Ken Schwaber & Jeff SutherlandВодич за Scrum(The Scrum Guide)Сеопфатен водич за Scrum: Правила на играта

Јули 2021

Цел на водичот за Scrum (Purpose of the Scrum Guide)Го развивме Scrum во раните 1990-ти. Ја напишавме првата верзија на Scrum Guide во 2010 за дапомогнеме луѓето ширум светот да го разберат Scrum. Од тогаш постојано го надградуваме водичот
преку мали, функционални ажурирања. Заедно, ние стоиме позади него.
Водичот за Scrum (The Scrum Guide) ја содржи дефиницијата за Scrum. Секој елемент од рамката
опслужува специфична цел која е суштински важна за целокупната вредност и резултати добиени
преку Scrum. Доколку се промени суштинскиот дизајн или идеи на Scrum, се изостават елементитеили пак не се следат правилата на Scrum, тогаш се прикриваат проблемите и се ограничуваат
придобивките од Scrum, потенцијално правејќи го дури и бескорисен.
Ја следиме сè повеќе зголемената примена на Scrum во константно-растечкиот и сѐ покомплексен
Свет. Со пријатно изненадување, гледаме како Scrum се прифаќа во многу подрачја, кои суштински
содржат комплексни барања, вклучително и во софтверскиот развој, од каде всушност и Scrumпотекнува. Примената на Scrum е широка, се користи во работата на девелоперите, истражувачите,аналитичарите, научниците и другите специјалисти. Во рамки на Scrum го користиме зборот
“девелопери“ (developers), не со цел да ги исклучиме, туку да поедноставиме. Доколку имаш корист
од Scrum, можеш да сметаш дека си веќе инволвиран.
Со користењето на Scrum, шемите/обрасците (patterns), процесите и согледувањата кои се восогласност со Scrum рамката, како што е опишано во овој документ, може да бидат пронајдени,применети и запишани. Нивниот опис е надвор од целта на Водичот за Scrum, бидејќи тие секонтекстуално сензитивни и многу се разликуваат помеѓу примените на Scrum. Таквите тактики закористење во рамки на Scrum рамката нашироко се разликуваат и се опишани и на други места.
Ken Schwaber & Jeff Sutherland July 2020

© 2020 Ken Schwaber and Jeff Sutherland
This publication is offered for license under the Attribution Share-Alike license of Creative Commons,accessible at http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode and also described in summary
form at http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/. By utilizing this Scrum Guide, you
acknowledge and agree that you have read and agree to be bound by the terms of the Attribution
Share-Alike license of Creative Commons.

1Цел на водичот за Scrum (Purpose of the Scrum Guide) ............................................................................ 1Дефиниција за Scrum (Scrum Definition) .................................................................................................... 4Теорија на Scrum (Scrum Theory)................................................................................................................ 4Транспарентност (Transparency) ............................................................................................................ 5Испитување (Inspection).......................................................................................................................... 5Адаптација/Прилагодување (Adaptation) ............................................................................................. 5
Scrum вредности (Scrum Values) ................................................................................................................ 5
Scrum Тим (Scrum Team) ............................................................................................................................. 6Девелопери (Developers) ........................................................................................................................ 7Сопственик на продукт (Product owner) ................................................................................................ 7
Scrum Мастер (Scrum Master) ................................................................................................................. 8
Scrum Настани (Scrum Events) .................................................................................................................... 9Спринт (The Sprint) .................................................................................................................................. 9Планирање на спринтот (Sprint Planning) ............................................................................................ 10Дневен Scrum (Daily Scrum) .................................................................................................................. 11Преглед на Спринтот (Sprint Review) ................................................................................................... 12Ретроспектива на Спринтот (Sprint Retrospective) .............................................................................. 12
Scrum Артефакти (Scrum Artifacts) ........................................................................................................... 13Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog) .................................................. 13Обврска: Цел на Продуктот (Commitment: Product Goal) .............................................................. 14Листа на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog) ........................................................... 14Обврска: Цел на Спринтот (Commitment: Sprint Goal) ................................................................... 14Инкремент / Прираст (Increment) ........................................................................................................ 15Обврска: Дефиниција за Завршено (Commitment: Definition of Done) ......................................... 15Завршна белешка ...................................................................................................................................... 16Признанија ............................................................................................................................................. 16Луѓе ..................................................................................................................................................... 16Историја на Scrum Водичот .............................................................................................................. 16За преведувачите (Translator Acknowledgement) ............................................................................... 16Поимник ..................................................................................................................................................... 18Промени во Scrum водичот од 2017 до 2020.......................................................................................... 202Уште помалку наложува ....................................................................................................................... 20Еден тим, фокусиран на Еден продукт ................................................................................................ 20Воведување на Цел на Продуктот (Product Goal) ............................................................................... 20Дом за Целта на Спринтот, Дефиницијата за Завршено и Целта на Продуктот (A Home for Sprint
Goal, Definition of Done, and Product Goal) .......................................................................................... 20
Само-управување над Само-организирање (Self-Managing over Self-Organizing) ........................... 21Три теми за планирање на Спринтот (Three Sprint Planning Topics) ................................................. 21Генерално поедноставување на јазикот за широката публика ........................................................ 213Дефиниција за Scrum (Scrum Definition)
Scrum е лесна и едноставна рамка која им помага на луѓето, тимовите и организациите дагенерираат вредност преку прилагодливи решенија за комплексни проблеми.
Во суштина, Scrum побарува од одговорниот Scrum Мастер (Scrum Master) да се грижи за околината
каде:
1. Сопственикот на Продуктот (Product Owner), подредува активности, односно планирана
работа за решавање на комплексен проблем од Листата со планирани активности заПродуктот (Product Backlog);
2. Во текот на Спринтот (Sprint), Scrum тимот ja претвора избраната работата во Инкремент совредност (Increment of value), односно во Прираст од вредности кој се зголемува со други
вредности (понатаму: Инкремент);3. Scrum Тимот и неговите Засегнати страни, односно Интересенти (stakeholders) гипрегледуваат резултатите и ги прилагодуваат за следниот Спринт;4. Повтори.
Scrum e едноставен. Применувајќи го во облик каков што е, и детерминирајќи ја неговата
филозофија, теорија и структура, со помош на Scrum се исполнуваат целите и се креираат
вредности. Scrum Рамката (The Scrum Framework) е со намера нецелосна, дефинирајќи ги самоелементите кои се неопходни за примена на Scrum теоријата. Scrum е изграден врз колективната
интелигенција на луѓето кои го користат. Правилата на Scrum наместо да им обезбедат детални
инструкции на луѓето, тие ги водат нивните релации и интеракции.
Во граници на рамката можат да се применат различни процеси, техники и методи. Scrum се обвива
околу постоечките практики или пак ги отфрла како непотребни. Scrum ја прави видлива
релативната ефикасност на моменталниот менаџмент, околината и применетите техники на начинсо кој може да се направат подобрувања.

