केन श्वाबर आ�ण जेफ सदरलँ ड�म मागर्द�शर्का
स्क्रमची �निश्चत मागर्द�शर्का: खेळाचे �नयमनोव्ह� बर २०२०स्क्रम मागर्द�शर्केचा उद्दे श१९९० च्या दशकात आम्ह� स्क्रम �वक�सत केला. जगभरातील लोकांना स्क्रम समजण्यासाठ� आम्ह� २०१०मध्ये स्क्रम मागर्द�शर्केची प�हल� आव�ृ ी �ल�हल�. तेव्हापासून आम्ह� ह� मागर्द�शर्का लहान आ�ण उपयुक्त
बदलांद्वारे �वक�सत केल� आहे . आमचा एक�त्रतपणे त्या मागर्द�शर्केला पा�ठंबा आहे .

स्क्रम मागर्द�शर्केमध्ये स्क्रमची व्याख्या आहे . स्क्रम फ्रेमवकर्चा प्रत्येक घटक स्क्रमद्वारे प्राप्त होणार्या
उपयक्ु ततेसाठ� आ�ण प�रणामासाठ� आवश्यक असणार� �व�शष्ट सेवा दे तो. स्क्रमचे मळू स्वरूप �कं वाकल्पना बदलणे, स्क्रमचे घटक वगळणे �कं वा स्क्रमच्या �नयमांचे पालन न करणे यामुळे समस्या दृश्यमानहोत नाह�त आ�ण स्क्रमचे फायदे मयार्�दत स्वरूपात �मळतात, संभाव्यतः ते �नरुपयोगी दे खील होऊ शकते.
आम्ह� सतत वाढणार्या ज�टल जगात स्क्रमच्या वाढत्या वापराचे अनुसरण करतो. जर� सॉफ्टवेअर उत्पादनातस्क्रमचा उगम असला तर� त्याच्या पल�कडे मूलतः ज�टल कामे असणार्या बर्याच कायर्�ेत्रात स्क्रमचा वापरकेला जात आहे हे पाहून आम्ह� भारावून गेलो आहोत. जसजसा स्क्रमचा वापर पसरतो, तसे डेव्हलपसर्,संशोधक, �वश्लेषक,शास्त्र� आ�ण इतर त� स्क्रम वापरून आपले काम करतात. आम्ह� स्क्रममध्ये“डेव्हलपसर्” हा शब्द इतरांना वगळण्यासाठ� नव्हे तर सोपे करण्यासाठ� वापरतो. आपणास स्क्रमचा उपयोगझाल्यास स्वतःस समा�वष्ट करण्याचा �वचार करा.
स्क्रमच्या वापरानुसार आ�ण या कागदपत्रात व�णर्ल्याप्रमाणे स्क्रम फ्रेमवकर्मध्ये बसणार्या नमनु ,े प्र�क्रया आ�णअंतदृर्ष्ट� शोधल्या, लागू आ�ण तयार केल्या जाऊ शकतात. ते संदभर्संवेदनशील असल्यामुळे आ�ण स्क्रमच्या
वापरामध्ये मोठ्या प्रमाणात �भन्न असल्यामळु े त्यांचे वणर्न स्क्रम मागर्द�शर्केच्या उद्दे शाच्या पल�कडे आहे .
अशा युक्त्यांचा स्क्रम फ्रेमवकर्मधील वापर �वस्ततृ पणे बदलतो आ�ण तो इतरत्र वणर्न केला आहे .
केन श्वाबर आ�ण जेफ सदरलँ ड नोव्ह� बर २०२०© 2020 Ken Schwaber and Jeff Sutherland This publication is offered for license under the Attribution
Share-Alike license of Creative Commons, accessible at https://creativecommons.org/licenses/bysa/4.0/legalcode and also described in summary form at https://creativecommons.org/licenses/bysa/4.0/. By utilizing this Scrum Guide, you acknowledge and agree that you have read and agree to bebound by the terms of the Attribution Share-Alike license of Creative Commons.

1स्क्रम मागर्द�शर्केचा उद्दे श .............................................................................................................................. 1स्क्रम �सद्धांत ................................................................................................................................................ 4पारदशर्कता ................................................................................................................................................. 5तपासणी ..................................................................................................................................................... 5अनुकूलन .................................................................................................................................................... 5स्क्रम मल्ू ये ..................................................................................................................................................... 5स्क्रम ट�म ...................................................................................................................................................... 6डेव्हलपसर् .................................................................................................................................................... 7प्रॉडक्ट ओनर ............................................................................................................................................. 7स्क्रम मास्टर .............................................................................................................................................. 7स्क्रम बैठका .................................................................................................................................................... 8िस्प्रंट .......................................................................................................................................................... 9िस्प्रंट प्लॅ �नंग ........................................................................................................................................... 10डेल� स्क्रम ................................................................................................................................................ 11िस्प्रंट �रव्ह्यू ............................................................................................................................................ 11िस्प्रंट रे ट्रोस्पेिक्टव्ह .................................................................................................................................. 12स्क्रम वस्तू .................................................................................................................................................... 12प्रॉडक्ट बॅकलॉग ........................................................................................................................................ 13वचनबद्धता: प्रॉडक्ट गोल .................................................................................................................... 13िस्प्रंट बॅकलॉग .......................................................................................................................................... 13वचनबद्धता: िस्प्रंट गोल ...................................................................................................................... 14इिन्क्रम� ट ................................................................................................................................................... 14वचनबद्धता: डे�फ�नशन ऑफ डन ....................................................................................................... 14शेवटची ट�प .................................................................................................................................................. 15श्रेय�नद� श .................................................................................................................................................. 15व्यक्ती .................................................................................................................................................. 15स्क्रम मागर्द�शर्केचा इ�तहास .................................................................................................................. 15अनवु ादक आभार ................................................................................................................................... 16२०१७ च्या स्क्रम मागर्द�शर्केपासून २०२० च्या स्क्रम मागर्द�शर्केमधील बदल ..................................................... 16पूव�पे�ा कमी सूचक(Prescriptive) ......................................................................................................... 16एका प्रॉडक्टवर क��द्रत एक ट�म............................................................................................................... 172प्रॉडक्ट गोल ओळख ............................................................................................................................... 17िस्प्रंट गोल, डे�फ�नशन ऑफ डन आ�ण प्रॉडक्ट गोल यांसाठ� �निश्चत स्थान ............................................. 17स्वयं-आयोजनाऐवजी स्वयं-व्यवस्थापन................................................................................................. 17िस्प्रंट प्लँ �नंगमधील तीन मद्ु दे ............................................................................................................... 17�वस्ततृ वाचकांसाठ� भाषेचे एकूणच सरल�करण ...................................................................................... 173

स्क्रम व्याख्यास्क्रम लोक, ट�म आ�ण संस्था यांना ज�टल समस्यांसाठ� अनकु ू ल उपाययोजनांद्वारे उपयक्ु तता तयार करण्यासमदत करणारे एक सोपे (लाईटवेट) फ्रेमवकर् आहे .

