Technical Cooperation Project for Agricultural
Productivity and Quality Improvement in
Myanmar

Project Report FY2020

March, 2021

Japan Association for International
Collaboration of Agriculture and Forestry

JAICAF
Japan Association for International Collaborationof Agriculture and Forestry
Akasaka KSA Bldg 3F, 8-10-39, Akasaka,
Minato-ku, Tokyo 107-0052, JAPAN
Tel: 81-3-5772-7880
ISBN: 978-4-908563-74-4 print
ISBN: 978-4-908563-75-1 pdf

Foreword
Japan Association for International Collaboration of Agriculture and Forestry, JAICAF, implemented
the survey and technical cooperation project in Myanmar aiming to contribute to produce sesame thatmeet a market need. This report summarize our activities and outcomes for the FY2020 in Kayah State,
emerging production area of black sesame. As we had to change the original plan of activities, such asdispatch of Japanese experts and holding local seminars due to COVID-19 and the local situation, we
carried out activities remotely, utilizing online tools and local coordinators.
Sesame is one of the major oil crops in Myanmar and important cash crop for the farmers. The
Government of Myanmar strives to expand the production and improve the quality of the oil crops
including sesame. At the same time, there is a demand to support the production sites of the high quality
sesame from the trade companies, food manufacturers and consumers of Japan, who rely on imports fromother countries for most of edible sesame. In particular, the imports of black sesame from Myanmar
account for about eighty percent of total black sesame consumption in Japan. However, there are many
issues to stably ensure the qualified ones which fit to the Japanese market. For these backgrounds, since2017, we have implemented verification test and technical assistance for improvement of pest control andpost-harvest technology in Magway Region, which is main production area of black sesame withadvanced experience of export to overseas.
For the past few years, however, the supply of sesame has been tight and market prices remains highin Magway Region, and there is a need to expand production areas, especially the areas that can meet theneeds of the Japanese market. For this background, this year, we have carried out activities in Kayah
State, based on our experience in Magway Region, with an emphasis on proper use of pesticides andquality control during the cultivation and post-harvest period.
This report summarizes the activities and outcomes for the FY 2020. In implementing the project, we
received support and guidance from pest experts, Dr. A. Fujiie, and Toyo Wharf and Warehouse Co., Ltd.,as well as Katagi Foods Co., Ltd. in quality analysis of sesame samples. We also received cooperation of
MOALI and officials in Kayah State for the activities conducted from August to November 2020. In
particular, MOALI was kindly supported our activities through the Department of Agriculture (DOA),
DOA in Kayah State and DOA in Bawlake Township, in providing valuable information, arranging fieldvisit and accompanying the dispatched local coordinator. We also express our thanks the local coordinator,
Ms. Su Pyi Son, and other people involved in Myanmar. We would like to express our deepest gratitude
and pray for the stability and development of Myanmar in the future.
We would like to note that this report does not represent the opinion of MAFF or Japanese government
but was prepared under the responsibility of JAICAF.
March 2021
Dr. Eiji Matsubara, President
Japan Association for International Collaborationof Agriculture and Forestry

Online meeting with DOA (June 28th, 2020) : Together with Deputy Director General of DOA and President of DOA
Kayah State Office, officers from Agricultural Extension Division, Plant Protection Division, and Seed Divisionparticipated. The project activities were conducted remotely with a help of the local coordinator.

Interview with sesame farmers

Sesame fields at Bawlake T/S: Line sowing and broadcast sowing
were both observed

Seasme pods: Blue sesame (left) and Samone (right)

Sesame seeds: Blue sesame (upper) andSamone (lower)iPhyllody: comfirmed in Kayah StateBlack stem: farmers interviewed expressed this as the most serious
problemLine sowing using machinery is promoted in Bawlake
T/S

Most farmers stand-dry their sesame after harvesting
without stacking them in piles

Threshing

Winnowing by hand (with electric fan)Sesame seed sorter. It travels around and is used by farmers within the T/Sii

Contents
Chapter 1 Project Outline ................................................................................................................ 1
1. Purpose of the Project................................................................................................................. 1
2. Project Activities ........................................................................................................................ 1
3. Target Area ................................................................................................................................. 2
4. Outline of the Project ................................................................................................................. 3
1) Preliminary Survey ................................................................................................................. 32) On-site activities in Kayah State ............................................................................................ 3
3) Follow-up ............................................................................................................................... 4
Chapter 2 Insect Pests and their Control ......................................................................................... 5
1. Interview Results ........................................................................................................................ 5
1) Interviews with Sesame Farmers............................................................................................ 52) Interviews with Extension Officers ........................................................................................ 83) Interview with a Pesticide Shop Owner ............................................................................... 10
Chapter 3 Activity Result Sharing and Follow-up ........................................................................... 12
1. Seminar Videos and Manuals ................................................................................................... 12
2. Implementation of Follow-up ................................................................................................... 15

ANNEX
1. Seminar presentation (1) "Reporting the 2020 activities– the Japanese market and sesame from Kayah State"
2. Seminar presentation (2) "Introducing the activities
in Aunglan T/S, Magway Region"
3. Seminar presentation (3) "Occurrence and control of insect pests
at sesame fields in Myanmar "

17
21
24

Abbreviation table
DAR

Department of Agricultural Research

DOA

Department of Agriculture

FAO

Food and Agriculture Organization

FAOSTAT

Food and Agriculture Organization Statistical Database

FFA

Free Fatty Acid

GAP

Good Agricultural Practice

IPM

Integrated Pest Management

MOALI

Ministry of Agriculture, Livestock and Irrigation

T/S

TownshipChapter 1 Project Outline
1. Purpose of the ProjectA large part of the population in Myanmar is living in rural areas engaging in agriculture. Due to theinsufficient introduction of modern technologies and know-how, the poverty rate in rural areas is still high.
On the other hand, with a considerable size of the population, Myanmar is expected to continue its
economic growth and has a great potential for the further development of its food industry in relation to
Japanese food companies. Improving farmers' productivity and supplying agricultural products withadequate quality and quantity to the global market will contribute to the growth of the country and theimprovement of farmer’s livelihood. For that purpose, it is necessary to nurture the human resources withbasic agricultural technologies as well as to create an enabling environment for the technologies to be
fully established and disseminated.
In this project, we aim to improve the productivity and earning capacity of the farmers in Myanmar
and to encourage Japanese companies to create a stronger relationship with Myanmar in food-relatedindustries through building the capacity of Myanmar to supply the agricultural and processed products bynurturing the core farmers and disseminating the technologies through training of basic agricultural
technologies such as proper use of pesticides and appropriate postharvest management as well as quality
information to meet the market needs. To achieve that, we selected black sesame as the target crop of thisproject.

2. Project Activities
For this fiscal year, we aimed to extend the experience of technical training that has been
implemented in the Magway Region for the past years to support emerging production areas to develop.
We selected Kayah State as the target area of this project. As will be described later, Kayah State has
the policy to expand and promote sesame production and is aiming to produce sesame with high added
values considering the Japanese market. To meet their demand, we surveyed the usual practices during
cultivation and postharvest. Then we provided information on insect pest control, appropriate use ofpesticides, and drying method, with particular emphasis on the appropriate use of pesticides and control
of acid value since these are the major concerns Japanese food companies have for sesame from
Myanmar.
Also, in Myanmar, the quality of black sesame is classified only by color and grain size. Taste is notconsidered. Many Japanese companies are expressing their concerns that Myanmar's black sesame islosing its taste. Low quality in taste leads to complaints from Japanese customers and it may result ina reluctance to import black sesame from Myanmar. Therefore, we conducted sensory testing with thecooperation of Katagi Foods Co., Ltd. to confirm if the black sesame from Kayah State have the quality(taste) that is desired in the Japanese market.
After the activities, manuals made during the past years for Magway were revised to adapt to local
issues to distribute to the stakeholders in Myanmar.

1

3. Target Area
Kayah State, the target area of this project, is situated in southeastern Myanmar and borders Thailand,
Karen State, and Shan State (Figure 1-1). It is the second smallest state in Myanmar, with an area of about
12,000 square kilometers, and is home to many impoverished ethnic minorities such as the Kalainy.
The major crops cultivated in the Kayah State are paddy, maize, sesame, groundnuts, pigeon peas, andso on. The total areas planted during the monsoon season are 90,000 acres for paddy, 52,000 acres formaize, 22,000 acres for sesame, 12,000 acres for groundnuts, and 10,000 acres of pigeon peas (2016/17
season). Sesame is considered to be one of the important crops. The potential of sesame has recently
caught the attention of the State Government and the Department of Agriculture (DOA) of Kayah State.
Currently, sesame is shipped to Mandalay to be sold to China, but there is an interest to export to theJapanese market in the future. The stakeholders are aware that the price is set low because of insufficientsorting after harvesting and there are many foreign materials.

Source: Myanmar Information Management Unit

Figure 1-1 Map of the Kayah StateThe main production area in Kayah State is Bawlake Township (T/S) which is located about 400 meters
above the sea level. The climate is dry and hot with a large diurnal temperature range, similar to that of
the central dray zone. Sesame is produced mainly during the monsoon season. Monsoon sesame is sownin May-June and harvested in September-October. A little amount of winter sesame is produced which issown in around October.
In this project, we conducted activities in the area around Bawlake T/S based on the informationcollected in the preliminary survey.

2

4. Outline of the Project1) Preliminary Survey
Our initial plan was to dispatch two Japanese experts to Myanmar for about a week for the preliminary
survey, but it became difficult due to the spread of COVID-19. Thus, we gathered information andcommunicated with local stakeholders through a coordinator in Myanmar.
First, we had online meetings with local stakeholders including DOA headquarters and staff from
Kayah State. We selected Bawlake T/S as our target area after listening to the general situation of the
production of sesame in Kayah State. Later, information necessary for the technical training were gathered
through the local coordinator using phone calls and the internet.
Table 1-1 Preliminary Survey

Members

DurationContents(Conducted by theJune - July

- Grasp the situation on black sesame production andlocal coordinator with

distribution in Kayah State

instructions from the- Grasp the situation on quality and quantities of black sesame

Japanese experts)

from Kayah State- Selected the areas for activities- Coordination of activity schedule and contents

2) On-site activities in Kayah State
Initially, we planned to dispatch Japanese experts to Myanmar several times between July andDecember, but we had to cancel them due to the pandemic of COVID-19. Therefore, we dispatched alocal coordinator to Kayah State twice in the growing season and the harvest season. Japanese experts
provided necessary materials and advice from Japan.
When the sesame is growing, the local coordinator interviewed farmers with the local extension
officers about the situation of insect pest occurrence and the conventional control method, as well as
the varieties and selling method, etc. to identify the problems. During the harvest time, the local
coordinator interviewed farmers with the local extension officers mainly on harvest methods and thesituation of the insect pest occurrence when drying the sesame as well as how farmers obtain
information about pesticides. They also visited a pesticide shop to get information on the types ofpesticides the shop sells. On top of that, they obtained sesame harvested by seven farmers from thetarget area to test the quality. We let local coordinator have send them and conducted quality analysis
in Japan.
Our initial plan was to share the knowledge obtained from these activities by holding seminars.
However, due to the spread of COVID-19 and the political unrest of Myanmar, the implementation ofseminars became difficult, even through the internet. Thus, we recorded the lectures to distribute theDVDs to the stakeholders.

3Table 1-2 Technical Training

1st

Experts

DurationContents(Conducted by theAugust 1st- Survey method of insect pest occurrence

local coordinator with– August 9th

and insect pest control

instructions from the- Appropriate use of pesticides

Japanese experts)
2ndSame as the above

August 29th

- Survey method of insect pest occurrence– November 2nd *and insect pest control- Recommendations to improve the
distribution process

SeminarRecorded the lectures (in mid-February)(Lecture contents)

in Japan and made"Reporting the 2020 activities – theDVDsJapanese market and sesame from Kayah
State""Introducing the activities in Aunglan
T/S, Magway Region""Occurrence and control of insect pests at
sesame fields in Myanmar "* The initial plan was to return to Yangon on September 12th, but domestic travels were banned due tothe pandemic of COVID-19 within Myanmar and the coordinator extended her stay until November
2nd. To make use of that time, the coordinator collected information from the local extension officers
and buyers/collectors as well as implemented quick tests on the acid value of sesame.
3) Follow-up
To extend the achievement of the project, we made manuals on the Japanese market's needs andinsect pest control, based on the results from technical training.
Manuals were written in Burmese to distribute the printed copies to the stakeholders in Myanmar.
Electronic copies were also made for the Ministry of Agriculture, Livestock and Irrigation (MOALI)
and DOA offices in the target area. We also sent some to the Japanese food companies for them toutilize.

4Chapter 2 Insect Pests and their Control
Regarding insect pests, we implemented activities related to insect pest occurrence and management in
the sesame fields mainly in Kayah State. The initial plan was to send Japanese experts to Myanmar toinvestigate the occurrence of insect pests at the sesame fields in Kayah State. However, due to thepandemic of the COVID-19, we could not dispatch experts to Myanmar. Therefore, we conductedinterviews through Ms. Su Pyi Son, our coordinator and interpreter, and collected information about thetarget area using the internet.
In addition to the knowledge and information on insect pests obtained through these activities, theknowledge and information obtained from the surveys in the Magway Region (see JAICAF materials
published in FY 2017-2019) were also included when transferring technologies to extension officers andfarmers through the lecture video and material distributions. In addition, based on the knowledge andinformation obtained, a manual titled "Occurrence and control of insect pests at sesame fields in
Myanmar" was prepared in Burmese to be distributed to the local experts such as extension officers(Annex 3).
While the outcomes of the activities are shared through seminar videos and manuals, in this chapter,
we report the results of interviews with local stakeholders among the results of this project's activities
related to insect pest management. For this activities, we received cooperation from many stakeholders
including DOA headquarters, DOA in Kayah State, Bawlake T/S office, sesame producers, and a pesticide
shop owner. To prepare various materials, including this report, we referred to various materials such as
the 2020 version of the Plant Protection Mobile Application (called DOApp) released from the Plant
Protection Division (PPD) of DOA, MOALI (see reference).