Теорија на Scrum (Scrum Theory)
Scrum е заснован врз емпиризам и “lean thinking” пристапот. Емпиризмот тврди дека знаењето
доаѓа од искуството и носењето одлуки се базира врз она што е веќе опсервирано. “Lean thinking”
пристапот го редуцира губитокот и се фокусира на суштината.
Scrum применува итеративен и инкрементален пристап со цел да ја оптимизира предвидливоста ида го контролира на ризикот. Scrum се занимава со групи на луѓе кои колективно располагаат сосите потребни вештини и стручност да завршат одредена работа и по потреба да ги споделат илистекнат тие вештини.

4

Scrum комбинира четири формални настани (formal events) за Испитување и адаптација, содржаниво рамки на еден сеопфатен настан, односно Спринт. Овие настани функционираат бидејќи иститеги формираат емпириските столбови на Scrum: транспарентност, Испитување (проверка) иприлагодување (адаптација).

Транспарентност (Transparency)Транспарентниот процес и работа мора да бидат видливи за оние кои ја обавуваат и испорачуваат
работата, како и на оние кои ја прифаќаат истата. Со Scrum, важните одлуки се засноваат врзутврдената состојба од неговите три формални предмети. Предметите кои имаат низок степен натранспарентност можат да водат до одлуки кои ја намалуваат вредноста и го зголемуваат ризикот.
Транспарентноста овозможува Испитување. Испитувањета без транспарентот доведува до заблудаи пропаст.

Испитување (Inspection)Предметите на Scrum и прогресот, насочени кон зацртаните цели мора периодично да се испитуваат
(проверат) и внимателно да се детектираат потенцијални несакани отстапувања или проблеми. Зада се поткрепи и помогне испитувањето, Scrum применува чекори во вид на пет настани.
Испитувањето (проверката, инспекцијата) овозможува адаптација. Испитувањето без адаптација сесмета за безначајна. Scrum настаните се дизајнирани да поттикнат промена.

Адаптација/Прилагодување (Adaptation)Доколку било кој аспект од процесот отстапува надвор од прифатливите граници или доколку
крајниот резултат е неприфатлив, процесот кој бил применет или крајниот резултат мора да бидат
коригирани. Коригирањето мора да биде направено најбрзо што може, со цел да бидеминимизирана идната девијација.
Адаптацијата станува многу тешка кога инволвираните луѓе не се овластени или не управуваат
самостојно. Scrum Тимот се очекува да го прилагоди моментот кога ќе се стекне било какво знаење
преку механизмот за Испитување (Inspection).

Scrum вредности (Scrum Values)Успешната примена на Scrum зависи од тоа колку луѓето ќе станат повешти во примената на петте
животни вредности:Посветеност, Фокус, Отвореност, Почит и Храброст

5

Scrum Tимот се обврзува да ги исполни неговите цели и да ја развие меѓусебната поддршка.
Нивниот примарен фокус е активностите, дефинирани во дадениот Спринт, да направат најдобар
можен прогрес при исполнувањето на целите. Scrum тимот и сите засегнати страни се отворени заизвршување на сите активности и предизвици. Сите членови од Scrum Тимот меѓусебно сепочитуваат како вешти и независни луѓе и притоа се почитувани од луѓето со кои работат. Членовите
на Scrum Тимот имаат храброст коректно да ги извршат потребните работи и да работат на тешки
проблеми.
Наведените вредности даваат насоки на Scrum Тимот во поглед на нивната работа, постапки иоднесување. Донесените одлуки, преземените чекори и начинот на кој се користи Scrum треба даги зајакнат овие вредности, а не да ги ослабат или нарушат. Членовите на Scrum Тимот ги учат иистражуваат вредностите додека работат со Scrum Настаните (Scrum Events) и артефактите
(artifacts). Кога овие вредности ќе бидат имплементирани од страна на Scrum Тимот и луѓето со коиработат, емпириските Scrum столбови на транспарентноста, Испитувањета и адаптацијата
оживуваат и градат меѓусебна доверба.