थोडक्यात, स्क्रमला असे वातावरण वाढवण्यासाठ� स्क्रम मास्टर आवश्यक आहे जेथ:े१. प्रॉडक्ट ओनर एका ज�टल समस्येसाठ� लागणारे काम बॅकलॉगमध्ये आयोिजत करतात.
२. स्क्रम ट�म िस्प्रंट दरम्यान काम �नवडून मूल्यवान इिन्क्रम� ट तयार करते.
३. स्क्रम ट�म आ�ण त्याचे भागधारक �नकालांची तपासणी करून पुढ�ल िस्प्रंटसाठ� समायोिजत करतात.
४. पनु राव�ृ ीस्क्रम सोपे आहे . जसे आहे तसे करून पहा आ�ण त्याचे त�व�ान, �सद्धांत आ�ण रचना आपले ल�य साध्य
करण्यास आ�ण उपयुक्तता �नमार्ण करण्यास मदत करतात क� नाह� ते ठरवा. स्क्रम फ्रेमवकर् हे तुपुरस्सर
अपूणर् आहे . ते केवळ स्क्रम �सद्धांतासाठ� आवश्यक भाग प�रभा�षत करते. स्क्रम ते वापरणार्या लोकांच्या
सामू�हक बुद्�धम�ेद्वारे तयार केलेले आहे . स्क्रमचे �नयम स�वस्तर सूचना न दे ता लोकांना परस्परसंबंध आ�णपरस्परसंवाद यासाठ� मागर्दशर्न करतात.
स्क्रम फ्रेमवकर्मध्ये �व�वध प्र�क्रया, तंत्रे आ�ण पद्धती वापरल्या जाऊ शकतात. स्क्रम �वद्यमान पद्धतीभोवती
स्वतःला जोडते �कं वा त्यांना अनावश्यक प्रस्ततु करते. स्क्रममळु े सद्य व्यवस्थापन, वातावरण आ�ण कायर्तंत्र
संबं�धत कायर्�मता दृश्यमान होते, जेणेकरून त्यात सुधारणा केल्या जाऊ शकतात.

स्क्रम �सद्धांतस्क्रमची स्थापना अनभु व�ान आ�ण ‘ल�न’(Lean) �वचारसरणीवर आधा�रत आहे . �ान अनभु वातनू आ�ण�नर��णावर आधा�रत �नणर्य घेतल्यावर �मळते असे अनुभव�ान ठामपणे सांगते. ‘ल�न’ �वचारसरणी अपव्ययकमी करते आ�ण आवश्यक गोष्ट�ंवर ल� दे त.े
स्क्रममध्ये अनुमान अनुकूलन आ�ण जोखीम �नयंत्रण यासाठ� पुनराव�ृ ीवर आधा�रत आ�ण व�धर्त करणारा

दृष्ट�कोन वापरला जातो. स्क्रममध्ये काम करण्यासाठ� सवर् कौशल्ये आ�ण नैपण्ु य एक�त्रतपणे असणार्या,सामा�यक करणार्या �कं वा आवश्यकतेनुसार अशी कौशल्ये �मळवणार्या लोकांची ट�म वापरतात.
स्क्रममध्ये तपासणी आ�ण रुपांतर करण्यासाठ� चार औपचा�रक बैठका िस्प्रंट या समावेशक घटनेमध्ये एकत्रकेल्या जातात. या बैठका पारदशर्कता, तपासणी आ�ण अनुकूलन हे स्क्रमचे आधारस्तंभ अमलातआणल्यामुळे उपयोगी पडतात.

4पारदशर्कता�वक�सत होणार� प्र�क्रया आ�ण कायर्, काम करणार्या आ�ण काम स्वीकारणार्या लोकांना दृश्यमान असणेआवश्यक आहे . स्क्रममध्ये तीन औपचा�रक वस्तूंच्या क�थत िस्थतीवर मह�वपूणर् �नणर्य आधा�रत असतात.
वस्तूंमध्ये कमी पारदशर्कता असल्यास �नणर्याची उपयक्ु तता कमी होते आ�ण जोखीम वाढते. पारदशर्कतेमुळे

तपासणी स�म होते. पारदशर्कते�शवाय केलेल� तपासणी �दशाभूल करणार� आ�ण अपव्ययी आहे .

तपासणी
स्क्रममधील वस्तू आ�ण मान्य केलेल्या उद्द�ष्टांच्या प्रगतीची संभाव्य अ�नष्ट रूपे �कं वा समस्या शोधण्यासाठ�
वारं वार आ�ण काळजीपवर् तपासणी केल� पा�हजे. स्क्रम पाच बैठकांच्या स्वरूपात तपासणीस मदतू ककरण्यासाठ� �नय�मतता प्रदान करते.
तपासणीमुळे अनुकूलन स�म होते. अनुकूलन न करता केलेल� तपासणी �नरथर्क मानल� जाते. स्क्रमच्या

बैठका बदल प्रव�ृ करण्यासाठ� तयार केलेल्या आहे त.

अनकु ू लन

प्र�क्रयेचे कोणतेह� पैलू स्वीकाराहर् मयार्देच्या बाहे र गेल्यास �कं वा प�रणामी प्रॉडक्ट अस्वीकायर् असल्यास,वापरण्यात येणार� प्र�क्रया �कं वा तयार केलेल� सामग्री समायोिजत केल� जाणे आवश्यक आहे . पढु �ल�वचलन कमी करण्यासाठ� शक्य �ततक्या लवकर समायोजन केले पा�हजे.
जेव्हा सहभागी लोक स�म �कं वा स्वव्यवस्थापक नसतात तेव्हा अनुकूलन अ�धक कठ�ण होते. स्क्रम ट�मने

तपासणीद्वारे नवीन काह�ह� समजल्यावर लगेच अनुकूलन करणे अपे��त आहे .

स्क्रम मूल्येस्क्रमचा यशस्वी वापर स्क्रम ट�म मधील सदस्यांनी पाच मूल्ये जगण्यात अ�धक प्रवीण होण्यावर अवलंबून
आहे :वचनबद्धता, एकाग्रता, मोकळे पणा, आदर आ�ण धैयर्

स्क्रम ट�म आपल� उद्द�ष्टे गाठण्यासाठ� आ�ण एकमेकांना पा�ठंबा दे ण्यास वचनबद्ध असते. स्क्रम ट�मउद्द�ष्टांच्या �दशेने सव�त्कृष्ट शक्य प्रगती करण्यासाठ� िस्प्रंटचे कायर् करण्यावर प्राथ�मक ल� क��द्रत करण्यात

एकाग्र असते. स्क्रम ट�म आ�ण त्याचे भागधारक काम आ�ण आव्हाने याबद्दल मोकळे पणाने बोलतात. स्क्रम
ट�मचे सदस्य एकमेकांना स�म, स्वतंत्र लोक समजनू आदर करतात. ज्यांच्यासोबत ते काम करतात अशा5लोकांप्रमाणेच त्यांचा आदर केला जातो. स्क्रम ट�म सदस्यांमध्ये योग्य गोष्ट� करण्याचे आ�ण कठ�णसमस्यांवर कायर् करण्याचे धैयर् असते.
ह� मल्ू ये स्क्रम ट�मला त्यांचे कायर्, कृती आ�ण वतर्न यांच्या संदभार्त �दशा दे तात. घेतलेले �नणर्य, उचललेल�पावले आ�ण स्क्रम वापरण्याच्या मागार्ने या मूल्यांना कमी �कं वा कमजोर न करता मजबूत केले पा�हजे.