1. Interview Results1) Interviews with Sesame Farmers
Interviews were conducted with a total of eleven farmers in seven villages in Bawlake T/S, Kayah State(Table 2-1 and Table 2-2). Interviews were conducted in August and September 2020. Nine questions
were asked during the interviews.
Farmers perceive the disease caused by Rhizoctonia bataticola, known as Black Stem, to be mostproblematic. Many farmers use inorganic pesticides such as copper oxychloride and copper hydroxide forseed treatment to prevent the disease. Also, although the target insects are not clear, some farmers use
Fipronil, which is a phenylpyrazole insecticide that is permeable and has a residual effect. Many farmers
answered that they would not spray pesticides during the growing period, but some farmers said that theywould spray a mixture of Azoxystrobin and Difenoconazole to fight Rhizoctonia disease.

5

Table 2-1

Interviews with Farmers (August 4-6th, 2020, Bawlake T/S, Kayah State)
Farmer 3(Maing Htan village)

Farmer 4(Maing Htan village)

Monsoon sesame

Monsoon sesame(GAP)

Monsoon sesame(GAP)

Monsoon sesame (GAP)

Monsoon sesame(GAP)

Question 1: Do you treat seeds
Yes
before sowing?

Yes

Yes

Yes

Yes（only for GAP
sesame）

Yes

Reasons for seed treatment

Black stem

Black stem

Black stem

Black stem

Black stem

Black stem

Chemical names

Copperoxychloride(ProductCopper oxychloride
name: CUPROMAX 85
WP)

Copper hydroxide(Product name:
COPXIDEC 77 WP)

Copper hydroxide

Copper oxychloride

Copper oxychloride

Question 2: Do insect pests
damage the crops during
cultivation?

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Questions
Cropping type

Farmer 1(Ye Ni Pauk village)
Monsoon sesame(GAP)

Farmer 2(Ye Ni Pauk village)

Farmer 5(Wan Chei village)

Farmer 6(Wan Chei village)

Insect pest diseases

Black stem

Black stem

Unidentified

Unidentified

Black stem

Black stem

Question 3: Do you spraypesticides during thecultivation?

Yes

Yes

No

No

No

No

Reasons for pesticide use

For Black stem, under
the supervision ofextension officers

For Black stem, under
the supervision ofextension officers

Chemical names

A mixture of
Azoxystrobin and
Difenoconazole(Product name: Unity
32.5 SC)A mixture of
Azoxystrobin and
Difenoconazole

Frequency and timing

Once, around 30 days
after sowing

Once, around 30 days
after sowing

Question 4: Do you dry
sesame at the field after
harvesting?

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Drying method

Stand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying only

No

Yes

Yes

No

Yes

Unidentified

Unidentified

Question 5: Do you see insect
pests while drying theNosesame?
Insect pest names

Unidentified

Question 6: Do you use
agrochemicals while drying the No
sesame?

No

No

No

No

No

Question 7: Do you know
sesame Phyllody disease that No
occurs during the cultivation?

No

No

No

Yes

No

Causes for occurrence

Unidentified

Frequency of occurrence

Low

Preventive measures

None

Chemical names

None

Other control methods

None

Question 8: Do you know
Sesame seed bugs, a type ofstink bug, that occur duringdrying?

No

Question 9: Do you have any
wants or problems related toinsect pests and their control?

Nothing in particularNothing in particularNothing in particular(But it seems that the(But it seems that the(But it seems that thefarmer does not want to farmer does not want to farmer does not want
use pesticides as
use pesticides as
to use pesticides asmuch as possible)
much as possible)
much as possible)

No

No

Note: All farmers provided the same answer for Question 9.

6

No

No

No

Nothing in particular(But it seems that thefarmer does not want
to use pesticides asmuch as possible)

Nothing in particular (But Nothing in particular
it seems that the farmer (But it seems that thedoes not want to use
farmer does not want topesticides as much asuse pesticides as much
possible)as possible)Table 2-2

Interviews with Farmers (September 2-9th, 2020, Bawlake T/S, Kayah State)

Questions

Farmer 7（East Balakhae village）

Farmer 8（East Balakhae village）

Farmer 9（Mai Htain village）

Farmer 10（Chi Kwe village）

Farmer 11（Ye Ni Pauk village）

Cropping type

Monsoon sesame

Monsoon sesame

Monsoon sesame

Monsoon sesame

Monsoon sesame

Question 1: Do you treat seeds
before sowing?

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Reasons for seed treatment

Black stem and insects

Black stem

Black stem

Black stem

Black stem

Chemical names

Coppe oxychloride, Fipronil Unidentified

Unidentified

Unidentified

Coppe oxychloride

Question 2: Do insect pests
damage the crops during
cultivation?

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Insect pest diseases

Black stem

Black stem

Black stem

Black stem

Black stem, Alternaria blight,
and Phytophthora blight

Question 3: Do you sprayNo
pesticides during the cultivation?

No

No

No

No

Question 4: Do you dry sesameat the field after harvesting?

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

Drying method

Stand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying onlyStand-drying only

Question 5: Do you see insect
pests while drying the sesame?

No

No

No

No

No

Question 6: Do you use
pesticides while drying thesesame?

No

No

No

No

No

Question 7: Do you know sesame
Phyllody disease that occurs
Yesduring the cultivation?

Yes

Yes

No

No

Causes for occurrence

Don't know

Don't know

Don't know

Frequency of occurrence

Low

Low

Low

Preventive measures

None

None

I've heard Imidacloprid iseffective, but I haven't used
it yet.

Chemical names

None

None

None

No

No

Other control methods

None

None

None

Question 8: Do you know
Sesame seed bugs, a type ofstink bug, that occur duringdrying?

No

No

No

Question 9: Do you have any
wants or problems related toinsect pests and their control?

I am in trouble because I
don't know much about
insect pests andpesticides. I want to learn
about them. Also, I want to
reduce the weed.

I want to know more
about insect pests.

I want to buy and use
I have never used
Imidacloprid and Acephate,pesticides and I want to
but they are not available atknow about them.
local shops.

I want to learn how to use
pesticides since insect pest
occurrence is serious this year.

Note: Providing information about insect pests and pesticides are necessary since they have great interest in these topics.

In response to Question 9 "Do you have any wants or problems related to insect pests and their control?",
Farmers 1 to 6 (Table 2-3) provided the same answer and said that there was no problem. However, it
seems that they do not want to use pesticides as much as possible. On the other hand, answers from
Farmers 7 to 11 (Table 2-4) show enthusiasm and they wanted information on insect pests and pesticides.
Interviews with sesame farmers gave us the impression that there are occurrences of various insect
pests in this region, but farmers are not fully aware of the extent of the occurrence and damages. Also,
probably because organic farming is popular in this area, many farmers feel strongly that they want to or7have to avoid using pesticides. On the other hand, some farmers expressed their desire to use pesticides
as needed. In any case, farmers seemed to be aware of pesticides but did not seem to have sufficient
information about them. It is important to accurately inform farmers about insect pests and various control
methods including pesticide use.

2) Interviews with Extension Officers
Interviews were conducted with extension officers (Table 2-3 and Table 2-4). A total of four extension
officers were interviewed on the 3rd and 30th of August. The question items were changed between thefirst and second sessions.
For Extension Officer 1 (Table 2-3), we prepared the same type of questions we asked the farmers. The
officer thought the most problematic disease is Black stem, but also recognized the occurrence ofCorynespora leaf spot, Phyllody disease, Sesame seed bug (a species of stink bug), and Sesame jassid. It
is also recognized that Sesame jassid is the vector of Phyllody disease. In this extension officer's
understanding, farmers are using a mixture of Thiophanate and Thiram for seed treatment to prevent
various diseases, including Rhizoctonia disease, and using Mancozeb or a mixture of Thiophanate andThiram during cultivation. However, the answers from this extension officer seem to be reflecting thedesire to extend those control measures.
According to Extension Officers 2 to 4 (Table 2-4), problematic insect pest diseases are Black stem,
Phyllody disease, Alternaria blight, Phytophthora blight, and Corynespora leaf spot. Preventive measuresduring cultivation are pesticide spraying and pulling out of affected plants. Opinions on insect pest control
methods were divided. Some extension officers said that farmers must use pesticides appropriately but
one expressed that not using pesticides is better. Extension officers' enthusiasm and passion for
agricultural technologies are important. However, advice to farmers must be provided based on theuniform standards that correspond to cultivation patterns and not based on personal opinions.

8

Table 2-3

Interview with an Extension Officer (August 3rd, 2020, Bawlake T/S, Kayah State
Questions

Extension Officer 1

Cropping type
Question 1: Do sesame farmers in Bawlake T/S treat
seeds before sowing?
Reasons for seed treatment

To prevent various diseases

Chemical names

A mixture of Thiophanate and Thiram (Product name: Homai 80 WP)Question 2: Do insect pests damage the crops during
cultivation at sesame fields in Bawlake T/S?

Yes

Insect pest diseases

Black stem, Corynespora leaf spot, and Phyllody disease

Question 3: Do sesame farmers in Bawlake T/S spraypesticides during the cultivation?

Yes

Reasons for spraying

To prevent various diseases

Chemical names

A mixture of Mankozeb, Thiophanate, and Thiram

Frequency

Three times

TimingAt the late stage of cultivation

Question 4: Do farmers in Bawlake T/S dry sesame at theYesfield after harvesting?
Drying method

Stand-drying only

Question 5: Do insect pests occur while drying thesesame in Bawlake T/S?

Yes

Insect pest names

Sesame seed bug, a type of stink bug

Question 6: Do farmers in Bawlake T/S use pesticides
while drying the sesame?

No

Question 7: Do sesame farmers in Bawlake T/S know
Phyllody disease that occurs during the cultivation?

Yes

Causes for occurrence

Sesame jassid

Frequency of occurrence

Low

Preventive measures

Nothing

Chemical names

No

Other control methods

No

Question8: Do sesame farmers in Bawlake T/S know
Sesame seed bugs, a type of stink bug, that occur during Yes
drying?
Damages

Quality degradation

Frequency of occurrence

Low

Preventive measures

Nothing

Chemical names

No

Other control methods

No

Question 9: Do you have any wants or problems related to
I want to provide a better technical extension service.
insect pests and their control?

Note 1: Pre-harvest interval (PHI) must be checked when using pesticides during the late stage of cultivation.
Note 2: Occurrence of stink bugs during drying was acknowledged.

9

Table 2-4

Interviews with Extension Officers (August 30th, 2020, Bawlake T/S, Kayah State

Questions

Extension Officer 2

Cropping type

Monsoon sesame

Extension Officer 3

Extension Officer 4

Monsoon sesame

Monsoon sesame

Question 1: Do insect pests
damage the crops during cultivation Yes
in sesame fields of Bawlake T/S?

Yes

Yes

Insect pest diseases

Black stem, Phyllody disease,
Black stem and Phyllody
Alternaria blight, Phytophthora blight,
diseaseand Corynespora leaf spot

Black stem

Question 2: Do farmers manage
insect pests during the cultivation of Yes
sesame in Bawlake T/S?

Yes

Yes

Spraying pesticides

Yes

Yes

Yes

Other measures

Pulling out the affected
plantsPulling out the affected
plantsPulling out the affected plants

Question 3: Do you have any
comments?

Farmers use pesticides
appropriately.

I think organic farming is Farmers use pesticides
good (no pesticides).
appropriately.

3) Interview with a Pesticide Shop Owner
An interview was conducted with a pesticide shop owner in August 2020 (Table 2-7). The owner
acknowledged the occurrence of Black stem, Phyllody disease, Corynespora leaf spot, and Alternaria
blight. Although no farmer mentioned Phyllody disease as a problem, this shop owner recognized it as aproblem and knew the cause of this disease. It seems that farmers feel easy to go to pesticide shops.
They tend to rely on pesticide shops to gain information on the management of insect pests. There
should be no discrepancy between the information from pesticide shops and extension officers. It is
desirable to provide unified information to farmers under the DOA policy.
Table 2-5

Interview with a Pesticide Shop Owner (August 31st, 2020, Bawlake T/S, Kayah State)
Questions

Pesticide Shop Owner

Question 1: Where do you obtain the latest information on pesticides?

Companies

Question 2: How do you decide what to recommend?

Companies

Question 3: Do you know the app called DOApp? Do you use the app?

I know about the app but I don't use it (no updates on the contents).

Question 4: Do you exchange information or consult with DOA officers
about insect pests and pesticides?

No

Question 5: What are the best-selling pesticides for black sesame?

Fungicides

Question 6: What are the diseases you care about? Also, what do you
recommend farmers do about these diseases?

I care about Black stem, Phyllody disease, Corynespora leaf spot, andAlternaria blight. Regarding Black stem and Corynespora leaf spot, I always tellfarmers to watch out for rain. To prevent Phyllody, I teach farmers to look out for
the vector, Sesame jassid.

Question 7: Do you have other concerns? Is there any information you
need, including information from Japan? Any opinions on pesticides?

No

Note: Contents of DOApp were updated in 2020 (confirmed the updated contents in November 2020).

10Reference
1.

DOA (2018): Myanmar GAP Guideline, Sesame. Department of agriculture, Ministry of agriculture,
livestock and irrigation (MOALI), Myanmar, pp. 41-56 (In Burmese).

2.

DOA (2020): Plant protection mobile application（DOApp）．Plant protection division (PPD),
Department of agriculture, Ministry of agriculture, livestock and irrigation (MOALI), Myanmar,
https://ppdmyanmar.org/ （ Visited the Website in November and translated from original
Myanmar edition to English）．

3.