Scrum Тим (Scrum Team)Основната единица на Scrum ја прават мал тим од луѓе, Scrum Тим (Scrum Team). Scrum Тимот сесостои од еден Scrum Мастер (Scrum Master), еден Сопственик на Продуктот (Product Owner) иДевелопери (Developers). Во рамки на Scrum Тимот, не постојат под-тимови или хиерархија, Тоа екохезивна заедница на професионалци, истовремено фокусирана на една цел – крајниот производ,односно Целта на Продуктот (Product Goal).
Scrum тимовите се испреплетено-функционални (cross-functional), односно членовите располагаатсо сите потребни вешти за создавање на соодветна вредност за секој Спринт. Исто така, тиесамостојно управуваат (self-managing), односно самостојно интерно одлучуваат кој, што, кога и какоправи.
Scrum Тимот е доволно мал да биде агилен и доволно голем да заврши значајна работа во рамкина еден Спринт, типично тоа се 10 или помалку луѓе. Генерално, откривме дека помалите тимови
комуницираат подобро и се попродуктивни. Доколку Scrum Тимот стане доволно голем, пожелнода се пристапи кон реорганизација во помали кохезивни Scrum Тимови, при што секој од нив ќебиде фокусиран на ист проект. Како резултат на тоа, тие потребно е да споделат исти краен
производ (Product Goal), Листата со планирани активности за Продуктот (Product Backlog), односно
листа на планирани активности (Product Backlog) и сопственик на производот (Product Owner).
Scrum Тимот е одговорен за сите активности поврзани со производот, од соработка соинтересентите, односно засегнатите страни (stakeholder), верификација, одржување, операции,експериментирање, истражување и развој, како и сѐ останато што би можело да биде побарано.
Тие се структурирани и овластени од организацијата на начин самите да управуваат со нивната

6работа. Работењето во Спринтови во одржливо темпо го подобрува фокусот и конзистентноста на
Scrum тимот.
Целиот Scrum Тим е одговорен за создавање вредност во вид на т.н. употреблив Инкремент (useful
Increment) за секој Sprint. Scrum дефинира три специфични области на одговорност во рамки на
Scrum Тимот: Девелопери (Developers), Сопственик на продуктот (Product Owner) и Scrum Мастер
(Scrum Master).

Девелопери (Developers)Девелоперите се лица во Scrum тимот кои се задолжени за создавање на употреблив Инкремент
(usable Increment) од секаков аспект за секој Sprint.
Специфичните вештини кои се бараат од Девелоперите често се широки и истите варираат возависност од доменот на работа. Во секој случај, Девелоперите секогаш се одговорни за следното:●●●●Креирање план за Спринтот, Листа со планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog);Вгнездување квалитет преку придржување до Дефиницијата за Завршено (Definition ofDone);
Секојдневно прилагодување на нивниот план (на девелоперите) со цел да се исполни
Целта на дадениот Спринт (Sprint Goal) иМеѓусебна распределба на одговорности, на ниво на професионалци.

Сопственик на продукт (Product owner)Сопственикот на продуктот (Product Owner) е одговорен за максимизирање на вредноста напродуктот, како резултат на работењето на Scrum Тимот. На кој начин ова ќе се реализира, може даварира широко низ организациите, Scrum Тимовите и индивидуалците.
Сопственикот на продуктот (Product Owner), исто така е одговорен и за ефикасно управување соЛистата со планирани активности за Продуктот (Product Backlog), кое вклучува:●●●●Развој и експлицитно комуницирање за Целта на Продуктот (Product Goal);Креирање и јасна комуникација за Ставките од Листата на планирани активности заПродуктот (Product Backlog items);Уредување на Ставките од Листата со планирани активности за Продуктот (Product Backlog
Items);
Осигурување дека Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog) етранспарентна, јасна и разбирлива.

7Горе наведената работа, Сопственикот на Продуктот (Product Owner) може да ја заврши самиот илиобврската за тоа може да ја делегира и на други членови од тимот. Независно, Сопственикот наПродуктот (Product Owner) останува одговорен.
За Сопственикот на Продуктот (Product Owner) да успее, целата организација мора да ги почитува
неговите одлуки. Овие одлуки се видливи низ содржината и уредувањето на Листата со планирани
активности за Продуктот (Product Backlog), како и низ мерливиот Инкремент (Increment) приПрегледот на дадениот Спринт (Sprint Review).
Сопственикот на Продуктот (Product Owner) е една личност, не група од луѓе. Тој може да гизастапува потребите на повеќе засегнати страни во Листата со планирани активности за Продуктот
(Product Backlog). Оние кои сакаат промена во Листата со планирани активности за Продуктот
(Product Backlog) можат да ја реализираат истата преку Сопственикот на Продуктот (Product Owner).