स्क्रम ट�म सदस्य स्क्रमच्या बैठका आ�ण वस्तूंसोबत काम कर�त असताना ह� मूल्ये �शकतात आ�ण त्यांचे
अन्वेषण करतात. जेव्हा स्क्रम ट�म आ�ण त्यांचा बरोबर काम करणार्या लोकांद्वारे ह� मल्ू ये आत्मसात केल�जातात, तेव्हा स्क्रमचे पारदशर्कता, तपासणी आ�ण अनुकूलतेचे अनुभवजन्य आधारस्तंभ मूतर् स्वरूपात येऊन�वश्वास �नमार्ण करतात.

स्क्रम ट�मस्क्रम ट�म म्हणजे लोकांची एक छोट� ट�म. ह� स्क्रमचा मूलभूत घटक आहे . स्क्रम ट�ममध्ये एक स्क्रम मास्टर,एक प्रॉडक्ट ओनर आ�ण डेव्हलपसर् असतात. स्क्रम ट�ममध्ये उप-गट �कं वा स्तर नसतात. हा एका वेळीप्रॉडक्ट गोल या एका उद्द�ष्टावर ल� क��द्रत करणार्या सदस्यांचा एक�त्रत गट आहे .
स्क्रम ट�म्स क्रॉस-फंक्शनल(cross-functional) असतात अथार्त सदस्यांकडे प्रत्येक िस्प्रंटमध्ये उपयो�गता तयारकरण्यासाठ� आवश्यक असलेल� सवर् कौशल्ये असतात. ते स्व-व्यवस्थापन करतात, म्हणजे कोण, काय, केव्हाआ�ण कसे काम करे ल याचे �नणर्य गटाच्या आत घेतले जातात.
स्क्रम ट�म चपळ राहण्यासाठ� पुरेशी लहान आ�ण एका िस्प्रंटमध्ये मह�वपूणर् काम पूणर् करण्यासाठ� पुरेशी
मोठ� असते, सामान्यत: १० �कं वा त्यापे�ा कमी लोकांची. सवर्साधारणपणे लहान ट�म अ�धक चांगले संवाद
साधतात आ�ण अ�धक उत्पादन�म असतात असे आम्हाला आढळले आहे . जर स्क्रम ट�म खूप मोठ� झाल�तर त्यांनी समान प्रॉडक्टवर ल� क��द्रत करणार्या अनेक ट�म्स मध्ये पुन्हा संयोिजत करण्याचा �वचार केलापा�हजे. म्हणूनच त्यांचे प्रॉडक्ट गोल, प्रॉडक्ट बॅकलॉग, आ�ण प्रॉडक्ट ओनर एकच असायला हवा.
भागधारकांचे सहकायर्, पडताळणी, दे खरे ख, �व�वध काय� करण्याच्या कृती, प्रयोग, संशोधन आ�ण �वकास

इत्याद� प्रॉडक्टशी संबं�धत कामांसाठ� स्क्रम ट�म जबाबदार असते. स्वतःच्या कामाचे व्यवस्थापन

करण्यासाठ� त्यांची रचना आ�ण सशक्तीकरण संस्थेद्वारे केले जाते. शाश्वत वेगाने िस्प्रंट्समध्ये काम केल्याने
स्क्रम ट�मचे ल� आ�ण ससु ंगतता सधु ारते.
संपूणर् स्क्रम ट�म प्रत्येक िस्प्रंटमधील मौल्यवान, उपयुक्त इिन्क्रम� टसाठ� जबाबदार असते. स्क्रमने स्क्रम
ट�ममध्ये तीन �व�शष्ट जबाबदार्या प�रभा�षत केल्या आहे त: डेव्हलपसर्, प्रॉडक्ट ओनर, आ�ण स्क्रम मास्टर.

6डेव्हलपसर्डेव्हलपसर् हे प्रत्येक िस्प्रंटमध्ये वापरता येण्याजोगे इिन्क्रम� ट तयार करण्यास वचनबद्ध असलेले स्क्रम
ट�ममधील सदस्य असतात.
डेव्हलपसर्ना आवश्यक असलेल� �व�शष्ट कौशल्ये बर्याचदा व्यापक असतात आ�ण कायर्�ेत्राप्रमाणे बदलूशकतात. तथा�प, डेव्हलपसर् नेहमी यासाठ� जबाबदार असतात:●●●●िस्प्रंट बॅकलॉग, म्हणजेच िस्प्रंटसाठ� योजना तयार करणे;डे�फ�नशन ऑफ डनचे पालन करून गुणव�ा वाढवणे;िस्प्रंट गोल साध्य करण्यासाठ� योजनेचे दररोज अनुकूलन करणे; आ�णव्यावसा�यक म्हणून एकमेकांना जबाबदार धरणे.

प्रॉडक्ट ओनरप्रॉडक्ट ओनर स्क्रम ट�मच्या कायार्च्या प�रणामी प्रॉडक्टच्या जास्तीत जास्त मूल्यवधर्नासाठ� जबाबदार
असतात. हे करण्याच्या पद्धती संस्था, स्क्रम ट�म्स आ�ण व्यक्तींप्रमाणे मोठ्या प्रमाणात बदलू शकतात.
प्रॉडक्ट ओनर प्रॉडक्ट बॅकलॉगच्या प्रभावी व्यवस्थापनासाठ� दे खील जबाबदार आहे , ज्यात हे समा�वष्ट आहे :●●●●प्रॉडक्ट गोल �वक�सत करणे आ�ण स्पष्टपणे समजावनू सांगणे;प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटम्स तयार करून स्पष्टपणे मांडणे;प्रॉडक्ट बॅकलॉग गोष्ट�ंची क्रमवार�; आ�ण,प्रॉडक्ट बॅकलॉग पारदशर्क, दृश्यमान आ�ण समजण्यायोग्य आहे याची खात्री करुन घेणे.

प्रॉडक्ट ओनर वर�ल कायर् स्वतः करू शकतात �कं वा इतरांना जबाबदार� सोपवू शकतात, परं तु प्रॉडक्ट ओनरजबाबदार राहतात.
प्रॉडक्ट ओनसर् यशस्वी होण्यासाठ� संपूणर् संस्थेने त्यांच्या �नणर्याचा आदर केला पा�हजे. हे �नणर्य प्रॉडक्ट
बॅकलॉगमधील �वषय, क्रमवार�मध्ये आ�ण िस्प्रंट �रव्हयूमधील तपासणीयोग्य इिन्क्रम�टद्वारे दृश्यमान असतात.
प्रॉडक्ट ओनर ह� एक स�मती नसून एक व्यक्ती असते. प्रॉडक्ट ओनर �व�वध भागधारकांच्या गरजा प्रॉडक्ट
बॅकलॉगमध्ये समा�वष्ट करतात. प्रॉडक्ट बॅकलॉग बदलू इिच्छणारे लोक त्यांचे मत प्रॉडक्ट ओनर समोरमांडून तसे करू शकतात.

