﻣﻀﺎﻧـﺎن‪ ،‬و ﻗـﺎل ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬رّدوا اﻟﺠﻬﺎﻻت إﻟﯽ اﻟّﺴـ ّﻨﮥ‪ ،‬و ﻓﯽ ﮐﺘﺎب ﻋﻤﺮ إﻟﯽ أﺑﯽ ﻣﻮﺳـﯽ اﻷﺷـﻌﺮّي‪ :‬ﻻ ﯾﻤﻨﻌﻨﮏ‬‫ﻗﻀـﺎء ﻗﻀـّﯿﮥ ﺑﺎﻷـﻣﺲ راﺟﻌﺖ ﻓﯿﻪ ﻧﻔﺴﮏ و ﻫـﺪﯾﺖ ﻓﯿﻪ ﻟﺮﺷـﺪك أن ﺗﺮﺟﻊ ﻓﯿﻪ إﻟﯽ اﻟﺤّﻖ ﻓﺈّن اﻟﺤّﻖ ﻗـﺪﯾﻢ و اﻟّﺮﺟﻮع إﻟﯽ اﻟﺤّﻖ أوﻟﯽ ﻣﻦ‬‫اﻟّﺘﻤـﺎدي ﻓﯽ اﻟﺒﺎﻃـﻞ‪ ،‬و روي ﻋﻦ ﻣﻄﺮف ﺑﻦ اﻟّﺸـ ﺨﯿﺮ أﻧّﻪ ﻗـﺎل‪ :‬ﻟﻮ ﮐـﺎﻧﺖ اﻷـﻫﻮاء ﮐّﻠﻬﺎ واﺣـﺪا ﻟﻘﺎل اﻟﻘﺎﺋﻞ‪ :‬ﻟﻌّﻞ اﻟﺤّﻖ ﻓﯿﻪ! ﻓﻠّﻤﺎ ﺗﺸـﻌّﺒﺖ و‬‫ﺗﻔّﺮﻗﺖ ﻋﺮف ﮐّﻞ ذي ﻋﻘﻞ أّن اﻟﺤّﻖ ﻻ ﯾﺘﻔّﺮق‪.‬‬‫و ﻋﻦ ﻣﺠﺎﻫﺪ‪َ» :‬و ﻻ َﯾﺰاﻟ ُﻮَن ُﻣْﺨَﺘﻠِِﻔﯿَﻦ«‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻫﻞ اﻟﺒﺎﻃﻞ ]‪ [1‬أي ﺳﺘﮥ أﺷﻬﺮ‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪854 :‬‬‫»ِإﻟﱠﺎ َﻣْﻦ َرِﺣَﻢ َرﺑﱡَﮏ«‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻫﻞ اﻟﺤّﻖ ﻟﯿﺲ ﺑﯿﻨﻬﻢ اﺧﺘﻼف‪ .‬و ﻗﺎل أﺷـﻬﺐ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﺎﻟﮑﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﺎ اﻟﺤّﻖ إﻻ واﺣـﺪ‪ ،‬ﻗﻮﻻن ﻣﺨﺘﻠﻔﺎن ﻻ ﯾﮑﻮﻧﺎن ﺻﻮاﺑﺎ ﺟﻤﻌﯿﺎ‪ ،‬ﻣﺎ‬‫اﻟﺤّﻖ و اﻟّﺼﻮاب إﻟّﺎ واﺣﺪ‪ .‬ﻗﺎل أﺷﻬﺐ‪ :‬و ﺑﻪ ﯾﻘﻮل اﻟﻠّﯿﺚ ‪.‬‬
‫و ﺣﯿﺮﺗﻢ ﺑﺴﻮي ﺧﻮد ﻣﯽﮐﺸـﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺒّﺮ ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم را ﻣﺤﻤﻮل ﻣﯽﮐﻨـﺪ ﺑﺮﯾﻨﮑﻪ ﻋﺎﻣﯽ ﺟﺎﻫﻞ را ﺟﺎﺋﺰﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻘﻠﯿـﺪ و‬‫اﻗﺘـﺪاي ﻫﺮ واﺣـﺪ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﺑﮑﻨـﺪ ﺣـﺎل آﻧﮑﻪ در ﻣـﺎ ﺳـﺒﻖ ﺑﻮﺟﻮه ﻣﻮﻓﻮره داﻧﺴـﺘﯽ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺤﺎﺑﻪ اﻫﻠّﯿﺖ اﺟﺘﻬـﺎد ﻧﺪاﺷـﺘﻨﺪ‪ ،‬و‬‫ﻓﻀـﺎﺋﺤﯽ ﮐﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﺠﻬـﻞ و ﺧﻄـﺎء و اﻓﺘـﺎء ﺑﻐﯿﺮ ﻋﻠﻢ از ﮐﺒـﺎر اﯾﻦ ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﺑﻈﻬﻮر آﻣـﺪه ﯾﻘﯿﻨـﺎ اﯾﺸﺎن را از ﺳﺎﺣﺖ ﻋﻠﯿﺎي اﺟﺘﻬﺎد ﺑﻤﺮاﺣﻞ‬‫ﻗﺎﺻـﯿﻪ دور ﻣﯽﮔﺮداﻧـﺪ! و ﻫﺮ ﮔﺎه اﯾﻦ ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ اﺟﺘﻬﺎد ﻧﺒﺎﺷـﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﻮاّم و ﺟّﻬﺎل را ﺟﺎﺋﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺗﻘﻠﯿﺪ اﯾﺸﺎن ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و‬‫ﺑﺎﺗّﺒـﺎع اﯾﺸـﺎن راه ﺗﺒﺎر و ﺗﺒﺎب ﭘﯿﻤﺎﯾﻨـﺪ؟! و ﻋﻨﻘﺮﯾﺐ ﺑﺠﻮاب ﻣﺰﻧﯽ ﺑﻮﺟﻮه ﮐﺜﯿﺮه درﯾﺎﻓﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺴـﯿﺎري از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ارﺗﮑﺎب ﮐـﺬب و ﺑﻬﺘﺎن‬‫ﻣﯽﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﻼ ﻣﺤﺎﺑﺎ راه اﻓﺘﺮا و اﺧﺘﻼق ﻣﯽﭘﯿﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺗﻘﻠﯿـﺪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺷـﺨﺎص را و ﻟﻮ ﺑﺮاي ﻋﻮاّم و ﺟّﻬﺎل ﺑﺎﺷـﺪ ﺟﺎﺋﺰ داﻧﺴـﺘﻪ اﮐﺘﺴﺎب و اﺣﺘﻘﺎب إﺛﻢ و ﻋـﺪوان ﺑﯿﺤﺴﺎب‬‫ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد؟! ﻫﻞ ﻫﺬا إﻟّﺎ ﺧﻼﻋﮥ ﻇﺎﻫﺮة واﺿـﺤﮥ و ﺷـﻨﺎﻋﮥ ﺑﺎرﯾﮥ ﻻﺋﺤﮥ؟! و ﻫﺮ ﮔﺎه اﺑﻦ ﻫﻤﻪ داﻧﺴﺘﯽ ﺑﺮ ﺗﻮ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻫﺮ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺤﻤﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﻨﻌﺎم آﻧﭽﻪ درﯾﻦ ﻣﻘﺎم از ﻗـﺪح و ﺟﺮح ﺣـﺪﯾﺚ ﻧﺠﻮم و إﺑﻄﺎل و اﺧﻤﺎل ﻣﻌﺎﻧﯽ و ﻣﺤﺎﻣﻞ آن‪ -‬ﻋﻠﯽ رﻏﻢ آﻧﺎف اﻟﺨﺼﻮم‪ -‬ﺑﻤﻌﺮض‬‫ﺑﯿﺎن رﺳـﯿﺪه‪ ،‬و دﻻﺋﻞ ﻗﺎﻃﻌﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﺳﺎﻃﻌﻪ ﮐﻪ درﯾﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﻣﺒّﯿﻦ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﮔﺮدﯾﺪه ﺑﺮاي ﻫﺮ ﮐﻼﻣﯽ ﮐﻪ ﺣﻀـﺮات ﺳّﻨّﯿﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﺘﺄﯾﯿﺪ و‬‫ﺗﻮﺟﯿﻪ اﯾﻦ ﺣﺪﯾﺚ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻣﺒﻄﻞ و ﻣﻮﻫﻦ و ﻣﺎﺣﯽ و ﻋﺎﻓﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﺮاي ﻗﻠﻊ و ﻗﻤﻊ ﺟﻤﻠﻪ ﺷﺒﻬﺎت اﯾﺸﺎن ﮐﻪ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ أﻫﻞ ﺣﻖ اﻟﻘﺎ ﮐﻨﻨﺪ‬‫ﯾﺎ آﻧﮑﻪ ﺑﻬﺮ ﺗﺴﮑﯿﻦ أﻫﻞ ﻣﺬﻫﺐ ﺧﻮد ﻧﺴﺞ آن ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﺎﻓﻞ و ﺿﺎﻣﻦ و ﮐﺎﻓﯽ و واﻓﯽ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ وﻟّﯽ اﻟّﺘﻮﻓﯿﻖ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪855 :‬‬‫ﻗﻮﻟﻪ‪ :‬و اﮔﺮ اﯾﻦ ﺣـﺪﯾﺚ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﻋﺘﺮت ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ ،‬ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺮوي از ﺣﻀـﺮت أﻣﯿﺮ )ع( ﮐﻪ ﻧﺰد ﺷـﯿﻌﻪ ﻣﺘﻮاﺗﺮﺳﺖ »اﻧﻤﺎ اﻟﺸﻮري ﻟﻠﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و‬‫اﻻﻧﺼﺎر« ﭼﮕﻮﻧﻪ درﺳﺖ ﺷﻮد؟(‬‫وﺟﻮه ﺟﻮاب اﺣﺘﺠﺎج ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﮑﻼم اﻧﻤﺎ اﻟﺸﻮري ﻟﻠﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻻﻧﺼﺎر‬‫اﺷﺎره‬‫اﻗﻮل‪:‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 161‬از ‪196‬‬‫اﯾﻦ ﮐﻼم ﺟﺎﻟﺐ ﻣﻼم ﻣﺮد و دﺳﺖ ﺑﻮﺟﻮه ﻋﺪﯾﺪه‪:‬‬‫اول آﻧﮑﻪ‪ :‬دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ اﻣﺎﻣﺖ ﻋﺘﺮت ﻃﺎﻫﺮه ﮐﻪ ﻣﺮاد ازﯾﺸﺎن أﺋّﻤﻪ اﺛﻨﺎ ﻋﺸـﺮ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم ﻣﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺑﺪﻻﺋﻞ ﻗﺎﻃﻌﻪ و ﺑﺮاﻫﯿﻦ‬‫ﺳﺎﻃﻌﻪ در ﻣﺎ ﺳﺒﻖ ﺑﺒﯿﺎن ﮐﺎﻓﯽ و ﺷﺎﻓﯽ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻨﺤﻮي ﻣﺒّﯿﻦ و ﻣﺒﺮﻫﻦ ﮔﺮدﯾﺪه ﮐﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺼﯿﺮ ﺑﻌﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ آن ارﺗﯿﺎﺑﯽ درﯾﻦ ﺑﺎب‬‫ﻧـﺪارد‪ ،‬و ﺟﻨﻮد أدﻟّﻪ ﺑـﺎﻫﺮه‪ ،‬و ﺟﯿﻮش ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗـﺎﻫﺮه آن ﺑﯿﺎن ﻧّﯿﺮ اﻟﺒﺮﻫﺎن دﻣﺎر از روزﮔﺎر ﻣﻨﮑﺮﯾﻦ و ﺟﺎﻫـﺪﯾﻦ ﺑﺮ ﻣﯽآرد! ﭘﺲ ﺗﺸـﮑﯿﮏ‬‫رﮐﯿﮏ ﻣﺨﺎﻃﺐ درﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﺳﺮاﺳﺮ ﺑﺎﻃﻞ و ﻣﻀﻤﺤّﻞ‪ ،‬و ﺗﻀﺠﯿﻊ ﻓﻈﯿﻊ او درﯾﻦ ﺑﺎب ﻧﻬﺎﯾﺖ ﮐﺎﺳﺪ و ﻣﻨﺨﺰﻟﺴﺖ‪.‬‬‫دوم آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﭘﺮ ﺗﻌﺰﯾﺮ از ﮐﻼم‬‫»إﻧّﻤﺎ اﻟّﺸﻮري ﻟﻠﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼﺎر«‬‫ﺑﺤﺪﯾﺚ ﻣﺮوي از ﺣﻀـﺮت أﻣﯿﺮ )ع( ﺗﺨﺪﯾﻊ ﺷـﻨﯿﻊﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم از آن ﺟﻨﺎب در ﺑﻌﺾ ﮐﺘﺐ ﺗﻮارﯾﺦ و ﺳـﯿﺮ ﻣﻨﻘﻮل ﮔﺮدﯾﺪه و‬‫آن ﻫﻢ در ﺿـﻤﻦ ﻧـﺎﻣﻪ ﮐﻪ ﺑﻨـﺎم ﻣﻌـﺎوﯾﻪ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺳﺒﯿـﻞ إﻟﺰام واﻗﻊ ﺷـﺪه‪ ،‬ﭘﺲ آن را ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺮوي از آن ﺟﻨـﺎب )ع( وا ﻧﻤﻮدن ﺳﺮاﺳـﺮ‬‫ﻣﺴﻠﮏ ﺗﻌﻤﯿﺲ و ﺗﻠﺒﯿﺲ ﭘﯿﻤﻮدن اﺳﺖ!‪.‬‬‫ﺳﻮم آﻧﮑﻪ‪ :‬اّدﻋﺎي ﻣﺨﺎﻃﺐ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم ﻧﺰد ﺷـﯿﻌﻪ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﺘﻮاﺗﺮ اﺳﺖ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺳﺮاﺳـﺮ ﺗﺰوﯾﺮ ﻣـﺬﮐﻮر ﺑﺎﻻ أﺷـﻨﻊ و أﻓﻆ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬و‬‫ﻫﺮﮔﺰ ﻣﻄﺎﺑﻖ واﻗﻊ ﻧﯿﺴﺖ؛‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪856 :‬‬‫و ﻣﻦ اّدﻋﯽ ذﻟـﮏ ﻓﻌﻠﯿﻪ أن ﯾﺄﺗﯽ ﺑـﺪﻟﯿﻞ و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ إﻟﯽ آﺧﺮ اﻟـّﺪﻫﺮ ﻣﻦ ﺳﺒﯿﻞ! ﭼﻬﺎرم آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﮐﻼم را ﻣﻨﺎﻓﯽ دﻻﻟﺖ ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﺮ‬‫اﻣﺎﻣﺖ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم داﻧﺴﺘﻦ ﻫﺮﮔﺰ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﺮ أﺻﺤﺎب ﻓﻬﻢ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﻋﻘﻞ ﺳﻠﯿﻢ ﺑﻌﺪ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻣﻌﻨﯽ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﺎ‬‫ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺣﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﭼﻮن ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر ﻣﺄﻣﻮر ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻟﻬﺬا اﮔﺮ ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﺛﻘﻠﯿﻦ ﺑﻌﺪ ﻟا ﻤﺸﻮره‬‫ﺑﺮ ﺷﺨﺼـﯽ اﺟﺘﻤﺎع ﮐﻨﻨﺪ اﻣﺎﻣﺘﺶ ﺻـﺤﯿﺢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ إﺟﻤﺎع ﺟﺰ آﻧﮑﻪ ﺑﺮ ﯾﮑﯽ از أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم واﻗﻊ‬‫ﺷﻮد ﺻﻮرت ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺑﺎﺗّﺒﺎع ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻏﯿﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را إﻣﺎم ﺧﻮاﻧﺪن ﻣﺤﺎﻟﺴﺖ‪ ،‬و اﻧﺘﻬﺎي ﻣﺸﻮرت ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و‬‫أﻧﺼﺎر در ﺑﺎب اﻣﺎﻣﺖ ﺑﺴﻮي ﻏﯿﺮ اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ ﻋﯿﻦ ﻏّﯽ و ﺿﻼل‪ ،‬و اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟﻤﺘﻌﺎل ﺣﯿﺚ اﺗّﻀﺢ اﻟﺤّﻖ ﺑﻤّﻨﻪ و اﻹﻓﻀﺎل‪.‬‬‫ﭘﻨﺠﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﮐﻼـم ﺑﻌـﺪ ﺗﺴـﻠﯿﻢ أﻫﻞ أﺣﻼم ﻫﺮﮔﺰ ﻣﻨﺎﻓﯽ ﻣﻔﺎد ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﮔﺮ ﺣﻘﯿﻘـﮥ ﺟﻤﯿﻊ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر ﺑﺮ‬‫ﭼﯿﺰي إﺟﻤﺎع ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪ آن ﭼﯿﺰ ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ ﺣﻀـﺮات أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴـ ﻼم ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻪ اﯾﻦ ذوات ﻣﻘـّﺪﺳﻪ در زﻣﺮه ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ داﺧﻞ و‬‫داﺋﺮه إﺟﻤﺎع ﺟﻤﯿﻊ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر اﯾﻦ ﻧﻔﻮس ﻗﺪﺳّﯿﻪ را ﻫﻢ ﺷﺎﻣﻠﺴﺖ‪ ،‬ﮐﯿﻒ ﻻ و ﻫﻢ ﺳﺎدات اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼﺎر ﻋﻨﺪ ﮐّﻞ ذي دﯾﻦ‬‫ﻣﻦ اوﻟﯽ اﻷﻟﺒﺎب و اﻷﺑﺼﺎر؟!‪.‬‬‫ﭘﺲ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﭽﻨﯿﻦ إﺟﻤﺎع ﻋﯿﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﺄﻫﻠﺒﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼﻣﺴﺖ ﮐﻪ در ﺣـﺪﯾﺚ ﺛﻘﻠﯿﻦ ﻣﺄﻣﻮر ﺑﻪ ﺷـﺪه‪ ،‬و ﭼﻮن ﻋـﺪم اﻓﺘﺮاق اﻫﻞ ﺑﯿﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟـّﺴ ﻼم از ﮐﺘﺎب ﻣﺒﯿﻦ ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﺴـﺘﺒﯿﻨﺴﺖ؛ ﭘﺲ اﯾﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﻋﯿﻦ ﺗﻤّﺴﮏ ﺑﻘﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻫﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻟﮑﻦ ﻣﺜﻞ ﻫﺬا اﻹﺟﻤﺎع‪،‬‬‫ﻻ ﯾﺤﺼﻞ إﻟّﺎ ﻷﻫﻞ اﻟّﺘﻤّﺴﮏ و اﻻﺗّﺒﺎع؛ ﻻ ﻻﻫﻞ اﻟّﺰﯾﻎ و اﻻﺑﺘﺪاع‪ ،‬و اوﻟﯽ اﻟﺒﻐﯽ و اﻻﻧﺨﻼع‪.‬‬‫ﺷﺸﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﮐﻼم ﺳﺮاﺳـﺮ إﻓﺤﺎم را ﻣﻮاﻓﻖ ﻣﻄﻠﻮب ﺧﻮد داﻧﺴـﺘﻦ ﻧﺎﺷـﯽ از رﻗﺎﻋﺖ و ﻣﺨﺒﺮ از ﺧﻼﻋﺖ ﻣﺨﺎﻃﺒﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻼم‬‫ﺑﻬﺮ ﻧﺤﻮ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ دﻻﻟﺖ دارد ﺑﺮ ﻟﺰوم ﻣﺸﻮرت از ﺟﻤﯿﻊ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر‪ ،‬و ﭘﺮ ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﺎب ﺧﻼﻓﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪857 :‬‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﺸﻮرت از ﺟﻤﯿﻊ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر ﻫﺮﮔﺰ واﻗﻊ ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺗﺼـﺮﯾﺢ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ -‬ﮐﻤﺎ ﻓﯽ »ﺻﺤﯿﺢ اﻟﺒﺨﺎري« و ﻏﯿﺮه‪-‬‬‫ﺑﯿﻌـﺖ او »ﺑﯿﻌﺖ ﻓﻠﺘﻪ« ﺑـﻮد ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧـﺪ ﻋـﺎﻟﻢ از ﺷـّﺮ آن وﻗـﺎﯾﺖ ﻓﺮﻣـﻮد! و ﻫﺮ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺑﯿﻌﺖ ﺑﻐﯿﺮ ﻣﺸـﻮره ﻣﺴـﻠﻤﯿﻦ ﮔﺮدد ﻣﺴـﺘﻮﺟﺐ‬‫ﻗﺘﻠﺴﺖ‪ ،‬ﻫﻢ آن ﺑﯿﻌﺖ ﮐﻨﻨﺪه و ﻫﻢ آن ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎو ﭼﻨﯿﻦ ﺑﯿﻌﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬‫ﭘﺲ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﮐﻪ ذﮐﺮ اﯾﻦ ﮐﻼم درﯾﻦ ﻣﻘﺎم ﻧﻤﻮده ﮐﺎﻟﺒﺎﺣﺚ ﻋﻦ ﺧﻨﻔﻪ ﺑﻈﻠﻔﻪ‪ ،‬و اﻟﺠﺎدع ﻣﺎرن أﻧﻔﻪ ﺑﮑﻔﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 162‬از ‪196‬‬‫ﺣﺎﻟﯿﺎ ﻋﺒﺎرت »ﺻـﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎري« و ﺑﻌﺾ ﻋﺒﺎرات دﯾﮕﺮ ﮐﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻓﻠﺘﻪ ﺑﻮدن ﺑﯿﻌﺖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ دارد ﺑﺎﯾﺪ ﺷـﻨﯿﺪ‪ ،‬و ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﺑﺪاﺋﻊآﮔﯿﻦ آن‬‫را ﮐﻪ ﮐﺎﺷﻒ أﺳﺮار و ﻫﺎﺗﮏ أﺳﺘﺎرﺳﺖ ﺑﻨﻈﺮ اﻋﺘﺒﺎر و اﺳﺘﺒﺼﺎر ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫رواﯾﺎت »ﻓﻠﺘﻪ« ﺑﻮدن ﺑﯿﻌﺖ ﺑﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻋﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺷـﻬﺎب ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﻋﻦ اﺑﻦ‬‫ﻋّﺒﺎس؛ ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ اﻗﺮئ رﺟﺎﻻ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﻣﻨﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬ﻓﺒﯿﻨﻤﺎ أﻧﺎ ﻓﯽ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﺑﻤﻨﯽ و ﻫﻮ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﯽ آﺧﺮ‬‫ﺣّﺠـ ﮥ ﺣّﺠﻬﺎ إذ رﺟﻊ إﻟﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﻓﻘﺎل ﻟﻮ رأﯾﺖ رﺟﻼ أﺗﯽ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ اﻟﯿﻮم ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻫﻞ ﻟﮏ ﻓﯽ ﻓﻼن ﯾﻘﻮل ﻟﯽ‬‫ﻗـﺪ ﻣـﺎت ﻋﻤﺮ ﻟﻘـﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ إﻟّﺎ ﻓﻠﺘـﮥ ﻓﺘّﻤﺖ! ﻓﻐﻀﺐ ﻋﻤﺮ ﺛّﻢ ﻗﺎل إﻧّﯽ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺎﺋﻢ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻓﻤﺤّﺬرﻫﻢ ﻫﺆﻻء اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﺮﯾﺪون أن ﯾﻐﺼﺒﻮﻫﻢ اﻣﻮرﻫﻢ‪.‬‬‫ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻻ ﺗﻔﻌﻞ ﻓﺈّن اﻟﻤﻮﺳﻢ ﯾﺠﻤﻊ رﻋﺎء اﻟّﻨﺎس و ﻏﻮﻏﺎءﻫﻢ ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻫﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﻐﻠﺒﻮن ﻋﻠﯽ ﻗﺮﺑﮏ ﺣﯿﻦ‬‫ﺗﻘﻮم ﻓﯽ اﻟّﻨـﺎس و أﻧـﺎ أﺧﺸـﯽ أن ﺗﻘﻮم ﻓﺘﻘﻮل ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﯾﻄﯿﺮﻫﺎ ﻋﻨﮏ ﮐّﻞ ﻣﻄﯿﺮ و أن ﻻ ﯾﻌﻮﻫﺎ و أن ﻻ ﯾﻀـﻌﻮﻫﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿـﻌﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺄﻣﻬﻞ ﺣّﺘﯽ‬‫ﺗﻘـﺪم اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﺈﻧّﻬـﺎ دار اﻟﻬﺠﺮة و اﻟـّﺴ ﻨﮥ ﻓﺘﺨﻠﺺ ﺑﺄﻫﻞ اﻟﻔﻘﻪ و أﺷـﺮاف اﻟّﻨﺎس ﻓﺘﻘﻮل ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻣﺘﻤّﮑﻨﺎ ﻓﯿﻌﺎ أﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﻣﻘﺎﻟﺘﮏ و ﯾﻀـﻌﻮﻧﻬﺎ‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿـﻌﻬﺎ‪ .‬ﻓﻘـﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻷﻗﻮﻣّﻦ ﺑـﺬﻟﮏ أّول ﻣﻘﺎم أﻗﻮﻣﻪ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﻓﻘـﺪﻣﻨﺎ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﯽ ﻋﻘﺐ ذي‬‫اﻟﺤّﺠﮥ ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﻮم اﻟﺠﻤﻌﮥ ﻋﺠﻠﻨﺎ اﻟّﺮواح ﺣﯿﻦ زاﻏﺖ اﻟّﺸﻤﺲ ﺣّﺘﯽ أﺟﺪ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪858 :‬‬‫زﯾـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻧﻔﯿـﻞ ﺟﺎﻟﺴﺎ إﻟﯽ رﮐﻦ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﺠﻠﺴﺖ ﺣﻮﻟﻪ ﺗﻤّﺲ رﮐﺒﺘﯽ رﮐﺒﺘﻪ ﻓﻠﻢ أﻧﺸﺐ أن ﺧﺮج ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﻠّﻤﺎ رأﯾﺘﻪ ﻣﻘﺒﻼ‬‫ﻗﻠﺖ ﻟﺴﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻧﻔﯿﻞ‪:‬‬‫ﻟﯿﻘﻮﻟﻦ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﻟﻢ ﯾﻘﻠﻬﺎ ﻣﻨﺬ اﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻗّﻂ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺄﻧﮑﺮ ﻋﻠّﯽ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻋﺴـﯿﺖ أن ﯾﻘﻮل ﻣﺎ ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻗﺒﻠﻪ! ﻓﺠﻠﺲ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﻠّﻤﺎ‬‫ﺳﮑﺖ اﻟﻤﺆّذﻧﻮن ﻗﺎم ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﮑﻢ ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﻗـﺪ ﻗـّﺪر ﻟﯽ أن أﻗﻮﻟﻬﺎ؛ ﻻ أدري ﻟﻌّﻠﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪي‬‫اﺟﻠﯽ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﻋﻘﻠﻬﺎ و وﻋﺎﻫﺎ ﻓﻠﯿﺤـّﺪث ﺑﻬﺎ ﺣﯿﺚ اﻧﺘﻬﺖ ﺑﻪ راﺣﻠﺘﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺧﺸـﯽ أن ﻻ ﯾﻌﻘﻠﻬﺎ ﻓﻼ اﺣّﻞ ﻷﺣـﺪ أن ﯾﮑـﺬب ﻋﻠّﯽ‪ .‬إّن ﻟا ﱠﻠﻪ ﺑﻌﺚ‬‫ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ ﺑﺎﻟﺤّﻖ و أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ اﻟﮑﺘﺎب‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﻣّﻤﺎ أﻧﺰل اﻟﱠﻠﻪ آﯾﮥ اﻟّﺮﺟﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺮأﻧﺎﻫﺎ و ﻋﻘﻠﻨﺎﻫﺎ و وﻋﯿﻨﺎﻫﺎ‪ ،‬ﻓﻠﺬا رﺟﻢ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و رﺟﻤﻨﺎ ﺑﻌﺪه‪ ،‬ﻓﺄﺧﺸـﯽ إن ﻃﺎل ﺑﺎﻟّﻨﺎس زﻣﺎن أن ﯾﻘﻮل ﻗﺎﺋﻞ »و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻧﺠﺪ آﯾﮥ اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب‬‫اﻟﱠﻠﻪ!« ﻓﯿﻀـّﻠﻮا ﺑﺘﺮك ﻓﻀـﯿﻠﮥ أﻧﺰﻟﻬـﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣّﻖ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ زﻧﯽ إذا اﺣﺼﻦ ﻣﻦ اﻟّﺮﺟﺎل و اﻟّﻨﺴﺎء إذا ﻗﺎﻣﺖ اﻟﺒﯿﻨـﮥ أو ﮐﺎن‬‫اﻟﺤﺒﻞ أو اﻻﻋﺘﺮاف‪.‬‬‫ﺛّﻢ إﻧّـﺎ ﮐّﻨـﺎ ﻧﻘﺮأ ﻓﯿﻤﺎ ﻧﻘﺮأ ﻣﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ أن ﻻ ﺗﺮﻏﺒﻮا ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ ﻓﺎﻧّﻪ ﮐﻔﺮ أن ﺗﺮﻏﺒﻮا ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ أو أن ﮐﻔﺮا ﺑﮑﻢ أن ﺗﺮﻏﺒﻮا ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ‬‫اﻹﺛﻢ‪ ،‬اّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻄﺮوﻧﯽ ﮐﻤﺎ اﻃﺮي ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ و ﻗﻮﻟﻮا‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ .‬ﺛّﻢ إﻧّﻪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أنّ‬‫ﻗﺎﺋﻼ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﻣﺎت ﻋﻤﺮ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ! ﻓﻼ ﯾﻐﺘﺮّن اﻣﺮؤ أن ﯾﻘﻮل إﻧّﻤﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻠﺘﮥ و ﺗّﻤﺖ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﻬﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﮐﺬﻟﮏ و ﻟﮑﻦ ﻟا ﱠﻠﻪ وﻗﯽ‬‫ﺷﺮﻫﺎ! و ﻟﯿﺲ ﻣﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺗﻘﻄﻊ اﻷﻋﻨﺎق إﻟﯿﻪ ﻣﺜﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻣﻦ ﺑﺎﯾﻊ رﺟﻼ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﻣﺸﻮرة ﻣﻦ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻓﻼ ﯾﺒﺎﯾﻊ ﻫﻮ و ﻻ اﻟّـﺬي ﺑﺎﯾﻌﻪ ﺗﻐّﺮة‬‫أن ﯾﻔﺘﻼ‪ ،‬و إﻧّﻪ ﻗﺪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺧﺒﺮﻧﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻮﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺒﯿﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ أّن اﻷﻧﺼﺎر ﺧﺎﻟﻔﻮﻧﺎ و اﺟﺘﻤﻌﻮا ﺑﺄﺳﺮﻫﻢ ﻓﯽ ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ‬‫ﺳﺎﻋـﺪة؛ و ﺧـﺎﻟﻒ ﻋّﻨـﺎ ﻋﻠّﯽ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻣﻦ ﻣﻌﻬﻤـﺎ‪ ،‬و اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮون إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ ﻷـﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! اﻧﻄﻠﻖ ﺑﻨﺎ إﻟﯽ إﺧﻮاﻧﻨﺎ‬‫ﻫﺆﻻـء ﻣﻦ اﻷﻧﺼـﺎر‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨـﺎ ﻧﺮﯾـﺪﻫﻢ ﻓﻠّﻤـ ﺎ دﻧﻮﻧـﺎ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻘﯿﻨـﺎ رﺟﻼن ﺻﺎﻟﺤﺎن ﻓـﺬﮐﺮ ﻣﺎ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻘﻮم‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﯾﻦ ﺗﺮﯾـﺪون ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 163‬از ‪196‬‬‫اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ؟ ﻓﻘﻠﻨـﺎ ﻧﺮﯾـﺪ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻫﺆﻻء ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻻ ﻋﻠﯿﮑﻢ أن ﻻ ﺗﻘﺮﺑﻮﻫﻢ‪ ،‬اﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺄﺗﯿّﻨﻬﻢ! ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﺣّﺘﯽ‪-‬‬‫اﺗﯿﻨﺎﻫﻢ ﻓﯽ ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة ﻓﺈذا رﺟﻞ ﻣﺰﻣﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪859 :‬‬‫ﺑﯿﻦ ﻇﻬﺮاﻧﯿﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻫﺬا ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﻟﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا ﯾﻮﻋﮏ ﻓﻠﻤﺎ ﺟﻠﺴـﻨﺎ ﻗﻠﯿﻼ ﺗﺸّﻬﺪ ﺧﻄﯿﺒﻬﻢ ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﺑﻤﺎ‬‫ﻫﻮ أﻫﻠﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ ،‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻓﻨﺤﻦ أﻧﺼﺎر اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﺘﯿﺒﮥ اﻹﺳﻼم و أﻧﺘﻢ ﻣﻌﺸﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ رﻫﻂ و ﻗﺪ دﻓﺖ داﻓﮥ ﻣﻦ ﻗﻮﻣﮑﻢ ﻓﺈذا ﻫﻢ ﯾﺮﯾﺪون أن‬‫ﯾﺨﺘﺰﻟﻮﻧﺎ ﻣﻦ أﺻـﻠﻨﺎ و أن ﯾﺤﺼـﻨﻮﻧﺎ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺳـﮑﺖ أردت أن أﺗﮑّﻠﻢ و ﮐﻨﺖ زورت ﻣﻘﺎﻟـﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ ارﯾﺪ أن اﻗّﺪﻣﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾﺪي أﺑﯽ‬‫ﺑﮑﺮ‪ ،‬و ﮐﻨﺖ اداري ﻣﻨﻪ ﺑﻌﺾ اﻟﺤّﺪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أردت أن أﺗﮑّﻠﻢ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠﯽ رﺳـﻠﮏ! ﻓﮑﺮﻫﺖ أن أﻏﻀﺒﻪ ﻓﺘﮑّﻠﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﮑﺎن ﻫﻮ أﺣﻠﻢ‬‫ﻣّﻨﯽ و أوﻗﺮ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ ﺗﺮك ﻣﻦ ﮐﻠﻤـﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ ﻓﯽ ﺗﺰوﯾﺮي إﻟّـﺎ ﻗـﺎل ﺑﺪﯾﻬـﮥ ﻣﺜﻠﻬﺎ أو أﻓﻀﻞ ﺣّﺘﯽ ﺳـﮑﺖ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﺎ ذﮐﺮﺗﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺧﯿﺮ‬‫ﻓـﺎﻧﺘﻢ ﻟﻪ أﻫﻞ و ﻟﻦ ﯾﻌﺮف ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻟﻬـﺬا اﻟﺤﯽ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ ﻫﻢ أوﺳﻂ اﻟﻌﺮب ﻧﺴـﺒﺎ و دارا‪ ،‬و ﻗـﺪ رﺿـﯿﺖ ﻟﮑﻢ أﺣـﺪ ﻫـﺬﯾﻦ ﻟا ّﺮﺟﻠﯿﻦ‪،‬‬‫ﻓﺒﺎﯾﻌﻮا أّﯾﻬﻤﺎ ﺷـﺌﺘﻢ‪ ،‬ﻓﺄﺧـﺬ ﺑﯿﺪي و ﺑﯿﺪ أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠّﺮاح‪ -‬و ﻫﻮ ﺟﺎﻟﺲ ﺑﯿﻨﻨﺎ‪ -‬ﻓﻠﻢ أﮐﺮه ﻣّﻤﺎ ﻗﺎل ﻏﯿﺮﻫﺎ‪ ،‬ﮐﺎن و اﻟﱠﻠﻪ إن أﻗﺪم ﻓﺘﻀـﺮب‬‫ﻋﻨﻘﯽ ﻻـ ﯾﻘﺮﺑﻨﯽ ذﻟﮏ ﻣﻦ إﺛﻢ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ أن أﺗﺎﻣّﺮ ﻋﻠﯽ ﻗﻮم ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ! اﻟّﻠﻬّﻢ إﻟّﺎ أن ﺗﺴّﻮل ﻟﯽ ﻧﻔﺴـﯽ ﻋﻨـﺪ اﻟﻤﻮت ﺷـﯿﺌﺎ ﻻ أﺟـﺪه‬‫اﻵـن! ﻓﻘـﺎل ﻗﺎﺋـﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼـﺎر! أﻧﺎ ﺟـﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋـﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ؛ ﻣﻨﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ أﻣﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ ﻗﺮﯾﺶ! ﻓﮑﺜﺮ اﻟّﻠﻐﻂ و ارﺗﻔﻌﺖ‬‫اﻷﺻﻮات ﺣّﺘﯽ ﻓﺮﻗﺖ ﻣﻦ اﻻﺧﺘﻼف؛ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬اﺑﺴﻂ ﯾﺪك ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! ﻓﺒﺴﻂ ﯾﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﺘﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون ﺛّﻢ ﺑﺎﯾﻌﺘﻪ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬و ﻧﺰوﻧﺎ ﻋﻠﯽ‬‫ﺳﻌـﺪ ﺑﻦ ﻋﺒـﺎدة ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻗﺘﻠﺘﻢ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻗﺘﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة! ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬و إﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﺟـﺪﻧﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﺣﻀـﺮ ﻣﻦ أﻣﺮ‬‫أﻗﻮي ﻣﻦ ﻣﺒﺎﯾﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﺧﺸـﯿﻨﺎ إن ﻓﺎرﻗﻨـﺎ اﻟﻘﻮم و ﻟﻢ ﺗﮑﻦ ﺑﯿﻌـﮥ أن ﯾﺒـﺎﯾﻌﻮا رﺟﻼـ ﻣﻨﻬﻢ ﺑﻌـﺪﻧﺎ ﻓﺈّﻣـﺎ ﺑﺎﯾﻌﻨـﺎﻫﻢ ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﻻ ﻧﺮﺿـﯽ و إّﻣﺎ‬‫ﻧﺨﺎﻟﻔﻬﻢ‪ ،‬ﻓﯿﮑﻮن ﻓﺴﺎد؛ ﻓﻤﻦ ﺑﺎﯾﻊ رﺟﻼ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮ ﻣﺸﻮرة ﻣﻦ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻓﻼ ﯾﺒﺎﯾﻊ ﻫﻮ و ﻻ اﻟّﺬي ﺑﺎﯾﻌﻪ ﺗﻐّﺮه أن ﯾﻘﺘﻼ[‪.‬‬‫و اﺑﻦ ﻫﺸﺎم در »ﺳﯿﺮت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻗﺎل اﺑﻦ اﺳـﺤﺎق‪ :‬و ﮐﺎن ﻣﻦ ﺣﺪﯾﺚ اﻟﺴﻘﯿﻔﮥ ﺣﯿﻦ اﺟﺘﻤﻌﺖ ﺑﻬﺎ اﻷﻧﺼﺎر أّن ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﻦ اﺑﻦ ﺷﻬﺎب اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺘﺒﮥ ﺑﻦ ﻣﺴﻌﻮد ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﮐﻨﺖ ﻓﯽ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﺑﻤﻨﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪860 :‬‬‫أﻧﺘﻈﺮه و ﻫﻮ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ آﺧﺮ ﺣّﺠﮥ ﺣّﺠﻬﺎ ﻋﻤﺮ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺮﺟﻊ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻣﻦ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﻓﻮﺟﺪﻧﯽ ﻓﯽ ﻣﻨﺰﻟﮥ ﺑﻤﻨﯽ أﻧﺘﻈﺮه و ﮐﻨﺖ‬‫أﻗﺮؤه اﻟﻘﺮآن‪ ،‬ﻗـﺎل اﺑﻦ ﻋـّﺒ ﺎس‪ :‬ﻓﻘـﺎل ﻟﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ :‬ﻟﻮ رأﯾﺖ رﺟﻼ أﺗﯽ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻫﻞ ﻟﮏ ﻓﯽ‬‫ﻓﻼن ﯾﻘﻮل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﻗـﺪ ﻣﺎت ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻟﻘـﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ إﻟّﺎ ﻓﻠﺘﮥ ﻓﺘّﻤﺖ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻐﻀﺐ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ‬‫إﻧﺸـﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺎﺋﻢ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﻤﺤـّﺬرﻫﻢ ﻫﺆﻻء اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﺮﯾـﺪون أن ﯾﻐﺼـﺒﻮﻫﻢ أﻣﺮﻫﻢ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻻ‬‫ﺗﻔﻌـﻞ‪ ،‬ﻓـﺈّن ﻟا ﻤﻮﺳﻢ ﯾﺠﻤﻊ رﻋـﺎع اﻟّﻨـﺎس و ﻏﻮﻏﺎءﻫﻢ و إﻧّﻬﻢ ﻫﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﻐﻠﺒﻮن ﻋﻠﯽ ﻗﺮﺑﮏ ﺣﯿﻦ ﺗﻘﻮم ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس و إﻧّﯽ أﺧﺸـﯽ أن ﺗﻘﻮم‬‫ﻓﺘﻘﻮل ﻣﻘﺎﻟﮥ ﯾﻄﯿﺮ ﺑﻬﺎ اوﻟﺌﮏ ﻋﻨﮏ ﮐّﻞ ﻣﻄﯿﺮ و ﻻ ﯾﻌﻮﻫﺎ و ﻻ ﯾﻀﻌﻮﻫﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿﻌﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺎﻣﻬﻞ ﺣّﺘﯽ ﺗﻘﺪم اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻓﺈﻧّﻬﺎ دار اﻟّﺴّﻨﮥ و ﺗﺨﻠﺺ‬‫ﺑﺄﻫﻞ اﻟﻔﻘﻪ و أﺷـﺮاف اﻟّﻨﺎس ﻓﺘﻘﻮل ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﻣﺘﻤّﮑﻨﺎ ﻓﯿﻌﺎ أﻫﻞ اﻟﻔﻘﻪ ﻣﻘﺎﻟﺘﮏ و ﯾﻀـﻌﻮﻫﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿـﻌﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ‬‫إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻷﻗﻮﻣّﻦ ﺑـﺬﻟﮏ أّول ﻣﻘﺎم أﻗﻮﻣﻪ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﻓﻘـﺪﻣﻨﺎ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻓﯽ ﻋﻘﺐ ذي اﻟﺤّﺠﮥ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن ﯾﻮم اﻟﺠﻤﻌﻪ ﻋﺠﻠﺖ‬‫اﻟّﺮواح ﺣﯿﻦ زاﻟﺖ اﻟّﺸـ ﻤﺲ ﻓﺄﺟﺪ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻧﻔﯿﻞ ﺟﺎﻟﺴﺎ إﻟﯽ رﮐﻦ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﺠﻠﺴﺖ ﺣﺬوه ﺗﻤّﺲ رﮐﺒﺘﯽ رﮐﺒﺘﻪ ﻓﻠﻢ أﻧﺸﺐ‬‫أن ﺧﺮج ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ رأﯾﺘﻪ ﻣﻘﺒﻼ ﻗﻠﺖ ﻟﺴـﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ‪ :‬ﻟﯿﻘﻮﻟّﻦ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ ﻋﻠﯽ ﻫﺬا اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻟﻢ ﯾﻘﻠﻬﺎ ﻣﻨﺬ اﺳﺘﺨﻠﻒ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﮑﺮ‬‫ﻋﻠّﯽ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾـﺪ ذﻟﮏ و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻋﺴـﯽ أن ﯾﻘﻮل ﻣّﻤﺎ ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻗﺒﻠﻪ! ﻓﺠﻠﺲ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻓﻠّﻤﺎ ﺳـﮑﺖ اﻟﻤﺆّذن ﻗﺎم ﻓﺄﻧﺜﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤﺎ‬‫ﻫﻮ أﻫﻠﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ ﺑﻌـﺪ! ﻓﺈﻧّﯽ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﮑﻢ ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﻗـﺪ ﻗـﺪر ﻟﯽ أن أﻗﻮﻟﻬﺎ و ﻻ أدري ﻟﻌّﻠﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪي أﺟﻠﯽ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﻋﻘﻠﻬﺎ و وﻋﺎﻫﺎ ﻓﻠﯿﺄﺧـﺬ ﺑﻬﺎ‬‫ﺣﯿﺚ اﻧﺘﻬﺖ ﺑﻪ راﺣﻠﺘﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ ﺧﺸﯽ أن ﻻ ﯾﻌﯿﻬﺎ ﻓﻼ ﯾﺤّﻞ ﻷﺣﺪ أن ﯾﮑﺬب ﻋﻠّﯽ‪ .‬إن اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻌﺚ ﻣﺤّﻤﺪا و أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ اﻟﮑﺘﺎب ﻓﮑﺎن ﻣّﻤﺎ أﻧﺰل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 164‬از ‪196‬‬‫ﻋﻠﯿﻪ آﯾﮥ اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﻘﺮأﻧﺎﻫﺎ و ﻋﻠﻤﻨﺎﻫﺎ و وﻋﯿﻨﺎﻫﺎ‪ ،‬و رﺟﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ و رﺟﻤﻨﺎ ﺑﻌﺪه ﻓﺄﺧﺸﯽ إن ﻃﺎل ﺑﺎﻟّﻨﺎس زﻣﺎن‬‫أن ﯾﻘﻮل ﻗﺎﺋـﻞ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ ﻧﺠـﺪ اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻀـﻠﻮا ﺑﺘﺮك ﻓﺮﯾﻀـﮥ أﻧﺰﻟﻬـﺎ اﻟﱠﻠﻪ و إّن اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﯽ ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﺣّﻖ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ زﻧﯽ إذا‬‫أﺣﺼﻦ ﻣﻦ ﻟا ّﺮﺟﺎل و اﻟّﻨﺴﺎء إذا ﻗﺎﻣﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪861 :‬‬‫اﻟﺒّﯿﻨﮥ أو ﮐﺎن اﻟﺤﺒﻞ أو اﻻﻋﺘﺮاف ﺛّﻢ إﻧّﺎ ﻗﺪ ﮐّﻨﺎ ﻧﻘﺮأ ﻓﯿﻤﺎ ﻧﻘﺮأ ﻣﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻻ ﺗﺮﻏﺒﻮا ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ‪ .‬ﻓﺈﻧّﻪ ﮐﻔﺮ ﺑﮑﻢ أو ﮐﻔﺮ ﺑﮑﻢ أن ﺗﺮﻏﺒﻮا‬‫ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ إﻟّﺎ أّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﺗﻄﺮوﻧﯽ ﮐﻤﺎ اﻃﺮي ﻋﯿﺴﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ و ﻗﻮﻟﻮا ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ‪ .‬ﺛّﻢ إﻧّﻪ ﻗﺪ‬‫ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻓﻼﻧﺎ ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﻗـﺪ ﻣﺎت ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻟﻘﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﻓﻼ ﯾﻐّﺮّن اﻣﺮأ أن ﯾﻘﻮل إّن ﺑﯿﻌﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘﮥ ﻓﺘّﻤﺖ! و اﻧﻬﺎ‬‫ﻗـﺪ ﮐـﺎﻧﺖ ﮐـﺬﻟﮏ إﻟّـﺎ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗـﺪ وﻗﯽ ﺷـّﺮﻫﺎ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺗﻨﻘﻄﻊ اﻷﻋﻨـﺎق إﻟﯿﻪ ﻣﺜـﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺑﺎﯾﻊ رﺟﻼ ﻋﻦ ﻏﯿﺮ ﻣﺸﻮرة ﻣﻦ‬‫اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻓﺈﻧّﻪ ﻻ ﺑﯿﻌﮥ ﻟﻪ ﻫﻮ و ﻻ اﻟّﺬي ﺑﺎﯾﻌﻪ ﺗﻐّﺮة أن ﯾﻘﺘﻼ إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺧﺒﺮﻧﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻮﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺒّﯿﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أّن اﻷﻧﺼﺎر‬‫ﺧﺎﻟﻔﻮﻧـﺎ ﻓـﺎﺟﺘﻤﻌﻮا ﺑﺄﺷـﺮاﻓﻬﻢ )ﺑﺄﺳـﺮﻫﻢ‪ .‬ظ( ﻓﯽ ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة‪ ،‬و ﺗﺨّﻠﻒ ﻋﻨـﺎ ﻋﻠّﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ اﻟﻌّﻮام و ﻣﻦ ﻣﻌﻬﻤﺎ‪ .‬و‬‫اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮون إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﻠﺖ ﻷـﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﻧﻄﻠﻖ ﺑﻨـﺎ إﻟﯽ إﺧﻮاﻧﻨـﺎ ﻫﺆﻻـء ﻣﻦ اﻷﻧﺼـﺎر‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨـﺎ ﻧﺆّﻣﻬﻢ ﺣـّﺘﯽ ﻟﻘﯿﻨـﺎ ﻣﻨﻬﻢ رﺟﻼـن‬‫ﺻﺎﻟﺤﺎن ﻓﺬﮐﺮا ﻟﻨﺎ ﻣﺎ ﺗﻤﺎﻷ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻘﻮم و ﻗﺎﻻ‪ :‬أﯾﻦ ﺗﺮﯾﺪون؟ ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ! ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻧﺮﯾﺪ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻫﺆﻻء ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر؛ ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻓﻼ ﻋﻠﯿﮑﻢ أن‬‫ﻻ ﺗﻘﺮﺑﻮﻫﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ! اﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺄﺗﯿّﻨﻬﻢ ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﺣّﺘﯽ أﺗﯿﻨﺎﻫﻢ ﻓﯽ ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة ﻓﺈذا ﺑﯿﻦ ﻇﻬﺮاﻧﯿﻬﻢ‬‫رﺟﻞ ﻣﺰﻣﻞ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪:‬‬‫ﻣﺎﻟﻪ؟ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬وﺟﻊ؛ ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﻠﺴـﻨﺎ ﺗﺸـّﻬﺪ ﺧﻄﯿﺒﻬﻢ ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ ﻟﻪ أﻫﻞ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ؛ ﻓﻨﺤﻦ أﻧﺼﺎر اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﺘﯿﺒﮥ اﻹﺳﻼم و أﻧﺘﻢ ﯾﺎ‬‫ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ رﻫﻂ ﻣّﻨﺎ و ﻗـﺪ دﻓﺖ داﻓـﮥ ﻣﻦ ﻗﻮﻣﮑﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و إذا ﻫﻢ ﯾﺮﯾﺪون أن ﯾﺠﺘﺎزوﻧﺎ )ﯾﺨﺘﺰﻟﻮﻧﺎ‪ .