Scrum Мастер (Scrum Master)
Scrum Мастерот (Scrum Master) е улога одговорна за воспоставување на Scrum согласно
дефинираното во Scrum Водичот (Scrum Guide). Тие го реализираат тоа преку помагање на секогода ја разберат Scrum теоријата и пракса, заедно во рамки на Scrum Тимот и организацијата.
Scrum Мастерот е одговорен за ефикасноста на Scrum Тимот. Тоа се постигнува преку
овозможување на Scrum Тимот да ги унапреди своите практики во граници на Scrum рамката (Scrum
framework).
Scrum Мастерите се вистински лидери кои го опслужуваат Scrum Тимот и пошироката организација.
Scrum Мастерот му служи на Scrum тимот на повеќе начини, вклучително:●●●●Насочување (Coaching) на членовите од тимот за само-управување и крос-функционалност;Му помага на Scrum Тимот да се фокусира на создавање високо-вредносни Инкременти коија исполнуваат Дефиницијата за Завршено (Definition of Done);Отстранување на пречките за цели за прогрес на Scrum Тимот и,Осигурување дека сите Scrum Настани се реализирани и истите се потврдени, продуктивнии се во рамки на предвиденото време.

Scrum Мастерот му служи на Сопственикот на продуктот (Product Owner) на повеќе начини,вклучително:●Помага да се пронајдат техники за ефикасно дефинирање на Целта на Продуктот (ProductGoal) и ефикасно управување со Ставките од Листата на планирани активности за Продуктот
(Product Backlog items);

8

●
●
●

Му помага на Scrum Тимот да ја разберат потребата од јасна и концизна дефиниција наСтавките од Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog items);Помага при воспоставување на емпириско планирање на продукти во комплексна средина;иЈа олеснува соработката со засегнатите страни согласно барањето или потребата.

Scrum Мастерот му служи на организацијата на повеќе начини, вклучително:●●●●Водење, обука и насочување (Leading, training, and coaching) на организацијата приусвојувањето на Scrum рамката од нејзина страна;Планирање и советување при имплементирањето на Scrum во рамки на организацијата;Помагање на вработените и засегнатите страни да го разберат и применат емпирискиот
пристап за комплексна работа;Отстранување препреки помеѓу засегнатите страни и Scrum Тимовите.

Scrum Настани (Scrum Events)Спринтот е контејнер кој ги содржи сите останати настани. Секој настан во Scrum е формална
можност за разгледување и прилагодување на Scrum артефактите. Овие настани се посебно
дизајнирани со цел да се овозможи потребната транспарентност. Неуспехот да се управува со билокој настан согласно пропишаното, резултира со губење на можноста за Испитување и адаптација
(на Scrum артефактите). Настаните се користат во Scrum за креирање на редовност и заминимизирање на потребата од состаноци кои не се дефинирани во Scrum. Оптимално, за да сепоедностави комплексноста, сите настани се одржуваат во исто време и место.

Спринт (The Sprint)Спринтовите се суштината на Scrum, каде идеите се претвораат во вредности.
Тие се настани со фиксно времетраење од еден месец или помалку, за да се создаде
конзистентност. Новиот Спринт почнува веднаш после заклучувањето (завршувањето) напретходниот.
Целокупната потребна работа за постигнување на Целта на Продуктот (Product Goal), вклучувајќи гоПланирањето на Спринтот (Sprint Planning), Дневните Scrum Состаноци (Daily Scrums), Прегледот наСпринтот (Sprint Review), како и Ретроспективата на Спринтот (Sprint Retrospective), се случуваат ворамки на Спринтот.
Додека трае Спринтот:●●Не се прават промени кои би ја загрозиле Целта на Спринтот (Sprint Goal);Квалитетот не се намалува;

9

●
●

Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog) се преработува согласно
потребите; иСо текот на времето, како се учи повеќе, опсегот може да биде појаснет и повторно
преговаран со Сопственикот на Продуктот (Product Owner).

Со спринтовите се овозможува предвидливост, преку разгледување и прилагодување нанапредокот кон Целта на Продуктот (Product Goal), барем еднаш месечно. Кога видикот на Спринтот
премногу ќе се оддалечи, Целта на Спринтот (Sprint Goal) може да стане неважечка, комплексната
може да се зголеми, а ризикот да порасне. Може да се користат пократки Спринтови за да сегенерираат повеќе циклуси на учење, како и да се ограничат ризикот за трошоци и трудот во помала
временска рамка. Секој Спринт може да се третира како краток проект.
Постојат повеќе практики за предвидување на прогресот, како што се burn-downs, burn-ups иликумулативни текови (cumulative flows). Иако се докажани како корисни, истите не ја заменуваат
важноста на емпиризмот. Во комплексни средини, не е познато што ќе се случува. Само тоа штовеќе се случило може да се користи како основа за донесување одлуки.
Спринтот би можел да се откаже доколку застари неговата цел (Sprint Goal). Само Сопственикот наПродуктот (Product Owner) има овластување да го откаже Спринтот.

Планирање на спринтот (Sprint Planning)Планирањето на Спринтот ја трасира работата која што треба да се изврши за дадениот Спринт.
Планот кој резултира е креиран со меѓусебна соработка на целиот Scrum Тим.
Сопственикот на Продуктот (Project owner) им обезбедува на присутните да бидат подготвени дадискутираат за најважните Ставки (items) од Листата на планирани активности за продуктот (ProductBacklog) и за начинот на кои тие се мапираат во Целта на Продуктот (Product Goal). Исто така, Scrumтимот може да покани и други лица да присуствуваат при Планирањето на Спринтот (Sprint
Planning), со цел да дадат совет.
Планирањето на Спринтот се осврнува на следните теми:Прва тема: Зошто овој Спринт е корисен?
Сопственикот на Продуктот (Product Owner) предлага како би можеле да се зголемат вредноста икорисноста на продуктот во дадениот Спринт. При тоа, целиот Scrum Tим работи на дефинирањетона Целта на Спринтот (Sprint Goal), преку која се прикажува зошто тој Спринт е корисен зазасегнатите страни (stakeholders). Целта на Спринтот (Sprint Goal) мора да биде дефиниран пред дабиде завршено Планирањето на Спринтот (Sprint Planning).
Втора тема: Што може да се направи во овој Спринт?