स्क्रम मास्टर

स्क्रम मास्टर स्क्रम मागर्द�शर्केत प�रभा�षत केल्यानुसार स्क्रम स्था�पत करण्यासाठ� जबाबदार असतात.
त्यासाठ� ते स्क्रम ट�म आ�ण संस्थेमधील प्रत्येकास स्क्रम �सद्धांत आ�ण तंत्रे समजून घेण्यास मदत करतात.
7स्क्रम मास्टर स्क्रम ट�मच्या प्रभावीपणासाठ� जबाबदार असतात. ते स्क्रम फ्रेमवकर्मधील कायर्पद्धती
सुधारण्यासाठ� स्क्रम ट�मना स�म करतात.
स्क्रम मास्टसर् स्क्रम ट�म आ�ण संपणू र् संस्थेची सेवा करणारे खरे नेते असतात.
स्क्रम मास्टर अनेक प्रकारे स्क्रम ट�मला सेवा दे तात, ज्यात हे समा�वष्ट आहे :●सदस्यांना स्व-व्यवस्थापन आ�ण �व�वध कायर्�मतेमध्ये प्र�श�ण दे णे;●स्क्रम ट�मला डे�फ�नशन ऑफ डनला सुसंगत असणार्या उच्च-मूल्याच्या इिन्क्रम� टवर ल� क��द्रत
करण्यास मदत करणे;●●स्क्रम ट�मच्या प्रगतीमधील अडथळे दरू करणे; आ�ण,सवर् स्क्रम बैठका घडत आहे त आ�ण त्या �दलेल्या वेळेच्या बंधनात सकारात्मक आ�ण कायर्�मतेने
पूणर् होत आहे त हे सु�निश्चत करणे.

स्क्रम मास्टर अनेक प्रकारे प्रॉडक्ट ओनरला सेवा दे तात, ज्यात हे समा�वष्ट आहे :●प्रॉडक्ट गोलची व्याख्या आ�ण प्रॉडक्ट बॅकलॉग व्यवस्थापनासाठ� प्रभावी तंत्र शोधण्यात मदत करणे;●स्क्रम ट�मला स्पष्ट आ�ण सं��प्त प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटम्सची आवश्यकता समजून घेण्यात मदत●करणे;
ज�टल वातावरणासाठ� अनुभवजन्य प्रॉडक्ट �नयोजन स्था�पत करण्यात मदत करणे; आ�ण,●�वनंती केल्याप्रमाणे �कं वा आवश्यकतेनुसार भागधारकांसोबत सहकायर् सकु र करणे.

स्क्रम मास्टर अनेक प्रकारे संस्थेला सेवा दे तात, ज्यात हे समा�वष्ट आहे :●●स्क्रम अं�गकारण्यासाठ� संस्थेचे नेतत्ृ व करून �श�ण आ�ण प्र�श�ण दे णे;संस्थेमध्ये स्क्रम अंमलबजावणीचे �नयोजन करणे आ�ण सल्ला दे णे;●कमर्चार्यांना आ�ण भागधारकांना ज�टल कामांसाठ�चा अनभु वजन्य दृष्ट�कोन समजण्यास आ�ण●वापरण्यास मदत करणे; आ�ण,भागधारक आ�ण स्क्रम ट�ममधील अडथळे दरू करणे.

स्क्रम बैठका

िस्प्रंट ह� इतर सवर् बैठकासाठ� समावेशक आहे . स्क्रममधील प्रत्येक बैठक स्क्रम वस्तूंच्या तपासणी आ�णअनुकूलनाची औपचा�रक संधी आहे . ह्या बैठका आवश्यक असलेल� पारदशर्कता स�म करण्यासाठ�

�वशेषत: तयार केलेल्या आहे त. कोणत्याह� बैठक�चे �व�हत पद्धतीने संचालन न करण्याने तपासणी आ�णप�रिस्थतीशी जुळवून घेण्याची संधी गमावल� जाते. स्क्रममधील बैठका �नय�मतपणा आणण्यासाठ� आ�ण8प�रभा�षत नसलेल्या बैठकाची आवश्यकता कमी करण्यासाठ� वापरल्या जातात. ज�टलता कमी करण्यासाठ�
सवर् बैठका एकाच वेळी आ�ण एकाच �ठकाणी आयोिजत केल्या जातात.

िस्प्रंट

िस्प्रंट्स म्हणजे जणू कल्पना मूल्यवान बनवणारे स्क्रमच्या हृदयाचे ठोके.
िस्प्रंट्स म्हणजे सातत्य आणण्यासाठ� एका म�हन्याच्या �कं वा त्याहून कमी कालावधीच्या �निश्चत लांबीचे
कायर्क्रम असतात. एका िस्प्रंटच्या �नष्कषार्नंतर नवीन िस्प्रंट त्व�रत सुरू होतो.

प्रॉडक्ट गोल साध्य करण्यासाठ� आवश्यक असलेल� सवर् कामे, ज्यामध्ये िस्प्रंट प्लॅ �नंग, डेल� स्क्रम्स, िस्प्रंट
�रव्ह्यू आ�ण िस्प्रंट रे ट्रोस्पॅिक्टव्ह यांचा समावेश आहे , ती िस्प्रंट्समध्येच होतात.
िस्प्रंट दरम्यान:●●●●िस्प्रंट गोल धोक्यात आणणारे कोणतेह� बदल केले जात नाह�त;गणु व�ा कमी होत नाह�;प्रॉडक्ट बॅकलॉग आवश्यकतेनुसार सुधारला जातो; आ�ण,�मळालेल्या अ�धक मा�हतीनुसार कामाची व्याप्ती स्पष्ट केल� जाऊ शकते आ�ण प्रॉडक्ट ओनरशी
नव्याने चचार् केल� जाऊ शकते.

िस्पंट्समध्ये प्रॉडक्ट गोल साध्य करण्यासाठ�च्या प्रगतीच्या रुपरे षेची प्रत्येक म�हन्यात एकदा तर� तपासणी वअनुकूलन करून अंदाज स�म केले जातात. जेव्हा िस्प्रंटचा कालावधी खूपच लांब असतो तेव्हा िस्प्रंट गोलअवैध होऊ शकते तसेच ज�टलता आ�ण जोखीम वाढू शकते. अ�धक मा�हती �न�मर्तीसाठ� तसेच खचर् आ�णप्रयत्नांची जोखीम मयार्�दत करण्यासाठ� कमी कालावधीचे िस्प्रंट्स वापरले जाऊ शकतात. प्रत्येक िस्प्रंट हाएक लहान प्रकल्प मानला जाऊ शकतो.
बनर्-डाऊन(burn-down), बनर्-अप(burn-up) �कं वा संचयी प्रवाह ( क्यम्ु युले�टव्ह फ्लो डायग्रॅम) यासारख्या
�व�वध पद्धती प्रगतीचा अंदाज लावण्यासाठ� अिस्तत्वात आहे त. जर� या पद्धती उपयोगी असल्या तर�त्यामुळे अनुभववादाचे मह�व बदलत नाह�. ज�टल वातावरणात काय घडेल हे अ�ात असते. आधी जे घडलेआहे त्याचाच फक्त आगाऊ �नणर्य घेण्यासाठ� वापर केला जाऊ शकतो.
जर िस्प्रंट गोल अप्रच�लत झाले तर िस्प्रंट रद्द केला जाऊ शकतो. केवळ प्रॉडक्ट ओनरकडे िस्प्रंट रद्दकरण्याचा अ�धकार असतो.

