De waanzin van ons starre levenspatroon
De huidige praktijk
Voor velen is het 5 dagen in de week van maandag tot en met vrijdag het geval: Werken
van half negen tot vijf. Dat werk is vaak op enige
afstand van de woonplaats, waardoor lopen offietsen niet comfortabel is. We schuiven dus
massaal met onze auto's aan in de file of weproppen ons in overvolle, vertraagde, treinen.
Als we dan vrij zijn, dan zijn we bijna allemaal
tegelijk vrij en staan we in de drukte in het
winkelcentrum, het attractiepark of liggen we rij aanrij op het strand
Meer flexibiliteit nodig
Door met meer flexibiliteit dit starre patroon te veranderen kunnen we ons leven veel rustiger
maken.
Het huidige ritme van de 5-daagse werkweek met daarna de 2 vrije dagen van het
weekeinde zal doorbroken moeten
worden.
Laten we overschakelen naar een ander
schema waarbij het onderscheid tussen
werkweek en weekeinde doorbroken
wordt. Laten we niet steeds op dezelfde
dagen gaan
werken, naar school gaan en vrije tijd besteden.
4 dagen op, 3 dagen af. Dat dan voor iedereen op verschillende dagen. Dus geen
onderscheid meer tussen werkdagen en weekeinde.
Enkele voorbeelden:
Persoon A werkt van zondag tot en met woensdag en is dan dus van donderdag tot en met
zaterdag vrij. Deze persoon heeft kinderen en kiest daarvoor een school met lesdagen dieaansluiten op zijn of haar werkschema, of eventueel het werkschema van een partner.
Voor wie een partner heeft is het vanzelfsprekend fijn wanneer de vrije dagen van elkaar(gedeeltelijk) kunnen overlappen. Dat is belangrijk om rekening mee te houden.
Persoon B studeert aan een universiteit met een studieschema van donderdag tot en met
zondag, met dus vrije dagen van maandag tot en met woensdag. Deze persoon gaat naast
het studeren graag uit en vind sociale contacten waardevol. Uitgaan gebeurd op de zondag-,maandag of dinsdagavond, bijvoorbeeld samen met studiegenoten. Daarnaast zal deze
persoon bij het uitgaan anderen ontmoeten die op dezelfde dagen vrij zijn. Sociale contacten
onderhouden is dus geen probleem.
Persoon C werkt van vrijdag tot en met maandag en is van dinsdag tot en met donderdag vrij.
Deze persoon doet graag aan sport in verenigingsverband en kiest dus voor een vereniging
met clubdagen die passen in zijn of haar werkschema. Hier komt hij of zij dan dus ook weer
anderen tegen die volgens hetzelfde schema werken of studeren.
Wel heeft dit voor de sport als nadeel dat competities moeilijker te spelen zijn. Een andereopzet hiervan zal bedacht moeten worden.
Het zal natuurlijk voor kunnen komen dat men wil afspreken met iemand die volgens een
ander schema leeft. Omdat men 3 dagen in de week vrij heeft is de kans al groter dat de vrije
dagen van elkaar overlappen. Daarnaast hebben we natuurlijk ook snipperdagen die
daarvoor gebruikt kunnen worden.
Voor velen zal dit in eerste instantie onprettig in de oren klinken, maar dit systeem heeft zoveel voordelen. En laten we niet vergeten; Er zijn nu ook mensen die in het weekeindewerken. Die ondervinden daar nu vaak hinder van. Die hinder is verdwenen als het
onderscheid tussen werkweek en weekeinde niet meer wordt gemaakt.
De 24 uren van de dag kunnen ook nog beter benut worden. De meeste mensen leven het
liefst overdag, maar een niet te onderschatten deel van debevolking is avond- of nachtmens en zou best op die tijden
willen werken. Dat is nu vaak niet mogelijk, omdat er op dietijden geen passend werk voor hen is.
Aan ploegendiensten met steeds wisselende werktijden moet
een einde komen. Het steeds op andere tijden moeten
slapen en waken is ongezond.
Voordelen van 4 dagen op, 3 dagen af
Er komt een betere spreiding van de huidige drukke momenten. Geen piekbelastingen meer.
Dat leidt tot veel meer efficiëntie. Dat is dan ook de rede waarom met een 4-daagse
werkweek volstaan kan worden.
Veel kleine (oproep)banen met te weinig uren om er van te kunnen leven, die nodig zijn om
drukte op piekmomenten op te vangen, kunnen volledige banen met een vast rooster
worden.
Er is minder infrastructuur (denk daarbij niet alleen aan
wegen en spoorlijnen, maar bijvoorbeeld ook aanelektriciteitscentrales en dataverbindingen) nodig die
alleen maar op drukke momenten volledig wordt benut.
De horeca kan veel voordelen halen uit het verdwijnen
van het vaste weekeinde. Wanneer er gedurende dehele week vrij veel mensen niet hoeven te werken zijn de rustige doordeweekse dagenverleden tijd.
Nog meer voordelen kunnen behaald worden met het opheffen van feestdagen. Daarvoor inde plaats worden dit vrij te kiezen snipperdagen. Waarom massaal op 25 december
uitgebreid gaan eten? Op een andere dag kan dat toch ook. Nu is het zo dat feestdagen voor
veel werkdruk zorgen. Er worden dan veel uitzendkrachten ingezet, maar wanneer
feestdagen zoals kerst, nieuwjaar of pasen voorbij zijn is er geen werk meer voor diemensen. Daarom is het beter om piekmomenten in ons consumptiepatroon te spreiden.
Extra voordelen door wonen bij het werk
Nog meer voordelen zijn te behalen door niet alleen onze werktijden aan te passen, maar
daarnaast de afstand tussen wonen en werken te verkleinen. We moeten minder verspreid
over het land gaan wonen, maar geconcentreerd op plaatsen waar veel werk is.