Elamin, A. E. H., A. M. El Naim and E. A. Ali (2015): Impact of the sesame seed bug (Elasmolomus
sordidus) on damaging sesame seeds. International Journal of Animal Biology 1 (4):106-109.

4.

JAICAF（2018）：平成 29 年度ベトナム及びミャンマーにおける農業⽣産性・品質向上のための技術指導事業（ミャンマー）事業報告書．国際農林業協働協会、東京．121 ⾴．
(Technical Cooperation Project for Agricultural Productivity and Quality Improvement in Myanmar- Project Report FY2017, JAICAF)

5.

JAICAF（2019）：平成 30 年度アジア・アフリカ地域の農業者に対する農業⽣産技術指導（ミャンマー）事業報告書．国際農林業協働協会、東京．97 ⾴．(Technical Cooperation Projectfor Agricultural Productivity and Quality Improvement in Myanmar - Project Report FY2018,
JAICAF)

6.

JAICAF（2020）：平成 31 年度アジア・アフリカ地域の農業者に対する農業⽣産技術指導（ミャンマー）事業報告書．国際農林業協働協会、東京．75 ⾴．(Technical Cooperation Projectfor Agricultural Productivity and Quality Improvement in Myanmar - Project Report FY2019,
JAICAF)

7.

⽇本植物防疫協会（2016）：農薬ハンドブック 2016 年版．⽇本植物防疫協会、東京、 1089
⾴．(Agricultural Chemicals Handbook 2016 edition, Japan Plant Protection Association)

8.

農林⽔産省（2005）：総合的病害⾍・雑草管理（IPM）実践指針．(IPM Practical Guideline,
Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries, 2005)
http://www.maff.go.jp/j/syouan/syokubo/gaicyu/g_ipm/（Visited the Website in October, 2020）．

9.

PPD (Plant protection division) HP: https://ppdmyanmar.org/（Visited the Website in October, 2020）．

10. PRB (Pesticide registration board) HP: https://ppdmyanmar.org/pesticide-registration-bord/（Visitedthe Website in October, 2020）．
11. Samaila, A. E. and A. M. Malgwi (2012): Biology of the groundnut sucking bug (Rhyparochromus
littoralis Dist.) (Heteroptera: Lygaeidae) on groundnut in Yola, Adamawa State – Nigeria. IOSR
Journal of Agriculture and Veterinary Science. 1 (6): 53-57.
12. Sreenivasulu, P., J. W. Demski, D. E. Purcifull, R. G. Christie and G. R. Lovell (1994): A potyvirus
causing mosaic disease of sesame (Sesamum indicum). Plant disease 78 (1):95-99.

11Chapter 3 Activity Result Sharing and Follow-up
1. Seminar Videos and Manuals
Initially, we planned to hold seminars at the end of the on-site activities to share the results of technicaltraining with the stakeholders in Myanmar. However, political unrest of Myanmar since the beginning of
February in addition to the spread of COVID-19 made holding seminars difficult, even online. Thus, werecorded the lectures originally prepared for the seminars so that we can distribute DVDs to thestakeholders. Also, we prepared manuals to follow up on the contents of our activities.
From the activities implemented at fields, it was confirmed that insect pest occurrence is considerablyhigh in Kayah State. On the other hand, farmers have limited knowledge about insect pests and control
methods. Results of the interview survey showed that farmers want information regarding insect pests
and pesticides. Also, Kayah State has exported organic sesame to the Japanese market in the past and isinterested in exporting more to Japan. Based on these points, we produced two manuals (Table 3-1). One
is about the basic information on insect pests on sesame and another is about the trends and needs of theJapanese market. Lectures were implemented focusing on these topics, but we also introduced our
involvement in Aunglan T/S (Magway Region) for the past years to emphasize that even the leading
production area exporting sesame is constantly making effort to improve its products and to meet therequirements and needs from the consumers (Table 3-2).
Regarding insect pests, based on the results of interviews in Kayah State, we focused on organizing
and disseminating the basic knowledge and information on sesame insect pests and their control methods
to extension officers and sesame farmers. This fiscal year, there were no opportunities to transfer
knowledge face-to-face with the extension officers and farmers. Thus, in addition to the lecture video, we
prepared a manual for technical staff such as extension officers who are accustomed to reading technicalmaterials.
Regarding the trends and needs of the Japanese market, we organized the information on therequirements from the Japanese market such as pesticide residue, acid value, and the quality of sesame(taste, grain size, and color), and presented the key points to fulfill these requirements. Then we shared
the results from the analysis of the sesame samples obtained during the cultivation on pesticide residue,
taste, and so on (Table 3-3, 3-4, and 3-5). In the analysis, no residue was detected for all 280 agrochemicals,
and the some results for acid value were relatively good. However, in the quality assessment, no sample
has consistency in taste, grain size, and color. No sample met the criteria for purchase. In recent years,
the amount of black sesame Japan imports from Myanmar has been decreasing, and it is said that one of
the reasons might be that Myanmar’s black sesame is losing its flavor. It is still unknown what are factors
creating the deliciousness of Myanmar’s black sesame, but we want the stakeholders to imagine how
important the taste is for the buyers of their sesame, including Japan. So, in the lecture, we presented thepictures taken during the taste test in Japan and emphasized that not only the size and color of the grains
but also the taste is one of the major factors of high-quality sesame.

12

Table 3-1 Manuals

Titles1

Contents

Requirements and needs from- Japanese sesame market

the Japanese market- Standards for pesticide residue- Acid value- Taste2

Occurrence and control of insect - Growth stages of sesame and insect pest survey method
pests at sesame fields in- Insect pests at growing stage (sowing to harvest)

Myanmar- Insect pests at drying stage (pilling and stand-drying)- Management of insect pests using various control
methods
Table 3-2 Seminar Videos

Themes123Trends and needs of theJapanese market
Basic information on thesesame insect pests
Examples from leading
producers/exporters

Contents (Presenters)
Reporting the 2020 activities – the Japanese market andsesame from Kayah State （Ms. Akiyo Nishiyama）
Occurrence and control of insect pests at sesame fields in
Myanmar (Dr. Azusa Fujiie）
Introducing the activities in Aunglan T/S, Magway Region(Mr. Shunichiro Nishino）

Table 3-3 Analysis of the Sesame from Kayah State

Analysis
Varieties

Villages

Taste

Agrochemical Residue& Acid Value①

Samone (GAP)Yae Ni Pauk

✓

✓

②

Samone (GAP)

Wan Chei✓✓③

Samone (GAP)

Wan Chei✓✓④

Samone (Organic)

Wan Chei✓⑤

SamoneEast Bawlake✓⑥

Blue sesame (GAP)

Talanlot Chaung✓⑦

Blue sesame (GAP/Organic)

East Bawlake✓⑧

Blue sesame

Yae Ni Pauk✓✓

Note 1: ✓ means that the analysis was conducted for that sample.
Note 2: For the agrochemical residue analysis, 280 items including Fipronil, Difenoconazole, andAzoxystrobin, that are used in Bawlake T/S were tested. In Bawlake T/S, Copper Oxychloride
and Copper Hydroxide are also used as a fungicide. When running the analysis, both would be
detected merely as “copper”. However, sesame contains copper in the first place, and it is notable to confirm if they come from agrochemicals. Thus, Copper Oxychloride and Copper
Hydroxide are not included in the analysis.
13

Table 3-4 Results of Taste Analysis

Varieties

Villages

Color

Mesh Size

Grain

Taste

Size ≦14 14 ｰ 12 ≧12① Samone (GAP)Yae Ni Pauk

4

4

36

61

4

5

② Samone (GAP)

Wan Chei

6

4

64

36

1

4

③ Samone (GAP)

Wan Chei

7

4

56

41

3

6

④ Samone (Organic)

Wan Chei

6

4

45

53

2

6

⑤ Samone

East Bawlake

6

4

71

28

1

4

⑥ Blue sesame (GAP)

Talanlot Chaung

5

4

25

66

8

5

⑦ Blue sesame (GAP/Organic)

East Bawlake

4

4

58

40

3

4

⑧ Blue sesame

Yae Ni Pauk

2

4

69

30

1

5

Note 1: We received cooperation from Katagi Foods Co., Ltd. for the taste analysis.
Note 2: The score for the grain size must be 6 or bigger to be considered for purchase. Unfortunately,
all the samples collected for this analysis were small in size and not fulfilling the criteria forpurchase. Japanese standard for black sesame is bigger than 14 mesh. Also, Samone scoredhigher than Blue sesame for color analysis since Blue sesame were a little brownish.
Note 3: Color, grain size, and taste were given scores from 1 to 10, with 1 being the lowest and 10
being the highest. For grain size score, they were calculated by the percentage of grain bigger
than 14 mesh.

Table 3-5 Results of the Analysis of Acid Value and Agrochemical Residue

Varieties

Villages

Acid

Agrochemical

Value

Residue①

Samone(GAP)Yae Ni Pauk

2.37

ND

②

Samone(GAP)

Wan Chei

2.58

ND

③

Samone(GAP)

Wan Chei

3.03

ND

④

Samone(Organic)

Wan Chei⑤

SamoneEast Bawlake⑥

Blue sesame(GAP)

Talanlot Chaung⑦

Blue sesame (GAP/Organic)

East Bawlake⑧

Blue sesame

Yae Ni Pauk

0.73

ND

Note: Farmers stand-drying the sesame right after harvesting without pilling them at the field
could be the reason for low acid value. Not a single agrochemical residue was detected for all
280 items tested.

14

2. Implementation of Follow-up
Out initial plan was to respond to questions and comments from farmers and extension officers tofollow-up on the contents of technical training after the seminar. However, for the aforementioned reasons,in addition to holding seminars, it also became difficult to contact farmers and extension officers fromFebruary onward. Therefore, we interviewed our local coordinator on her impression of the interest andunderstanding of extension officers regarding the contents of our activities.
Regarding the insect pests, all four extension offices we interviewed were roughly aware of theoccurrence situation. On the other hand, when it comes to insect pest control, although they had anunderstanding of the appropriate use of pesticides to some extent, it seems that they were not recording
the names of pesticides nor their usage in detail. Also, none of the extension officers were using the
DOApp. According to our coordinator, this could be because of the bad internet connection in the area.
We emphasized in the manual that appropriate use is of the utmost importance when using pesticides, andthe pesticides must be used in a restrictive manner following the instruction of the DOApp and pesticide
labels. Pesticides and fungicides recommended by the DOApp were summarized in a table for easy
reference. We hope that the information in the manual will help the extension officers when they give
instructions to farmers.
Regarding the needs of the Japanese market, all four extension officers showed interest in agrochemical
residue and acid value more than in quality (taste). In Kayah State, farmers were already adopting thestand-drying method straight from harvesting which might be connected to the understanding of theimportance of acid value. On the other hand, all extension officers showed little interest in taste. Even in
the sesame analysis conducted in Japan, the evaluation result of taste was poor, thus raising awareness of
the importance of taste must be the first step toward improvement of sesame quality. For this reason, weemphasized the importance of taste while introducing the results from the analysis in Japan in the recorded
lecture and the manual.
When the local coordinator visited the target area, all extension officers mentioned the seminars andwe can say that there was a expectation for holding the seminars. Unfortunately, we could not implement
the actual seminars. However, once the situation has calmed, we plan to mail the seminar videos andmanuals made in this project to the stakeholders as well as publishing them on YouTube and our website.
If extension officers had the manuals and videos at hand, they could always refer to them wheneverproblems arise in the field and they could deepen the knowledge. In the manual, pest insects are organizedby the stages of cultivation, and practices recommended by DOA that are the basis of the appropriate useof appropriate pesticides are also sorted by the insect pest damages. For the requirements and needs of
the Japanese market, specific criteria and standards are elaborated. This information should be useful forthe extension officers when instructing the farmers.

15





$11(;

ANNEX 1 Seminar Presentation (1)ေဆွးေ%ွးမည့် ေခါင်းစဥ်များ

၂၀၂၀ခ$%စ
& ် စီမံကနိ း် အစီရင်ခစံ ာ၁။ဂျပန်ေစျးကွက%် င& ့် ပတ်သက်ေသာအေGကာင်းအရာများ

-ဂျပန်ေစျးကွက%် င& က့် ယား%&မ်း-၂။ကယားြပည်နယ်မ& လKပ်B&ားမKများ၂၀၂၀၂၁ ခ%&စ' ် ေဖေဖ,ဝါရီ လ၃။ကယားြပည်နယ်မ& %&မ်းများကိ$ ေလ့လာြခင်း

JAICAFနိBိယ& ာမ အာခိယိ$ဂျပန်&ငိ( င် မံ , &,မ်းနက်၀ယ်လအိ( ားြမန်မာမ, ဂျပန်သ (ိ &,ရာတွင် လိအ( ပ် ေသာလ(ပ်ေဆာင်မMများ့ မ်းနက်ပိ(ေဆာင့်ဤပံမ( ျားအား Katagi Co.,Ltd မ.က ည
9 ပ
ီ ံပ့ ိး( သည်။ ဤပံမ
$ ျားအား Katagi Co.,Ltd မ6ကည8 ပီ ံပ့ ိး$ သည်။ြမန်မာ စားသံး% သ6များ

ေတာင်သ9တင်ပိသ9(့ပွဲစား

ေရာင်း၀ယ်
ေရး >ံ(းခွဲ 

 















