Кен Швабер жана Жефф Сазерланд

Scrum Колдонмо
Scrum аныктоочу Колдонмо: Оюндун эрежелери

Ноябрь 2020

Scrum Колдонмосунун максаты
Биз Scrum Колдонмосун 1990‐жылдардын башында иштеп чыкканбыз. Биз дүйнө жүзү боюнча
адамдарга Scrum’ды түшүнүүгө жардам берүү үчүн 2010‐жылы Scrum Колдонмосунун биринчи
версиясын жазганбыз. Андан бери биз Колдонмону кичинекей, функционалдык жаңыртуулар
аркылуу өнүктүрдүк. Биз биргелешип анын артында турабыз.
Scrum’дын ар бир элементинин атайын максаты бар. Ал элементтер жалпы баалуулукка жананатыйжалуулукка жетүүгө кызмат кылат. Scrum’дын негизги дизайнын же идеяларын өзгөртүү,элементтерди жоюу же Scrum эрежелерин бузуу, көйгөйлөрдү жаратат жана Scrumартыкчылыктарын чектеп, Scrum’ды пайдасыз кылып коюшу да мүмкүн.
Биз тынымсыз өсүп жаткан татаал дүйнөдө Scrum’ды колдонуу көбөйүп келе жатканын байкап
жатабыз. Scrum башында программалык продуктыларды иштеп чыгуу багытында гана колдонулсa,азыр негизинен татаал иштерди камтыган көптөгөн домендерде кабыл алынганы бизди
кубандырат. Scrum developers’терге, изилдөөчүлөргө, аналитиктерге, окумуштууларга жана башка
адистерге иштегенге жардам берет. Биз Scrum’да “developers” деген сөздү жокко чыгаруу үчүнэмес, жөнөкөйлөтүү үчүн колдонобуз. Эгер сиз Scrum’дан баалуулукка жете алсаңыз, андаөзүңүздү кошо эсептеңиз.
Scrum колдонуу учурунда, бул документте жазылгандай Scrum фреймворкуна туура келген
паттерндер, процесстер жана ойлор табылып, колдонулушу жана иштелип чыгышы мүмкүн.
Алардын аныктамасы Scrum Колдонмосунун максатынан тышкары чыгат, анткени алар контекстке
карайт жана Scrum колдонууларынын ортосунда чоң айырмачылыктар бар экенин билдирет.
Scrum фреймворкунда колдонуу тактикалар ар түрдүү болушу мүмкүн жана башка жерлерде
жазылышы ыктымал.

Кен Швабер жана Жефф Сазерланд Июль 2020

© 2020 Ken Schwaber and Jeff Sutherland
This publication is offered for license under the Attribution Share‐Alike license of Creative Commons,accessible at http://creativecommons.org/licenses/by‐sa/4.0/legalcode and also described in summary
form at http://creativecommons.org/licenses/by‐sa/4.0/. By utilizing this Scrum Guide, you
acknowledge and agree that you have read and agree to be bound by the terms of the Attribution
Share‐Alike license of Creative Commons.
1

Scrum Колдонмосунун максаты ................................................................................................................. 1
Scrum Аныктамасы ...................................................................................................................................... 3
Scrum Теориясы ........................................................................................................................................... 3
Ачык‐айкындуулук .................................................................................................................................. 4Инспекция ................................................................................................................................................ 4Ыңгайлаштыруу ....................................................................................................................................... 4
Scrum баалуулуктары .................................................................................................................................. 4
Scrum Team .................................................................................................................................................. 5
Developers ................................................................................................................................................ 5
Product Owner .......................................................................................................................................... 6
Scrum Master ............................................................................................................................................ 6
Scrum Окуялары .......................................................................................................................................... 7
Sprint ......................................................................................................................................................... 8
Sprint Planning .......................................................................................................................................... 8
Daily Scrum ............................................................................................................................................... 9
Sprint Review .......................................................................................................................................... 10
Sprint Retrospective................................................................................................................................ 10
Scrum Артефакттары ................................................................................................................................. 11
Product Backlog ...................................................................................................................................... 11Милдеттенме: Product Goal .............................................................................................................. 12
Sprint Backlog ......................................................................................................................................... 12Милдеттенме: Sprint Goal ................................................................................................................. 12
Increment ................................................................................................................................................ 12Милдеттенме: Definition of Done ..................................................................................................... 13Аяктоо эскертмеси .................................................................................................................................... 13Ыраазычылык ........................................................................................................................................ 13Адамдар ............................................................................................................................................. 13
Scrum Guide Тарыхы .......................................................................................................................... 14Котормочуларга ыраазычылык: ............................................................................................................... 14Терминдер сөздүгү: .................................................................................................................................. 14
2017‐жылдагы Scrum Колдонмосунан 2020‐жылдагы Scrum Колдонмосуна өзгөртүүлөр ................ 152