10Преку дискусија со Сопственикот на Продуктот (Product Owner), Девелоперите избираат Ставки
(items) од Листата на планирани активности за продуктот (Product Backlog) за да ги вклучат вотековниот Спринт. Додека трае овој процес, Scrum тимот може да ги доработи споменатите ставки,со што се зголемува разбирањето и самодовербата.
Изборот, колку ставки можат да се завршат во рамки на Спринтот, може да биде предизвик. Сепак,колку Девелоперите повеќе знаат за нивните перформанси од претходниот ангажман, нивниот
претстоен капацитет и нивната Дефиниција за Завршено (Definition of Done), толку посигурни ќебидат во нивните Предвидувања за Спринтот (Sprint forecasts).
Трета тема: Како ќе се реализира избраната работа?
За секоја избрана Ставка (item) од Листата на планирани активности за продуктот (Product Backlog),Девелоперите ја планираат неопходната работа за да создадат Инкремент кој ја задоволува
Дефиницијата за Завршено (Definition of Done). Ова често се завршува со разложување на Листатана планирани активности за Продуктот (Product Backlog) во помали Ставки за работа кои можат дасе завршат во еден ден или пократко. Начинот на кој што тоа се прави е одлука исклучиво наДевелоперите. Никој друг од тимот не може да им каже како Ставките (items) од Листата напланирани активности за Продуктот (Product Backlog Items) треба да се претвораат во Инкрементиод вредност (Increments of value).
Целта на Спринтот (Sprint Goal), Ставките (items) од Листата на планирани активности за Продуктот
(Product Backlog Items) избрани за Спринтот, како и планот за нивна испорака заедно се нарекуваат
Sprint Backlog (Листата на планирани активности за Спринтот).
Планирањето на Спринтот временски е ограничено на максимум осум часа за едномесечен Спринт.
За пократките Спринтови, ова време обично е пократко.

Дневен Scrum (Daily Scrum)Целта од одржување на Дневниот Scrum (Daily Scrum) е да се провери прогресот кон Целта наСпринтот (Sprint Goal) и по потреба да се прилагоди Листата на планирани активности за Спринтот
(Sprint Backlog), прилагодувајќи ја претстојната планирана работа.
Дневниот Scrum е 15 минутен настан за Девелоперите од Scrum Тимот. За да се редуцира
комплексноста, истиот се одржува во исто време и место, секој работен ден во рамки на Спринтот.
Доколку Сопственикот на Продуктот (Product Owner) или Scrum Мастерот (Scrum master) активно
работат на Ставките (items) во Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog), тиеучествуваат како Девелопери.
Девелоперите можат да ја изберат било која структура или техника која ја сакаат, сè додека нивниот
Дневен Scrum (Daily Scrum) е фокусиран на напредокот кон Целта на Спринтот (Sprint Goal) и истиот

11генерира акциски план за работа за следниот ден. Овој пристап креира фокус и го подобрува
самоуправувањето.
Дневниот Scrum ја подобрува комуникацијата, ги идентификува препреките, промовира брзодонесување на одлуки и како резултат на тоа ги елиминира потребите за други состаноци.
Дневниот Scrum не е единствен дозволен пат Девелоперите да го ажурираат нивниот план. Тие вотекот на денот често се состануваат и дискутираат за повеќе детали околу прилагодувањето ирепланирањето на остатокот работата од Спринтот.

Преглед на Спринтот (Sprint Review)Цела од Прегледот на Спринтот (Sprint Review) е да се провери исходот (outcome) од Спринтот и дасе одредат идните прилагодувања. Scrum Тимот го презентира резултатот од нивната работа наклучните интересенти (key stakeholders) и со нив го дискутира напредокот кон Целта на Продуктот
(Product Goal).
Додека трае Спринтот, Scrum Тимот и клучните засегнати страни (key stakeholders) прегледуваат штобило завршено во тој Спринт и што е променето во нивната околина. Врз база на овие информации,присутните работат на тоа што треба да се прави следно. Исто така, Листата на планирани
активности за Продуктот (Product Backlog) може да се прилагоди за да достигне нови можности
(opportunities). Прегледот на Спринтот е работен процес и Scrum Тимот треба да го разграничи одпрезентација.
Прегледот на Спринтот е претпоследен настан во Спринтот и е временски ограничен на максимум
четири часа за едномесечен Спринт. За пократки Спринтови, овој настан обично е пократок.

Ретроспектива на Спринтот (Sprint Retrospective)Целта од Ретроспективата на Спринтот (Sprint Retrospective) е да ги трасира патеките конзголемување на квалитетот и ефикасноста.
Scrum Тимот прегледува како се реализирал последниот Спринт во поглед на поединците,интеракциите, процесите, алатките, како и нивната Дефиниција за Завршено (Definition of Done).
Разгледуваните елементи често се разликуваат во зависност од доменот на работа. При тоа, сеидентификуваат претпоставките кои водат кон погрешни заклучоци и се истражува нивното
потекло. Scrum Тимот дискутира, што поминало добро во текот на спринтот, на кои проблеми енаидено и како истите се решени (или не се решени).
Scrum Тимот ги идентификува промените кои најмногу би придонеле до подобрува на ефикасноста.
Највлијателните подобрување се планираат за имплементација во најбрз можен рок. Тие дури12можат да се вклучат и во Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog) за следниот
Спринт.
Ретроспективата на Спринтот го заклучува (затвора) Спринтот. Истата е временски ограничена намаксимум три часа за едномесечен Спринт. За пократки Спринтови, овој настан најчесто е пократок.