အေရာင်
!"မ်းအ!"စ်!"မ်းေလ"ာ်!"မ်းဆား

အေကာက်ခနွ ်ဓါတ/ဓါတ်1ကင်း>ိ(းရာအစားအစာများတွင် ထည်သ့ ငွ း် အသံး( ြပBေလ့Dိသ
. ည်။

ဆန်!မ
" ်းမ/န1ကပ့််ဟင်းခတ်မနA များ့်တွငလ် ဲ !"မ်းနက်သး/ံ

မ/နအချိ
် ့ 6/!"မ်းနက်ြဖင်လ
/ ်ေသာေရခဲမန
/ ့်
့ ပ

အာဖလာေတာ်ဆင်
ဓါတ/ဓါတ်1ကင်း!"မ်းနက်အမAန် ့©

ဓါတ/ဓါတ်1ကင်းအက်ဆစ်ပါ၀င်မ!
A နA း်

အေရာင်

အစိဓ
/ ါတ်
အေရာအေ!"ာအာဖလာေတာ်ဆင်

အပင်ေရာဂါ
အာဖလာေတာ်ဆင်

ဂျပန်ေရာင်း၀ယ်ေရး
>ံ(းချBပ်

ဆန်နတ
ီ င
ွ လ
် ဲ
!"မ်းနက်ထဲ့

အစိဓ
/ ါတ်
အေရာအေ!"ာအက်ဆစ်ပါ၀င်မA

အေရာအေ!"ာဂျပန်&င
ိ( င
် တ
ံ င
ွ ် &.မ်းနက်သည် ကျန်းမာေရးတွက် အထ9းေကာင်းမွနသ် ည်ဟ( ဆိ<( ကသည်။ ထ(တလ် ပ( ် သ
8အေရာင်

အစိဓ
/ ါတ်

!"မ်းနက်ဆီKATAGI FOODS CO. Ltd

ထ(တ လ
် ပ
( ်သ 9အေရာင်

လက်ကားဒိင( ်စားသံး( သ9ဓါတ/ဓါတ်1ကင်း

အစိဓ
/ ါတ်
အက်ဆစ်ပါ၀င်မ!
A နA း်
အေရာအေ!"ာအာဖလာေတာ်ဆင်©

KATAGI FOODS CO. Ltd၁။ ဂျပန်ေစျးကွက%် င
6 ့် ပတ်သက်ေသာအေ=ကာင်းအရာများ

ဂျပန်တင
ွ ် %6မ်းနက်များ သန်စင်
9 ဆင်ဆ့ မအ့ င့် ဤပံမ
$ ျားအား Katagi Co.,Ltd မ6ကည8 ပီ ံပ့ ိး$ သည်။၁ ဓါတ$ဓါတ်Iကင်းသတ်မတ
6 ထ
် ားေသာဓါတ$ဓါတ်Iကင်းစံချိနစ
် M
ံ Nနး် များမOကာခဏြပန်လည်ြပင်ဆင်ေလ့Sိသ
6 ည်
ပိး$ သတ်ေဆးများT6ငဓ့် ါတ$ဓါတ်Iကင်းစံTနU း် များကမXာေပYမ.&မ. ်းများကိ&
( င
ိ( င
် အ
ံ လိက
( ်
၀ယ်ယ သ
9 မ
ိ ်းဆည်းထားပံ(စက်ြဖင်&. ်း]ကိတ ြ် ခင်း့ မတင်ပိ$ ့ဖ(န၊် သဲ၊ခဲ များ သန်စင့် ြခင်းတိက ျစွာ ချိနတ် ယွ ြ် ခင်း

ေဆးေ<ကာြခင်း&.ငေ့် ရခါြခင်း

စက်ြဖင်စ့ စ်ေဆးြခင်း

သင်ေ
် င
. ့်
့ လျာ်ေသာအပ9ချိန&&.မ်းေလ.ာ်ြခင်း

အြမင်ြဖင်စ် ိး( ြခင်း့ စ်ေဆးြခင်း၊ထ(တ ပဒ(တ ယိ အ]ကိမ်သ န်စင့် ြခင်း
အဖျင်းအေမ.ာ်များအားဖယ်Dာ. းြခင်း

Acephate (အဆီဖိတ)်

0.01ppm

Imidacloprid (အီမီဒါကလိပ
$ ရစ်)

0.05ppm

Difenoconazole (ဒီဖီTက
ိ$ န
ိ$ ဇိ$းလ်)

0.1ppmAzoxystrobin (အဇိ$ဆထ
ီ \ိ$ဘင်)0.01ppmမ'န်ကန်စာွ အသံး% ြပ@ြခင်းဆိသ
% ည်မ'ာ စံTနU း် များအတိင
$ း် လိက$ န် ာသံး$ စွ၍ဲ ထ$တက် န$ က် ြိ$ မaင်တ့ င်ြခင်းစိတ ခ် ျမ^&င. အ့် ရသာတွက အ် ရည်အ
ေသွးစစ်ေဆးြခင်း

ကာကွယT် မ
ိ6 ်နင်းရာတွငလ် ဲ ေရာဂါ&'ငဖ့် ျက်ပိ%းများအေOကာင်းကိသ$ ရိ န်လအ
ိ$ ပ်သည်ဆိင$ မ် ျားဆီသ/စားသံ$ိ ့
း$ သ8ထသ
ံ $ိ ့

©

ေအာ်ဂဲနစ်စက$ိ ပ် ျိdးလeင်လဲ အထက်ပါအချက်များအတိင
$ း် လ$ပ်ေဆာင်ရပါမည်KATAGI FOODS CO. Ltd

17၁။ ဂျပန်ေစျးကွက%် င
6 ့် ပတ်သက်ေသာအေ=ကာင်းအရာများ၁။ ဂျပန်ေစျးကွက%် င
6 ့် ပတ်သက်ေသာအေ=ကာင်းအရာများ၂ အက်စစ်ပါဝင်မတ
U န်ဖိ$းAcid Value၃ အရသာ

• Acid Value အက်စစ်တန်ဖိ$းဆိသ$ ည်မာ6 Free Fatty Acid များ ပျက်စးီ လာြခင်းြဖစ်သည်။

ဘာေOကာင့် ဂျပန်ကမ$ ဏr မ
ီ ျားသည် ြမန်မာ့ T6မ်းနက်ကိ$ ဝယ်ယပ
8 ါသနည်း?
အနက်ေရာင်Sိt6 ပီး T6မ်းေစ့uကီးမား၍ အရသာS6ိေသာေOကာင့ြ် ဖစ်သည်။

• ဂျပန်တငွ ် စားေသာက်ကန
$ T် င
6 ့် စားသံး$ ဆီများတွင ် အက်စစ်တန်ဖိ$း (AV) စံTနU း် များကိ$
သတ်မတ
6 ထ
် ားသည်။
• စားေသာက်ကန
$ တ
် င
ွ သ
် း$ံ ေသာT6မ်း များတွင် သက်မတ
6 ထ
် ားေသာ စံTနU း် မ6ာအရသာ ကိ$ ခွြဲ ခမ်းစိတြ် ဖာပံမ
$ ာ6[အချိd][အဖန်][အခါး][ေြမနံ][ပထမအရသာ][စားtပီးအရသာ][အခွမံ ာသီးအနံ]့
့[T6မ်းဆီအနံ][ေမNးuကိdင်မ]U [Iကပ်ရွမ]U [မာေOကာမU][အရသာခံစားမU]့

AV ၄ အထက်ဟ% သတ်မ'တထ် ားပါသည်။

• သယ်ယပ
8 ိေဆာင်
$့
ချိနတ
် င
ွ လ
် ည်း အက်စစ်တန်ဖိ$းြမင့တ် က် တတ်ေသာေOကာင့် အက်စစ်တန်ဖိ$းကိ$အတတ်Tင
ိ$ ဆ
် း$ံ ေလျာ့&င
ိ% ေ် လေကာင်းေလြဖစ်သည်

အရသာမေကာင်းပါက စားသံး$ သ8များထံမ6 ေဝဖန်ေြပာဆိမ
$ မ
U ျားလဲSိပ
6 ါသည်၂။ ကယားြပည်နယ်မ6 လUပ်Sာ6 းမUများမစ$ြပည့စ် ၏$ံ စစ်တမ်းေကာက်ယမ
N မ
K ျား
• ပထမအuကိမ်၈ လပိင$ း် ၁ရက်  ၈ လပိင$ း် ၉ ရက်ေတာင်သစ
8 စ်တမ်း၆ အိမ်ကွငး် ဝန်ထမ်း/DOAဝန်ထမ်းများT6ငအ
့် တ8စစ်တမ်းေကာက်ယေ
8 မးြမန်းြခင်း
• ဒ$တယိ အuကိမ်၈ လပိင$ း် ၂၉ ရက်  ၉ လပိင$ း် ၁၁ ရက်ကယားတွင ် ၁၁ လပိင$ း် ၂ ရက်ေနအထိ
့
ေနထိင
$ ခ
် ပ
ဲ့ ါသည်

ေတာင်သစ
8 စ်တမ်း၆ အိမ်ကွငး် ဝန်ထမ်း/DOAဝန်ထမ်းများT6ငအ
့် တ8စစ်တမ်းေကာက်ယေ
8 မးြမန်းြခင်း
T6မ်းနမ8နာေကာက်ယြ8 ခင်း (၈)ထ$ပ်• စာရွ ကစ် ာတမ်းများ
၂၀၁၉ - ၂၀၂၀ ေဘာ်လခဲ အစီရင်ခစံ ာကယားြပည်နယ်Tမ
6 ်းသီးT6ံ စိက$ ပ် ျိdးေဆာင်ရွကမ
် U အေြခအေနြပဇယား/ ေရာဂါT6င့် ပိး$ မ Nားအေြခအေန၂။ ကယားြပည်နယ်မ6 လUပ်Sာ6 းမUများ နမNနာ&,မ်းအမျိNးအစား
၁။
၂။
၃။
၄။
၅။
၆။
၇။
၈။

18

စမံန
( က်
GAP
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
ေအာ်ဂဲနစ်
စမံန
( က်
&.မ်းြပာ
GAP&.မ်းြပာ
GAP/ေအာ်ဂဲနစ်
&.မ်းြပာ

ပမာဏစစ်တမ်းေကာက်ယသ
8 ည့ ေ် န့ရွ ာအမည်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-26

ေရနီေပါက်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-20ဝမ်ချယ်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-20ဝမ်ချယ်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-23ဝမ်ချယ်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-10ကယားပိင( း်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-27

တလန်းေလာ့ေချာင်း၂၀၀ ဂရမ်

Aug-15ကယားပိင( း်၂၀၀ ဂရမ်

Aug-26

ေရနီေပါက်

၃ကယားြပည်နယ်မ6 T6မ်းများကိေ
$ လ့လာြခင်း
&,မ်းအမျိNးအစား
၁။
၂။
၃။
၄။
၅။
၆။
၇။
၈။

ဓာတ်ပံ$ :%&မ်းအရသာအားခွြဲ ခားေလ့လာြခင်းခတဂိ စားေသာက်ကန$ မ် 6 က8ညပီ ံပ့ ိး$ သည်ေရြဖင်ေ့ ဆးေIကာြခင်း

ေလ"ာ်ြခင်း

အရသာစစ်ြခင်း

၂။
၃။
၄။
၅။
၆။
၇။
၈။

စမံန
( က်
GAP
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
ေအာ်ဂဲနစ်
စမံန
( က်
&.မ်းြပာ
GAP&.မ်းြပာ
GAP/ေအာ်ဂဲနစ်
&.မ်းြပာ

&.မ်းြပာ

Thousand kernel weight Inspection

ဓာတ(ဓာတ်Uကင်း+ အက်စစ်ပါဝင်မM

ေရနီေပါက်

ဝမ်ချယ်

ဝမ်ချယ်

ဝမ်ချယ်

ကယားပိင( း်တလန်းေလာ့ေချာင်း

ကယားပိင( း်ေရနီေပါက်

ခွြဲ ခမ်းစိတြ် ဖာြခင်း

အေစ့အေရာင်ကာွ ြခားမ9• စစ်ေဆးမAရလဒ်စစ်ေဆးမAများကိ/ ◌်◌းKatagi Co.,Ltd မ"ပး_ ေပါင်းပါဝင်ကည
_ သ
ီ ည်

&,မ်းအမျိNးအစား

စမံန
( က်
&.မ်းြပာ
GAP&.မ်းြပာ
GAP/ေအာ်ဂဲနစ်ရွ ာအမည်

အေရာင်

အေစ့ေရနီေပါက်

44ဝမ်ချယ်

6ဝမ်ချယ်

≦14

1412

36

61

4

64

7

4

ဝမ်ချယ်

6ကယားပိင
( း်

≧12

အရသာ

4

5

36

1

4

56

41

3

6

4

45

53

2

6

6

4

71

28

1

4

တလန်းေလာ့ေချာင်း

5

4

25

66

8

5

ကယားပိင
( း်

4

4

58

40

3

4

ေရနီေပါက်

2

4

69

30

1

5



ခွဲြခားေလ့လာြခင်း
အရသာဓာတ်ပံ$ :%&မ်းအရသာအားခွြဲ ခားေလ့လာြခင်းခတဂိ စားေသာက်ကန$ မ် 6 က8ညပီ ံပ့ ိး$ သည်၃ကယားြပည်နယ်မ6 T6မ်းများကိေ
$ လ့လာြခင်း

၁။

စမံန
( က်
GAP
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
ေအာ်
ဂဲနစ်
ရွ ာအမည်

အကွကအ် ရွ ယ်အစား mesh size 14 ≒o.o5inch, 12≒o.o6inch

19သန်စင့် ြခင်း

အက်ဆစ်ပါ၀င်မစA မ်းသပ်ြခင်း၃။ ကယားြပည်နယ်မ6 T6မ်းများကိ$ ေလ့လာြခင်း
&,မ်းအမျိNးအစား
၁။
၂။
၃။
၄။
၅။
၆။
၇။
၈။

စမံန
( က်
GAP
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
(GAP)
စမံန
( က်
ေအာ်ဂဲနစ်
စမံန
( က်
&.မ်းြပာ
GAP&.မ်းြပာ
GAP/ေအာ်ဂဲနစ်
&.မ်းြပာ

