Pli kaj pli da krudmaterialoj por
historiaj esploroj, kaj ...

Esperantologia Konferencola 100-a UK, Lillo, Francio
2015-07-30

GOTOO Hitosi
1enkonduke
Esperanto-Japana Vortaro
2006, JEI

Premio Ossaka 2006

2

enkonduke
Shibata Iwao kaj Gotoo Hitosi (red),
Biografia Leksikono de laEsperanto-Movado en Japanio
Hituzi-syobô, 2013
Ampleksa verko traktanta ĉ. 2900
iamajn japanajn esperantistojn
Premio Ossaka 2014
Diplomo pro Elstara Agado 20143

samtempaj dokumentoj kiel
krudmaterialoj
diversspecaj, sed unuavice gazetoj:

La Japana Esperantisto (JEA) 1906-1919
La Revuo Orienta (JEI) 1920la plejparto (jarkolektoj post 1923) estis, feliĉe por mi, facile alirebla(sed por multaj ne).

20-a jarcento:
Represoj de gazetoj
Literatura Mondo 1922-1949
Tokio: Kooperativo por Represo de Literatura Mondo, 1969 –1976

Tempo 1934-1940
Nagojo: Nagoja Esperanto-Centro 1982
La Esperantisto 1889-1895
Hildesheim: Olms, 1988 (R. Haupenthal)5

ludovikito (itô kanzi)
plena verkaro de zamenhof

respresoj de:
Lingvo Internacia 1895-1902
L’Espérantiste 1898-1902
6

21-a jarcentosurretigo de malnovaj dokumentoj
En Japanio:
Nacia Parlamenta Biblioteko
Nacia Arkivo
aliaj bibliotekoj, universitatoj, ĵurnalejoj, ktp.
inkluzive de esperantaĵojankaŭ alilande, sed malfacilas akiri koncernajn
informojn, kaj malhelpas foje lingvaj baroj.

surretigo de malnovaj dokumentoj
en EsperantioAŭstria nacia biblioteko
http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/19056.htm

Bitoteko - gazetoteko
http://bitoteko.esperanto.es:8080/jspui/handle/11013/7

Scienca Revuo
https://scienca-revuo.info/issue/archiveMondvojaĝantoj en la unua duono de la 20-a jc.
Bohumil Pospíšil 1902? - ?
ĉeĥa ĵurnalisto, 1928/1929 en Japanio

Joseph R. Scherer 1901 – 1967
svisa-usona bankofcisto-preleganto, 1930 en Japanio

Lucien Péraire 1906 - 1997
franca laboristo-biciklisto, 1930 en Japanio

Gaspard Marin 1883 - 1969
belga-brita anarkiisto-etnologo, 1935-1936 en Japanio
9Edmund Zscheile
Lejpzig-devena poeto-aktoro, survoje de planata 7-jarapieda mondvojaĝo ekde 1923, en akompano deWilhelm Pelz

1926-09-25 alveno al Nagasaki
kunsidoj kun lokaj esperantistoj en Nagasaki,
Kurume, Hukuoka, Kobe, Osaka, Kameoka,Mie, Nagoya, Jokohamo, Tokioen decembro forveturo al Tajvano
La Revuo Orienta 1926.11-1927.1

10

Edmund Zscheile (en Japanio)
Bonveniga kunsido por Zscheile en Hukuoka,
1926-10-07(RO 1926.11)

Edmund Zscheile (en Japanio!)Aŭstria Nacia Biblioteko
http://data.onb.ac.at/rec/baa5347329
Leipziger Esperantisten zu Besuchin Japan, Kurume 1926
Gruppenfoto: Edmund Zscheile
und Wilhelm Pelz mit den Japanern
Kidozaki, Ha-ja-mi und Fukujiro
Isamu anlässlich ihres Besuchs
in Kurume-shi ;1926

Edmund Zscheile (en Germanio)Aŭstria Nacia Biblioteko
http://data.onb.ac.at/rec/AC07793683

Zu Fuß und Schiff ums Erdenrund : kurzer Bericht meiner
siebenjährigen Weltwanderung 1923-1930 ;Radiovortrag gehalten im mitteldeutschen Rundfunk
Leipzig
Zscheile, Edmund
Leipzig ;[1937]

Edmund Zscheile (en Ĉinio)
http://www.espero.com.cn/old/epch/05e/05e03k/esperantujo3-10e.htm

Lusin kaj Esperanto
En kunveno de esperantistoj en Kantono de HOU ZHIPING
Meze de januaro 1927, Lusin venis al Kantono kaj laboris kiel dekano
de la literatura fakultato de Zhongshan-universitato. Tiam en
Kantono la Esperanta movado estis pli vigla ol tiu en Pekino kajpli ol 20 lernejoj instruis Esperanton. ... Ghuste tiam oni preparis
kunvenon por bonvenigi Zeihile, germanan esperantiston kajpoeton piedvojaghantan tra la mondo. Li ekiris de Germanio enla 1-a de augusto 1923 kaj travojaghis jam 27 landojn. Post tri kaj
duona jaroj li venis al Kantono.
En la kunveno Lusin faris paroladon subtenantan Esperanton.
El tio oni povas vidi lian altan takson al Esperanto.
14

Edmund Zscheile (en Aŭstralio)
La suda kruco 1928.04.10
SYDNEY, N.S.W. -- ... S-ro Edmund Zscheile, atingis Sydneyĝustatempe por partopreni la kunvenon je 1a. de Marto. ..., s-roZcheile en dekminuta parolado informis membrojn pri la kialoj delia vojaĝo kiu jam daŭris preskaŭ 5 jarojn kaj montris kielaŭtentikaĵo librojn kun subskriboj, sigeloj kaj stampiloj zorge
ordigitaj laŭ landoj, el ĉiuj terpartoj escepte Ameriko, kiun li nun
alvojaĝas. Li kreis bonan, fidindan impreson.
Ĵaŭdon, la 15a., ... Je la dua parto, s-ro Zcheile, ..., daŭrigis sianrakonton ... kaj interese skizis okazintaĵojn spertitajn en Rusujo,Manĉurio, Ĉinujo, Japanujo, Formoso, Filipinoj, Siamo, Hindujo
kaj Cejlono, de kie li iris al Aŭstralio. -- Sydneyanoj gajnis trefavoran opinion pri tiu migrulo pro sia kvieta, neenŝovemamaniero kaj deziras ĉiun bonon al li. La 23an de Marto li
forvojaĝis per “Marama” al Auckland, Nov-Zelando, survoje alFiĝi, Samoo kaj San Francisko. ...
15

Edmund Zscheile (en Japanio!)

The Australian Esperantist 1981, aprilo-majo

16Edmund Zscheile (en Aŭstralio)
Nacia Biblioteko de Aŭstralio, dank’ al S-ro Terry Manley
http://trove.nla.gov.au/

Konklude
Pli kaj pli da krudmaterialoj por historiaj esploroj,
rete alireblaj
Pli kaj pli da eblecoj (ankaŭ por studoj pri lingva
evoluado)sed:malfacilas akiri koncernajn informojn
malhelpas foje lingvaj barojserĉado ne ĉiam facila (pdf-dosieroj ofte simple
bildoj!)Pli kaj pli da krudmaterialoj por
historiaj esploroj

Koran dankon
pro via afabla aŭskultado19