‬ظ( ﻣﻦ أﺻـﻠﻨﺎ و ﯾﻐﺘﺼـﺒﻮﻧﺎ اﻷﻣﺮ‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﺳﮑﺖ أردت أن أﺗﮑﻠّﻢ و ﻗﺪ زّورت ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ ﻣﻘﺎﻟﮥ ﻗﺪ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ ارﯾﺪ أن أﻗّﺪﻣﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﮐﻨﺖ اداري ﻣﻨﻪ ﺑﻌﺾ اﻟﺤّﺪ؛‬‫ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻠﯽ رﺳﻠﮏ ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! ﻓﮑﺮﻫﺖ أن أﻏﻀﺒﻪ؛ ﻓﺘﮑّﻠﻢ و ﻫﻮ ﮐﺎن أﻋﻠﻢ )أﺣﻠﻢ ظ( ﻣّﻨﯽ و أوﻗﺮ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺮك ﻣﻦ ﮐﻠﻤﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ‬‫ﻣﻦ ﺗﺰوﯾﺮي إﻟّﺎ ﻗﺎﻟﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﺪﯾﻬﮥ أو ﻣﺜﻠﻬﺎ أو أﻓﻀﻞ ﺣّﺘﯽ ﺳﮑﺖ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﻣﺎ ذﮐﺮﺗﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺧﯿﺮ ﻓﺄﻧﺘﻢ ﻟﻪ أﻫﻞ و ﻟﻦ ﺗﻌﺮف اﻟﻌﺮب ﻫﺬا ﻷﻣﺮ‬‫إﻟّﺎ ﻟﻬﺬا اﻟﺤّﯽ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ ﻫﻢ أوﺳﻂ اﻟﻌﺮب ﻧﺴﺒﺎ و دارا و ﻗﺪ رﺿﯿﺖ ﻟﮑﻢ أﺣﺪ ﻫﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻓﺒﺎﯾﻌﻮا أّﯾﻬﻤﺎ ﺷﺌﺘﻢ‪ ،‬و أﺧﺬ ﺑﯿﺪي و ﺑﯿﺪ أﺑﯽ‬‫ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠّﺮاح و ﻫﻮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪862 :‬‬‫ﺟـﺎﻟﺲ ﺑﯿﻨﻨـﺎ و ﻟﻢ أﮐﺮه ﺷـﯿﺌﺎ ﻣّﻤﺎ ﻗﺎل ﻏﯿﺮﻫﺎ؛ ﮐﺎن‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إن أﻗـﺪم ﻓﺘﻀـﺮب ﻋﻨﻘﯽ ﻻ ﯾﻘﺮﺑﻨﯽ ذﻟﮏ إﻟﯽ إﺛﻢ أﺣّﺐ إﻟﯽ أن أﺗﺄﻣّﺮ ﻋﻠﯽ ﻗﻮم‬‫ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬أﻧﺎ ﺟﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ‪ ،‬ﻣّﻨﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ أﻣﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ ﻗﺮﯾﺶ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﮑﺜﺮ اﻟّﻠﻐﻂ و ارﺗﻔﻌﺖ اﻷﺻﻮاب ﺣّﺘﯽ ﺗﺨّﻮﻓﺖ اﻻﺧﺘﻼف‪ .‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬اﺑﺴﻂ ﯾـﺪك ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! ﻓﺒﺴﻂ ﯾﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﺘﻪ ﺛّﻢ ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون ﺛّﻢ ﺑﺎﯾﻌﻪ‬‫اﻷﻧﺼﺎر و ﻧﺰوﻧﺎ ﻋﻠﯽ ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻗﺘﻠﺘﻢ ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻗﺘﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة![‬‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﺳﺤﺎق ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ واﺿﺢ اﻟﮑﺎﺗﺐ اﻟﻌﺒﺎﺳﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﯿﻌﻘﻮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و اﺳﺘﺄذن ﻗﻮم ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ ﻋﻤﺮ ﻓﯽ اﻟﺨﺮوج ﻟﻠﺠﻬﺎد‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻗﺪ ﺗﻘّﺪم ﻟﮑﻢ ﻣﻊ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ آﺧﺬ ﺑﺤﻼﻗﯿﻢ ﻗﺮﯾﺶ ﻋﻠﯽ أﻓﻮاه ﻫﺬه اﻟﺤّﺮة‪ ،‬ﻻ ﺗﺨﺮﺟﻮا ﻓﺘﺴّﻠﻠﻮا ﺑﺎﻟّﻨﺎس‬‫ﯾﻤﯿﻨـﺎ و ﺷـﻤﺎﻻ‪ ،‬ﻗـﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻧﻌﻢ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! و ﻟﻢ ﺗﻤﻨﻌﻨﺎ ﻣﻦ اﻟﺠﻬﺎد؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ أﺳـﮑﺖ ﻋﻨﮏ ﻓﻼ أﺟﯿﺒﮏ‬‫ﺧﯿﺮ ﻟﮏ ﻣﻦ أن اﺟﯿﺒﮏ‪ ،‬ﺛّﻢ اﻧﺪﻓﻊ ﯾﺤّﺪث ﻋﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺣّﺘﯽ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﮐﺎﻧﺖ ﺑﯿﻌﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻠﺘﮥ وﻗﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺷّﺮﻫﺎ ﻓﻤﻦ ﻋﺎد ﺑﻤﺜﻠﻬﺎ ﻓﺎﻗﺘﻠﻮه ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 165‬از ‪196‬‬‫]ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ ﻣﺴـﻠّﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋّﺒﺎد ﺑﻦ ﻋّﺒﺎد‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋّﺒﺎد ﺑﻦ راﺷـﺪ ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﺎ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻋﺘﺒﮥ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪،‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ اﻗﺮي ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف اﻟﻘﺮآن‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺤـّﺞ ﻋﻤﺮ و ﺣﺠﺠﻨـﺎ ﻣﻌﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻟﻔﯽ ﻣﻨﺰل ﺑﻤﻨﯽ إذ ﺟﺎءﻧﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫ﻋﻮف‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺷـﻬﺪت أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ اﻟﯿﻮم و ﻗﺎم إﻟﯿﻪ رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟﻮ ﻗﺪ ﻣﺎت أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻟﻘﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﻘـﺎل أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﻘﺎﺋﻢ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﻤﺤـّﺬرﻫﻢ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﺮﯾـﺪون أن ﯾﻐﺼـﺒﻮا اﻟّﻨﺎس أﻣﺮﻫﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ‬‫اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إّن اﻟﻤﻮﺳﻢ ﯾﺠﻤـﺢ رﻋﺎع اﻟّﻨﺎس و ﻏﻮﻏﺎءﻫﻢ و إﻧّﻬﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﻐﻠﺒﻮن ﻋﻠﯽ ﻣﺠﻠﺴﮏ و إﻧّﯽ ﻟﺨﺎﺋﻒ إن ﻗﻠﺖ اﻟﯿﻮم ﻣﻘﺎﻟﮥ أﻟّﺎ ﯾﻌﻮﻫﺎ و‬‫ﻻ ﯾﺤﻔﻈﻮﻫﺎ و ﻻ ﯾﻀـﻌﻮﻫﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿـﻌﻬﺎ و أن ﯾﻄﯿﺮوا ﺑﻬﺎ ﮐّﻞ ﻣﻄﯿﺮ و ﻟﮑﻦ اﻣﻬﻞ ﺣّﺘﯽ ﺗﻘﺪم اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ ﺗﻘﺪم دار اﻟﻬﺠﺮة و اﻟّﺴـ ّﻨﮥ و ﺗﺨﻠﺺ‬‫ﺑﺄﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼﺎر ﻓﺘﻘﻮل ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻣﺘﻤّﮑﻨﺎ ﻓﯿﻌﻮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪863 :‬‬‫ﻣﻘﺎﻟﺘـﮏ و ﯾﻀـﻌﻮﻫﺎ ﻋﻠﯽ ﻣﻮاﺿـﻌﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻷـﻗﻮﻣّﻦ ﺑﻬـﺎ ﻓﯽ أّول ﻣﻘﺎم أﻗﻮﻣﻪ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗـﺪﻣﻨﺎ اﻟﻤـﺪﯾﻨﻪ و ﺟﺎء ﯾﻮم اﻟﺠﻤﻌﮥ‬‫ﻫﺠﺮت ﻟﻠﺤﺪﯾﺚ اﻟّﺬي ﺣّﺪﺛﻨﯿﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻓﻮﺟﺪت ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ ﻗﺪ ﺳﺒﻘﻨﯽ ﺑﺎﻟّﺘﻬﺠﯿﺮ‪ ،‬ﻓﺠﻠﺴﺖ إﻟﯽ ﺟﻨﺒﻪ ﻋﻨﺪ اﻟﻤﻨﺒﺮ رﮐﺒﺘﯽ إﻟﯽ رﮐﺒﺘﻪ‬‫ﻓﻠّﻤﺎ زاﻟﺖ اﻟّﺸﻤﺲ ﻟﻢ ﯾﻠﺒﺚ ﻋﻤﺮ أن ﺧﺮج ﻓﻘﻠﺖ ﻟﺴﻌﯿﺪ و ﻫﻮ ﻣﻘﺒﻞ ﻟﯿﻘﻮﻟّﻦ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ اﻟﯿﻮم ﻋﻠﯽ ﻫﺬا اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻣﻘﺎﻟﮥ ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻐﻀﺐ‬‫و ﻗﺎل‪ :‬أّي ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﯾﻘﻮل ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻗﺒﻠﻪ!؟ ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﻠﺲ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ أّذن اﻟﻤﺆّذن ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﻀـﯽ اﻟﻤﺆّذن أذاﻧﻪ ﻗﺎم ﻋﻤﺮ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ارﯾـﺪ أن أﻗﻮل ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﻗﺪ ﻗﺪر أن أﻗﻮﻟﻬﺎ ﻣﻦ وﻋﺎﻫﺎ و ﻋﻘﻠﻬﺎ و ﺣﻔﻈﻬﺎ ﻓﻠﯿﺤّﺪث ﺑﻬﺎ ﺣﯿﺚ ﺗﻨﺘﻬﯽ ﺑﻪ راﺣﻠﺘﻪ و ﻣﻦ ﻟﻢ ﯾﻌﻬﺎ‬‫ﻓﺈﻧّﯽ ﻻ أﺣّﻞ ﻷﺣـﺪ أن ﯾﮑـﺬب ﻋﻠّﯽ إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ ﺑﻌﺚ ﻣﺤّﻤـ ﺪا ﺑﺎﻟﺤّﻖ و أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ اﻟﮑﺘﺎب و ﮐﺎن ﻓﯿﻤﺎ أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ آﯾـﮥ اﻟّﺮﺟﻢ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻢ‬‫رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ و رﺟﻤﻨﺎ ﺑﻌﺪه‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺧﺸـﯿﺖ أن ﯾﻄﻮل ﺑﺎﻟّﻨﺎس زﻣﺎن ﻓﯿﻘﻮل ﻗﺎﺋﻞ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻧﺠﺪ اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻓﯿﻀّﻠﻮا ﺑﺘﺮك ﻓﺮﯾﻀﮥ‬‫أﻧﺰﻟﻬﺎ اﻟﱠﻠﻪ و ﻗـﺪ ﮐّﻨﺎ ﻧﻘﻮل )ﻧﻘﺮء‪ .‬ظ(‪ :‬ﻻ ﺗﺮﻏﺒﻮا ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ ﻓﺈﻧّﻪ ﮐﻔﺮ ﺑﮑﻢ أن ﺗﺮﻏﺒﻮا ﻋﻦ آﺑﺎﺋﮑﻢ ﺛّﻢ إﻧّﻪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻗﺎﺋﻼ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟﻮ ﻗﺪ‬‫ﻣﺎت أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﻓﻼ ﯾﻐّﺮّن أﻣﺮا أن ﯾﻘﻮل إّن ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘـﮥ‪ ،‬ﻓﻘـﺪ ﮐﺎﻧﺖ ﮐﺬﻟﮏ ﻏﯿﺮ أّن اﻟﱠﻠﻪ وﻗﯽ ﺷـّﺮﻫﺎ و ﻟﯿﺲ‬‫ﻣﻨﮑﻢ ﻣﻦ ﺗﻘﻄﻊ إﻟﯿﻪ اﻷﻋﻨـﺎق ﻣﺜـﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و اﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺧﺒﺮﻧﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻮﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻧﺒّﯿﮏ ﺻـﻠﻌﻢ أّن ﻋﻠّﯿﺎ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻣﻦ ﻣﻌﻬﻤﺎ ﺗﺨّﻠﻔﻮا ﻋّﻨﺎ ﻓﯽ‬‫ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ و ﺗﺨّﻠﻔﺖ ﻋّﻨﺎ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﺑﺄﺳـﺮﻫﺎ و اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﻧﻄﻠﻖ ﺑﻨﺎ إﻟﯽ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻫﺆﻻء ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪،‬‬‫ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﻧﺆّﻣﻬﻢ ﻓﻠﻘﯿﻨﺎ رﺟﻼن ﺻﺎﻟﺤﺎن ﻗﺪ ﺷـﻬﺪا ﺑﺪرا ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬أﯾﻦ ﺗﺮﯾﺪون ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ؟ ﻓﻘﻠﻨﺎ ﻧﺮﯾﺪ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻫﺆﻻء ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪:‬‬‫ﻓـﺎرﺟﻌﻮا ﻓـﺎﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ ﺑﯿﻨﮑﻢ ﻓﻘﻠﻨﺎ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺄﺗﯿّﻨﻬﻢ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﺗﯿﻨﺎﻫﻢ و ﻫﻢ ﻣﺠﺘﻤﻌﻮن ﻓﯽ ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و إذا ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﻫﻢ رﺟﻞ‬‫ﻣﺰّﻣﻞ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﺷﺎﻧﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫وﺟﻊ‪ ،‬ﻓﻘﺎم رﺟﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﻨﺤﻦ اﻷﻧﺼﺎر و ﮐﺘﯿﺒـﮥ اﻹﺳـﻼم و أﻧﺘﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ ﻗﺮﯾﺶ رﻫﻂ ﻧﺒّﯿﻨﺎ و ﻗـﺪ دﻓﺖ إﻟﯿﻨﺎ ﻣﻦ‬‫ﻗﻮﻣﮑﻢ داﻓﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ رأﯾﺘﻬﻢ ﯾﺮﯾﺪون أن ﯾﺨﺘﺰﻟﻮﻧﺎ ﻣﻦ أﺻﻠﻨﺎ و ﯾﻐﺼﺒﻮﻧﺎ اﻷﻣﺮ‪ ،‬و ﻗﺪ ﮐﻨﺖ زّورت ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ ﻣﻘﺎﻟﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪864 :‬‬‫اﻗّﺪﻣﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻗﺪ ﮐﻨﺖ اداري ﻣﻨﻪ ﺑﻌﺾ اﻟﺤّﺪ و ﮐﺎن ﻫﻮ أوﻗﺮ ﻣّﻨﯽ و أﺣﻠﻢ؛ ﻓﻠّﻤﺎ اردت ان أﺗﮑﻠﻢ ﻗﺎل ﻋﻠﯽ رﺳﻠﮏ ﻓﮑﺮﻫﺖ‬‫ان اﻋﺼـﯿﻪ ﻓﻘﺎم ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و اﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻤﺎ ﺗﺮك ﺷﯿﺌﺎ ﮐﻨﺖ زّورت ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ أن أﺗﮑّﻠﻢ ﺑﻪ ﻟﻮ ﺗﮑّﻠﻤﺖ إﻟّﺎ ﻗﺪ ﺟﺎء ﺑﻪ أو ﺑﺄﺣﺴﻦ ﻣﻨﻪ و ﻗﺎل‪:‬‬‫أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻷﻧﺼﺎر! ﻓﺈﻧّﮑﻢ ﻻ ﺗﺬﮐﺮون ﻣﻨﮑﻢ ﻓﻀـﻼ إﻟّﺎ و أﻧﺘﻢ ﻟﻪ أﻫﻞ و إّن اﻟﻌﺮب ﻻ ﺗﻌﺮف ﻫﺬا اﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻟﻬﺬا اﻟﺤّﯽ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ و‬‫ﻫﻢ أوﺳﻂ دارا و ﻧﺴـﺒﺎ و ﻟﮑﻦ ﻗﺪ رﺿـﯿﺖ ﻟﮑﻢ أﺣﺪ ﻫﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻓﺒﺎﯾﻌﻮا أّﯾﻬﻤﺎ ﺷـﺌﺘﻢ‪ ،‬ﻓﺄﺧﺬ ﺑﯿﺪي و ﺑﯿﺪ أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠّﺮاح و إﻧّﯽ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﮐﺮﻫﺖ ﻣﻦ ﮐﻼﻣﻪ ﺷـﯿﺌﺎ ﻏﯿﺮ ﻫـﺬه اﻟﮑﻠﻤـﮥ إن ﮐﻨﺖ ﻻﻗﺪم ﻓﯿﻀـﺮب ﻋﻨﻘﯽ ﻓﯿﻤﺎ ﻻ ﯾﻘّﺮ ﺑﻨﯽ إﻟﯽ إﺛﻢ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ أن أوﻣﺮ ﻋﻠﯽ ﻗﻮم‬‫ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﻀـﯽ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﮐﻼﻣﻪ ﻗﺎم ﻣﻨﻬﻢ رﺟﻞ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺎ ﺟـﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ؟ ﻣّﻨﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ أﻣﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ‬‫ﻗﺮﯾﺶ! ﻗـﺎل‪ :‬ﻓـﺎرﺗﻔﻌﺖ اﻷﺻﻮات و ﮐﺜﺮ اﻟّﻠﻐﻂ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺷـﻔﻘﺖ اﻻﺧﺘﻼف ﻗﻠﺖ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﺑﺴﻂ ﯾـﺪك أﺑﺎﯾﻌﮏ! ﻓﺒﺴﻂ ﯾـﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﺘﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ‬‫اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﺛّﻢ ﻧﺰوﻧﺎ ﻋﻠﯽ ﺳﻌﺪ ﺣّﺘﯽ ﻗﺎل ﻗﺎﺋﻠﻬﻢ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 166‬از ‪196‬‬‫ﻗﺘﻠﺘﻢ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻗﺘﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳﻌﺪا! و إﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﺟﺪﻧﺎ اﻣﺮا ﻫﻮ أﻗﻮي ﻣﻦ ﻣﺒﺎﯾﻌﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﺧﺸﯿﻨﺎ إن ﻓﺎرﻗﻨﺎ اﻟﻘﻮم و ﻟﻢ ﺗﮑﻦ ﺑﯿﻌﮥ‬‫أن ﯾﺤﺪﺛﻮا ﺑﻌﺪﻧﺎ ﺑﯿﻌﮥ‪ ،‬ﻓﺈّﻣﺎ أن ﻧﺘﺎﺑﻌﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻻ ﻧﺮﺿﯽ أو ﻧﺨﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﯿﮑﻮن ﻓﺴﺎد[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺛﻨﺎ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺳﻌﯿﺪ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋّﻤﯽ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﺎ‪ :‬ﺳـﯿﻒ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻋﻦ ﺳـﻬﻞ و أﺑﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻦ اﻟـّﻀ ّﺤﺎك ﺑﻦ ﺧﻠﯿﻔﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻗﺎم اﻟﺤّﺒﺎب اﺑﻦ اﻟﻤﻨﺬر اﻧﺘﻀـﯽ ﺳـﯿﻔﻪ و‬‫ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ ﺟـﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋـﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ؛ أﻧﺎ أﺑﻮ ﺷـﺒﻞ ﻓﯽ ﻋﺮﯾﻨـﮥ اﻷﺳﺪ ﯾﻌﺰي إﻟﯽ اﻷﺳﺪ!« ﻓﺤﺎﻣﻠﻪ ﻋﻤﺮ ﻓﻀـﺮب ﯾﺪه ﻓﻨﺪر اﻟـّﺴ ﯿﻒ‬‫ﻓﺄﺧﺬه ﺛﻢ وﺛﺐ ﻋﻠﯽ ﺳـﻌﺪ و وﺛﺒﻮا ﻋﻠﯽ ﺳﻌﺪ و ﺗﺘﺎﺑﻊ اﻟﻘﻮم ﻋﻠﯽ اﻟﺒﯿﻌﮥ و ﺑﺎﯾﻊ )ﺗﻤﺎﻧﻊ‪ .‬ظ( ﺳﻌﺪ؛ و ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘﮥ ﮐﻔﻠﺘﺎت اﻟﺠﺎﻫﻠّﯿﮥ ﻗﺎم أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫دوﻧﻬﺎ؛ و ﻗﺎل ﻗﺎﺋﻞ ﺣﯿﻦ وﻃﺊ ﺳﻌﺪ‪ :‬ﻗﺘﻠﺘﻢ ﺳﻌﺪا! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻗﺘﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﻪ ﻣﻨﺎﻓﻖ و اﻋﺘﺮض ﻋﻤﺮ ﺑﺎﻟّﺴﯿﻒ ﺻﺨﺮة ﻓﻘﻄﻌﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻮ ﺣﺎﺗﻢ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﺒﺎن اﻟّﺘﻤﯿﻤﯽ اﻟﺒﺴﺘﯽ در »ﮐﺘﺎب اﻟّﺜﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]أﺧﺒﺮﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪865 :‬‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﻨﺤﻤﯽ ﺑﻌﺴﻘﻼن‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ اﻟﻤﺘﻮّﮐﻞ‪ ،‬ﺛﻨﺎ‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟّﺮّزاق أﻧﺎ‪ :‬ﻣﻌﻤﺮ ﻋﻦ اﻟّﺰﻫﺮي ﻋﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫ﻋﺘﺒـﮥ ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﮐﻨﺖ ﻋﻨـﺪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﯽ ﺧﻼﻓﮥ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب؛ ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن ﻓﯽ آﺧﺮ ﺣّﺠﮥ ﺣّﺠﻬﺎ ﻋﻤﺮ أﺗﺎﻧﯽ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﯽ ﻣﻨﺰﻟﯽ ﻋﺸﺎء‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻮ ﺷـﻬﺪت أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! اﻟﯿﻮم و ﺟﺎءه رﺟﻞ و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! إﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻟﻮ ﻗـﺪ ﻣـﺎت أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻟﺒﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﻧّﯽ ﻟﻘﺎﺋﻢ اﻟﻌﺸـّﯿﮥ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس و ﻣﺤـّﺬرﻫﻢ‪ -‬ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﺮﯾـﺪون أن ﯾﻐﺘﺼـﺒﻮا‬‫اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ أﻣﺮﻫﻢ‪ -‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ إّن اﻟﻤﻮﺳﻢ ﯾﺠﻤﻊ رﻋﺎع اﻟّﻨﺎس و ﻏﻮﻏﺎﻫﻢ و إﻧّﻬﻢ اﻟّـﺬﯾﻦ ﯾﻐﻠﺒﻮن ﻋﻠﯽ ﻣﺠﻠﺴﮏ و إﻧّﯽ أﺧﺸـﯽ‬‫أن ﺗﻘﻮل ﻓﯿﻬﻢ اﻟﯿﻮم ﻣﻘﺎﻟﮥ ﻻ ﯾﻌﻮﻧﻬﺎ و ﻻ ﯾﻀـﻌﻮﻧﻬﺎ ﻣﻮاﺿـﻌﻬﺎ و أن ﯾﻄﯿﺮوا ﺑﻬﺎ ﮐّﻞ ﻣﻄﯿﺮ‪ ،‬و ﻟﮑﻦ اﻣﻬﻞ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﺣّﺘﯽ ﺗﻘﺪم اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ‬‫ﻓﺈﻧّﻬﺎ دار اﻟـّﺴ ﻨﮥ و دار اﻟﻬﺠﺮة ﻓﺘﺨﻠﺺ ﺑﺎﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼﺎر و ﺗﻘﻮل ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻣﺘﻤّﮑﻨﺎ ﻓﯿﻌﻮا ﻣﻘﺎﻟﺘﮏ و ﯾﻀـﻌﻮﻧﻬﺎ ﻣﻮاﺿﻌﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أﻣﺎ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻷﻗﻮﻣّﻦ ﺑﻪ ﻓﯽ أّول ﻣﻘﺎم أﻗﻮﻣﻪ ﺑﺎﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ ﻗـﺪﻣﻨﺎ اﻟﻤﺪﯾﻨـﮥ و ﺟﺎء ﯾﻮم اﻟﺠﻤﻌـﮥ ﻫﺠﺮت ﻟﻤﺎ ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ‬‫ﻋﻮف‪ ،‬ﻓﻮﺟـﺪت ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﻧﻔﯿـﻞ ﻗـﺪ ﺳـﺒﻘﻨﯽ ﺑﺎﻟّﺘﻬّﺠﺮ ﺟﺎﻟﺴﺎ إﻟﯽ ﺟﻨﺐ اﻟﻤﻨﺒﺮ‪ ،‬ﻓﺠﻠﺴﺖ إﻟﯽ ﺟﻨﺒﻪ ﺗﻤّﺲ رﮐﺒﺘﯽ رﮐﺒﺘﻪ ﻓﻠّﻤﺎ زاﻟﺖ‬‫اﻟّﺸـ ﻤﺲ ﺧﺮج ﻋﻠﯿﻨـﺎ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﻠﺖ و ﻫﻮ ﻣﻘﺒﻞ‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﯿﻘﻮﻟّﻦ اﻟﯿﻮم أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻫـﺬا اﻟﻤﻨﺒﺮ ﻣﻘﺎﻟـﮥ ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻗﺒﻠﻪ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻐﻀﺐ ﺳـﻌﯿﺪ‬‫اﺑﻦ زﯾـﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬و أّي ﻣﻘﺎﻟﮥ ﯾﻘﻮل ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻗﺒﻠﻪ؟ ﻓﻠّﻤﺎ ارﺗﻘﯽ ﻋﻤﺮ اﻟﻤﻨﺒﺮ أﺧﺬ اﻟﻤﺆّذن ﻓﯽ أذاﻧﻪ ﻓﻠّﻤﺎ ﻓﺮغ ﻣﻦ أذاﻧﻪ ﻗﺎم ﻋﻤﺮ ﻓﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ‬‫ﻋﻠﯿﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ ﺛّﻢ ﻗﺎل أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ارﯾـﺪ أن أﻗﻮل ﻣﻘﺎﻟﮥ ﻗﺪ ﻗّﺪر ﻟﯽ أن أﻗﻮﻟﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻤﻦ وﻋﺎﻫﺎ ﻓﻠﯿﺤّﺪث ﺑﻬﺎ ﺣﯿﺚ ﺗﻨﺘﻬﯽ ﺑﻪ راﺣﻠﺘﻪ‪ ،‬و ﻣﻦ‬‫ﺧﺸـﯽ أن ﻻ ﯾﻌﯿﻬﺎ ﻓﺈﻧّﯽ ﻻ اﺣّﻞ ﻷﺣـﺪ أن ﯾﮑﺬب ﻋﻠّﯽ إّن اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻌﺚ ﻣﺤّﻤﺪا ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ اﻟﮑﺘﺎب‪ ،‬ﻓﮑﺎن ﻣﻤﺎ‬‫أﻧﺰل ﻋﻠﯿﻪ آﯾـﮥ اﻟّﺮﺟﻢ‪ ،‬ﻓﺮﺟﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و رﺟﻤﻨﺎ ﺑﻌﺪه‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺧﺎﺋﻒ أن ﯾﻄﻮل ﺑﺎﻟّﻨﺎس زﻣﺎن ﻓﯿﻘﻮل ﻗﺎﺋﻞ‪ :‬ﻣﺎ‬‫ﻧﺠﺪ اﻟّﺮﺟﻢ ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﯿﻀّﻠﻮا ﺑﺘﺮك ﻓﺮﯾﻀﮥ أﻧﺰﻟﻬﺎ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أﻻ و إّن اﻟّﺮﺟﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ أﺣﺼﻦ إذا زﻧﺎ و ﻗﺎﻣﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺒّﯿﻨﮥ أو ﮐﺎن اﻟﺤﻤﻞ أو‬‫اﻻﻋﺘﺮاف‪ .‬ﺛّﻢ إﻧّﺎ ﻗﺪ ﮐّﻨﺎ ﻧﻘﺮأ و »ﻻ ﺗﺮﻏﺒﻮا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪866 :‬‬‫ﻋﻦ آﺑﺎءﮐﻢ« ﺛّﻢ إّن رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻗﺎل‪» :‬ﻻ ﺗﻄﺮوﻧﯽ ﮐﻤﺎ أﻃﺮت اﻟّﻨﺼﺎري ﻋﯿﺴـﯽ ﺑﻦ ﻣﺮﯾﻢ ﻓﺈﻧّﻤﺎ أﻧﺎ ﻋﺒـﺪ ﻓﻘﻮﻟﻮا‪:‬‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ و رﺳﻮﻟﻪ« ﺛّﻢ إﻧّﻪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻓﻼﻧﺎ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻟﻮ ﻗـﺪ ﻣـﺎت أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻟﻘـﺪ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ‪ ،‬ﻓﻼ ﯾﻐﺮّن اﻣﺮأ أن ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘـﮥ‪ ،‬ﻓﻘـﺪ ﮐﺎﻧﺖ ﮐـﺬﻟﮏ إﻟّﺎ أّن اﻟﱠﻠﻪ وﻗﯽ‬‫ﺷّﺮﻫﺎ و دﻓﻊ ﻋﻦ اﻹﺳـﻼم و اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﺿّﺮﻫﺎ و ﻟﯿﺲ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺗﻘﻄﻊ إﻟﯿﻪ اﻷﻋﻨﺎق ﻣﺜﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺧﺒﺮﻧﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّن ﻋﻠـّﯿ ﺎ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻣﻦ ﺗﺒﻌﻬﻤـﺎ ﺗﺨّﻠﻔﻮا ﻋّﻨـﺎ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ‪ ،‬و ﺗﺨّﻠﻔﺖ ﻋّﻨﺎ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﯽ ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة؛ و‬‫اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮون إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾـﺎ أﺑـﺎ ﺑﮑﺮ! اﻧﻄﻠﻖ ﺑﻨﺎ إﻟﯽ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﻧﺆّﻣﻬﻢ ﻓﻠﻘﯿﻨﺎ رﺟﻠﯿﻦ ﺻﺎﻟﺤﯿﻦ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 167‬از ‪196‬‬‫ﺷﻬﺪا ﺑﺪرا ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬أﯾﻦ ﺗﺮﯾﺪون ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ؟ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﻧﺮﯾﺪ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻫﺆﻻء اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻓﺎرﺟﻌﻮا ﻓﺎﻣﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ ﺑﯿﻨﮑﻢ‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ‪:‬‬‫و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺄﺗﯿّﻨﻬﻢ ﻓﺄﺗﯿﻨﺎﻫﻢ ﻓﺈذا ﻫﻢ ﻣﺠﺘﻤﻌﻮن ﻓﯽ ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﻫﻢ رﺟﻞ ﻣﺰّﻣﻞ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪:‬‬‫ﻣﺎ ﺷﺄﻧﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬وﺟﻊ‪ ،‬ﻓﻘﺎم ﺧﻄﯿﺐ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ‪ ،‬ﺛﻢ ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ ﺑﻌﺪ! ﻓﻨﺤﻦ اﻷﻧﺼﺎر و ﮐﺘﯿﺒﮥ اﻻﺳـﻼم و أﻧﺘﻢ ﯾﺎ‬‫ﻣﻌﺸـﺮ ﻗﺮﯾﺶ رﻫﻂ ﻣّﻨﺎ و ﻗﺪ دﻓﺖ إﻟﯿﻨﺎ دأﻓﮥ ﻣﻨﮑﻢ و إذا ﻫﻢ ﯾﺮﯾﺪون أن ﯾﺨﺘﺰﻟﻮن أﺻﻠﻨﺎ و ﯾﺨﺘّﺼﻮا ﺑﺄﻣﺮ دوﻧﻨﺎ و ﻗﺪ ﮐﻨﺖ زّورت ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ‬‫ﻣﻘﺎﻟـﮥ أرﯾـﺪ أن أﻗﻮم ﺑﻬـﺎ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﮐﻨﺖ اداري ﻣﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺑﻌﺾ اﻟﺤـّﺪ‪ ،‬و ﮐـﺎن أوﻗﺮ ﻣّﻨﯽ و أﺣﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أردت اﻟﮑﻼم ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﻠﯽ رﺳـﻠﮏ؟ ﻓﮑﺮﻫﺖ أن أﻏﻀـﺒﻪ؛ ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺮك ﮐﻠﻤـﮥ ﻗﺪ ﮐﻨﺖ زّورﺗﻬﺎ إﻟّﺎ ﺟﺎء ﺑﻬﺎ أو أﺣﺴﻦ ﻣﻨﻬﺎ‬‫ﻓﯽ ﺑﺪﯾﻬﺘﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ! و أّﻣﺎ ﻣﺎ ذﮐﺮﺗﻢ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﺧﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﺄﻧﺘﻢ ﻟﻪ أﻫﻞ و ﻟﻦ ﺗﻌﺮف اﻟﻌﺮب ﻫﺬا اﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻟﻬﺬا اﻟﺤّﯽ ﻣﻦ‬‫ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬ﻫﻢ أوﺳﻂ اﻟﻌﺮب دارا و ﻧﺴـﺒﺎ‪ ،‬و ﻟﻘـﺪ رﺿـﯿﺖ ﻟﮑﻢ أﺣـﺪ ﻫـﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻓﺒﺎﯾﻌﻮا أّﯾﻬﻤﺎ ﺷـﺌﺘﻢ و أﺧـﺬ ﺑﯿـﺪي و ﯾـﺪ أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ‬‫اﻟﺠّﺮاح‪ ،‬ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﮐﺮﻫﺖ ﻣّﻤﺎ ﻗﺎل ﺷﯿﺌﺎ ﻏﯿﺮ ﻫﺬه اﻟﮑﻠﻤﮥ‪ ،‬ﮐﻨﺖ ﻻن أﻗﺪم ﻓﺘﻀﺮب ﻋﻨﻘﯽ ﻻ ﯾﻘّﺮ ﺑﻨﯽ ذﻟﮏ إﻟّﯽ إﺛﻢ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ أن أﻗﺪم‬‫ﻋﻠﯽ ﻗﻮم ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ! ﻓﻠّﻤﺎ ﻗﻀﯽ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻣﻘﺎﻟﺘﻪ ﻓﻘﺎم رﺟﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺎ ﺟﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ ﻣّﻨﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ‬‫أﻣﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﺸﺮ ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬و إﻟّﺎ أﺟﻠﻨﺎ اﻟﺤﺮب ﻓﯿﻤﺎ ﺑﯿﻨﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪867 :‬‬‫و ﺑﯿﻨﮑﻢ ﺟﺬﻋﮥ! ﻗﺎل ﻣﻌﻤﺮ‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻗﺘﺎدة‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻓﺈﻧّﻪ ﻻ ﯾﺼـﻠﺢ ﺳـﯿﻔﺎن ﻓﯽ ﻏﻤﺪ و ﻟﮑﻦ ﻣّﻨﺎ اﻻﻣﺮاء و ﻣﻨﮑﻢ اﻟﻮزراء! ﻗﺎل ﻣﻌﻤﺮ ﻋﻦ اﻟﺰﻫﺮي‬‫ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺜﻪ ﻓﺎرﺗﻔﻌﺖ اﻷﺻﻮات ﺑﯿﻨﻨﺎ و ﮐﺜﺮ اﻟّﻠﻐﻂ ﺣّﺘﯽ أﺷـﻔﻘﺖ اﻻﺧﺘﻼف‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! اﺑﺴﻂ ﯾـﺪك أﺑﺎﯾﻌﮏ! ﻓﺒﺴﻂ ﯾـﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﺘﻪ و‬‫ﺑـﺎﯾﻌﻪ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮون و ﺑـﺎﯾﻌﻪ اﻷﻧﺼﺎر‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻧﺰوﻧﺎ ﻋﻠﯽ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة ﺣّﺘﯽ ﻗﺎل ﻗﺎﺋﻞ‪ :‬ﻗﺘﻠﺘﻢ ﺳـﻌﺪا ﻗﺎل‪ :‬ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻗﺘﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺳـﻌﺪا و إﻧّﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ‬‫رأﯾﻨﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﺣﻀﺮﻧﺎ أﻣﺮا ﮐﺎن أﻗﻮي ﻣﻦ ﻣﺒﺎﯾﻌﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﺧﺸﯿﻨﺎ إن ﻓﺎرﻗﻨﺎ اﻟﻘﻮم أن ﯾﺤﺪﺛﻮا ﺑﻌﺪﻧﺎ ﺑﯿﻌﮥ ﻓﺈّﻣﺎ أن ﻧﺒﺎﯾﻌﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻻ ﻧﺮﺿﯽ و إّﻣﺎ‬‫أن ﻧﺨﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﯿﮑﻮن ﻓﺴﺎد ﻓﻼ ﯾﻐّﺮن اﻣﺮأ ﯾﻘﻮل‬‫ﮐﺎﻧﺖ ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻠﺘـﮥ و ﻗـﺪ ﮐﺎﻧﺖ ﮐﺬﻟﮏ إﻟّﺎ أّن اﻟﱠﻠﻪ وﻗﯽ ﺷـّﺮﻫﺎ! و ﻟﯿﺲ ﻓﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﯾﻘﻄﻊ إﻟﯿﻪ اﻷﻋﻨﺎق ﻣﺜﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﺑﺎﯾﻊ رﺟﻼ‬‫ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﻣﺸﻮرة ﻣﻦ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻓـﺈﻧّﻪ ﻻـ ﯾﺒـﺎﯾﻊ إﻟّـﺎ ﻫﻮ و ﻻـ اﻟّـﺬي ﺑـﺎﯾﻌﻪ ﺑﻌـﺪه‪ .‬ﻗﺎل اﻟّﺰﻫﺮّي و أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﺮوة أّن اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻟﻘﯿﺎﻫﻢ ﻣﻦ‬‫اﻷﻧﺼﺎر ﻋﻮﯾﻢ ﺑﻦ ﺳﺎﻋﺪة و ﻣﻌﻦ ﺑﻦ ﻋﺪي؛ و اﻟّﺬي ﻗﺎل »أﻧﺎ ﺟﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ« ﺧّﺒﺎب ﺑﻦ اﻟﻤﻨﺬر[‪.‬‬‫و ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎﻧﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻤﻠﻞ و اﻟّﻨﺤﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬اﻟﺨﻼف اﻟﺨﺎﻣﺲ ﻓﯽ اﻹﻣﺎﻣـﮥ و أﻋﻈﻢ ﺧﻼف ﺑﯿﻦ اﻻّﻣﮥ ﺧﻼف اﻻﻣﺎﻣﮥ إذ ﻣﺎ ﺳّﻞ ﺳـﯿﻒ‬‫ﻓﯽ اﻹﺳـﻼم ﻋﻠﯽ ﻗﺎﻋﺪة دﯾﻨّﯿﮥ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﺳّﻞ ﻋﻠﯽ اﻹﻣﺎﻣﮥ ﻓﯽ ﮐّﻞ زﻣﺎن! و ﻗﺪ ﺳّﻬﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ذﻟﮏ ﻓﯽ اﻟّﺼﺪر اﻷّول ﻓﺎﺧﺘﻠﻒ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و‬‫اﻷﻧﺼﺎر ﻓﯿﻬﺎ و ﻗﺎﻟﺖ اﻷﻧﺼﺎر‪ :‬ﻣّﻨﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ أﻣﯿﺮ؛ و اﺗّﻔﻘﻮا ﻋﻠﯽ رﺋﯿﺴـﻬﻢ ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة اﻷﻧﺼﺎرّي ﻓﺎﺳﺘﺪرﮐﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ ﻓﯽ اﻟﺤﺎل‬‫ﺑﺄن ﺣﻀﺮا ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة و ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﮐﻨﺖ أزّور ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ ﮐﻼﻣﺎ ﻓﯽ اﻟﻄﺮﯾﻖ ﻓﻠّﻤﺎ وﺻﻠﻨﺎ إﻟﯽ اﻟّﺴﻘﯿﻔﮥ أردت أن أﺗﮑّﻠﻢ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪:‬‬‫ﻣﻪ ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! ﻓﺤﻤـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و أﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ و ذﮐﺮ ﻣﺎ ﮐﻨﺖ أﻗـّﺪره ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ ﮐﺄﻧّﻪ ﯾﺨﺒﺮ ﻋﻦ ﻏﯿﺐ! ﻓﻘﺒﻞ أن ﯾﺸـﺘﻐﻞ اﻷﻧﺼﺎر ﺑﺎﻟﮑﻼم ﻣﺪدت ﯾﺪي‬‫إﻟﯿﻪ ﻓﺒـﺎﯾﻌﺘﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻟّﻨﺎس و ﺳـﮑﻨﺖ اﻟّﻨﺎﺋﺮة‪ :‬إﻟّﺎ أّن ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘـﮥ وﻗﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺷـّﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻓﻤﻦ ﻋﺎد إﻟﯽ ﻣﺜﻠﻬﺎ ﻓﺎﻗﺘﻠﻮه‪ .‬ﻓﺄّﯾﻤﺎ رﺟﻞ ﺑﺎﯾﻊ‬‫رﺟﻼ ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﻣﺸﻮرة ﻣﻦ اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ ﻓﺈﻧّﻬﻤﺎ ﺗﻐّﺮة أن ﯾﻘﺘﻼ‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ ﺳﮑﻨﺖ اﻷﻧﺼﺎر ﻋﻦ دﻋﻮاﻫﻢ‬‫ﻟﺮواﯾـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻋﻦ اﻟّﻨـﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ :‬اﻷﺋّﻤـ ﮥ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ! و ﻫـﺬه اﻟﺒﯿﻌـﮥ ﻫﯽ اﻟّﺘﯽ ﺟﺮت ﻓﯽ اﻟّﺴـ ﻘﯿﻔﮥ‪ .‬ﺛّﻢ ﻟﻤـﺎ ﻋـﺎد إﻟﯽ‬‫اﻟﻤﺴﺠﺪ اﻧﺜﺎل اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯿﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻮه ﻋﻦ رﻏﺒﮥ ﺳﻮي ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪868 :‬‬‫ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ و أﺑﯽ ﺳـﻔﯿﺎن ﻣﻦ ﺑﻨﯽ أﻣـّﯿ ﮥ و أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﮐﺮم اﻟﱠﻠﻪ وﺟﻬﻪ ﮐﺎن ﻣﺸـﻐﻮﻻ ﺑﻤﺎ أﻣﺮه اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻣﻦ‬‫ﺗﺠﻬﯿﺰه و دﻓﻨﻪ و ﻣﻼزﻣﮥ ﻗﺒﺮه ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺎزﻋﮥ و ﻻ ﻣﺪاﻓﻌﮥ[‪.‬‬‫و ﺳﯿﻮﻃﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ اﻟﺨﻠﻔﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 168‬از ‪196‬‬‫]روي اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎن أّن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب )رض( ﺧﻄﺐ اﻟّﻨﺎس ﻣﺮﺟﻌﻪ ﻣﻦ اﻟﺤـّﺞ ﻓﻘﺎل ﻓﯽ ﺧﻄﺒﺘﻪ ﻗﺪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻓﻼﻧﺎ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟﻮ ﻣﺎت ﻋﻤﺮ‬‫ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ ﻓﻼ ﯾﻐﺘﺮّن اﻣﺮأ أن ﯾﻘﻮل أّن ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘـﮥ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﻬﺎ ﮐـﺬﻟﮏ إﻟّﺎ أّن اﻟﱠﻠﻪ وﻗﯽ ﺷـّﺮﻫﺎ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﯿﻮم ﻣﻦ ﻗﻄﻊ‬‫إﻟﯿﻪ اﻷﻋﻨـﺎق ﻣﺜـﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬و إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺧﯿﺮﻧﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّن ﻋﻠّﯿﺎ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻣﻦ ﻣﻌﻬﻤﺎ ﺗﺨّﻠﻔﻮا‬‫ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ و ﺗﺨّﻠﻔﺖ اﻷﻧﺼـﺎر ﻋّﻨـﺎ ﺑﺄﺟﻤﻌﻬﺎ ﻓﯽ ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة و اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! اﻧﻄﻠﻖ ﺑﻨﺎ‬‫إﻟﯽ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﻧﺆﻣﻬﻢ ﺣّﺘﯽ ﻟﻘﯿﻨﺎ رﺟﻼن ﺻﺎﻟﺤﺎن ﻓﺬﮐﺮا ﻟﻨﺎ اﻟّﺬي ﺻـﻨﻊ اﻟﻘﻮم ﻓﻘﺎل‪ :‬أﯾﻦ ﺗﺮﯾﺪون ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ؟‬‫ﻗﻠﺖ‪ :‬ﻧﺮﯾـﺪ إﺧﻮاﻧﻨـﺎ ﻣﻦ اﻷﻧﺼـﺎر ﻓﻘﺎﻻـ ﻋﻠﯿﮑﻢ أن ﻻـ ﺗﻘﺮﺑﻮﻫﻢ و اﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ ﯾـﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺄﺗﯿّﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﺣّﺘﯽ‬‫ﺟﺌﻨﺎﻫﻢ ﻓﯽ ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة ﻓﺈذا ﻫﻢ ﻣﺠﺘﻤﻌﻮن و إذا ﺑﯿﻦ ﻇﻬﺮاﻧﯿﻬﻢ رﺟﻞ ﻣﺰﻣﻞ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻗﺎﻟﻮا اﺑﻦ ﻋﺒﺎدة‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪:‬‬‫ﻣﺎﻟﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬وﺟﻊ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺟﻠﺴـﻨﺎ ﻗﺎم ﺧﻄﯿﺒﻬﻢ ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ و ﻗﺎل‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ؛ ﻓﻨﺤﻦ أﻧﺼﺎر اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﺘﯿﺒﮥ اﻹﺳـﻼم و أﻧﺘﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ‬‫اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ رﻫـﻂ ﻣّﻨﺎ و ﻗـﺪ دﻓﺖ داﻓﻪ ﻣﻨﮑﻢ ﺗﺮﯾـﺪون أن ﺗﺨﺘﺰﻟﻮﻧﺎ ﻣﻦ أﺻـﻠﻨﺎ و ﺗﺤﺼـﻨﻮﻧﻨﺎ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ! ﻓﻠّﻤﺎ ﺳـﮑﺖ أردت أن أﺗﮑﻠّﻢ‪ ،‬و ﻗﺪ‬‫ﮐﻨﺖ زّورت ﻣﻘﺎﻟـﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ أردت أن أﻗﻮﻟﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﮐﻨﺖ اداري ﻣﻨﻪ ﺑﻌﺾ اﻟﺤّﺪ‪ ،‬و ﻫﻮ ﮐﺎن أﺣﻠﻢ ﻣّﻨﯽ و أوﻗﺮ؛ ﻓﻘﺎل‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠﯽ رﺳـﻠﮏ! ﻓﮑﺮﻫﺖ أن أﻏﻀـﺒﻪ و ﮐﺎن أﻋﻠﻢ ﻣّﻨﯽ؛ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺮك ﻣﻦ ﮐﻠﻤﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ ﻓﯽ ﺗﺰوﯾﺮي إﻟّﺎ ﻗﺎﻟﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﺪاﻫﺘﻪ و أﻓﻀﻞ‬‫ﺣّﺘﯽ ﺳﮑﺖ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻣﺎ ﺑﻌﺪ! ﻓﻤﺎ ذﮐﺮﺗﻢ ﻣﻦ ﺧﯿﺮ ﻓﺄﻧﺘﻢ أﻫﻠﻪ و ﻟﻢ ﺗﻌﺮف اﻟﻌﺮب ﻫﺬا اﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻟﻬﺬا اﻟﺤّﯽ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬ﻫﻢ أوﺳﻂ اﻟﻌﺮب ﻧﺴﺒﺎ‬‫و دارا و ﻗﺪ رﺿﯿﺖ ﻟﮑﻢ أﺣﺪ ﻫﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ أّﯾﻬﻤﺎ ﺷﺌﺘﻢ‪ ،‬ﻓﺄﺧﺬ ﺑﯿﺪي و ﺑﯿﺪ أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠّﺮاح‪ ،‬ﻓﻠﻢ أﮐﺮه ﻣّﻤﺎ ﻗﺎل ﻏﯿﺮﻫﺎ و ﮐﺎن و اﻟﱠﻠﻪ‬‫أن أﻗﺪم ﻓﺘﻀﺮب ﻋﻨﻘﯽ ﻻ ﯾﻘﺮﺑﻨﯽ ذﻟﮏ ﻣﻦ إﺛﻢ أﺣّﺐ إﻟّﯽ ﻣﻦ أن أﺗﺄﻣّﺮ ﻋﻠﯽ ﻗﻮم ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ! ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪869 :‬‬‫ﻣﻦ اﻷﻧﺼـﺎر‪ :‬أﻧـﺎ ﺟـﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤـّﮑ ﮏ و ﻋـﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ‪ ،‬ﻣّﻨـﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ أﻣﯿﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ ﻗﺮﯾﺶ! و ﮐﺜﺮ اﻟّﻠﻐﻂ و ارﺗﻔﻌﺖ اﻷﺻﻮات ﺣّﺘﯽ‬‫ﺧﺸـﯿﺖ اﻻﺧﺘﻼف ﻓﻘﻠﺖ اﺑﺴﻂ ﯾﺪك ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! ﻓﺒﺴﻂ ﯾﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﺘﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون ﺛّﻢ ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻷﻧﺼﺎر‪ ،‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﺟﺪﻧﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﺣﻀـﺮﻧﺎ‬‫أﻣﺮا ﻫﻮ أوﻓﻖ ﻣﻦ ﻣﺒﺎﯾﻌﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﺧﺸـﯿﻨﺎ إن ﻓﺎرﻗﻨﺎ اﻟﻘﻮم و ﻟﻢ ﺗﮑﻦ ﺑﯿﻌﮥ أن ﯾﺤﺪﺛﻮا ﺑﻌﺪﻧﺎ ﺑﯿﻌﮥ ﻓﺈّﻣﺎ أن ﻧﺘﺎﺑﻌﻬﻢ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻻ ﻧﺮﺿﯽ و إّﻣﺎ أن‬‫ﻧﺨﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﯿﮑﻮن ﻓﯿﻪ ﻓﺴﺎد[‪.‬‬‫ﺻﺤﯿﺢ اﻟﺒﺨﺎري و ﺻﺤﯿﺢ ﻣﺴّﻠﻢ اﺻﺢ اﻟﮑﺘﺐ ﺑﻌﺪ اﻟﻘﺮآن ﺑﺎﻻﺟﻤﺎع‬‫و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬روي اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎن اﻟﺒﺨﺎرّي و ﻣﺴـﻠّﻢ ﻓﯽ ﺻﺤﯿﺤﯿﻬﻤﺎ اﻟﻠّﺬﯾﻦ ﻫﻤﺎ أﺻّﺢ اﻟﮑﺘﺐ ﺑﻌﺪ اﻟﻘﺮآن ﺑﺈﺟﻤﺎع ﻣﻦ‬‫ﯾﻌﺘـّﺪ ﺑﻪ أّن ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺧﻄﺐ اﻟﻨﺎس ﻣﺮﺟﻌﻪ ﻣﻦ اﻟﺤّﺞ ﻓﻘﺎل ﻓﯽ ﺧﻄﺒﺘﻪ‪ :‬ﻗﺪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أّن ﻓﻼﻧﺎ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻟﻮ ﻣﺎت ﻋﻤﺮ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻓﻼﻧﺎ!‬‫ﻓﻼ ﯾﻐﺘﺮن )ﯾﻐّﺮّن‪ .‬ظ( اﻣﺮأ أن ﯾﻘﻮل إّن ﺑﯿﻌـﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘـﮥ‪ ،‬أﻻ و إﻧّﻬﺎ ﮐﺬﻟﮏ إﻟّﺎ أّن اﻟﱠﻠﻪ وﻗﯽ ﺷـّﺮﻫﺎ‪ ،‬و ﻟﯿﺲ ﻓﯿﮑﻢ اﻟﯿﻮم ﻣﻦ ﺗﻘﻄﻊ‬‫إﻟﯿﻪ اﻷﻋﻨـﺎق ﻣﺜـﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬و إﻧّﻪ ﮐﺎن ﻣﻦ ﺧﺒﺮﻧﺎ ﺣﯿﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أّن ﻋﻠّﯿﺎ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻣﻦ ﻣﻌﻬﻤﺎ ﺗﺨّﻠﻔﻮا‬‫ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ و ﺗﺨﻠّﻔﺖ اﻷﻧﺼـﺎر ﻋّﻨﺎ ﺑﺄﺟﻤﻌﻬﺎ ﻓﯽ ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة‪ ،‬و اﺟﺘﻤﻊ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! اﻧﻄﻠﻖ ﺑﻨﺎ‬‫إﻟﯽ إﺧﻮاﻧﻨـﺎ ﻣﻦ اﻷﻧﺼـﺎر‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨـﺎ ﻧﺆّﻣﻬﻢ‪ -‬أي ﻧﻘﺼـﺪﻫﻢ‪ -‬ﺣّﺘﯽ ﻟﻘﯿﻨﺎ رﺟﻼن ﺻﺎﻟﺤﺎن ﻓـﺬﮐﺮ ﻟﻨﺎ اﻟّـﺬي ﺻـﻨﻊ اﻟﻘﻮم‪ ،‬ﻗﺎﻻ أﯾﻦ ﺗﺮﯾـﺪون ﯾﺎ‬‫ﻣﻌﺸﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ؟ ﻓﻘﻠﻨﺎ‪:‬‬‫ﻧﺮﯾـﺪ إﺧﻮاﻧﻨﺎ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻻ ﻋﻠﯿﮑﻢ أن ﺗﻘﺮﺑﻮﻫﻢ و اﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ! ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻨﺄﺗﯿّﻨﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺎﻧﻄﻠﻘﻨﺎ ﺣّﺘﯽ ﺟﺌﻨﺎ ﻫﻢ‬‫ﻓﯽ ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة ﻓﺈذا ﻫﻢ ﻣﺠﺘﻤﻌﻮن ﻓﺈذا ﺑﯿﻦ ﻇﻬﺮاﻧﯿﻬﻢ رﺟﻞ ﻣﺰﻣﻞ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ ﻫﺬا؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﻌﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎدة‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﺎ ﻟﻪ؟‬‫ﻗـﺎﻟﻮا‪ :‬وﺟﻊ‪ ،‬ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﺟﻠﺴـﻨﺎ ﻗـﺎم ﺧﻄﯿﺒﻬﻢ ﻓـﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻤـﺎ ﻫﻮ أﻫﻠﻪ و ﻗـﺎل‪ :‬أﻣـﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﻨﺤﻦ أﻧﺼﺎر اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﺘﯿﺒـﮥ اﻹﺳـﻼم و أﻧﺘﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ‬‫اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ رﻫﻂ ﻣّﻨﺎ و ﻗـﺪ دﻓﺖ داﻓـﮥ ﻣﻨﮑﻢ‪ ،‬أي دّب ﻗﻮم ﻣﻨﮑﻢ ﺑﺎﻻﺳـﺘﻌﻼء و اﻟّﺘﺮﻓﻊ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﺗﺮﯾﺪون أن ﺗﺨﺰﻟﻮﻧﺎ ﻣﻦ أﺻـﻠﻨﺎ و ﺗﺤﻀـﻨﻮﻧﺎ ﻣﻦ‬‫اﻷﻣﺮ أي ﺗﻨﺤﻮﻧﺎ ﻋﻨﻪ و ﺗﺴﺘﺒّﺪون ﺑﻪ دوﻧﻨﺎ ﻓﻠّﻤﺎ ﺳﮑﺖ أردت أن أﺗﮑّﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 169‬از ‪196‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪870 :‬‬‫و ﻗـﺪ ﮐﻨﺖ زّورت ﻣﻘﺎﻟـﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ أردت أن أﻗﻮﻟﻬﺎ ﺑﯿﻦ ﯾـﺪي أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬و ﻗـﺪ ﮐﻨﺖ اداري ﻣﻨﻪ ﺑﻌﺾ اﻟﺤّﺪ و ﻫﻮ ﮐﺎن أﺣﻠﻢ ﻣّﻨﯽ و أوﻗﺮ‪.‬‬‫ﻓﻘـﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻋﻠﯽ رﺳـﻠﮏ! ﻓﮑﺮﻫﺖ أن أﻏﻀـﺒﻪ و ﮐـﺎن أﻋﻠﻢ ﻣّﻨﯽ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺗﺮك ﻣﻦ ﮐﻠﻤـﮥ أﻋﺠﺒﺘﻨﯽ ﻓﯽ ﺗﺰوﯾﺮي إﻟّﺎ ﻗﺎﻟﻬﺎ ﻓﯽ ﺑﺪﯾﻬـﮥ و‬‫أﻓﻀـﻞ ﺣّﺘﯽ ﺳـﮑﺖ؛ ﻓﻘـﺎل‪ ،‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﻤﺎ ذﮐﺮﺗﻢ ﻣﻦ ﺧﯿﺮ ﻓﺄﻧﺘﻢ أﻫﻠﻪ و ﻟﻢ ﺗﻌﺮف اﻟﻌﺮب ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻟﻬـﺬا اﻟﺤّﯽ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ‪ ،‬ﻫﻢ أوﺳـﻂ‬‫اﻟﻌﺮب ﻧﺴـﺒﺎ و دارا و ﻗﺪ رﺿﯿﺖ ﻟﮑﻢ أﺣﺪ ﻫﺬﯾﻦ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ أّﯾﻬﻤﺎ ﺷﺌﺘﻢ‪ ،‬و أﺧﺬ ﺑﯿﺪي و ﺑﯿﺪ أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠﺮاح ﻓﻠﻢ اﮐﺮه ﻣﺎ ﻗﺎل ﻏﯿﺮﻫﺎ و‬‫ﻻـن و اﻟﱠﻠﻪ أن أﻗـﺪم ﻓﺘﻀـﺮب ﻋﻨﻘﯽ ﻻـ ﯾﻘﺮﺑﻨﯽ ذﻟﮏ ﻣﻦ إﺛﻢ أﺣّﺐ اﻟّﯽ ﻣﻦ أن أﺗﺄﻣﺮ ﻋﻠﯽ ﻗﻮم ﻓﯿﻬﻢ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ! ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر‪ -‬أي‬‫ﻫﻮ اﻟﺤﺒﺎب ﺑﻤﻬﻤﻠـﮥ ﻣﻀـﻤﻮﻣﮥ ﻓﻤﻮّﺣـ ﺪة‪ -‬اﺑﻦ اﻟﻤﻨـﺬر‪ :‬أﻧﺎ ﺟـﺬﯾﻠﻬﺎ اﻟﻤﺤّﮑﮏ و ﻋـﺬﯾﻘﻬﺎ اﻟﻤﺮّﺟﺐ أي أﻧﺎ ﯾﺸـﺘﻔﯽ ﺑﺮأﯾﯽ و ﺗﺪﺑﯿﺮي و أﻣﻨﻊ‬‫ﺑﺠﻠﺪﺗﯽ و ﻟﺤﻤﺘﯽ ﮐّﻞ ﻧﺎﺋﺒﮥ ﺗﻨﻮﺑﻬﻢ‪ ،‬دّل ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻣﺎ ﻓﯽ ﮐﻼﻣﻪ ﻣﻦ اﻻﺳـﺘﻌﺎرة ﺑﺎﻟﮑﻨﺎﯾﮥ اﻟﻤﺨّﯿﻞ ﻟﻬﺎ ﺑﺬﮐﺮ ﻣﺎ ﯾﻼﺋﻢ اﻟﻤﺸّﺒﻪ ﺑﻪ؛ إذ ﻣﻮﺿﻮع‬‫اﻟﺠـﺬﯾﻞ اﻟﻤﺤّﮑﮏ‪ -‬و ﻫﻮ ﺑﺠﯿﻢ ﻓﻤﻌﺠﻤـﮥ‪ -‬ﺗﺼـﻐﯿﺮ ﺟـﺬل ﻋﻮد ﯾﻨﺼﺐ ﻓﯽ اﻟﻌﻄﻦ ﻟﺘﺤﺘﮏ ﺑﻪ اﻹﺑﻞ اﻟﺠﺮﺑﺎء‪ ،‬و اﻟّﺘﺼـﻐﯿﺮ ﻟﻠﺘﻌﻈﯿﻢ‪ ،‬و اﻟﻌﺬق‬‫ﺑﻔﺘـﺢ اﻟﻌﯿﻦ ﻟا ّﻨﺨﻠـﮥ ﺑﺠﻤﻠﻬـﺎ‪ ،‬ﻓﺎﺳـﺘﻌﺎرة ﻟﻤـﺎ ذﮐﺮﻧـﺎه‪ ،‬و اﻟﻤﺮﺟﺐ ﺑـﺎﻟﺠﯿﻢ؛ و ﻏﻠﻂ ﻣﻦ ﻗﺎل ﺑﺎﻟﺤﺎء‪ ،‬ﻣﻦ ﻗﻮﻟﻬﻢ‪ ،‬ﻧﺨﻠـﮥ رﺟﺒـﮥ‪ ،‬و ﺗﺮﺟﯿﺒﻬﺎ ﺿـّﻢ‬‫أﻋـﺬاﻗﻬﺎ إﻟﯽ ﺳـﻌﻔﺎﺗﻬﺎ و ﺷـّﺪﻫﺎ ﺑـﺎﻟﺨﻮض ﻟﺌﻼ ﯾﻨّﻔﻀـﻬﺎ اﻟّﺮﯾـﺢ أو ﯾﺼﻞ إﻟﯿﻬﺎ أﮐﻞ‪ .‬ﻣّﻨﺎ أﻣﯿﺮ و ﻣﻨﮑﻢ أﻣﯿﺮ‪ ،‬ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ ﻗﺮﯾﺶ! و ﮐﺜﺮ اﻟّﻠﻐﻂ و‬‫ارﺗﻔﻌﺖ اﻷـﺻﻮات ﺣّﺘﯽ ﺧﺸـﯿﺖ اﻻﺧﺘﻼف ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬اﺑﺴﻂ ﯾـﺪك ﯾﺎ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ! ﻓﺒﺴﻂ ﯾـﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﺘﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون ﺛّﻢ ﺑﺎﯾﻌﻪ اﻷﻧﺼﺎر أﻣﺎ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﺟـﺪﻧﺎ ﻓﯿﻤﺎ ﺣﻀـﺮﻧﺎ أﻣﺮا ﻫﻮ أوﻓﻖ ﻣﻦ ﻣﺒﺎﯾﻌﮥ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﺧﺸـﯿﻨﺎ إن ﻓﺎرﻗﻨﺎ اﻟﻘﻮم و ﻟﻢ ﺗﮑﻦ ﺑﯿﻌﮥ أن ﯾﺤﺪﺛﻮا ﺑﻌﺪﻧﺎ ﺑﯿﻌﮥ ﻓﺈّﻣﺎ أن ﻧﺒﺎﯾﻌﻬﻢ‬‫ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﻻ ﻧﺮﺿﯽ و إّﻣﺎ أن ﻧﺨﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﯿﮑﻮن ﻓﯿﻪ ﻓﺴﺎد[ و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣّﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻻ ﯾﻘﺪح ﻓﯽ ﺣﮑﺎﯾﮥ اﻹﺟﻤﺎع ﺗﺄّﺧﺮ ﻋﻠﯽ‬‫و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و اﻟﻌّﺒﺎس و ﻃﻠﺤﮥ ﻣّﺪة ﻻﻣﻮر ﻣﻨﻬﺎ أﻧّﻬﻢ رأوا أّن اﻷﻣﺮ ﺗّﻢ ﺑﻤﻦ ﺗﯿّﺴﺮ ﺣﻀﻮره ﺣﯿﻨﺌﺬ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺤّﻞ و اﻟﻌﻘﺪ‪ ،‬و ﻣﻨﻬﺎ أﻧّﻬﻢ ﻟّﻤﺎ ﺟﺎؤا و‬‫ﺑﺎﯾﻌﻮا اﻋﺘﺬروا ﮐﻤﺎ ﻣّﺮ ﻋﻦ اﻷّوﻟﯿﻦ ﻣﻦ ﻃﺮق ﺑﺄﻧّﻬﻢ أّﺧﺮوا ﻋﻦ اﻟﻤﺸﻮرة ﻣﻊ أّن ﻟﻬﻢ ﻓﯿﻬﺎ ﺣﻘﺎ ﻻ ﻟﻠﻘﺪح ﻓﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪871 :‬‬‫ﺧﻼﻓﮥ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ‪ ،‬ﻫﺬا ﻣﻊ اﻻﺣﺘﯿﺎج ﻓﯽ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻟﺨﻄﺮه إﻟﯽ اﻟّﺸﻮري اﻟّﺘﺎّﻣﮥ و ﻟﻬﺬا ﻣّﺮ ﻋﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﺴـﻨﺪ ﺻـﺤﯿﺢ أّن ﺗﻠﮏ اﻟﺒﯿﻌﮥ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﻠﺘﮥ و‬‫ﻟﮑﻦ وﻗﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﺷّﺮﻫﺎ![‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﮐﻪ ﺑﻮدن ﺣّﻖ ﺑـﺎ آن ﺟﻨﺎب و ﺑﻮدن آن ﺟﻨﺎب ﺑﺎ ﺣّﻖ از ﻧّﺺ ﻧﺒﻮي ﻣﺤﻘﻘﺴﺖ وﻗﻮع ﺑﯿﻌﺖ‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ را در ﺣـﺎﻟﺖ ﻏﯿﺒﺖ ﻣﺸـﯿﺮﯾﻦ ﻣﯽداﻧﺴﺖ و ﺑﺎﯾﻦ ﺳـﺒﺐ ﻓﺴﺎد و ﺑﻄﻼن آن را ﺑﺮ أرﺑﺎب أﻟﺒﺎب و أذﻫﺎن و أﺻـﺤﺎب اﺳـﻼم و اﯾﻤﺎن‬‫ﻇﺎﻫﺮ و ﻋﯿﺎن ﻣﯽﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و ﺷﺎﻫﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ أﺷـﻌﺎر ﺑﻼﻏﺖ ﺷﻌﺎر آن ﺟﻨﺎﺑﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎب ﺳّﯿﺪ رﺿﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺮﺣﻤﮥ آن را در »ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ«‬‫ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ آن را در »ﺷﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﺘﻮﺿﯿﺢ و ﺗﺄﯾﯿﺪ و ﺗﺸﺮﯾﺢ و ﺗﺴﺪﯾﺪ آن در إﻇﻬﺎر ﺣّﻖ‬‫اﻓﺰوده‪ ،‬و در ﻣﻘﺎم ﺟﻮاب از ﻣﻀﻤﻮن ﺣﻘﺎﺋﻖ ﻣﺸﺤﻮن آن ﺑﻮﺟﻪ ﻧﺎﭼﺎري ﻣﺴﻠﮏ ﺗﻀﺠﯿﻊ ﺟﺎﻟﺐ اﻟّﺘﻘﺮﯾﻊ ﭘﯿﻤﻮده‪.‬‬‫ﺟﻨﺎب ﺳّﯿﺪ رﺿﯽ )رﺣﻤﻪ اﻟﱠﻠﻪ( در »ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬‫]و ﻗﺎل ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم‪ :‬وا ﻋﺠﺒﺎ! أ ﺗﮑﻮن اﻟﺨﻼﻓﮥ ﺑﺎﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ و ﻻ ﺗﮑﻮن ﺑﺎﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ و اﻟﻘﺮاﺑﮥ!‬‫و روي ﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﺷﻌﺮ ﻓﯽ ﻫﺬا اﻟﻤﻌﻨﯽ‪:‬‬‫ﻓﺈن ﮐﻨﺖ ﺑﺎﻟّﺸﻮري ﻣﻠﮑﺖ اﻣﻮرﻫﻢ ﻓﮑﯿﻒ ﺑﻬﺬا و اﻟﻤﺸﯿﺮون ﻏّﯿﺐ!‬‫و إن ﮐﻨﺖ ﺑﺎﻟﻘﺮﺑﯽ ﺣﺠﺠﺖ ﺧﺼﻮﻣﻬﻢ ﻓﻐﯿﺮك أوﻟﯽ ﺑﺎﻟّﻨﺒّﯽ و أﻗﺮب‬‫و اﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺤﺪﯾﺪ در »ﺷﺮح ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣﺪﯾﺜﻪ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻓﯽ اﻟّﻨﺜﺮ و اﻟّﻨﻈﻢ اﻟﻤﺬﮐﻮرﯾﻦ ﻣﻊ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ‪ ،‬أّﻣﺎ اﻟّﻨﺜﺮ ﻓﺈﻟﯽ ﻋﻤﺮ‬‫ﺗﻮﺟﯿﻬﻪ ﻷّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻟّﻤﺎ ﻗﺎل ﻟﻌﻤﺮ‪ :‬اﻣﺪد ﯾﺪك!‬‫ﻗﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪ :‬أﻧﺖ ﺻﺎﺣﺐ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﻤﻮاﻃﻦ ﮐّﻠﻬﺎ ﺷّﺪﺗﻬﺎ و رﺧﺎﺋﻬﺎ ﻓﺎﻣﺪد أﻧﺖ ﯾﺪك! ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻟا ّﺴـ ﻼم‪:‬‬‫إذا اﺣﺘﺠﺠﺖ ﻻﺳـﺘﺤﻘﺎﻗﻪ اﻷﻣﺮ ﺑﺼـﺤﺒﺘﻪ إّﯾﺎه ﻓﯽ اﻟﻤﻮاﻃﻦ ﻓﻬّﻠﺎ ﺳـﻠﻤﺖ اﻷﻣﺮ إﻟﯽ ﻣﻦ ﻗﺪ ﺷﺮﮐﻪ ﻓﯽ ذﻟﮏ و زاد ﻋﻠﯿﻪ ﺑﺎﻟﻘﺮاﺑﮥ؟! و أّﻣﺎ اﻟﻨﻈﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 170‬از ‪196‬‬‫ﻓﻤﻮّﺟﻪ إﻟﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻷّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﺎج اﻷﻧﺼﺎر ﻓﯽ اﻟّﺴـ ﻘﯿﻔﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﺤﻦ ﻋﺸـﯿﺮة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺑﯿﻀﺘﻪ اﻟّﺘﯽ ﺗﻔﻘﺄت ﻋﻨﻪ‪،‬‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﺑﻮﯾﻊ اﺣﺘّﺞ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس ﺑﺒﯿﻌﺘﻪ و أﻧّﻬﺎ ﺻﺪرت ﻋﻦ أﻫﻞ اﻟﺤّﻞ و اﻟﻌﻘﺪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم‪ :‬أﻣﺎ اﺣﺘﺠﺎﺟﮏ ﻋﻠﯽ اﻷﻧﺼﺎر ﺑﺄﻧّﮏ ﻣﻦ‬‫ﺑﯿﻀﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﻣﻦ ﻗﻮﻣﻪ ﻓﻐﯿﺮك أﻗﺮب‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪872 :‬‬‫ﻧﺴـﺒﺎ ﻣﻨﮏ إﻟﯿﻪ‪ ،‬و أّﻣﺎ اﺣﺘﺠﺎﺟﮏ ﺑﺎﻻﺧﺘﯿﺎر و رﺿﺎء اﻟﺠﻤﺎﻋـﮥ ﺑﮏ ﻓﻘـﺪ ﮐﺎن ﻗﻮم ﻣﻦ ﺟﻤﻠـﮥ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻏﺎﺋﺒﯿﻦ ﻟﻢ ﯾﺤﻀـﺮوا اﻟﻌﻘـﺪ ﻓﮑﯿﻒ‬‫ﯾﺜﺒﺖ؟!‬‫و أﻋﻠﻢ أّن اﻟﮑﻼم ﻓﯽ ﻫﺬا ﺑﺘﻀّﻤﻨﻪ ﮐﺘﺐ أﺻﺤﺎﺑﻨﺎ ﻓﯽ اﻹﻣﺎﻣﮥ و ﻟﻬﻢ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻟﻘﻮل أﺟﻮﺑﮥ ﻟﯿﺲ ﻫﺬا ﻣﻮﺿﻊ ذﮐﺮﻫﺎ[‪ .‬اﻧﺘﻬﯽ‪.‬‬‫و ﻟﺘﻌﻢ ﻣﺎ ﻗﺎل ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤﺎﺋﻨﺎ اﻷﻋﻼم ﺑﻌـﺪ ﻧﻘﻞ ﻫـﺬا اﻟﮑﻼم‪ :‬أﻗﻮل‪ :‬ﻻ ﯾﺨﻔﯽ ﻋﻠﯿﮏ أّن ﻫـﺬا ﺗﺪﻟﯿﺲ ﻣﺤﺾ إذ ﻟﯿﺲ ﻟﻬﺬا اﻻﺣﺘﺠﺎج ﺟﻮاب‬‫أﺻﻼ و ﻟﻮ ﮐﺎن ﻟﻪ ﺟﻮاب ﻣﻘﺮوﻧﺎ ﺑﺎﻟّﺼﻮاب ﻟﻤﺎ ﺗﺮﮐﻪ اﻟﺒﺘﮥ‪ ،‬إذ ﻻ ﻋﻄﺮ ﺑﻌﺪ ﻋﺮوس!‪.‬‬‫ﻫﻔﺘﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ذﮐﺮ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﺮاي ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﺘﺒﻮع اﻷﻏﺜﺎم ﺧﯿﻠﯽ ﻣﻀّﺮت ﻋﻈﻤﯽ دارد؛ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺼﯿﺒﺖ ﮐﺒﺮي ﺑﺮ ﺳﺮ آدﻣﯽ آرد‪.‬‬‫ﺑﯿﺎﻧﺶ آﻧﮑﻪ‪ :‬دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﺮ وﺟﻮب و ﻟﺰوم ﻣﺸﻮرت از ﺟﻤﯿﻊ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر اﺳﺖ و ﺣﻀﺮت ﺧﺎﻟﻔﻪ أّول وﻗﺖ‬‫اﺳـﺘﺨﻼف ﺛﺎﻧﯽ ﺷﺎﻧﯽ ﻫﺮﮔﺰ ﻣﺸﻮرت ﺑﺎ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر ﻧﻔﺮﻣﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ وﺻﻒ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ أﺟّﻠﻪ أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب‬‫ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿـﺎب و اﺟﻤﺎﻋﺸﺎن ﺑﺮ ﺗﺮك و ﻫﺠﺮ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب آن ﻓّﻆ ﻏﻠﯿﻆ اﻟﻘﻠﺐ را ﺑﺮ اّﻣﺖ ﻣﺮﺣﻮﻣﻪ ﻣﺴـﻠّﻂ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ؛ و‬‫آن ﻗﺪر در ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻋﻤﺮي ﮔﺮم ﺟﻮﺷـﯿﺪﻧﺪ و ﺑﺤّﺪي در ﺗﺴـﻠﯿﻂ آن ﺟﻐﻄﺮي ﺳﻠﯿﻂ ﮐﻮﺷﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺒﺎر أﺻﺤﺎب ﻧﺒﻮي را ﻋﺮﺿﻪ ﺗﺄﻧﯿﺐ و‬‫ﺗﺸﻮﯾﺮ و ﺗﺜﺮﯾﺐ و ﺗﻌﯿﯿﺮ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ؛ و أﻋﻼم ﮐﻤﺎل ﺗﺸـﻨﯿﻊ و ﺗﻮﻫﯿﻦ و ﺗﻘﺮﯾﻊ و ﺗﻬﺠﯿﻦ أﮐﺎﺑﺮ أﺻـﺤﺎب ﺧﯿﺮ اﻷﻧﺎم ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ آﻻف اﻟّﺼﻠﻮة و‬‫اﻟّﺴﻼم ﺑﺄﯾﺪي ﻋﺬل و ﻣﻼم ﺑﺮ اﻓﺮاﺧﺘﻨﺪ!‪.‬‬‫اﮔﺮ ﺑـﺎور ﻧـﺪاري ﺷـﻄﺮي از رواﯾﺎت و أﺧﺒﺎر ﻋﻠﻤﺎي أﺧﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ ﮐﻪ درﯾﻦ ﺑﺎب آوردهاﻧـﺪ ﺑﺮاي ﺗﻮ ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ و در ﻋﺒﺮت أﺻـﺤﺎب‬‫ﺧﺒﺮت ﺑﻮﺟﻪ أﺣﺴﻦ ﻣﯽاﻓﺰاﯾﻢ‪.‬‬‫داﺳﺘﺎن اﺳﺘﺨﻼف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﺧﻄﺎب را و اﻋﺘﺮض ﻣﺮدم ﺑﻌﻤﻞ او و وﺻﯿﺖ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻌﻤﺮ و ﻧﻘﻞ اﻗﻮال و رواﯾﺎت ﺟﻤﯿﻊ اﻫﻞ ﺳﯿﺮ و ﺗﻮارﯾﺦ و ﻏﯿﺮ‬‫ﻫﻢ در ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺘﺨﻼف‬‫ﻗﺎﺿـﯽ أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ ﯾﻌﻘﻮب ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ در ﮐﺘﺎب »اﻟﺨﺮاج« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺧﺎﻟﺪ ﻋﻦ زﺑﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث أو اﺑﻦ )ﻋﻦ أﺑﯽ‪.‬‬‫خ‪ .‬ل‪ (.‬ﺳﺎﺑﻂ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻤﺎ ﺣﻀﺮت اﻟﻮﻓﺎة أﺑﺎ ﺑﮑﺮ‪ -‬رض‪ -‬أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﯾﺴﺘﺨﻠﻔﻪ ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬أ ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪873 :‬‬‫ﻓّﻈـ ﺎ ﻏﻠﯿﻈـﺎ ﻟﻮ ﻗـﺪ ﻣﻠﮑﻨـﺎ ﮐﺎن أﻓّﻆ و أﻏﻠﻆ؟! ﻓﻤﺎ ذا ﺗﻘﻮل أﻧّﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗـﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ؟ ﻗﺎل‪ :‬أ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﻨﯽ رﺑﯽ؟! أﻗﻮل اﻟّﻠﻬﻢ‬‫أﻣﺮت ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ أﺑـﻮ ﯾﻮﺳـﻒ در ﮐﺘـﺎب »اﻟﺨﺮاج« وﺻـّﯿﺘﯽ از أﺑـﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﺴﻮي ﻋﻤﺮ ﻧﻘـﻞ ﮐﺮده ﮐﻪ در آن واﻗﻊﺳﺖ‪] :‬و إّن أّول ﻣـﺎ اﺣـّﺬرك ﯾـﺎ ﻋﻤﺮ‬‫ﻧﻔﺴﮏ أّن ﻟﮑّﻞ ﻧﻔﺲ ﺷـﻬﻮة ﻓﺎذا اﻋﻄﯿﺘﻬﺎ ﺗﻤﺎدت ﻓﯽ ﻏﯿﺮﻫﺎ و اﺣّﺬرك ﻫﺆﻻء ﻣﻦ أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟّﺬﯾﻦ‬‫ﻗـﺪ اﻧﺘﻔﺨﺖ أﺟﻮاﻓﻬﻢ و ﻃﻤﺤﺖ أﺑﺼﺎرﻫﻢ و أﺣﺐ ﮐّﻞ اﻣﺮئ ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻨﻔﺴﻪ و اّن ﻟﻬﻢ ﻟﺤﯿﺮة ﻋﻨﺪ ذﻟّﮥ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ؛ ﻓﺈّﯾﺎك أن ﺗﮑﻮﻧﻪ! و اﻋﻠﻢ‬‫أﻧّﻬﻢ ﻟﻦ ﯾﺰاﻟﻮا ﻋﻨﮏ ﺧﺎﺋﻔﯿﻦ ﻣﺎ ﺧﻔﺖ اﻟﱠﻠﻪ و ﻟﮏ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯿﻦ ﻣﺎ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﻃﺮﯾﻘﺘﮏ‪ .‬ﻫﺬه وﺻّﯿﺘﯽ و أﻗﺮأ ﻋﻠﯿﮏ اﻟّﺴﻼم ‪.‬‬
‫و ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ اﻟﺒﺼـﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻄﺒﻘﺎت« در ﺗﺮﺟﻤﻪ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ در ﻗّﺼﻪ اﺳﺘﺨﻼف أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ را آورده‪] :‬و ﺳﻤﻊ ﺑﻌﺾ أﺻﺤﺎب‬‫اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑـﺪﺧﻮل ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ و ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﺧﻠﻮﺗﻬﻤﺎ ﺑﻪ ﻓﺪﺧﻠﻮا ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎل ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻣﺎ‬‫أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﺮﺑّﮏ إذا ﺳﺌﻠﮏ ﻋﻦ اﺳﺘﺨﻼﻓﮏ ﻟﻌﻤﺮ ﻋﻠﯿﻨﺎ و ﻗﺪ ﺗﺮي ﻏﻠﻈﺘﻪ إﻟﺦ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 171‬از ‪196‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ اﻟﺒﺼﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻟﻄﺒﻘﺎت« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﻤﺮ آورده‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ رﺳﺘﻢ ﻋﻦ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻣﻠﯿﮑﮥ‬‫ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺛﻘﻞ أﺑﯽ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻼن و ﻓﻼن ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳّﻠﻢ ﻣﺎ ذا ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑّﮏ إذا ﻗﺪﻣﺖ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻏـﺪا و ﻗﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ اﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺟﻠﺴﻮﻧﯽ! أﺑﺎ ﻟﱠﻠﻪ ﺗﺮﻫﺒﻮﻧﯽ؟! أﻗﻮل‪ :‬اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮﻫﻢ؛ أﺧﺒﺮﻧﺎ اﻟـّﻀ ّﺤﺎك ﺑﻦ ﻣﺨﻠﺪ‬‫أﺑﻮ ﻋﺎﺻﻢ اﻟّﻨﺒﯿﻞ‪ ،‬أﻧﺎ‪ :‬ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺑﯽ زﯾﺎد ﻋﻦ ﯾﻮﺳﻒ ﺑﻦ ﻣﺎﻫﮏ ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺣﻀـﺮت أﺑﺎ ﺑﮑﺮ اﻟﻮﻓﺎة اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻤﺮ ﻓـﺪﺧﻞ‬‫ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻠّﯽ و ﻃﻠﺤﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻦ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻋﻤﺮ! ﻗﺎﻻ‪:‬‬‫ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﺮﺑﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬أ ﺑﺎﻟﱠﻠﻪ ﺗﻔﺮﻗﺎﻧﯽ؟! ﻷﻧﺎ أﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ و ﺑﻌﻤﺮ ﻣﻨﮑﻤﺎ! أﻗﻮل‪:‬‬‫اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺤّﻤﺪ اﻟﻌﺒﺴـﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﻪ در ﻣﺼّﻨﻒ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﺎ وﮐﯿﻊ و اﺑﻦ إدرﯾﺲ ﻋﻦ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺧﺎﻟﺪ ﻋﻦ زﺑﯿﺪ اﻟﺤﺮث أّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﯿﻦ ﺣﻀﺮه اﻟﻤﻮت أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﯾﺴﺘﺨﻠﻔﻪ ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓّﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪874 :‬‬‫و ﻟﻘﺪ ﻗﺪ وﻟﯿﻨﺎ ﮐﺎن أﻓّﻆ و أﻏﻠﻆ؛ ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗﺪ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ[ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻣﺴّﻠﻢ ﺑﻦ ﻗﺘﯿﺒﮥ اﻟّﺪﯾﻨﻮري در ﮐﺘﺎب »اﻹﻣﺎﻣﮥ و اﻟّﺴﯿﺎﺳﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻣﺮض أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟـّﺼ ّﺪﯾﻖ و اﺳـﺘﺨﻼﻓﻪ ﻋﻤﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ إّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﻞ ﺳـﻨﺘﯿﻦ و ﺷـﻬﻮرا ﺛّﻢ ﻣﺮض ﻣﺮﺿﻪ اﻟّﺬي ﻣﺎت ﻓﯿﻪ‪،‬‬‫ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻧﺎس ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﮐﯿﻒ أﺻـﺒﺤﺖ ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ! ﻓـﺈﻧّﯽ أرﺟـﻮ أن ﺗﮑـﻮن ﺑﺎرﯾـﺎ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أ ﺗﺮي ذﻟـﮏ؟ ﻗـﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗـﺎل أﺑـﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إﻧّﯽ ﻟﺸﺪﯾـﺪ اﻟﻮﺟﻊ و ﻟﻤـﺎ اﻟﻘﯽ و اﻧﮑﻢ ﯾـﺎ ﻣﻌﺸـﺮ‬‫اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ أﺷـّﺪ ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ وﺟﻌﯽ‪ ،‬اﻧّﯽ وﻟّﯿﺖ أﻣﺮﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ‪ ،‬ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ ﻣﻦ ذﻟﮏ أراده أن ﯾﮑﻮن ﻫـﺬا ﻷﻣﺮ ﻟﻪ و ذﻟﮏ‬‫ﻟﻤﺎ رأﯾﺘﻢ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻗﺪ أﻗﺒﻠﺖ و ﺳـﺘﻘﺒﻞ ﺣّﺘﯽ ﺗّﺘﺨﺬون ﻧﻀﺎﺋﺪ اﻟﺤﺮﯾﺮ و اﻟّﺪﯾﺒﺎج و ﺣّﺘﯽ ﯾﺄﻟﻢ أﺣﺪﮐﻢ اﻻﺿـﻄﺠﺎع ﻋﻠﯽ ﺣﺴﮏ اﻟّﺴـ ﻌﺪان و اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻻن ﯾﻘـﺪم أﺣﺪﮐﻢ ﻓﺘﻀـﺮب ﻋﻨﻘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣّﺪ ﺧﯿﺮ ﻟﻪ ﻣﻦ أن ﯾﺨﻮض ﻏﻤﺮات اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻗﺎل ﻟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﺮف‪ :‬ﺧّﻔﺾ ﻋﻠﯿﮏ ﻣﻦ ﻫﺬا‬‫ﯾﺮﺣﻤـﮏ ﻓـﺈّن ﻫـﺬا ﯾﻔﯿﻀـﮏ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺑﮏ‪ ،‬و إﻧّﻤﺎ اﻟّﻨﺎس رﺟﻼن‪ :‬رﺟﻞ رﺿـﯽ ﻣﺎ ﺻـﻨﻌﺖ ﻓﺮأﯾﻪ ﮐﺮأﯾﮏ‪ ،‬و رﺟﻞ ﮐﺮه ﻣﺎ ﺻـﻨﻌﺖ ﻓﺄﺷﺎر‬‫ﻋﻠﯿـﮏ ﺑﺮأﯾﻪ ﻣـﺎ رأﯾﻨﺎ ﻣﻦ ﺻﺎﺣﺒﮏ اﻟّـﺬي وﻟّﯿﺖ إﻟّﺎ ﺧﯿﺮا و ﻣﺎ زﻟﺖ ﺻﺎﻟﺤﺎ ﻣﺼـﻠﺤﺎ و ﻻ أراك ﺗﺄﺳـﯽ ﻋﻠﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻓﺎﺗﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫أﺟـﻞ! و اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ آﺳـﯽ إﻟّﺎ ﻋﻠﯽ ﺛﻼث ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ ﻟﯿﺘﻨﯽ ﻟﻢ أﻓﻌﻠﻬّﻦ و ﮐﻨﺖ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ و ﺛﻼث ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ ﻟﯿﺘﻨﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ و ﺛﻼث ﻟﯿﺘﻨﯽ ﺳﺄﻟﺖ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬّﻦ‪ .‬ﻓﺄّﻣـﺎ اﻟﻼـﺗﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ ﻟﯿﺘﻨﯽ ﻟﻢ أﻓﻌﻠﻬّﻦ‪ :‬ﻓﻠﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﺗﺮﮐﺖ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ و إن ﮐـﺎن أﻋﻠﻦ ﻋﻠّﯽ ﺑﺎﻟﺤﺮب! و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﯾﻮم ﺳـﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ‬‫ﺳﺎﻋـﺪة أﻧﯽ ﮐﻨﺖ ﺿـﺮﺑﺖ ﻋﻠﯽ أﺣـﺪ ﯾـﺪي اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ أﺑﯽ ﻋﺒﯿـﺪة أو ﻋﻤﺮ ﻓﮑـﺎن ﻫﻮ اﻷـﻣﯿﺮ و ﮐﻨﺖ أﻧﺎ اﻟﻮزﯾﺮ! و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﺣﯿﻦ أﺗﯿﺖ ﺑﺎﻟﻔﺠﺎءة‬‫اﻟّﺴﻠﻤﯽ ﻗﺘﻠﺘﻪ ﺳﺮﯾﺤﺎ أو أﻃﻠﻘﺘﻪ ﻧﺠﯿﺤﺎ و ﻟﻢ أﮐﻦ أﺣﺮﻗﺘﻪ ﺑﺎﻟّﻨﺎر! و أّﻣﺎ اﻟﻼﺗﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ‪ :‬ﺣﯿﻦ أوﺗﯿﺖ ﺑﺎﻷﺷﻌﺚ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ‬‫أﺳـﯿﺮا أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﻗﺘﻠﺘﻪ و ﻟﻢ أﺳـﺘﺤﯿﻪ ﻓﺈﻧّﯽ ﺳـﻤﻌﺖ ﻣﻨﻪ و اراه ﻻ ﯾﺮي ﻏّﯿﺎ و ﻻ ﺷـّﺮا إﻟّﺎ أﻋﺎن ﻋﻠﯿﻪ! و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﺣﯿﻦ ﺑﻌﺜﺖ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ إﻟﯽ‬‫اﻟّﺸﺎم أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﺑﻌﺜﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب إﻟﯽ اﻟﻌﺮاق ﻓﺄﮐﻮن ﻗﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪875 :‬‬‫ﺑﺴﻂ ﯾﺪي ﺟﻤﯿﻌﺎ ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ! و أّﻣﺎ اﻟﻼﺗﯽ ﮐﻨﺖ أوّد إﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬّﻦ‪:‬‬‫ﻓﻠﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﺳـﺄﻟﺘﻪ ﻟﻤﻦ ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه ﻓﻼ ﯾﻨﺎزﻋﻪ ﻓﯿﻪ اﺣـﺪ! و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺘﻪ ﻫﻞ ﻟﻸﻧﺼﺎر ﻓﯿﻬﺎ ﻣﻦ ﺣﻖ! و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺘﻪ ﻋﻦ‬‫ﻣﯿﺮاث ﺑﻨﺖ اﻷخ و اﻟﻌّﻤﮥ ﻓﺈّن ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﺷﯿﺌﺎ! ﺛّﻢ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻧﺎس ﻣﻦ أﺻﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ‬‫ﺧﻠﯿﻔـﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! أ ﻻ ﻧـﺪﻋﻮ ﻟﮏ ﻃﺒﯿﺒﺎ ﯾﻨﻈﺮ إﻟﯿﮏ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺪ ﻧﻈﺮ إﻟّﯽ! ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻓﻤﺎ ذا ﻗﺎل؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻓّﻌﺎل ﻟﻤﺎ ارﯾﺪ! ﻗﺎل ﻟﻬﻢ اﻧﻈﺮوا ﻣﺎ ذا‬‫أﻧﻔﻘﺖ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ ﻣـﺎل اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻓﻨﻈﺮوا ﻓـﺎذا ﻫﻮ ﺛﻤـﺎﻧﯿﻪ آﻻف درﻫﻢ ﻓﺄوﺻـﯽ أﻫﻠﻪ أن ﯾﺆّدوﻫﺎ إﻟﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ ﺑﻌـﺪه‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ دﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ‬‫ﻋّﻔـ ﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬اﮐﺘﺐ ﻋﻬـﺪي! ﻓﮑﺘﺐ ﻋﺜﻤﺎن و أﻣﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ‪ :‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﯿﻢ ﻫـﺬا ﻣﺎ ﻋﻬـﺪ ﺑﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻗﺤﺎﻓﻪ ﻋﻨـﺪ آﺧﺮ ﻋﻬـﺪه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 172‬از ‪196‬‬‫ﺑﺎﻟّﺪﻧﯿﺎ ﺧﺎرﺟﺎ ﻋﻨﻬﺎ و أّول ﻋﻬﺪه ﺑﺎﻵﺧﺮة داﺧﻼ ﻓﯿﻬﺎ‪ :‬إﻧّﯽ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﺈن ﺑّﺮ و ﻋﺪل ﻓﺬﻟﮏ ﻇّﻨﯽ ﺑﻪ و رﺟﺎي ﻓﯿﻪ‪ ،‬و‬‫إن ﺑّﺪل و ﻏّﯿﺮ ﻓﺎﻟﺨﯿﺮ أردت و ﻻ أﻋﻠﻢ اﻟﻐﯿﺐ َو َﺳَﯿْﻌَﻠُﻢ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﻇَﻠُﻤﻮا َأﱠي ُﻣﻨَْﻘَﻠٍﺐ َﯾﻨَْﻘﻠِﺒُﻮَن‬‫!« ﺛّﻢ ﺧﺘﻢ اﻟﮑﺘﺎب و رﻓﻌﻪ و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون ﺣﯿﻦ ﺑﻠﻐﻬﻢ أﻧّﻪ ﯾﺴـﺘﺨﻠﻒ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﺮاك ﻣﺴـﺘﺨﻠﻔﺎ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ و ﻗـﺪ ﻋﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻮاﺋﻘﻪ‬‫إﻟﯿﻨـﺎ و أﻧﺖ ﺑﯿﻦ أﻇﻬﺮﻧـﺎ! ﻓﮑﯿﻒ إذا وﻟّﯿﺖ ﻋﻨـﺎ و أﻧﺖ ﻻـق اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺴﺎﺋﻠـﮏ ﻓﻤـﺎ ذا أﻧﺖ ﻗﺎﺋـﻞ؟! ﻓﻘـﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ إن ﺳﺄﻟﻨﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻷﻗﻮﻟّﻦ‬‫اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮﻫﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺛّﻢ أﻣﺮ أن ﯾﺠﺘﻤﻊ ﻟﻪ اﻟّﻨـﺎس ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﻮا ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! إﻧّﻪ ﻗـﺪ ﺣﻀـﺮﻧﯽ ﻣﻦ ﻗﻀﺎء اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻤﺎ ﺗﺮون و اﻧّﻪ ﻻ ﺑـّﺪ ﻟﮑﻢ ﻣﻦ رﺟﻞ ﯾﻠﯽ أﻣﺮﮐﻢ و‬‫ﯾﺼـّﻠﯽ ﺑﮑﻢ و ﯾﻘﺎﺗـﻞ ﻋـﺪّوﮐﻢ و ﯾﻘّﺴﻢ ﺑﯿﻨﮑﻢ ﻓﯿﺌﮑﻢ ﻓـﺈن ﺷـﺌﺘﻢ اﺟﺘﻤﻌﺘﻢ ﻓﺎﯾﺘﻤﺮﺗﻢ ﺛّﻢ وﻟّﯿﺘﻢ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻣﻦ أردﺗﻢ و إن ﺷـﺌﺘﻢ اﺟﺘﻬـﺪت ﻟﮑﻢ‬‫رأﯾﯽ و و اﻟﱠﻠﻪ اﻟّﺬي ﻻ إﻟﻪ إﻟّﺎ ﻫﻮ ﻻ آﻟﻮﮐﻢ و ﻧﻔﺴﯽ ﺧﯿﺮا‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺒﮑﯽ اﻟّﻨـﺎس و ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔـﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟ أﻧﺖ ﺧﯿﺮﻧﺎ و أﻋﻠﻤﻨﺎ ﻓﺎﺧﺘﺮ ﻟﻨﺎ! ﻓﻘﺎل ﺳﺄﺟﺘﻬـﺪ ﻟﮑﻢ رأﯾﯽ و أﺧﺘﺎر ﻟﮑﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ إﻧﺸﺎء اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺨﺮﺟﻮا ﻣﻦ ﻋﻨـﺪه ﺛّﻢ أرﺳـﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻤﺮ! أﺣّﺒﮏ ﻣﺤّﺐ و أﺑﻐﻀﮏ ﻣﺒﻐﺾ و ﻗـﺪﯾﻤﺎ ﺗﺤّﺐ اﻟﺨﯿﺮ و ﺗﺒﻐﺾ اﻟﺸـّﺮ ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻ‬‫ﺣﺠﮥ ﻟﯽ ﺑﻬﺎ! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻟﮑﻦ ﺑﻬﺎ إﻟﯿﮏ ﺣﺎﺟﮥ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺣﺒﻮﺗﮏ ﺑﻬﺎ و ﻟﮑﻦ ﺣﺒﻮﺗﻬﺎ ﺑﮏ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﺧﺬ اﻟﮑﺘﺎب و اﺧﺮج ﺑﻪ إﻟﯽ اﻟّﻨﺎس و‬‫أﺧﺒﺮﻫﻢ أﻧّﻪ ﻋﻬﺪي و ﺳﻠﻬﻢ ﻋﻦ ﺳﻤﻌﻬﻢ و ﻃﺎﻋﺘﻬﻢ‪ .‬ﻓﺨﺮج ﻋﻤﺮ ﺑﺎﻟﮑﺘﺎب إﻟﯽ اﻟّﻨﺎس و أﻋﻠﻤﻬﻢ ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳﻤﻌﺎ و ﻃﺎﻋﮥ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪876 :‬‬‫ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ رﺟـﻞ‪ :‬ﻣـﺎ ﻓﯽ اﻟﮑﺘـﺎب ﯾﺎ أﺑﺎ ﺣﻔﺺ!؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ أدري و ﻟﮑّﻨﯽ أّول ﻣﻦ ﺳـﻤﻊ و أﻃﺎع‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻪ اﻟّﺮﺟﻞ‪ :‬ﻟﮑّﻨﯽ و اﻟﱠﻠﻪ أدري ﻣﺎ ﻓﯿﻪ‪:‬‬‫أّﻣﺮﺗﻪ ﻋﺎم أّول و أّﻣﺮك ﻫﻮ اﻟﻌﺎم![ و اﺣﻤـﺪ ﺑﻦ اﺳـﺤﺎق ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ واﺿـﺢ اﻟﮑﺎﺗﺐ اﻟﻌّﺒﺎﺳـﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﯿﻌﻘﻮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ«‬‫ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و اﻋﺘّﻞ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﯽ ﺟﻤﺎدي اﻵﺧﺮه ﺳـﻨﮥ ‪ 13‬ﻓﻠّﻤﺎ اﺷـﺘّﺪت ﺑﻪ اﻟﻌّﻠـﮥ ﻋﻬﺪ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﺄﻣﺮ ﻋﺜﻤﺎن أن ﯾﮑﺘﺐ ﻋﻬﺪه و‬‫ﮐﺘﺐ‪ :‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﯿﻢ ﻫﺬا ﻣﺎ ﻋﻬﺪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ إﻟﯽ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﺳـﻼم ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻓﺈﻧّﯽ أﺣﻤﺪ إﻟﯿﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ أّﻣﺎ‬‫ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻗﺪ اﺳـﺘﻌﻤﻠﺖ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﺎﺳـﻤﻌﻮا و أﻃﯿﻌﻮا و إﻧّﯽ ﻣﺎ اﻟﻮﺗﮑﻢ ﻧﺼـﺤﺎ و اﻟـّﺴ ﻼم‪ .‬و ﻗﺎل ﻟﻌﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻤﺮ!‬‫اﺣّﺒﮏ ﻣﺤّﺐ و أﺑﻐﻀﮏ ﻣﺒﻐﺾ ﻓﻠﺌﻦ أﺑﻐﺾ اﻟﺤّﻖ ﻓﻠﻘﺪﯾﻤﺎ ﻣﺎ‪ ،‬و ﻟﺌﻦ اﺳﺘﻤّﺮ ﻓﯽ اﻟﺒﺎﻃﻞ ﻓﻠﺮﺑﻤﺎ‪.‬‬‫و دﺧﻞ ﻋﺒﺪ ﻟا ّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّﺬي ﺗﻮﻓﯽ ﻓﯿﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﮐﯿﻒ أﺻـﺒﺤﺖ ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ؟! ﻓﻘﺎل أﺻﺒﺤﺖ ﻣﻮﻟﯿﺎ و ﻗﺪ زدﺗﻤﻮﻧﯽ‬‫ﻋﻠﯽ ﻣـﺎ ﺑﯽ! إن رأﯾﺘﻤﻮﻧﯽ اﺳـﺘﻌﻤﻠﺖ رﺟﻼـ ﻣﻨﮑﻢ ﻓﮑﻠّﮑﻢ ﻗـﺪ أﺻـﺒﺢ و أرم اﻧﻔﻪ و ﮐـّﻞ ﯾﻄﻠﺒﻬـﺎ ﻟﻨﻔﺴﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أﻋﻠﻢ‬‫ﺻﺎﺣﺒـﮏ إﻟّﺎ ﺻﺎﻟﺤﺎ ﻣﺼـﻠﺤﺎ ﻓﻼ ﺗﺄس ﻋﻠﯽ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ آﺳـﯽ إﻟّﺎ ﻋﻠﯽ ﺛﻠﺚ ﺧﺼﺎل ﺻـﻨﻌﺘﻬﺎ ﻟﯿﺘﻨﯽ ﻟﻢ أﮐﻦ ﺻـﻨﻌﺘﻬﺎ و ﺛﻠﺚ ﻟﻢ أﺻـﻨﻌﻬﺎ‬‫ﻟﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﺻـﻨﻌﺘﻬﺎ و ﺛﻠﺚ ﻟﯿﺘﻨﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﺎ ﻓﺄﻣﺎ اﻟّﺜﻠﺚ اﻟّﺘﯽ ﺻﻨﻌﺘﻬﺎ‪ :‬ﻓﻠﯿﺖ أﻧّﯽ ﻟﻢ أﮐﻦ ﺗﻘّﻠﺪت ﻫﺬا اﻷﻣﺮ و ﻗّﺪﻣﺖ ﻋﻤﺮ‬‫ﺑﯿﻦ ﯾﺪّي ﻓﮑﻨﺖ وزﯾﺮا ﺧﯿﺮا ﻣّﻨﯽ أﻣﯿﺮا! و ﻟﯿﺘﻨﯽ ﻟﻢ اﻓّﺘﺶ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤﮥ ﺑﻨﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ و أدﺧﻠﺘﻪ اﻟّﺮﺟﺎل و ﻟﻮ ﮐﺎن أﻏﻠﻖ ﻋﻠﯽ ﺣﺮب! و ﻟﯿﺘﻨﯽ‬‫ﻟﻢ اﺣﺮق اﻟﻔﺠﺎءة اﻟّﺴﻠﻤﯽ إّﻣﺎ أن أﮐﻮن ﻗﺘﻠﺘﻪ ﺳﺮﯾﺤﺎ أو أﻃﻠﻘﺘﻪ ﻧﺠﯿﺤﺎ! و اﻟّﺜﻠﺚ اﻟّﺘﯽ ﻟﯿﺖ أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﻓﻌﻠﺘﻬﺎ‪ :‬ﻓﻠﯿﺘﻨﯽ ﻗّﺪﻣﺖ اﻷﺷﻌﺚ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ‬‫ﻓﻀـﺮﺑﺖ ﻋﻨﻘﻪ ﻓﺈﻧّﻪ ﻣﺨّﯿﻞ إﻟّﯽ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺮي ﺷـﯿﺌﺎ ﻣﻦ اﻟّﺸّﺮ إﻻ أﻋﺎن ﻋﻠﯿﻪ! و ﻟﯿﺖ أﻧّﯽ ﺑﻌﺜﺖ أﺑﺎ ﻋﺒﯿﺪة إﻟﯽ اﻟﻤﻐﺮب و ﻋﻤﺮ إﻟﯽ أرض اﻟﻤﺸﺮق‬‫ﻓﺄﮐﻮن ﻗـّﺪﻣﺖ ﯾـﺪّي ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ! و ﻟﯿﺖ أﻧّﯽ ﻣﺎ ﺑﻌﺜﺖ ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ إﻟﯽ ﺑﺰاﺧﮥ و ﻟﮑﻦ ﺧﺮﺟﺖ ﻓﮑﻨﺖ ردءا ﻟﻪ ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ! و اﻟﺜﻠﺚ‬‫اﻟّﺘﯽ وددت أﻧﯽ ﺳﺄﻟﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻦ ﻓﻠﻤﻦ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﻼ ﻧﻨﺎزﻋﻪ ﻓﯿﻪ‪ ،‬و ﻫﻞ ﻟﻸﻧﺼﺎر ﻓﯿﻪ ﻣﻦ ﺷـﯽء‪ ،‬و ﻋﻦ اﻟﻌّﻤـ ﮥ و اﻟﺨﺎﻟـﮥ أ ﯾﻮرﺛﺎن )أ‬‫ﯾﺮﺛﺎن‪ .