Scrum Артефакти (Scrum Artifacts)
Scrum артефактите ја претставуваат работата или вредноста. Тие се дизајнирани да јамаксимизираат транспарентноста на клучните информации. Според тоа, секој кој ги прегледува, јаима истата основа за адаптација.
Секој артефакт содржи обврска да обезбеди информација која ја подобрува транспарентноста ифокусот преку кој може да биде измерен прогресот:●●●За Листата на планирани активности за продуктот (Product Backlog), тоа е Целта на Продуктот
(Product Goal).
За Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog), тоа Целта на Спринтот
(Sprint Goal).
За Инкрементите, тоа е Дефиницијата за Завршено (Definition of Done).

Секоја од овие обврски постои со цел да го засили емпиризмот и Scrum вредностите за Scrum Тимоти неговите засегнати страни (stakeholders).

Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog)Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog) е важна, уредена листа соинформации со сè што е потребно да се подобри продуктот. Таа е единствен извор на работа којасе презема од Scrum Тимот.
Ставките од Листата на планирани активности за продуктот (Product Backlog items) кои можат дабидат реализирани од Scrum Тимот во рамките на еден Спринт, се сметаат за спремни за избирањепри Планирањето на Спринтот (Sprint Planning event). Тие обично го достигнуваат ова ниво натранспарентност после прочистување на активностите. Распределбата на Листата на планирани
активности за Продуктот (Product Backlog) е чин на распарчување и понатамошно дефинирање наСтавките од Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog items) во помали имногу попрецизни елементи. Ова е тековен и постојан процес на додавање детали, како што се,опис, редослед и големина. Атрибутите често се разликуваат во зависност од доменот на работа.
Девелоперите кои ќе ја извршуваат работата се одговорни за одредување на количината.
Сопственикот на Продуктот (Product Owner) може да влијае врз Девелоперите помагајќи им да јаразберат истата (работата) и да најдат компромис.

13Обврска: Цел на Продуктот (Commitment: Product Goal)Целта на продуктот (Product Goal) ја опишува идната состојба на продуктот што може да послужи
како таргет за планирање на Scrum Тимот. Целта на продуктот (Product Goal) се содржи во Листатана планирани активности за Продуктот (Product Backlog). Со остатокот од Листата на планирани
активности за продуктот (Product Backlog) се дефинира „што“ ќе биде остварено со Целта наПродуктот (Product Goal).
Производот е возило за испорака на вредност. Има јасна граница, познати засегнати
страни, добро дефинирани корисници или клиенти. Производот може да биде услуга,физички производ или нешто поапстрактно.
Целта на Продуктот (Product Goal) е долгорочна цел на Scrum Тимот. Тие мора да остварат (илиотфрлат) една цел, пред да ја преземат следната.

Листа на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog)Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog) се состои од Целта на Спринтот (Sprint
Goal) (зошто), сет од Ставки од Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog
items) планирани за реализација во рамки на Спринтот (што), како и акциски план за испорака наИнкрементот (како).
Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog) е план од и за Девелоперите. Тоа ејасно видлива слика во реално време за работата кои што Девелоперите планираат да ја завршатво рамки на спринтот, со цел да ја остварат Целта на Спринтот (Sprint Goal). Како резултат на тоа,Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog) се ажурира во текот на Спринтот, какосе сознава повеќе. Треба да има повеќе детали за да може да се прегледа нивниот прогрес воДневниот Scrum (Daily Scrum).

Обврска: Цел на Спринтот (Commitment: Sprint Goal)Целта на Спринтот (Sprint Goal) е единствена цел за Спринтот. Иако Целта на Спринтот (Sprint Goal)обврска на Девелоперите, истата обезбедува флексибилност во поглед на точната работа, потребназа реализација на истата (Целта на Спринтот). Целта на Спринтот, исто така креира кохерентност
(поврзаност) и фокус, охрабрувајќи го Scrum Тимот да работи заедно, наместо на одвоени
инцијативи.
Целта на Спринтот е креирана за време на настанот - Планирање на Спринтот (Sprint Planning event)и тогаш е вклучена во Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint Backlog). Додека
Девелоперите работат во текот на Спринтот, тие во предвид ја имаат Целта на Спринтот (Sprint Goal).
Доколку се востанови дека работата е различна од очекувањата, тие соработуваат и преговараат соСопственикот на Проектот (Product Owner) за да го договорат опсегот Планираните активности за

14Спринтот (Sprint Backlog) во рамки на Спринтот, без притоа да ја загрозат Целта на Спринтот (Sprint
Goal).

Инкремент / Прираст (Increment)Инкрементот е чекор поблиску кон Целта на Продуктот (Product Goal), Секој Инкремент е додаденна сите претходни и е темелно проверен, обезбедувајќи сите Инкременти да функционираат
заедно. Со цел да се испорача вредност, Инкрементот мора да биде употреблив.
Во рамки на Спринтот може да се создадат повеќе Инкременти. Збирот на Инкрементите епрезентиран при Прегледот на Спринтот (Sprint Review), поддржувајќи го емпиризмот. Како и да е,Инкрементот може да биде испорачан на засегнатите страни (stakeholders) пред крајот на Спринтот.
Прегледот на Спринтот (Sprint Review) никогаш не смее да биде разгледуван како порта преку којаби се испорачувала вредност.
Работата не може да биде разгледана како дел од Инкрементот се додека не ја исполни
Дефиницијата за Завршено (Definition of Done).