9िस्प्रंट प्लॅ �नंगिस्प्रंट प्लॅ �नंगने िस्प्रंटमध्ये करावयाच्या कामाचा आराखडा तयार करुन िस्प्रंटची सुरूवात केल� जाते. हाआराखडा संपूणर् स्क्रम ट�मच्या सहयोगी कायार्द्वारे तयार केला जातो.
प्रॉडक्ट ओनर उपिस्थत सदस्यांना प्रॉडक्ट बॅकलॉगमधील सवार्त महत्वाच्या गोष्ट�ंबाबत चचार् आ�ण त्यागोष्ट�ंचा प्रॉडक्ट गोलशी संबंध यासाठ� मागर्दशर्न करतात. स्क्रम ट�म िस्प्रंट प्लॅ �नंगमध्ये सल्ला दे ण्यासाठ�इतर लोकांना दे खील आमं�त्रत करू शकते.
िस्प्रंट प्लॅ �नंग खाल�ल �वषयांवर ल� दे ते:मुद्दा एक: हा िस्प्रंट मल्ू यवान का आहे ?
प्रॉडक्ट ओनर सध्याच्या िस्प्रंटमध्ये प्रॉडक्टचे मूल्य आ�ण उपयुक्तता कशी वाढू शकते याचा प्रस्ताव
मांडतात. त्यानंतर संपूणर् स्क्रम ट�म एक�त्रत�रत्या भागधारकांसाठ� िस्प्रंट मूल्यवान असण्याचे कारण संप्रेषण
करणारे िस्प्रंट गोल �निश्चत करते. िस्प्रंट प्लॅ �नंग संपण्यापवू � िस्प्रंट गोल �निश्चत केले जाणे आवश्यक आहे .

मुद्दा दोन: ह्या िस्प्रंटमध्ये काय कायर् पूणर् केले जाऊ शकते?
प्रॉडक्ट ओनरशी चच�च्या माध्यमातून डेव्हलपसर् प्रॉडक्ट बॅकलॉगमधून सध्याच्या िस्प्रंटमध्ये समा�वष्ट
करण्यासाठ� आयटम्स �नवडतात. या प्र�क्रयेदरम्यान स्क्रम ट�म या आयटम्सना आकलन आ�ण आत्म�वश्वास
वाढवण्यासाठ� प�रष्कृत करू शकते.
िस्प्रंटमध्ये �कती कायर् पूणर् केले जाऊ शकेल हे �नवडणे आव्हानात्मक असू शकते. तथा�प डेव्हलपसर्ना त्यांचे
मागील कायर्प्रदशर्न, आगामी �मता आ�ण डे�फ�नशन ऑफ डन िजतक� जास्त समजेल �ततका त्यांच्या
िस्प्रंटच्या अंदाजात अ�धक आत्म�वश्वास असेल.

मद्ु दा तीन: �नवडलेले काम कसे पणू र् होईल?
डेव्हलपसर् प्रत्येक �नवडलेल्या प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटम्ससाठ� डे�फ�नशन ऑफ डनप्रमाणे इिन्क्रम� ट तयारकरण्यासाठ� आवश्यक असलेल्या कामाची योजना आखतात. ह� योजना बर्याचदा प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटम्सएक �दवसात अशा �कं वा त्यापे�ा कमी कालावधीत पणू र् होतील अशा कामांमध्ये �वघ�टत करून केल� जाते.
हे कसे करावे हे संपूणपर् णे डेव्हलपसर्च्या �नणर्यावर अवलंबून आहे . त्यांना प्रॉडक्ट बॅकलॉगमधील आयटम्सचे
मूल्यवान इनक्रेमेन्ट कसे बदलावे हे दसु रे कोणी सांगू शकत नाह�.
िस्प्रंट गोल, िस्प्रंटसाठ� �नवडलेले प्रॉडक्ट बॅकलॉग वस्तू आ�ण त्या �वतरणाची योजना यांना एक�त्रतपणे िस्प्रंट
बॅकलॉग म्हटले जाते.
10िस्प्रंट प्लॅ �नंग हे एका म�हन्याच्या िस्प्रंटसाठ� जास्तीत जास्त आठ तासांचे टाइमबॉक्स केले जाते. छोट्या
िस्प्रंट्ससाठ� ह� बैठक सहसा कमी वेळेची असते.

डेल� स्क्रमडेल� स्क्रमचा उद्दे श िस्प्रंट गोलच्या प्रगतीची तपासणी करणे आ�ण आगामी �नयोिजत काम समायोिजत
करून िस्प्रंट बॅकलॉगला आवश्यकतेप्रमाणे अनुकूल करणे हा आहे .

डेल� स्क्रम ह� स्क्रम ट�मच्या डेव्हलपसर्साठ� १५ �म�नटांची बैठक आहे . ज�टलता कमी करण्यासाठ� तीिस्प्रंटच्या प्रत्येक �दवशी एकाच वेळी आ�ण एकाच �ठकाणी आयोिजत केल� जाते. प्रॉडक्ट ओनर �कं वा स्क्रम
मास्टर िस्प्रंट बॅकलॉगमधील आयटम्सवर स�क्रयपणे कायर् कर�त असल्यास ते डेव्हलपसर् म्हणून सहभागीहोतात.
डेव्हलपसर् त्यांच्या डेल� स्क्रममध्ये िस्प्रंट गोलकडे प्रगतीवर ल� क��द्रत होईल आ�ण दसु र्या �दवसाच्या
कायार्साठ� कृतीशील योजना तयार होईल यासाठ� सवर् संरचना आ�ण तंत्रे �नवडू शकतात. यामळु े ल�क��द्रत होते आ�ण स्व-व्यवस्थापन सुधारते.

डेल� स्क्रम संप्रेषण सुधारतात, अडथळे ओळखतात, जलद �नणर्य घेण्यास प्रोत्सा�हत करतात आ�ण यामुळेइतर बैठकांची आवश्यकता दरू होते.
डेव्हलपसर्ना त्यांची योजना समायोिजत करण्यासाठ� केवळ डेल� स्क्रम ह� एकच संधी आहे असे नाह�. ते�दवसभरात िस्प्रंटच्या उवर्�रत कामाचे अनुकूलन �कं वा पुन्हा �नयोजन करण्याबद्दल अ�धक तपशीलवार
चच�साठ� अनेकदा भेटतात.

िस्प्रंट �रव्ह्यू

िस्प्रंट �रव्ह्यूचा हे तू िस्प्रंटच्या �नकालाची तपासणी करणे आ�ण भ�वष्यातील अनुकूलन �निश्चत करणे आहे .
स्क्रम ट�म त्यांच्या कायार्चे प�रणाम मुख्य भागधारकांसमोर सादर करते आ�ण प्रॉडक्ट गोल साध्य
करण्यासाठ� केलेल्या प्रगतीच्या बाबतीत चचार् केल� जाते.
स्क्रम ट�म आ�ण भागधारक या बैठक�दरम्यान िस्प्रंटमध्ये काय पणू र् झाले आ�ण त्यांच्या प�रिस्थतीमध्ये कायबदलले आहे याचा आढावा घेतात. उपिस्थत लोक या मा�हतीच्या आधारे पुढे काय करावे यावर एकत्र
�वचार करतात. नवीन संधीचा फायदा घेण्यासाठ� प्रॉडक्ट बॅकलॉग दे खील समायोिजत केला जाऊ शकतो.
िस्प्रंट �रव्ह्यू एक कायर्सत्र आहे आ�ण स्क्रम ट�मने ते एका सादर�करणापरु ते मयार्�दत ठे वणे टाळावे.