‬ظ( أو ﻻ ﯾﺮﺛﺎن و أﻧّﯽ ﻣﺎ أﺻﺒﺖ ﻣﻦ دﻧﯿﺎﮐﻢ ﺑﺸﯽء و ﻟﻘﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪877 :‬‬‫أﻗﻤﺖ ﻧﻔﺴـﯽ ﻓﯽ ﻣـﺎل اﻟﱠﻠﻪ و ﻓﯽء اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ ﻣﻘـﺎم اﻟﻮﺻـّﯽ ﻓﯽ ﻣﺎل اﻟﯿﺘﯿﻢ إن اﺳـﺘﻐﻨﯽ ﺗﻌّﻔﻒ و إن اﻓﺘﻘﺮ أﮐﻞ ﺑﺎﻟﻤﻌﺮوف و إن واﻟﯽ اﻷﻣﺮ‬‫ﺑﻌـﺪي ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب و اﻧّﯽ اﺳﺘﺴـﻠﻔﺖ ﻣﻦ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل ﻣﺎﻻ ﻓﺈذا ﻣّﺖ ﻓﻠﯿﺒﯿﻊ )ﻓﻠﯿﺒﻊ‪ ،‬ظ( ﺣﺎﺋﻄﯽ ﻓﯽ ﻣﻮﺿﻊ ﮐـﺬا و ﻟﯿﺮّد إﻟﯽ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﺎل‪ .‬و‬‫أوﺻـﯽ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻐﺴـﻠﻪ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ اﻣﺮأﺗﻪ ﻓﻐﺴـﻠﺘﻪ و دﻓﻦ ﻟﯿﻼـ و ورﺛﻪ أﺑﻮ ﻗﺤـﺎﻓﻪ اﻟـّﺴ ﺪس‪ .‬و ﮐـﺎن اﻟﻐﺎﻟﺐ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 173‬از ‪196‬‬‫اﻟﺨﻄـﺎب‪ .‬و ﮐـﺎﻧﺖ وﻓﺎﺗﻪ ﯾﻮم اﻟّﺜﻠﺜﺎء ﻟﺜﻤﺎن ﻟﯿﺎل ﺑﻘﯿﻦ ﻣﻦ ﺟﻤﺎدي اﻵﺧﺮة و ﻣﻦ ﺷـﻬﻮر اﻟﻌﺠﻢ ﻓﯽ »آب« و ﻗﯿﻞ ﻟﻠﯿﻠﺘﯿﻦ ﺑﻘﯿﺘﺎ ﻣﻨﻪ ﺳـﻨﮥ ‪ ،13‬و‬‫ﺻّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ ،‬و دﻓﻦ ﻓﯽ اﻟﺒﯿﺖ اﻟّﺬي ﻓﯿﻪ ﻗﺒﺮ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻟﻪ ﯾﻮم ﺗﻮﻓﯽ ﺛﻠﺚ و ﺳّﺘﻮن ﺳﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻘـﺪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﯽ ﻣﺮﺿـﺘﻪ اﻟّﺘﯽ ﺗﻮﻓﯽ ﻓﯿﻬﺎ ﻟﻌﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻋﻘﺪ اﻟﺨﻼﻓﮥ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه و‬‫ذﮐﺮ أﻧّﻪ ﻟّﻤﺎ أراد اﻟﻌﻘـﺪ ﻟﻪ دﻋﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﯿﻤﺎ ذﮐﺮ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻋﻦ اﻟﻮاﻗﺪي ﻋﻦ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳﺒﺮة ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻤﺠﯿﺪ اﺑﻦ ﺳـﻬﯿﻞ ﻋﻦ‬‫أﺑﯽ ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﻧﺰل ﺑﺄﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ -‬ره‪ -‬اﻟﻮﻓﺎة دﻋﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ ﻋﻤﺮ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل‬‫اﻟﱠﻠﻪ! ﻫﻮ و اﻟﱠﻠﻪ أﻓﻀـﻞ ﻣﻦ رأﯾﮏ ﻓﯿﻪ ﻣﻦ رﺟﻞ و ﻟﮑﻦ ﻓﯿﻪ ﻏﻠﻈـﮥ‪ .‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ذﻟﮏ ﻷﻧّﻪ ﯾﺮاﻧﯽ رﻗﯿﻘﺎ و ﻟﻮ أﻓﻀـﯽ اﻷﻣﺮ إﻟﯿﻪ ﻟﺘﺮك ﮐﺜﯿﺮا‬‫ﻣﻤﺎ ﻫﻮ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬و ﯾﺎ أﺑﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ! ﻗـﺪر ﻣﻘﺘﻪ ﻓﺮأﺗﻨﯽ إذا ﻏﻀـﺒﺖ ﻋﻠﯽ اﻟّﺮﺟﻞ ﻓﯽ اﻟﺸـﯽء أراﻧﯽ اﻟّﺮﺿـﯽ ﻋﻨﻪ و إذا ﻟﻨﺖ ﻟﻪ أراﻧﯽ اﻟّﺸّﺪة ﻋﻠﯿﻪ! ﻻ‬‫ﺗﺬﮐﺮ ﯾﺎ أﺑﺎ ﻣﺤّﻤﺪ ﻣّﻤﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﮏ ﺷـﯿﺌﺎ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﺛﻢ دﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ! أﺧﺒﺮﻧﯽ ﻋﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺖ أﺧﺒﺮ ﺑﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻠّﯽ ذاك‪ ،‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل اﻟﻠّﻬّﻢ ﻋﻠﻤﯽ ﺑﻪ أّن ﺳﺮﯾﺮﺗﻪ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ ﻋﻼﻧﯿﺘﻪ و أن ﻟﯿﺲ ﻓﯿﻨﺎ ﻣﺜﻠﻪ! ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ -‬ره‪ :-‬رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ‬‫أﺑﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﺗﺬﮐﺮ ﻣّﻤﺎ ذﮐﺮت ﻟﮏ ﺷﯿﺌﺎ ﻗﺎل‪ :‬أﻓﻌﻞ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪:‬‬‫ﻟﻮ ﺗﺮﮐﺘﻪ ﻣـﺎ ﻋـﺪوﺗﮏ! و ﻣﺎ أدري ﻟﻌّﻠﻪ ﺗﺎرﮐﻪ‪ ،‬و اﻟﺨﯿﺮة ﻟﻪ أﻟّﺎ ﯾﻠﯽ ﻣﻦ اﻣﻮرﮐﻢ ﺷـﯿﺌﺎ‪ ،‬و ﻟﻮددت أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﺧﻠﻮا ﻣﻦ اﻣﻮرﮐﻢ و أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ‬‫ﻓﯿﻤﻦ ﻣﻀﯽ ﻣﻦ ﺳﻠﻔﮑﻢ‪ ،‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ! ﻻ ﺗﺬﮐﺮن ﻣّﻤﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﮏ ﻣﻦ أﻣﺮ ﻋﻤﺮ و ﻻ ﻣّﻤﺎ دﻋﻮﺗﮏ ﻟﻪ ﺷﯿﺌﺎ! ﺛﻨﺎ‪:‬‬‫اﺑﻦ ﺣﻤﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ واﺿﺢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﻋﻦ أﺑﯽ اﻟّﺴﻔﺮ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪878 :‬‬‫أﺷـﺮف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻠﯽ اﻟﻨﺎس ﻣﻦ ﮐﻨﯿﻔﻪ و أﺳـﻤﺎء اﺑﻨﮥ ﻋﻤﯿﺲ ﻣﻤﺴﮑﺘﻪ ﻣﻮﺷﻮﻣﮥ اﻟﯿﺪﯾﻦ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬أ ﺗﺮﺿﻮن ﺑﻤﻦ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻓﺈﻧّﯽ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ أﻟﻮت ﻣﻦ ﺟﻬـﺪ اﻟّﺮأي و ﻻـ وﻟّﯿﺖ ذا ﻗﺮاﺑـﮥ و إﻧّﯽ ﻗـﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻤﺮ اﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﻓﺎﺳـﻤﻌﻮا ﻟﻪ و أﻃﯿﻌﻮا! ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ!‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﯾﺤﯿﯽ ﻋﻦ ﻋﺜﻤﺎن اﻟﻘﺮﻗﺴﺎﻧﯽ ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﺳﻔﯿﺎن ﺑﻦ ﻋﯿﯿﻨﮥ ﻋﻦ إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﻋﻦ ﻗﯿﺲ‪ ،‬ﻗﺎل رأﯾﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب و ﻫﻮ ﯾﺠﻠﺲ‬‫و اﻟّﻨﺎس ﻣﻌﻪ‪ ،‬و ﺑﯿﺪه ﺟﺮﯾﺪة و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس! اﺳﻤﻌﻮا و أﻃﯿﻌﻮا ﻗﻮل ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ‪ ،‬إﻧّﻪ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﻟﻢ آﻟﮑﻢ ﻧﺼـﺤﺎ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﻌﻪ ﻣﻮﻟﯽ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﯾﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﺷﺪﯾﺪ؛ ﻣﻌﻪ اﻟـّﺼ ﺤﯿﻔﮥ اﻟّﺘﯽ ﻓﯿﻬﺎ اﺳـﺘﺨﻼف ﻋﻤﺮ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ‪ :‬و ﻗﺎل ﻟا ﻮاﻗﺪي‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟّﻨﺼﺮ ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ إﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬دﻋﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﺜﻤﺎن ﺧﺎﻟﯿﺎ ﻟﻪ‪ :‬اﮐﺘﺐ »ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮﺣﯿﻢ‪ ،‬ﻫﺬا‬‫ﻣﺎ ﻋﻬـﺪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻗﺤﺎﻓﮥ إﻟﯽ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ« ﻗﺎل ﺛّﻢ اﻏﻤﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﺬﻫﺐ ﻋﻨﻪ ﻓﮑﺘﺐ ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻗﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﮑﻢ‬‫ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب و ﻟﻢ آﻟﮑﻢ ﺧﯿﺮا‪ .‬ﺛّﻢ أﻓـﺎق أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬اﻗﺮأ ﻋﻠّﯽ ﻓﻘﺮأ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﮑّﺒﺮ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻗـﺎل‪ :‬أراك ﺧﻔﺖ أن ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟّﻨﺎس إن‬‫اﻗﺘﻠﺘﺖ ﻧﻔﺴﯽ ﻓﯽ ﻏﺸﯿﺘﯽ! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻧﻌﻢ! ﺟﺰاك اﻟﱠﻠﻪ ﺧﯿﺮا ﻋﻦ اﻹﺳﻼم و أﻫﻠﻪ و أﻗّﺮﻫﺎ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟﻤﻮﺿﻊ‪ .‬ﺛﻨﺎ‪:‬‬‫ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻷﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺑﮑﯿﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﻋﻠﻮان ﻋﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﮐﯿﺴﺎن ﻋﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋـﻮف ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أﻧّﻪ دﺧـﻞ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ اﻟـّﺼ ﺪﯾﻖ‪ -‬رض‪ -‬ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّـﺬي ﺗـﻮﻓﯽ ﻓﯿﻪ؛ ﻓﺄﺻـﺎﺑﻪ ﻣﻬﺘﻤـﺎ ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪:‬‬‫أﺻﺒﺤﺖ و اﻟﺤﻤﺪ ﻟّﻠﻪ ﺑﺎرﺋﺎ؛ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬أ ﺗﺮاه؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫إﻧّﯽ وﻟّﯿﺖ أﻣﺮﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ‪ ،‬ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﯾﺮﯾﺪ أن ﯾﮑﻮن اﻷﻣﺮ ﻟﻪ دوﻧﻪ و رأﯾﺘﻢ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻗﺪ أﻗﺒﻠﺖ و ﻟﻤﺎ ﺗﻘﺒﻞ و ﻫﯽ‬‫ﻣﻘﺒﻠﮥ ﺣّﺘﯽ ﺗّﺘﺨﺬوا ﺳـﺘﻮر اﻟﺤﺮﯾﺮ و ﻧﻀﺎﺋﺪ اﻟّﺪﯾﺒﺎج و ﺗﺄﻟّﻤﻮا اﻻﺿـﻄﺠﺎع ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﻮف اﻻذري ﮐﻤﺎ ﯾﺎ ﻟﻢ أﺣﺪﮐﻢ أن ﯾﻨﺎم ﻋﻠﯽ ﺣﺴﺒﮏ‪ ،‬و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻻن ﯾﻘـﺪم أﺣـﺪﮐﻢ ﻓﻨﻀـﺮب ﻋﻨﻘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣـّﺪ ﺧﯿﺮ ﻟﻪ ﻣﻦ أن ﯾﺨﻮض ﻓﯽ ﻏﻤﺮة اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و اﻧﺘﻢ أول ﺿﺎل ﺑﺎﻟﻨﺎس ﻏـﺪا ﻓﺘﺼـّﺪوﻧﻬﻢ ﻋﻦ‬‫اﻟّﻄﺮﯾﻖ ﯾﻤﯿﻨﺎ و ﺷﻤﺎﻻ! ﯾﺎ ﻫﺎدي اﻟﻄﺮﯾﻖ إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ اﻟﻔﺠﺮ أو اﻟﺒﺤﺮ‪ .‬ﻓﻘﻠﺖ‪ ،‬ﻟﻪ ﺧّﻔﺾ ﻋﻠﯿﮏ رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺈّن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪879 :‬‬‫ﻫﺬا ﯾﻬﯿﻀﮏ ﻓﯽ أﻣﺮك إﻧّﻤﺎ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ أﻣﺮك ﺑﯿﻦ رﺟﻠﯿﻦ‪ :‬إّﻣﺎ رﺟﻞ رأي ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻓﻬﻮ ﻣﻌﮏ؛ و إّﻣﺎ رﺟﻞ‪ ،‬ﺧﺎﻟﻔﮏ ﻓﻬﻮ ﻣﺸـﯿﺮ ﻋﻠﯿﮏ و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 174‬از ‪196‬‬‫ﺻﺎﺣﺒﮏ ﮐﻤﺎ ﺗﺤّﺐ و ﻻ ﻧﻌﻠﻤﮏ أردت إﻟّﺎ ﺧﯿﺮا و ﻟﻢ ﺗﺰل ﺻﺎﻟﺤﺎ ﻣﺼﻠﺤﺎ و إﻧّﮏ ﻻ ﺗﺄﺳﯽ ﻋﻠﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ -:‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ‪ -‬أﺟﻞ! إﻧّﯽ ﻻ آﺳﯽ ﻋﻠﯽ ﺷﯽء ﻣﻦ اﻟّﺪﻧﯿﺎ إﻟّﺎ ﻋﻠﯽ ﺛﻠﺚ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ وددت أﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ و ﺛﻠﺚ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ وددت أﻧّﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ و ﺛﻠﺚ وددت‬‫أﻧﯽ ﺳﺄﻟﺖ ﻋﻨﻬﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ‪ .‬ﻓﺄّﻣﺎ اﻟﺜﻠﺚ اﻟﻼﺗﯽ وددت أﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ ﻓﻮددت أﻧّﯽ ﻟﻢ أﮐﺸﻒ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﻋﻦ ﺷـﯽء و إن ﮐﺎﻧﻮا ﻗﺪ‬‫ﻋﻠﻘﻮا ﻋﻠﯽ اﻟﺤﺮب‪ ،‬و وددت أﻧّﯽ ﻟﻢ أﮐﻦ ﺣﺮﻗﺖ اﻟﻔﺠـﺎءة اﻟّﺴـ ﻠﻤﯽ و أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﻗﺘﻠﺘﻪ ﺳـﺮﯾﺤﺎ‪ ،‬او ﺧّﻠﯿﺘﻪ ﻧﺠﯿﺤـﺎ‪ ،‬و وددت أﻧّﯽ ﯾﻮم ﺳـﻘﯿﻔﮥ‬‫ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋـﺪة ﮐﻨﺖ ﻗـﺬﻓﺖ اﻷﻣﺮ ﻓﯽ ﻋﻨﻖ أﺣـﺪ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ‪ -‬ﯾﺮﯾـﺪ ﻋﻤﺮ و أﺑﺎ ﻋﺒﯿﺪة‪ -‬ﻓﮑﺎن أﺣﺪﻫﻤﺎ أﻣﯿﺮا و ﮐﻨﺖ وزﯾﺮا‪ .‬و أّﻣﺎ اﻟﻼﺗﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ‬‫ﻓﻮددت أﻧّﯽ ﯾﻮم أﺗﯿﺖ ﺑﺎﻷﺷـﻌﺚ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ أﺳـﯿﺮا ﮐﻨﺖ ﺿـﺮﺑﺖ ﻋﻨﻘﻪ ﻓﺈﻧّﻪ ﯾﺨّﯿﻞ إﻟّﯽ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺮي ﺷـّﺮا إﻟّﺎ أﻋﺎن ﻋﻠﯿﻪ! و وددت أﻧّﯽ ﺳـّﯿﺮت‬‫ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ إﻟﯽ أﻫﻞ اﻟّﺮّدة ﮐﻨﺖ أﻗﻤﺖ ﺑﺬي اﻟﻘّﺼﮥ‪ ،‬ﻓﺈن ﻇﻔﺮ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻇﻔﺮ و او إن ﻫﺰﻣﻮا ﮐﻨﺖ ﺑﺼﺪد ﻟﻘﺎء أو ﻣﺪد‪ ،‬و وددت أﻧّﯽ‬‫ﮐﻨﺖ إذ وّﺟﻬﺖ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ إﻟﯽ اﻟّﺸﺎم ﮐﻨﺖ وّﺟﻬﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب إﻟﯽ اﻟﻌﺮاق ﻓﮑﻨﺖ ﻗﺪ ﺑﺴﻄﺖ ﯾﺪي ﮐﻠﺘﯿﻬﻤﺎ ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣّﺪ‬‫ﯾـﺪﯾﻪ! و وددت أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻟﻤﻦ ﻫـﺬا اﻻﻣﺮ ﻓﻼ ﯾﻨﺎزﻋﻪ أﺣﺪ! و وددت أﻧﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺘﻪ ﻫﻞ ﻟﻸﻧﺼﺎر ﻓﯽ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ‬‫ﻧﺼﯿﺐ؟ و وددت أﻧّﯽ ﮐﻨﺖ ﺳﺄﻟﺘﻪ ﻋﻦ ﻣﯿﺮاث اﺑﻨﮥ اﻷخ و اﻟﻌّﻤﮥ ﻓﺈّن ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ ﻣﻨﻬﺎ ﺷﯿﺌﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﻟﯽ ﯾﻮﻧﺲ‪ :‬ﻗﺎل ﻟﻨﺎ ﯾﺤﯿﯽ ﺛّﻢ ﻗﺪم ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻠﻮان‬‫ﺑﻌﺪ وﻓﺎة اﻟّﻠﯿﺚ ﻓﺴﺄﻟﺘﻪ ﻋﻦ ﻫﺬا اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻓﺤّﺪﺛﻨﯽ ﺑﻪ ﮐﻤﺎ ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟّﻠﯿﺚ اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺣﺮﻓﺎ ﺣﺮﻓﺎ‪ .‬و أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻪ ﻫﻮ ﺣّﺪث ﺑﻪ اﻟّﻠﯿﺚ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ و‬‫ﺳـﺄﻟﺘﻪ ﻋﻦ اﺳﻢ أﺑﯿﻪ و أﺧﺒﺮﻧﯽ أﻧّﻪ ﻋﻠﻮان ﺑﻦ داود‪ .‬و ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ إﺳـﻤﺎﻋﯿﻞ اﻟﻤﺮادّي؛ ﻗـﺎل‪ :‬ﺛﻨـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺻﺎﻟـﺢ اﻟﻤﺼـﺮّي ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟﻠّﯿﺚ ﻋﻦ ﻋﻠﻮان ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﻋﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﮐﯿﺴﺎن ﻋﻦ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف أّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ‪ -‬رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ -‬ﻗﺎل؛‬‫ﺛّﻢ ذﮐﺮ ﻧﺤﻮه و ﻟﻢ ﯾﻘﻞ ﻓﯿﻪ »ﻋﻦ اﺑﯿﻪ«[‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﻋﻤﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ رﺑﻪ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﺻﺎﻟﺢ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪880 :‬‬‫أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ وّﺿﺎح‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣـّﺪﺛﻨﯽ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ زﻣﺞ ﺑﻦ ﻣﻬﺎﺟﺮ اﻟﻨﺠﯿﺒﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ اﻟﻠّﯿﺚ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻋﻦ ﻋﻠﻮان ﻋﻦ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﮐﯿﺴﺎن‬‫ﻋﻦ ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أﻧّﻪ دﺧﻞ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّﺬي ﺗﻮﻓﯽ ﻓﯿﻪ ﻓﺄﺻﺎﺑﻪ ﻣﻔﯿﻘﺎ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﺻﺒﺤﺖ ﺑﺤﻤﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺎرﺋﺎ‪ ،‬ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﺑﺮأه اﻟﱠﻠﻪ )أ ﺗﺮاه ﺑﺮءا؟‪ .‬ظ( ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫أﻣـﺎ إﻧﯽ ﻋﻠﯽ ذﻟـﮏ ﻟﺸﺪﯾـﺪ اﻟﻮﺟﻊ‪ ،‬و ﻟﻤـﺎ ﻟﻘﯿﺖ ﻣﻨﮑﻢ ﯾـﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ أﺷـّﺪ ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ وﺟﻌﯽ أﻧﯽ وﻟّﯿﺖ أﻣﺮﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ‬‫ﻓﮑﻠّﮑﻢ ورم ﻣﻦ ذﻟﮏ أﻧﻔﻪ! ﯾﺮﯾـﺪ أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ اﻷﻣﺮ‪ ،‬و رأﯾﺘﻢ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻣﻘﺒﻠـﮥ و ﻟﻤﺎ ﺗﻘﺒﻞ و ﻫﯽ ﻣﻘﺒﻠـﮥ ﺣّﺘﯽ ﺗّﺘﺨـﺬوا ﺳـﺘﻮر اﻟﺤﺮﯾﺮ و ﻧﻀﺎﺋﺪ‬‫اﻟّﺪﯾﺒﺎج و ﺗﺄﻟﻤﻮن اﻻﺿـﻄﺠﺎع ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﻮف اﻷزري ﮐﻤﺎ ﯾﺄﻟﻢ أﺣﺪﮐﻢ اﻻﺿﻄﺠﺎع ﻋﻠﯽ ﺷﻮك اﻟّﺴﻌﺪان! و اﻟﱠﻠﻪ ﻷن ﯾﻘﺪم أﺣﺪﮐﻢ ﻓﺘﻀﺮب‬‫ﻋﻨﻘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣّﺪ ﺧﯿﺮ ﻟﻪ ﻣﻦ أن ﯾﺨﻮض ﻓﯽ ﻏﻤﺮة اﻟّﺪﻧﯿﺎ‪ ،‬اﻻ و اﻧﮑﻢ اول ﺿﺎل ﺑﺎﻟﻨﺎس ﻏﺪا ﻓﺘﺼّﺪوﻧﻬﻢ ﻋﻦ اﻟّﻄﺮﯾﻖ ﯾﻤﯿﻨﺎ و ﺷﻤﺎﻻ! ﯾﺎ ﻫﺎدي‬‫اﻟّﻄﺮﯾﻖ‪ ،‬إﻧّﻤـﺎ ﻫﻮ اﻟﻔﺠﺮ و اﻟﺒﺤﺮ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ ﺧّﻔﺾ ﻋﻠﯿـﮏ ﯾﺮﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﺈّن ﻫـﺬا ﯾﻬﯿﻀﮏ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺑﮏ‪ ،‬إﻧّﻤﺎ اﻟّﻨﺎس ﻓﯽ أﻣﺮك ﺑﯿﻦ‬‫رﺟﻠﯿﻦ‪ :‬إّﻣـﺎ رﺟـﻞ رأي ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻓﻬﻮ ﻣﻌﮏ‪ ،‬و إّﻣﺎ رﺟﻞ ﺧﺎﻟﻔﮏ ﻓﻬﻮ ﯾﺸـﯿﺮ ﻋﻠﯿﮏ ﺑﺮأﯾﻪ؛ و ﺻﺎﺣﺒﮏ ﮐﻤﺎ ﺗﺤّﺐ و ﻻ ﻧﻌﻠﻤﮏ أردت إﻟّﺎ‬‫اﻟﺨﯿﺮ و ﻟﻢ ﺗﺰل ﺻﺎﻟﺤـﺎ ﻣﺼـﻠﺤﺎ ﻣﻊ أﻧّـﮏ ﻻ ﺗﺄﺳـﯽ ﻋﻠﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ‪ .‬ﻓﻘﺎل أﺟﻞ! إﻧّﯽ ﻻ آﺳـﯽ ﻋﻠﯽ ﺷـﯽء ﻣﻦ اﻟـّﺪﻧﯿﺎ إﻟّﺎ ﻋﻠﯽ ﺛﻼث‬‫ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ و وددت أﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ و ﺛﻼـث ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ و وددت أﻧّﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ و ﺛﻼث وددت أﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‬‫ﻋﻨﻬّﻦ ﻓﺄّﻣـﺎ اﻟﺜﻼث اﻟّﺘﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ و وددت أﻧّﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ‪ :‬ﻓﻮددت أﻧّﯽ ﻟﻢ أﮐﺸﻒ ﺑﯿﺖ ﻓﺎﻃﻤـﮥ ﻋﻦ ﺷـﯽء و إن ﮐﺎﻧﻮا أﻏﻠﻘﻮه ﻋﻠﯽ اﻟﺤﺮب! و‬‫وددت أﻧّﯽ ﻟﻢ أﮐﻦ ﺣﺮﻗﺖ اﻟﻨﺤﺎم )اﻟﻔﺠﺎءة‪ .‬ظ( اﻟّﺴﻠﻤﯽ و أﻧّﯽ ﻗﺘﻠﺘﻪ ﺷﺪﯾﺨﺎ أو ﺧﻠﯿﺘﻪ ﻧﺠﯿﺤﺎ! و وددت أﻧّﯽ ﯾﻮم ﺳﻘﯿﻔﮥ ﺑﻨﯽ ﺳﺎﻋﺪة ﻗﺪﻣﺖ‬‫)ﻗﻠﺪت‪.‬‬‫ظ( اﻷـﻣﺮ ﻓﯽ ﻋﻨﻖ أﺣـﺪ اﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ‪ ،‬ﻓﮑـﺎن أﺣـﺪﻫﻤﺎ أﻣﯿﺮ أو ﮐﻨﺖ ﻟﻪ وزﯾﺮا‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑـﺎﻟّﺮﺟﻠﯿﻦ ﻋﻤﺮ اﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب و أﺑﺎ ﻋﺒﯿـﺪة ﺑﻦ اﻟﺠﺮاح و أّﻣﺎ‬‫اﻟّﺜﻼث اﻟّﺘﯽ ﺗﺮﮐﺘﻬّﻦ و وددت أﻧّﯽ ﻓﻌﻠﺘﻬّﻦ‪ :‬ﻓﻮددت أﻧّﯽ ﯾﻮم أﺗﯿﺖ اﻷﺷﻌﺚ ﺑﻦ ﻗﯿﺲ أﺳﯿﺮا ﺿﺮﺑﺖ ﻋﻨﻘﻪ ﻓﺈﻧّﻪ ﯾﺨّﯿﻞ إﻟّﯽ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﺮي ﺷّﺮا إﻟّﺎ‬‫أﻋـﺎن ﻋﻠﯿﻪ! و وددت أﻧّﯽ ﯾﻮم ﺳـّﯿﺮت ﺧﺎﻟـﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿـﺪ إﻟﯽ اﻫﻞ اﻟّﺮّدة أﻗﻤﺖ ﺑـﺬي اﻟﻘـّﺼ ﮥ ﻓﺈن ﻇﻔﺮ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻇﻔﺮوا و إن اﻧﻬﺰﻣﻮا ﮐﻨﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 175‬از ‪196‬‬‫ﺑﺼﺪد ﻟﻘﺎء أو ﻣﺪد! و وددت أﻧّﯽ وّﺟﻬﺖ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪881 :‬‬‫ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ اﻟﻮﻟﯿﺪ إﻟﯽ اﻟّﺸﺎم و وّﺟﻬﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب إﻟﯽ اﻟﻌﺮاق ﻓﺄﮐﻮن ﻗﺪ ﺑﺴﻄّﺖ ﯾﺪّي ﮐﻠﺘﯿﻬﻤﺎ ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ اﻟﱠﻠﻪ! و أّﻣﺎ اﻟّﺜﻼث اﻟّﺘﯽ وددت‬‫أﻧّﯽ اﺳﺄل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻋﻨﻬّﻦ ﻓﺈﻧّﯽ وددت أﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺘﻪ ﻟﻤﻦ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه؟ ﻓﻼ ﯾﻨﺎزﻋﻪ أﺣـﺪ! و أﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺘﻪ‬‫ﻫﻞ ﻟﻸﻧﺼﺎر ﻓﯽ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻧﺼﯿﺐ؟ ﻓﻼ ﯾﻈﻠﻤﻮا ﻧﺼﯿﺒﻬﻢ ﻣﻨﻪ! و وددت أﻧّﯽ ﺳﺄﻟﺘﻪ ﻋﻦ ﺑﻨﺖ اﻷخ و اﻟﻌّﻤﮥ ﻓﺈّن ﻓﯽ ﻧﻔﺴﯽ ﻣﻨﻬﻤﺎ ﺷﯿﺌﺎ[‪.‬‬‫و اﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﺎﻗﻼـﻧﯽ در ﮐﺘـﺎب »إﻋﺠـﺎز اﻟﻘﺮآن« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف رﺣﻤـﮥ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‬‫اﻟّﺼّﺪﯾﻖ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻓﯽ ﻋّﻠﺘﻪ اﻟّﺘﯽ ﻣﺎت ﻓﯿﻬﺎ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬أراك ﺑﺎرﺋﺎ ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص(! ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﻣﺎ إﻧّﯽ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻟﺸﺪﯾﺪ ﻟا ﻮﺟﻊ‪ ،‬و‬‫ﻣـﺎ ﻟﻘﯿﺖ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ أﺷـّﺪ ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ وﺟﻌﯽ! إﻧّﯽ وﻟّﯿﺖ اﻣﻮرﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ اﻷﻣﺮ ﻣﻦ‬‫دوﻧﻪ! و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺘﺘﺨﺬّن ﻧﻀﺎﺋﺪ اﻟّﺪﯾﺒﺎج و ﺳﺘﻮر اﻟﺤﺮﯾﺮ و ﻟﺘﺄﻟﻤّﻦ اﻟّﻨﻮم ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﻮف اﻷذرﺑﯽ ﮐﻤﺎ ﯾﺄﻟﻢ أﺣﺪﮐﻢ اﻟّﻨﻮم ﻋﻠﯽ ﺣﺴﮏ اﻟّﺴﻌﺪان‪ .‬و‬‫اﻟﺬي ﻧﻔﺴﯽ ﺑﯿﺪه ﻷن ﯾﻘﺪم أﺣﺪﮐﻢ ﻓﺘﻀﺮب رﻗﺒﺘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣّﺪ ﺧﯿﺮ ﻟﻪ ﻣﻦ أن ﯾﺨﻮض ﻏﻤﺮات اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﯾﺎ ﻫﺎدي اﻟﻄﺮﯾﻖ ﺟﺮت إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ و اﻟﱠﻠﻪ‬‫اﻟﻔﺠﺮ أو اﻟﺒﺤﺮ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﺧّﻔﺾ ﻋﻠﯿﮏ ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ! ﻓﺈّن ﻫﺬا ﯾﻬﯿﻀﮏ إﻟﯽ ﻣﺎ ﺑﮏ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ زﻟﺖ‬‫ﺻﺎﻟﺤﺎ ﻣﺼﻠﺤﺎ ﻻ ﺗﺄﺳﯽ ﻋﻠﯽ ﺷﯽء ﻓﺎﺗﮏ ﻣﻦ أﻣﺮ اﻟّﺪﻧﯿﺎ و ﻟﻘﺪ ﺗﺨّﻠﯿﺖ ﺑﺎﻷﻣﺮ وﺣﺪك ﻓﻤﺎ رأﯾﺖ إﻟّﺎ ﺧﯿﺮا[‪.‬‬‫و زﻣﺨﺸـﺮي در ﮐﺘﺎب »ﻓﺎﺋﻖ« در ﻟﻐﺖ ﺑﺎري ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﯽ ﻋﻠّﺘﻪ اﻟّﺘﯽ ﻣﺎت‬‫ﻓﯿﻬﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬أراك ﺑﺎرﺋﺎ ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔـﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻓﻘﺎل أﻣﺎ إﻧّﯽ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ ﻟﺸﺪﯾـﺪ اﻟﻮﺟﻊ و ﻟﻤﺎ ﻟﻘﯿﺖ ﻣﻨﮑﻢ ﯾﺎ ﻣﻌﺸـﺮ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ أﺷﺪ ﻋﻠّﯽ ﻣﻦ‬‫وﺟﻌﯽ! وﻟّﯿﺖ اﻣـﻮرﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ‪ ،‬ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ اﻷـﻣﺮ ﻣﻦ دوﻧﻪ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﺘّﺘﺨـﺬّن ﻧﻀﺎﺋـﺪ اﻟـّﺪﯾﺒﺎج و ﺳـﺘﻮر‬‫اﻟﺤﺮﯾﺮ و ﻟﺘـﺄﻟﻤّﻦ اﻟّﻨﻮم ﻋﻠﯽ اﻟّﺼﻮف اﻷـذرﺑﯽ ﮐﻤـﺎ ﯾﺄﻟﻢ أﺣـﺪﮐﻢ اﻟّﻨﻮم ﻋﻠﯽ ﺣﺴﮏ اﻟّﺴـ ﻌﺪان! و اﻟّـﺬي ﻧﻔﺴـﯽ ﺑﯿـﺪه ﻷن ﯾﻘـﺪم أﺣـﺪﮐﻢ‬‫ﻓﺘﻀﺮب ﻋﻨﻘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣّﺪ ﺧﯿﺮ ﻟﻪ ﻣﻦ أن ﯾﺨﻮض ﻏﻤﺮات اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﯾﺎ ﻫﺎدي اﻟّﻄﺮﯾﻖ ﺟﺮت إﻧّﻤﺎ ﻫﻮ اﻟﻔﺠﺮ أو اﻟﺒﺤﺮ‪ .‬و روي اﻟﺒﺤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل ﻟﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪882 :‬‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﺧّﻔﺾ ﻋﻠﯿـﮏ ﯾـﺎ ﺧﻠﯿﻔـﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻓـﺈّن ﻫـﺬا ﯾﻬﯿﻀـﮏ إﻟﯽ ﻣﺎ ﺑﮏ‪ .‬و روي أّن ﻓﻼﻧﺎ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻨﺎل ﻣﻦ ﻋﻤﺮ و ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻮ‬‫اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻓﻼﻧﺎ؟! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻟﻮ ﻓﻌﻠﺖ ذﻟﮏ ﻟﺠﻌﻠﺖ أﻧﻔﮏ ﻓﯽ ﻗﻔﺎك و ﻟﻤﺎ أﺧﺬت ﻣﻦ أﻫﻠﮏ ﺣّﻘﺎ! و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﻌﺾ‬‫اﻟﻤﻬـﺎﺟﺮﯾﻦ و ﻫﻮ ﯾﺸـﺘﮑﯽ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ‪ :‬أ ﺗﺴـﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ و ﻗـﺪ ﻋﺘﺎ ﻋﻠﯿﻨﺎ و ﻻ ﺳـﻠﻄﺎن ﻟﻪ و ﻟﻮ ﻣﻠﮑﻨﺎ ﮐﺎن أﻋﺘﯽ و أﻋﺘﯽ ﻓﮑﯿﻒ‬‫ﺗﻘﻮل ﻟﻠّﻪ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ؟! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬أﺟﻠﺴﻮﻧﯽ! ﻓﺄﺟﻠﺴﻮه ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺑﺎ ﻟﱠﻠﻪ ﺗﻔﺮﻗﻨﯽ ﻓﺈﻧّﯽ أﻗﻮل ﻟﻪ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ‪ :‬اﺳـﺘﻌﻤﻠﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ! )ﺑﺮيء(‬‫ﻣﻦ اﻟﻤﺮض و ﺑﺮأ ﻓﻬﻮ ﺑـﺎرئ و ﻣﻌﻨـﺎه ﻣﺰاﯾﻠـﮥ اﻟﻤﺮض و اﻟّﺘﺒﺎﻋـﺪ ﻣﻨﻪ‪ .‬و ﻣﻨﻪ ﺑﺮيء ﻣﻦ ﮐـﺬا ﺑﺮاءة‪ .‬ورم اﻷـﻧﻒ ﮐﻨﺎﯾـﮥ ﻋﻦ اﻓﺮاط اﻟﻐﯿـﻆ ﻷﻧّﻪ‬‫ﯾﺮدف اﻻﻏﺘﯿﺎظ اﻟّﺸﺪﯾﺪ أن ﯾﺘﻮرم أﻧﻒ اﻟﻤﻐﺘﺎظ و ﯾﻨﺘﻔﺦ ﻣﻨﺨﺮاه‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﻻـ ﯾﻬـﺎج إذا ﻣـﺎ أﻧﻔﻪ ورﻣـﺎ اﻟّﻨﻀﺎﺋـﺪ‪ :‬اﻟﻮﺳﺎﺋـﺪ و اﻟﻔﺮش و ﻧﺤﻮﻫﺎ ﻣﻤﺎ ﯾﻨﻀـﺪ‪ ،‬اﻟﻮاﺣـﺪة ﻧﻀـﯿﺪة‪ .‬اﻷذرﺑّﯽ ﻣﻨﺴﻮب إﻟﯽ أذرﺑﯿﺠﺎن و روي‬‫اﻷـذري‪ .‬اﻟﺒﺠﺮ اﻷـﻣﺮ اﻟﻌﻈﯿـﻢ‪ .‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ‪ :‬إن اﻧﺘﻈﺮت ﺣـّﺘﯽ ﯾﻀـﯽء ﻟـﮏ اﻟﻔﺠﺮ أﺑﺼـﺮت اﻟﻄﺮﯾـﻖ و إن ﺧﺒﻄـﺖ اﻟﻈﻠﻤـﺎء أﻓﻀﺖ ﺑـﮏ إﻟﯽ‬‫اﻟﻤﮑﺮوه‪ ،‬و ﻗـﺎل اﻟﻤﺒّﺮد ﻓﯿﻤﻦ رواه اﻟﺒﺤﺮ ﺿـﺮب ذﻟـﮏ ﻣﺜﻼـ ﻟﻐﻤﺮات اﻟـّﺪﻧﯿﺎ و ﺗﺤﯿﯿﺮﻫﺎ أﻫﻠﻬﺎ‪ .‬ﺧّﻔﺾ ﻋﻠﯿﮏ أي أﺑﻖ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﮏ و ﻫّﻮن‬‫اﻟﺨﻄﺐ ﻋﻠﯿﻬﺎ‪ .‬ﺑﯿﺾ ﮐﺴـﺮ اﻟﻌﻈﻢ اﻟﻤﺠﺒﻮر ﺛﺎﻧﯿﮥ‪ ،‬و اﻟﻤﻌﻨﯽ أﻧّﻪ ﯾﻨّﮑﺴﮏ إﻟﯽ ﻣﺮﺿﮏ‪ .‬ﺟﻌﻞ اﻷﻧﻒ ﻓﯽ اﻟﻘﻔﺎ ﻋﺒﺎرة ﻋﻦ ﻏﺎﯾﮥ اﻹﻋﺮاض ﻋﻦ‬‫اﻟﺸـﯽء و ﻧﮑﺲ اﻟﺮأس ﻋﻨﻪ ﻷـّن ﻗﺼﺎري ذﻟﮏ أن ﯾﻘﺒﻞ ﺑﺄﻧﻔﻪ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ وراءه ﻓﮑﺄﻧّﻪ ﺟﻌﻞ أﻧﻔﻪ ﻓﯽ ﻗﻔﺎه‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻬﻢ ﻟﻠﻤﻨﻬﺰم ﻋﯿﻨﺎه ﻓﯽ ﻗﻔﺎه‬‫ﻟﻨﻈﺮه إﻟﯽ ﻣﺎ وراءه داﺋﺒﺎ ﻓﺮﻗﺎ ﻣﻦ اﻟﻄﻠﺐ‪ .‬و اﻟﻤﺮاد ﻷﻓﺮﻃﺖ ﻓﯽ اﻹﻋﺮاض ﻋﻦ اﻟﺤّﻖ؛ أو ﻟﺠﻌﻠﺖ دﯾـﺪﻧﮏ اﻹﻗﺒﺎل ﺑﻮﺟﻬﮏ إﻟﯽ ﻣﻦ وراﺋﮏ‬‫ﻣﻦ أﻗﺎرﺑﮏ ﻣﺨﺘّﺼﺎ ﻟﻬﻢ ﺑﺒّﺮك و ﻣﺆﺛﺮا إّﯾﺎﻫﻢ ﻋﻠﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ‪.‬‬‫ﺗﻔﺮﻗﻨﯽ‪ :‬ﺗﺨﻮﻓﻨﯽ اﻫﻠـﮏ‪ ،‬ﮐﺎن ﯾﻘﺎل ﻟﻘﺮﯾﺶ »أﻫﻞ اﻟﱠﻠﻪ« ﺗﻔﺨﯿﻤﺎ ﻟﺸﺄﻧﻬﻢ‪ ،‬و ﮐـﺬﻟﮏ ﮐّﻞ ﻣﺎ ﯾﻀﺎف إﻟﯽ اﺳﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺒﯿﺖ اﻟﱠﻠﻪ و ﮐﻘﻮﻟﻬﻢ‪ :‬ﻟّﻠﻪ‬‫أﻧﺖ‪ ،‬و ﮐﻘﻮل اﻣﺮء اﻟﻘﯿﺲ‪:‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 176‬از ‪196‬‬‫ﻓﻠﻠّﻪ ﻋﯿﻨﺎ ﻣﻦ رأي ﻣﻦ ﺗﻔّﺮق أﺷّﺖ و أﻧﺄي ﻣﻦ ﻓﺮاق اﻟﻤﺤّﺼﺐ‬‫و ﻧﯿﺰ زﻣﺨﺸﺮي در ﮐﺘﺎب »أﺳﺎس اﻟﺒﻼﻏﮥ« در ﻟﻐﺖ ورم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ اﻟﻤﺠﺎز‪ :‬ورم‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪883 :‬‬‫أﻧﻔﻪ إذا ﻏﻀﺐ‪ .‬و ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ .‬ﮐّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ اﻷﻣﺮ ﻣﻦ دوﻧﻪ‬‫و اﺑـﻦ اﺛﯿﺮ ﺟﺰري در ﻟﻐﺖ ورم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻨﻪ ﺣـﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬وﻟّﯿﺖ اﻣـﻮرﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﮑﻠّﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ ﻋﻠﯽ أن ﯾﮑـﻮن ﻟﻪ ﻣﻦ دوﻧﻪ‪ .‬أي‬‫اﻣﺘﻼء و اﻧﺘﻔـﺦ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻏﻀـﺒﺎ؛ و ﺧّﺺ اﻷﻧﻒ ﺑﺎﻟـّﺬﮐﺮ ﻷﻧّﻪ ﻣﻮﺿﻊ اﻷﻧﻔﮥ و اﻟﮑﺒﺮ ﮐﻤﺎ ﯾﻘﺎل‪ :‬ﺷـﻤﺦ ﺑﺄﻧﻔﻪ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮل اﻟّﺸﺎﻋﺮ‪» :‬و ﻻ ﯾﻬﺎج‬‫إذا ﻣﺎ أﻧﻔﻪ ورﻣﺎ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﺐ اﻟﺪﯾﻦ ﻃﺒﺮي در »رﯾﺎض ﻧﻀـﺮه« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺑﺎﺳﻨﺎده أّن ﺟﻤﺎﻋﮥ ﻣﻦ اﻟّﺼﺤﺎﺑﮥ دﺧﻠﻮا ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻟّﻤﺎ ﻋﺰم ﻋﻠﯽ‬‫اﺳﺘﺨﻼف ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻗﺎﺋﻠﻮن ﻣﻨﻬﻢ‪:‬‬‫ﻣﺎ أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﺮﺑّﮏ إذا ﺳﺄﻟﮏ ﻋﻦ اﺳﺘﺨﻼف ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯿﻨﺎ و ﻗﺪ ﺗﺮي ﻏﻠﻈﺘﻪ ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪:‬‬‫اﺟﻠﺴﻮﻧﯽ! أﺑـﺎ ﻟّﻠﻪ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﯽ!؟ ﺧـﺎب ﻣﻦ ﺗﺰّود ﻣﻦ أﻣﺮﮐﻢ ﺑﻈﻠﻢ أﻗﻮل اﻟّﻠﻬّﻢ إﻧّﯽ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠـﮏ أﺑﻠﻎ ﻋّﻨﯽ ﻣـﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﮏ ﻣﻦ‬‫وراﺋﮏ ﺛّﻢ اﺿﻄﺠﻊ إﻟﺦ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »رﯾـﺎض ﻧﻀـﺮه« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸـﮥ‪ ،‬ﻗـﺎﻟﺖ‪ :‬دﺧـﻞ ﻧـﺎس ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘـﺎﻟﻮا‪ :‬ﺗﻮﻟّﯽ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ و أﻧﺖ ذاﻫﺐ إﻟﯽ رﺑﮏ ﻓﻤﺎ ذا‬‫ﺗﻘﻮل ﻟﻪ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﺟﻠﺴﻮﻧﯽ! اﺟﻠﺴﻮﻧﯽ! أﻗﻮل‪ :‬وﻟّﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮﻫﻢ‪ .‬ﺧّﺮﺟﻪ أﺑﻮ ﻣﻌﺎوﯾﮥ‪[.‬‬‫و ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﻣﮑﺮم اﻻﻧﺼـﺎري اﻻـﻓﺮﯾﻘﯽ اﻟﻤﺼـﺮي در »ﻟﺴـﺎن اﻟﻌﺮب« در ﻟﻐﺖ ورم ﮔﻔﺘﻪ ]ورم أﻧﻔﻪ‪ ،‬أي ﻏﻀﺐ‪ ،‬و ﻣﻨﻪ ﻗﻮل اﻟّﺸﺎﻋﺮ‪» :‬و ﻻ‬‫ﯾﻬـﺎج إذا ﻣـﺎ أﻧﻔﻪ ورﻣـﺎ« و ﻓﯽ ﺣـﺪﯾﺚ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ -‬رض‪ :-‬وﻟّﯿﺖ اﻣﻮرﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ‪ ،‬ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ ﻋﻠﯽ أن ﯾﮑﻮن ﻟﻪ اﻷﻣﺮ ﻣﻦ دوﻧﻪ‪ ،‬أي‬‫اﻣﺘﻼء و اﻧﺘﻔﺦ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻏﻀﺒﺎ و ﺧّﺺ اﻷﻧﻒ ﺑﺎﻟّﺬﮐﺮ ﻷﻧّﻪ ﻣﻮﺿﻊ اﻷﻧﻔﮥ و اﻟﮑﺒﺮ ﮐﻤﺎ ﯾﻘﺎل ﺷﻤﺢ ﺑﺄﻧﻔﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ ﺗﯿﻤﯿﻪ در »ﻣﻨﻬﺎج اﻟّﺴـ ﻨﮥ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻟﻮ ﻗﺎﻟﺖ اﻷﻧﺼﺎر ﻋﻠّﯽ ﻫﻮ أﺣﻖ ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﺳـﻌﺪ و ﻣﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻣﺎ أﻣﮑﻦ اوﻟﺌﮏ اﻟّﻨﻔﺮ ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ‬‫أن ﯾـﺪاﻓﻌﻮﻫﻢ‪ ،‬و ﻗﺎم أﮐﺜﺮ اﻟّﻨﺎس ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﻻ ﺳـﯿﻤﺎ و ﮐﺎن ﺟﻤﻬﻮر اﻟّـﺬﯾﻦ ﻓﯽ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ ﻣﺮض ﯾﺒﻐﻀﻮن ﻋﻤﺮ ﻟﺸـّﺪﺗﻪ ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﺑﻐﺾ ﻟا ﮑّﻔﺎر و‬‫اﻟﻤﻨـﺎﻓﻘﯿﻦ ﻟﻌﻤﺮ أﻋﻈﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻟﻌّﻠﯽ ﺑﻤـﺎ ﻻ ﻧﺴـﺒﮥ ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ ﺑﻞ ﻟﻢ ﯾﻌﺮف أّن ﻋﻠّﯿﺎ ﮐﺎن ﯾﺒﻐﻀﻪ اﻟﮑّﻔﺎر و اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﯿﻦ )اﻟﻤﻨﺎﻓﻘﻮن‪ .‬ظ( إﻟّﺎ ﮐﻤﺎ‬‫ﯾﺒﻐﻀﻮن أﻣﺜﺎﻟﻪ‪ ،‬ﺑﺨﻼف ﻋﻤﺮ ﻓﺈﻧّﻪ ﮐﺎن ﺷﺪﯾﺪا ﻋﻠﯿﻬﻢ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻣﻦ اﻟﻘﯿﺎس أن ﯾﻨﻔﺮوا ﻋﻦ ﺟﻬﮥ ﻓﯿﻬﺎ ﻋﻤﺮ‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪884 :‬‬‫ﻟّﻤﺎ اﺳـﺘﺨﻠﻔﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﮐﺮه ﺧﻼﻓﺘﻪ ﻃﺎﺋﻔـﮥ ﺣّﺘﯽ ﻗﺎل ﻟﻪ ﻃﻠﺤـﮥ‪ :‬ﻣﺎ ذا ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑّﮏ إذا وﻟّﯿﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓّﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﺑﺎﻟﱠﻠﻪ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﯽ؟! أﻗﻮل‬‫وﻟّﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ![ و اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﯽ در »ﺻﻮاﻋﻖ« در ذﮐﺮ اﺳﺘﺨﻼف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ را آورده‪:‬‬‫]و دﺧـﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﻌﺾ اﻟـّﺼ ﺤﺎﺑﮥ ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻗﺎﺋـﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻣـﺎ أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﺮﺑﮏ إذا ﺳﺄﻟﮏ ﻋﻦ ﺗﻮﻟﯿـﮥ ﻋﻤﺮو ﻗـﺪ ﺗﺮي ﻏﻠﻈﺘﻪ؟! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﺑﺎﻟّﻠﻪ‬‫ﺗﺨّﻮﻓﻨﯽ؟! أﻗﻮل اﻟﻠّﻬّﻢ إﻧّﯽ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ‪ ،‬أﺑﻠﻎ ﻋّﻨﯽ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻣﻦ وراﺋﮏ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻟﺨﻼﻓﮥ در ذﮐﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﻋﻤﺮ در ﺿـﻤﻦ ﺧﺒﺮي آورده‪] :‬و ﺳـﻤﻊ ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒﯽ ﺻّﻠﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﺑـﺪﺧﻮل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﺧﻠﻮﺗﻬﻤﺎ ﺑﻪ ﻓﺪﺧﻠﻮا ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻨﻬﻢ‪ :‬ﻣﺎ أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ‬‫ﻟﺮﺑّـﮏ إذا ﺳﺄﻟـﮏ ﻋﻦ اﺳـﺘﺨﻼﻓﮏ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯿﻨـﺎ و ﻗـﺪ ﺗﺮي ﻏﻠﻈﺘﻪ؟! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﺟﻠﺴﻮﻧﯽ أﺑﺎ ﻟّﻠﻪ ﺗﺨﻮﻓﻮﻧﯽ؟! ﺧﺎب ﻣﻦ ﺗﺰّود ﻣﻦ أﻣﺮﮐﻢ‬‫ﺑﻈﻠﻢ‪ ،‬أﻗﻮل اﻟﻠّﻬّﻢ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ‪ ،‬اﺑﻠﻎ ﻋّﻨﯽ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﮏ ﻣﻦ وراﺋﮏ؛ ﺛّﻢ اﺿﻄﺠﻊ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ذﮐﺮ ﺧﻼﻓﺖ ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻗﺎﻟﺖ؛ ﻟّﻤﺎ ﺣﻀـﺮ أﺑﺎ ﺑﮑﺮ اﻟﻮﻓﺎة ﻓﺎﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻋﻤﺮ ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ‬‫ﻋﻠﯽ و ﻃﻠﺤـﮥ ﻓﻘﺎﻻـ‪ :‬ﻣﻦ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ؟ ﻗـﺎل‪ :‬ﻋﻤﺮ! ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻓﻤﺎ ذا أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﺮﺑّﮏ؟! ﻗﺎل‪ :‬أ ﺑﺎﻟّﻠﻪ ﺗﻔﺮﻗﺎﻧﯽ؟! ﻷﻧﺎ أﻋﻠﻢ ﺑﺎﻟّﻠﻪ و ﺑﻌﻤﺮ ﻣﻨﮑﻤﺎ! اﻗﻮل‪:‬‬‫اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ‪) .‬اﺑﻦ ﺳﻌﺪ(‪ .‬ﻋﻦ زﯾﺪ )زﺑﯿﺪ‪ .‬ظ( ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث أّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﯿﻦ ﺣﻀﺮه اﻟﻤﻮت أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﯾﺴﺘﺨﻠﻔﻪ ﻓﻘﺎل‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 177‬از ‪196‬‬‫اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺗﺴـﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ ﻓّﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ ﻓﻠﻮ ﻗﺪ وﻟﯿﻨﺎ ﮐﺎن أﻓّﻆ و أﻏﻠﻆ؛ ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗﺪ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ؟! ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪:‬‬‫أ ﺑﺮﺑّﯽ ﺗﺨّﻮﻓـﻮﻧﯽ؟! اﻟّﻠﻬـّﻢ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠـﮏ‪) .‬ش(‪ .‬و رواه اﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ و ﻋﻦ ﻋﺜﻤـﺎن ﺑﻦ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫)ﻋﻦ‪ .