Обврска: Дефиниција за Завршено (Commitment: Definition of Done)Дефиницијата за Завршено (Definition of Done) е формален опис на состојбата на Инкрементот когатој ги достигнува критериумите за квалитет, задолжителни за продуктот.
Моментот кога Листата на планирани активности за продуктот (Product Backlog) ја задоволуваат
Дефиницијата за Завршено (Definition of Done), е момент кога Инкрементот се раѓа.
Дефиницијата за Завршено (Definition of Done) обезбедува транспарентност, споделувајќи секому
информација која работа била завршена како дел од Инкрементот. Доколку некоја Ставка (Item) одЛистата на планирани активности за продуктот (Product Backlog) не ја исполнува Дефиницијата наЗавршено, не може да биде пуштена (released), ниту пак презентирана при Прегледот на Спринтот
(Sprint Review). Наместо тоа, истата се враќа во Листата на планирани активности за продуктот
(Product Backlog) за понатамошно разгледување.
Доколку Дефиницијата за Завршено (Definition of Done) за некој Инкремент е дел од стандардитена организацијата, сите Scrum Тимови мора да го прифатат тоа како минимум. Доколку не стандардна организацијата, Scrum Тимот мора да креира Дефиниција за Завршено (Definition of Done),соодветна за продуктот.
Девелоперите се обврзани да се придржуваат на Дефиницијата за Завршено. Доколку повеќе ScrumТимови работат заедно на некој продукт, тие мора заеднички да дефинираат и усогласат истаДефиниција за Завршено.

15Завршна белешка
Scrum e бесплатен и е понуден во овој Водич. Scrum рамката, како што е опишано овде, енепроменлива. Иако е возможна имплементација само на делови од Scrum, резултатот не е Scrum.
Scrum постои само во неговата потполност и функционира и како контејнер за останати техники
методологии и пракси.

Признанија
ЛуѓеОд илјадниците луѓе кои придонесоа за Scrum, би ги издвоиле основоположниците: Jeff Sutherlandкој работеше со Jeff McKenna и John Scumniotales, и Ken Schwaber кој работеше со Mike Smith и Chris
Martin, и сите оние кои работеа заедно. Многу други придонесоа во наредните години и без нивна
помош Scrum не би бил унапреден како што е денес.

Историја на Scrum Водичот
Водичот за Scrum (The Scrum Guide) го документира Scrum како развиен, надградуван и постојано
одржуван повеќе од 30 години од страна на Jeff Sutherland и Ken Schwaber. Останатите извори
обезбедуваат шеми (patterns), процеси и согледуваат на кој начин може да се комплетира Scrumрамката. Ова може да ја зголеми продуктивноста, вредноста, креативноста и задоволството одрезултатите.
Комплетната историја на Scrum е опишана и на други места. За да оддадеме почит кон првите места
каде што беше испробан и докажан Scrum, ќе ги спомнеме Individual Inc., Newspage, Fidelity
Investments и IDX (сега GE Medical).

За преведувачите (Translator Acknowledgement)Овој водич е преведен од оригиналната Англиски верзија, креирана од погоре наведените
девелопери (developers). Соработници:-Влатко Петревски
o Е-mail: vlatko.petrevski@gmail.com
o LinkedIn: www.linkedin.com/in/vlatkopetrevski-Асистент: Александра Петревска
o Е-mail: astoilkovska@yahoo.com
o LinkedIn: www.linkedin.com/in/aleksandrapetrevska

This guide has been translated from the original English version provided by the developers acknowledged
above. Contributors to:16-

Vlatko Petrevskio Е-mail: vlatko.petrevski@gmail.com
o LinkedIn: www.linkedin.com/in/vlatkopetrevski-

Assistant: Aleksandra Petrevskao Е-mail: astoilkovska@yahoo.com
o LinkedIn: www.linkedin.com/in/aleksandrapetrevska

17Поимник
Англиски

Македонски

ArtifactsАртефакти
(буквален превод:ракотворби)Насочување, „Коучинг”Дневните Scrum
Daily ScrumsСостаноци
Дефиниција за
Definition of DoneЗавршено
DeveloperДевелопер

Дополнително појаснување
Артефакти се информации кои Scrum тимот изасегнатите страни ги користат за детализирање напроизводот кој се развива, акциите кои треба да сеизвршат и кои се вршат додека трае проектот. Тоасе елементи со кои е опишана работата и коипомагаат да се споделат суштинските информации
/ вредности за проектот со инволвираните страни.
Според Scrum, постојат три Артефакти: ProductBacklog, Sprint Backlog и Инкременти.