11िस्प्रंट �रव्ह्यू ह� िस्प्रंटचा उपांत्य बैठक आहे आ�ण एका म�हन्याच्या िस्प्रंटसाठ� जास्तीत जास्त चार तासांचा
टाइमबॉक्स असतो. छोट्या िस्प्रंट्ससाठ� ह� बैठक सामान्यत: लहान असते.

िस्प्रंट रे ट्रोस्पेिक्टव्ह

िस्प्रंट रे ट्रोस्पेिक्टव्हचा हे तू गुणव�ा आ�ण प्रभावीपणा वाढ�वण्याच्या मागा�ची योजना बन�वणे आहे .
स्क्रम ट�म आधीच्या िस्प्रंटची व्यक्ती, परस्परसंवाद, प्र�क्रया, साधने आ�ण त्यांची डे�फ�नशन ऑफ डन यांच्याअनसु ार तपासणी करते. तपासणी केलेले घटक कामाच्या �ेत्रानसु ार बर्याचदा बदलतात. त्यांना चकु �च्या
मागार्ने नेणारे अनुमान ओळखले जातात आ�ण त्यांचे मूळ कारण शोधले जाते. स्क्रम ट�म िस्प्रंट दरम्यानकाय चांगले होते, कोणत्या अडचणी आल्या आ�ण त्या अडचणी कशा सोडवल्या गेल्या (�कं वा नाह�सोडवल्या गेल्या) यांची चचार् करते.
स्क्रम ट�म त्यांची प�रणामकारकता सधु ारण्यासाठ� सवार्त उपयक्ु त बदल कोणता ते शोधते. सवार्त प्रभावी
सुधारणा शक्य �ततक्या लवकर अंमलात आणल्या जातात. त्या सुधारणा पुढ�ल िस्प्रंटच्या िस्प्रंट बॅकलॉगमध्येदे खील जोडल्या जाऊ शकतात.
िस्प्रंट रे ट्रोस्पेिक्टव्हने िस्प्रंटची सांगता होते. एका म�हन्याच्या िस्प्रंटसाठ� ते जास्तीत जास्त तीन तासांचे
टाइमबॉक्स केले जाते. छोट्या िस्प्रंट्ससाठ� ह� बैठक सामान्यत: लहान असते.

स्क्रम वस्तूस्क्रमच्या वस्तू कायर् �कं वा उपयुक्तता दशर्वतात. मुख्य मा�हतीची पारदशर्कता वाढवण्यासाठ� या वस्तू
योजलेल्या आहे त. अशा प्रकारे त्यांची तपासणी करणार्या प्रत्येकास अनुकूलतेसाठ� समान आधार असतो.
प्रत्येक वस्तूमध्ये पारदशर्कता आ�ण ल� वाढवण्याची आ�ण प्रगती मोजण्यायोग्य मा�हती प्रदान करण्याचीवचनबद्धता असते:●●●प्रॉडक्ट बॅकलॉगसाठ� ते प्रॉडक्ट गोल आहे .
िस्प्रंट बॅकलॉगसाठ� ते िस्प्रंट गोल आहे .

इिन्क्रम� टसाठ� ते डे�फ�नशन ऑफ डन आहे .

या वचनबद्धता स्क्रम ट�म आ�ण त्यांच्या भागधारकांसाठ� अनुभवजन्यता आ�ण स्क्रम मूल्ये मजबूत
करण्यासाठ� अिस्त�वात आहे त.

12प्रॉडक्ट बॅकलॉग

प्रॉडक्ट बॅकलॉग ह� एक �वक�सत होणार� आ�ण प्रॉडक्ट सुधारण्यासाठ� आवश्यक गोष्ट�ंची प्राधान्यक्रम
�दलेल� सूची असते. स्क्रम ट�मने हाती घेतलेल्या कामाचा तो एकमेव स्रोत असतो.
एका िस्प्रंटमध्ये स्क्रम ट�मद्वारे पूणर् करता येऊ शकणार्या प्रॉडक्ट बॅकलॉगमधील गोष्ट� िस्प्रंट प्लॅ �नंगइव्ह� टमध्ये �नवडण्यासाठ� तयार आहे त असे समजले जाते. त्यांची पारदशर्कतेची ह� पातळी सहसाप�रष्करणानंतर तयार होते. प्रॉडक्ट बॅकलॉग प�रष्करण म्हणजे प्रॉडक्ट बॅकलॉग गोष्ट�ना लहान आ�ण अचूकरूपात �वभािजत आ�ण प�रभा�षत करण्याची प्र�क्रया. ह� वणर्न, प्राधान्यक्रम आ�ण आकार असे �व�वध
तपशील जोडण्यासाठ� सतत चालू असलेल� प्र�क्रया आहे . कामाच्या �ेत्रानसु ार गणु धमर् वारं वार बदलतात.
काम करणारे डेव्हलपसर् हे कामाच्या आकाराचे माप मोजण्यासाठ� जबाबदार असतात. प्रॉडक्ट ओनरडेव्हलपसर्ना �व�नमय समजून घेण्यास आ�ण �नवडण्यात मदत करून त्यांना प्रभा�वत करू शकतात.

वचनबद्धता: प्रॉडक्ट गोलप्रॉडक्ट गोल मध्ये प्रॉडक्टच्या भ�वष्यातील िस्थतीचे वणर्न केले जाते. हे वणर्न स्क्रम ट�मसाठ� ल�य असतेआ�ण ट�म त्याच्या अनुसार योजना करू शकते. प्रॉडक्ट गोल प्रॉडक्ट बॅकलॉगमध्ये िस्थत असते. उवर्�रत
प्रॉडक्ट बॅकलॉगमध्ये प्रॉडक्ट गोल पूणर् करू शकणार्या "काय" गोष्ट� आहे त त्या प�रभा�षत होतात.
प्रॉडक्ट हे मल्ू य �नमार्ण करण्याचे एक वाहन आहे . त्यास स्पष्ट सीमा, �ात भागधारक, स-ु प�रभा�षत
उपभोक्ते �कं वा ग्राहक असतात. प्रॉडक्ट एक सेवा, भौ�तक उत्पादन �कं वा काह�तर� अ�धक अमूतर्असू शकते.
प्रॉडक्ट गोल हे स्क्रम ट�मसाठ� द�घर्काल�न उद्द�ष्ट आहे . पुढ�ल उद्द�ष्ट घेण्यापूव� त्यांनी एक उद्द�ष्ट पूणर्केले पा�हजे (�कं वा त्याचा त्याग केला पा�हजे).