‬ظ( ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺣﻀﺮت أﺑﺎ ﺑﮑﺮ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ اﻟﻮﻓﺎة دﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن ﻓﺄﻣﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻬﺪه ﺛّﻢ اﻏﻤﯽ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ‬‫ﺑﮑﺮ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻤﻠﯽ أﺣﺪا؟ ﻓﮑﺘﺐ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﻓﺄﻓﺎق أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻌﺜﻤﺎن‪ :‬ﮐﺘﺒﺖ أﺣﺪا؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻇﻨﺘﮏ ﻟﻤﺎ ﺑﮏ و ﺧﺸﯿﺖ اﻟﻔﺮﻗﮥ ﻓﮑﺘﺒﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺮﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ!‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪885 :‬‬‫أﻣﺎ ﻟﻮ ﮐﺘﺒﺖ ﻧﻔﺴﮏ ﻟﮑﻨﺖ ﻟﻬﺎ أﻫﻼ‪ ،‬ﻓـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻃﻠﺤـﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﯿـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺎ رﺳﻮل ﻣﻦ وراﺋﯽ إﻟﯿﮏ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻗـﺪ ﻋﻠﻤﺖ ﻏﻠﻈـﮥ ﻋﻤﺮ‬‫ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﮏ ﻓﮑﯿﻒ ﺑﻌﺪ وﻓﺎﺗﮏ إذا اﻓﻀـﯿﺖ إﻟﯿﻪ اﻣﻮرﻧﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﮏ ﻋﻨﻪ ﻓﺎﻧﻈﺮ ﻣﺎ أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ‪ :‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺟﻠﺴﻮﻧﯽ أﺑﺎ ﻟّﻠﻪ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﯽ!؟ ﻗﺪ‬‫ﺧﺎب اﻣﺮؤ ﻇّﻦ ﻣﻦ أﻣﺮﮐﻢ و ﻫﻤﺎ إذا ﺳﺄﻟﻨﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﻠﺖ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯽ أﻫﻠﮏ ﺧﯿﺮﻫﻢ ﻟﻬﻢ ﻓﺎﺑﻠﻐﻬﻢ ﻫﺬا ﻋّﻨﯽ‪) .‬اﻟﻠّﺎﻟﮑﺎﺋﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌﻤﺎل« در ﮐﺘﺎب اﻟﻔﻀﺎﺋﻞ در ﻓﻀﺎﺋﻞ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻠﺖ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ اﻟّﺬي ﺗﻮﻓﯽ ﻓﯿﻪ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﺟﻌﻠﺖ ﻟﮑﻢ ﻋﻬـﺪا ﻣﻦ ﺑﻌﺪي و اﺧﺘﺮت ﻟﮑﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴـﯽ ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم ﻟﺬﻟﮏ أﻧﻔﻪ رﺟﺎء أن ﯾﮑﻮن اﻷﻣﺮ ﻟﻪ و رأﯾﺖ اﻟّﺪﻧﯿﺎ ﻗﺪ أﻗﺒﻠﺖ‬‫و ﻟﻤﺎ ﺗﻘﺒﻞ و ﻫﯽ ﺟﺎﺋﯿﮥ و ﺳـﺘﺘﺨﺬون )ﺳـﺘﻨﺠﺪون‪ .‬ظ( ﺑﯿﻮﺗﮑﻢ ﺑﺴـﺘﻮر اﻟﺤﺮﯾﺮ و ﻧﻀﺎﺋﺪ اﻟّﺪﯾﺒﺎج و ﺗﺄﻟﻤﻮن ﺿـﺠﺎﺋﻊ اﻟّﺼﻮف اﻷذرﺑﯽ‪ ،‬ﮐﺄّن‬‫أﺣـﺪﮐﻢ ﻋﻠﯽ ﺣﺴﮏ اﻟـّﺴ ﻌﺪان؛ و و اﻟﱠﻠﻪ ﻻن ﯾﻘـﺪم أﺣﺪﮐﻢ ﻓﯿﻀـﺮب ﻋﻨﻘﻪ ﻓﯽ ﻏﯿﺮ ﺣّﺪ ﺧﯿﺮ ﻟﻪ ﻣﻦ أن ﯾﺴـﺒﺢ ﻓﯽ ﻏﻤﺮة اﻟّﺪﻧﯿﺎ »ﻋﻖ‪ ،‬ﻃﺐ‪،‬‬‫ﺣﻞ ]‪.[«[1‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﻓﻀﺎﺋﻞ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻗﺎﻟﺖ‪ ،‬ﻟّﻤﺎ ﺛﻘﻞ أﺑﯽ دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻼن و ﻓﻼن ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﻣﺎ ذا‬‫ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ ﻏﺪا إذا ﻗﺪﻣﺖ ﻋﻠﯿﻪ و ﻗﺪ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ اﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب؟! ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺑﺎ ﻟﻠّﻪ ﺗﺮﻫﺒﻮﻧﯽ أﻗﻮل اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮﻫﻢ‪ .‬اﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ .‬ق‪[.‬‬‫و ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﻓﺘﻨﯽ در »ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺎر« در ﻟﻐﺖ ورم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻣﻨﻪ ]‪» [2‬ح« أﺑﯽ ﺑﮑﺮ وﻟّﯿﺖ اﻣﻮرﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﮑّﻠﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ ﻋﻠﯽ أن ﯾﮑﻮن‬‫ﻟﻪ اﻷﻣﺮ ﻣﻦ دوﻧﻪ! أي اﻣﺘﻸ و اﻧﺘﻔﺦ ﻣﻦ ذﻟﮏ ﻏﻀﺒﺎ و ﺧّﺺ اﻻﻧﻒ ﻷﻧّﻪ ﻣﻮﺿﻊ اﻻﻧﻔﮥ و اﻟﮑﺒﺮ[‪.‬‬‫و اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻮﺻـﺎﺑﯽ اﻟﯿﻤﻨﯽ اﻟّﺸـ ﺎﻓﻌﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻻﮐﺘﻔـﺎء ﻓﯽ ﻓﻀﻞ اﻻرﺑﻌـﮥ اﻟﺨﻠﻔﺎء« در ﺿـﻤﻦ رواﯾﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﺸـﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺣﺎل‬‫اﺳـﺘﺨﻼف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ را ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ آورده‪] :‬و ﺳـﻤﻊ ﺑﻌﺾ أﺻـﺤﺎب اﻟّﻨﺒﯽ )ص( ﺑـﺪﺧﻮل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻋﺜﻤـﺎن ﻋﻠﯽ ]‪ [1‬أي أﺧﺮﺟﻪ‬‫اﻟﻌﻘﯿﻠﯽ و اﻟﻄﺒﺮاﻧﯽ و أﺑﻮ ﻧﻌﯿﻢ ‪.12‬‬‫]‪ [2‬أي ﻓﯽ »اﻟﻨﻬﺎﯾﮥ«‪.(12) .‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪886 :‬‬‫أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﺧﻠﻮﺗﻬﻤﺎ ﺑﻪ ﻓﺪﺧﻠﻮا ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻟﻪ‪ :‬ﻣﺎ أﻧﺖ ﻗﺎﺋﻞ ﻟﺮﺑّﮏ إذا ﺳﺄﻟﮏ ﻋﻦ اﺳﺘﺨﻼﻓﮏ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯿﻨﺎ و ﻗﺪ ﺗﺮي ﻏﻠﻈﺘﻪ؟! ﻓﻘﺎل‬‫أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬اﺟﻠﺴﻮﻧﯽ! أﺑﺎ ﻟﱠﻠﻪ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﯽ؟! ﺧﺎب ﻣﻦ ﺗﺰّود ﻣﻦ أﻣﺮﮐﻢ ﺑﻈﻠﻢ‪ ،‬أﻗﻮل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ‪ ،‬اﺑﻠﻎ ﻋّﻨﯽ ﻣﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﮏ‬‫ﻣﻦ وراﺋﮏ‪ ،‬ﺛّﻢ اﺿﻄﺠﻊ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ وﺻﺎﺑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻻﮐﺘﻔﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ -‬رض‪) -‬و ﻋﻦ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‬‫ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ .‬ظ( ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺣﻀﺮت أﺑﺎ ﺑﮑﺮ اﻟّﺼّﺪﯾﻖ اﻟﻮﻓﺎة دﻋﺎ؟؟ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن ﻓﺄﻣﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻬﺪه ﺛّﻢ اﻏﻤﯽ ﻋﻠﯽ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﻗﺒﻞ أن ﯾﺴﻤﯽ‬‫أﺣﺪا‪ ،‬ﻓﮑﺘﺐ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﺄﻓﺎق أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻌﺜﻤﺎن‪:‬‬‫ﮐﺘﺒﺖ أﺣﺪا؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻇﻨﺘﮏ ﻟﻤﺎ ﺑﮏ ﻓﺨﺸﯿﺖ اﻟﻔﺮﻗﮥ ﻓﮑﺘﺒﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﯾﺮﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ ﮐﺘﺒﺖ ﻧﻔﺴﮏ ﮐﻨﺖ ﻟﻬﺎ أﻫﻼ! ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻃﻠﺤﮥ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫أﻧـﺎ رﺳﻮل ﻣﻦ وراﺋﯽ إﻟﯿـﮏ ﯾﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻗـﺪ ﻋﻠﻤﺖ ﻏﻠﻈـﮥ ﻋﻤﺮ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﯽ ﺣﯿﺎﺗﮏ ﻓﮑﯿﻒ ﺑﻌـﺪ وﻓﺎﺗﮏ إذا أﻓﻀﺖ إﻟﯿﻪ اﻣﻮرﻧﺎ؟! و اﻟﱠﻠﻪ ﺳﺎﺋﻠﮏ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 178‬از ‪196‬‬‫ﻋﻨﻪ ﻓﻠﯿﻨﻈﺮ )ﻓـﺎﻧﻈﺮ‪ .‬ظ( ﻣـﺎ أﻧﺖ ﻗﺎﺋـﻞ ﻟﻪ؟ ﻗـﺎل‪ :‬اﺟﻠﺴـﻮﻧﯽ! ﺑـﺎﻟﻠّﻪ ﺗﺨّﻮﻓـﻮﻧﯽ؟ ﻗـﺪ ﺧـﺎب اﻣﺮأ ﯾﻈّﻦ ﻣﻦ أﻣﺮﮐﻢ و ﻫﻤـﺎ؛ إذا ﺳـﺄﻟﻨﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﻠﺖ‬‫اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯽ أﻫﻠﮏ ﺧﯿﺮﻫﻢ ﻟﻬﻢ‪ ،‬ﻓﺎﺑﻠﻐﻬﻢ ﻫﺬا ﻋّﻨﯽ‪ ،‬أﺧﺮﺟﻪ اﻟﻼﻟﮑﺎﺋﯽ ﻓﯽ اﻟّﺴّﻨﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ وﺻـﺎﺑﯽ در ﮐﺘـﺎب »اﻻﮐﺘﻔـﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ زﯾـﺪ )زﺑﯿـﺪ‪ .‬ظ( ﺑﻦ ﺣـﺎرث‪ -‬رض‪ -‬أّن أﺑـﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﯿﻦ ﺣﻀـﺮه اﻟﻤﻮت أرﺳـﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ‬‫ﯾﺴﺘﺨﻠﻔﻪ ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ و ﻟﻮ ﻗﺪ وﻟّﯿﻨﺎ ﮐﺎن أﻓّﻆ و أﻏﻠﻆ‪ ،‬ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗﺪ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ؟! ﻗﺎل‬‫أﺑـﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬أ ﺑﺮﺑّﯽ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﯽ؟! أﻗﻮل‪ :‬اﻟﻠّﻬّﻢ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠـﮏ أﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ]‪ [1‬ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﻓﯽ »اﻟﻄﺒﻘـﺎت« و أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ‬‫ﺟﺮﯾﺮ ﻓﯽ »ﺗﻬﺬﯾﺐ« اﻵﺛﺎر« ﻋﻦ أﺳﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ وﺻﺎﺑﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻻﮐﺘﻔﺎء« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻋﺎﺋﺸﮥ‪ -‬رض‪ -‬ﻗﺎﻟﺖ‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺣﻀـﺮت أﺑﺎ ﺑﮑﺮ اﻟﻮﻓﺎة اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻋﻤﺮ ﻓﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻠّﯽ و ﻃﻠﺤﮥ‬‫ﻓﻘﺎﻻ‪ :‬ﻣﻦ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻤﺮ! ]‪ [1‬اﻟﺼﺤﯿﺢ ﻓﯽ اﺳﻤﻪ‪ :‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ .12) .‬ن(‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪887 :‬‬‫ﻗﺎﻻـ‪ .‬ﻣـﺎ ذا أﻧﺖ ﻗﺎﺋـﻞ ﻟﺮﺑـﮏ!؟ ﻓﻘـﺎل‪ :‬أ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ ﺗﻔﺮﻗـﺎﻧﯽ؟! أﻧـﺎ أﻋﻠﻢ ﺑـﺎﻟّﻠﻪ و ﺑﻌﻤﺮ ﻣﻨﮑﻤﺎ! أﻗﻮل‪ :‬اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ أﻫﻠﮏ‪ .‬اﺧﺮﺟﻪ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﻓﯽ ﻃﺒﻘﺎﺗﻪ ‪.‬‬
‫و ﺣﺴـﯿﻦ ﺑﻦ اﺣﻤـﺪ دﯾـﺎرﺑﮑﺮي در »ﺗﺎرﯾـﺦ ﺧﻤﯿﺲ« در ﻗّﺼﻪ اﺳـﺘﺨﻼف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﻤﺮ را آورده‪] :‬ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪ :‬ﻣـﺎ ﮐﻨﺖ ﻗﺎﺋﻼ‬‫ﻟﺮﺑﮏ إذا ﻣﺎ وﻟّﯿﺘﻪ ﻣﻊ ﻏﻠﻈﺘﻪ‪ ،‬و ﻓﯽ رواﯾﮥ‪ :‬ﻗﺎل ﻃﻠﺤﮥ‪ :‬أ ﺗﻮﻟّﯽ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓّﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ؟! ﻣﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ؛ إﻟﺦ ‪.‬‬
‫و ﮐﻤـﺎل اﻟـﺪﯾﻦ ﺑﻦ ﻓﺨﺮ اﻟـﺪﯾﻦ ﺟﻬﺮﻣﯽ در »ﺑﺮاﻫﯿﻦ ﻗـﺎﻃﻌﻪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻧﻘﻠﺴﺖ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﺻـﺤﺎﺑﻪ ﻧﺰد أﺑـﻮ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ رﻓﺘﻪ ﮔﻔﺖ‪:‬‬‫ﺟﻮاب ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭼﻪ ﺧﻮاﻫﯽ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ را ﺑﺮ ﻣﺎ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻣﯽﺳﺎزي و ﺣﺎل آﻧﮑﻪ ﺷّﺪت و ﻏﻠﻈﺖ او را ﻣﯽداﻧﯽ؟! أﺑﻮ ﺑﮑﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﻨﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﻮاﻫﻢ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑـﺎر ﺧـﺪاﯾﺎ! ﺑﻬـﺘﺮﯾﻦ أﻫـﻞ ﺗﺮا‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻣﻬـﺎﺟﺮ أﻫـﻞ ﺑﯿﺖ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﺮﯾﺸـﺎن ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺳـﺎﺧﺘﻢ! و اﯾﻦ ﺳـﺨﻦ از ﻣﻦ‬‫ﺑﺮﺳﺎن ﺑﮑﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻨﺠﺎ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ[‪.‬‬‫و وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در »إزاﻟـﮥ اﻟﺨﻔـﺎ« در ﻣﻘﺼـﺪ أّول ﻓﺼـﻞ ﭼﻬـﺎرم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﻣﺎ إﺛﺒﺎت ﺻـﺪﯾﻖ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﺣﻀـﺮت ﻓﺎروق را‬‫ﺑﺄﻓﻀﻠّﯿﺖ او‪:‬‬‫ﻓﻘـﺪ أﺧﺮج اﻟّﺘﺮﻣـﺬّي ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ :‬ﯾﺎ ﺧﯿﺮ اﻟّﻨﺎس ﺑﻌﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ! ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ‬‫ﺑﮑﺮ‪ :‬أّﻣﺎ إﻧّﮏ إن ﻗﻠﺖ ذاك ﻓﻠﻘﺪ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻣﺎ ﻃﻠﻌﺖ اﻟّﺸﻤﺲ ﻋﻠﯽ رﺟﻞ ﺧﯿﺮ ﻣﻦ ﻋﻤﺮ!‬‫و أﺧﺮج أﺑﻮ ﺑﮑﺮ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ ﻋﻦ زﺑﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث أّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﯿﻦ ﺣﻀﺮه اﻟﻤﻮت أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﯾﺴﺘﺨﻠﻔﻪ ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ‬‫ﻓّﻈـ ﺎ ﻏﻠﯿﻈـﺎ و ﻟﻮ ﻗـﺪ وﻟّﯿﻨﺎ ﮐﺎن أﻓّﻆ و أﻏﻠﻆ‪ ،‬ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗـﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ؟! ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬أ ﺑﺮﺑّﯽ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﻨﯽ‪ ،‬أﻗﻮل‬‫اﻟّﻠﻬّﻢ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ ﺧﻠﻘﮏ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ و ﻧﯿﺰ وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﻣﻘﺼﺪ دوم در ﻣﺂﺛﺮ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ در ذﮐﺮ اﺳﺘﺨﻼف أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫ﻋﻤﺮ را ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ ﻗﯿﺲ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺣﺎزم ﻗﺎل‪ :‬رأﯾﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب و ﺑﯿـﺪه ﻋﺴـﯿﺐ ﻧﺨﻞ و ﻫﻮ ﯾﺠﻠﺲ اﻟّﻨﺎس و ﯾﻘﻮل اﺳـﺘﻤﻌﻮا ﻣﺎ ﯾﻘﻮل‬‫ﺧﻠﯿﻔﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ‪ ،‬ﻗﺎل ﻓﺠﺎء ﻣﻮﻟﯽ ﻷﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﯾﻘﺎل ﻟﻪ ﺷﺪﯾﺪ ﺑﺼﺤﯿﻔﮥ ﻓﻘﺮءﻫﺎ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﻘﻮل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪888 :‬‬‫اﺳـﻤﻌﻮا و أﻃﯿﻌﻮا ﻟﻤﻦ ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟﺼﺤﯿﻔﮥ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أﻟﻮﺗﮑﻢ‪ ،‬ﻗﺎل ﻗﯿﺲ‪ :‬ﻓﺮأﯾﺖ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﺑﻌﺪ ذﻟﮏ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻨﺒﺮ! رواه اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ‪.‬‬‫و ﻋﻦ زﺑﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث أّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﯿﻦ ﺣﻀـﺮه اﻟﻤﻮت أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﯾﺴـﺘﺨﻠﻔﻪ ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬أ ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓّﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ و ﻗﺪ وﻟﯿﻨﺎ ﮐﺎن‬‫أﻓـّﻆ و أﻏﻠـﻆ ﻓﻤـﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑـﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗـﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨـﺎ ﻋﻤﺮ! ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬أ ﺑﺮﺑّﯽ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﻨﯽ؟! اﻗﻮل اﻟﻠّﻬّﻢ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ‬‫ﺧﻠﻘﮏ‪ ،‬إﻟﺦ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ در »إزاﻟـﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻘﺎم ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻦ أﺳـﻤﺎء ﺑﻨﺖ ﻋﻤﯿﺲ أﻧّﻪ ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب! إﻧّﯽ إﻧّﻤﺎ اﺳـﺘﺨﻠﻔﮏ ﻧﻈﺮا ﻟﻤﺎ‬‫ﺧﻠﻔﺖ وراﺋﯽ و ﻗـﺪ ﺻـﺤﺒﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ ﻓﺮأﯾﺖ ﻣﻦ آﺛﺮﺗﻪ أﻧﻔﺴـﻨﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﻪ و أﻫﻠﻨـﺎ ﻋﻠﯽ أﻫﻠﻪ ﺣّﺘﯽ أن ﮐّﻨﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 179‬از ‪196‬‬‫ﻟﻨﻈّﻞ ﻧﻬﺪي إﻟﯽ أﻫﻠﻪ ﻣﻦ ﻓﻀﻮل ﻣﺎ ﯾﺄﺗﯿﻨﺎ ﻋﻨﻪ و ﻗﺪ ﺻﺤﺒﺘﻨﯽ ﻓﺮأﯾﺘﻨﯽ إﻧّﻤﺎ اﺗّﺒﻌﺖ ﺳﺒﯿﻞ ﻣﻦ ﮐﺎن ﻗﺒﻠﯽ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﻧﻤﺖ ﻓﺤﻠﻤﺖ و ﻻ ﺗﻮّﻫﻤﺖ‬‫ﻓﺴـﻬﻮت‪ ،‬و إﻧّﯽ ﻟﻌﻠﯽ اﻟّﺴﺒﯿـﻞ ﻣـﺎ زﻏﺖ‪ ،‬و إّن أّول ﻣـﺎ اﺣـّﺬرك ﯾﺎ ﻋﻤﺮ ﻧﻔﺴﮏ‪ ،‬إّن ﻟﮑﻞ ﻧﻔﺲ ﺷـﻬﻮة ﻓﺈذا أﻋﻄﯿﺘﻬﺎ ﺗﻤﺎدت ﻓﯽ ﻏﯿﺮﻫﺎ؛ و‬‫اﺣّﺬرك ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب ﻣﺤّﻤﺪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ اﻟّﺬﯾﻦ ﻗﺪ اﻧﺘﻔﺨﺖ أﺟﻮاﻓﻬﻢ و ﻃﻤﺤﺖ أﺑﺼﺎرﻫﻢ و أﺣّﺐ ﮐّﻞ اﻣﺮء‬‫ﻣﻨﻬﻢ ﻟﻨﻔﺴﻪ و إّن ﻟﻬﻢ ﻟﺤﯿﺮة ﻋﻨﺪ زﻟّﮥ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ؛ ﻓﺈّﯾﺎك أن ﺗﮑﻮن! و اﻋﻠﻢ أﻧّﻬﻢ ﻟﻢ ﯾﺰاﻟﻮا ﻣﻨﮏ ﺧﺎﺋﻔﯿﻦ ﻣﺎ ﺧﻔﺖ اﻟﱠﻠﻪ؛ ﻟﮏ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯿﻦ ﻣﺎ‬‫اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﻃﺮﯾﻘﺘﮏ‪ ،‬و أﻗﺮأ ﻋﻠﯿﮏ اﻟّﺴﻼم‪ .‬أﺧﺮﺟﻪ أﺑﻮ ﯾﻮﺳﻒ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ دﻫﻠﻮي در »إزاﻟﮥ اﻟﺨﻔﺎ« در ﺣﺎﻻت ﻣﻮت أﺑﯽ ﺑﮑﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬آﺧﺮ ﺣﺎل ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤﺎن را ﮐﻪ در زﻣﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﺻّﺪﯾﻖ ﮐﺎﺗﺐ‬‫وي ﺑﻮد ﻃﻠﺒﯿـﺪ و ﻓﺮﻣﻮد ﺑﻨﻮﯾﺲ‪» :‬ﻫـﺬا ﻣﺎ ﻋﻬـﺪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻗﺤﺎﻓﻪ إﻟﯽ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ‪ :‬أّﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻗـﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﮑﻢ«‪ ،‬اﯾﻦ ﺳـﺨﻦ‬‫ﺑﮕﻔﺖ و ﺑﯿﻬﻮش ﺷـﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺜﻤـﺎن آﻧﭽﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﻘﻠﻢ آورد و از ﭘﯿﺶ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺖ ﮐﻪ »ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب«‪ ،‬ﭼﻪ از أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻗﺒﻞ‬‫ازﯾﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻣﻌﻠﻮم ﮐﺮده ﺑﻮد ﺑﻌﺪ از آﻧﮑﻪ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ از ﺑﯿﻬﻮﺷـﯽ ﺑﺈﻓﺎﻗﺖ آﻣﺪ ﺑﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﮔﻔﺖ ﭼﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪاي‪ ،‬ﻋﺜﻤﺎن آﻧﭽﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﺮ‬‫وي ﺧﻮاﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺬﮐﺮ ﻋﻤﺮ رﺳﯿﺪ ﮐﻪ از ﭘﯿﺶ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﮔﻔﺖ‪ :‬أي ﻋﺜﻤﺎن! ﺧﺪا ﺗﺮا از اﺳﻼم ﺟﺰاي ﺧﯿﺮ دﻫﺎد‪ ،‬و آﻧﮕﺎه ﻓﺮﻣﻮد‬‫ﮐﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪889 :‬‬‫ﺑﻨﻮﯾﺴﺪ‪» :‬ﻓﺎﺳﺘﻤﻌﻮا ﻟﻪ و أﻃﯿﻌﻮا ﻟﻪ ﻓﺈن ﻋﺪل ﻓﺬﻟﮏ ﻇّﻨﯽ و ﻋﻠﻤﯽ ﻓﯿﻪ؛ و إن ﺟﺎر ﻓﻠﮑّﻞ اﻣﺮء ﻣﺎ اﮐﺘﺴﺐ‪ ،‬و اﻟﺨﯿﺮ أردت و ﻻ أﻋﻠﻢ اﻟﻐﯿﺐ وَ‬‫َﺳَﯿْﻌَﻠُﻢ اﻟﱠِﺬﯾَﻦ َﻇَﻠُﻤﻮا َأﱠي ُﻣﻨَْﻘَﻠٍﺐ َﯾﻨَْﻘﻠِﺒُﻮَن‬‫‪ ،‬و اﻟّﺴﻼم ﻋﻠﯿﮑﻢ و رﺣﻤﮥ اﻟﱠﻠﻪ و ﺑﺮﮐﺎﺗﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ در »ﻗّﺮة اﻟﻌﯿﻨﯿﻦ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻧﻮع ﺳﻮم‪ :‬ﺻـّﺪﯾﻖ در وﻗﺖ اﺳـﺘﺨﻼف ﻓـﺎروق أﻓﻀـﻠّﯿﺖ ﻓـﺎروق ﺑﯿﺎن ﮐﺮد و رّدي و إﻧﮑﺎري ﭘﯿﺶ‬‫ﻧﯿﺎﻣﺪ‪ ،‬از ﺣﺪﯾﺚ زﺑﯿﺪ ﺑﻦ اﻟﺤﺎرث‪ :‬إّن أﺑﺎ ﺑﮑﺮ ﺣﯿﻦ ﺣﺼـﺮه اﻟﻤﻮت أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﯾﺴـﺘﺨﻠﻔﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟّﻨﺎس‪ :‬ﺗﺴﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓّﻈﺎ ﻏﻠﯿﻈﺎ و ﻟﻮ‬‫ﻗﺪ وﻟّﯿﻨﺎ ﮐﺎن أﻓّﻆ و أﻏﻠﻆ! ﻓﻤﺎ ﺗﻘﻮل ﻟﺮﺑّﮏ إذا ﻟﻘﯿﺘﻪ و ﻗﺪ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻋﻤﺮ؟! ﻗﺎل أﺑﻮ ﺑﮑﺮ‪ :‬أ ﺑﺮﺑﯽ ﺗﺨّﻮﻓﻮﻧﻨﯽ؟! أﻗﻮل اﻟّﻠﻬّﻢ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ ﺧﯿﺮ ﺧﻠﻘﮏ! ﺛّﻢ أرﺳﻞ إﻟﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل إﻧّﯽ ﻣﻮﺻﯿﮏ ﺑﻮﺻﯿﮥ‪ ،‬اﻟﺤﺪﯾﺚ‪ ،‬أﺧﺮﺟﻪ اﺑﻦ ﺷﯿﺒﮥ )اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﮥ‪ .‬ظ[‪.‬‬‫و ﻣﺤﺐ اﻟـﺪﯾﻦ أﺑﻮ اﻟﻔﯿﺾ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻣﺮﺗﻀـﯽ اﻟّﺰﺑﯿﺪي در »ﺗﺎج اﻟﻌﺮوس ﻓﯽ ﺷـﺮح اﻟﻘﺎﻣﻮس« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻣﻦ اﻟﻤﺠﺎز‪ :‬ورم أﻧﻔﻪ‪ ،‬أي ﻋﻀﺐ؛ و‬‫ﻣﻨﻪ ﻗﻮﻟﻪ‪» :‬و ﻻ ﯾﻬﺎج إذا ﻣﺎ أﻧﻔﻪ ورم )ورﻣﺎ‪ .‬ظ(« و ﻓﯽ ﺣﺪﯾﺚ‪ .‬أﺑﯽ ﺑﮑﺮ رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :‬وﻟّﯿﺖ اﻣﻮرﮐﻢ ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻓﮑﻠّﮑﻢ ورم أﻧﻔﻪ ﻋﻠﯽ أن‬‫ﯾﮑﻮن ﻟﻪ اﻷﻣﺮ دوﻧﻪ‪ ،‬أي اﻧﺘﻔﺦ و اﻣﺘﻼء ﻏﻀﺒﺎ ﻣﻦ ذﻟﮏ‪ ،‬و ﺧّﺺ اﻷﻧﻒ ﺑﺎﻟّﺬﮐﺮ ﻷﻧّﻪ ﻣﻮﺿﻊ اﻷﻧﻔﮥ و اﻟﮑﺒﺮ ﮐﻤﺎ ﯾﻘﺎل‪ :‬ﺷﻤﺦ ﺑﺄﻧﻔﻪ ‪.‬‬
‫اﻋﺘﻘﺎد ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از اﺻﺤﺎب درﺑﺎره ﺧﻄﺎ ﺑﻮدن ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺷﺪن اﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﻫﻤﭽﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﮐﺮدن او ﻋﻤﺮ را‬‫ﻧﻬﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ﺟﻤﺎﻋﺘﯽ از أﺻـﺤﺎب ﺟﻨﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣﺂب ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﺸﺎن ﺟﻨﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺴﻼم ﻧﯿﺰ‬‫ﺑﻮد ﻣﻌﺘﻘـﺪ ﺑﻮدﻧـﺪ ﮐﻪ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺷـﺪن أﺑﻮ ﺑﮑﺮ و ﺧﻠﯿﻔﻪ ﮐﺮدن او ﻋﻤﺮ را ﺑﻌـﺪ ﺧﻮد ﻫﺮ دو أﻣﺮ ﻧﺎﺟﺎﺋﺰ ﺑﻮده و وﻗﻮع اﯾﻦ دو أﻣﺮ ﺑﻐﯿﺮ ﻣﺸﻮره و‬‫ﻣﺆاﻣﺮه ﺑﻈﻬﻮر ﭘﯿﻮﺳـﺘﻪ در اﻧﻀـﺠﺎر ﮐﺒـﺎر أﺻـﺤﺎب رﺳﺎﻟﺖﻣـﺂب ﺻـّﻠﯽ اﻟﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ اﻷﻃﯿﺎب اﻓﺰوده‪ ،‬و ﺷﺎﻫـﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺧﺒﺮﯾﺴﺖ ﮐﻪ‬‫ﻣﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﻪ دوﺳﺖ ﺟﺎﻧﯽ ﺣﻀـﺮت ﺛﺎﻧﯽ آن را رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده؛ و ﭼﻮن اﯾﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻓﻮاﺋﺪ ﻋﺪﯾﺪه و ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻣﻔﯿﺪه اﺳﺖ‪ -‬ﭘﺮده‬‫از روي ﮐﺎر ﺑﺴـﯿﺎري از أﺳـﺮار ﻣﯽاﻧﺪازد و ﺳﺮاﺋﺮ دﺷﻤﻨﺎن أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟّﺴﻼم را ﺑﺮ اوﻟﯽ اﻷﺑﺼﺎر واﺿﺢ و آﺷﮑﺎر ﻣﯽﺳﺎزد‪ ،‬و ﻟﻬﺬا‬‫ﺑﺘﻮّﺟﻪ ﺗﺎّم آن را ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ و ﺑﻨﻈﺮ ﻋﺒﺮت آن را ﺑﺎﯾﺪ دﯾﺪ‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪890 :‬‬‫أﺑﻮ ﻋﻤﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ رﺑّﻪ ﻗﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘﺪ اﻟﻔﺮﯾﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﻗـﺎل اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ‪ :‬إﻧّﯽ ﻟﻌﻨـﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﻟﯿﺲ ﻋﻨـﺪه أﺣـﺪ ﻏﯿﺮي إذ أﺗـﺎه آت ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻫـﻞ ﻟـﮏ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﯽ ﻧﻔﺮ ﻣﻦ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 180‬از ‪196‬‬‫أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﺰﻋﻤﻮن أّن اﻟّﺬي ﻓﻌﻞ أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ و ﻓﯿﮏ ﻟﻢ ﯾﮑﻦ ﻟﻪ و اﻧّﻪ ﮐﺎن ﺑﻐﯿﺮ ﻣﺸﻮرة و ﻻ‬‫ﻣﺆاﻣﺮة و ﻗﺎﻟﻮا‪:‬‬‫ﺗﻌﺎﻟﻮا ﻧﺘﻌﺎﻫـﺪ أن ﻻ ﻧﻌﻮد إﻟﯽ ﻣﺜﻠﻬﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬و أﯾﻦ ﻫﻢ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﯽ دار ﻃﻠﺤﮥ‪ ،‬ﻓﺨﺮج ﻧﺤﻮﻫﻢ و ﺧﺮﺟﺖ ﻣﻌﻪ و ﻣﺎ أﻋﻠﻤﻪ ﯾﺒﺼـﺮﻧﯽ ﻣﻦ ﺷّﺪة‬‫اﻟﻐﻀﺐ! ﻓﻠّﻤﺎ رأوه ﮐﺮﻫﻮه و ﻇّﻨﻮا اﻟّـﺬي ﺟﺎء ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﻮﻗﻒ ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺘﻢ اﻟﻘﺎﺋﻠﻮن ﻣﺎ ﻗﻠﺘﻢ و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﺗﺘﺤﺎﺑّﻮا ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﺤﺎّب اﻷرﺑﻌـﮥ‪ :‬اﻹﻧﺴﺎن‬‫و اﻟّﺸﯿﻄﺎن ﯾﻐﻮﯾﻪ و ﻫﻮ ﯾﻠﻌﻨﻪ و اﻟّﻨﺎر و اﻟﻤﺎء ﯾﻄﻔﺌﻬﺎ و ﻫﯽ ﺗﺤﺮﻗﻪ! و ﻟﻢ ﯾﺄن ﻟﮑﻢ ﺑﻌﺪ و ﻗﺪ آن ﻣﯿﻌﺎد ﮐﻢ ﻣﯿﻌﺎد اﻟﻤﺴﯿﺢ ﻣﺘﯽ ﻫﻮ ﺧﺎرج! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺘﻔّﺮﻗﻮا ﻓﺴـﻠﮏ ﮐّﻞ واﺣﺪ ﻣﻨﻬﻢ ﻃﺮﯾﻘﺎ‪ .‬ﻗﺎل اﻟﻤﻐﯿﺮة‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﯽ أدرك اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻓﺎﺣﺒﺴﻪ ﻋﻠﯽ! ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻻ ﺗﻔﻌﻞ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ‬‫ﻋﺪوت أﺑﻐﻀـﻬﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أدرﮐﻪ و إﻟّﺎ ﻗﻠﺖ ﻟﮏ ﯾﺎ ﺑﻦ اﻟّﺪﺑّﺎﻏﮥ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄدرﮐﺘﻪ ﻓﻘﻠﺖ ﻟﻪ‪ :‬ﻗﻒ ﻣﮑﺎﻧﮏ ﻻﻣﺎﻣﮏ و اﺣﻠﻢ ﻓﺈﻧّﻪ ﺳﻠﻄﺎن و ﯾﻨﺪم و‬‫ﺗﻨـﺪم! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻗﺒﻞ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺧﺮج ﻫﺬا ﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻣﻦ ﺗﺤﺖ ﯾﺪك! ﻗﺎل ﻋﻠّﯽ‪ :‬اﺗّﻖ أن ﻻ ﺗﮑﻮن اﻟّﺬي ﻧﻄﯿﻌﮏ ﻓﻨﻔﺘﻨﮏ! ﻗﺎل‪ :‬و ﺗﺤّﺐ‬‫أن ﺗﮑﻮن ﻫﻮ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻻ؛ و ﻟﮑّﻨﻨﺎ ﻧـﺬﮐﺮك اﻟّﺬي ﻧﺴـﯿﺖ‪ ،‬ﻓﺎﻟﺘﻔﺖ إﻟّﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻧﺼـﺮف ﻓﻘﺪ ﺳـﻤﻌﺖ ﻣّﻨﺎ ﻋﻨﺪ اﻟﻐﻀﺐ ﻣﺎ ﮐﻔﺎك ﻓﺘﻨﺤّﯿﺖ ﻗﺮﯾﺒﺎ و ﻣﺎ وﻗﻔﺖ إﻟّﺎ‬‫ﺧﺸـﯿﮥ أن ﯾﮑﻮن ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ ﺷـﯽء ﻓﺄﮐﻮن ﻗﺮﯾﺒﺎ ﻓﺘﮑّﻠﻤﺎ ﮐﻼﻣﺎ ﻏﯿﺮ ﻏﻀﺒﺎﻧﯿﻦ و ﻻ راﺿﯿﯿﻦ ﺛّﻢ رأﯾﺘﻬﻤﺎ ﯾﻀﺤﮑﺎن و ﺗﻔّﺮﻗﺎ‪ ،‬و ﺟﺎءﻧﯽ ﻋﻤﺮ ﻓﻤﺸﯿﺖ‬‫ﻣﻌﻪ و ﻗﻠﺖ‪ :‬ﯾﻐﻔﺮ اﻟﱠﻠﻪ ﻟـﮏ أ ﻏﻀـﺒﺖ؟ ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﺄﺷﺎر إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ و ﻗﺎل‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮﻻ دﻋﺎﺑـﮥ ﻓﯿﻪ ﻣﺎ ﺷـﮑﮑﺖ ﻓﯽ وﻻﯾﺘﻪ و إن ﻧﺰﻟﺖ ﻋﻠﯽ رﻏﻢ‬‫أﻧﻒ ﻗﺮﯾﺶ![‪.‬‬‫داﺳﺘﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻟﺚ و ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺮ و وﺻﯿﺖ او و ﻣﮑﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و وﻗﺎﯾﻊ ﻣﻬﻤﻪ دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﮐﻪ از ﻣﺘﻮن اﯾﻦ رواﯾﺎت ﻣﻄﺎﻟﺐ‬‫ﻣﺘﻔﺮﻗﻪ ﻣﻬﻤﻪ ﮐﺜﯿﺮه ﻣﺴﺘﻔﺎد ﻣﯿﺸﻮد‬‫دﻫﻢ آﻧﮑﻪ‪ :‬ذﮐﺮ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻏﺎﻓﻞ از اﻧﺠﺎم اﯾﻦ ﮐﻼم را ﺑﻮﺟﻪ آﺧﺮ ﻫﻢ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺿـﺮر ﺑﺎو ﻣﯽرﺳﺎﻧـﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺳـﯿﻼب ﻓﻨﺎ ﺑﺄﺳﺎس ﺧﻼﻓﺖ ﺧﻠﯿﻔﻪ‬‫ﺛﺎﻟﺜﺸﺎن ﻣﯽدواﻧﺪ! ﺗﻮﺿﯿﺤﺶ آﻧﮑﻪ‪ :‬دﻻﻟﺖ اﯾﻦ ﮐﻼم ﺑﺮ ﻟﺰوم ﻣﺸﻮرت از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر ﮐﺎﻟّﺸﻤﺲ ﻓﯽ راﺑﻌﮥ اﻟّﻨﻬﺎر اﺳﺖ‪ ،‬و ﭘﺮ‬‫ﻇﺎﻫﺮﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤﺎن ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻤﺸﻮره ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و أﻧﺼﺎر ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻧﺸﺪﻧﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺛﺎﻧﯽ ﺑﻌﺪ ﻣﻄﻌﻮن ﺷﺪﻧﺸﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪891 :‬‬‫ﺑﺨﻨﺠﺮ ﻓﯿﺮوز ﻫﺮ ﮔـﺎه ﺧـﻮد را ﺑﺠـﺎﻧﺐ ﻣﻘّﺮ ﺧـﻮد ﺳــﻔﺮي ﯾﺎﻓﺘﻨـﺪ و ﺑﻤﺼـﺪاق »ﻓّﺮ ﻣـﻦ اﻟﻤﻄﺮ و وﻗـﻒ ﺗﺤـﺖ اﻟﻤﯿﺰاب« از ﺗﻌﯿﯿـﻦ ﺧﻠﯿﻔـﻪ و‬‫اﺳـﺘﺨﻼف إﺑﺎ و اﺳـﺘﻨﮑﺎف ﻧﻤﻮده ﺑﺴﻮي ﺑﻨﺎي ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮري ﺷـﺘﺎﻓﺘﻨﺪ ﺟﻤﯿﻊ أﻧﺼﺎر را از ﺷﺮﮐﺖ آن ﻣﺤﺮوم ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ و أرﮐﺎن آن را در‬‫ﺷﺶ ﻧﻔﺮ از ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﻧﻤﻮده أﻋﻼم اﺳﺘﺒﺪاد و اﺳﺘﯿﺜﺎر ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﺑﻤﻘﺎﺑﻠﻪ أﻧﺼﺎر ﺑﺮاﻓﺮاﺧﺘﻨﺪ؛ و ﭼﻮن ﻣﻨﺼﻮب ﺷﺪن ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن‬‫و ﻣﻈﻠﻮم ﺷـﺪن ﺟﻨـﺎب أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯿﻪ اﻟـّﺴ ﻼم ﭘﯿﺶ ﻧﻬـﺎد ﺧـﺎﻃﺮ ﻧﺎﺻﺒّﯿﺖ ﻣﻘﺎﻃﺮ داﺷـﺘﻨﺪ زﻣﺎم اﺧﺘﯿﺎر ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮري را ﺑﻼ ﺧﺸـﯿﺖ و‬‫ﺧﻮف ﺑﻌﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف وا ﮔﺬاﺷـﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺎﯾﻦ ﺣﯿﻠﻪ رذﯾﻠﻪﺷﺎن ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻤﺤﺾ ﺑﯿﻌﺖ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﮐﻪ ﻫﻤﺎن ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‬‫ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻤﻨّﺼﻪ ﺷـﻬﻮد ﺟﻠﻮه ﮔﺮ ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬و دﺳـﺘﺒﺮد ﻇﻠﻢ و اﺳـﺘﺒﺪادﺷﺎن ﺑﺴﺎط ﻋﺪل و إﻧﺼﺎف را درﯾﻦ ﺑﺎب إﻟﯽ آﺧﺮ اﻟّﺪﻫﺮ ﻧﻮردﯾﺪ! و ﻫﺬا‬‫ﮐﻠﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻻوﻟﯽ اﻷرﺑﺎب و اﻷﺣﻼم‪ ،‬ﻻ ﺳـّﯿﻤﺎ ﻧﺎﻇﺮ ﮐﺘﺎب »ﺗﺸﯿﯿﺪ اﻟﻤﻄﺎﻋﻦ« ﻟﻠﻮاﻟﺪ اﻟﻌّﻠﺎم‪ ،‬أﺣّﻠﻪ اﻟﱠﻠﻪ دار اﻟّﺴﻼم‪ ،‬و ﺟﻌﻞ ﻟﻪ ﻓﯽ أﻋﻠﯽ ﻋﻠّﯿﯿﻦ‬‫أرﻓﻊ ﻣﺤّﻞ و ﻣﻘﺎم‪.‬‬‫و اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺮاي ﺗﺼـﺪﯾﻖ ﻣـﺎ ذﮐﺮ ﻣﻄـﺎﻟﻌﻪ ﻫﻤـﺎن ﮐﺘـﺎب ﻣﺴـﺘﻄﺎب ﺑﻬـﺘﺮﺳﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻋﻼـوه ﺑﺮ آﻧﭽﻪ ﺣﻘﯿﺮ ﻋﺮض ﻧﻤﻮدم دﯾﮕﺮ ﻣﻄـﺎﻟﺐ و‬‫ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﻮاﻗﻌﻪ ﺷﻮري در ﮐﺘﺎب ﻣﺬﮐﻮر ﺑﻪ ﻧﻬﺠﯽ ﻣﺮﻗﻮم و ﻣﺴـﻄﻮر ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﻼ رﯾﺐ و اﺳﺘﻨﮑﺎر ﻫﺎﺗﮏ ﺣﺠﺐ و أﺳﺘﺎر و ﮐﺎﺷﻒ‬‫رﻣﻮز و أﺳـﺮار زﻋﻤﺎء ﮐﺒﺎر أﻫﻞ ﺳـّﻨﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷـﺪ و ﺑﺨﻮﺑﯽ ﺧﺎك ﻣﺬﻟّﺖ و ﺻـﻐﺎر ﺑﺮ رءوس أﻫﻞ ﺟﺤﺪ و إﻧﮑﺎر ﻣﯽﭘﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻟﯿﮑﻦ ﻧﺤﯿﻒ‬‫ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ ﺟـﺎ ﺑﻌﻨﻮان اﺧﺘﺼـﺎر ﺑﻌﺾ رواﯾـﺎت و أﺧﺒﺎر ﺳـّﻨّﯿﻪ ﻣﺘﻌّﻠﻖ ﺑﻮاﻗﻌﻪ ﺷﻮري ذﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻢ ﺗﺎ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺣﺎل ﺷﻮراي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﺎ وﺻـﻒ‬‫ﺗﻠﻤﯿﻊ و ﺗﺴﻮﯾﻞ أﺳـﻼف ﻧﺎ إﻧﺼﺎف إﺟﻤﺎﻻ واﺿﺢ و ﻻﺋﺢ ﺷﻮد و ﺻﻮرت ﺷﻮﻫﺎي ﻣﺸﻮرت ﻋﺎﻃﻠﻪ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﺨﺪﯾﻊ و ﺗﻀـﻠﯿﻞ أﻫﻞ ﺟﻮر و‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 181‬از ‪196‬‬‫اﻋﺘﺴﺎف درﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺑﯽﻧﻘﺎب ﮔﺮدد‪.‬‬‫ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ اﻟﺒﺼـﺮي در ﮐﺘـﺎب »اﻟﻄﺒﻘـﺎت« در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻋّﻔﺎن ﺑﻦ ﻣﺴـﻠﻢ‪ ،‬ﻧﺎ‪ :‬ﺣّﻤﺎد ﺑﻦ ﺳـﻠﻤﻪ ﻋﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ‬‫ﺟﺪﻋﺎن ﻋﻦ أﺑﯽ راﻓﻊ أّن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﮐﺎن ﻣﺴﺘﻨﺪا إﻟﯽ اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس و ﻋﻨﺪه اﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫اﻋﻠﻤﻮا أﻧّﯽ ﻟﻢ أﻗﻞ ﻓﯽ اﻟﮑﻼﻟﮥ ﺷﯿﺌﺎ و ﻟﻢ أﺳﺘﺨﻠﻒ ﺑﻌﺪي أﺣﺪا و إﻧّﻪ ﻣﻦ أدرك وﻓﺎﺗﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪892 :‬‬‫ﻣﻦ ﺳﺒﯽ اﻟﻌﺮب ﻓﻬﻮ ﺣّﺮ ﻣﻦ ﻣﺎل اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﻗﺎل ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾـﺪ‪ ،‬إﻧّﮏ ﻟﻮ أﺷـﺮت ﺑﺮﺟﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ اﺋﺘﻤﻨﮏ اﻟّﻨﺎس‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻗﺪ رأﯾﺖ ﻣﻦ‬‫أﺻـﺤﺎﺑﯽ ﺣﺮﺻﺎ ﺳﯿﺌﺎ‪ ،‬و إﻧّﯽ ﺟﺎﻋﻞ ﻫﺬا ﻷﻣﺮ إﻟﯽ ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّﺴّﺘﮥ اﻟّﺬﯾﻦ ﻣﺎت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض!‬‫ﺛّﻢ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻟﻮ أدرﮐﻨﯽ أﺣـﺪ رﺟﻠﯿﻦ ﻓﺠﻌﻠﺖ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ إﻟﯿﻪ ﻟﻮ ﺛﻘﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻮﻟﯽ أﺑﯽ ﺣﺬﯾﻔﮥ و أﺑﯽ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠّﺮاح‪ .