Coaching

IncrementИнкремент

InspectionИспитување,Инспекција, Проверка,Контрола

lean thinking“lean thinking”

PatternsОбрасци, ШемиЛистата со планирани
активности заПродуктот („Продукт
Беклог“)Ставките од Листата напланирани активностиза Продуктот
Сопственик наПродуктот

Product Backlog

Product Backlog
items
Product OwnerДефиниран прифатлив критериум, кој важи засекој член од тимот.
Инкремент е прираст на вредности, каде вредностасе зголемува со друга вредност. Инкрементот езбир на сите завршени Ставки (Items) од Листата напланирани активности за Продуктот (ProductBacklog) во рамки на тековниот Спринтот,вклучително и вредноста на Инкрементите од ситепретходни Спринтови.
Lean thinking (Принцип на „Слабо“ размислување) ерамка за трансформирање, која има за цел даобезбеди нов начин на размислување за тоа какода се организираат човечките активности за даиспорачаат повеќе придобивки за општеството,како и вредности за поединците, елиминирајќи гизагубите.
--18

Scrum Events
Scrum framework
Scrum MasterScrum Team
Scrum Theory

Scrum Настани
Scrum рамка
Scrum Мастер
Scrum ТимТеорија на Scrum

SprintСпринт

Sprint Preview
SprintRetrospectiveЛистата со планирани
активности заСпринтот („Спринт
Беклог“)Предвидувања заСпринтотЦел на СпринтотЦел на Спринтот
Планирање наСпринтот
Преглед на Спринтот
Ретроспектива наСпринтот

StakeholdersЗасегнати страни

The Product Goal
The Scrum GuideЦел на Продуктот
Водич за Scrum

Sprint Backlog

Sprint forecasts
Sprint Goal
Sprint Goal
Sprint PlanningСпринт е временски предефиниран итеративен
циклус, во чии рамки однапред планираните
активности се одвива во континуитет, согласно
правилата опишани во Водичот за Scrum.
-Интересенти, лица кои имаат некој интерес воврска со проектот, односно на било кој начин сезасегнати со истиот.
-19Промени во Scrum водичот од 2017 до 2020Уште помалку наложуваНиз годините, Scrum водичот почна малку повеќе да наложува (стана нормативен). Верзијата од2020 цели да го врати Scrum повторно да биде минимално-доволна рамка, преку отстранување или„омекнување“ на пресприктивниот (насочувачкиот, нормативниот) јазик. На пр. отстранети сепрашањата од Дневниот Scrum (Daily Scrum), ублажен е јазикот околу „PBI (Product Backlog Item)“атрибутите (атрибутите на Ставките од Листата на планирани активности за Продуктот), ублажен ејазикот околу ретро-Ставките во Листата на планирани активности за Спринтот), скратена есекцијата за откажување на Спринтот итн.

Еден тим, фокусиран на Еден продукт
Целта беше да се елиминира концептот на одвоени тимови во рамки на тимот што доведе до„ополномоштување (proxy)” или до однесување како „ние и тие“ помеѓу Сопственикот на Продуктот
(PO – Product Owner) и Девелоперскиот Тим (Dev Team). Сега постои само еден Scrum Тимфокусиран на иста цел со три различни типови на одговорности: Сопственик на Продукт (PO –Product Owner), Scrum Мастер (SM) и Девелопери (Developers).

Воведување на Цел на Продуктот (Product Goal)Верзијата 2020 на Scrum Водичот го воведува концептот на Цел на Продуктот (Product Goal) за даобезбеди фокус на Scrum Тимот врз цел со поголема вредност. Секој Спринт треба да го приближи
Продуктот кон Севкупната Цел на Продуктот (overall Product Goal).

Дом за Целта на Спринтот, Дефиницијата за Завршено и Целта наПродуктот (A Home for Sprint Goal, Definition of Done, and Product
Goal)Претходната верзија на Scrum водичот ги опишуваше Целта на Спринтот (Sprint Goal) иДефиницијата за Завршено (Definition of Done), но не им беше даден идентитет. Тие не беа сосема
артефакти, но донекаде беа поврзани со артефактите. Со дополнувањето со секцијата Цел наПродуктот (Product Goal), верзијата од 2020 дава повеќе појаснување. Секој од трите Артефакти сегасодржи „обврски“ кон нив. За Листата на планирани активности за Продуктот (Product Backlog) сегатоа е Целта на Продуктот (Product Goal), за Листата на планирани активности за Спринтот (Sprint
Backlog) тоа е Целта на Спринтот (Sprint Backlog), а Инкрементот (Increment) ја има Дефиницијата заЗавршено (Definition of Done) (сега без наводници*, *појаснување: во верзијата од 2017 беше„Завршено“, а во 2020 е Дефиниција за Завршено). Тие постојат за да донесат транспарентност ифокус кон напредокот на секој артефакт.

20Само-управување над Само-организирање (Self-Managing over SelfOrganizing)Претходната верзија на Scrum водичот се однесуваше на Девелоперските тимови како самоорганизирани (Self-Organizing), избирајќи кој и како ќе работи. Со повеќе фокус на Scrum Тимот,верзијата од 2020 го акцентира само-управувањето (Self-Managing) на Scrum Тимот, избирајќи кој,како и на што ќе работи.

Три теми за планирање на Спринтот (Three Sprint Planning Topics)Покрај темите „Што“ (What) и „Како“ (How), наменети за Планирање на Спринтот, какодополнување, верзијата 2020 на Scrum Водичот става акцент на трета тема – „Зошто“ (Why), која сеоднесува на Целта на Спринтот (Sprint Goal).

Генерално поедноставување на јазикот за широката публика
Scrum Водичот 2020 го стави акцентот на елиминирање на непотребните и комплексните искази, иги отстрани сите останати претпоставки за ИТ работата (пр. тестирање, систем, дизајн, барања
итн.). Водичот за Scrum сега има помалку од 13 страници.

21