In Nederland is het maar op weinig plaatsen echt leegmaar nergens is het land zo dicht bevolkt als
bijvoorbeeld Manhattan of de grote Chinese steden.
Daar komt nog bij dat de Nederlandse stedelijke
gebieden vaak uit verschillende gemeentes bestaan,
waardoor infrastructuur niet goed op elkaar aansluit.
Zeker als het gaat om openbaar vervoer is dat het
geval. In één stedelijk gebied bestaat het openbaar
vervoer vaak uit allerlei verschillende netwerken dienauwelijks met elkaar verbonden zijn. Er moeten dus
echte grote steden komen in Nederland. Stedelijke
gebieden die nu uit verschillende gemeentes bestaan,
maar feitelijk één aaneengesloten geheel vormen,
moeten ook bestuurlijk één geheel worden.
Het leven in een grote stad heeft veel voordelen. Onderandere dat er vaker werk op loop- of fietsafstand is. Het
heeft ook voordelen voor de landelijke gebieden. Diekunnen hierdoor echt landelijk blijven.

In die grote stad is het ook veel makkelijker om, wanneer het eerder beschreven schema van
werkdagen en vrije dagen wordt aangehouden, naast het werk een sociaal leven te hebben.
In de grote stad is de kans namelijk groter dat er mensen die op dezelfde dagen vrij zijn bij
elkaar in de buurt wonen.
Omdat een baan voor het leven niet meer vaak voorkomt en het niet in alle gevallen mogelijk
is om snel in de eigen woonomgeving ander werk te vinden moeten
werkzoekenden langer de gelegenheid krijgen om een nieuwebaan in de buurt te vinden. Werkzoekenden moeten niet meer
gedwongen worden om een baan ver van de eigen
woonplaats te accepteren.
Wie het wil moet makkelijker kunnen verhuizen om op die
manier in de buurt van het werk te kunnen gaan wonen.
Voor wie extra flexibel wil zijn is een verplaatsbare woning een
uitkomst. Denk hierbij aan flatgebouwen die alleen uit
een casco, trappenhuis, lift en aansluitingen voor nutsvoorzieningen bestaan. In dat casco
zouden containerwoningen in- en uitgeschoven kunnen worden. Verhuizen wordt zo wel heel
makkelijk.
Waterwoningen zijn ook verplaatsbaar. Die kunnen dus een belangrijke rol gaan spelen,waardoor er ook meer ruimte ontstaat voor waterberging in tijden van extreem veel regen.
NadelenVooral onze vrijtijdsbesteding zal er anders uit gaan zien. Er zal minder ruimte komen voor
grootschalige evenementen, want het zal niet vaak gebeuren dat er zeer grote groepen

