15. Зөгийн балны нэмүүөртгийн сүлжээЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

15-1. Баг болцгооё ......................................................................................... 237
15-2. Хамтрах аргаар ашгаа нэмэгдүүлэх ................................................... 238236

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА15-1. Баг болцгооёТа бусадтай хамтрах тухай бодож байна уу? Зөгийн бал үйлдвэрлэх явцад
ганцаараа хийж амжихгүй зарим зүйл дээр бусадтай хамтрах нь илүү ихийг
хийх, шинэ зах зээлийг бий болгох зэрэг боломжууд нээгдэж магадгүй юм.
Танай аж ахуйд зөгийн бал бэлтгэгдэээд улмаар бэлэн бүтээгдэхүүн бийболох үйл ажиллагаанд хэнтэй хамтарч байгаагаа бодож үзье.

Мөн дээрх хүмүүсээс гадна жишээлбэл шаардлагатай үед зөвлөж
туслах орон нутгийн захиргааны хүмүүс, хачигтай тэмцэхэд зааварчлахмэргэжилтэн, санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэгч, зөгийн аж ахуй болон зөгийн балбүтээгдэхүүнтэй холбогдох журам заавар боловсруулах мөн хэрэгжүүлэх төрзахиргааны байгууллага зэрэг талууд танай үйл ажиллагаанд оролцож байдаг.
Жишээ: Хэрэв таныг олон салбар бүхий зэрэглэл өндөртэй супермаркетад
борлуулалт хийхээр хандахад тэндээс салбар 50 дэлгүүр бүрт рапсын балыг180 гр, 350 гр–аар тус бүр 40 ширхгийг 5-10 дугаар сарын хооронд сар бүрнийлүүлэх шаардлага тавибал та яах вэ?
Супермаркетууд ихэвчлэн бүтэн жилээр борлуулалтын төлөвлөгөө
гаргадаг. Сүлжээ дэлгүүрийн бүх салбарт төрөл бүрийн бүтээгдэхүүн байнга
байх нь чухал байдаг. Ийм хүсэлт ирэх нь энгийн асуудал юм. Энэ тохиолдолд
танд нэг жилийн борлуулалтанд 6 тонноос их зөгийн бал үйлдвэрлэх
шаардлага үүсэж байна.
237

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГАМөн гадаад дахь зөгийн балүйлдвэрлэгчээс Монголын зэрлэг
цэцэгсийн гаралтай зөгийн бал 20тонныг авахыг хүсвэл яах вэ?
Эсвэл өндөр зэрэглэлийн зочид
буудлаас маш бага хэмжээтэй
шилэнд савлагдсан цайвар тунгалаг
өнгөтэй, байгалийн сэнгэсэн зөөлөн
үнэртэй бал хүсэж байгаа бөгөөд
түүнийг үнэт эдлэлийн сав мэттансаг хайрцагтайгаар бэлтгээд өгөөч гэвэл та яах вэ?
Энэ бол боломжгүй зүйл гэж та эхнээсээ л бууж өгдөг үү?
Гэхдээ зөгийн балаа тус супермаркетад хоёулаа хамтраад
нийлүүлэх найз зөгийчин байхыг үгүйсгэхгүй.
Мөн тухайн орон нутгийн зөгийчид байгалийн цэцэгсийн
гаралтай балаа нэгтгэвэл 20 тн болж магадгүй шүү дээ. Бас шилимпортлогч танил чинь танд яг тохирсон шил санал болгожмагадгүй.
Төрийн болон судалгаа шинжилгээний байгууллагуудаас бүтээгдэхүүнийчанар, аюулгүй байдлыг хангах механизмыг бий болгож зөгийчдийг дэмждэг
байж болох юм.

15-2. Хамтрах аргаар ашгаа нэмэгдүүлэх
Ийнхүү зөгийн балны үйлдвэрлэлд оролцогч талууд ашгаа бага багаар
нэмэрлэх байдлаар зөгийн балны эцсийн үнийг бий болгодог юм. Худалдан
авагч эцсийн үнийг төлдөг ба үүнд үе шат бүрийн ашиг багтдаг.
Та зөгийгөө маш сайн арчилж маллаад, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан
сайхан амттай зөгийн бал бий болгодог боловч бүтээгдэхүүн бэлтгэх,борлуулах шатанд технологи зөрчих, чанарын шаардлага хангахгүй өөрбүтээгдэхүүнтэй холилдвол бүтээгдэхүүний үнэ цэнэ буурдаг.
Иймээс үйлдвэрлэлийн үе шат бүрийг хариуцагч нар хариуцсан үүргээ
сайтар биелүүлж, бүтээгдэхүүний үнэ цэнийг дээшлүүлэхийн төлөө хичээвэляаж байна?
Жишээлбэл: шаардлагад нийцсэн үүр хайрцаг, бүртгэл зөвшөөрөлтэй эм,өөрийн бүтээгдэхүүнд өнгө зүс оруулж сав боодол, эмийн зохистой эмчилгээ
хийсэн зөгийн бүл, зөгий буулгагч хавтан ашиглаж бал ялгах үед зөгий үхэхээссэргийлдэг, пестицидээр бохирлогдоогүй бэлчээр сонгодог, тохиромжтойбалт ургамал, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан нөхцөл дэх савалгаа, нямбайтээвэрлэлт, худалдааны цэвэрхэн орчин, малын эмч болон байцаагчийн хяналтзэрэг нь чухал байдаг. Дээрх нөхцөлд үйлдвэрлэгдсэн тохиолдолд үнэ цэнэөндөр болно.

238

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Ийнхүү гинж мэт холбогдох үнэ цэнийн хэлхээг нэмүү өртгийн сүлжээ гэжхэлдэг. Нэмүү өртгийн сүлжээнд оролцогч бүрийн хүчин чармайлтаар гинжинхэлхээний үр ашиг нэмэгдэх буюу оролцогч бүрийн ашиг нэмэгддэг. Захзээлийн хэрэгцээг хангахын тулд бусадтай баг болон ажиллах нь таны ашигорлогыг нэмэгдүүлэх болно.

239