Scrum Аныктамасы
Scrum – бул адамдарга, командаларга жана уюмдарга татаал көйгөйлөр үчүн ыңгайлаштырылган
чечимдер аркылуу баалуулуктарды түзүүгө жардам берген жеңил фреймворк.
Кыскача айтканда, Scrum чөйрөнү өнүктүрүү үчүн Scrum Master’ден төмөнкү пункттарды талап
кылат:
1. Product Owner татаал маселе боюнча жумушту Product Backlog’го иреттейт.
2. Scrum Team Sprint учурунда тандалган жумушту баалуулугу бар Increment’ке айлантат.
3. Scrum Team жана стейкхолдерлер натыйжаларды текшеришет жана кийинки Sprint’кеөзгөрүүлөрдү ылайыктандырышат.
4. Жогорудагы пункттар кайра кайталанат.
Scrum жөнөкөй. Аны кандай болсо, ошондой кылып ишке ашырып көрүңүз жана анынфилософиясы, теориясы жана түзүмү максаттарга жетүү жана баалуулуктарды түзүүгө жардам
берерин аныктаңыз. Scrum фреймворку атайын толук эмес, Scrum теориясын ишке ашыруу үчүнкеректүү бөлүктөр гана аныкталган. Scrum аны колдонгон адамдардын жамааттык
тажрыйбасынын негизинде курулган. Scrum эрежелери адамдарга деталдаштырылган инструкция
берүүнүн ордуна, алардын мамилелерин жана өз ара аракеттерин көздөйт.
Фреймворкто ар кандай процесстер, техникалар жана ыкмалар колдонулушу мүмкүн. Scrumазыркы учурдагы ыкмаларды камтыйт же алардын керексиздигин көрсөтөт. Scrum азыркы
учурдагы башкаруунун, айлана‐чөйрөнүн жана иш‐техникаларынын салыштырмалуу
эффективдүүлүгүн көрсөтөт, ошону менен жакшыртууларга мүмкүнчүлүк түзөт.

Scrum Теориясы
Scrum’дын негизинде эмпиризм жана Lean thinking ой жүгүртүүсү турат. Эмпиризм, билим
тажрыйбадан алынаарын жана чечим кабыл алуу байкоонун негизинде турарын ырастайт. Lean
thinking ысырапкорчулукту азайтат жана маанилүү нерселерге көңүл бурат.
Scrum божомолдоону оптималдаштыруу жана тобокелдикти көзөмөлдөө үчүн итеративдик,инкременталдык ыкмаларын колдонот. Scrum ишти аткаруу үчүн бардык көндүмдөргө жанатажрыйбага ээ болгон адамдар топторун чогултат жана керек болгон учурда алар менен
бөлүшүүгө даяр болушат.
Scrum камтыган окуялар ичинде инспекция жана ыңгайлаштыруу үчүн төрт формалдуу Scrumокуяларды бириктирет, бул Sprint. Бул окуялар эмпирикалык Scrum’дын ачык‐айкындуулук,инспекция жана ыңгайлаштыруу түркүктөрү ишке ашырылгандыгы үчүн иштейт.

3Ачык‐айкындуулук
Жаңы пайда болгон процесстер жана иштер, аткаруучу тарапка да, кабыл алуучу тарапка дакөрүнүп турушу керек. Scrum’да маанилүү чечимдер анын үч формалдуу артефактысынын
абалынын негизинде кабыл алынат. Ачык‐айкындуулугу төмөн болгон артефактылар, балуулукту
азайткан жана тобокелдикти жогорулаткан чечимдерге алып келиши мүмкүн.
Ачык‐айкындуулук инспекция өткөрүүгө мүмкүнчүлүк түзөт. Ачык‐айкындуулуксуз инспекция – буладашуу жана ысырапкорчулук.

Инспекция
Потенциалдуу жагымсыз четтөөлөрдү же көйгөйлөрдү аныктоо үчүн, Scrum артефактылары жанамакулдашылган максаттарга карай жылышы тез‐тез жана кылдаттык менен инспекциядан өтүптурушу керек. Инспекцияга көмөк көрсөтүү үчүн, Scrum беш окуядан турган каденция менен
камсыз кылат.
Инспекция ыңгайлаштырууга мүмкүнчүлүк берет. Инспекция ынгайлаштыруусуз маанисиз болуп
эсептелинет. Scrum’дын окуялары өзгөртүүгө түрткү берүү үчүн иштелип чыккан.

Ыңгайлаштыруу
Эгерде процесстин кандайдыр бир аспектилери алгылыктуу чектерден четтеп кетсе же аныннатыйжасында продукт кабыл алынууга мүмкүн болбосо, колдонулуп жаткан процессти жеөндүрүлүп жаткан материалдарды ыңгайлаштыруу керек. Андан ары четтөөлөрдү азайтуу үчүныңгайлаштыруу мүмкүн болушунча тезирээк жүргүзүлүшү керек.
Катышкан адамдар ыйгарым укуктарга ээ болбосо же өзүн өзү башкара албаса, ыңгайлаштыруу
кыйындайт. Scrum Team инспекция аркылуу жаңы нерсени үйрөнөөрү менен аныыңгайлаштырышы керек.

Scrum баалуулуктары
Scrum'ды ийгиликтүү ишке ашыруу, адамдардын беш баалуулукту колдонуусунан көз каранды:милдеттенме, багытталгандык, ачыктык, урматтоо жана кайраттуулук
Scrum Team өз максаттарына жетүү жана бири‐бирин колдоого милдеттенет. Алардын негизги
багыты, максаттарга карай жылышты мүмкүн кылуу үчүн, Sprint ишине арналган. Scrum Team жанаанын стейкхолдерлери, ишке жана чакырыктарга ачык. Scrum Team’дин мүчөлөрү жөндөмдүү, көзкарандысыз адамдар болуу үчүн бири‐бирин сыйлашат жана алар менен иштешкен адамдар дааларды ошондой урматташат. Scrum Team’дин мүчөлөрү туура нерсени жасоого, оормаселелердин үстүндө иштөөгө кайраттуу болушат.