ေကျးဇ&းတင်*ိ+ြခင်းရွ ာအမည်

အက်စစ်တန်ဖိ2း

ဓာတ2ဓာတ်4ကင်းေရနီေပါက်

2.37

ND

ဝမ်ချယ်

2.58

NDဝမ်ချယ်

3.03

ND

pDOA, \ံ$းချdပ်pDOA, သီးT6ကံ ာကွယေ် ရးဌာနခွဲ (ရန်ကန$ )်
pDOA, ကယားြပည်နယ်pDOA, ေဘာ်လခဲခ\ိ$င ်ဝမ်ချယ်pDOA, ေဘာ်လခဲtမိd Äနယ်ကယားပိင( း်

p ကယားြပည်နယ်မ6 ေတာင်သမ
8 ျား, က$နသ် ည်များ,ပိး$ သတ်ေဆးအေရာင်းဆိင$ မ် ျားT6င ့် စီမံကနိ း် တွငပ် ါဝင်ကည
8 ေ
ီ ပးသ8များအားလံး$တလန်းေလာ့ေချာင်း
ကယားပိင( း်ေရနီေပါက်

0.73

pKATAGI (ခတဂိ စားေသာက်ကန$ ် က$မဏr လီ မီ ိတက်)ND

ND ဆိသ
( ည်မာ. Not Detective – မD.ိြခင်း ကိ( ဆိလ( သိ( ည်။

ယခ(စမီ ံက နိ း် အား JAICAF မ. ပါဝင်ေဆာင်ရွကသ
် ည်

20

ANNEX 2 Seminar Presentation (2)ေအာင်လံမိ နယ်တွင်လုပ်ေဆာင်မများ

မေကွးတိုင်းေဒသ ေအာင်လံမိ နယ်ရှိ
စီမံကိန်းလုပ်ေဆာင်မများမိတ်ဆက်

•JAICAFသည် စိုက်ပျိးေရး၀န်ထမ်းများ ေတာင်သူများှင့်အတူ
ှမ်းစမ်းသပ်စိုက်ကွင်းများကို စိုက်ပျိးေလ့လာခဲ့ပါသည်။

•နည်းလမ်း ှစ်မျိးြဖင့် စမ်းသပ်ခဲ့ပါသည်
「အက်ဆစ်ပါ၀င်မ ေလျာ့ချေေစသာ အေြခာက်ခံနည်း」「ပိုးမားအရာယ်တွက် သင့်ေတာ်ေသာ ပိုးသတ်ေဆးသံုးစွဲနည်း」•JAICAF နိရှိို ရန်းနိချိို

ဂျပန်ေစျးကွက်မှ ှစ်သက်ေသာ အရည်အေသွးေကာင်း ှမ်းများကို ေဒသခံေတာင်သူများမှ စိုက်ပျိးထုတ်လုပ်ိုင်ရန်ှင့် ေတာင်သူများ
၀င်ေငွတိုးပွားေစရန် ရည်ရွယ်ပါသည်

12အက်ဆစ်ပါ၀င်မ ေလျာ့ချေစေသာ စမ်းသပ်မ【 ရလဒ်】ှမ်း၏အက်ဆစ်တန်ဖိုးကိုေလျာ့ချေစေသာအေြခာက်ခံနည်း
ှမ်းပံုြခင်း
မိေပါက်ြခင်း

ှမ်းေထာင်ြခင်း

အခန်းတွင်း
အေြခာက်ခံြခင်း
••

DOA ေအာင်လံတွင် စမ်းသပ်လုပ်ေဆာင်ခဲ့စ်

ရိတ်သိမ်းပီးေနာက် ၁၅ရက်ကာ、နည်း-၄မျိးြဖင့်စမ်း 【①ှမ်းပံုြခင်း、②ှမ်းေထာင်ြခင်း、③ပံုမှန်အေြခာက်ခံြခင်း（၅ ရက်ှမ်းပံုပီးေနာက် ှမ်းေထာင်ြခင်း) ④အခန်းတွင်းအေြခာက်ခံြခင်း】ထိုှမ်းများအား စုေဆာင်း၍ အက်ဆစ်ပါ၀င်မအား စမ်းသပ်စစ်ေဆး

①စိုက်ကွင်းမှာပင်AV Checkerြဖင့် စစ်ေဆးြခင်း၊ ②ဂျပန်ရှိ ဓါတ်ခွဲခန်းတွင် စစ်ေဆးြခင်း

3အက်ဆစ်ပါ၀င်မ ေလျာ့ချေစေသာ စမ်းသပ်မ【 ရလဒ်】
3

2.5

1.5

2

1

1.5

15日目

目

No.1

野積乾燥

農家No.2
簡易
試験

島立乾燥

•

ှမ်းေထာင်ပီး
အေြခာက်ခံ
ြခင်းအခန်းအ
တွငး်အေြခာက်
ခံြခင်း
ပံုမှန်အ
ေြခာက်ခံ
ြခင်း

0.5

1
ှမ်းပံုြခင်းသည်
00.5အက်ဆစ်တန်ဖိုးြမင့်↑
0日目 0
7日目
7日目
0日目

•

ှမ်းပံုပီးအ
ေြခာက်ခံ
ြခင်း

2

3

ပိုးမားများတွက် သင့်ေတာ်ေသာ ပိုးသတ်ေဆးသံုးစွဲနည်း

အေြခာက်ခံနည်းအလိုက ်က ွဲြပားေသာအက်ဆ စ်တ န်ဖိုး

2.5

4

၇
ရက်ေြမာက်ေန
7日目
15日目

7日目

ပံုမှန် 15日目
簡易農家No.1စမ်းသပ်မ
試験

0日目
0日目
သု
ည ေန
0日目

၁၅ ရက်ေြမာက်ေန 0日目
၇ 7日目
ရက်
ေြမာက်ေန 15日目
7日目
15日目

7日目

15日目

農家No.20日目
野積乾燥 通常乾燥
島立乾燥 0日目
室内乾燥
室内乾燥
သုည ေန

ှမ်းပံုအေြခာက်ခံြခင်း

0日目

7日目

No.1ှ
င့်No.2၏ ပျမ်းမ
No.1とNo.2の平均
農家No.1ှမ း် ေထ ာင်အ ေြခာက ်ခံြ ခင်းအ ခန်း တ ငွ း် အ ေြခာက ်ခံြ ခင်း

15日目

通常乾燥
野積乾燥
ပံမ
ု ှန အ် ေြခာက ခ် ြံ ခင်း

7日目

15日目

島立乾燥

0日目

7日目

15日目

No.1とNo.2の平均

農家No.2

No.1とNo.2の平均

室内乾燥

通常乾燥

အက်ဆစ်ပါ၀င်မနည်းကို ေလျာ့ချေစေသာနည်းမှာ အခန်းတွင်းအေြခာက်ခံြခင်း(သို)ှမ်းေထာင်ြခင်း（၁၅ရက်ေြမာက်ေနထိထား၍ ှမ်းေထာင်ရာတွင် ပိုးကျေနသည်များလဲရှိ）စမ်းသပ်ကွင်းရှိေတာင်သူများသည် ရိတ်သိမ်းပီးေနာက်အတတ်ိုင်အြမန်ဆံုးှမ်းေထာင်ြခင်း
၏ထိေရာက်မကို လက်ေတွ သိရှိ （DOA- GAP ၏လမ်းန်ချက်များေကာင့်လဲပါ)အဝါေရာင်ေကာ်ေထာင်ေချာက်ကဒ်တွင် ကပ်ေနေသာ ပိုးမားအေသးေလးများအား ကည့်ြခင်း

5

21

6

အရာယ်များေသာဖျက်ပိုး

SPDှမ်းဖိုေရာဂါေကာင့်အထွက်န်းေလျာ့

မှန်ဘီလူးမှတဆင့်ြမင်ရပံု

Sesame seed bug(ှမ်းအေစ့စုပ်ဂျပိုး)Sesame jassid（ှမ်းြဖတ်ညိ）SPD ှမ်းဖိုေရာဂါြဖစ်ရန်ေရာဂါသယ်လာေသာပိုး

အေြခာက်ခံေနစ်စုပ်ယူသွားြခင်း

ပံုမှန်ှမ်းမျိးေစ့များ（ဘယ်）ှင့် SPDှမ်းဖိုေရာဂါြဖစ်ေနေသာ ှမ်း（ညာ）

ှမ်းဖိုေရာဂါ（SPD）ြဖစ်ပာွ းေနပံု

•「ှမ်းြဖန်း」ှမ်းေစ့ကိုေသချာေလ့လာေသာအခါSPDှမ်းဖိုေရာဂါြဖစ်ေနေသာှမ်းမှာ အြဖန်းများ
(SPDှမ်းဖိုေရာဂါြဖစ်ပွားန်းများပါက အထွက်န်းေလျာ့)8ှမ်းဖိုေရာဂါ（SPD）ကာကွယ်ရန် ပိုးသတ်ေဆးသံုးစွဲမ【 နည်းလမ်း】ှမ်းဖိုေရာဂါ（SPD）ကာကွယ်ရန် ပိုးသတ်ေဆးသံုးစွဲမ【 နည်းလမ်း】အေပမှြမင်ရေသာြမင်ကွင်း

လမ်းမကီး

ပိုးသတ်ေဆးသံုးကွက်（အနီ）ပိုးသတ်ေဆးမသံုးကွက်（အြဖ）1~အြမင့် 240 Feet

6 : ဓာတ$ပါa ~ f: ဓာတ$မပါအဝါေရာင် ေကာ်ေထာင်ေချာက် ချိတ်ထားြခင်း

ေဆးသံုးစွဲမ
① Imdacloprid ြဖင့် မျိးေစ့လးူ နယ်ြခင်း၊ ② Dimethoate အားစိုက်ပျိးစ်ဖျန်းြခင်း၊（၂ ပတ်, ၄ ပတ်, ၆ ပတ်）• 85~90 ရက်ေနာက်ပိုင်း ေရာဂါြဖစ်ပွားမစစ်ေဆး
• ဓာတုဓာတ်ကွင်းပါဝင်မန်းအား ဂျပန်ိုင်ငံတွင် ဓာတ်ခွဲစစ်ေဆး

910ှမ်းဖိုေရာဂါ（SPD）ကာကွယ်ရန် ပိုးသတ်ေဆးသံုးစွဲမ【 နည်းလမ်း】ှမ်းဖိုေရာဂါ（SPD）ကာကွယ်ရန် ပိုးသတ်ေဆးသံုးစွဲမ【 နည်းလမ်း】
A

B
A-①

A -b

B-③

B -d

C-⑤

0

3.6

1.5

3.3

1.3

2.3

0

0.8

0

0

1.2

2.1

8.9

5.5

2.7

1.2

0

0

0

1.7

0

2

0

0

1.7

1.8

4.8

8.2

1.5

1.6

0

0.7

0

0

7.6

0.9

1.9

13.8

0

0.8

0

0

0

0

1.1

0

0

2.8

2.4

0

0

1.8

3.3

12.5

0

0

1.7

0.8

13.9

6.5

3.4

12.9

0.9

3.4

0.9

0

1.4

0.6

0

4.6

1.6

6.6

0

0

2.5

7.5

10.5

8.1

3.7

6

4.4

0

11.8

5.7

5.1

12

0

4.9

0

0

0

1.5

2.1

2.9

30.4

A-②
21.7

14.3

10.8

2.2

B -c
0

1.1

0

9.7

B-④
7.2

10.9

7.2

1.2

0.9

C -e
5.4

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

C -f

0
3.2

A -a

Sesame Phyllody Disease ှမ်းဖိုေရာဂါြဖစ်ပွားန်း

C

C-⑥

1

1.6

0

1.2

11.1

8.8

12

11.4

0

0

0

1

5.1

9.4

7.5

7.4

2.5

2.6

0

1.4

15.6

7.1

1.8

3.2

0

0

0

0

15.8

13.1

11

12.5

0

0

0

0

20.5

17.8

9.2

8.2

0.9

0.8

0

0

19.6

17.3

13

6.4

0

0.4

0

1.5

0

0

0

0

0

5％အထက်
5％以上

7.8

2.8

7.8

8.7

2.1

0.9

1.2

0

8.8

16.2

11

6.3

3.1

0.8

0

5.2

4.8

10.6

5.9

26

0

0

0

0

10％အထက်
10％以上
20％အထက်
20％以上

အကွက်ေသးများသည် အရယ်ြဖစ်ိုင်န်းကို (%) အေရာင်ြဖင့် ေဖာ်ြပထားရှိ

4.85

1.3

1.05
A

•
•

0.45
B

ေဆးသံုးကွက်

အနီေရာင်စာလံုးများသည် ေဆးသံုးစွဲေသာှမ်းစိုက်ခင်းအကွက်ြဖစ်ပီး၊
အမည်းေရာင်သည် ေဆးမသံုးစွဲေသာ ှမ်းစိုက်ခင်းအကွက်ြဖစ်ပါသည်။
အေရာင် ေဖျာ့ေနေသာေနရာများသည် ှမ်းဖိုေရာဂါအများဆံုး ြဖစ်ပွား
လျက်ရှိသည်။

8.7

8.4

C
ေဆးမသံုးကွက်

ေဆးသံုးကွက် ေဆးမသံုးအကွက်များကို ိင်းယှ်၍ ှမ်းဖိုေရာဂါြဖစ်ပွားမန်းကို
ေလ့လာခဲ့ပါသည်။