िस्प्रंट बॅकलॉगिस्प्रंट बॅकलॉगमध्ये िस्प्रंट गोल (कारण), ह्या िस्प्रंटसाठ� �नवडलेल्या प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटम्सचा संच (काय),तसेच इिन्क्रम� ट �वत�रत करण्यासाठ� (कसे) कृतीशील योजना असते.
िस्प्रंट बॅकलॉग ह� डेव्हलपसर्नी स्वतःसाठ� बनवलेल� एक योजना आहे . ह� डेव्हलपसर्नी िस्प्रंट ध्येय साध्य
करण्याच्या दृष्ट�ने िस्प्रंट दरम्यान काम करण्याची अत्यंत दृश्यमान, �रअल-टाइम योजना असते. िस्प्रंट बॅकलॉग13संपूणर् िस्प्रंटमध्ये अ�धक मा�हतीनुसार अद्यत�नत केला जातो. डेल� स्क्रममध्ये त्यांच्या प्रगतीची तपासणी करूशकेल इतका तपशील असणे आवश्यक आहे .

वचनबद्धता: िस्प्रंट गोलिस्प्रंट गोल हा िस्प्रंटचा एकमेव उद्दे श असतो. जर� िस्प्रंट गोल ह� डेव्हलपसर्ची वचनबद्धता असल� तर� तेसाध्य करण्यासाठ� आवश्यक असलेल्या कायार्च्या दृष्ट�ने लव�चक असते. िस्प्रंट गोलमुळे सुसगं तता आ�णएकाग्रता �नमार्ण होते आ�ण स्क्रम ट�मला वेगवेगळ्या उपक्रमांऐवजी एक�त्रतपणे कायर् करण्यास प्रोत्साहन�मळते.
िस्प्रंट गोल िस्प्रंट प्लॅ �नंग घटनेच्या दरम्यान तयार करून िस्प्रंट बॅकलॉगमध्ये जोडले जाते.
डेव्हलपसर् िस्प्रंट दरम्यान काम करत असताना िस्प्रंट गोल ल�ात ठे वतात. जर काम त्यांच्या अपे�ेपे�ावेगळे असेल, तर ते प्रॉडक्ट ओनरबरोबर िस्प्रंट गोलवर प�रणाम न करता िस्प्रंट बॅकलॉगच्या व्याप्तीवर
वाटाघाट� करण्यासाठ� �व�नमय करतात.

इिन्क्रम� टइिन्क्रम� ट ह� प्रॉडक्ट गोलच्या �दशेने जाणार� एक मूतर् पायर� असते. प्रत्येक इिन्क्रम� ट आधीच्या सवर्इिन्क्रम� टमध्ये जोडले जाते आ�ण सवर् एक�त्रतपणे काम करत आहे याची खात्री करुन समग्रपणे सत्या�पत
केले जाते. उपयक्ु तता प्रदान करण्यासाठ� इिन्क्रम� ट वापरण्यायोग्य असणे आवश्यक आहे .
एका िस्प्रंटमध्ये अनेक इिन्क्रम� ट्स तयार केल� जाऊ शकतात. िस्प्रंट �रव्ह्यूमध्ये सवर् इिन्क्रम� ट्सएक�त्रत�रत्या सादर करून अनभु ववादाला समथर्न �दले जाते. तथा�प, िस्प्रंटच्या समाप्तीपवू � भागधारकांना
इिन्क्रम� ट �वत�रत केले जाऊ शकते. िस्प्रंट �रव्ह्यूला कधीह� मूल्य �वतर�त करण्यासाठ�चे द्वार मानले जाऊनये.
डे�फ�नशन ऑफ डन पूणर् न होईपय�त कायर् हे इिन्क्रम� टचा भाग मानले जाऊ शकत नाह�.

वचनबद्धता: डे�फ�नशन ऑफ डनडे�फ�नशन ऑफ ड़न म्हणजे प्रॉडक्टसाठ� आवश्यक असलेल्या गणर् ा झालेल्याु व�ेच्या उपायांची पतू तइिन्क्रम� टच्या िस्थतीचे औपचा�रक वणर्न.
प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटमने डे�फ�नशन ऑफ डनची पूततर् ा करता�णी इिन्क्रम� ट �नमार्ण होते.

14डे�फ�नशन ऑफ डनमुळे सवा�ना इिन्क्रम� टचा भाग म्हणून काय काम पूणर् झाले याचे सामा�यक �ान दे ऊनपारदशर्कता �नमार्ण होते. जर प्रॉडक्ट बॅकलॉग आयटम डे�फ�नशन ऑफ डन पूणर् कर�त नसेल तर ते�वत�रत �कं वा िस्प्रंट �रव्ह्यूमध्ये सादर केले जाऊ शकत नाह�. त्याऐवजी, ते भ�वष्यात �वचार करण्यासाठ�
प्रॉडक्ट बॅकलॉगमध्ये परत घातले जाते.
जर एखाद्या इिन्क्रम� टसाठ� डे�फ�नशन ऑफ डन संस्थेच्या मानकांचा भाग असेल तर सवर् स्क्रम ट�मने त्याचे
�कमान पालन केले पा�हजे. संस्थेचे मानक उपलब्ध नसल्यास, स्क्रम ट�मने प्रॉडक्टला अनुरूप डे�फ�नशन ऑफ डनतयार करणे आवश्यक आहे .
डेव्हलपसर्नी डे�फ�नशन ऑफ डनचे पालन करणे आवश्यक आहे . एका प्रॉडक्टसाठ� जर अनेक स्क्रम ट�म एकत्रकाम करत असतील तर त्यांनी एकच डे�फ�नशन ऑफ डन परस्पर समन्वयाने प�रभा�षत केल� पा�हजे आ�ण �तचेपालन केले पा�हजे.

शेवटची ट�पस्क्रम �वनामल्ू य आहे आ�ण या मागर्द�शर्केमध्ये प्रस्ततु केलेले आहे. स्क्रम फ्रेमवकर् यामधील वणर्नानसु ार अप�रवतर्नीयआहे . स्क्रम फ्रेमवकर्च्या केवळ काह� भागांची अंमलबजावणी करणे शक्य आहे , परं तु त्याचा प�रणाम स्क्रम नाह�.
स्क्रम केवळ त्याच्या संपणर् ेमध्ये अिस्तत्वात आहे आ�ण इतर तंत्र, कायर्पद्धती आ�ण पद्धतींसाठ� एक धारक दे खीलू तआहे .

श्रेय�नद� शव्यक्ती
स्क्रमसाठ� योगदान दे णार्या हजारो लोकांपैक� सुरुवातीस ज्यांनी मह�वपूणर् भू�मका बजावल� त्यांचा �वशेष उल्लेख
केला पा�हजे: जेफ सदरलँ डने जेफ मॅककेना आ�ण जॉन स्कम�नओतलेस यांच्याबरोबर काम केले आ�ण केन श्वाबरने
माइक िस्मथ आ�ण �ख्रस मा�टर् न यांच्याबरोबर काम केले. त्यानंतर सवा�नी एकत्र येऊन काम केले. त्या नंतरच्या
काळात इतर बर्याच लोकांनी हातभार लावला आ�ण त्यांच्या मदती�शवाय आजच्या िस्थतीतील स्क्रम प�रष्कृत करणेनक्क�च शक्य झाले नसते.

स्क्रम मागर्द�शर्केचा इ�तहास
१९९५ मध्ये ओओएसपीएलए प�रषदे त केन श्वाबर आ�ण जेफ सुदरलँ ड यांनी प्रथम स्क्रम सह-सादर केले.
केन आ�ण जेफने मागील काह� वषा�त �मळवलेल्या �श�णाचे दस्तऐवजीकरण केले आ�ण स्क्रमची प�हल�
औपचा�रक व्याख्या जाह�र केल�.