‬أﺧﺒﺮﻧﺎ وﮐﯿﻊ ﺑﻦ اﻟﺠﺮاح ﻋﻦ‬‫اﻷﻋﻤﺶ ﻋﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫ﻣﻦ اﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻟﻮ ﮐـﺎن اﺑﻮ ﻋﺒﯿـﺪة ﻓﻘﺎل ﻟﻪ رﺟﻞ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻓﺄﯾﻦ أﻧﺖ ﻣﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﺎﺗﻠﮏ اﻟﱠﻠﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أردت اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺑﻬﺬا اﺳﺘﺨﻠﻒ رﺟﻼ ﻟﻢ ﯾﺤﺴﻦ أن ﯾﻄﻠﻖ اﻣﺮأﺗﻪ؟![‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ اﻟﺒﺼﺮي در ﮐﺘﺎب »اﻟّﻄﺒﻘﺎت« در ﺿﻤﻦ رواﯾﺘﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﮐﻪ از ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ آورده‪] :‬ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ‬‫ﻋﻠـّﯿ ﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳـﻌﺪا ﻓﻠﻢ ﯾﮑّﻠﻢ أﺣـﺪا ﻣﻨﻬﻢ ﻏﯿﺮ ﻋﻠﯽ و ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﯾﺎ ﻋﻠﯽ! ﻟﻌﻞ ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم‬‫ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻟﮏ ﻗﺮاﺑﺘﮏ ﻣﻦ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﺻـﻬﺮك و ﻣﺎ آﺗﺎك اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻔﻘﻪ و اﻟﻌﻠﻢ‪ ،‬ﻓﺈن وﻟّﯿﺖ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﯿﻪ! ﺛّﻢ دﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن! ﻟﻌّﻞ ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻟﮏ ﺻﻬﺮك ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﺳّﻨﮏ و ﺷﺮﻓﮏ‪،‬‬‫ﻓـﺈن وﻟّﯿﺖ ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻓـﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و ﻻ ﺗﺤﻤﻠّﻦ ﺑﻨﯽ أﺑﯽ ﻣﻌﯿﻂ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﺻـﻬﯿﺒﺎ ﻓـﺪﻋﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺻّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛﺎ و‬‫ﻟﯿﺨﻞ ﻫﻮﻻء ﻟا ﻘﻮم ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻓﺎذا اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ رﺟﻞ ﻓﻤﻦ ﺧﺎﻟﻔﻬﻢ ﻓﺎﺿﺮﺑﻮا رأﺳﻪ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﺧﺮﺟﻮا ﻣﻦ ﻋﻨﺪ ﻋﻤﺮ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻟﻮ وﻟﻮﻫﺎ اﻻﺟﻠﺢ ]‪[1‬‬‫ﺳﻠﮏ ﺑﻬﻢ اﻟﻄﺮﯾﻖ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻓﻤﺎ ﯾﻤﻨﻌﮏ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ؟! ﻗﺎل أﮐﺮه أن أﺗﺤّﻤﻠﻬﺎ ﺣّﯿﺎ و ﻣّﯿﺘﺎ‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻌﺪ اﻟﺒﺼﺮي در »ﻃﺒﻘﺎت« در ﺿﻤﻦ ﺧﺒﺮي ﮐﻪ از ﺳّﻤﺎك رواﯾﺖ ﻧﻤﻮده آورده‪] :‬و ﻗﺎل ﻟﻸﻧﺼﺎر‪ :‬أدﺧﻠﻮﻫﻢ ﺑﯿﺘﺎ ﺛﻼﺛﮥ أّﯾﺎم‬‫ﻓﺈن اﺳـﺘﻘﺎﻣﻮا و إﻟّﺎ ﻓﺎدﺧﻠﻮا ﻋﻠﯿﻬﻢ ﻓﺎﺿـﺮﺑﻮا أﻋﻨﺎﻗﻬﻢ![ و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑﻦ ﺳـﻌﺪ ﺑﺼـﺮي در »ﻃﺒﻘﺎت« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬أﺧﺒﺮﻧﺎ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ‬‫ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻮﺳﯽ ﻋﻦ إﺳﺤﺎق ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﻠﺤﮥ ﻋﻦ أﻧﺲ اﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أرﺳﻞ ]‪ [1‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠّﯿﺎ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪893 :‬‬‫ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب إﻟﯽ أﺑﯽ ﻃﻠﺤـﮥ اﻷﻧﺼﺎري ﻗﺒﻞ أن ﯾﻤﻮت ﺑﺴﺎﻋـﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻃﻠﺤـﮥ! ﮐﻦ ﻓﯽ ﺧﻤﺴـﯿﻦ ﻣﻦ ﻗﻮﻣﮏ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻣﻊ ﻫﺆﻻء‬‫اﻟّﻨﻔﺮ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب اﻟّﺸﻮري ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻓﯿﻤﺎ أﺣﺴﺐ ﺳـﯿﺠﺘﻤﻌﻮن ﻓﯽ ﺑﯿﺖ أﺣـﺪﻫﻢ ﻓﻘﻢ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ اﻟﺒﺎب ﺑﺄﺻـﺤﺎﺑﮏ ﻓﻼ ﺗﺘﺮك أﺣـﺪا ﯾـﺪﺧﻞ‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﻻ ﺗﺘﺮﮐﻬﻢ ﯾﻤﻀﯽ اﻟﯿﻮم اﻟّﺜﺎﻟﺚ ﺣّﺘﯽ ﯾﺆﻣﺮوا أﺣﺪﻫﻢ‪ ،‬اﻟﻠّﻬّﻢ أﻧﺖ ﺧﻠﯿﻔﺘﯽ ﻋﻠﯿﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻣﺤﻤﺪ اﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺑﺼﺮي در »ﻃﺒﻘﺎت« در ﺿﻤﻦ رواﯾﺘﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﮐﻪ از ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ آورده‪:‬‬‫]و ﻗﺎﻟﻮا ﻟﻪ ﺣﯿﻦ ﺣﻀـﺮه اﻟﻤﻮت‪ :‬اﺳـﺘﺨﻠﻒ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ أﺟـﺪ أﺣﺪا أﺣّﻖ ﺑﻬﺬا اﻷﻣﺮ ﻣﻦ ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض ﻓﺄّﯾﻬﻢ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻓﻬﻮ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ‪ ،‬ﻓﺴّﻤﯽ ﻋﻠّﯿﺎ )ع( و ﻋﺜﻤﺎن و ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﺳﻌﺪا‪ ،‬ﻓﺈن أﺻﺎﺑﺖ‬‫ﺳﻌـﺪا ﻓـﺬاك‪ ،‬و إﻟّﺎ ﻓﺄﯾﻬﻢ اﻟﺘﺨﻠﻒ ﻓﻠﯿﺴـﺘﻌﻦ ﺑﻪ ﻓﺈﻧّﯽ ﻟﻢ أﻋﺰﻟﻪ ﻋﻦ ﻋﺠﺰ و ﻻ ﺧﯿﺎﻧـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﺟﻌﻞ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻌﻬﻢ ﯾﺸﺎوروﻧﻪ و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ ﻣﻦ‬‫اﻷﻣﺮ ﺷـﯽء؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬اﺟﻌﻠﻮا أﻣﺮﮐﻢ إﻟﯽ ﺛﻠﺜـﮥ ﻧﻔﺮ ﻣﻨﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺠﻌﻞ اﻟّﺰﺑﯿﺮ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﻠﯽ و ﺟﻌﻞ ﻃﻠﺤـﮥ أﻣﺮه إﻟﯽ‬‫ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬و ﺟﻌﻞ ﺳﻌﺪ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻓﺄﺗﻤﺮوا اوﻟﺌﮏ اﻟّﺜﻠﺜﮥ ﺣﯿﻦ ﺟﻌﻞ اﻷﻣﺮ إﻟﯿﻬﻢ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬أّﯾﮑﻢ ﯾﺒﺮأ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ و ﯾﺠﻌﻞ‬‫إﻟّﯽ و ﻟﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ اﻻ آﻟﻮﮐﻢ ﻋﻦ أﻓﻀـﻠﮑﻢ و ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻟﻠﻤﺴﻠﻤﯿﻦ؛ ﻓﺄﺳﮑﺖ اﻟّﺸﯿﺨﺎن ﻋﻠﯽ و ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﺗﺠﻌﻼﻧﻪ إﻟّﯽ و أﻧﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 182‬از ‪196‬‬‫أﺧﺮج ﻣﻨﻬﺎ! ﻓﻮ اﻟﱠﻠﻪ ﻻ آﻟﻮﮐﻢ ﻋﻦ أﻓﻀﻠﮑﻢ و ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻟﻠﻤﺴﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﺨﻼ ﺑﻌﻠﯽ )ع( ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن ﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﻘﺮاﺑﮥ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﻟﻘـﺪم و اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿـﮏ ﻟﺌﻦ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻟﺘﻌـﺪﻟّﻦ و ﻟﺌﻦ اﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻋﺜﻤـﺎن ﻟﺘﺴـﻤﻌّﻦ و ﻟﺘﻄﯿﻌّﻦ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬و ﺧﻼ‬‫ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل اﺑﺴﻂ ﯾﺪك ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﺒﺴﻂ ﯾﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﻪ![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺑﮑﺮ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻌﺒﺴـﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﺑﻦ أﺑﯽ ﺷـﯿﺒﻪ در ﻣﺼـّﻨﻒ ﺧﻮد در ﺿـﻤﻦ ﺣـﺪﯾﺚ ﻣﻘﺘﻞ ﻋﻤﺮ ﮐﻪ از ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن‬‫ﻣﻨﻘﻮﻟﺴﺖ آورده‪:‬‬‫ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻟﻪ ﺣﯿﻦ ﺣﻀـﺮه اﻟﻤﻮت‪ :‬اﺳﺘﺨﻠﻒ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ أﺟﺪ أﺣﺪا أﺣّﻖ ﺑﻬﺬا اﻷﻣﺮ ﻣﻦ ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض ﻓﺄّﯾﻬﻢ اﺳﺘﺨﻠﻔﻮا ﻓﻬﻮ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﺑﻌﺪي ﻓﺴّﻤﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪894 :‬‬‫ﻋﻠـّﯿ ﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳـﻌﺪا‪ ،‬ﻓﺈن أﺻﺎﺑﺖ ﺳـﻌﺪا ﻓـﺬﻟﮏ و إﻟّﺎ ﻓﺄّﯾﻬﻢ اﺳـﺘﺨﻠﻒ ﻓﻠﯿﺴـﺘﻌﻦ ﺑﻪ ﻓﺈﻧّﯽ ﻟﻢ‬‫أﻧﺰﻋﻪ ﻋﻦ ﻋﺠﺰ و ﻻ ﺧﯿﺎﻧﮥ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﺟﻌﻞ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﯾﺸﺎور ﻣﻌﻬﻢ و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ ﺷـﯽء‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠّﻤﺎ اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ :‬اﺟﻌﻠﻮا أﻣﺮﮐﻢ ﯾﺸﺎوروﻧﻪ‬‫ﺛﻠﺜﮥ ﻧﻔﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺠﻌﻞ اﻟّﺰﺑﯿﺮ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ و ﺟﻌﻞ ﻃﻠﺤﮥ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن و ﺟﻌﻞ ﺳﻌﺪ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﺄﺗﻤﺮوا اوﻟﺌﮏ اﻟّﺜﻼﺛـﮥ ﺣﯿﻦ ﺟﻌﻞ اﻷﻣﺮ إﻟﯿﻬﻢ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬أّﯾﮑﻢ ﯾﺘﺒّﺮأ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ و ﯾﺠﻌﻞ اﻷﻣﺮ إﻟّﯽ و ﻟﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ آﻟﻮ‬‫ﻋﻦ أﻓﻀﻠﮑﻢ و ﺧﯿﺮﮐﻢ ﻟﻠﻤﺴﻠﻤﯿﻦ؟‬‫ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﺨﻼ ﺑﻌﻠﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن ﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﻘﺮاﺑﮥ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و اﻟﻘﺪم وﻟﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﮏ ﻟﺌﻦ اﺳﺘﺨﻠﻔﺖ ﻟﺘﻌﺪﻟّﻦ‬‫و ﻟﺌﻦ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻋﺜﻤﺎن ﻟﺘﺴﻤﻌّﻦ و ﻟﺘﻄﯿﻌّﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬و ﺧﻼ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن اﺑﺴﻂ ﯾﺪك! ﻓﺒﺴﻂ ﯾﺪه و ﺑﺎﯾﻌﻪ ﻋﻠّﯽ و اﻟّﻨﺎس ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ أﺑﯽ ﺷﯿﺒﻪ در ﻣﺼّﻨﻒ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺣّﺪﺛﻨﺎ وﮐﯿﻊ ﻋﻦ إﺳـﺮاﺋﯿﻞ ﻋﻦ أﺑﯽ إﺳـﺤﺎق ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن اﻷودي أّن ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﺨّﻄﺎب ﻟّﻤﺎ ﺣﻀـﺮ ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا إﻟّﯽ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻃﻠﺤﮥ و‬‫اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳﻌﺪا‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻠﻢ ﯾﮑّﻠﻢ أﺣﺪا ﻣﻨﻬﻢ إﻟّﺎ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻠﯽ! ﻟﻌّﻞ ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻟﮏ‬‫ﻗﺮاﺑﺘﮏ و ﻣﺎ آﺗﺎك اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻔﻘﻪ‪ ،‬ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و إن وﻟﯿﺖ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﻼ ﺗﺮﻓﻌّﻦ ﺑﻨﯽ ﻓﻼن ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس! و ﻗﺎل ﻟﻌﺜﻤﺎن ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن‪:‬‬‫إّن ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم ﻟﻌﻠّﻬﻢ ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻟﮏ ﺻـﻬﺮك ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﺳـّﻨﮏ و ﺷـّﺮﻓﮏ‪ ،‬ﻓﺈن أﻧﺖ وﻟﯿﺖ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ‬‫ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و ﻻ ﺗﺮﻓﻊ ﺑﻨﯽ ﻓﻼن ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس! ﻓﻘﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﺻﻬﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل ﺻّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛﺎ و ﻟﯿﺠﺘﻤﻊ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﻓﻠﯿﺨﻠﻮا ﻓﺈن أﺟﻤﻌﻮا‬‫ﻋﻠﯽ رﺟﻞ ﻓﺎﺿﺮﺑﻮا رأس ﻣﻦ ﺧﺎﻟﻔﻬﻢ ‪.‬‬
‫و ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺣﺪﯾﺚ ﻣﻘﺘﻞ ﻋﻤﺮ از ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن آورده‪:‬‬‫]ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬أوص ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! اﺳﺘﺨﻠﻒ! ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ أﺟﺪ أﺣّﻖ ﺑﻬﺬا اﻷﻣﺮ ﻣﻦ ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ أو اﻟّﺮﻫﻂ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض‪ ،‬ﻓﺴّﻤﯽ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻃﻠﺤﮥ و ﺳﻌﺪا و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺸﻬﺪﮐﻢ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪،‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪895 :‬‬‫و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ ﺷـﯽء ﮐﻬﯿﺌﮥ اﻟّﺘﻌﺰﯾﮥ ﻟﻪ‪ ،‬ﻓﺈن أﺻﺎﺑﺖ اﻻﻣﺮة ﺳﻌﺪا ﻓﻬﻮ ذاك و إﻟّﺎ ﻓﻠﯿﺴﺘﻌﻦ ﺑﻪ أّﯾﮑﻢ ﻣﺎ أﻣﺮ ﻓﺈﻧّﯽ ﻟﻢ أﻋﺰﻟﻪ ﻋﻦ ﻋﺠﺰ و ﻻ‬‫ﺧﯿ ﺎ ﻧ ﮥ [ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﺑﺨﺎري در »ﺻﺤﯿﺢ« ﺧﻮد در ﺿﻤﻦ ﻫﻤﯿﻦ ﺣﺪﯾﺚ آورده‪:‬‬‫]ﻓﻠّﻤﺎ ﻓﺮغ ﻣﻦ دﻓﻨﻪ اﺟﺘﻤﻊ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬اﺟﻌﻠﻮا أﻣﺮﮐﻢ إﻟﯽ ﺛﻠﺜﮥ ﻣﻨﮑﻢ ﻓﻘﺎل اﻟّﺰﺑﯿﺮ‪:‬‬‫ﻗﺪ ﺟﻌﻠﺖ أﻣﺮي اﻟﯽ ﻋﻠﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻃﻠﺤﮥ‪ :‬ﻗﺪ ﺟﻌﻠﺖ أﻣﺮي إﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن؛ و ﻗﺎل ﺳـﻌﺪ‪ :‬ﻗﺪ ﺟﻌﻠﺖ أﻣﺮي إﻟﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف؛ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 183‬از ‪196‬‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬أّﯾﮑﻤﺎ ﺗﺒﺮأ ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﻨﺠﻌﻠﻪ إﻟﯿﻪ و اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و اﻹﺳـﻼم ﻟﯿﻨﻈﺮّن أﻓﻀـﻠﻬﻢ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﻪ ﻓﺄﺳـﮑﺖ اﻟّﺸـ ﯿﺨﺎن‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬أ‬‫ﻓﺘﺠﻌﻠﻮﻧﻪ إﻟّﯽ و اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ آﻟﻮ ﻋﻦ أﻓﻀـﻠﮑﻢ‪ ،‬ﻗﺎﻻ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﺄﺧـﺬ ﺑﯿـﺪ أﺣـﺪﻫﻤﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﮏ ﻗﺮاﺑـﮥ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ و اﻟﻘـﺪم ﻓﯽ اﻹﺳـﻼم ﻣﺎ ﻗـﺪ ﻋﻠﻤﺖ ﻓﺎﻟّﻠﻪ ﻋﻠﯿﮏ ﻟﺌﻦ أﻣﺮﺗﮏ ﻟﺘﻌـﺪﻟّﻦ و ﻟﺌﻦ أﻣﺮت ﻋﺜﻤﺎن ﻟﺘﺴـﻤﻌّﻦ و ﻟﺘﻄﯿﻌّﻦ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺧﻼ ﺑﺎﻵﺧﺮ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‬‫ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺧﺬ اﻟﻤﯿﺜﺎق ﻗﺎل‪ :‬ارﻓﻊ ﯾﺪك ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﺒﺎﯾﻌﻪ و ﺑﺎﯾﻊ ﻟﻪ ﻋﻠّﯽ و وﻟﺞ أﻫﻞ اﻟّﺪار ﻓﺒﺎﯾﻌﻮه ‪.‬‬
‫و أﺣﻤﺪ ﺑﻦ اﺳـﺤﺎق ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ وﻫﺐ ﺑﻦ واﺿﺢ اﻟﮑﺎﺗﺐ اﻟﻌّﺒﺎﺳﯽ اﻟﻤﻌﺮوف ﺑﺎﻟﯿﻌﻘﻮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﺻّﯿﺮ اﻷﻣﺮ ﺷﻮري ﺑﯿﻦ‬‫ﺳّﺘـﮥ ﻧﻔﺮ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ و ﻋﺜﻤﺎن ﺑﻦ ﻋّﻔﺎن و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ اﻟﻌّﻮام و ﻃﻠﺤﮥ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫و ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص و ﻗﺎل‪ :‬أﺧﺮﺟﺖ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾـﺪ ﻟﻘﺮاﺑﺘﻪ ﻣّﻨﯽ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ ﻓﯽ اﺑﻨﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺣﺴﺐ آل اﻟﺨﻄﺎب ﻣﺎ ﺗﺤّﻤﻠﻮا‬‫ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬ان ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻢ ﯾﺤﺴﻦ ﯾﻄﻠﻖ اﻣﺮأﺗﻪ؛ و أﻣﺮ ﺻـﻬﯿﺒﺎ أن ﯾﺼّﻠﯽ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺣّﺘﯽ ﯾﺘﺮاﺿﻮا ﻣﻦ اﻟّﺴّﺘﮥ ﺑﻮاﺣﺪ و اﺳﺘﻌﻤﻞ أﺑﺎ ﻃﻠﺤﮥ زﯾﺪ ﺑﻦ ﺳﻬﻞ‬‫اﻷﻧﺼﺎرّي و ﻗﺎل إن رﺿـﯽ أرﺑﻌـﮥ و ﺧﺎﻟﻒ اﺛﻨﺎن ﻓﺎﺿـﺮب ﻋﻨﻖ اﻻﺛﻨﯿﻦ! و إن رﺿـﯽ ﺛﻠﺜـﮥ و ﺧﺎﻟﻒ ﺛﻠﺜﮥ ﻓﺎﺿـﺮب أﻋﻨﺎق اﻟّﺜﻠﺜﮥ اﻟّﺬﯾﻦ ﻟﯿﺲ‬‫ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ! و إن ﺟﺎزت اﻟﺜﻠﺜـﮥ اﻷّﯾﺎم و ﻟﻢ ﯾﺘﺮاﺿﻮا ﺑﺄﺣـﺪ ﻓﺎﺿـﺮب أﻋﻨﺎﻗﻬﻢ ﺟﻤﯿﻌﺎ! و ﮐﺎﻧﺖ اﻟّﺸﻮري ﺑﻘـّﯿ ﮥ ذي اﻟﺤّﺠـ ﮥ ﺳـﻨﮥ ‪ 23‬و‬‫ﺻﻬﯿﺐ ﯾﺼـّﻠﯽ ﺑﺎﻟّﻨـﺎس و ﻫﻮ اﻟّـﺬي ﺻـّﻠﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻤﺮ‪ ،‬و ﮐـﺎن أﺑﻮ ﻃﻠﺤـﮥ ﯾـﺪﺧﻞ رأﺳﻪ إﻟﯿﻬﻢ و ﯾﻘﻮل‪ :‬اﻟﻌﺠـﻞ! اﻟﻌﺠﻞ! ﻓﻘـﺪ ﻗﺮب اﻟﻮﻗﺖ و‬‫اﻧﻘﻀﺖ اﻟﻤّﺪة[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﯾﻌﻘﻮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و ﮐﺎن ﻋﺒﺪ ﻟا ّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف اﻟّﺰﻫﺮّي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪896 :‬‬‫ﻟّﻤـ ﺎ ﺗﻮﻓﯽ ﻋﻤﺮو اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻟﻠّﺸﻮري و ﺳـﺄﻟﻬﻢ أن ﯾﺨﺮج ﻧﻔﺴﻪ ﻣﻨﻬـﺎ ﻋﻠﯽ أن ﯾﺨﺘﺎر ﻣﻨﻬﻢ رﺟﻼ ﻓﻔﻌﻠﻮا ذﻟﮏ ﻓﺄﻗﺎم ﺛﻠﺜـﮥ أّﯾﺎم و ﺧّﻠﯽ ﺑﻌﻠّﯽ ﺑﻦ‬‫أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﮏ إن وﻟﯿﺖ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ أن ﺗﺴـﯿﺮ ﻓﯿﻨﺎ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻪ و ﺳﯿﺮة أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬أﺳﯿﺮ ﻓﯿﮑﻢ ﺑﮑﺘﺎب‬‫اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻪ ﻣﺎ اﺳﺘﻄﻌﺖ ﻓﺨﻼ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻟﻨﺎ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﮏ إن وﻟﯿﺖ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ أن ﺗﺴﯿﺮ ﻓﯿﻨﺎ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻪ و ﺳﯿﺮة أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و‬‫ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻟﮑﻢ أن أﺳـﯿﺮ ﻓﯿﮑﻢ ﺑﮑﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻪ و ﺳـﯿﺮة أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺧﻠﯽ ﺑﻌﻠﯽ ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻣﺜـﻞ ﻣﻘـﺎﻟﺘﻪ اﻷوﻟﯽ ﻓﺄﺟﺎﺑﻪ ﻣﺜﻞ‬‫اﻟﺠﻮاب اﻷّول؛ ﺛّﻢ ﺧﻠﯽ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﺜﻞ اﻟﻤﻘﺎﻟﮥ اﻻوﻟﯽ ﻓﺄﺟﺎﺑﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﮐﺎن أﺟﺎﺑﻪ‪ ،‬ﺛّﻢ ﺧﻠﯽ ﺑﻌﻠّﯽ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﺜﻞ اﻟﻤﻘﺎﻟﮥ اﻷوﻟﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬إنّ‬‫ﮐﺘـﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـﻨﮥ ﻧﺒّﯿﻪ ﻻـ ﯾﺤﺘـﺎج ﻣﻌﻬﻤـﺎ إﻟﯽ إّﺟﯿﺮي أﺣـﺪ‪ ،‬أﻧﺖ ﻣﺠﺘﻬـﺪان ﺗﺰوي ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻋّﻨﯽ! ﻓﺨﻼ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﺄﻋﺎد ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻘﻮل ﻓﺄﺟﺎﺑﻪ‬‫ﺑﺬﻟﮏ اﻟﺠﻮاب و ﺻﻔﻖ ﻋﻠﯽ ﯾﺪه و ﺧﺮج ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﻨﺎس ﯾﻬّﻨﺌﻮﻧﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﯾﻌﻘﻮﺑﯽ در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] ،‬و ﻣـﺎل ﻗﻮم ﻣﻊ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃـﺎﻟﺐ و ﺗﺤـﺎﻣﻠﻮا ﻓﯽ اﻟﻘﻮل ﻋﻠﯽ ﻋﺜﻤـﺎن‪ ،‬ﻓﺮوي ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻗﺎل‪ :‬دﺧﻠﺖ‬‫ﻣﺴـﺠﺪ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺮأﯾﺖ رﺟﻼـ ﺟﺎﺛﯿـﺎ ﻋﻠﯽ رﮐﺒﺘﯿﻪ ﯾﺘﻠّﻬﻒ ﺗﻠّﻬﻒ ﻣﻦ ﮐﺄّن اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻟﻪ ﻓﺴـﻠﺒﻬﺎ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬وا ﻋﺠﺒﺎ ﻟﻘﺮﯾﺶ و دﻓﻌﻬﻢ‬‫ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻋﻠﯽ )ﻋﻦ‪ .‬ظ( أﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﻧﺒّﯿﻬﻢ و ﻓﯿﻬﻢ أّول اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ و اﺑﻦ ﻋّﻢ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬أﻋﻠﻢ اﻟّﻨﺎس و أﻓﻘﻬﻬﻢ ﻓﯽ دﯾﻦ اﻟﱠﻠﻪ و أﻋﻈﻤﻬﻢ ﻏﻨﺎء‬‫ﻓﯽ اﻹﺳـﻼم و أﺑﺼـﺮﻫﻢ ﺑﺎﻟﻄﺮﯾﻖ و أﻫﺪاﻫﻢ ﻟﻠـّﺼ ﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﯿﻢ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ رووﻫﺎ ﻋﻦ اﻟﻬﺎدي اﻟﻤﻬﺘﺪي اﻟﻄﺎﻫﺮ اﻟّﻨﻘﯽ‪ ،‬و ﻣﺎ أرادوا إﺻﻼﺣﺎ‬‫ﻟﻸّﻣـﮥ و ﻻ ﺻﻮاﺑﺎ ﻓﯽ اﻟﻤـﺬﻫﺐ و ﻟﮑّﻨﻬﻢ آﺛﺮوا اﻟـّﺪﻧﯿﺎ ﻋﻠﯽ اﻵﺧﺮة‪ ،‬ﻓﺒﻌﺪا و ﺳـﺤﻘﺎ ﻟﻠﻘﻮم اﻟّﻈﺎﻟﻤﯿﻦ! ﻓﺪﻧﻮت ﻣﻨﻪ ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﻣﻦ أﻧﺖ؟ ﯾﺮﺣﻤﮏ‬‫اﻟﱠﻠﻪ! و ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ؟‬‫ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻧﺎ اﻟﻤﻘـﺪاد ﺑﻦ ﻋﻤﺮو و ﻫـﺬا اﻟّﺮﺟﻞ ﻋﻠّﯽ اﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬أ ﻻ ﺗﻘﻮم ﺑﻬﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﺄﻋﯿﻨﮏ ﻋﻠﯿﻪ؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﺑﻦ أﺧﯽ! إّن ﻫﺬا‬‫اﻷﻣﺮ ﻻ ﯾﺠﺰي ﻓﯿﻪ اﻟّﺮﺟﻞ و ﻻ اﻟّﺮﺟﻼن ﺛّﻢ ﺧﺮﺟﺖ ﻓﻠﻘﯿﺖ أﺑﺎ ذّر ﻓﺬﮐﺮت ﻟﻪ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺻﺪق أﺧﯽ اﻟﻤﻘﺪاد[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﯾﻌﻘﻮﺑﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و روي أّن ﻋﺜﻤﺎن اﻋﺘّﻞ ﻋّﻠﮥ اﺷﺘّﺪت ﺑﻪ ﻓﺪﻋﺎ ﺣﻤﺮان اﺑﻦ اﺑﺎن و ﮐﺘﺐ ﻋﻬﺪا ﻟﻤﻦ ﺑﻌﺪه و ﺗﺮك ﻣﻮﺿﻊ‬‫اﻻﺳﻢ ﺛّﻢ ﮐﺘﺐ ﺑﯿﺪه ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و رﺑﻄﻪ و ﺑﻌﺚ ﺑﻪ إﻟﯽ أّم ﺣﺒﯿﺒﮥ ﺑﻨﺖ أﺑﯽ ﺳﻔﯿﺎن ﻓﻘﺮأه ﺣﻤﺮان‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪897 :‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 184‬از ‪196‬‬‫ﻓﯽ اﻟﻄﺮﯾﻖ ﻓﺄﺗﯽ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻓﺄﺧﺒﺮه‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻏﻀﺐ ﻏﻀﺐ ﺷﺪﯾﺪا‪ :‬اﺳـﺘﻌﻤﻠﻪ ﻋﻼﻧﯿﮥ و ﯾﺴـﺘﻌﻤﻠﻨﯽ ﺳّﺮا! و ﻧﻤﯽ اﻟﺨﺒﺮ و اﻧﺘﺸﺮ‬‫ﺑﺬﻟﮏ ﻓﯽ اﻟﻤﺪﯾﻨﮥ و ﻏﻀﺐ ﺑﻨﻮ أﻣﯿﮥ؛ ﻓﺪﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﺑﺤﻤﺮان ﻣﻮﻻه ﻓﻀﺮﺑﻪ ﻣﺎﺋﮥ ﺳﻮط و ﺳّﯿﺮه إﻟﯽ اﻟﺒﺼﺮة ﻓﮑﺎن ﺳﺒﺐ اﻟﻌﺪاوة ﺑﯿﻨﻪ و ﺑﯿﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف و وّﺟﻪ إﻟﯿﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﺑﺎﺑﻨﻪ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻗﻞ ﻟﻪ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘـﺪ ﺑﺎﯾﻌﺘﮏ و إّن ﻓّﯽ ﺛﻠﺚ ﺧﺼﺎل أﻓـّﻀ ﻠﮏ ﺑﻬّﻦ‪ :‬إﻧّﯽ‬‫ﺣﻀـﺮت ﺑﺪرا و ﻟﻢ ﺗﺤﻀـﺮﻫﺎ؛ و ﺣﻀـﺮت ﺑﯿﻌﮥ اﻟّﺮﺿﻮان و ﻟﻢ ﺗﺤﻀﺮﻫﺎ‪ ،‬و ﺛﺒّﺖ ﯾﻮم اﺣﺪ و اﻧﻬﺰﻣﺖ! ﻓﻠّﻤﺎ أّدي اﺑﻨﻪ اﻟّﺮﺳﺎﻟﮥ إﻟﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﻗﺎل‬‫ﻟﻪ ﻗﻞ ﻟﻪ‪ :‬أﻣﺎ ﻏﯿﺒﺘﯽ ﻋﻦ ﺑـﺪر ﻓﺈﻧّﯽ أﻗﻤﺖ ﻋﻠﯽ ﺑﻨﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﻓﻀـﺮب ﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺳـﻬﻤﯽ و أﺟﺮي؛ و أّﻣﺎ ﺑﯿﻌـﮥ اﻟّﺮﺿﻮان‬‫ﻓﻘﺪ ﺻـﻔﻖ ﻟﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺑﯿﻤﯿﻨﻪ ﻋﻠﯽ ﺷـﻤﺎﻟﻪ ﻓﺸـﻤﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ص( ﺧﯿﺮ ﻣﻦ أﯾﻤﺎﻧﮑﻢ؛ و أّﻣﺎ ﯾﻮم أﺣﺪ ﻓﻘﺪ ﮐﺎن ﻣﺎ ذﮐﺮت إﻟّﺎ أنّ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻗﺪ ﻋﻔﺎ ﻋﻨﯽ و ﻟﻘﺪ ﻓﻌﻠﻨﺎ أﻓﻌﺎﻻ ﻻ ﻧﺪري أ ﻏﻔﺮﻫﺎ اﻟﱠﻠﻪ أم ﻻ؟![‪.‬‬‫و أﺑﻮ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺮﯾﺮ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾﺦ« ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﺣّﺪﺛﻨﯽ ﺳﻠﻤﮥ ﺑﻦ ﺟﻨﺎدة‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ ﺳﻠﯿﻤﺎن ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﻌﺰﯾﺰ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺛﻨﺎ أﺑﯽ ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﺟﻌﻔﺮ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻋﻦ اﻟﻤﺴﻮر ﺑﻦ ﻣﺨﺮﻣـﮥ‪ ،‬و ﮐﺎﻧﺖ أّﻣﻪ ﻋﺎﺗﮑﮥ ﺑﻨﺖ‬‫ﻋﻮف‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﺧﺮج ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﯾﻮﻣﺎ ﯾﻄﻮف ﻓﯽ اﻟّﺴﻮق ﻓﻠﻘﯿﻪ أﺑﻮ ﻟﺆﻟﺆ ﻏﻼم اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ و ﮐﺎن ﻧﺼـﺮاﻧّﯿﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ!‬‫اﻋـﺪﻧﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ ﻓـﺈّن ﻋﻠّﯽ ﺧﺮاﺟـﺎ ﮐﺜﯿﺮا؛ ﻗـﺎل‪ :‬و ﮐﻢ ﺧﺮاﺟﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬در ﻫﻤﺎن ﻓﯽ ﮐّﻞ ﯾﻮم‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و أﯾﺶ ﺻـﻨﺎﻋﺘﮏ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻧّﺠـ ﺎر ﻧّﻘـ ﺎش ﺣـّﺪاد ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻤـﺎ أري ﺧﺮاﺟـﮏ ﺑﮑﺜﯿﺮ ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﺼـﻨﻊ ﻣﻦ اﻷﻋﻤﺎل‪ ،‬ﻗـﺪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧّﮏ ﺗﻘﻮل‪ :‬ﻟﻮ أردت أن أﻋﻤﻞ رﺣﯽ ﺗﻄﺤﻦ‬‫ﺑﺎﻟّﺮﯾﺢ ﻓﻌﻠﺖ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻋﻤﻞ ﻟﯽ رﺣّﯽ؛ ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ ﺳـﻠﻤﺖ ﻷﻋﻤﻠّﻦ ﻟﮏ رﺣّﯽ ﯾﺘﺤّﺪث ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ﻓﯽ اﻟﻤﺸـﺮق و اﻟﻤﻐﺮب‪ ،‬ﺛّﻢ اﻧﺼـﺮف‬‫ﻋﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ -‬رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ‪ :-‬ﻟﻘـﺪ ﺗﻮّﻋﺪﻧﯽ اﻟﻌﺒﺪ آﻧﻔﺎ! ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ اﻧﺼـﺮف ﻋﺴـﺮ إﻟﯽ ﻣﻨﺰﻟﻪ ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ اﻟﻐﺪ ﺟﺎءه ﮐﻌﺐ اﻷﺣﺒﺎر ﻓﻘﺎل‬‫ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! اﻋﻬـﺪ ﻓﺈﻧّﮏ ﻣّﯿﺖ ﻓﯽ ﺛﻠﺜﮥ أّﯾﺎم؛ ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﯾﺪرﯾﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬أﺟﺪه ﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟّﻞ اﻟّﺘﻮراة؛ ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬اﻟﱠﻠﻪ! اﻧّﮏ‬‫ﻟﺘﺠﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﯽ اﻟﺘﻮرﯾﮥ؟! ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ و ﻟﮑّﻨﯽ أﺟﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪898 :‬‬‫ﺻﻔﺘـﮏ و ﺣﻠﯿﺘـﮏ و أﻧّﻪ ﻗـﺪ ﻓﻨﯽ أﺟﻠـﮏ؛ ﻗـﺎل‪ :‬و ﻋﻤﺮ ﻻ ﯾﺤّﺲ وﺟﻌﺎ و ﻻ أﻟﻤﺎ؛ ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن ﻣﻦ اﻟﻐـﺪ ﺟﺎءه ﮐﻌﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ!‬‫ذﻫﺐ ﯾﻮم و ﺑﻘﯽ ﯾﻮﻣﺎن؛ ﻗﺎل‪ :‬ﺛّﻢ ﺟﺎءه ﻣﻦ ﻏﺪ اﻟﻐﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ذﻫﺐ ﯾﻮﻣﺎن و ﺑﻘﯽ ﯾﻮم و ﻟﯿﻠﮥ و ﻫﯽ ﻟﮏ إﻟﯽ ﺻﺒﯿﺤﺘﻬﺎ؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن اﻟـّﺼ ﺒﺢ ﺧﺮج ﻋﻤﺮ إﻟﯽ اﻟّﺼﻠﻮة و ﮐﺎن ﯾﻮّﮐﻞ ﺑﺎﻟّﺼﻔﻮف رﺟﺎﻻ ﻓﺈذا اﺳﺘﻮت ﺟﺎء ﻫﻮ ﻓﮑّﺒﺮ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬و دﺧﻞ أﺑﻮ ﻟﺆﻟﺆة ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس و ﻓﯽ‬‫ﯾﺪه ﺧﻨﺠﺮ ﻟﻪ رأﺳﺎن ﻧﺼﺎﺑﻪ ﻓﯽ وﺳـﻄﻪ ﻓﻀـﺮب ﻋﻤﺮ ﺳّﺖ ﺿـﺮﺑﺎت إﺣﺪاﻫﻦ ﺗﺤﺖ ﺳـّﺮﺗﻪ و ﻫﯽ اﻟّﺘﯽ ﻗﺘﻠﺘﻪ و ﻗﺘﻞ ﻣﻌﻪ ﮐﻠﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ اﻟﺒﮑﯿﺮ‬‫اﻟﻠّﯿﺜﯽ و ﮐﺎن ﺧﻠﻔﻪ؛ ﻓﻠّﻤﺎ وﺟﺪ ﻋﻤﺮ ﺣّﺮ اﻟـّﺴ ﻼح ﺳﻘﻂ و ﻗﺎل‪ :‬أ ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻫﻮ ذا؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺗﻘـّﺪم ﻓﺼّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺼـّﻠﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﻋﻤﺮ ﻃﺮﯾـﺢ‪ ،‬ﺛّﻢ اﺣﺘﻤﻞ ﻓﺄدﺧﻞ داره ﻓـﺪﻋﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﻘﺎل‪ :‬إﻧّﯽ‬‫ارﯾـﺪ أن أﻋﻬﺪ إﻟﯿﮏ؛ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻧﻌﻢ؛ إن أﺷـﺮت إﻟّﯽ ﻗﺒﻠﺖ ﻣﻨﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﺗﺮﯾﺪ؟ ﻗﺎل‪ :‬أﻧﺸﺪك اﻟﱠﻠﻪ أ ﺗﺸـﯿﺮ ﻋﻠّﯽ ﺑﺬﻟﮏ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أدﺧﻞ ﻓﯿﻪ أﺑﺪا‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻬﺐ ﻟﯽ ﺻـﻤﺘﺎ ﺣّﺘﯽ أﻋﻬﺪ إﻟﯽ اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ﺻﻠﻌﻢ( و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض‪،‬‬‫ادع ﻟﯽ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﺳﻌﺪا؛ ﻗﺎل‪:‬‬‫و اﻧﺘﻈﺮوا أﺧﺎﮐﻢ ﻃﻠﺤـﮥ ﺛﻠﺜﺎ ﻓﺈن ﺟﺎء و إﻟّﺎ ﻓﺎﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ؛ أﻧﺸـﺪك اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋﻠﯽ إن وﻟﯿﺖ ﻣﻦ اﻣﻮر اﻟّﻨﺎس ﺷـﯿﺌﺎ أن ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ ﻋﻠﯽ‬‫رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس؛ أﻧﺸـﺪك اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن إن وﻟﯿﺖ ﻣﻦ اﻣﻮر اﻟﻨﺎس ﺷـﯿﺌﺎ أن ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻨﯽ أﺑﯽ ﻣﻌﯿﻂ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس؛ أﻧﺸﺪك اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﺳـﻌﺪ إن‬‫وﻟﯿﺖ ﻣﻦ اﻣﻮر اﻟّﻨـﺎس ﺷـﯿﺌﺎ أن ﺗﺤﻤـﻞ أﻗﺎرﺑـﮏ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻗﻮﻣﻮا ﻓﺘﺸﺎوروا ﺛّﻢ اﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ و ﻟﯿﺼّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺻـﻬﯿﺐ‪ .‬ﺛّﻢ دﻋﺎ أﺑﺎ‬‫ﻃﻠﺤـﮥ اﻷﻧﺼﺎرّي ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﺎﺑﻬﻢ ﻓﻼ ﺗـﺪع أﺣﺪا ﯾﺪﺧﻞ إﻟﯿﻬﻢ و أوﺻـﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﺑﺎﻷﻧﺼﺎر اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﺒّﻮؤوا اﻟّﺪار و اﻹﯾﻤﺎن أن‬‫ﯾﺤﺴﻦ إﻟﯽ ﻣﺤﺴـﻨﻬﻢ و أن ﯾﻌﻔﻮ ﻋﻦ ﻣﺴﯿﺌﻬﻢ و أوﺻﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﺑﺎﻟﻌﺮب ﻓﺈﻧّﻬﺎ ﻣﺎّدة اﻹﺳﻼم أن ﯾﺆﺧﺬ ﻣﻦ ﺻﺪﻗﺎﺗﻬﻢ ﺣّﻘﻬﺎ ﻓﺘﻮﺿﻊ‬‫ﻓﯽ ﻓﻘﺮاﺋﻬﻢ‪ ،‬و أوﺻﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﺑﺬّﻣﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ﺻﻠﻌﻢ( أن ﯾﻮﻓﯽ ﻟﻬﻢ ﺑﻌﻬﺪﻫﻢ‪ ،‬اﻟّﻠﻬﻢ ﻫﻞ ﺑﻠﻐﺖ! ﺗﺮﮐﺖ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﻣﻦ ﺑﻌﺪي ﻋﻠﯽ‬‫أﻧﻘﯽ ﻣﻦ اﻟّﺮاﺣﮥ‪ ،‬ﯾﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ! اﺧﺮج ﻓﺎﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﻗﺘﻠﻨﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻗﺘﻠﮏ أﺑﻮ ﻟﺆﻟﺆة ﻏﻼم اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 185‬از ‪196‬‬‫ﻟﻠّﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪899 :‬‬‫اﻟّـﺬي ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻣﻨﯿﺘﯽ ﺑﯿـﺪ رﺟﻞ ﺳـﺠﺪ ﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺠﺪة واﺣـﺪة! ﯾﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ! اذﻫﺐ إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﺴـﻠﻬﺎ أن ﺗﺄذن ﻟﯽ أن أدﻓﻦ ﻣﻊ اﻟﻨﺒﯽ‬‫)ﺻـﻠﻌﻢ( و أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﯾﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮان اﺧﺘﻠﻒ اﻟﻘﻮم ﻓﮑﻦ ﻣﻊ اﻻﮐﺜﺮ و ان ﮐﺎﻧﻮا ﺛﻠﺜـﮥ و ﺛﻠﺜـﮥ ﻓﺎﺗﺒﻊ اﻟﺤﺰب اﻟـﺬي ﻓﯿﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ .‬ﯾﺎ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺋﺬن ﻟﻠﻨﺎس‪ .‬ﻗﺎل ﻓﺠﻌﻞ ﯾﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و اﻻﻧﺼﺎر ﻓﯿﺴـﻠﻤﻮن ﻋﻠﯿﻪ و ﯾﻘﻮل ﻟﻬﻢ ﻋﻦ ﻣﻼ ﻣﻨﮑﻢ ﮐﺎن ﻫﺬا ﻓﯿﻘﻮﻟﻮن ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل و دﺧﻞ ﻓﯽ اﻟﻨﺎس ﮐﻌﺐ ﻓﻠﻤﺎ ﻧﻈﺮ إﻟﯿﻪ ﻋﻤﺮ أﻧﺸﺄ ﯾﻘﻮل‪:‬‬‫ﻓﺄوﻋﺪﻧﯽ ﮐﻌﺐ ﺛﻠﺜﺎ أﻋّﺪﻫﺎ و ﻻ ﺷﮏ ان اﻟﻘﻮل ﻣﺎ ﻗﺎل ﻟﯽ ﮐﻌﺐ‬‫و ﻣﺎ ﺑﯽ ﺣﺬار اﻟﻤﻮت اﻧﯽ ﻟﻤّﯿﺖ و ﻟﮑﻦ ﺣﺬار اﻟﺬﻧﺐ ﯾﺘﺒﻌﻪ اﻟﺬﻧﺐ‬‫ﻗـﺎل‪ :‬ﻓﻘﯿـﻞ ﻟﻪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻟﻮ دﻋﻮت اﻟﻄﺒﯿﺐ؟ ﻗﺎل ﻓـﺪﻋﯽ ﻃﺒﯿﺐ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ اﻟﺤﺎرث اﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻓﺴـﻘﺎه ﻧﺒﯿـﺬا ﻓﺨﺮج اﻟﻨﺒﯿـﺬ ﻣﺸـﮑﻼ‪ ،‬ﻗﺎل‬‫ﻓﺎﺳـﻘﻮه ﻟﺒﻨـﺎ ﻗﺎل ﻓﺨﺮج اﻟﻠﺒﻦ اﺑﯿﺾ ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ اﻋﻬـﺪ! ﻗﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﻓﺮﻏﺖ‪ ،‬ﻗﺎل ﺛّﻢ ﺗﻮﻓﯽ ﻟﯿﻠـﮥ اﻷرﺑﻌﺎء ﻟﺜﻼث ﻟﯿﺎل ﺑﻘﯿﻦ ﻣﻦ ذي‬‫اﻟﺤّﺠﮥ ﺳﻨﻪ ‪ 23‬ﻗﺎل ﻓﺨﺮﺟﻮا ﺑﻪ ﺑﮑﺮة ﯾﻮم اﻷرﺑﻌﺎء ﻓﺪﻓﻦ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻣﻊ اﻟّﻨﺒﯽ )ﺻـﻠﻌﻢ( و أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﻗﺎل و ﺗﻘﺪم ﺻـﻬﯿﺐ ﻓﺼـّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫ﺗﻘﺪم ﻗﺒﻞ ذﻟﮏ رﺟﻼن ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ ﻋﻠﯽ و ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻗﺎل ﻓﺘﻘﺪم واﺣﺪ ﻣﻦ ﻋﻨﺪ رأﺳﻪ و اﻵﺧﺮ ﻣﻦ ﻋﻨﺪ رﺟﻠﯿﻪ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﻻ آﻟﻪ اﻻ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ أﺣﺮﺻﮑﻤﺎ ﻋﻠﯽ اﻻﻣﺮة! أ ﻣﺎ ﻋﻠﻤﺘﻤﺎ أن أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻟﯿﺼﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺻﻬﯿﺐ!؟ ﻓﺘﻘﺪم ﺻﻬﯿﺐ؟! ﻓﺼّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻗﺎل‪ :‬و ﻧﺰل ﻓﯽ ﻗﺒﺮه اﻟﺨﻤﺴﮥ[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در »ﺗﺎرﯾـﺦ« ﺧﻮد در ﺿـﻤﻦ ﺧﺒﺮي ﻃﻮﯾـﻞ از ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن آورده ]ﺛّﻢ راﺣﻮا ﻓﻘـﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾـﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻟﻮ ﻋﻬـﺪت ﻋﻬـﺪا‪،‬‬‫ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﮐﻨﺖ أﺟﻤﻌﺖ ﺑﻌـﺪ ﻣﻘـﺎﻟﺘﯽ ﻟﮑﻢ أن أﻧﻈﺮ ﻓـﺄوﻟّﯽ رﺟﻼ اﻣﺮﮐﻢ ﻫﻮ أﺣﺮاﮐﻢ أن ﯾﺤﻤﻠﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ‪ ،‬و أﺷﺎر اﻟﯽ ﻋﻠﯽ و رﻫﻘﺘﻨﯽ‬‫ﻏﺸـﯿﮥ ﻓﺮأﯾﺖ رﺟﻼ دﺧﻞ ﺟّﻨﮥ ﻗﺪ ﻏﺮﺳـﻬﺎ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﻘﻄﻒ ﮐﻞ ﻏّﻀﮥ و ﯾﺎﻧﻌﮥ ﻓﯿﻀّﻤﻪ إﻟﯿﻪ و ﯾﺼﯿﺮه ﺗﺤﺘﻪ‪ ،‬ﻓﻌﻠﻤﺖ أّن اﻟﱠﻠﻪ ﻏﺎﻟﺐ أﻣﺮه و ﻣﺘﻮف‬‫ﻋﻤﺮ ﻓﻤﺎ ارﯾﺪ أن أﺗﺤّﻤﻠﻬﺎ ﺣّﯿﺎ و ﻣﯿﺘﺎ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ اﻟّﺬﯾﻦ‬‫ﻗﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ إﻧّﻬﻢ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ‬‫ﺳﻌﯿـﺪ ﺑﻦ زﯾـﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻧﻔﯿﻞ ﻣﻨﻬﻢ و ﻟﺴﺖ ﻣـﺪﺧﻠﻪ و ﻟﮑّﻦ اﻟـّﺴ ّﺘﮥ ﻋﻠّﯽ و ﻋﺜﻤﺎن اﺑﻨﺎ ﻋﺒﺪ ﻣﻨﺎف و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﺳـﻌﺪ ﺧّﻠﺎ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻﻠﻌﻢ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺑﻦ اﻟﻌّﻮام ﺣﻮاري رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠﻌﻢ و اﺑﻦ ﻋّﻤﺘﻪ و ﻃﻠﺤﮥ اﻟﺨﯿﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﯿﺪ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻠﯿﺨﺘﺎروا ﻣﻨﻬﻢ رﺟﻼ[‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪900 :‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﺿﻤﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺬﮐﻮر آورده‪] :‬و ﻗﺎل ﻷﺑﯽ ﻃﻠﺤﮥ اﻷﻧﺼﺎري‪:‬‬‫ﯾـﺎ أﺑـﺎ ﻃﻠﺤـﮥ! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻋّﺰ و ﺟـّﻞ ﻃﺎﻟﻤـﺎ أﻋّﺰ اﻹﺳـﻼم ﺑﮑﻢ؛ ﻓﺎﺧﺘﺮ ﺧﻤﺴـﯿﻦ رﺟﻼ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﺎﺳـﺘﺤّﺚ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﺎروا رﺟﻼ‬‫ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﻠﻤﻘﺪاد ﺑﻦ اﻷﺳﻮد‪ :‬إذا وﺿﻌﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﺣﻔﺮﺗﯽ ﻓﺎﺟﻤﻊ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﺎروا رﺟﻼ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﺼﻬﯿﺐ‪ :‬ﺻّﻞ‬‫ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻠﺜﮥ أّﯾﺎم و أدﺧﻞ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﺳـﻌﺪا و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف و ﻃﻠﺤﮥ إن ﻗﺪم و أﺣﻀﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ و ﻻ ﺷﯽء ﻟﻪ‬‫ﻣﻦ اﻷـﻣﺮ و ﻗﻢ ﻋﻠﯽ رءوﺳـﻬﻢ ﻓﺈن اﺟﺘﻤﻊ ﺧﻤﺴـﮥ و رﺿﻮا رﺟﻼ و أﺑﯽ واﺣـﺪ ﻓﺄﺷـﺪخ رأﺳﻪ أو اﺿـﺮب رأﺳﻪ ﺑﺎﻟّﺴـ ﯿﻒ! و إن اﺗّﻔﻖ أرﺑﻌﮥ‬‫ﻓﺮﺿﻮا رﺟﻼـ ﻣﻨﻬﻢ و أﺑﯽ اﺛﻨـﺎن ﻓﺎﺿـﺮب رءوﺳـﻬﻤﺎ‪ .