4Бул баалуулуктар Scrum Team’дин ишине, аракеттерине жана жүрүм‐турумуна карата багыт берет.
Кабыл алынган чечимдер, жасалган кадамдар жана Scrum колдонуу жолу, бул баалуулуктарды
төмөндөтпөй жана бузбай, тескерисинче бекемдөөгө тийиш. Scrum Team’дин мүчөлөрү Scrumокуялары жана артефакттары менен иштөө аркылуу баалуулуктарды үйрөнүшөт жана изилдешет.
Scrum Team жана алар менен иштеген адамдар бул баалуулуктар жайгаштырылганда,эмпирикалык Scrum түркүктөрү ‐ ачык‐айкындуулук, инспекция жана ыңгайлаштыруу ишкеашырылып ишенимди жаратат.

Scrum Team
Scrum'дын негизги бирдиги – Scrum Team, адамдардын чакан тобу. Scrum Team бир Scrum Master,бир Product Owner жана Developers’тен турат. Scrum Team ичинде суб‐командалар жеиерархиялар болбойт. Бул бир эле учурда бир максатка, Product Goal’га багытталган биримдиктүү
профессионалдардын бирдиги.
Scrum Team’дер кросс‐функционалдуу, демек, анын мүчөлөрү ар бир Sprint’тин баалуулугун иштеп
чыгуу үчүн зарыл болгон бардык жөндөмдөргө ээ. Алар ошондой эле өзүн өзү башкарат, демек,алар ким эмнени, качан жана кантип жасай турганын ич ара чечишет.
Scrum Team шамдагай бойдон калуу үчүн чакан жана Sprint ичинде маанилүү иштерди аткаруу
үчүн жетишинче чоң, адатта 10 же андан аз адам болот. Жалпысынан алганда, биз чакан
командалар жакшыраак баарлашарын жана жемиштүүрөөк экенин байкадык. Эгерде Scrum
Team’дер өтө чоң болуп баратса, алардын ар бири, бир эле продуктка багытталган бир нечебиримдиктүү Scrum Team’дерди кайра уюштурууну караштыруусу керек. Ошондуктан, алар бир
Product Goal, бир Product Backlog жана бир Product Owner менен иштеш керек.
Scrum Team стейкхолдерлер менен кызматташуудан, текшерүүдөн, тейлөөдөн, колдонуудан,эксперименттен, изилдөө жана иштеп чыгуудан жана башка талап кылынуусу мүмкүн болгон
бардык продуктка байланыштуу окуяларга жооптуу. Аларга уюм тарабынан өз ишин башкарууга
ыйгарым укук берилген жана атайын структура түзүлгөн. Sprint’те туруктуу темпте иштөө Scrum
Team’дин ырааттуулугун жана багыттуулугун жакшыртат.
Бүткүл Scrum Team ар бир Sprint сайын баалуу, пайдалуу Increment жаратуу үчүн жооп берет.
Scrum Team’дин ичинде, Scrum үч конкреттүү жоопкерчиликти аныктайт: Developers, Product
Owner жана Scrum Master.

Developers
Developers ‐ бул Scrum Team’дин мүчөлөрү, алар ар бир Sprint сайын колдонууга жарамдуу
Increment’тин бардык аспекттерин жаратууга милдеттүү.

5

Developers’тен талап кылынган спецификалык жөндөмдөр көбүнчө кеңири жана жумуштун
домендерине жараша өзгөрүп турат. Бирок, Developers ар дайым төмөнкүлөр үчүн жооп берет:●●●●Sprint планын түзүү, Sprint Backlog;Сапатты, Definition of Done’ды колдонуу аркылуу сиңиртүү;Күн сайын алардын планын Sprint Goal’го карата ылайыкташтыруу; жана,Профессионал катары бири‐биринин алдында жоопкерчиликти кармоо.

Product Owner
Product Owner, Scrum Team’дин ишинин натыйжасында, продукт баалуулугун максималдаштыруу
үчүн жооп берет. Бул иштин аткарылышы ар бир уюмга, Scrum Team’ге жана жеке адамдарга
карай ар кандай болушу мүмкүн.
Ошондой эле, Product Owner Product Backlog’ду эффективдүү башкаруу үчүн жооп берет.Ал
төмөнкүлөрдү камтыйт:●●●●Product Goal’ду иштеп чыгуу жана аны так билдирүү;Product Backlog’дун элементтерин түзүү жана так билдирүү;Product Backlog’дун элементтерин иреттөө; жана,Product Backlog’дун ачык‐айкын, көрүнүмдүү жана түшүнүктүү болушун камсыздоо.

Product Owner жогорудагы иштерди өзү аткарышы мүмкүн же башкаларга өкүлдүк берүүсү
мүмкүн. Кандай болсо да, Product Owner жоопкерчиликтүү бойдон калат.
Product Owner’лер ийгиликке жетиши үчүн бүт уюм алардын чечимдерин кабыл алышы керек. Булчечимдер Product Backlog’дун мазмунунда, иретинде жана Sprint Review’де испекциялынуучу
Increment аркылуу көрүнүп турат.
Product Owner – бул комитет эмес, бир адам. Product Owner көптөгөн стейкхолдерлердин
муктаждыктарын Product Backlog’до чагылдыра алат. Product Backlog’до өзгөртүүнү каалагандар,Product Owner’ди ынандырууга аракет кыла алышат.

Scrum MasterScrum Master, Scrum Колдонмосунда аныкталгандай, Scrum’ды орнотууга жооптуу. Алар мунуScrum Team ичинде жана уюм алкагында Scrum теориясын жана практикасын түшүнүүгө жардам
берүү менен жасашат.
Scrum Master Scrum Team’дин эффективдүүлүгү үчүн жооп берет. Алар муну, Scrum фреймворк
алкагында, өз ыкмаларын жакшыртуу үчүн Scrum Team’ге көмөктөшүү
аркылуу жасашат.