15जेफ सदरलँ ड आ�ण केन श्वाबर यांनी तयार केलेले, �वक�सत केलेले आ�ण तीस पे�ा जास्त वष� �टक�वलेलेस्क्रमया मागर्द�शर्केत सादर केलेले आहे . इतर स्त्रोत स्क्रम फ्रेमवकर्ला पूरक असे नमुने, प्र�क्रया आ�णअंतदृर्ष्ट� प्रदान करतात. यामुळे उत्पादकता, मूल्य, सजर्नशीलता आ�ण �नकालांसंबं�धत समाधान वाढू शकते.
स्क्रमचा संपूणर् इ�तहास इतरत्र वणर्न केलेला आहे . आम्ह� स्क्रम ज्या �ठकाणी प्रथम प्रयत्न करून �सद्ध
केला गेला त्या स्थानांचा सन्मान करण्यासाठ� इं�डिव्हज्युअल इंक., न्यूजपेज, �फडे�लट� इन्व्हे स्टम� ट आ�णआयडीएक्स (आता जीई मे�डकल) यांचा उल्लेख करू इिच्छतो.

अनुवादक आभारया स्क्रम मागर्द�शर्केला मूळ इंिग्लश आव�ृ ीतून मराठ� भाषेत अनुवा�दत केले गेलेले आहे . मराठ� अनुवाद
करण्यासाठ� खाल�ल लोकांनी योगदान �दलेले आहे :मराठ� अनुवाद:•यशश्री बव� – (Yashasree Barve) – (CSP, PSM 1, SPC)•

स्नेहमयी कुलकण� – (Snehamayee Kulkarni) – (CSP, PSM II, SPC)

मराठ� अनुवाद समी�ा•प्राची सराफ – (Prachi Saraph) – (Professional Coach and ICF ACC, Management
3.0, PSM 1, Systemic Transformation Program for Coaching and Leadership –Beta Program)संपकर्:Email: yashasree.barve@gmail.com / snehamayee@gmail.com
LinkedIn:

Yashasree Barve (https://in.linkedin.com/in/yashasree-barve)

Snehamayee Kulkarni (https://www.linkedin.com/in/snehamayee-kulkarni-91a7412)

२०१७ च्या स्क्रम मागर्द�शर्केपासून २०२० च्या स्क्रम मागर्द�शर्केमधीलबदल

पूव�पे�ा कमी सूचक(Prescriptive)बर्याच वषा�पासून, स्क्रम मागर्द�शर्का अ�धक सूचक होऊ लागल� होती. २०२० आव�ृ ी आणण्याचे उद्द�ष्ट सूचक भाषासौम्य स्वरूपात आणून �कं वा काढून स्क्रमला �कमान फ्रेमवकर् बनवणे होते. उदाहरणाथर् दै �नक स्क्रम प्रश्न काढले,पीबीआय गणु धमा�संदभार्तील तसेच िस्प्रंट बॅकलॉगमधील रे ट्रो आयटे म्सबद्दल भाषा सौम्य केल�, िस्प्रंट रद्दकरण्याबाबत �वभाग कमी केला इत्याद�.

16एका प्रॉडक्टवर क��द्रत एक ट�मएका ट�म मधील स्वतंत्र संघाची संकल्पना िजच्यामळु े पी.ओ. आ�ण डेव्हलपम�ट ट�म मधील "प्र�त�नधी (प्रॉक्सी)" �कं वा"आम्ह� �वरुद्ध ते" असे वतर्न �नमार्ण झाले होते अशी ,ती काढून टाकण्याचे आमचे ल�य होते. आता फक्त एक स्क्रमट�म तीन �भन्न जबाबदार्यांसह: पीओ, एसएम आ�ण डेव्हलपसर्, एकाच उद्�दष्टावर क��द्रत आहे .

प्रॉडक्ट गोल ओळख२०२० च्या स्क्रम मागर्द�शर्केने स्क्रम ट�मला व्यापक मौल्यवान उद्द�ष्ट्याकडे ल� क��द्रत करण्याक�रता प्रॉडक्ट
गोलची संकल्पना आणल� आहे . प्रत्येक िस्प्रंटमाफर्त प्रॉडक्ट हे एकूण प्रॉडक्ट गोलच्या जवळ आणले पा�हजे.

िस्प्रंट गोल, डे�फ�नशन ऑफ डन आ�ण प्रॉडक्ट गोल यांसाठ� �निश्चत स्थान
िस्प्रंट गोल आ�ण डे�फ�नशन ऑफ डन यांचे वणर्न आधीच्या स्क्रम मागर्द�शर्कांमध्ये केलेले होते, परं तु त्यांना स्वतःचीओळख �दलेल� नव्हती. त्या स्वतः वस्तू नसून वस्तूंशी �नग�डत होत्या. प्रॉडक्ट गोलच्या समावेशानंतर २०२० च्याआव�ृ ीत आता या संदभार्त अ�धक स्पष्टता प्रदान करते. तीनपैक� प्रत्येक वस्तूमध्ये आता 'वचनबद्धता' समा�वष्टआहे त. प्रॉडक्ट बॅकलॉगसाठ� ते प्रॉडक्ट गोल आहे , िस्प्रंट बॅकलॉगसाठ� ते िस्प्रंट गोल आहे आ�ण इन�क्रम� ट साठ� तेडे�फ�नशन ऑफ डन आहे . ते पारदशर्कता आ�ण प्रत्येक वस्तच्ू या प्रगतीकडे ल� आणण्यासाठ� अिस्तत्वात आहे .

स्वयं-आयोजनाऐवजी स्वयं-व्यवस्थापन

मागील स्क्रम मागर्दशर्कांनी डेव्हलपम� ट ट�म्स ला स्वयं-आयोजक म्हणनू संबो�धत केले होते, �वशेषतः कोणी आ�णकसे काम करावे हे �नवडण्याच्या बाबतीत. २०२० आव�ृ ीमध्ये स्क्रम ट�मवर अ�धक ल� क��द्रत करून, स्वयं-व्यवस्था�पत स्क्रम ट�मवर जोर दे ण्यात आला आहे , �वशेषतः कोणी, कसे आ�ण कशावर कायर् करावे हे �नवडण्याच्याबाबतीत.

िस्प्रंट प्लँ �नंगमधील तीन मद्ु देिस्प्रंट प्लॅ �नंगमधील “काय” आ�ण “कसे” या मद्ु द्यांच्या व्य�त�रक्त, २०२० स्क्रम मागर्द�शर्का �तसरा मद्ु दा िस्प्रंट गोलसंदभार्त, "का" यावर जोर दे त.े

�वस्ततृ वाचकांसाठ� भाषेचे एकूणच सरल�करण२०२० च्या स्क्रम मागर्द�शर्केमध्ये अनावश्यक आ�ण गुंतागुंतीची �वधाने काढून टाकण्यावर भर �दला आहे . तसेचआयट� कायार्वर�ल उवर्�रत अनुमान (उदा. चाचणी, �सस्टम, �डझाइन, आवश्यकता इ.) काढून टाकले आहे त. स्क्रममागर्द�शर्का आता 13 पष्ृ ठांपे�ा कमी आहे .

17