‬ﻓـﺈن رﺿـﯽ ﺛﻼـﺛﻪ رﺟﻼـ ﻣﻨﻬﻢ و اﻟّﺜﻠﺜـﮥ رﺟﻼـ ﻣﻨﻬﻢ ﻓﺤّﮑﻤﻮا ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﺄّي‬‫اﻟﻔﺮﯾﻘﯿﻦ ﺣﮑﻢ ﻟﻪ ﻓﻠﯿﺨﺘـﺎروا رﺟﻼـ ﻣﻨﻬﻢ ﻓـﺈن ﻟﻢ ﯾﺮﺿـﻮا ﺑﺤﮑﻢ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟـﺬﯾﻦ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و اﻗﺘﻠﻮا‬‫اﻟﺒـﺎﻗﯿﻦ إن رﻏﺒﻮا ﻋّﻤـ ﺎ اﺟﺘﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﻨﺎس ﻓﺨﺮﺟﻮا ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻘﻮم ﮐﺎﻧﻮا ﻣﻌﻪ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻫﺎﺷﻢ‪ :‬ان اﻃﯿﻊ ﻓﯿﮑﻢ ﻗﻮﻣﮑﻢ ﻟﻢ ﺗﺆﻣﺮوا أﺑـﺪا‪ ،‬و ﺗﻠّﻘﺎه‬‫اﻟﻌـّﺒ ﺎس‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻋـﺪﻟﺖ ﻋّﻨـﺎ! ﻓﻘـﺎل‪ :‬و ﻣـﺎ ﻋﻠﻤـﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺮن ﺑﯽ ﻋﺜﻤﺎن و ﻗﺎل ﮐﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻷﮐﺜﺮ ﻓﺈن رﺿـﯽ رﺟﻼن رﺟﻼ و رﺟﻼن رﺟﻼ‬‫ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﺴـﻌﺪ ﻻ ﯾﺨﺎﻟﻒ اﺑﻦ ﻋّﻤﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺻـﻬﺮ ﻋﺜﻤﺎن ﻻ ﯾﺨﺘﻠﻔﻮن ﻓﯿﻮﻟّﯿﻬﺎ‬‫ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻋﺜﻤﺎن أو ﯾﻮﻟﯿﻬﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻓﻠﻮ ﮐﺎن اﻵﺧﺮان ﻣﻌﯽ ﻟﻢ ﯾﻨﻔﻌﺎﻧﯽ ﺑﻠﻪ اﻧﯽ ﻻ أرﺟﻮ إﻟّﺎ أﺣﺪﻫﻤﺎ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 186‬از ‪196‬‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﺿﻤﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺬﮐﻮر آورده‪:‬‬‫]ﻓﻠﻘﯽ ﻋﻠّﯽ ﺳـﻌﺪا ﻓﻘﺎل‪ :‬اﺗّﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺗﺴﺎءﻟﻮن ﺑﻪ و اﻷرﺣﺎم إّن اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺎن ﻋﻠﯿﮑﻢ رﻗﯿﺒﺎ‪ ،‬أﺳﺄﻟﮏ ﺑﺮﺣﻢ اﺑﻨﯽ ﻫﺬا ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﻌﻢ و‬‫ﺑﺮﺣﻢ ﻋّﻤﯽ ﺣﻤﺰة ﻣﻨﮏ أن ﻻ ﺗﮑﻮن ﻣﻊ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻟﻌﺜﻤﺎن ﻇﻬﯿﺮا ﻋﻠّﯽ ﻓﺈﻧّﯽ ادﻟﯽ ﺑﻤﺎ ﻻ ﯾﺪﻟﯽ ﺑﻪ ﻋﺜﻤﺎن ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﺿﻤﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺬﮐﻮر آورده‪:‬‬‫]و دﻋـﺎ ﻋﻠـّﯿ ﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻠﯿﮏ ﻋﻬـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﯿﺜﺎﻗﻪ ﻟﺘﻌﻤﻠّﻦ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ و ﺳـﯿﺮة اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أرﺟﻮ أن أﻓﻌﻞ و أﻋﻤﻞ‬‫ﺑﻤﺒﻠﻎ ﻋﻠﻤﯽ و ﻃﺎﻗﺘﯽ‪ ،‬و دﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻟﻌﻠﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ‪ ،‬ﻓﺒﺎﯾﻌﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪901 :‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﺣﺒﻮﺗﻪ ﺣﺒﻮ دﻫﺮ! ﻟﯿﺲ ﻫﺬا أّول ﯾﻮم ﺗﻈﺎﻫﺮﺗﻢ ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯿﻨﺎ‪ ،‬ﻓﺼﺒﺮ ﺟﻤﯿﻞ و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺴﺘﻌﺎن ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﺼﻔﻮن‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﻟّﯿﺖ ﻋﺜﻤﺎن إﻟّﺎ‬‫ﻟﯿﺮّد اﻷﻣﺮ إﻟﯿﮏ و اﻟﱠﻠﻪ ﮐّﻞ ﯾﻮم ﻫﻮ ﻓﯽ ﺷﺎن‬‫و ﻧﯿﺰ ﻃﺒﺮي در ﺿﻤﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﺬﮐﻮر آورده‬‫]ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘـﺪاد‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ اوﺗﯽ إﻟﯽ أﻫﻞ ﻫـﺬا اﻟﺒﯿﺖ ﺑﻌـﺪ ﻧﺒّﯿﻬﻢ إﻧّﯽ ﻷﻋﺠﺐ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ أﻧّﻬﻢ ﺗﺮﮐﻮا رﺟﻼ ﻣﺎ أﻗﻮل إّن أﺣﺪا أﻋﻠﻢ و‬‫ﻻ أﻗﻀﯽ ﻣﻨﻪ ﺑﺎﻟﻌﺪل؛ أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أﺟﺪ ﻋﻠﯿﻪ أﻋﻮاﻧﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪:‬‬‫ﯾﺎ ﻣﻘـﺪاد! اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺈﻧّﯽ ﺧﺎﺋﻒ ﻋﻠﯿﮏ اﻟﻔﺘﻨﮥ‪ ،‬ﻓﻘﺎل رﺟﻞ ﻟﻠﻤﻘﺪاد‪ :‬رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ أﻫﻞ ﻫﺬا اﻟﺒﯿﺖ و ﻣﻦ ﻫﺬا اﻟّﺮﺟﻞ؟ ﻗﺎل‪ :‬أﻫﻞ ﻟا ﺒﯿﺖ ﺑﻨﻮ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﻤﻄﻠﺐ و اﻟّﺮﺟﻞ ﻋﻠّﯽ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ‪ :‬ان اﻟﻨﺎس ﯾﻨﻈﺮون اﻟﯽ ﻗﺮﯾﺶ و ﻗﺮﯾﺶ ﺗﻨﻈﺮ إﻟﯽ ﺑﯿﻨﻬﺎ ﻓﺘﻘﻮل إن وﻟﯽ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷـﻢ‬‫ﻟﻢ ﺗﺨﺮج ﻣﻨﻬﻢ أﺑﺪا و ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﯽ ﻏﯿﺮﻫﻢ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ ﺗﺪاوﻟﺘﻤﻮﻫﺎ ﺑﯿﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ ﻋﻤﺮ أﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ رﺑّﻪ اﻟﻘﺮﻃﺒﯽ در ﮐﺘﺎب »اﻟﻌﻘﺪ اﻟﻔﺮﯾﺪ« در ﺑﯿﺎن ﻗّﺼﻪ ﺷﻮري آورده‪:‬‬‫]ﯾﻮﻧﺲ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ و ﻫﺸـﺎم ﺑﻦ ﻋﺮوة ﻋﻦ أﺑﯿﻪ ﻗـﺎل‪ :‬ﻟّﻤـ ﺎ ﻃﻌﻦ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﻗﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻟﻮ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ؟ ﻗﺎل‪ :‬إن ﺗﺮﮐﺘﮑﻢ‬‫ﻓﻘﺪ ﺗﺮﮐﮑﻢ ﻣﻦ ﻫﻮ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ و إن اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻓﻘﺪ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﻣﻦ ﻫﻮ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن أﺑﻮ ﻋﺒﯿﺪة ﺑﻦ اﻟﺠﺮاح ﺣّﯿﺎ ﻻﺳﺘﺨﻠﻔﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺈن‬‫ﺳﺄﻟﻨﯽ رﺑﯽ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ ﻧﺒّﯿﮏ ﯾﻘﻮل إﻧّﻪ أﻣﯿﻦ ﻫﺬه اﻻّﻣﮥ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻮﻟﯽ أﺑﯽ ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺣّﯿﺎ ﻻﺳﺘﺨﻠﻔﺘﻪ ﻓﺈن ﺳﺄﻟﻨﯽ رﺑﯽ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺳﻤﻌﺖ‬‫ﻧﺒّﯿﮏ ﯾﻘﻮل‪ :‬إﻧّﻪ أﻣﯿﻦ ﻫﺬه اﻻّﻣﮥ‪ ،‬و ﻟﻮ ﮐﺎن ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻮﻟﯽ أﺑﯽ ﺣﺬﯾﻔﮥ ﺣّﯿﺎ ﻻﺳـﺘﺨﻠﻔﺘﻪ‪ ،‬ﻓﺎن ﺳﺄﻟﻨﯽ رﺑﯽ ﻗﻠﺖ‪ :‬ﺳـﻤﻌﺖ ﻧﺒّﯿﮏ ﯾﻘﻮل‪ :‬إّن ﺳﺎﻟﻤﺎ‬‫ﻟﯿﺤّﺐ اﻟﱠﻠﻪ ﺣّﺒﺎ ﻟﻮ ﻟﻢ ﯾﺨﻔﻪ ﻣﺎ ﻋﺼﺎه ﻗﯿﻞ ﻟﻪ‪ :‬ﻓﻠﻮ أﻧّﮏ ﻋﻬﺪت إﻟﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺈﻧّﻪ ﻟﻪ أﻫﻞ ﻓﯽ دﯾﻨﻪ و ﻓﻀـﻠﻪ و ﻗﺪﯾﻢ اﺳﻼﻣﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﺑﺤﺴﺐ آل‬‫اﻟﺨﻄﺎب أن ﯾﺤﺎﺳﺐ ﻣﻨﻬﻢ رﺟﻞ واﺣﺪ ﻋﻦ اّﻣﮥ ﻣﺤّﻤﺪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ؛ و ﻟﻮددت أﻧّﯽ ﻧﺠﻮت ﻣﻦ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﮐﻔﺎﻓﺎ ﻻ ﻟﯽ و ﻻ‬‫ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ راﺣﻮا ﻓﻘﺎﻟﻮا‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻟﻮ ﻋﻬـﺪت؟ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗـﺪ ﮐﻨﺖ أﺟﻤﻌﺖ ﺑﻌـﺪ ﻣﻘﺎﻟﺘﯽ ﻟﮑﻢ أن اوﻟّﯽ رﺟﻼ أﻣﺮﮐﻢ أرﺟﻮ أن ﯾﺤﻤﻠﮑﻢ‬‫ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ و أﺷـﺎر إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ رأﯾﺖ أن ﻻـ أﺗﺤّﻤﻠﻬﺎ ﺣّﯿﺎ و ﻻ ﻣﯿﺘﺎ‪ ،‬ﻓﻌﻠﯿﮑﻢ ﺑﻬﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻗﺎل ﻓﯿﻬﻢ اﻟّﻨﺒّﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ إﻧّﻬﻢ ﻣﻦ أﻫﻞ اﻟﺠّﻨﮥ ﻣﻨﻬﻢ ﺳﻌﯿﺪ ﺑﻦ زﯾﺪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻧﻔﯿﻞ و ﻟﺴﺖ ﻣﺪﺧﻠﻪ ﻓﯿﻬﻢ و ﻟﮑّﻦ اﻟّﺴﺘﮥ ﻋﻠّﯽ و ﻋﺜﻤﺎن‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪902 :‬‬‫اﺑﻨﺎ ﻋﺒﺪ ﻣﻨﺎف و ﺳـﻌﺪ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﺧﺎل رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ ﺣﻮاري رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و‬‫آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و اﺑﻦ ﻋّﻤﺘﻪ و ﻃﻠﺤﮥ اﻟﺨﯿﺮ‪ ،‬ﻓﻠﯿﺨﺘﺎره! ﻣﻨﻬﻢ رﺟﻼ ﻓﺈذا وﻟّﻮﮐﻢ واﻟﯿﺎ ﻓﺄﺣﺴـﻨﻮا ﻣﻮازرﺗﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل اﻟﻌﺒﺎس ﻟﻌﻠﯽ‪ :‬ﻻ ﺗﺪﺧﻞ ﻣﻌﻬﻢ! ﻗﺎل‪:‬‬‫أﮐﺮه اﻟﺨﻼف‪ ،‬ﻗﺎل إذا ﺗﺮي ﻣﺎ ﺗﮑﺮه! ﻓﻠﻤﺎ أﺻـﺒﺢ ﻋﻤﺮ دﻋﺎ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و ﺳـﻌﺪا و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﯽ ﻧﻈﺮت ﻓﻮﺟـﺪﺗﮑﻢ‬‫رؤﺳـﺎء اﻟّﻨﺎس و ﻗﺎدﺗﻬﻢ و ﻻ ﯾﮑﻮن ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ إﻟّﺎ ﻓﯿﮑﻢ و إﻧّﯽ ﻻ أﺧﺎف اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯿﮑﻢ و ﻟﮑّﻨﯽ أﺧﺎﻓﮑﻢ ﻋﻠﯽ اﻟّﻨﺎس و ﻗـﺪ ﻗﺒﺾ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﮑﻢ راض ﻓﺎﺟﺘﻤﻌﻮا إﻟﯽ ﺣﺠﺮة ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺑﺈذﻧﻬﺎ ﻟﺘﺸﺎوروا و اﺧﺘﺎروا ﻣﻨﮑﻢ رﺟﻼ و ﻟﯿﺼّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺻﻬﯿﺐ‬‫ﺛﻼﺛـﮥ أّﯾﺎم و ﻻ ﯾﺄﺗﯽ اﻟﯿﻮم اﻟّﺮاﺑﻊ إﻟّﺎ و ﻋﻠﯿﮑﻢ أﻣﯿﺮ ﻣﻨﮑﻢ و ﯾﺤﻀـﺮﮐﻢ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺸـﯿﺮا و ﻻ ﺷـﯽء ﻟﻪ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ و ﻃﻠﺤﮥ ﺷـﺮﯾﮑﮑﻢ ﻓﯽ اﻷﻣﺮ‬‫ﻓﺈن ﻗـﺪم ﻓﯽ اﻟّﺜﻠﺜـﮥ أّﯾﺎم ﻓﺄﺣﻀـﺮوه أﻣﺮﮐﻢ و إن ﻣﻀﺖ اﻟّﺜﻼﺛـﮥ أّﯾﺎم ﻗﺒﻞ ﻗـﺪوﻣﻪ ﻓﺎﻣﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ‪ ،‬و ﻣﻦ ﻟﯽ ﺑﻄﻠﺤﮥ؟ ﻓﻘﺎل ﺳـﻌﺪ‪ :‬أﻧﺎ ﻟﮏ ﺑﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 187‬از ‪196‬‬‫إﻧﺸـﺎء اﻟﱠﻠﻪ‪ .‬ﺛّﻢ ﻗـﺎل ﻷﺑﯽ ﻃﻠﺤـﮥ اﻷﻧﺼﺎرّي‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻃﻠﺤـﮥ! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻗـﺪ أﻋّﺰ ﺑﮑﻢ اﻹﺳـﻼم ﻓﺎﺧﺘﺮ ﺧﻤﺴـﯿﻦ رﺟﻼ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﮐﻮﻧﻮا ﻣﻊ ﻫﺆﻻء‬‫اﻟّﺮﻫﻂ ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﺎروا رﺟﻼ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﻠﻤﻘﺪاد ﺑﻦ اﻷﺳﻮد اﻟﮑﻨﺪّي إذا وﺿـﻌﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﺣﻔﺮﺗﯽ ﻓﺎﺟﻤﻊ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﺎروا رﺟﻼ‬‫ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﺼﻬﯿﺐ‪ :‬ﺻّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻠﺜﮥ أّﯾﺎم و ادﺧﻞ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﺳﻌﺪا و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻃﻠﺤﮥ إن ﺣﻀﺮ‪ ،‬و أﺣﻀﺮ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ‬‫ﻋﻤﺮ و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ ﻓﯽ اﻷﻣﺮ ﺷـﯽء و ﻗﻢ ﻋﻠﯽ رءوﺳـﻬﻢ ﻓﺈن اﺟﺘﻤﻊ ﺧﻤﺴـﮥ ﻋﻠﯽ رأي واﺣـﺪ و أﺑﯽ واﺣﺪ ﻓﺎﺷﺪخ رأﺳﻪ ﺑﺎﻟـّﺴ ﯿﻒ! و إن اﺟﺘﻤﻊ‬‫أرﺑﻌـﮥ ﻓﺮﺿﻮا و أﺑﯽ اﻻﺛﻨﺎن ﻓﺎﺿـﺮب رأﺳـﯿﻬﻤﺎ؛ ﻓﺈن رﺿـﯽ ﺛﻼﺛـﮥ رﺟﻼ و ﺛﻼﺛـﮥ رﺟﻼ ﻓﺤّﮑﻤﻮا ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﺈن ﻟﻢ ﯾﺮﺿﻮا ﺑﻌﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒـﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و اﻗﺘﻠﻮا اﻟﺒـﺎﻗﯿﻦ إن رﻏﺒﻮا ﻋّﻤـ ﺎ اﺟﺘﻤﻊ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﻨـﺎس و ﺧﺮﺟﻮا‪ ،‬ﻓﻘـﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻘﻮم ﻣﻌﻪ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ‬‫ﻫﺎﺷﻢ‪ :‬إن أﻃﯿﻊ ﻓﯿﮑﻢ ﻗﻮﻣﮑﻢ ﻓﻠﻦ ﯾﺆﻣﺮوﮐﻢ أﺑﺪا‪ ،‬و ﺗﻠﻘﺎه اﻟﻌﺒﺎس ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻋﺪﻟﺖ ﻋّﻨﺎ! ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬و ﻣﺎ أﻋﻠﻤﮏ؟ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻗﺮن ﺑﯽ ﻋﺜﻤﺎن ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬إن رﺿـﯽ رﺟﻼن رﺟﻼ و رﺟﻼن رﺟﻼ ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﮐﺎن اﻵﺧﺮان ﻣﻌﯽ ﻣﺎ‬‫ﻧﻔﻌﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻌّﺒﺎس‪ :‬ﻟﻢ‪ :‬أدﻓﻌﮏ ﻓﯽ ﺷـﯽء إﻟّﺎ رﺟﻌﺖ إﻟّﯽ ﻣﺘﺄّﺧﺮا ﺑﻤﺎ أﮐﺮه أﺷـﺮت ﻋﻠﯿﮏ ﻋﻨـﺪ وﻓﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫ﺳّﻠﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪903 :‬‬‫ﻓﯽ ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﻓـﺄﺑﯿﺖ و أﺷـﺮت ﻋﻠﯿـﮏ ﺑﻌـﺪ وﻓـﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أن ﺗﻌﺎﺟﻞ اﻷﻣﺮ ﻓﺄﺑﯿﺖ و أﺷـﺮت ﻋﻠﯿﮏ ﺣﯿﻦ‬‫ﺳّﻤﺎك ﻋﻤﺮ ﻓﯽ اﻟّﺸﻮري أن ﻻ ﺗﺪﺧﻞ ﻣﻌﻬﻢ ﻓﺄﺑﯿﺖ‪ ،‬ﻓﺎﺣﻔﻆ ﻋّﻨﯽ واﺣﺪة‪ :‬ﮐﻠّﻤﺎ ﻋﺮض ﻋﻠﯿﮏ اﻟﻘﻮم ﻓﺄﻣﺴﮏ إﻟﯽ أن ﯾﻮﻟّﻮك و اﺣﺬر ﻫﺬا‬‫اﻟّﺮﻫـﻂ ﻓـﺈﻧّﻬﻢ ﻻ ﯾﺒﺮﺣﻮن ﯾـﺪﻓﻌﻮﻧﻨﺎ ﻋﻦ ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﻮم ﻟﻨﺎ ﻓﯿﻪ ﻏﯿﺮﻧﺎ؛ ﻓﻠﻤﺎ ﻣﺎت ﻋﻤﺮ و أﺧﺮﺟﺖ ﺟﻨﺎزﺗﻪ ﺗﺼـّﺪي ﻋﻠﯽ و ﻋﺜﻤﺎن أّﯾﻬﻤﺎ‬‫ﯾﺼـّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﮐﻼﮐﻤﺎ ﯾﺤّﺐ اﻷﻣﺮ! ﻟﺴـﺘﻤﺎ ﻣﻦ ﻫﺬا ﻓﯽ ﺷﯽء! ﻫﺬا ﺻﻬﯿﺐ اﺳﺘﺨﻠﻔﻪ ﻋﻤﺮ ﯾﺼّﻠﯽ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛﺎ ﺣّﺘﯽ ﯾﺠﺘﻤﻊ‬‫اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯽ إﻣﺎم‪ ،‬ﻓﺼـّﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺻـﻬﯿﺐ ﻓﻠّﻤﺎ دﻓﻦ ﻋﻤﺮ ﺟﻤﻊ اﻟﻤﻘﺪاد ﺑﻦ اﻷﺳﻮد أﻫﻞ اﻟّﺸﻮري ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﺑﺈذﻧﻬﺎ و ﻫﻢ ﺧﻤﺴﮥ ﻣﻌﻬﻢ اﺑﻦ‬‫ﻋﻤﺮ و ﻃﻠﺤﮥ ﻏﺎﺋﺐ و أﻣﺮوا أﺑﺎ ﻓﺮوة ﻓﺤﺠﺒﻬﻢ و ﺟﺎء ﻋﻤﺮو ﺑﻦ اﻟﻌﺎص و اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ ﻓﺠﻠﺴﺎ ﺑﺎﻟﺒﺎب ﻓﺤﺼـﺒﻬﻤﺎ ﺳـﻌﺪ و أﻗﺎﻣﻬﻤﺎ و ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺗﺮﯾـﺪ أن ﺗﻔﻮﻻـ »ﺣﻀـﺮﻧﺎ و ﮐّﻨـﺎ ﻓﯽ اﻟّﺸﻮري«‪ ،‬ﻓﺘﻨـﺎﻓﺲ اﻟﻘﻮم ﻓﯽ اﻷـﻣﺮ و ﮐﺜﺮ ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ اﻟﮑﻼم ﮐّﻞ ﯾﺮي أﻧّﻪ أﺣّﻖ ﺑﺎﻷﻣﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل أﺑﻮ ﻃﻠﺤـﮥ‪ :‬ﻻ‬‫ﺗﺘـﺪاﻓﻌﻮا ﻓﺈﻧّﯽ أﺧﺎف أن ﺗﻨﺎﻗﻀﻮﻫﺎ‪ ،‬ﻻ و اﻟّـﺬي ذﻫﺐ ﺑﻨﻔﺲ ﻣﺤّﻤـ ﺪ ﻻ أزﯾـﺪﮐﻢ ﻋﻠﯽ اﻷّﯾﺎم اﻟّﺜﻼﺛـﮥ اﻟّﺘﯽ أﻣﺮ ﺑﻬﺎ ﻋﻤﺮ أو أﺟﻠﺲ ﻓﯽ ﺑﯿﺘﯽ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬أّﯾﮑﻢ ﯾﺨﺮج ﻣﻨﻬﺎ ﻧﻔﺴﻪ و ﯾﺘﻘّﻠـﺪﻫﺎ ﻋﻠﯽ أن وﻟﯿﻬﺎ أﻓﻀـﻠﮑﻢ؟ ﻓﻠﻢ ﯾﺠﺒﻪ أﺣـﺪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺄﻧﺎ أﺗﺨﻠﻊ ﻣﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬أﻧﺎ أّول‬‫ﻣﻦ رﺿـﯽ ﻓﺈﻧّﯽ ﺳﻤﻌﺖ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ أﻣﯿﻦ ﻓﯽ اﻟّﺴﻤﺎء أﻣﯿﻦ ﻓﯽ اﻷرض‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻘﻮم‪ :‬رﺿﯿﻨﺎ‬‫و ﻋﻠّﯽ ﺳـﺎﮐﺖ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﺗﻘﻮل ﯾﺎ أﺑﺎ اﻟﺤﺴﻦ! ﻗﺎل‪ :‬اﻋﻄﻨﯽ ﻣﻮﺛﻘﺎ ﻟﺘﻮﺛﺮّن اﻟﺤّﻖ و ﻻ ﺗﺘﺒﻊ اﻟﻬﻮي و ﻻ ﺗﺨّﺺ ذا رﺣﻢ و ﻻ ﺗﺄﻟﻮا ﻻّﻣـﮥ ﻧﺼـﺤﺎ‪،‬‬‫ﻗـﺎل‪ :‬اﻋﻄﻮﻧﯽ ﻣﻮاﺛﯿﻘﮑﻢ ﻋﻠﯽ أن ﺗﮑﻮﻧﻮا ﻣﻌﯽ ﻋﻠﯽ ﻣﻦ ﻧﮑـﻞ و أن ﺗﺮﺿﻮا ﺑﻤـﺎ أﺧـﺬت ﻟﮑﻢ‪ ،‬ﻓﺘﻮﺛّﻖ ﺑﻌﻀـﻬﻢ ﻣﻦ ﺑﻌﺾ و ﺟﻌﻠﻮﻫﺎ إﻟﯽ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ ﻓﺨﻼ ﺑﻌﻠﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻧﮏ أﺣﻖ ﺑﺎﻻﻣﺮ ﻟﻘﺮاﺑﺘﮏ و ﺳﺎﺑﻘﺘﮏ و ﺣﺴﻦ أﺛﺮك و ﻟﻢ ﺗﺒﻌـﺪ ﻓﻤﻦ أﺣّﻖ ﺑﻬﺎ ﺑﻌﺪك ﻣﻦ ﻫﺆﻻء؟! ﻗﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪:‬‬‫ﺛّﻢ ﺧﻼ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﻓﺴﺄﻟﻪ ﻣﻦ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ ﺛّﻢ ﺧﻼ ﺑﺴﻌﺪ ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ ﺛّﻢ ﺧﻼ ﺑﺎﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﻘﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋّﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ ﻟﻌﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ‪:‬‬‫إن أردت أن ﻻـ ﯾﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﯿـﮏ اﺛﻨـﺎن ﻓﻮّل ﻋﻠـّﯿ ﺎ‪ ،‬و ﻗـﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﺮح‪ :‬إن أردت أن ﻻـ ﯾﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﯿﮏ ﻗﺮﺷـّﯽ ﻓﻮّل ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬و ﻗﺎل ﻋﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ ﺧﻠﻌﺖ ﻧﻔﺴﯽ و أﻧﺎ أري ﻓﯿﻪ ﺧﯿﺮا ﻷﻧّﯽ ﻋﻠﻤﺖ أﻧّﻪ ﻻ ﯾﻠﯽ ﺑﻌﺪ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ أﺣﺪ ﯾﺮﺿﯽ اﻟّﻨﺎس أﻣﺮه‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪904 :‬‬‫ﻓﻠﻤﺎ أﺣـﺪث ﻋﺜﻤﺎن ﻣﺎ أﺣـﺪث ﻣﻦ ﺗﻮﻟﯿﮥ اﻷﺣﺪاث ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ و ﺗﻘﺪﯾﻢ ﻗﺮاﺑﺘﻪ ﻗﯿﻞ ﻟﻌﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﻫﺬا ﮐّﻠﻪ ﻓﻌﻠﮏ! ﻗﺎل‪ :‬ﻟﻢ أﻇّﻦ ﻫﺬا ﺑﻪ و‬‫ﻟﮑﻦ ﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ اﮐﻠّﻤﻪ أﺑﺪا! ﻓﻤﺎت ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و ﻫﻮ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻟﻌﺜﻤﺎن و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﺎﺋﺪا ﻓﺘﺤّﻮل ﻋﻨﻪ إﻟﯽ اﻟﺤﺎﺋﻂ و ﻟﻢ ﯾﮑﻠّﻤﻪ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ رﺑﻪ ﻗﺮﻃﺒﯽ در »ﻋﻘﺪ ﻓﺮﯾﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]اﺑﻮ اﻟﺤﺴﻦ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟّﻤﺎ ﺧﺎف ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﺳـﻌﺪا أن ﯾﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ ﻋﺜﻤﺎن ﻟﻘﯽ ﺳـﻌﺪا و ﻣﻌﻪ اﻟﺤﺴﻦ و‬‫اﻟﺤﺴـﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ‪ :‬اﺗﻘﻮا اﻟﱠﻠﻪ اﻟّـﺬي ﺗﺴـﺎءﻟﻮن ﺑﻪ و اﻷرﺣﺎم إّن اﻟﱠﻠﻪ ﮐﺎن ﻋﻠﯿﮑﻢ رﻗﯿﺒﺎ‪ ،‬اﺳﺄﻟﮏ ﺑﺮﺣﻢ اﺑﻨّﯽ ﻫـﺬﯾﻦ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 188‬از ‪196‬‬‫ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـﻠّﻢ و ﺑﺮﺣﻢ ﻋّﻤﯽ ﺣﻤﺰة ﻣﻨـﮏ أن ﻻ ﺗﮑﻮن ﻣﻊ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻇﻬﯿﺮا ﻋﻠّﯽ ﻟﻌﺜﻤﺎن ﻓﺈﻧّﯽ أدﻟﯽ ﺑﻤﺎ ﻻ ﯾـﺪﻟﯽ ﺑﻪ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﺛّﻢ دار‬‫ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻟﯿﺎﻟﯿﻪ ﺗﻠﮏ ﻋﻠﯽ ﻣﺸﺎﯾﺦ ﻗﺮﯾﺶ ﯾﺸﺎورﻫﻢ ﻓﮑّﻠﻬﻢ ﯾﺸـﯿﺮ ﺑﻌﺜﻤﺎن ﺣّﺘﯽ إذا ﮐﺎن ﻓﯽ اﻟﻠﯿﻠﮥ اﻟﺘﯽ اﺳﺘﮑﻤﻞ ﻓﯽ ﺻﺒﯿﺤﺘﻬﺎ اﻷﺟﻞ أﺗﯽ‬‫ﻣﻨﺰل اﻟﻤﺴﻮر ﺑﻦ ﻣﺨﺮﻣـﮥ ﺑﻌﺪ ﻫﺠﻌﮥ ﻣﻦ اﻟّﻠﯿﻞ ﻓﺄﯾﻘﻈﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬أﻻ أراك ﻧﺎﺋﻤﺎ و ﻟﻢ أذق ﻓﯽ ﻫﺬه اﻟّﻠﯿﺎﻟﯽ ﻧﻮﻣﺎ! ﻓﺎﻧﻄﻠﻖ ﻓﺎدع ﻟﯽ اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﺳـﻌﺪا‬‫ﻓﺪﻋﺎ ﺑﻬﻤﺎ ﻓﺒﺪأ ﺑﺎﻟّﺰﺑﯿﺮ ﻓﯽ ﻣﺆّﺧﺮ اﻟﻤﺴـﺠﺪ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺧّﻞ ﺑﻨﯽ ﻋﺒﺪ ﻣﻨﺎف ﻟﻬﺬا اﻷﻣﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﺼـﯿﺒﯽ ﻟﻌﻠﯽ؛ ﻓﻘﺎل ﻟﺴﻌﺪ‪ :‬أﻧﺎ و أﻧﺖ ﮐﺎﻵﻟﮥ ﻓﺎﺟﻌﻞ‬‫ﻧﺼـﯿﺒﮏ ﻟﯽ ﻓﺎﺧﺘـﺎر‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬أﻣـﺎ ان اﺧﺘﺮت ﻧﻔﺴﮏ ﻓﻨﻌﻢ‪ ،‬و أّﻣﺎ ان اﺧﺘﺮت ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻌﻠّﯽ أﺣّﺐ إﻟﯽ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ إﺳـﺤﺎق إﻧّﯽ ﻗـﺪ ﺧﻠﻌﺖ‬‫ﻧﻔﺴـﯽ ﻣﻨﻬﺎ ﻋﻠﯽ أن أﺧﺘﺎر و ﻟﻮ ﻟﻢ أﻓﻌﻞ و ﺟﻌﻞ إﻟّﯽ اﻟﺨﯿﺎر ﻣﺎ أردﺗﻬﺎ‪ ،‬اﻧﯽ رأﯾﺖ ﮐﺄﻧﯽ ﻓﯽ روﺿﮥ ﺧﻀـﺮاء ﮐﺜﯿﺮة اﻟﻌﺸﺐ ﻓﺪﺧﻞ ﻓﺤﻞ ﻟﻢ‬‫أر ﻣﺜﻠﻪ ﻓﺤﻼـ أﮐﺮم ﻣﻨﻪ ﻓﻤّﺮ ﮐﺄﻧّﻪ ﺳـﻬﻢ ﻻ ﯾﻠﺘﻔﺖ إﻟﯽ ﺷـﯽء ﻣﻤﺎ ﻓﯽ اﻟّﺮوﺿـﮥ ﺣّﺘﯽ ﻗﻄﻌﻬﺎ و دﺧﻞ ﺑﻌﯿﺮ ﺗﻨﺎوة ﻓﺎﺗﺒﻊ أﺛﺮه ﺣّﺘﯽ ﺧﺮج إﻟﯿﻪ ﻣﻦ‬‫اﻟّﺮوﺿﮥ ﺛّﻢ دﺧﻞ ﻓﺤﻞ ﻋﺒﻘﺮّي ﯾﺠّﺮ ﺧﻄﺎﻣﻪ ﯾﻠﺘﻔﺖ ﯾﻤﯿﻨﺎ و ﺷﻤﺎﻻ و ﯾﻤﻀﯽ ﻗﺼﺪ اﻷّوﻟﯿﻦ؛ ﺛّﻢ ﺧﺮج ﻣﻦ اﻟّﺮوﺿﮥ‪.‬‬‫ﺛّﻢ دﺧﻞ ﺑﻌﯿﺮ راﺑﻊ ﻓﺮﺗﻊ ﻓﯽ اﻟﺮوﺿـﮥ؛ و ﻻ و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أﮐﻮن اﻟﺒﻌﯿﺮ اﻟّﺮاﺑﻊ! و ﻻ ﯾﻘﻮم ﺑﻌﺪ أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ أﺣﺪ ﻓﯿﺮﺿـﯽ اﻟّﻨﺎس ﻋﻨﻪ! ﺛّﻢ أرﺳـﻞ‬‫اﻟﻤﺴﻮر إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ ﻓﻨﺎﺟـﺎه ﻃﻮﯾﻼـ و ﻫﻮ ﻻـ ﯾﺸـّﮏ أﻧّﻪ ﺻـﺎﺣﺐ اﻷـﻣﺮ‪ ،‬ﺛّﻢ أرﺳـﻞ اﻟﻤﺴﻮر إﻟﯽ ﻋﺜﻤـﺎن ﻓﻨﺎﺟـﺎه ﻃﻮﯾﻼ ﺣّﺘﯽ ﻓّﺮق ﺑﯿﻨﻬﻤﺎ أذان‬‫اﻟـّﺼ ﺒﺢ؛ ﻓﻠّﻤـ ﺎ ﺻـّﻠﻮا اﻟـّﺼ ﺒﺢ ﺟﻤﻊ إﻟﯿﻪ اﻟّﺮﻫﻂ و ﺑﻌﺚ إﻟﯽ ﻣﻦ ﺣﻀـﺮه ﻣﻦ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻷﻧﺼﺎر و إﻟﯽ اﻣﺮاء اﻷﺟﻨﺎد ﺣّﺘﯽ ارﺗـّﺞ اﻟﻤﺴـﺠﺪ‬‫ﺑﺄﻫﻠﻪ ﻓﻘﺎل‪ :‬أّﯾﻬﺎ اﻟّﻨﺎس‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪905 :‬‬‫إّن اﻟّﻨﺎس ﻗﺪ أﺣّﺒﻮا أن ﺗﻠﺤﻖ أﻫﻞ اﻷﻣﺼﺎر ﺑﺄﻣﺼﺎرﻫﻢ و ﻗﺪ ﻋﻠﻤﻮا ﻣﻦ أﻣﯿﺮﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺎر ﺑﻦ ﯾﺎﺳﺮ‪:‬‬‫إن أردت أن ﻻـ ﯾﺨﺘﻠﻒ اﻟﻤﺴـﻠﻤﻮن ﻓﺒـﺎﯾﻊ ﻋﻠّﯿﺎ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘـﺪاد ﺑﻦ اﻷﺳﻮد‪ :‬ﺻـﺪق ﻋّﻤﺎر؛ إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﻠّﯿﺎ ﻗﻠﻨﺎ‪ :‬ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ‪ .‬ﻗﺎل اﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﺳﺮح‪ :‬إن أردت أن ﻻ ﺗﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮﯾﺶ ﻓﺒﺎﯾﻊ ﻋﺜﻤﺎن إن ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﺜﻤﺎن ﺳـﻤﻌﻨﺎ و أﻃﻌﻨﺎ‪ ،‬ﻓﺸـﺘﻢ ﻋّﻤﺎر اﺑﻦ أﺑﯽ ﺳـﺮح و ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺘﯽ ﮐﻨﺖ ﺗﻨﺼـﺢ‬‫اﻟﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ! ﻓﺘﮑﻠّﻢ ﺑﻨﻮ ﻫـﺎﺷﻢ و ﺑﻨﻮ أﻣـّﯿ ﮥ ﻓﻘـﺎل ﻋّﻤـ ﺎر‪ :‬أّﯾﻬـﺎ اﻟّﻨـﺎس! إّن اﻟﱠﻠﻪ أﮐﺮﻣﻨـﺎ ﺑﻨﺒّﯿﻨﺎ و أﻋّﺰﻧﺎ ﺑـﺪﯾﻨﻪ ﻓﺄﻧّﯽ ﺗﺼـﺮﻓﻮن ﻫـﺬا اﻷﻣﺮ ﻋﻦ ﺑﯿﺖ‬‫ﻧﺒّﯿﮑﻢ؟! ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ رﺟﻞ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻣﺨﺰوم‪ :‬ﻟﻘـﺪ ﻋـﺪوت ﻃﻮرك ﯾﺎ ﺑﻦ ﺳـﻤّﯿﮥ! و ﻣﺎ أﻧﺖ و ﺗﺄﻣﯿﺮ ﻗﺮﯾﺶ ﻷﻧﻔﺴـﻬﺎ! ﻓﻘﺎل ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ وّﻗﺎص‪:‬‬‫اﻓﺮغ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻔﺘﺘﻦ اﻟّﻨﺎس ﻓﻼ ﺗﺠﻌﻠﻦ أّﯾﻬﺎ اﻟّﺮﻫﻂ ﻋﻠﯽ أﻧﻔﺴـﮑﻢ ﺳﺒﯿﻼ و دﻋﺎ ﻋﻠّﯿﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻠﯿﮏ ﻋﻬﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﯿﺜﺎﻗﻪ ﻟﺘﻌﻤﻠّﻦ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳّﻨﮥ‬‫ﻧﺒﯿﻪ و ﺳـﯿﺮة اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ )اﻟﺨﻠﯿﻨﺘﯿﻦ‪ .‬ظ( ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه‪ .‬ﻗـﺎل أﻋﻤـﻞ ﺑﻤﺒﻠﻎ ﻋﻠﻤﯽ و ﻃـﺎﻗﺘﯽ‪ ،‬ﺛّﻢ دﻋـﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻋﻠﯿﮏ ﻋﻬـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﯿﺜﺎﻗﻪ ﻟﺘﻌﻤﻠّﻦ‬‫ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ ﻧﺒﯿﻪ و ﺳـﯿﺮة اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌﺪه؟ ﻓﻘﺎل ﻧﻌﻢ! ﻓﺒﺎﯾﻌﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﺣﺒﻮﺗﻪ ﻣﺤﺎﺑﺎة ﻟﯿﺲ ذا ﺑﺄول ﯾﻮم ﺗﻈﺎﻫﺮﺗﻢ ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯿﻨﺎ! أﻣﺎ و‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻣـﺎ و ﻟﯿﺖ ﻋﺜﻤﺎن إﻟّﺎ ﻟﯿﺮّد اﻷﻣﺮ إﻟﯿﮏ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﮐّﻞ ﯾﻮم ﻫﻮ ﻓﯽ ﺷﺄن؛ ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻠﯽ! ﻻ ﺗﺠﻌﻞ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﮏ ﺳﺒﯿﻼ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﻗﺪ‬‫ﻧﻈﺮت و ﺷﺎورت اﻟّﻨﺎس ﻓﺈذا ﻫﻢ ﻻ ﯾﻌﺪﻟﻮن ﺑﻌﺜﻤﺎن أﺣﺪا‪ ،‬ﻓﺨﺮج ﻋﻠﯽ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳﯿﺒﻠﻎ اﻟﮑﺘﺎب أﺟﻠﻪ‪.‬‬‫ﻗﺎل اﻟﻤﻘـﺪاد‪ :‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘـﺪ ﺗﺮﮐﺘﻪ ﻣﻦ اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﻘﻀﻮن ﺑﺎﻟﺤّﻖ و ﺑﻪ ﯾﻌﺪﻟﻮن ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻘﺪاد! و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ اﺟﺘﻬﺪت ﻟﻠﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ ﮐﻨﺖ‬‫أردت ﺑـﺬﻟﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺄﺛﺎﺑـﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﺛﻮاب اﻟﻤﺤﺴـﻨﯿﻦ ﺛّﻢ ﻗـﺎل اﻟﻤﻘـﺪاد‪ :‬ﻣـﺎ رأﯾﺖ ﻣﺜـﻞ ﻣﺎ اوﺗﯽ أﻫﻞ ﻫـﺬا اﻟﺒﯿﺖ ﺑﻌـﺪ ﻧﺒّﯿﻬﻢ )إﻧّﯽ ﻷﻋﺠﺐ ﻣﻦ‬‫ﻗﺮﯾﺶ أﻧّﻬﻢ ﺗﺮﮐﻮا رﺟﻼ ﻣﺎ أﻗﻮل إّن أﺣﺪا أﻋﻠﻢ‪ .‬ﺻﺢ‪» .‬ﻫﮑﺬا ﻓﯽ ﺗﺎرﯾﺦ اﻟﻄﺒﺮي« و ﻻ أﻗﻀـﯽ ﻣﻨﻪ ﺑﺎﻟﻌﺪل و ﻻ أﻋﺮف ﺑﺎﻟﺤّﻖ‪ ،‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ‬‫أﺟﺪ أﻋﻮاﻧﺎ‪ .‬ﻗﺎل ﻟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻘﺪاد! اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ أﺧﺸﯽ ﻋﻠﯿﮏ اﻟﻔﺘﻨﮥ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻗﺪم ﻃﻠﺤﮥ ﻓﯽ اﻟﯿﻮم اﻟّﺬي ﺑﻮﯾﻊ ﻓﯿﻪ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﯿﻞ ﻟﻪ‪:‬‬‫إّن اﻟّﻨﺎس ﻗـﺪ ﺑﺎﯾﻌﻮا ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل‪ :‬أ ﮐّﻞ ﻗﺮﯾﺶ رﺿﻮا ﺑﻪ؟ ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ و أﺗﯽ ﻋﺜﻤﺎن؛ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬أﻧﺖ ﻋﻠﯽ رأس أﻣﺮك‪ .‬ﻗﺎل ﻃﻠﺤﮥ‪ :‬ﻓﺈن‬‫أﺑﯿﺖ أ ﺗﺮّدﻫﺎ؟‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬أ ﮐّﻞ اﻟّﻨﺎس ﺑﺎﯾﻌﻮك؟! ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل ﻗﺪ رﺿﯿﺖ‪ ،‬ﻻ أرﻏﺐ ﻋّﻤﺎ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪906 :‬‬‫اﺟﺘﻤﻌﺖ اﻟّﻨﺎس ﻋﻠﯿﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ‪ ،‬و ﻗﺎل اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ ﻟﻌﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻣﺤّﻤﺪ! ﻗﺪ أﻋﺪت إذ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻋﺜﻤﺎن و ﻟﻮ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻏﯿﺮه ﻣﺎ رﺿﯿﻨﺎه؛‬‫ﻗﺎل‪ :‬ﮐﺬﺑﺖ ﯾﺎ أﻋﻮر! ﻟﻮ ﺑﺎﯾﻌﺖ ﻏﯿﺮه ﻟﺒﺎﯾﻌﺘﻪ و ﻗﻠﺖ ﻫﺬه اﻟﻤﻘﺎﻟﮥ[‪.‬‬

‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 189‬از ‪196‬‬‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ ﻋﺒـﺪ رﺑﻪ در »ﻋﻘـﺪ ﻓﺮﯾﺪ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺣﺪث ﻋﺜﻤﺎن ﻣﺎ أﺣﺪث ﻣﻦ ﺗﺄﻣﯿﺮ اﻷﺣﺪاث ﻣﻦ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﻪ ﻋﻠﯽ اﻟﺠﻠّﮥ ﻣﻦ أﺻـﺤﺎب ﻣﺤّﻤﺪ‬‫ﻗﯿﻞ ﻟﻌﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﻫﺬا ﻋﻤﻠﮏ! ﻗﺎل‪ :‬ﻣﺎ ﻇﻨﻨﺖ ﻫﺬا! ﺛّﻢ ﻣﻀﯽ و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ و ﻋﺎﺗﺒﻪ و ﻗﺎل‪ :‬إﻧّﻤﺎ ﻗّﺪﻣﺘﮏ ﻋﻠﯽ أن ﺗﺴﯿﺮ ﻓﯿﻨﺎ ﺑﺴﯿﺮة أﺑﯽ ﺑﮑﺮ و‬‫ﻋﻤﺮ ﻓﺨﺎﻟﻔﺘﻬﻤﺎ و ﺣﺎﺑﯿﺖ أﻫﻞ ﺑﯿﺘﮏ و أوﻃﺄﺗﻬﻢ رﻗﺎب اﻟﻤﺴﻠﻤﯿﻦ! ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫إن ﻋﻤﺮ ﮐﺎن ﯾﻘﻄﻊ ﻗﺮاﺑﺘﻪ ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬و أﻧﺎ أﺻﻞ ﻗﺮاﺑﺘﯽ ﻓﯽ اﻟﱠﻠﻪ! ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﻟّﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ اﮐّﻠﻤﮏ أﺑﺪا! ﻓﻠﻢ ﯾﮑّﻠﻤﻪ أﺑﺪا ﺣّﺘﯽ ﻣﺎت و‬‫دﺧﻞ ﺑﻪ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﺎﺋﺪا ﻟﻪ ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ ﻓﺘﺤّﻮل ﻋﻨﻪ إﻟﯽ اﻟﺤﺎﺋﻂ و ﻟﻢ ﯾﮑﻠّﻤﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻻـﺛﯿﺮ ﺟﺰري در »ﮐﺎﻣـﻞ« ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬ﻗـﺎل اﻟﻤﺴـﻮر ﺑﻦ ﻣﺨﺮﻣـﮥ‪ :‬ﺧﺮج ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﯾﻄـﻮف ﯾﻮﻣـﺎ ﻓﯽ اﻟـّﺴ ﻮق‪ ،‬ﻓﻠﻘﯿﻪ أﺑﻮ ﻟﺆﻟﺆ ﻏﻼـم‬‫اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻧﺼﺮاﻧّﯿﺎ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! أﻋﺪﻧﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷﻌﺒﮥ ﻓﺈّن ﻋﻠّﯽ ﺧﺮاﺟﺎ ﮐﺜﯿﺮا‪ ،‬ﻗﺎل‪:‬‬‫و ﮐﻢ ﺧﺮاﺟﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬در ﻫﻤﺎن ﮐّﻞ ﯾﻮم‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و أﯾﺶ ﺻـﻨﺎﻋﺘﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬ﻧّﺠﺎر‪ ،‬ﻧﻘﺎش‪ ،‬ﺣّﺪاد‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬ﻓﻤﺎ أري ﺧﺮاﺟﮏ ﮐﺜﯿﺮا ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﺼـﻨﻊ‬‫ﻣﻦ اﻷﻋﻤﺎل! ﻗـﺪ ﺑﻠﻐﻨﯽ أﻧّﮏ ﺗﻘﻮل‪ :‬ﻟﻮ أردت أن أﺻـﻨﻊ رﺣﯽ ﺗﻄﺤﻦ ﺑﺎﻟّﺮﯾـﺢ ﻟﻔﻌﻠﺖ؟! ﻗﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻗﺎل‪ :‬ﻓﺎﻋﻤﻞ ﻟﯽ رﺣﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻟﺌﻦ ﺳـﻠﻤﺖ‬‫ﻷﻋﻤﻠّﻦ ﻟﮏ رﺣﯽ ﯾﺘﺤّﺪث ﺑﻬﺎ ﻣﻦ اﻟﻤﺸـﺮق و اﻟﻤﻐﺮب! ﺛّﻢ اﻧﺼﺮف ﻋﻨﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻟﻘﺪ أوﻋﺪﻧﯽ اﻟﻌﺒﺪ اﻵن‪ ،‬ﺛّﻢ اﻧﺼﺮف ﻋﻤﺮ إﻟﯽ ﻣﻨﺰﻟﻪ‪،‬‬‫ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن اﻟﻐـﺪ ﺟﺎءه ﮐﻌﺐ اﻷﺣﺒﺎر ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! اﻋﻬـﺪ ﻓﺈﻧّﮏ ﻣّﯿﺖ ﻓﯽ ﺛﻠﺚ ﻟﯿﺎل‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬و ﻣﺎ ﯾـﺪرﯾﮏ؟ ﻗﺎل‪ :‬أﺟـﺪه ﻓﯽ ﮐﺘﺎب‬‫اﻟﺘﻮرﯾـﮥ‪ ،‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬أ ﺗﺠـﺪ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻓﯽ اﻟﺘﻮرﯾـﮥ؟ ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ؛ و ﻟﮑّﻨﯽ أﺟـﺪ ﺣﻠﯿﺘﮏ و ﺻـﻔﺘﮏ و أﻧّﮏ ﻗﺪ ﻓﻨﯽ أﺟﻠﮏ؛ ﻗﺎل‪ :‬و‬‫ﻋﻤﺮ ﻻ ﯾﺤّﺲ وﺟﻌﺎ‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن اﻟﻐﺪ ﺟﺎءه ﮐﻌﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﺑﻘﯽ ﯾﻮﻣﺎن‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ ﮐﺎن اﻟﻐﺪ ﺟﺎءه ﮐﻌﺐ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻣﻀـﯽ ﯾﻮﻣﺎن و ﺑﻘﯽ ﯾﻮم‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ أﺻـﺒﺢ‬‫ﺧﺮج ﻋﻤﺮ إﻟﯽ اﻟّﺼﻠﻮة و ﮐﺎن ﯾﻮّﮐﻞ ﺑﺎﻟّﺼﻔﻮف رﺟﺎﻻ ﻓﺈذا اﺳﺘﻮت ﮐّﺒﺮ و دﺧﻞ أﺑﻮ ﻟﺆﻟﺆة ﻓﯽ اﻟّﻨﺎس و ﺑﯿﺪه‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪907 :‬‬‫ﺧﻨﺠﺮ ﻟﻪ رأﺳﺎن ﻧﺼﺎﺑﻪ ﻓﯽ وﺳﻄﻪ ﻓﻀﺮب ﻋﻤﺮ ﺳّﺖ ﺿﺮﺑﺎت إﺣﺪاﻫﻦ ﺗﺤﺖ ﺳّﺮﺗﻪ و ﻫﯽ اﻟّﺘﯽ ﻗﺘﻠﺘﻪ و ﻗﺘﻞ ﻣﻌﻪ ﮐﻠﯿﺐ ﺑﻦ أﺑﯽ ﺑﮑﯿﺮ اﻟّﻠﯿﺜﯽ و‬‫ﻫﻮ ﺣﻠﯿﻔﻪ )ﺧﻠﻔﻪ‪ .‬ظ( و ﻗﺘـﻞ ﺟﻤﺎﻋـﮥ ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ وﺟـﺪ ﻋﻤﺮ ﺣّﺮ اﻟـّﺴ ﻼح ﺳـﻘﻂ و أﻣﺮ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﺼـﻠّﯽ ﺑﺎﻟّﻨﺎس و ﻋﻤﺮ ﻃﺮﯾﺢ‬‫ﻓﺎﺣﺘﻤﻞ ﻓﺄدﺧﻞ ﺑﯿﺘﻪ و دﻋﺎ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬إﻧّﯽ ارﯾﺪ أن أﻋﻬﺪ إﻟﯿﮏ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أ ﺗﺸـﯿﺮ ﻋﻠّﯽ ﺑﺬﻟﮏ؟! ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ ﻻ! ﻗﺎل‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻻ أدﺧﻞ‬‫ﻓﯿﻪ أﺑﺪا! ﻗﺎل‪:‬‬‫ﻓﻬﺒﻨﯽ ﺻـﻤﺘﺎ ﺣّﺘﯽ أﻋﻬﺪ إﻟﯽ اﻟّﻨﻔﺮ اﻟﺬﯾﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض ﺛّﻢ دﻋﺎ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و‬‫ﺳﻌـﺪا ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻧﺘﻈﺮوا أﺧﺎﮐﻢ ﻃﻠﺤـﮥ ﺛﻼﺛﺎ ﻓﺈن ﺟﺎء و إﻟّﺎ ﻓﺎﻗﻀﻮا أﻣﺮﮐﻢ؛ أﻧﺸﺪك اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋﻠّﯽ إن وﻟﯿﺖ ﻣﻦ اﻣﻮر اﻟّﻨﺎس ﺷـﯿﺌﺎ أن ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻨﯽ‬‫ﻫﺎﺷﻢ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس؛ أﻧﺸﺪك اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن إن وﻟﯿﺖ ﻣﻦ اﻣﻮر اﻟّﻨﺎس ﺷﯿﺌﺎ أن أن ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻨﯽ ﻣﻌﯿﻂ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس‪ ،‬أﻧﺸﺪك اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺎ‬‫ﺳﻌـﺪ إن وﻟﯿﺖ ﻣﻦ أﻣﻮر اﻟّﻨـﺎس ﺷـﯿﺌﺎ أن ﺗﺤﻤﻞ أﻗﺎرﺑﮏ ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس‪ ،‬ﻗﻮﻣﻮا أﻣﺮﮐﻢ ﻓﺘﺸﺎوروا ﺛّﻢ اﻗﻀﻮا و ﻟﯿﺼّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺻـﻬﯿﺐ ﺛّﻢ‬‫دﻋﺎ أﺑﺎ ﻃﻠﺤـﮥ اﻷﻧﺼﺎرّي ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻗﻢ ﻋﻠﯽ ﺑﺎﺑﻬﻢ ﻓﻼ ﺗـﺪع أﺣـﺪا ﯾـﺪﺧﻞ إﻟﯿﻬﻢ‪ ،‬و أوﺻـﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔـﮥ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪي ﺑﺎﻷﻧﺼﺎر اﻟّـﺬﯾﻦ ﺗﺒّﻮؤا اﻟـّﺪار و‬‫اﻹﯾﻤﺎن أن ﯾﺤﺴﻦ إﻟﯽ ﻣﺤﺴـﻨﻬﻢ و ﯾﻌﻔﻮ ﻋﻦ ﻣﺴﯿﺌﻬﻢ‪ ،‬و أوﺻﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﺑﺎﻟﻌﺮب ﻓﺈﻧّﻬﻢ ﻣﺎّدة اﻹﺳﻼم أن ﯾﺆﺧﺬ ﻣﻦ ﺻﺪﻗﺎﺗﻬﻢ ﺣّﻘﻬﺎ ﻓﺘﻮﺿﻊ‬‫ﻓﯽ ﻓﻘﺮاﺋﻬﻢ‪ ،‬و اوﺻﯽ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﺑﺬّﻣﮥ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻﻠّﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠّﻢ أن ﯾﻮﻓﯽ ﻟﻬﻢ ﺑﻌﺪﻫﻢ؛ اﻟﻠّﻬﻢ ﻫﻞ ﺑﻠّﻐﺖ! ﻟﻘﺪ ﺗﺮﮐﺖ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﻣﻦ‬‫ﺑﻌـﺪي ﻋﻠﯽ أﺑﻘﯽ ﻣﻦ اﻟّﺮاﺣـﮥ‪ ،‬ﯾـﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ! اﺧﺮج ﻓﺎﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﻗﺘﻠﻨﯽ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻗﺘﻠﮏ أﺑﻮ ﻟﺆﻟﺆة ﻏﻼم اﻟﻤﻐﯿﺮة ﺑﻦ ﺷـﻌﺒﮥ‪،‬‬‫ﻗﺎل‪ :‬اﻟﺤﻤـﺪ ﻟّﻠﻪ اﻟّـﺬي ﻟﻢ ﯾﺠﻌﻞ ﻣﻨﯿﺘﯽ ﺑﯿـﺪ رﺟﻞ ﺳـﺠﺪ ﻟﱠﻠﻪ ﺳـﺠﺪة واﺣﺪة‪ ،‬ﯾﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ! اذﻫﺐ إﻟﯽ ﻋﺎﺋﺸﮥ ﻓﺴـﻠﻬﺎ أن ﺗﺄذن ﻟﯽ أن‬‫ادﻓﻦ ﻣﻊ اﻟّﻨﺒﯽ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ و أﺑﯽ ﺑﮑﺮ‪ ،‬ﯾﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ! إن اﺧﺘﻠﻒ اﻟﻘﻮم ﻓﮑﻦ ﻣﻊ اﻷﮐﺜﺮ ﻓﺈن ﺗﺴﺎووا ﻓﮑﻦ ﻣﻊ اﻟﺤﺰب اﻟّـﺬي‬‫ﻓﯿﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬ﯾﺎ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ اﺋﺬن ﻟﻠّﻨﺎس؛ ﻓﺠﻌﻞ ﯾﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﻤﻬﺎﺟﺮون و اﻷﻧﺼﺎر ﻓﯿﺴـﻠّﻤﻮن ﻋﻠﯿﻪ و ﯾﻘﻮل ﻟﻬﻢ‪ :‬أ ﻫﺬا ﻋﻦ ﻣﻸ‬‫ﻣﻨﮑﻢ؟! ﻓﯿﻘﻮﻟﻮن‪ :‬ﻣﻌﺎذ اﻟﱠﻠﻪ‪ :‬ﻗﺎل‪ :‬و دﺧﻞ ﮐﻌﺐ اﻷﺣﺒﺎر ﻣﻊ اﻟّﻨﺎس ﻓﻠّﻤﺎ رآه ﻋﻤﺮ ﻗﺎل‪:‬‬‫ﺗﻮّﻋﺪﻧﯽ ﮐﻌﺐ ﺛﻼﺛﺎ أﻋّﺪﻫﺎ و ﻻ ﺷّﮏ أّن اﻟﻘﻮل ﻣﺎ ﻗﺎل ﻟﯽ ﮐﻌﺐ ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪908 :‬‬‫و ﻣﺎ ﺑﯽ ﺣﺬار اﻟﻤﻮت إﻧّﯽ ﻟﻤّﯿﺖ و ﻟﮑﻦ ﺣﺬار اﻟّﺬﻧﺐ ﯾﺘﺒﻌﻪ اﻟّﺬﻧﺐ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 190‬از ‪196‬‬‫و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﻠّﯽ ﯾﻌﻮد ﻓﻘﻌﺪ ﻋﻨﺪ رأﺳﻪ و ﺟﺎء اﺑﻦ ﻋّﺒﺎس ﻓﺄﺛﻨﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻋﻤﺮ‪:‬‬‫أﻧﺖ ﻟﯽ ﺑﻬﺬا ﯾﺎ ﺑﻦ ﻋّﺒﺎس! ﻓﺄوﻣﺄ إﻟﯽ )إﻟﯿﻪ‪ .‬ظ( ﻋﻠﯽ أن ﻗﻞ‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل اﺑﻦ ﻋﺒﺎس‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﻘﺎل ﻋﻤﺮ‪ :‬ﻻ ﺗﻐﺮﻧﯽ أﻧﺖ و أﺻﺤﺎﺑﮏ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‪ :‬ﯾﺎ‬‫ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ! ﺧـﺬ رأﺳـﯽ ﻋﻦ اﻟﻮﺳـﺎدة ﻓﻀـﻌﻪ ﻓﯽ اﻟـّﺘﺮاب ﻟﻌـّﻞ اﻟﱠﻠﻪ ﺟـّﻞ ذﮐﺮه ﯾﻨﻈﺮ إﻟّﯽ ﻓﯿﺮﺣﻤﻨﯽ‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أّن ﻟﯽ ﻣـﺎ ﻃﻠﻌﺖ ﻋﻠﯿﻪ اﻟّﺸـ ﻤﺲ‬‫ﻻﻓﺘـﺪﯾﺖ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻫﻮل اﻟﻤّﻄﻠﻊ‪ ،‬و دﻋﯽ ﻟﻪ ﻃﺒﯿﺐ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ اﻟﺤﺮث ﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻓﺴـﻘﺎه ﻧﺒﯿـﺬا ﻓﺨﺮج ﻏﯿﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻓﺴـﻘﺎه ﻟﺒﻨـﺎ ﻓﺨﺮج ﮐـﺬﻟﮏ أﯾﻀﺎ‪،‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻟﻪ‪ :‬اﻋﻬﺪ ﯾﺎ أﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ! ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺪ ﻓﺮﻏﺖ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ اﻟﺠﺰري در ﮐﺎﻣﻞ در ﺑﯿﺎن ﻗّﺼﻪ ﺷﻮري ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻗﺎل ﻷﺑﯽ ﻃﻠﺤـﮥ اﻷﻧﺼﺎري‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻃﻠﺤﮥ! إّن اﻟﱠﻠﻪ ﻃﺎﻟﻤﺎ أﻋّﺰ ﺑﮑﻢ اﻹﺳـﻼم‬‫ﻓﺎﺧﺘﺮ ﺧﻤﺴﯿﻦ رﺟﻼ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻓﺎﺳﺘﺤّﺚ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﺣّﺘﯽ ﯾﺨﺘﺎروا رﺟﻼ ﻣﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﻠﻤﻘﺪاد ﺑﻦ اﻷﺳﻮد‪:‬‬‫إذا وﺿـﻌﺘﻤﻮﻧﯽ ﻓﯽ ﺣﻔﺮﺗﯽ ﻓـﺎﺟﻤﻊ ﻫﺆﻻـء اﻟّﺮﻫـﻂ ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﺣﺘﯽ ﯾﺨﺘـﺎروا رﺟﻼ‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﺼـﻬﯿﺐ‪ :‬ﺻّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛـﮥ أّﯾﺎم و أدﺧﻞ ﻫﺆﻻء‬‫اﻟّﺮﻫﻂ ﺑﯿﺘﺎ و ﻗﻢ ﻋﻠﯽ رءوﺳـﻬﻢ ﻓﺈن اﺟﺘﻤﻊ ﺧﻤﺴﮥ و أﺑﯽ واﺣﺪ ﻓﺄﺷﺪخ رأﺳﻪ ﺑﺎﻟﺴـﯿﻒ و ان اﺗﻔﻖ أرﺑﻌﮥ و أﺑﯽ اﺛﻨﺎن ﻓﺎﺿـﺮب رءوﺳـﻬﻤﺎ‪ ،‬و‬‫إن رﺿﯽ ﺛﻼﺛﮥ رﺟﻼ و ﺛﻼﺛﮥ رﺟﻼ ﻓﺤّﮑﻤﻮا ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻓﺎن ﻟﻢ ﯾﺮﺿﻮا ﺑﺤﮑﻢ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟﺬﯾﻦ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‬‫ﺑﻦ ﻋﻮف و اﻗﺘﻠﻮا اﻟﺒـﺎﻗﯿﻦ إن رﻋﺒﻮا ﻋّﻤـ ﺎ اﺟﺘﻤﻊ ﻓﯿﻪ اﻟﻨـﺎس‪ ،‬ﻓﺨﺮﺟﻮا ﻓﻘـﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﻘﻮم ﻣﻌﻪ ﻣﻦ ﺑﻨﯽ ﻫـﺎﺷﻢ‪ :‬ان اﻃﯿﻊ ﻓﯿﮑﻢ ﻗﻮﻣﮑﻢ ﻟﻢ ﺗﺆﻣﺮوا‬‫أﺑـﺪا و ﺗﻠّﻘـ ﺎه ﻋّﻤﻪ اﻟﻌـّﺒ ﺎس ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻋـﺪﻟﺖ ﻋّﻨﺎ! ﻓﻘﺎل و ﻣﺎ ﻋﻠﻤﮏ؟! ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺮن ﺑﯽ ﻋﺜﻤﺎن و ﻗﺎل ﮐﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻷﮐﺜﺮ ﻓﺈن رﺿـﯽ رﺟﻼن رﺟﻼ و‬‫رﺟﻼن و رﺟﻼ ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻓﯿﻬﻢ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻓﺴـﻌﺪ ﻻ ﯾﺨﺎﻟﻒ اﺑﻦ ﻋّﻤﻪ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺻـﻬﺮ ﻋﺜﻤﺎن ﻻ ﯾﺨﺘﻠﻔﻮن ﻓﯿﻮﻟّﯿﻬﺎ أﺣﺪﻫﻤﺎ‬‫اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻠﻮ ﮐﺎن اﻵﺧﺮان ﻣﻌﯽ ﻟﻢ ﯾﻨﻔﻌﺎﻧﯽ ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ اﺑﻦ اﻻﺛﯿﺮ در »ﮐﺎﻣﻞ« در واﻗﻌﻪ ﺷﻮري ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]و دﻋـﺎ ﻋﻠـّﯿ ﺎ و ﻗـﺎل‪ :‬ﻋﻠﯿﮏ ﻋﻬـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﯿﺜﺎﻗﻪ ﻟﺘﻌﻤﻠّﻦ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ و ﺳـﯿﺮة اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬أرﺟﻮ أن أﻓﻌﻞ ﻓﺄﻋﻤﻞ‬‫ﺑﻤﺒﻠﻎ ﻋﻠﻤﯽ و ﻃﺎﻗﺘﯽ‪ ،‬و دﻋﺎ ﻋﺜﻤﺎن ﻓﻘﺎل ﻟﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻟﻌﻠﯽ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪909 :‬‬‫ﻓﻘﺎل ﻧﻌﻢ‪ ،‬ﻧﻌﻤﻞ‪ ،‬ﻓﺮﻓﻊ رأﺳﻪ إﻟﯽ ﺳـﻘﻒ اﻟﻤﺴـﺠﺪ و ﯾﺪه ﻓﯽ ﯾﺪ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬﻢ اﺳـﻤﻊ و اﺷﻬﺪ! اﻟّﻠﻬّﻢ إﻧّﯽ ﻗﺪ ﺟﻌﻠﺖ ﻣﺎ ﻓﯽ رﻗﺒﺘﯽ ﻣﻦ‬‫ذﻟـﮏ ﻓﯽ رﻗﺒـﮥ ﻋﺜﻤـﺎن ﻓﺒـﺎﯾﻌﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﻠّﯽ ﻟﯿﺲ ﻫـﺬا أّول ﯾﻮم ﺗﻈﺎﻫﺮﺗﻢ ﻓﯿﻪ ﻋﻠﯿﻨﺎ‪ ،‬ﻓﺼﺒﺮ ﺟﻤﯿﻞ و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺴـﺘﻌﺎن ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﺼـﻔﻮن‪ .‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ‬‫وﻟّﯿﺖ ﻋﺜﻤﺎن إﻟّﺎ ﻟﯿﺮّد اﻷﻣﺮ إﻟﯿﮏ؛ و اﻟﱠﻠﻪ ﮐّﻞ ﯾﻮم ﻓﯽ ﺷﺄن‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪:‬‬‫ﯾﺎ ﻋﻠﯽ! ﻻ ﺗﺠﻌﻞ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﮏ ﺣّﺠـ ﮥ و ﺳﺒﯿﻼ؛ ﻓﺨﺮج ﻋﻠّﯽ و ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳـﯿﺒﻠﻎ اﻟﮑﺘﺎب أﺟﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘﺪاد‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ! أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ‬‫ﺗﺮﮐﺘﻪ و إﻧّﻪ ﻣﻦ اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﻘﻀﻮن ﺑﺎﻟﺤّﻖ و ﺑﻪ ﯾﻌﺪﻟﻮن‪ ،‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻘﺪاد! و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ اﺟﺘﻬﺪت ﻟﻠﻤﺴـﻠﻤﯿﻦ‪ .‬ﻗﺎل‪ :‬إن ﮐﻨﺖ أردت اﻟﱠﻠﻪ ﻓﺄﺛﺎﺑﮏ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﺛﻮاب اﻟﻤﺤﺴﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘﺪاد‪ :‬ﻣﺎ رأﯾﺖ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ أﺗﯽ إﻟﯽ أﻫﻞ ﻫﺬا اﻟﺒﯿﺖ ﺑﻌﺪ ﻧﺒّﯿﻬﻢ؛ إﻧّﯽ ﻷﻋﺠﺐ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ اﻧّﻬﻢ ﺗﺮﮐﻮا رﺟﻼ ﻣﺎ أﻗﻮل و‬‫ﻻ أﻋﻠﻢ أن رﺟﻼ أﻗﻀـﯽ ﺑﺎﻟﻌـﺪل و ﻻ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﻪ‪ ،‬أﻣﺎ و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻮ أﺟـﺪ أﻋﻮاﻧﺎ ﻋﻠﯿﻪ! ﻓﻘﺎل ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻘﺪاد! اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ‪ ،‬ﻓﺈﻧّﯽ ﺧﺎﺋﻒ ﻋﻠﯿﮏ‬‫اﻟﻔﺘﻨـﮥ؛ ﻓﻘﺎل رﺟﻞ ﻟﻠﻤﻘـﺪاد‪ :‬رﺣﻤﮏ اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ أﻫﻞ ﻫـﺬا اﻟﺒﯿﺖ و ﻣﻦ ﻫـﺬا اﻟّﺮﺟﻞ؟ ﻗﺎل‪ :‬أﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ﺑﻨﻮ ﻋﺒﺪ اﻟﻤّﻄﻠﺐ و اﻟّﺮﺟﻞ ﻋﻠّﯽ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫ﻃﺎﻟﺐ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ‪ :‬إّن اﻟّﻨﺎس ﯾﻨﻈﺮون إﻟﯽ ﻗﺮﯾﺶ و ﻗﺮﯾﺶ ﺗﻨﻈﺮ ﺑﯿﻨﻬﺎ ﻓﺘﻘﻮل‪ :‬إن وﻟﯽ ﻋﻠﯿﮑﻢ ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ ﻟﻢ ﺗﺨﺮج ﻣﻨﻬﻢ أﺑـﺪا و ﻣﺎ ﮐﺎﻧﺖ ﻓﯽ‬‫ﻏﯿﺮﻫﻢ ﺗﺘﺪاوﻟﻮﻫﺎ ﺑﯿﻨﮑﻢ ‪.‬‬
‫و أﺑﻮ اﻟﻔﺪاء إﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﻦ ﻋﻠﯽ اﻷّﯾﻮﺑﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ »ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻓﯽ أﺧﺒﺎر اﻟﺒﺸﺮ« ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬‫]ﺛّﻢ دﺧﻠﺖ ﺳـﻨﮥ أرﺑﻊ و ﻋﺸـﺮﯾﻦ ﻓﯿﻬﺎ ﻋﻘﺐ ﻣﻮت ﻋﻤﺮ اﺟﺘﻤﻊ أﻫﻞ اﻟّﺸﻮري و ﻫﻢ ﻋﻠّﯽ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳـﻌﺪ ﺑﻦ أﺑﯽ‬‫وّﻗﺎص و ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ رﺿﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻢ‪ ،‬و ﮐﺎن ﻗﺪ ﺷﺮط ﻋﻤﺮ أن ﯾﮑﻮن اﺑﻨﻪ ﻋﺒﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﺷﺮﯾﮑﺎ ﻓﯽ اﻟﺮأي و ﻻ ﯾﮑﻮن ﻟﻪ ﺣّﻆ ﻓﯽ ﻟا ﺨﻼﻓﮥ‪،‬‬‫و ﻃﺎل اﻷﻣﺮ ﺑﯿﻨﻬﻢ و ﮐﺎن ﻗـﺪ ﺟﻌﻞ ﻟﻬﻢ ﻋﻤﺮ ﻣـّﺪة ﺛﻼﺛﮥ أّﯾﺎم و ﻗﺎل‪ :‬ﻻ ﯾﻤﻀـﯽ اﻟﯿﻮم اﻟّﺮاﺑﻊ إﻟّﺎ و ﻟﮑﻢ أﻣﯿﺮ‪ ،‬و إن اﺧﺘﻠﻔﺘﻢ ﻓﮑﻮﻧﻮا ﻣﻊ اﻟّﺬي‬‫ﻣﻌﻪ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻓﻤﻀـﯽ ﻋﻠّﯽ إﻟﯽ اﻟﻌّﺒﺎس رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ و ﻗﺎل ﻟﻪ‪ :‬ﻋﺪل ﻋّﻨﺎ ﻷّن ﺳـﻌﺪا ﻻ ﯾﺨﺎﻟﻒ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﻷﻧﻪ اﺑﻦ ﻋّﻤﻪ و ﻋﺒﺪ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎرﺟﻠﺪ ﺑﯿﺴﺖ و دو‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 191‬از ‪196‬‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺻـﻬﺮ ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻓﻼ ﯾﺨﺘﻠﻔﻮن ﻓﯿﻮﻟّﯿﻬﺎ أﺣـﺪﻫﻢ اﻵﺧﺮ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻌّﺒﺎس‪ :‬ﻟﻢ أدﻓﻌﮏ ﻋﻦ ﺷـﯽء إﻟّﺎ رﺟﻌﺖ إﻟّﯽ ﻣﺴـﺘﺄﺧﺮا‪ ،‬أﺷـﺮت ﻋﻠﯿﮏ‬‫ﻗﺒﻞ وﻓﺎة رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳـّﻠﻢ أن ﺗﺴﺄﻟﻪ ﻓﯿﻤﻦ ﯾﺠﻌﻞ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﺄﺑﯿﺖ؛ و أﺷـﺮت ﻋﻠﯿﮏ ﺣﯿﻦ ﺳّﻤﺎك ﻋﻤﺮ ﻓﯽ ﻟا ّﺸﻮري‬‫أن ﻻ ﺗﺪﺧﻞ ﻓﯿﻬﻢ‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪910 :‬‬‫ﻓـﺄﺑﯿﺖ؛ و ﻫـﺬا اﻟّﺮﻫـﻂ ﻻـ ﯾﺒﺮﺣﻮن ﯾـﺪﻓﻌﻮﻧﻨﺎ ﻋﻦ ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ ﺣّﺘﯽ ﯾﻘﻮم ﻟﻪ ﻏﯿﺮﻧﺎ‪ ،‬و اﯾﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻻ ﯾﻨﺎﻟﻪ إﻟّﺎ ﺑﺸـﺮ ﻻ ﯾﻨﻔﻊ ﻣﻌﻪ ﺧﯿﺮ‪ .‬ﺛّﻢ ﺟﻤﻊ ﻋﺒﺪ‬‫اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﻟّﻨـﺎس ﺑﻌـﺪ أن أﺧﺮج ﻧﻔﺴﻪ ﻋﻦ اﻟﺨﻼﻓـﮥ ﻓـﺪﻋﺎ ﻋﻠـّﯿ ﺎ ﻓﻘـﺎل‪ :‬ﻋﻠﯿـﮏ ﻋﻬـﺪ اﻟﱠﻠﻪ و ﻣﯿﺜـﺎﻗﻪ ﻟﺘﻌﻠﻤّﻦ ﺑﮑﺘﺎب اﻟﱠﻠﻪ و ﺳـّﻨﮥ رﺳﻮﻟﻪ و ﺳـﯿﺮة‬‫اﻟﺨﻠﯿﻔﺘﯿﻦ ﻣﻦ ﺑﻌـﺪه‪ ،‬ﻓﻘـﺎل‪ :‬أرﺟﻮ أن أﻓﻌـﻞ و أﻋﻤـﻞ ﻣﺒﻠﻎ ﻋﻠﻤﯽ و ﻃﺎﻗﺘﯽ‪ ،‬و دﻋﺎ ﺑﻌﺜﻤﺎن و ﻗﺎل ﻟﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺎ ﻗﺎل ﻟﻌﻠﯽ )ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ‪ .‬ﺻـﺢ‪ .‬ظ(‬‫ﻓﺮﻓﻊ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ رأﺳﻪ إﻟﯽ ﺳـﻘﻒ اﻟﻤﺴـﺠﺪ و ﯾﺪه ﻓﯽ ﯾﺪ ﻋﺜﻤﺎن و ﻗﺎل‪ :‬اﻟّﻠﻬّﻢ اﺳـﻤﻊ و اﺷـﻬﺪ؛ اﻟّﻠﻬّﻢ إﻧّﯽ ﺟﻌﻠﺖ ﻣﺎ ﻓﯽ رﻗﺒﺘﯽ ﻣﻦ ذﻟﮏ‬‫ﻓﯽ رﻗﺒـﮥ ﻋﺜﻤﺎن و ﺑﺎﯾﻌﻪ‪ .‬ﻓﻘﺎل ﻋﻠﯽ‪ :‬ﻟﯿﺲ ﻫـﺬا أّول ﯾﻮم ﺗﻈﺎﻫﺮﺗﻢ ﻋﻠﯿﻨﺎ ﻓﯿﻪ‪ ،‬ﻓﺼﺒﺮ ﺟﻤﯿﻞ و اﻟﱠﻠﻪ اﻟﻤﺴـﺘﻌﺎن ﻋﻠﯽ ﻣﺎ ﺗﺼـﻔﻮن‪ ،‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻣﺎ وﻟﯿﺖ‬‫ﻋﺜﻤـﺎن إﻟّﺎ ﻟﯿﺮّد اﻷﻣﺮ إﻟﯿﮏ؛ و اﻟﱠﻠﻪ ﮐّﻞ ﯾﻮم ﻫﻮ ﻓﯽ ﺷﺄن! ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻠّﯽ‪ :‬ﻻ ﺗﺠﻌﻞ ﻋﻠﯽ ﻧﻔﺴﮏ ﺣّﺠـ ﮥ و ﺳﺒﯿﻼ؛ ﻓﺨﺮج ﻋﻠّﯽ و‬‫ﻫﻮ ﯾﻘﻮل‪ :‬ﺳـﯿﺒﻠﻎ اﻟﮑﺘﺎب أﺟﻠﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘﺪاد ﺑﻦ اﻷﺳﻮد ﻟﻌﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ‪ :‬و اﻟﱠﻠﻪ ﻟﻘﺪ ﺗﺮﮐﺘﻪ‪ -‬ﯾﻌﻨﯽ ﻋﻠّﯿﺎ‪ -‬و إﻧّﻪ ﻣﻦ اﻟّﺬﯾﻦ ﯾﻘﻀﻮن ﺑﺎﻟﺤّﻖ و ﺑﻪ‬‫ﯾﻌﺪﻟﻮن‪ .‬ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻘﺪاد! ﻟﻘﺪ أﺟﻬﺪت )اﺟﺘﻬﺪت‪ :‬ظ( ﻟﻠﻤﺴﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻓﻘﺎل اﻟﻤﻘﺪاد‪:‬‬‫إﻧّﯽ ﻷﻋﺠﺐ ﻣﻦ ﻗﺮﯾﺶ اﻧّﻬﻢ ﺗﺮﮐﻮا رﺟﻼ ﻣﺎ أﻗﻮل و ﻻ أﻋﻠﻢ أّن رﺟﻼ أﻗﻀـﯽ ﺑﺎﻟﺤّﻖ و ﻻ أﻋﻠﻢ ﻣﻨﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬ﯾﺎ ﻣﻘـﺪاد اﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ‬‫ﻓـﺈﻧّﯽ أﺧﺎف ﻋﻠﯿﮏ اﻟﻔﺘﻨـﮥ‪ .‬ﺛّﻢ ﻟﻤﺎ أﺣـﺪث ﻋﺜﻤﺎن رﺿـﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻣﺎ أﺣـﺪث ﻣﻦ ﺗﻮﻟﯿـﮥ اﻷﻣﺼﺎر ﻟﻸﺣـﺪاث ﻣﻦ أﻗﺎرﺑﻪ روي أﻧّﻪ ﻗﯿﻞ ﻟﻌﺒﺪ‬‫اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪ :‬ﻫﺬا ﮐّﻠﻪ ﻓﻌﻠﮏ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻟﻢ أﻇّﻦ ﻫﺬا ﺑﻪ ﻟﮑّﻦ ﻟّﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ اﮐّﻠﻤﻪ أﺑﺪا‪ ،‬و ﻣﺎت ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ و ﻫﻮ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻟﻌﺜﻤﺎن رﺿﯽ‬‫اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ و دﺧﻞ ﻋﻠﯿﻪ ﻋﺜﻤﺎن ﻋﺎﺋﺪا ﻓﯽ ﻣﺮﺿﻪ ﻓﺘﺤّﻮل اﻟﯽ اﻟﺤﺎﺋﻂ و ﻟﻢ ﯾﮑّﻠﻤﻪ ‪.‬‬
‫و اﺑﻦ اﻟﻮردي در »ﺗﺘّﻤـ ﮥ اﻟﻤﺨﺘﺼـﺮ« در ﺣـﺎل ﻣﻮت ﻋﻤﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪] :‬و ﻋﻬـﺪ ﺑﺎﻟﺨﻼﻓـﮥ إﻟﯽ اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّـﺬﯾﻦ ﻣـﺎت رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ )ﺻـﻠﻌﻢ( و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ‬‫راض‪ ،‬و ﻫﻢ‪ :‬ﻋﻠّﯽ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﺳﻌﺪ ﺑﻌﺪ أن ﻋﺮﺿﻬﺎ ﻋﻠﯽ ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف ﻓﺄﺑﯽ ‪.‬‬
‫و ﻣﻼ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« در ﺿﻤﻦ ﺧﺒﺮ ﻃﻮﯾﻞ از ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن آورده‪:‬‬‫]ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻟﻪ ﺣﯿﻦ ﺣﻀﺮه اﻟﻤﻮت‪ :‬اﺳﺘﺨﻠﻒ! ﻓﻘﺎل‪ :‬ﻻ أﺟﺪ أﺣﺪا أﺣّﻖ ﺑﻬﺬا اﻷﻣﺮ ﻣﻦ ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ اﻟّﺬﯾﻦ ﺗﻮﻓﯽ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ‬‫و ﺳﻠّﻢ و ﻫﻮ ﻋﻨﻬﻢ راض‪ ،‬ﻓﺄّﯾﻬﻢ اﺳﺘﺨﻠﻔﻮا ﻓﻬﻮ اﻟﺨﻠﯿﻔﮥ ﺑﻌﺪي‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪911 :‬‬‫ﻓﺴـّﻤﯽ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻃﻠﺤﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و ﺳﻌﺪا‪ ،‬ﻓﺈن أﺻﺎﺑﺖ اﻹﻣﺮة ﺳﻌﺪا ﻓﺬﻟﮏ و إﻟّﺎ ﻓﺄّﯾﻬﻢ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻓﻠﯿﺴﺘﻌﻦ ﺑﻪ‬‫ﻓـﺈﻧّﯽ ﻟﻢ أﻧﺰﻋﻪ ﻋﻦ ﻋﺠﺰ و ﻻـ ﺧﯿﺎﻧـﮥ و ﺟﻌـﻞ ﻋﺒـﺪ اﻟﱠﻠﻪ ﯾﺸﺎور ﻣﻌﻬﻢ و ﻟﯿﺲ ﻟﻪ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ ﺷـﯽء‪ ،‬ﻓﻠّﻤﺎ اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻗﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف‪:‬‬‫اﺟﻌﻠﻮا أﻣﺮﮐﻢ إﻟﯽ ﺛﻠﺜـﮥ ﻧﻔﺮ‪ ،‬ﻓﺠﻌـﻞ اﻟّﺰﺑﯿﺮ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﻠّﯽ و ﺟﻌـﻞ ﻃﻠﺤـﮥ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﺜﻤـﺎن و ﺟﻌـﻞ ﺳـﻌﺪ أﻣﺮه إﻟﯽ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ و أﺗﻤﺮوا‬‫اوﻟﺌﮏ اﻟّﺜﻠﺜـﮥ ﺣﯿﻦ ﺟﻌﻞ اﻷﻣﺮ ﻟﻬﻢ ﻓﻘﺎل ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ‪ :‬أّﯾﮑﻢ ﯾﺘﺒّﺮأ ﻣﻦ اﻷﻣﺮ و ﯾﺠﻌﻞ اﻷﻣﺮ إﻟّﯽ و ﻟﮑﻢ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠّﯽ أن ﻻ آﻟﻮ ﻋﻦ أﻓﻀـﻠﮑﻢ و‬‫أﺧﯿﺮﮐﻢ ﻟﻠﻤﺴﻠﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺎﻟﻮا‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﻓﺨﻼ ﺑﻌﻠﯽ ﻓﻘﺎل‪ :‬إّن ﻟﮏ ﻣﻦ اﻟﻘﺮاﺑﮥ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳّﻠﻢ و اﻟّﺘﻘّﺪم و اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﮏ ﻟﺌﻦ‬‫اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻟﺘﻌـﺪﻟّﻦ و ﻟﺌﻦ اﺳـﺘﺨﻠﻔﺖ ﻋﺜﻤـﺎن ﻟﺘﺴـﻤﻌّﻦ و ﻟﺘﻄﯿﻌّﻦ ﻗـﺎل‪ :‬ﻧﻌﻢ! و ﺧﻼـ ﺑﻌﺜﻤـﺎن ﻓﻘـﺎل ﻟﻪ ﻣﺜﻞ ذﻟﮏ‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻋﺜﻤﺎن‪ :‬ﻧﻌﻢ! ﺛّﻢ ﻗﺎل‬‫ﻟﻌﺜﻤﺎن‪ :‬اﺑﺴﻂ ﯾﺪك ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن! ﻓﺒﺴﻂ ﯾﺪه ﻓﺒﺎﯾﻌﻪ و ﺑﺎﯾﻌﻪ ﻋﻠّﯽ و اﻟّﻨﺎس‪.‬‬‫)اﺑﻦ ﺳﻌﺪ و أﺑﻮ ﻋﺒﯿﺪ ﻓﯽ اﻷﻣﻮال ش‪ .‬خ‪ .‬ن‪ .‬ﺣﺐ ق ط[‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪:‬‬‫]ﻋﻦ ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﯿﻤﻮن اﻷـودي أّن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄـﺎب ﻟّﻤـ ﺎ ﺣﻀـﺮ ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻃﻠﺤـﮥ و اﻟّﺰﺑﯿﺮ و ﻋﺜﻤﺎن و ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و‬‫ﺳﻌﺪا‪ ،‬ﻓﻠﻢ ﯾﮑّﻠﻢ أﺣﺪا ﻣﻨﻬﻢ إﻟّﺎ ﻋﻠّﯿﺎ و ﻋﺜﻤﺎن‪ ،‬ﻓﻘﺎل ﻟﻌﻠﯽ‪ :‬ﯾﺎ ﻋﻠﯽ! ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻟﮏ ﻗﺮاﺑﺘﮏ ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻّﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 192‬از ‪196‬‬‫ﺳﻠّﻢ و ﻣـﺎ آﺗـﺎك اﻟﱠﻠﻪ ﻣﻦ اﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻔﻘﻪ‪ ،‬ﻓـﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ إن وﻟﯿﺖ ﻫـﺬا اﻷـﻣﺮ‪ ،‬ﻓﻼـ ﺗﺮﻓﻌّﻦ ﺑﻨﯽ ﻓﻼن ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس‪ ،‬و ﻗﺎل ﻟﻌﺜﻤﺎن‪ :‬ﯾﺎ ﻋﺜﻤﺎن!‬‫ﻫﺆﻻء اﻟﻘﻮم ﯾﻌﺮﻓﻮن ﻟﮏ ﺻـﻬﺮك ﻣﻦ رﺳﻮل اﻟﱠﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﱠﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ و ﺳـّﻠﻢ و ﺳّﻨﮏ و ﺷﺮﻓﮏ ﻓﺈن أﻧﺖ وﻟﯿﺖ ﻫﺬا اﻷﻣﺮ ﻓﺎﺗّﻖ اﻟﱠﻠﻪ و ﻻ ﺗﺮﻓﻊ‬‫ﺑﻨﯽ ﻓﻼن ﻋﻠﯽ رﻗﺎب اﻟّﻨﺎس‪ ،‬و ﻗﺎل‪ :‬ادﻋﻮا ﻟﯽ ﺻﻬﯿﺒﺎ ﻓﻘﺎل‪:‬‬‫ﺻّﻞ ﺑﺎﻟّﻨﺎس ﺛﻼﺛﺎ و ﻟﯿﺠﺘﻤﻊ ﻫﺆﻻء اﻟّﺮﻫﻂ ﻓﻠﯿﺨﺘﻠﻮا ﻓﯽ ﺑﯿﺖ ﻓﺈن اﺟﺘﻤﻌﻮا ﻋﻠﯽ رﺟﻞ ﻓﺎﺿﺮﺑﻮا رأس ﻣﻦ ﺧﺎﻟﻔﻬﻢ‪) .‬اﺑﻦ ﺳﻌﺪ‪ .‬ش ‪.‬‬
‫و ﻧﯿﺰ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪] :‬ﻋﻦ أﺑﯽ ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻷﺻـﺤﺎب اﻟّﺸﻮري‪ :‬ﺗﺸﺎوروا ﻓﯽ أﻣﺮﮐﻢ‪ ،‬ﻓﺈن ﮐﺎن اﺛﻨﺎن و اﺛﻨﺎن‬‫و اﺛﻨﺎن ﻓﺎرﺟﻌﻮا ﻓﯽ اﻟّﺸﻮري و إن ﮐﺎن أرﺑﻌﮥ و اﺛﻨﺎن ﻓﺨﺬوا ﺻـﻨﻒ اﻷﮐﺜﺮ‪) .‬اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ( ﻋﻦ أﺳﻠﻢ ﻋﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻗﺎل‪ :‬و إن اﺟﺘﻤﻊ رأي ﺛﻠﺜﮥ و‬‫ﺛﻠﺜﮥ ﻓﺎﺗﺒﻌﻮا ﺻﻨﻒ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف و اﺳﻤﻌﻮا و أﻃﯿﻌﻮا‪.‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،22‬ص‪912 :‬‬‫)اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ( ﻋﻦ ﻋﺒـﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﺳـﻌﯿﺪ ﺑﻦ ﯾﺮﺑﻮع أّن ﻋﻤﺮ ﺣﯿﻦ ﻃﻌﻦ ﻗـﺎل‪ :‬ﻟﯿﺼـّﻞ ﻟﮑﻢ ﺻـﻬﯿﺐ ﺛﻼﺛـﺎ و ﺗﺸـﺎوروا ﻓﯽ أﻣﺮﮐﻢ و اﻷﻣﺮ إﻟﯽ‬‫ﻫﺆﻻء اﻟـّﺴ ّﺘﮥ ﻓﻤﻦ ﯾﻌﻞ )ﻧﻔﻞ‪ .‬ظ( أﻣﺮﮐﻢ ﻓﺎﺿـﺮﺑﻮا ﻋﻨﻘﻪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻦ ﺧﺎﻟﻔﮑﻢ‪) .‬اﺑﻦ ﺳﻌﺪ( ﻋﻦ أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﮏ؛ ﻗﺎل‪ :‬أرﺳﻞ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻟا ﺨّﻄﺎب‬‫إﻟﯽ أﺑﯽ ﻃﻠﺤﮥ ﻗﺒﻞ أن ﯾﻤﻮت ﺑﺴﺎﻋﮥ ﻓﻘﺎل‪ :‬ﯾﺎ أﺑﺎ ﻃﻠﺤﮥ! ﮐﻦ ﻓﯽ ﺧﻤﺴـﯿﻦ ﻣﻦ ﻗﻮﻣﮏ ﻣﻦ اﻷﻧﺼﺎر ﻣﻊ ﻫﺆﻻء اﻟّﻨﻔﺮ أﺻـﺤﺎب اﻟّﺸﻮري ﻓﺈﻧّﻬﻢ‬‫ﻓﯿﻤﺎ أﺣﺴﺐ ﺳـﯿﺠﺘﻤﻌﻮن ﻓﯽ ﺑﯿﺖ أﺣـﺪﻫﻢ‪ ،‬ﻓﻘﻢ ﻋﻠﯽ ذﻟﮏ اﻟﺒﺎب ﺑﺄﺻـﺤﺎﺑﮏ ﻓﻼ ﺗﺘﺮك أﺣـﺪا ﯾـﺪﺧﻞ ﻋﻠﯿﻬﻢ و ﻻ ﺗﺘﺮﮐﻬﻢ ﯾﻤﻀـﯽ اﻟﯿﻮم‬‫اﻟّﺜـﺎﻟﺚ ﺣّﺘﯽ ﯾﺆﻣﺮوا أﺣـﺪﻫﻢ‪ ،‬اﻟﻠّﻬّﻢ! أﻧﺖ ﺧﻠﯿﻔﺘﯽ ﻓﯿﻬﻢ‪) .‬اﺑﻦ ﺳـﻌﺪ( ﻋﻦ اﺑﻦ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻗـﺎل‪ :‬ﻗﺎل ﻋﻤﺮ ﻷﺻـﺤﺎب اﻟّﺸﻮري‪ .‬ﻟﻠّﻪ دّرﻫﻢ ﻟﻮ وﻟّﻮﻫﺎ‬‫اﻻﺻﯿﻠﻊ ﮐﯿﻒ ﯾﺤﻤﻠﻬﻢ ﻋﻠﯽ اﻟﺤّﻖ و إن ﺣﻤﻞ ﻋﻠﯽ ﻋﻨﻘﻪ ﺑﺎﻟّﺴﯿﻒ‪ ،‬ﻓﻘﻠﺖ‪ :‬ﺗﻌﻠﻢ ذﻟﮏ ﻣﻨﻪ و ﻻ ﺗﻮﻟّﯿﻪ؟! ﻗﺎل‪ :‬إن أﺳﺘﺨﻠﻒ ﻓﻘﺪ اﺳﺘﺨﻠﻒ ﻣﻦ‬‫ﻫﻮ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ و إن أﺗﺮك ﻓﻘﺪ ﺗﺮك ﻣﻦ ﻫﻮ ﺧﯿﺮ ﻣّﻨﯽ‪) .‬ك([‪.‬‬‫و ﻧﯿﺰ در »ﮐﻨﺰ اﻟﻌّﻤﺎل« آورده‪] :‬ﻋﻦ ﻣﺤّﻤﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﯿﺮ ﻋﻦ أﺑﯿﻪ أن ﻋﻤﺮ ﻗﺎل‪:‬‬‫إن ﺿﺮب ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ ﻋﻮف إﺣﺪي ﯾﺪﯾﻪ ﻋﻠﯽ اﻻﺧﺮي ﻓﺒﺎﯾﻌﻮه‪) .‬ﮐﺮ(‪.‬‬‫ﻋﻦ أﺳﻠﻢ أّن ﻋﻤﺮ ﺑﻦ اﻟﺨﻄﺎب ﻗﺎل‪ :‬ﺑﺎﯾﻌﻮا ﻟﻤﻦ ﺑﺎﯾﻊ ﻟﻪ ﻋﺒﺪ اﻟّﺮﺣﻤﻦ اﺑﻦ ﻋﻮف‪ ،‬ﻓﻤﻦ أﺑﯽ ﻓﺎﺿﺮﺑﻮا ﻋﻨﻘﻪ )ﮐﺮ(‪.‬‬‫ﺗﻢ ﻃﺒﻌﻪ ﻓﯽ ‪ 25‬ﻣﺤﺮم ‪1381‬‬‫ﻋﺒﻘﺎت اﻻﻧﻮار ﻓﯽ اﻣﺎﻣﮥ اﻻﺋﻤﮥ اﻻﻃﻬﺎر‪ ،‬ج‪ ،23‬ص‪913 :‬‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﺑ ِْﺴِﻢ اِﷲ اﻟ َّﺮْﺣَﻤِﻦ اﻟ َّﺮﺣﯿِﻢ‬‫ﻏﺪﯾﺮ ﻣﯿﺜﺎق آﺳﻤﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن ﺑﺎ ﺧﺪاﺳﺖ‪،‬ﭼﺮا ﮐﻪ در آن روز دﯾﻦ ﺧﺪا ﮐﺎﻣﻞ و ﻧﻌﻤﺖ اﻟﻬﯽ ﺑﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻧﻬﺎﯾﺖ رﺳﯿﺪ‬‫ﻏﺪﯾﺮ ﻋﻨﻮاِن ﻋﻘﯿﺪه و دﯾِﻦ ﻣﺎﺳﺖ‪،‬و اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ آن‪،‬ﯾﻌﻨﯽ اﯾﻤﺎن ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﺒﻮد و ﺷﮑﺮ ﮔﺰاري اﻧﺴﺎن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻤﮥ ﻧﻌﻤﺘﻬﺎي ﻧﺎزل ﺷﺪة او‪.‬‬‫ﺑﺮ اﺳـﺎس اﻣﺮ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم در آﯾﻪ ﺷـﺮﯾﻔﻪ ‪َ :‬ﯾـﺎ َأﱡﯾَﻬـ ﺎ اﻟﱠﺮُﺳﻮُل ﺑَﱢﻠْﻎ َﻣـ ﺎ ُأﻧِﺰَل ِإﻟَﯿـْ َﮏ ﻣِﻦ ﱠرﺑﱢَﮏ َوِإن ﻟﱠْﻢ َﺗﻔَْﻌْﻞ َﻓَﻤﺎ ﺑَﱠﻠْﻐَﺖ‬‫ِرَﺳﺎﻟَﺘُﻪ؛ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﺑﺎزﮔﻮﯾﯽ واﻗﻌﻪ ﻏـﺪﯾﺮ و اﻧﺠﺎم ﺳـﻔﺎرش ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺻـﻠﯽ اﷲ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ وﺳـﻠﻢ در رﺳﺎﻧﺪن ﭘﯿﺎم ﻏﺪﯾﺮ ﺑ‪،‬ﺮ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﺆﻣﻨﯿﻦ واﺟﺐ‬‫ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺳﺮ ﭘﯿﭽﯽ از اﯾﻦ واﺟﺐ اﻟﻬﯽ ﮔﻨﺎﻫﯽ اﺳﺖ ﻧﺎ ﺑﺨﺸﻮدﻧﯽ‪.‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ ﺻـﻠﯽ اﷲ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ وﺳﻠﻢ ﮐﻪ داراي ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﻏﯿﺮ اﻧﺘﻔﺎﻋﯽ اﺳﺖ‪،‬ﺑﺎ اﻋﺘﻘﺎد راﺳﺦ ﺑﺮ اﯾﻦ‬‫ﺑـﺎور ﺗﻮﺣﯿـﺪي و ﺑـﺎ ﻫـﺪف ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﻧﺸـﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﻪ ﺳﺘﺮگ ﺑﺸـﺮي‪،‬ﺑﺎ ﺗﺄﯾﯿـﺪات اﻟﻬﯽ و ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﻣـﺪاﻓﻊ راﺳﺘﯿﻦ ﺣﺮﯾﻢ اﻣﺎﻣﺖ و‬‫وﻻﯾﺖ ﻣﺮﺣﻮم آﯾﺖ اﷲ ﺣﺎج ﺳـﯿﺪ ﺣﺴﻦ ﻓﻘﯿﻪ اﻣﺎﻣﯽ ﻗـﺪس ﺳـﺮه‪،‬در زﻣﺎن ﺣﯿﺎت اﯾﻦ ﺑﺰرﮔﻮار و ﻫﻤﺖ وﺗﻼش ﺧﺎﻟﺼﺎﻧﻪ و ﺷـﺒﺎﻧﻪ روزي‬‫ﺟﻤﻌﯽ از ﻣﺆﻣﻨﯿﻦ وﻻﯾﺖ ﻣـﺪار از ﺳﺎل ‪ 1381‬ﭘﺎﯾﻪ ﮔـﺬاري ﮔﺮدﯾـﺪه وﺗﺎ ﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي ﭼﺸﻢ ﮔﯿﺮ ﺧﻮد اداﻣﻪ داده اﺳﺖ‪ .‬و ﻫﺰﯾﻨﻪ‬‫ﻫـﺎي آن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺮدﻣﯽ و از ﻃﺮﯾﻖ وﺟﻮﻫﺎت ﺷـﺮﻋﯿﻪ‪،‬ﺑﺎ اﺟﺎزات ﻣﺮاﺟﻊ ﻋﻈﺎم ﺗﻘﻠﯿـﺪ‪،‬ﻫـﺪاﯾﺎ ‪،‬ﻧـﺬورات‪،‬ﻣﻮﻗﻮﻓﺎت و ﻫﻤﯿﺎري اﻓﺮاد ﺧﯿﺮ‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 193‬از ‪196‬‬‫اﻧﺪﯾﺶ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﺮدد‪.‬‬‫اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﺑﺎ ﺗﯿﻤﯽ ﻣﺮﮐﺐ از ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﮕﺎن و ﻣﺘﺨﺼﺼـﯿﻦ ﺣﻮزه وداﻧﺸـﮕﺎه‪،‬ﻫﻨﺮﻣﻨﺪان رﺷﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‪،‬ﻣﺮدم وﻻﯾﺖ ﻣﺪار‪،‬ﻫﯿﺌﺎت ﻣﺬﻫﺒﯽ‬‫و ﮐﺴﺒﻪ ﺑﺎزار ﺳﻌﯽ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ در ﻋﺮﺻﻪ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠِﻒ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﻬﺎﻧﯽ‪،‬اﻗﺪام ﺑﻪ ﻧﺸﺮ ﻣﻌﺎرف ﻣﺘﻌﺎﻟﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬ﺷﻤﺎ ﻫﻢ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﯿﺪ‬‫ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﮥ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻈﺮات و ﭘﯿﺸـﻨﻬﺎدات‪،‬ﮐﻤﮑﻬﺎي ﻣﺎﻟﯽ در اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻬﻢ ﺳـﻬﯿﻢ ﺑﻮده و ﺟﺰء ﺧﺎدﻣﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎﺷﯿﺪ‪ .‬ﻣﻨﺘﻈﺮ‬‫ﺗﻤﺎﺳﻬﺎي ﺷﻤﺎ ﻫﺴﺘﯿﻢ‬‫ﺗﻠﻔﻦ ﻫﺎي ﺗﻤﺎس‪03112206252 -03112206253 :‬‬‫ﺗﻠﻔﮑﺲ‪03112206253 :‬‬‫ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه‪09118000109 :‬‬‫ﺳﺎﯾﺖ ‪www.Ghadirestan.com-www.Ghadirestan.ir :‬‬‫اﯾﻤﯿﻞ‪info@Ghadirestan.com :‬‬‫آدرس ﻣﺮﮐﺰ‪ :‬اﺻـﻔﻬﺎن‪ -‬ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق‪ -‬ﻧﺒﺶ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺣﮑﯿﻢ‪ -‬ﻃﺒﻘﻪ دوم ﺑﺎﻧﮏ ﻣﻠﺖ‪ -‬ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ ﺻﻠﯽ‬‫اﷲ ﻋﻠﯿﻪ و آﻟﻪ و ﺳﻠﻢ ‪ -‬ﮐﺪ ﭘﺴﺘﯽ‪8147865894 :‬‬‫ﺷﻤﺎره ﺣﺴﺎب ﻣﻠﯽ ﺳﯿﺒﺎ‪327564722005 :‬‬‫ﺷﻤﺎره ﮐﺎرت ﺑﺎﻧﮏ ﻣﻠﯽ‪6037991146890243 :‬‬‫و آﻧﭽﻪ از دﺳﺘﺎوردﻫﺎي اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ در ﭘﯿِﺶ رو دارﯾﺪ ﺣﺎﺻﻞ از ﻓﻀﻞ اﻟﻬﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺎل ﺧﺎدﻣﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬‫ﺗﺄﺳﯿﺲ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت دﯾﺠﯿﺘﺎل و ﮐﻼﺳﯿﮏ ‪:‬‬
‫راه اﻧـﺪازي ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ و ﺟﺎﻣﻌﺘﺮﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺗﺨﺼﺼـﯽ‪ -‬دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ ﻏـﺪﯾﺮ در ﺳﺎﯾﺖ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت‬‫ﮐﻼﺳﯿﮏ ﺑﺮاي ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان و ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ در ﻣﺤﻞ ﻣﺮﮐﺰي ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﻫﻤﺎﯾﺸﻬﺎ وﻧﺸﺴﺘﻬﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﺗﺨﺼﺼﯽ‪:‬‬‫ﻫﻤﺎﯾﺸﻬﺎي اﺳﺘﻘﺒﺎل از ﻏﺪﯾﺮ در ﺳﺎل ﻫﺎي ﻣﺘﻮاﻟﯽ از ﺳﺎل ‪ 88‬ﺣﺪود ﯾﮏ ﻣﺎه ﻗﺒﻞ از ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي ﺟﺸﻦ ﻫﺎي‬‫دﻫﻪ ي ﻏـﺪﯾﺮ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻘﺒﺎل اﻗﺸـﺎر ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮدم وﻻﯾﺘﻤـﺪار و ﺣﻀﻮر ﮐﺎرﺷـﻨﺎﺳﺎن اﻣﻮر ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎﺷـﮑﻮﻫﯽ ﺑﺮﮔﺰار ﮔﺮدﯾـﺪ و‬‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺸـﺴﺖ ﻫﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻫـﺪف ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺑﺮرﺳـﯽ در ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻏـﺪﯾﺮ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﺎن ارﺗﺒﺎط ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ‬‫ﻣﻨﺎﺳـﺒﺖ ﻫـﺎي ﻣـﺬﻫﺒﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓـﺎﻃﻤﯿﻪ و ﻣﻬـﺪوﯾﺖ ﺑﺮﮔﺰار ﮔﺮدﯾـﺪ‪ ،‬ﮐﻪ در آن ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ و ﻧﻮﯾﺴـﻨﺪﮔﺎن ‪ ،‬ﻣﻘﺎﻻـت ﺧﻮد را ﺑﻪ دﺑﯿﺮ ﺧﺎﻧﻪ‬‫ﻧﺸﺴﺖ ارﺳﺎل ﻧﻤﻮده و ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﻫﯿﺌﺖ داوران ‪ ،‬ﻣﻘﺎﻻت ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه در ﻧﺸﺴﺖ اراﺋﻪ و ﭼﺎپ ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬‫اﺣﯿﺎي ﺧﻄﺎﺑﻪ ﻏﺪﯾﺮ‪:‬‬‫ﺑﺮﮔﺰاري ﺟﻠﺴﺎت ﻫﻔﺘﮕﯽ ﺷـﺮح ﺧﻄﺎﺑﻪ ﻏﺪﯾﺮ در ﻣﮑﺎن ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ‪،‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻮزﯾﻊ ﮐﺘﺎب ﻫﺎي ﺧﻄﺎﺑﻪ و ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻓﺮازﻫﺎي آن‪،‬‬‫ﺑﺎ ﻫﺪف ﻧﺸﺮ و ﺗﺮوﯾﺞ ﺧﻄﺎﺑﻪ ي ﻏﺪﯾﺮ ‪.‬‬
‫دوره ﻫﺎي ﻏﺪﯾﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ‪:‬‬‫اﯾﻦ دوره ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺟﺬب و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺒﻠﻐﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ‪ ،‬ﺟﻬﺖ اﻋﺰام ﻧﯿﺮوي اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﺳـﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ‪ ،‬در راﺳـﺘﺎي اﻫﺪاف ﻋﺎﻟﯿﻪ ي ﻣﺮﮐﺰ‬‫و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻃﻼب ‪ ،‬داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن و ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان‪،‬ﺑﺎ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻏﺪﯾﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ ‪،‬ﺑﺮﮔﺰار ﻣﯽ ﮔﺮدد‪.‬‬‫اﺣﯿﺎي دﻫﻪ ﻏﺪﯾﺮ‪:‬‬‫ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺮﮔﺰاري ﺟﺸـﻨﻬﺎي ﻏﺪﯾﺮ از ﯾﮏ روز ﺑﻪ ﯾﮏ دﻫﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف اﻧﺠﺎم وﻇﯿﻔﻪ ي ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏﺪﯾﺮ ‪ ،‬ﺗﻌﻈﯿﻢ ﺷـﻌﺎﺋﺮ اﻟﻬﯽ ﺑﻮده و ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺮوﯾﺞ و‬‫ﮔﺴﺘﺮش ﺟﺸﻦ ﻫﺎي ﻏﺪﯾﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد ‪.‬‬

‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 194‬از ‪196‬‬‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﺣﯿﺎي دﻫﻪ ي ﻏﺪﯾﺮ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي را ﺑﺮاي ﻣﺒﻠﻐﯿﻦ و ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در اراﺋﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻏﺪﯾﺮ و ﭘﺬﯾﺮش آن ﻓﺮاﻫﻢ‬‫ﻧﻤﻮد‪.‬‬‫ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺮﮐﺰ ‪:‬‬
‫ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻧﺮ م اﻓﺰار ﻫـﺎي ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮاه و راه اﻧـﺪازي ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ دﯾﺠﯿﺘﺎﻟﯽ ﻏـﺪﯾﺮ‪ ،‬ﺑﺮ روي وب ﺳﺎﯾﺖ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳـﺘﺎن ‪ ،‬ﺑﺎ اﻣﮑﺎن‬‫داﻧﻠﻮد راﯾﮕﺎن ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﺑﺮ روي ﺗﻠﻔﻦ ﻫﺎي ﻫﻤﺮاه ‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﺪف ﺗﻮﺳﻌﻪ ي ﻧﺸﺮ و اﻃﻼع رﺳﺎﻧﯽ ﻣﻌﺎرف ﻗﺮآن وﻋﺘﺮت و دﻓﺎع از ﺣﺮﯾﻢ ﺷﯿﻌﻪ ‪.‬‬
‫ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻠﯿﭙﻬﺎ ‪ ،‬ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺮوﺷﻮرﻫﺎ و ﭘﻮﺳﺘﺮﻫﺎ ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع ﻏﺪﯾﺮ و وﻻﯾﺖ و اﻣﮑﺎن داﻧﻠﻮد راﯾﮕﺎن آﻧﻬﺎ از روي ﺳﺎﯾﺖ ﺑﺮاي ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪان‬‫راه اﻧﺪازي وب ﺳﺎﯾﺖ ﻫﺎي ﻣﺮﮐﺰ‪:‬‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﺑﺎ درك رﺳﺎﻟﺖ ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺧﻮد درراﺳﺘﺎي ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏﺪﯾﺮ ﭘﺎ در ﻋﺮﺻﻪ ي ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺗﻼش ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و‬‫ﻣﺘﺨﺼﺼـﯿﻦ اﻗﺪام ﺑﻪ راه اﻧﺪازي وب ﺳﺎﯾﺖ ﻫﺎﯾﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ‪ :‬ﺳﺎﯾﺖ ﭘﺎﯾﮕﺎه ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ‪ ،‬ﺳﺎﯾﺖ دﻫﻪ ي ﻏﺪﯾﺮو ﺳﺎﯾﺖ دﻋﺎ ﺑﺮاي‬‫وارث ﻏـﺪﯾﺮ )ﻣﮑﯿﺎل اﻟﻤﮑﺎرم( ‪،‬ﻧﻤﻮده اﺳﺖ و اﻧﺠﺎم اﯾﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺑﺎﻋﺚ اﯾﺠﺎد ﺑﺴﺘﺮ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﺎرف ﻏﻨﯽ ﺷـﯿﻌﻪ ﺑﺎ اﻧﮕﯿﺰه‬‫ﻧﺸـﺮ ﻣﻌـﺎرف‪،‬ﺳـﺮوﯾﺲ دﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ و ﻃﻼـب‪،‬ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻏﻨﯽ ﮐﺮدن اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨـﺪان ﺑﻪ ﻧﺮم اﻓﺰار ﻫﺎي‬‫ﻋﻠﻮم اﺳﻼﻣﯽ در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟِﺖ رﻓﻊ اﺑﻬﺎم از ﺷﺒﻬﺎت ﻣﻨﺘﺸﺮه در ﺟﺎﻣﻌﻪ‪،‬ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬‫ﻣﻬﺪ ﮐﻮدك ﻏﺪﯾﺮ‪:‬‬‫ﺑﺮﮔﺰاري ﻣﻬـﺪﻫﺎي ﮐﻮدك ﻏـﺪﯾﺮ‪ ،‬وﯾﮋه ي ﺧﺮدﺳﺎﻻن ‪،‬ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺑﺮﮔﺰاري ﻫﻤﺎﯾﺸـﻬﺎ و ﻣﺮاﺳـﻤﺎت دﻫﻪ ي ﻏـﺪﯾﺮ ‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﺪف ﺷـﮑﻮﻓﺎﯾﯽ‬‫ﻣﺤﺒﺖ دروﻧﯽ آﻧﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم در ﻗﺎﻟﺐ ﻧﻘﺎﺷﯽ ﻫﺎي زﯾﺒﺎ ‪،‬ﺑﯿﺎن ﻗﺼﻪ ﻫﺎي ﻏﺪﯾﺮ و اﻫﺪاي ﺑﺴﺘﻪ ﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ‪ ،‬از‬‫ﺟﻤﻠﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺳﻔﺮه اﺣﺴﺎن اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ‪:‬‬
‫ﺳﻔﺮه ﻫﺎي اﺣﺴﺎن ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم ﺑﺎ ﻫـﺪف ﺗﺮوﯾﺞ ﺳـﻨﺖ ﺣﺴـﻨﻪ اﻃﻌﺎم و اﻫﺪاي ﻧﺎن در روز ﻏﺪﯾﺮ‪،‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺑﺮوﺷﻮرﻫﺎي ﺣﺎوي‬‫ﻣﻌـﺎرف ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﺟﻠﻮه اي زﯾﺒﺎ در ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻫﺎ و ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﺷـﻬﺮ در ﺳﺎل ﻫﺎي اﺧﯿﺮ‪،‬ﺟﻬﺖ ﺗﺮوﯾـﺞ و ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻏـﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺴﺘﺮده ‪،‬ﺑﺮﮔﺰار‬‫ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬ﺑﻪ ﺣﻤﺪ اﷲ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﻫﯿﺎت ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﺧﯿﺮﯾﻦ ﻣﺤﺘﺮم و اﺳـﺘﻘﺒﺎل ﻣﺮدم از اﯾﻦ ﺳـﻨﺖ ﺣﺴﻨﻪ ي اﻧﺒﯿﺎي اﻟﻬﯽ و اﺋﻤﻪ ي اﻃﻬﺎر‬‫ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم‪،‬ﺧﺎﺻﻪ ﺣﻀﺮت رﺿﺎ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴﻼم ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﺷﮑﻮه ﺗﺮ در ﺣﺎل ﺑﺮﮔﺰاري ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺗﺠﻠﯿﻞ از ﺧﺎدﻣﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ‪:‬‬
‫ﺑﺮﮔﺰاري ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﻣﺮاﺳـﻤﺎت ﺗﺠﻠﯿﻞ از ﺧﺎدﻣﯿﻦ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺎ ﺷﮑﻮﻫﯽ ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﭼﻬﺮه ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﻏﺪﯾﺮ و ﺗﺠﻠﯿﻞ از اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ‬‫ﻧﺤﻮي ﺧﺪﻣﺘﮕـﺬار ﻏـﺪﯾﺮ و اﻣﯿﺮ اﻟﻤﺆﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ اﻟﺴـﻼم ﺑﻮده اﻧـﺪ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻌﺮﻓﯽ و ﺗﺠﻠﯿﻞ از ﻫﯿﺌﺖ ﻫﺎي ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺬﻫﺒﯽ ‪ ،‬ﻣﺮاﮐﺰ ‪،‬‬‫ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ‪ ،‬ﺳﺘﺎد ﻫﺎ و ﻧﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﻏﺪﯾﺮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ و ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺗﻨﺪﯾﺲ‪ ،‬ﻟﻮح ﺗﻘﺪﯾﺮ و ﻫﺪاﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﺮاﮐﺰ‪.‬‬‫ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻫﯿﺌﺖ ﻫﺎي ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﻣﺮاﮐﺰ ‪:‬‬
‫ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻫﯿﺌﺖ ﻫﺎي ﻣﺤﺘﺮم ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﻣﺮاﮐﺰ و ﻫﻤﮑﺎري ﺑﺎ آﻧﻬﺎ و اراﺋﻪ راﻫﮑﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﯽ‪ ،‬ﻃﺮﺣﻬﺎ‪ ،‬ﮐﻠﯿﭙﻬﺎ و ﺑﺮوﺷﻮرﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮاي ﻏﺪﯾﺮ‬‫و وﻻﯾﺖ‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﺷﮑﻮه ﺗﺮ ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪن ﺟﺸﻨﻬﺎي ﺑﺰرگ ﻏﺪﯾﺮ در اﯾﺎم ﺳﺮور آل ﻣﺤﻤﺪ‬‫ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي آﯾﻨﺪه ﻣﺮﮐﺰ ‪:‬‬
‫راه اﻧﺪازي ﭘﻮرﺗﺎل ﺟﺎﻣﻊ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ اﻣﺎﻣﺖ در ﺷﺒﮑﻪ اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ‬‫ﺗﺄﺳﯿﺲ ﻣﻮزه ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع وﻻﯾﺖ واﻣﺎﻣﺖ ﺟﻬﺖ ﺑﺎزدﯾﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن داﺧﻠﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ‬‫ﺗﺄﺳﯿﺲ ﺷﺒﮑﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻏﺪﯾﺮ ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع ﭘﺨﺶ و ﺗﻮﻟﯿﺪ آﻣﻮزه ﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﺤﻮر اﺋﻤﻪ اﻃﻬﺎر ﻋﻠﯿﻬﻢ اﻟﺴﻼم‬‫اﯾﺠﺎد ﻣﮑﺎﻧﻬﺎﺋﯽ ﺑﺮاي ﮔﺬراﻧﺪن اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ ﺑﺮاي ﮐﻠﯿﻪ ﺳﻄﻮح و ﺳﻨﯿﻦ‬‫درﺑﺎره ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص(‬‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻏﺪﯾﺮﺳﺘﺎن ﮐﻮﺛﺮ ﻧﺒﯽ )ص( ‪www.Ghadirestan.com‬‬‫ﺑﺮﭘﺎﺋﯽ اردوﻫﺎي ﺳﯿﺎﺣﺘﯽ وزﯾﺎرﺗﯽ ﺑﺮاي ﻧﺨﺒﮕﺎن وﻓﻌﺎﻻن در زﻣﯿﻨﻪ ﻏﺪﯾﺮ‬‫ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ اﺟﺮاي ﻣﺎﮐﺖ ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻏﺪﯾﺮ در ﻣﺮاﮐﺰ و ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﺧﺎص وﺣﺴﺎس‬‫ﺻﻔﺤﻪ ‪ 195‬از ‪196‬‬