6

Scrum Master’лер ‐ Scrum Team’ге жана кеңерирээк уюмга кызмат кылган чыныгы лидерлер.
Scrum Master Scrum Team’ге бир нече жолдор аркылуу кызмат кылат, анын ичинде:●●●●Team’дин мүчөлөрүн өзүн‐өзү башкарууга жана кросс‐функционалдуулука үйрөтүү;Definition of Done’га жооп берген жогорку баалуу Increment’терди жаратууга, Scrum
Team’дин багытталышына жардам берүү;Scrum Team’дин прогрессине тоскоолдуктарды жоюуга көмөктөшүү; жана,Бардык Scrum окуялары өткөрүлүп, позитивдүү, жемиштүү жана убакыт чеги сакталышын
камсыздоо.

Scrum Master Product Owner’ге бир нече жолдор менен кызмат кылат, анын ичинде:●●●●Эффективдүү Product Goal’ду аныктоо жана Product Backlog’ду башкаруу ыкмаларын
табууга жардам берүү;Scrum Team’ге Product Backlog элементтеринин так жана кыска болушунун зарылдыгын
түшүнүүгө жардам берүү;Татаал чөйрө үчүн эмпирикалык продукт пландоону орнотууга жардам берүү; жана,Стейкхолдер менен талап кылынган же зарыл болгон кызматташууну фасилитациялоо.

Scrum Master уюмга бир нече жолдор менен кызмат кылат, анын ичинде:●●●●Scrum’ды кабыл алуу жана ишке ашыруу иштерин алып баруу жолунда, уюмду жетектөө,окутуу жана коучинг кызматын көрсөтүү;Уюм алкагында Scrum’ды ишке ашырууну пландаштыруу жана кеңеш берүү;Кызматкерлерге жана стейкхолдерлерге татаал иш кылууда эмпирикалык ыкманы
түшүнүүгө жана колдонууга жардам берүү; жана,Стейкхолдерлер менен Scrum Team’дин ортосундагы тоскоолдуктарды жоюу.

Scrum Окуялары
Sprint ‐ бул башка бардык окуялар үчүн контейнер. Scrum'дагы ар бир окуя Scrum артефакттарын
инспекциялоо жана ыңгайлаштыруу үчүн расмий мүмкүнчүлүк. Бул окуялар керектүү ачык‐айкындуулукка мүмкүнчүлүк берүү үчүн атайын иштелип чыккан. Кандайдыр бир окуяларды
белгиленгендей түрдө аткарбоо инспекциялоо жана ыңгайлаштыруу мүмкүнчүлүктөрүн жоготот.
Окуялар Scrum’да үзгүлтүксүздүктү түзүү жана Scrum’да аныкталбаган жолугууларга болгон
муктаждыкты азайтуу үчүн колдонулат.
Оптималдуу түрдө, бардык окуялар татаалдыкты азайтуу үчүн бир убакта жана бир жерде
өткөрүлөт.

7

Sprint
Sprint’тер ‐ бул идеяларды баалуулукка айлантыруучу Scrum'дын жүрөк согушу.
Sprint, ырааттуулукту түзүү үчүн, бир ай же андан аз убакытка созулат. Sprint аяктагандан кийин
дароо жаңы Sprint башталат.
Product Goal’го жетүү үчүн зарыл болгон бардык окуялар Sprint’тердин ичинде ишке ашырылат.
Sprint’тердин ичинде Sprint Planning, Daily Scrum’дар, Sprint Review жана Sprint Retrospectiveөткөрүлөт.
Sprint ишке ашырылып жатканда:●●●●Sprint Goal’го коркунуч туудурган эч кандай өзгөртүүлөр киргизилбейт;Сапат төмөндөбөйт;Product Backlog зарылчылыкка жараша аныкталат; жана,Жумуштун көлөмү, көбүрөөк маалымат билинээрине жараша, Product Owner менен кайра
сүйлөшүү аркылуу, такталышы мүмкүн.

Sprint’тер, кеминде, ар бир календардык айда Product Goal’го карай прогрессти текшерүүнү жанаыңгайлаштырууну камсыз кылуу аркылуу кийинки аракеттерди алдын ала айтууга мүмкүнчүлүк
берет. Sprint’тин мөөнөтү өтө созулган учурда, Sprint Goal жараксыз болуп, татаалдык жанатобокелдик жогорулашы мүмкүн. Кыска мөөнөттүү Sprint’тер үйрөнүү циклдерин көбөйтүүгө жанаазыраак убакыт алкагында чыгымдардын тобокелдиктерин, күч‐аракеттерин чектөө үчүнөндүрүлүшү мүмкүн. Ар бир Sprint кыска мөөнөттүү долбоор катары каралышы мүмкүн.
Прогресстерди болжолдоо үчүн ар кандай практикалар бар, мисалы, burn‐downs, burn‐ups же
cumulative flows. Бул практикалар пайдалуу экендиги далилденсе да, алар эмпиризмдин
маанилүүлүгүн алмаштыра албайт. Татаал чөйрөдө эмне болоору белгисиз. Тажрыйба ганакелечектеги чечимди кабыл алуу үчүн колдонулушу мүмкүн.
Эгер Sprint Goal актуалдуулугун жоготсо, Sprint жокко чыгарылышы мүмкүн. Sprint’ти жокко
чыгарууга Product Owner’дин гана укугу бар.