ဓာတုဓာတ်ကွင်းပါဝင်မန်းကို ဂျပန်တွင် စမ်းသပ်စစ်ေဆး（ဂျပန်စံန်း0.01ppm）

11
12

22

အခက်အခဲများှင့် ေတွရှိချက်အသစ်များ

စမ်းသပ်မရလဒ်များကို ေတာင်သူှင့် ကွင်းဝန်ထမ်းများအား
ြပန်လည်မေဝြခင်း

•「အရသာ」အရသာေကာင်းမွန်ပီးဂျပန်ေဈးကွက်ဝင်ြခင်း
→အရသာမရှိေသာှမ်းများအားမဝယ်ယူပါ！
• ေတာင်သူများေနြဖင့် အက်စစ်ပါဝင်မန်းှင့် ဓာတုဓာတ်ကွင်းပါဝင်မန်း
အေကာင်းကို သိေသာ်လည်း 「 အရသာ 」ှင်ပ့ တ်သက်၍ သိရှိမအားနဲပါး
• ေဒသှင့်လိုက်၍ ှမ်း၏အရသာ သံုးသပ်ချက် ကွာြခားမများရှိ
• ြပင်ဆင်ရမည့်အချက်များမှာ မျိးေစ့ ှင့် စိုက်ပျိးမနည်းလမ်း များြဖစ်သည်
ေအာင်လံ(မိu,နယ်ရှိ စမ်းသပ်စိုက်ကွင်း ြပရာေြမပံု

↑ထိုေနရာမှ*ှမ်းအလွန်အရသာရှိ

အရသာ

13

14

ေအာင်လံမိနယ်မှ ထူးြခားေြပာင်းလဲမများ

ေရှဆက်လုပ်ေဆာင်မများ
• တိကျမှန်ကန်ေသာေဆးများကိုသးုံ စွရဲ န် လိအု ပ်ြခင်း• GAP လုပ်ငန်းစ်များ ကျယ်ြပန်စွာလုပ်ေဆာင်ိုင်ြခင်း၊ ေတာင်သူအစုအဖွဲများ အတူတကွ
တက်ကွစွာ လုပေ် ဆာင်ငုိ စ် ွမး် ရှြိ ခင်း• အရသာေကာင်းမွန်ေသာှမ်းြဖစ်ေစရန် မျိးေစ့ေကာင်းများေရွးချယ်ြခင်းှင့် ထိုမျိးေစ့ေကာင်း• GAP တွငပ် ါဝင်ေသာ ေတာင်သမူ ျားအားလံုး ှမး် ေထာင်၍ အေြခာက်လမှ း် ေသာ

များကို ေရွးချယ် ြဖန်ေဝရန်လိုအပ်ြခင်း

နည်းလမ်းကို များစွာအသံုးြပေသာေကာင့် အြခားေသာ ေဒသှင့် ိင်းယှ်ပါက
• ရိတ်သိမ်းချိန်လွန် လုပ်ငန်းများအား ပို၍ ထိေရာက်စွာ လုပ်ေဆာင်ရန်လိုအပ်ြခင်း

ေအာင်လံမှ ှမ်းများအရည်အေသွးြမင့်ပီး အရသာအထူးေကာင်းမွန်ြခင်း
• ပိုးမားှင့်ပတ်သတ်၍လည်း ေလ့လာလိုစိတ်များပီး ှမ်းဖိုေရာဂါှင့်

• တိးု တက်ေကာင်းမွန်ေသာ စိကု ပ် ျိးေရးကို အေြခခံ၍ တည်ငိမေ် သာ ထုတ်လပ
ု မ
် 
 င
ှ ့်

ပတ်သက်သည့်အေကာင်းအရာများကို ေသချာစွာနားလည်းသိရှိခဲ့ကပါသည်

ပိုးမားေရာဂါ ကာကွယ်ှိမ်နင်းမများအား ြပလုပ်ရန်လိုအပ်ြခင်း

• အရည်အေသွးြမင့်မားမကို ပိုမိုအေလးေပးလာပီး Supply Chain ကိုလည်း

• အရည်အေသွးေကာင်းေသာှမ်း ှင့် သမိုင်းေကာင်းေကာင်းေသာှမ်း

အရင်ထက်ပို၍ စိတ်ဝင်စားလာပါသည်

( အြခားမျိးများှင့်ေရာေှာထားြခင်းမရှိေသာ ှမ်းမျိးေစ့)များကို ြဖန်ြဖးရန်လိုအပ်ြခင်း
15

16ေအာင်လံ3မိu5နယ်ရှိ *ှမ်းေထာင်ပံု（8 လပိုင်း）ေကျးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ
17

23

ANNEX 3 Seminar Presentation (3)ြ��်�ာ�ိင� င် �ံ ိ� ���်းစိ�ကခ် င်း�ျား�ွင ် ြ�စ်�ွားေ�ာ
�ိ�း��ားေ�ာ���ျား��င ့် ကာကွ�် ���ိ ်�င်းြခင်း၁။ ���်း�ိ�း��ားေ�ာ�� ကာကွ��် �ိ� ်�င� း် ��

��ငး် �င်း�င်ြ�ချက်

၂၀၂၁ ခ��စ� ် ၁ ��ိ�ငး်

JAICAF၁။�ိ�း��ားေ�ာ��အချက်အ�က်�ျားကိက� ငွ း် ဆင်းစစ်��်းေကာက်�ြ� ခင်း◎ �ိ�း��ားအေ�ကာင်းေကာင်းစွာ�ိ�ိ���်� ်း၊ ြ�စ်�ွားချိ�်၊ ြ�စ်စ�))�ိကိ
� ့ � �ိ�ိ���်
◎ �ိ�း��ားေ��ေ�� (ြ�စ်�ွား����
◎ �ိ�း��ားေ�ကာင့�် �� ်း�ျက်စးီ ဆံး� �� ံ း��က�ိ� �ဲ �ိ ိ���်၂။ �ိ�း��ားေ�ာ��အချက်အ�က်�ျားကိ� အေြခခံ၍ ကာကွ��် �ိ� ်�င်းြခင်း၂။ �ိ�း��ား�ျားအားစစ်��်းေကာက်��့ �် �်း��်း

◎�ိ�း��ားေ�ာ��အချက်အ�က်�ျားကိ� အေြခခံ၍ ကာကွ��် �်းစ�စ်�ျား ေ�းစွြဲ ခင်း် �ိ� ်�င်း��ီ း �ျက်စးီ ���ျားေ�ျာ့ချ��်
◎ အ�ျိ�း�ျိ�းေ�ာ �ိ�း��်��်း�ျားကိ� �ံး� ၍ ကာကွ��ွ �် �်း �င့ေ် �ျာ်ေ�ာ�ိ�း��်ေဆးကိ� ���်က�်စွာအ�ံး� ြ����်
◎�ိ�း��်ေဆး�ံး� ချိ�်�င၃။ �ေ��ွ့ ဲ �ငွ ေ် ဆွးေ�ွး��့ အ် ေ�ကာင်းအ�ာ�ျား

◎「�ိ�း��ားစစ်��်းေကာက်��်း��်း」、「စိ�က�် ျိ�းစ�အ�ျားဆံး� ေ�ွ��ေ�ာ�ိ�း��ား」」、「အေြခာက်ခံစ�အ�ျားဆံး� ေ�ွ��ေ�ာ�ိ�း��ား」」、「အ�ျိ�း�ျိ�းေ�ာ�ိ�း��်��်း�ျားကိ� အ�ံး� ြ��၍�ိ�း��ားေ�ာ��ကာကွ��် �ိ� ်�င်းြခင်း」＊စိက� �် ျိ�းေရး�ညာ��ငမ် ျားမ� ေ�ာင်သမ� ျားအား �ိး� မ �ားေရာဂါ �ိ�း် ချ��်ကာကွယ�် ည်းများကိ� ြ��်လည်မ�ေ�ချိ��် ငွ ် မ��ြငမ်းကိး� ကားေစရ�်ရည်ရွယ၍
်“လက်စဲစွ ာအ��်” ကိလ� ည်း���လ် ��်�ား�ါသည်။ ယခ��ဲမွ ရ� ေသာအချက်များ��င ့် လက်စစဲွ ာအ��်အား ေ�ါင်း၍ ေလ့လာေစလိ��ါသည်။

�ိ�း��ား�ျားအားစစ်��်းေကာက်��့ �် �်း��်း

�ိ�း��ားစစ်��်းေကာက်��� �့ �် �်း��်း

�ိ�း��ား�ျားအားစစ်��်းေကာက်��့ �် �်း��်း
အြ�င်ြ�င့�် း�ံ ��် ��်း(Visual
Counting Methodအေ�ကာင်းအရာ၁။ �ိ�း��ားစစ်��်းွ ် ကျေ�ာက်ေ�ာ �ိ�း��ားအား အြ�င်ြ�င့် �ံး� ��်ြခင်း
အြ�င်ြ�င့�် း�ံ ��် ��်း(Visual Counting Method ���်း�ံ�၊ ���်းေ�ာင်ချိ�်�င

��်း�ံြ�င့�် က�့ �် �်း（Sweeping method）

���်းခင်း��ငြ့် �က်�ျား �ကား�ွား၍ ��်း�ံကိ� ေ����်် �်း့ း��ီး �ိ�း��ား��်း၍ �က�့ ����်းခင်း�ဲ�ငွ ် အ��ေ�ာင်က�်�ျားချိ�၍် �ာက�်ေ�ာ �ိ�း��ားအား
အ��ေ�ာင်က�်ြ�င့�် �်း��်း（Sticky trap method）
ေ�့�ာြခင်း၂။ �ျက်စးီ �� စစ်��်း

���်းခင်း�ျား�ဲ �ိ�း��ာကျ၍ �ိ�း��ာ���်ခံ�ေ�ာ အကိင� း် အခက် အ�ွင ့်�ျားကိ� စစ်ေဆးြခင်း၊ အ��း�ြ�င့်
အေြခာက်ခံ��ီ းေ�ာက်�ကွ �် ာေ�ာ 「���်းအြ���်း」�ျားကိေ� �့�ာြခင်း

��်း�ိေ�ာ�ိ�း��ား�ျားကိ�
���်��ီ း� ြ�င့် �က�့ �် � ေ�့�ာြခင်း� �်းေ�ာင်�၊� ကွငး် ��်��်း၊ �ိ�း��်ေဆးေ�ာင်း���ျားကိ�၃။ ေ�းခွ�်း�ျားေ�း၍ စစ်��်းေကာက်�ြ� ခင်း �ိ�း��ားေ�ာ��အေ�ကာင်း��င ့် ကာကွ��် �ိ ်းချ��် ��်း�ျားကိ�� �်းေ�းြ��်း၍ စစ်��်းေကာက်�ခ� ဲ့����်

24��်း�ံြ�င့�် က�့ �် �်း（Sweeping method）

အ��ေ�ာင်က�်ြ�င့�် �်း��်း
(Sticky trap method）

စိ�က�် ျိ�းချိ�်�င
ွ ေ
် �ွ�
� ေ�ာ �ိ�း��ား�ျား��င ့် �ျက်စးီ ���ျား
�ိ�း��ား�ျား

သိ��အမည်၃။ စိ�က�် ျိ�းချိ�်ေ�ွ��ေ�ာ�ိ�း��ား

���်းေစ့စ��်�ျ�ိ�း

���်းကျိ�င်း�က်

���်း�ွ က်��ိ ် �ိ�း

���်း��ံ�ွ က်စစ�ံ ားခ���

(Plant bugs)(Chafers /Scarabs)(Pyraid moths)(Sphinxmoths)(Tiger moths)

Sesamejassid(Orosius
albicinctus）

Sesame seedbug
(Elasmolomus
sordidus)

Sesame black
beetle(Anomala
antiqua)

Sesame leaf
roller(Antigastra
catalaunalis)

Death'shead moth(Acherontia
styx)

Common hairy
caterpillar(Spilosoma
obliqua)(စ��်စား)

(ကိက
� စ
် ား)

(ကိက
� စ
် ား)

(ကိက
� စ
် ား)

(ကိက
� စ
် ား)

(ကိက
� စ
် ား)

(ကိက
� စ
် ား)

အေကာင်ငယ်�င� ့်အေကာင်�ကီး
များသည်အရွ က်များကိစ� �� ်စား
�ျက်ဆးီ ။��မး် �ိ�ြ�စ်ေစ
သည်။အေကာင်ငယ်�င� ့်အေကာင်�ကီး
များ
သည်�မ
� း် သီးကိ�
စ��်စား�ျက်ဆးီ ။ေ�ါက်ခါစ�ိး� ေလာက်ေကာင်ေလးများ
သည်အြမစ်ကကိ� ိ�က်၍၊ကျိ�င်းေကာ
င်�ကီး
များသည်အရွ က်
ကိ�
ကိက
� �
် ျက်ဆးီ ။ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်အ
��းသြ�င်အ့ ရွ က်
��များကိက
� က
ိ� စ
် ား
။

ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်
အ��းသြ�င့်အရွ ကမ် ျားကိ�
ကိက
� စ
် ား။

ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်အရွ
က်ကက
ိ� က
ိ� စ
် ား၍
အသီးကိလ� ဲ�ျက်ဆးီ ။ေ�ါက်ခါစ�ိး� ေလာက်ေကာင်သည်�မ� း်သီးေ�ာင်�
� အ
့် ရွ
့ င
က်ကိ�
ကိက
� �
် ျက်စားသ
ည်။အေကာင်�ကီး
��ငအ့် ေကာင်
ငယ်များသည်
အြမစ်က�ိ� ျက်
ဆီးသည်။

〇(စ��်စား)�ျက်ဆးီ ���
လက��ာ

မစိက
� ခ
် င်စိက� �် �ီး

���်း�ွ က်ေြ�ာ

�ား���ိေ�ာ��

�ိ�ကေ် �ာ်��ာ�

���်း�ိ�ေ�ာ��

(Black stem)(Cor ynespora

mildew)(Phytophthora

d i s e a se )Rhizoctonia
bataticola

Corynesporacassiicola

Oidium sesami

Phytophthoraparasitica���်း�ိ�း�ည်း

ေြခာက် ေ�ာ���ီ း�ား�ွ က်(Alternaria

ေ�ာ��blight)သိ��အမည်

Alternaria
sesami�ျက်ဆးီ ���လက��ာအ�င်အားလ��း
�ွငြ် �စ်�ာွ း၊စိ�� ငိ� း် ဆများ
လ�င်လဲ
ြ�စ်�ာွ း၊မျိ�းေစ့
ေ�ကာင့လ် ဲြ�စ်
�ွား