mensen tegelijk vrij hebben. Aan onze steeds
grotere behoefte om massale evenementen te
bezoeken kan dus niet meer worden voldaan.
Daarvoor in de plaats zullen we dat soort dingenmoeten spreiden. Het hele jaar door regelmatig
naar een kleinschalig evenement in plaats vaneen paar keer keer per jaar met duizendentegelijk alle registers opentrekken. Meer
kleinschaligheid betekent wel minder
veiligheidsrisico's, met als gevolg minder
ongelukken en minder inzet van beveiliging enpolitie.

Aan de wens van gelovigen om op bepaalde dagen een rustdag te hebben kan niet meer
altijd tegemoet gekomen worden. Die rustdag zal nog wel gehouden kunnen worden, maarniet altijd op dezelfde dag.
Het dichter op elkaar wonen zal niet iedereen prettig in de oren klinken. Een huis met een tuingeniet nog steeds de voorkeur. Een ruim en zonnig balkon kan echter heel plezierig zijn.
Zeker als er extra lang van die zon genoten kan worden, dankzij veel minder reistijd en meer
vrije dagen. Als er minder auto's op straat zijn is het veiliger en is er meer ruimte voor
openbaar groen waar kinderen kunnen spelen. Ook al is er een prachtig balkon; een kind zal
toch een keer ergens anders willen spelen.
Nederland is geen eiland dat niets met de rest van Europa en de wereld te maken heeft. Een
grootschalige aanpak is dus gewenst.
Economische gevolgen
Vooral bedrijven die nu profiteren van de aanleg van infrastructuur, die nodig is om pieken op
te vangen, zullen met minder omzet te maken gaan krijgen. Uiteindelijk krijgen hierdoor veel
meer bedrijfstakken met teruggang te maken.
De automobielindustrie en oliesector zullen de gevolgen van een verminderde behoefte aan
autorijden flink gaan merken.
Werkzoekenden meer tijd geven om werk in de buurt te vinden kan extra kosten met zichmee brengen, omdat er daardoor aan sommige mensen langer een uitkering gegeven zal
moeten worden.
Tegelijkertijd levert het efficiënter gebruiken van tijd en infrastructuur veel besparingen op.

Dankzij deze compensatie zal de teruggang per saldo
meevallen. Daarnaast is er, dankzij de 4-daagse
werkweek voor meer mensen werk, dus minder
structurele werkloosheid. Wanneer mensen door het
wegvallen van spanningen, veroorzaakt door lange
werkdagen, gezonder leven zijn mensen minder vaakziek.
Niet te vergeten is het milieu een grote winnaar bij dezeveranderingen. Het mag dan wel zo zijn dat "groen" en"duurzaam" erg modieus zijn; Wat echt noodzakelijk isvoor de toekomst van de aarde en haar bewoners is een
sterke teruggang van het gebruik van grondstoffen. Dat
kan hiermee bereikt worden.
Er zal dus wel sprake zijn van een reële economische teruggang, maar daar staat eengelukkiger leven tegenover.

Jeste Steur 2010 / 2014
j_s_t@jeste.eu