Sprint Planning
Sprint Planning Sprint ичинде аткарыла турган иштерди белгилөө менен Sprint’ти баштайт. Бултүзүлгөн план бүтүндөй Scrum Team’дин биргелешкен күч аракети менен түзүлөт.
Product Owner Sprint Planning’дин катышуучуларынын Product Backlog’дун эң маанилүү
элементтерин талкуулоого даяр болушун жана алардын Product Goal’го кандай дал келээрин
камсыздайт. Scrum Team, ошондой эле, башка адамдарды кеңеш берүү үчүн Sprint Planning’гекатышууга чакыруусу мүмкүн.

8

Sprint Planning’де төмөнкүлөр каралат:Биринчи: Бул Sprint эмне үчүн баалуу?
Product Owner бул Sprint'те продукт өзүнүн баалуулугун жана пайдалуулугун кантип
жогорулатаарын сунуштайт. Андан кийин бүткүл Scrum Team стейкхолдерлерге Sprint эмне учунбаалуу экендигин билдирген Sprint Goal’ду аныктоо үчүн кызматташат. Sprint Goal Sprint Planningаяктаганга чейин аныкталышы абзел.

Экинчи: Бул Sprint’те эмне аткарылат?
Product Owner менен талкуулоо аркылуу, Developers’тер бул Sprint'ке кошуу үчүн ProductBacklog’дун элементтерин тандашат. Scrum Team бул процесстин жүрүшүндө ал элементтерди
тактоосу мүмкүн. Бул түшүнүүнү жана ишенимди жогорулатат.
Sprint’тин ичинде канча иш көлөмү бүтүрүлөрүн тандоо кыйын болушу мүмкүн. Бирок, Developersөздөрүнүн иш аткарылган көрсөткүчтөрүн, алдыдагы убакытын жана Definition of Done жөнүндө
канчалык көп билишсе, ошончолук Sprint болжолдоолоруна ынануу болушат.

Үчүнчү: Тандалган иш кантип аткарылат?
Developers ар бир тандалган Product Backlog’дун элементине Definition of Done’га жооп берген
Increment’ти түзүү үчүн зарыл болгон ишти пландаштырышат. Бул көп учурда Product Backlog
элементтерин бир күндүк же андан азыраак убакытта аткарылуучу жумуш көлөмүнө бөлүү жолуменен жасалат. Бул кантип аткарылары Developers’тин гана көз карашына жараша болот. Башка эчким аларга Product Backlog элементтерин кантип баалуулугу бар Increment’терине айландыруу
керектигин айтпайт.
Sprint Goal жана Sprint үчүн тандалган Product Backlog элементтери, ошондой эле аларды жеткирүү
планы Sprint Backlog деп аталат.
Бир ай аралыгындагы Sprint үчүн Sprint Planning эң көп сегиз саатка созулат. Кыскаарак мөөнөттөгү
Sprint’тер үчүн бул окуя адатта кыскаарак убакытка созулат.

Daily Scrum
Daily Scrum’дын максаты ‐ Sprint Goal’го карай прогрессти текшерүү жана Sprint Backlog’дун зарыл
болгон форматка ылайыкташтыруу, алдыдагы пландаштырылган ишти тууралоо.
Daily Scrum ‐ бул Scrum Team ичинде камтылган Developers үчүн 15 мүнөттүк окуя. Татаалдуулукту
төмөндөтүү үчүн, Sprint’тер жүрүшүндө окуя ар бир жумуш күнү бир убакта жана бир жерде
өткөрүлөт. Product Owner же Scrum Master, эгерде Sprint Backlog ичиндеги элементтердин үстүндө
жигердүү иштесе, алар Developers катары катышат.
9

Daily Scrum Sprint Goal’го жетүүгө багыт алган шартта Developers зарыл деп эсептеген структураны
жана техниканы тандай алат жана кийинки жумуш күнүнө карата иш аракеттер планын түзөт. Булбир багытка карай бет алууну камсыз кылат жана өзүн өзү башкарууну жакшыртат.
Daily Scrum’дар байланышты жакшыртат, тоскоолдуктарды аныктайт, тез чечим кабыл алууга
көмөктөшөт жана натыйжада башка жолугушуулардын зарылдыгын жокко чыгарат.
Daily Scrum ‐ бул Developers’ке өзүнүн планын туралоого уруксат берилген жалгыз гана учур эмес.
Алар Sprint’тин калган башка иштерин ыңгайлаштыруу же кайра пландаштыруу жөнүндө кеңири
талкуулоо үчүн ошол күндүн ичинде жолуга беришет.

Sprint Review
Sprint Review’нун максаты ‐ бул Sprint’тин жыйынтыгын инспекциялоо жана келечектеги
ыңгайлаштырууларды аныктоочу окуя. Scrum Team өз ишинин натыйжаларын негизги
стейкхолдерлерге көрсөтөт жана Product Goal’го багытталган прогресс талкууланат.
Бул окуянын жүрүшүндө Scrum Team жана стейкхолдерлер Sprint’те эмнелер аткарылганын жанаалардын чөйрөсүндө эмне өзгөргөнүн карап чыгышат. Бул маалыматтын негизинде катышуучулар
мындан ары эмне кылуу керектиги боюнча кызматташат. Product Backlog жаңы мүмкүнчүлүктөргө
жетүү үчүн да туураланышы мүмкүн. Sprint Review ‐ бул иш сессиясы, Scrum Team аны презентация
менен чектебеш керек.
Sprint Review Sprint’тин аягынан экинчи окуя болуп эсептелет жана бир ай мөнөөттүк Sprint үчүн эңкөп төрт саатка чейин созулушу мүмкүн. Кыскараак мөөнөттөгү Sprint’тер үчүн бул окуя адатта
кыскараак убакытка созулат.