မစိက
� ခ
် င် စိက� �် ျိ�း��ီး(၁) ေရာဂါ(၂)�ျက်စီးမ�

အ�င်အားလ��း
�ွငြ် �စ်�ာွ း၊ေရာဂါရ�စ်သျ�း
များေ�� �ွင ်အမဲ�ေ� လးများ
ြ�စ်ေ��

က်ေ�ာ��

leaf s pot)

(Powder y(Phyllodyင် �ာကျေ�ာ��
blight)Phytoplasmaအ��်စ�� ကဲ �ခ�(Termites)

Cottonbollworm(Helicoverpa
armigera)

Termitidae(Odontoterm

es
sp.）

(၁)�ိး� မ �ား

●

〇

〇

〇

〇

〇

〇

(၂)�ျက်ဆးီ မ�

●

〇

〇

〇

〇

〇

〇

●＝�ျား,,〇＝အ��်အ��်～�ဲ,〇
×＝���ိ（၁））���်းြ���်ည�ိ （Jassids / Leafhoppers）

စိက� �် ျိ�းချိ��် ငွ ေ် �ွ�ရေသာ အ�ိကကျေသာ ေရာဂါ ��င ့် �ျက်ဆးီ မ�များ
ေအာ်�ာေ�း

ြခ(Owlet moths)

စစိက
� ခ
် ျိ�မ် � ရိ�သ် မိ း် ချိ�အ် �ိ��ိ။ ။ စိ�ကခ် င်း�ွငး် �ိ�း��ားက�းစက်���င� �့် ျက်ဆးီ ဆံး� �� ံ း��အေြခအေ�ြ�ြခင်း

ေ�ာ���ျား

���်း�ီး�ံး� ေ�ာက်�ိ�း

���်းြ���်ည�ိ
(Jassids /Leafhoppers)�ိ�ငး် ��် စ�
် ိ�း
ေ�ာ��
(Virus���်းြ���်ည�ိ
（S e s a m ｅ j a s s i d ）d i s e a se )Potyvirusအ��်စ�� ကဲ �ခ�ေြမေ�� အစိ�်
အ�ိင� း် �ွင ်ေရာဂါကျေရာက်�င
ိ� ်
ရွ ကေ
် �ကေစာ
ြခင်း၊
မျိ�းေစ့မ�စ၍
ေရာဂါြ�စ်�ာွ းေ���်သည်အရွ ကမ် ျက်�ာ�
ြ�င်�စ်ခလ� �း�ွင် ေ�ါင်�ါမ��မ် ့ ျား
�က်ြ��း�ား
သကဲသ့ ိ� ြ��ေ�ွး့ေ�အရွ ကမ် ျား�ွင ်ေရစိအ� �ာကွက်
ေြ�ာက်များြ�စ်၊ရွ ကေ် �ကေစာ��ီး
�င်စည်ေ���ွင ်ေရာဂါကျေရာက်
�ိင
� သ
် ည်

အရွ ကေ် သးငယ်၊
အ�ွငအ့် ေရာင်
အစိမ်း ြ�စ်ြခင်း၊
Sesame Jassid��မး် ြ���်ည�ိ
ေ�ကာင့လ် ြဲ �စ်

�ျ�ိး� ေ�ကာင့်
လဲြ�စ်�ာွ း�ိင
� ၊်
အ�ွက�
် �
ဲ င
ိ� ်
သည်

���်း�ိ�ေ�ာ��
（ P h ｙ l l o d y d i s e a s e）
z ြ���်ည�ိ �ျား�ည်��� ်း�ျားကိ� စ��်စား�ျက်စးီ �ည်

စစိက
� ခ
် ျိ�မ် � ရိ�သ် မိ း် ချိ�အ
် �ိ

〇

●

〇

〇

〇

●

〇

〇

●

〇

〇

〇

●

〇

��ိ။ ။ စိ�ကခ် င်း�ွငး် �ိ�း��ားက�းစက်���င� �့် ျက်ဆးီ ဆံး� �� ံး��အေြခအေ�ြ�ြခင်း

● ＝�ျား,,〇＝အ��်အ��်～�ဲ,z အ�င်ေ��က်��ီ းေ�ာက်ချက်ြခင်း
ေ�ာ����်ေဆာင်�ာေ�ာ�ိ�းေ�ကာင့်
���်း�ိ�ေ�ာ��ြ�စ်ေစ�ည်။

×＝���ိ

အြခားေ�ာ
���်းြ���်ည�ိ(၃))���်းကျိ�င်း�က် （Chafers / Scarabs）(၂)) ���်းေစ့စ��်�ျ�ိ�း （Plant bugs）

�ျ�ိ�းအ�ျိ�း�ျိ�း
（A kind of stink bugs）

By Dr. Kuwahara��းစ�် ြ�င်စ
� ့် �（ S u c k i n g m o u t h）

�ိ�းေ�ာင်းင�်�ျား�ည်အြ�စ်ကိက� �် ျက်ဆးီ

���်းကျိ�င်း�က်�ျိ�း�ျား
（Ａ ｋｉｎｄ ｏｆ ｃｈａｆｅｒｓ）

z ���်းကျိ�င်း�က်(Sesame black beetle)၏�ိ�းေ�ာင်းေကာင်�ျား�ည် ေြ��ကီး�ဲ�ငွ ် အ�က်��င�
်

（A kind of Pyrrhocorid bugs）

အြ�စ်ကိ� ကိက� �် ျက်စးီ �ည်။ အေကာင်�ကီး�ည် အ�ွ က်ကိ� ကိက� �် ျက်စးီ �ည်။ွ ် ��ိ�ြ���ိ� ဲ ေြ�ေ���ွင�် ိ�ေ�ာ ���်း�င်၏ �ကီး�ွား���ျားz အြ�စ်ကိ� �ျက်စးိ ချိ�်�ငz �ျ�ိ�းအ�ျိ�း�ျိ�း�ည်��� ်း�ီး�ျားကိစ� �� ် စား�ျက်ဆးီ �ည်အား�ည်း�ည်��ာ �င်��ား�ည်z ��းစ�် ြ�င်စ� ် �စ� ား�ံး� ေ�ာေ�ကာင်�� ်း�ျက်ဆးီ ဆံး� �� ံ း��က�ိ� �ိ ိ��ား�ည်��်ခက်ခဲ�ည်
့ �
့ �

25

(၅))���်း��ံ （Sphinx moths）(၄))���်း�ွ က်��ိ ် �ိ�း （Pyralid moths）

ကိး� ကား：：�ျ��်အ�ိ ်�ျား�ွင ်ေ�ွ��ေ�့�ိ�ေ�ာ���်း��ံ��ျိ�း

�ိ�းေ�ာင်း

����ီးကဉီးချိ����� ိ����်း�ွ က်��ိ ် �ိ�း

���်း��ံ�ျိ�း�ျား
（Death's head moth）（Sesame leaf roller）

z ���်း�ွ က်��ိ ် �ိ�းေ�ာက်ေကာင်
��်အ�ွ က်��� ျားကိက� ကိ� �် ျက်ဆးီ
��်z ���်း��ံ（Death‘s head moth）
�ားေ�ာင်း��်အ�ွ က်�ျားကိက� ကိ� ြ် ��်စား��်z အေကာင်�ကီး�ေ�ာက်ေကျာ�ွငအ် �ိ�းေခါင်း（Death’s head）�ံ����ာ�်�ိ���်z �ိ�းေ�ာင်း�၀�်း�ိ�ကဆ် း� ံ �ွငဦ် းချိ��ံ�အခ��်（Caudal horn）��ိ��်

���်း�ွ က်�ျား�ျက်စးီ ��(၈))���်း�ီး�ံး� ေ�ာက်�ိ�း （Owlet moths）(၇))�ွ က်စ�စံ ားခ��ါ (Ｔｉｇｅｒ moths）

ကိး� ကား：：�ိ�းေကာင်��်း�ံ��� �ေ�ွ��ေ�ာ���်း�ီး�ံး� ေ�ာက်�ိ�း�ွ က်စ�စံ ားခ��ါ�ျိ�း
（Common hair y caterpillar）

z ���်း�ီး�ံး� ေ�ာက်�ိ�း�ျား��်�ံ�စ�ံ ျိ�းစံြ� �င်�့ ျက်ဆးီz အ��း�ြ�င်�့ းီ �ံး� ေ�ာက်�ိ�း（Cotton bollworm）

�ိ�းေ�ာင်း��်အ�ွ က်�ျား��င�့် းီ ေ�ာင်�� ျက်ဆးီ့ ျားကိ�z �ိ�းေ�ာင်း��်အ�ွ က်ကစိ� ား�အ�ီးကိ�� �� ျက်ဆးီ ��်z �ျိ�းစိ��် ျိ�းစံ�� ိ���်（၁၀））���်း�ိ�ေ�ာ�ါ（（Phyllody disease）(၉))�ိ�ငး် ��် စ�် ိ�းေ�ာ�ါ（（ Virus d isease）

ေ�ာ�ါ�က��ာ

�ိ�းစားေ�ာ�က��ာ�ျား

၁၂ေ�ာင်�ံ�ါေ�ာ �ျ�ိ�း

���်းခိ�ငေ် ကာင်း
(သီးေ�ာင့�် ိ �)

ေ�ာ�����်ေ�ေသာ���်း
(သီးေ�ာင့�် ��ိ)

၃အ�ါေ�ာင်က�်ေ��
�ွငြ် �င်�ေ�ာ
�ိ�း��ား�ျား

���်း�ွ က်�ျား အစ��်�ကိ� ြ် �စ်ြခင်း（Gregariousness）
���်း�ိ�ြခင်း（Phyllody）

အ�ွင�့် ျား အစိ�်းေ�ာင်ေြ�ာင်းြခင်း（Virescence）

3mmခ�်�့ ိ�z ေ�ာ�ါြ�စ်�ွားေ�ေ�ာ���်း�ွင ်���်း�ီးေ�ာင့�် ျား အ�ွ�်��်း��်။z �ျ�ိ�း(Aphids）��်��်း �ိ�ငး် ��် စ�် ိ�းကိ� ��်ေဆာင်�ာ�ိင
� �
် �်။

z �ျ�ိ�းအေ�ာင်��် အ�ါေ�ာင်
ေြ�ာင်း��်��်။z အ�ွင�့် င� ့် �ီးေ�ာင့�် ျား ��ါေ�ာ ���်းခိ�င ်

26

z �ိ�
� ိ�းေကာင်င�်�ျား��်
�ိ�က�
် �
ိ� �ာစ�ာ （Phytoplasma）
�ျားကိ� ��်ေဆာင်��ီ းကိက� �် ျက်စးီ ��်။�ိ�က�် �ိ� �ာစ�ာ((Phytoplasma)�ျားက�းစက်�ျံ� ��ေ��ံံ့�（၁၁））���်း�ိ�း�ဲ（Black stem）

z �ိ�က�် �ိ� �ာစ�ာ (Phytoplasmas )�ျား�ည် အ�င်�စ်ခ��းံ� ၏အစာေ�ေ�ကာ �ဲ�ငွ ် ��ိ�က�ည်။

leaf

stem

(Provided by Prof. Oshima,
Hosei University, Japan)

phloemစိက� ခ် င်းများ�ွင ်အများအြ�ားေ�ွ�ရ
ေ�ာဂါ�ိ�း�ျား�ည်
ေြ�ဆီ�ာ� �ဲ�ငွ �် ိ�ေ���ီ းေ��ျား�ည့ အ
် ခါ
�ွက�
် ာ��ီ းစိ�ကခ် င်း�ျားအား�ျက်စးီ

root

cambium xylem

１μ m

1μm ＝ 1/1,000 mm

ေ�ာဂါ�က��ာ�ျားz ���်း�ိ�း�ဲေ�ာဂါ（（Black stem）�ည်Rhizoctonia ��ိ�စ်�ျိ�းြ�စ်�ည်။
z Rhizoctonia ��ိ�ည် ေြ�ဆီ�ာ� �ဲ�ငွ ေ် ��ိင
� �
် ည်။

� �
် ျိ�းချိ�်ကာ��ွင ် စ�ဆက်�ြ��်
z Rhizoctonia ��ိ�ည် စိက�။အေြခာက်ခံချိ�်�ငွ ် ေ�ွ��ေ�ာ ေ�ာဂါ�ိ�း��ား�ျား

အ���ာ�်ေ�းေ�ာေ�ကာင့် ကာကွ��် �ိ � ် �င� း် ��် ခက်ခဲ�ည်။z ေ�ာဂါ�က��ာ�ျား��ာ အ�င်�� ိ း ကျိ�းကျြခင်း, အ�ီး�ျား ည��ိ း�ွ�်း�ျက်စးီ ြခင်း,အြ�စ်���ြ် ခင်းz ���်း�ျား�ွင ် အ�င်�ည်း�ွားြခင်း, အ�ွ က်ေ�ကကျြခင်း��င ့် အ�င်ေ�ြခင်း�ိ� ့ြ�စ်�ည်။z ေ��ကီးေ�ာ��်ကငွ း် �ျား�ွင ် ��ကာခ�ြ�စ်ေ���ည်။

အေြခာက်ခံချိ�်�ငွ ေ် �ွ��ေ�ာ �ိ�း��ား�ျား��င ့် �ျက်စးီ ���ျား
���်းြ���်ည�ိ
�ိ�း��ား
�ျား(Jassids /Leafhoppers)

Sesame jassid

သိ�ံအ
� မည်

�ျက်ဆးီ �ံ�လက��ာ��မ်း�ံခ� ျိ�-်��မ်းေ�ာင်ချိ� ်(Orosius
albicinctus）

���်းေစ့စ��်ဂျ
�ိ�း���်းကျိ�င်း�က်

(Plant b ugs)

(Chafers /Scarabs)

Sesame seedbug
(Elasmolomu
s sordidus)