Sprint Retrospective
Sprint Retrospective’дин максаты сапатты жана эффективдүүлүктү жогорулатуу жолдорун
пландаштыруу болуп саналат.
Scrum Team, адамдарга, өз ара аракеттешүүгө, процесстерге, инструменттерге жана алардын
Definition of Done’га карата акыркы Sprint кандай өткөнүн текшерет. Инспекциядан өткөн
элементтер көп учурда иштин доменине жараша өзгөрүп турат. Аларды адаштырган божомолдору
аныкталып, алардын кайдан келип чыкканы изилденет. Scrum Team, Sprint учурунда эмне жакшы
өткөнүн, кандай көйгөйлөргө туш болгонун жана ал көйгөйлөр кантип чечилгенин (жечечилбегенин) талкуулайт.

10

Scrum Team өзүнүн эффективдүүлүгүн жогорулатуу үчүн эң пайдалуу өзгөртүүлөрдү аныктайт. Эңтаасирдүү жакшыртуулар мүмкүн болушунча тез арада орундалат. Алар, керек болсо, кийинки
Sprint’тин Sprint Backlog’уна кошулушу мүмкүн.
Sprint Retrospective Sprint’ти жыйынтыктайт. Ал бир ай мөнөөттүк Sprint үчүн эң көп дегенде үчсаатка чейин убакытка созулат. Кыска Sprint’тер үчүн окуя адатта кыскаарак убакытка созулат.

Scrum Артефакттары
Scrum артефактылары ишти же баалуулукту чагылдырат. Алар негизги маалыматтын ачык‐айкындуулугун максималдаштыруу үчүн иштелип чыккан. Ошондуктан, аларды инспекциялап
жаткан ар бир адам ыңгайлаштыруу үчүн бирдей негизге ээ.
Ар бир артефакт, прогрессти өлчөөгө мүмкүнчүлүк берген ачык‐айкындуулукту жана багыттуулукту
күчөткөн маалыматты камсыз кылган милдеттенмени камтыйт:●●●Product Backlog үчүн бул Product Goal;
Sprint Backlog үчүн бул Sprint Goal;
Increment үчүн бул Definition of Done.

Бул милдеттенмелер Scrum Team жана алардын стрейкхолдерлери үчүн эмпиризмди жана Scrumбаалуулуктарын бекемдөөгө арналган.Scrum’s artifacts represent work or value.

Product Backlog
Product Backlog ‐ бул продуктту жакшыртуу үчүн керектүү нерселердин белгилүү болушуна жараша
ирээттелген тизмеси. Бул Scrum Team тарабынан аткарылган иштин бирдиктүү булагы.
Бир Sprint ичинде Scrum Team тарабынан аткарууга мүмкүн болгон Product Backlog элементтери,Sprint Planning окуя учурунда тандоого даяр деп эсептелет.
Алар, адатта, иш‐аракеттерди тактоодон кийин бул деңгээлдеги ачык‐айкындуулукка ээ болушат.
Product Backlog’ду тактоо ‐ Product Backlog элементтерин майдараак так пункттарга бөлүү жанаандан ары аныктоо иш‐аракети. Бул, баяндама, ирет жана көлөм сыяктуу деталдарды кошуу үчүнүзгүлтүксүз иш‐аракет. Атрибуттар көбүнчө жумуш доменине жараша өзгөрүп турат.
Ишти аткара турган Developers иштин көлөмүн баалоого жооптуу.
Product Owner Developers’ке түшүнүүгө жардам берүү менен компромисске келүүгө таасир этиши
мүмкүн.

11Милдеттенме: Product Goal
Product Goal продукттун келечектеги абалын сүрөттөйт, ал Scrum Team үчүн пландоого максат
катары кызмат кыла алат. Product Goal Product Backlog’дун ичине камтылат. Product Backlog’дункалганы, Product Goal’ду аткаруу үчүн "эмне" керектигин аныктоо аркылуу пайда болот.
Продукт ‐ бул баалуулукту жеткирүү үчүн каражат. Анын так чек арасы, белгилүү
стейкхолдерлери, так аныкталган колдонуучулары же кардарлары бар. Продукт ‐кызмат, физикалык продукт же абстракттуураак нерсе болушу мүмкүн.
Product Goal ‐ Scrum Team’дин узак мөөнөттүү максаты. Алар бир максатты ишке ашыргандан (жеандан баш тарткандан) кийин, кийинки максатка өтүшү керек.

Sprint Backlog
Sprint Backlog Sprint Goal’дон (эмне үчүн), Sprint үчүн тандалган Product Backlog элементтеринин
топтомунан (эмне), ошондой эле Increment’ти (кантип) жеткирүү боюнча иш‐аракеттер планынан
турат.
Sprint Backlog ‐ бул Developers тарабынан өздөрү үчүн түзүлгөн планы. Бул Sprint Goal’го жетүү үчүнDevelopers Sprint учурунда бүтүрүүнү пландаган иштин абдан көрүнүктүү, реалдуу убакыттагы
сүрөтү. Демек, Sprint бою көбүрөөк маалымат билинээрине жараша Sprint Backlog жаңыртылат.
Алар Daily Scrum’да прогрессин текшере ала тургандай жетишерлик деталдуу болуш керек.

Милдеттенме: Sprint Goal
Sprint Goal Sprint’тин жалгыз максаты. Sprint Goal Developers тарабынан милдеттенме болсо да, агажетүү үчүн керектүү болгон так иштер ийкемдүүлүктү камсыз кылат. Sprint Goal ошондой элеырааттуулукту жана багыттулукту жаратып, Scrum Team’ди өзүнчө демилгелерге эмес, чогуу
иштөөгө үндөйт.
Sprint Goal, Sprint Planning окуясынын жүрүшүндө түзүлүп, андан кийин Sprint Backlog’го кошулат.
Developers Sprint’те иш аткарылып жаткан учурунда, Sprint Goal’ду эске алып жүрүшөт. Эгер күткөн
иштер башкача болуп калса, алар Sprint Goal’го таасирин тийгизбестен, Sprint ичиндеги Sprint
Backlog’дун көлөмү боюнча келишимге келүү үчүн Product Owner менен кызматташат.

Increment
Increment ‐ бул Product Goal’го карай конкреттүү кадам. Ар бир Increment мурунку Increment’терге
кошумча болуп саналат жана бардык Increment’тер бирге иштегени кылдат текшерилет.
Баалуулукту жеткирүү үчүн, Increment колдонууга жарактуу болуш керек.

12

Sprint ичинде бир нече Increment түзүлүшү мүмкүн. Бардык Increment’тер Sprint Review окуясында
көрсөтүлөт, бул эмпиризмди колдогонун билдирет. Бирок Increment Sprint аяктаганга чейин
стейкхолдерлерге жеткирилиши мүмкүн. Sprint Review эч качан баалуулукту жеткирүүгө жалгыз
гана өткөрүү пункту катары каралбашы керек.
Аткарылган иш, Definition of Done’га жооп бербесе, Increment катары каралышы мүмкүн эмес.

Милдеттенме: Definition of Done
Definition of Done ‐ бул продукт үчүн талап кылынган сапат көрсөткүчтөрүнө жооп берген
Increment’тин абалынын формалдуу сүрөттөлүшү.
Product Backlog элементи Definition of Done’га жооп берген учурда, Increment пайда болот.
Definition of Done ар бир адамга Increment’тин бөлүгү катары кайсы иштер аткарылган жөнүндө
бирдей түшүнүктү камсыз кылуу аркылуу ачык‐айкындуулукту жаратат. Эгерде Product Backlog
элементи Definition of Done’га жооп бербесе, аны релизге чыгарууга гана эмес Sprint Review’дө дакөрсөтүүгө болбойт. Анын ордуна, ал кийинки каралып чыгууга Product Backlog’го кайтарылат.
Эгерде Increment үчүн Definition of Done уюм ичиндеги стандарттарынын бири болсо, анда аныбардык Scrum Team’дер минимум катары тутуш керек. Эгер уюмда Definition of Done стандарты
болбосо, Scrum Team продукт үчүн ылайыктуу Definition of Done’ды түзүшү керек.
Developers Definition of Done милдеттенмесин тутушу зарыл. Эгерде бир продуктта чогуу иштегенбир нече Scrum Team’дер бар болсо, алар биргелеше аныктап, ошол эле бир Definition of Done’дытутушу керек.

Аяктоо эскертмеси
Scrum акысыз жана бул Колдонмодо сунушталат. Scrum фреймворк, бул жерде айтылгандай,өзгөрүлгүс. Scrum’дын бөлүктөрү гана ишке ашырылса, анын натыйжасы Scrum эмес. Scrum бүтүн
гана боло алат жана ал башка техникалар, методологиялар жана практикалар үчүн контейнер
катары жакшы иштейт.

Ыраазычылык
Адамдар
Scrum’га салым кошкон миңдеген адамдардын ичинен биз башында чоң роль ойногондорду
бөлүп айтышыбыз зарыл: Жефф Сазерленд Жефф МакКенна жана Жон Скумниоталес менен
иштешкен, ал эми Кен Швабер Майк Смит жана Крис Мартин менен иштешкен жана алардын

13баары чогуу иштешкен. Кийинки жылдары көптөгөн башка адамдар салым кошушкан, алардын
жардамысыз Scrum азыркыдай такталбайт болчу.

Scrum Guide ТарыхыКен Швабер жана Жефф Сазерленд биринчи жолу 1995‐жылы OOPSLA конференциясында
биргелешип Scrum’ды сунушташкан. Ал негизинен Кен менен Жеффтин акыркы бир нече жыличинде алган билимин документтештирип, Scrum’дын биринчи формалдуу аныктамасын
жарыялаган.
Scrum Guide, Жефф Сазерленд жана Кен Швабер тарабынан иштелип чыккан, өнүктүрүлгөн жана30 жылдан ашык колдоого алынган Scrum’ды документтештирип келет. Башка булактар Scrumфреймворкту паттерндер, процесстер жана инсайттар менен толуктайт. Бул өндүрүмдүүлүктү,баалуулукту, креативдүүлүктү жана натыйжалар менен канааттанууну жогорулатышы мүмкүн.
Scrum’дын толук тарыхы башка жерде сүрөттөлгөн. Биз, ал сыналган жана далилденген биринчи
жерлер деп Individual Inc.’ти, Newspage’ти, Fidelity Investments’ти жана IDX’ти (азыркы GE Medical)урматтоо менен тааныйбыз.

Котормочуларга ыраазычылык:Бул Колдонмо жогоруда таанылган иштеп чыгуучулар тарабынан берилген англисче версиясынан
которулган. Cалым кошкондордун тизмесинде:






Бакыева Алтынай, bakyeva37@gmail.com, https://www.linkedin.com/in/altynai‐bakyeva‐
403378131/
Кокумбаева Жамал, zhmalkokumbaeva@gmail.com, www.linkedin.com/in/jamal‐kokumbaeva‐
166b31240
Чаначев Алмаз, achanachev@gmail.com, https://www.linkedin.com/in/almaz‐chanachevДжамбаева Индира, indiradjambaeva@gmail.com
Султанов Азамат, azamat.gla@gmail.com, https://www.linkedin.com/in/azamat‐sultanov‐a7a040185/

Терминдер сөздүгү:Scrum ‐ бул адамдарга, командаларга жана уюмдарга ыңгайлаштырылган чечимдер аркылуу
баалуулуктарды түзүүгө жардам берген жеңил фреймворк
Product Goal ‐ продукттун максаты
Definition of Done ‐ сапат көрсөткүчтөрүнө жооп берген Increment’тин даярдыгынын аныктамасы
Sprint ‐ бул идеяларды баалуулукка айлантырууга чектелген убакыт аралыгы
Sprint Planning ‐ Sprint’ти пландоо окуясы

14

Daily Scrum ‐ бул он беш мүнөттөн ашпаган жана ар бир жумуш күнү бир жерде бир убакта
өткөрүлүүчү окуяSprint Review ‐ бул Sprint’тин жыйынтыгын инспекциялоо жана келечектеги ыңгайлаштырууларды
аныктоочу окуяSprint Retrospective ‐ бул Scrum командасына өз иштерин карап чыгууга жана кийинки Sprint үчүнжакшыртуу планын түзүүгө мүмкүнчүлүк берген Sprint’теги акыркы окуяSprint Goal ‐ Sprint’тин максаты
Scrum Team ‐ негизги Скрам Команда. Ал Scrum Master, Product Owner жана Developers’тен турат
Scrum Master ‐ Скрам Мастер
Product Owner ‐ Продукттун ЭэсиDevelopers ‐ иштеп чыгуучулар
Product Backlog ‐ продуктту жакшыртуу үчүн керектүү нерселердин тизмеси
Sprint Backlog ‐ Sprint үчүн тандалган Product Backlog элементтери
Increment ‐ бул Sprint учурунда иштелип чыгып, баалуулукту жеткирип жана колдонууга жарактуу
болгон Product Goal’го карай конкреттүү кадам
Стейкхолдерлер ‐ бул Scrum Team’ден тышкары, продуктка кызыкчылыгы бар кимдир бирөө
Фреймворк ‐ бир нерсени пландаштыруу же чечүү үчүн колдонула турган таяныч системасы

2017‐жылдагы Scrum Колдонмосунан 2020‐жылдагы ScrumКолдонмосуна өзгөртүүлөр
Азыраак көрсөтмө
Жылдар өткөн сайын, Scrum Колдонмо бир аз көрсөтмөлүү боло баштады. 2020‐жылдын версиясы
көрсөтмө тилин алып салуу же жумшартуу аркылуу Scrum’ды минималдуу жетиштүү фреймворк
катары кайтарууну көздөгөн. Мисалы: Daily Scrum суроолору алынып салынышы, PBI
атрибуттарынын айланасындагы тилдин жумшартылышы, Sprint Backlog ичиндеги ретро
элементтеринин айланасындагы тилдин жумшартылышы, Sprint’ти жокко чыгаруу бөлүмү
кыскартылган жана башкалар.

Бир продуктка багытталган бир команда
Максаты PO жана Dev Team ортосунда "прокси" же "биз жана алар" жүрүм‐турумуна алып келген
команданын ичинде өзүнчө команда концепциясын жок кылуу болчу. Азыр бир эле максатка
багытталган бир гана Scrum командасы бар, үч түрдүү жоопкерчилик менен: PO, SM жанаDevelopers.

Product Goal’ду киргизүү
2020 Scrum Колдонмосу Scrum Team үчүн чоңураак баалуу максатка болгон багытты камсыздоо
үчүн Product Goal концепциясын киргизет. Ар бир Sprint продуктту жалпы Product Goal’гожакындатуусу керек.

15

Sprint Goal, Definition of Done жана Product Goal үчүн үйМурунку Scrum Колдонмолору Sprint Goal жана Definition of Done’га чынында иденттүүлүк
сүрөттөшкөн эмес. Алар толугу менен артефакт эмес, бирок артефакттарга тиркелген нерсе болчу.
Product Goal’ду кошуу менен, 2020 версиясы бул боюнча көбүрөөк айкындуулукту камсыз кылат.
Азыр уч артефакттын ар бири аларга карата «милдеттенмелерди» камтыйт. Product Backlog үчүнбул Product Goal, Sprint Backlog үчүн бул Sprint Goal, ал эми Increment’тин Definition of Done’ы бар(эми тырмакчасыз). Алар ачык‐айкындуулукту алып келүү жана ар бир артефакттын прогрессине
багытталуу үчүн бар.

Өзүн‐өзү уюштуруунун ордуна өзүн‐өзү башкаруу
Мурунку Scrum Колдонмолору Development Teams өзүн‐өзү уюштуруучу, кимди жана кантип
иштөөнү тандаган деп аташкан. Scrum Team’ге көбүрөөк көңүл буруу менен, 2020 версиясы ким,кантип жана эмненин үстүндө иштөөнү тандап, өзүн‐өзү башкаруучу Scrum Team’ге басым жасайт.

Үч Sprint planning темасы
Sprint Planning’деги "Эмне" жана "Кантип" темаларына кошумча, 2020 Scrum Колдонмосу Sprint
Goal’го кайрылуу менен үчүнчү, "Эмне үчүн", темасына басым жасайт.

Кеңирирээк аудитория үчүн тилди жалпысынан жөнөкөйлөтүү
2020 Scrum Колдонмосу ашыкча жана татаал билдирүүлөрдү жок кылууга, ошондой эле IT ишиндеги
(мисалы: тестирлөө, система, дизайн, талап ж.б.) калган божомолдорду жок кылууга басым жасады. Эми
Scrum Колдонмосу 13 беттен азыраак турат.

16