Sesame black
beetle(Anomala
antiqua)���်း�ွ က်��ိ ်�ိ�း(Pyraid
moths)

Sesame leaf
roller(Antigastra
catalaunalis)���်း��ံ�ွ က်စ�စံ ားခ�၀ါ

(Sphinxmoths)(Tigermoths)

Death'shead moth(Acherontia
styx)

Commonhairy
caterpillar(Spilosoma
obliqua)(စ��်စား)(စ��်စား)(ကိ�က်စား)(ကိ�က်စား)(ကိ�က်စား)အေကာင်ငယ်� �င့်အေကာင်�ကီး
များသည်အရွ က်များကိ�စ�� ်စား
�ျက်ဆးီ ။��မ်း�ိ�ြ�စ်ေစ
သည်။အေကာင်ငယ်� �င့်အေကာင်�ကီး
များ
သည်�မ
� ်းသီးကိ�
စ��်စား�ျက်ဆးီ
။ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်ေလးများ
သည်အြမစ်ကိ�
ကိ�က်၍၊ကျိ�င်း
ေကာင်�ကီး
များသည်အရွ က်ကိ�ကိ�က်�ျက်ဆးီ ။ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်အ
��းသြ�င်အ့ ရွက်�မ� ျားကိ�ကိ�
က်စား။

ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်
အ��းသြ�င့်အရွ က်များကိ�
ကိ�က်စား။

���်း�ီး�ံး�
ေ�ာက်�ိ�း

အေြခာက်ခခံ ျိ��် ငွ ေ် �ွ�ရေသာအ�ိကကျေသာေရာဂါ��င�့် ျက်ဆးီ မ�များ

ြခေ�ာဂါ�ျား

(Termites)(Owletmoths)(ကိ�က်စား)(ကိ�က်စား)(ကိ�က်စား)ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်အရွ က်ကိ�ကိ�က်
စား၍အသီးကိ�
လဲ�ျက်ဆးီ ။ေ�ါက်ခါစ�ိး�
ေလာက်ေကာင်သည်� �မ်းသီးေ�ာင်�� ့့် ငအရွ က်ကိ�
ကိ�က်�ျက်စား
သည်။အေကာင်�ကီး
��ငအ့် ေကာင်
ငယ်များသည်
အြမစ်ကိ��ျက်
ဆီးသည်။(၁)�ိး� မ �ား

〇

●

〇

×

●

×

���်း�ွ က်ေြ�ာက်

�ား���ိေ�ာဂါ

�ိ�ကေ် �ာ်��ာ�င်

(Black stem)(Corynespora

mildew)(Ph y t op hthor a

Rhizoctonia
bataticola

Corynesporacassiicola

Oidium sesami

Phytophthoraparasitica

Phytoplasmaအ��်စ�� ကဲ �ခ�အ��်စ�� ကဲ �ခ�အရွ ကမ် ျား�ွင ်အရွ ကေ် သးငယ်၊

�ျ�ိး� ေ�ကာင့လ
် ဲ

အ�ွငအ
့် ေရာင်

ြ�စ်�ာွ း�ိင� ၊်

Sesame Jassidသည်�ား�ွ က်ေ�ာဂါblight)(Powderyေ�ာဂါleaf s pot

�ာကျေ�ာဂါ
blight)

သိ�ံအ
� မည်

Alternaria
sesamiအ�င်အားလံး�

ေြမေ�� အစိ�်

�ျက်ဆးီ �ံ�လက��ာင်ြ�စ်�ာွ း၊�ွငြ် �စ်�ာွ း၊အ�ိင� း် �ွင ် ေရာဂါ

ြ�င်�စ်ခလ� းံ� �ွင ်ေရစိအ� �ာကွက်စိ�� ငိ� း် ဆများ

ေရာဂါကျေရာက်�ငိ� ်ေြ�ာက်များြ�စ်၊

လ�င်လဲ ြ�စ်�ာွ း၊ရ�စ်သျ�းရွ ကေ် �ကေစာြခင်း၊

ေ�ါင်�ါ မ��မ် ့ ျား
�က်ြ��း�ားရွ ကေ် �ကေစာ��ီး

မျိ�းေစ့

များေ�� �ွင ်မျိ�းေစ့မစ� ၍�င်စည်ေ���ွင ်ေ�ကာင့လ် ြဲ �စ်

အမဲ�ေ� လးများ

သကဲသ့ �ိ ြ��ေ�ွ
း့ေရာဂါြ�စ်�ာွ းေ��အ�င်အားလံး� �ွ�ွားြ�စ်ေ��အရွ ကမ် ျက်�ာ�

ေ�ေရာဂါကျေရာက်

(Phyllody
disease)အစိမး် ြ�စ်ြခင်း၊

ေ�ာဂါ
(Virusdisease)Potyvirus

အ�ွက�
် �
ဲ င
ိ� ်

��မး် ြ���်ည�ိ ေ�ကာင့လ် ြဲ �စ်

�ိင
� သ
် ည်

�်သည်

��မး် �ံခ� ျိ�-်ရိ�သ် မိ ်း��ီးေ�ာက်စကိ� ခ် င်း�ဲအေြခာက်ခံချိ� ်��မး် ေ�ာင်ချိ� ်

ရိ�သ
် မ
ိ း် ��ီးေ�ာက်စကိ� ခ် င်း�ဲအေြခာက်ခံချိ� ်(၂)�ျက်ဆးီ မ��ိ�ငး် ��် စ�် ိ �း

���်း�ိ�း�ည်း

ေြခာက် ေ�ာဂါ
(Alternaria

Termitidae(Odontotermes sp.)

Cottonbollworm(Helicoverpa
armigera)���်း�ိ�ေ�ာဂါ

ေအာ်�ာေ�း�ီး

×
×

〇

〇

〇

〇

×

〇

〇

×

��ိ။ ။ စိ�ကခ် င်း�ွငး် �ိ�း��ားက�းစက်���င� �့် ျက်ဆးီ ဆံး� �� ံး��အေြခအေ�ြ�ြခင်း

● ＝�ျား,,〇 ＝အ��်အ��်～�ဲ,(၁) ေရာဂါ(၂)�ျက်စီးမ�

×＝���ိ

×

×

×

×

×

×

×

×

×

×

×

×

��ိ။ ။ စိ�ကခ် င်း�ွငး် �ိ�း��ားက�းစက်���င� �့် ျက်ဆးီ ဆံး� �� ံ း��အေြခအေ�ြ�ြခင်း

27● ＝�ျား,,〇 ＝အ��်အ��်～�ဲ,×
××＝���ိ

（၁））���်းေစ့စ��်�ျ�ိ�းSesame seed bug（၂））�ွ က်စစ�ံ ားခ���（（Tiger moths）

z စိက
� �
် ျိ�း��ီ းေ�ာက် ေ�ွ��ေ�ာ �ိ�း��ား�ျားြ�စ်��ီ းအေြခာက်ခံချိ�်�ငွ �် �်း အ�ွ က်�ျား��င ့်�ီးေ�ာင့�် ျားကိ� �ျက်စးီ ေစ��်����်။z အေြခာက်ခံချိ�်�ငွ ် �ီးေ�ာင့�် ျားအား

◎အေြခာက်ခံချိ�်�ငွ ် �ျ�ိ�းေကာင်�ကီး�ျား �ျံ��်း၍ ���်းေစ့ကိ� စ��်��� ျက်စးီ ��်။�ျက်စးီ ��်ေ�ာေ�ကာင့် အ��း��� ြ��ေစ�ိ�� ���်။

���်းအ��်အေ�ွး��င ့် အ�ွက�် �� ်းကိ� ကျဆင်းေစ����်။

အ�ီး�ွငက် ျေ�ာ�ျက်�ိ�း（၃））���်း�ိ�ေ�ာ��（（Phyllody disease）

၅။ �ိ�း��ားေ�ာ��ကင်း��ငး် ��် အေြခခံကျေ�ာ ကာကွ��် �်း�ျိ�း�ျိ�း
���်း�ံ�ချိ�်�ငွ ေ် �ွ��ေ�ာ
���်း�ိ��ျား

���်းေ�ာင်ချိ�်�ငွ ်ေ�ွ��ေ�ာ ���်း�ိ��ျား

z စိက
� �
် ျိ�းချိ�်�ငွ ် က�းစက်�ားေ�ာအ�င်�ျား��် အေြခာက်ခံချိ�်�ငွ �် ��င်��ားစွာေ�ွ� ��ိ�ငိ� �် ���်။z အေြခာက်ခံချိ�်�ငွ ် ���်း�ိ�ေ�ာ����် ���်း�ျိ�းေစ့�ျား�ိ� �က�းစက်ေ�ာ်��
ေ�ာ��အ�င်းအြ�စ်ကိ� ေ�ျာ့��်းေစ��် ေ�ာ��ြ�စ်�ွား�ားေ�ာ ���်း�ိ�း�ျားကိ�
�ီး�� ိ ��ျက်စးီ ��။�ိး� မ �ားေရာဂါကာကွယ�် မိ� ်�င်းမ�အယ�အဆများ

ေ�ာ���ိ�း��ား�ျားကာကွ��် �ိ ်းချ��် ��်းကာကွယ�် မိ� ်�င� း် �ည်း
�ါ���ည်း
(Chemical method)

Agrochemicals / Pesticidesဇီ��ည်း
(Biological method)

Natural enemies, Antagonistic microorganisms,
Biological pesticides, Pheromone�� ��ည်း

Catching and killing, Quarantine, Light, Color, Heat,etc.

�ိ�းရာ�ည်း/ ေဂဟ�ည်း

Crop rotation, Mixed cropping, Intercropping, Barrier
plants, Implantation, Enemy plants, Plowing,
Cleaning, Fertilizer management, Resistant varieties,
etc.

(Physical method）(Cultural method /Ecological method)z ��မ်းစိက� �် ျိ�းရာ�ွငG် APအ�ါအ�င်ဘက်စံသ� းီ ��ကံ ာကွယေ် ရး�ည်းလမ်းများ (IPM) ကိလ� ဲအ�ိကကျေသာ�ည်းလမ်း

အေြခခံ��ီး �ွ�ဲ က်ကျင်သ့ း�ံ �က�ါစိ� !့ !

z ကွငး် ဆင်းေလ့လာချိ�ရ် ေသာ �ျက်�ိး� များ��င ့် ေရာဂါများ၏ သ�င်းအချက်အလက်များေ��
မ��ည်၍ ကာကွယ�် မိ� ်�င်း�က�ါစိ� !့ !

z ဘက်စံသ� းီ ��ကံ ာကွယေ် ရး(IPM)ဆိသ
� ည်မာ� �ါ���ိး� သ�်ေဆး�စ်မျိ�း�ဲကိ�

အသံး� ြ��ြခင်းမဟ���် ဲ ေ�ရာေ�သကိလ� ကိ� ၍် ရ�ိင� သ် မ� �ည်းလမ်းမျိ�းစံြ� �င့် ကာကွယ�် က�ါစိ� !့ !

z �ိး� သ�်ေဆးများကိ� အသံး� ြ��သည်အ့ ခါ သင်ေ့ လျာ်ေသာ�ိး� သ�်ေဆးများကိ� သင်ေ့ �ာ်စာွ
အသံး� ြ���ိင� ြ် ခင်းသည် အလွ�အ် ေရး�ကီး�ါသည်။ 「DOApp」��င「့် ေဆးအ���း် 」အ�ိင� း်�ိကျစွာ လိက� �် ာသံး� စွဲ�က�ါစိ� !့ !

z ေအာ်ဂဲ�စ်စိက� �် ျိ�းရာ�ွငလ် ဲ သဘာ��စ�ညး် များကိ� အသံး� ြ��သည်မာ� များေသာ်လဲ

◎ကာကွယ�် မိ� �် င်း�ည်းအမျိ�းမျိ�းကိသ� �ိ ိရ� �်လအိ� �်�ါသည်။�ိး� မ �ားြ�စ်�ာွ းရ�်�ိ�� စ�ညး် များ၏ စိ�ခ် ျစွာသံး� စွဲ�င
ိ� မ
် �
� င
� ့် �ိေရာက်စာွ ကာကွယ�် မိ� ်�င်း�ိင� မ် �ကိ�

ဂ��ြ��စစ်ေဆး�က�ါစိ� !့ !

စိက� ခ် င်း��်��်းကျင်ကြိ� ��လ��်�ငိ� လ် �င်�ိ၍� �ိေရာက်မည်ြ�စ်သည်။

28

�က်စ��ံ းီ ��ကံ ာကွ�ေ် �း�ည်း��်း�ျား (IPM)(�ျ��်�ည်းစ�စ်)ြ��်�ာ�ိင� င် �ံ ိ � ��� ်းေစ့�ျား�ွကအ် �ကံ�ြ���ားေ�ာ�ိ�း��်ေဆး�ျား
（DOA Plant Protection App）

＊�ာ�ီ���အေြခအေ�ကိခ� �်�့ ��်းြခင်း

Acephate��မ်းြ���်ည�ိ (Jassids), ��မ်းေစ့စ��်ဂျ�ိ�း (Plant bugs),

Cypermethrin��မ်းကျိ�င်း�က် (Chafers), ��မ်း�လံ (Sphinx moths),ရွ က်စံ�စားခ�ဝါ(Tiger moths), ��မ်းသီးလံ�းေ�ာက်�ိ�း (Owlet moths)＊စီး�ွားေ�းအေြခအေ��ျားကိ� �ံး� ��် ြခင်း

＊ေ��ေ���ည်း

＊ေ�ာ်���်း�ွဲစ� ည်း���ည်း＊�� ��ည်း
＊�ာ���ည်း

(�ျ��်�ငိ� င် ံ စိ�က�် ျိ�းေ�း �စ်ေ�ာ��င ့် ေ����်င�်း ��်�ကီး�ာ��� ကိး� ကားချက် ၂၀၀၅))z IPM၏ အေြခခံလ�� ်ေဆာင်မမ� ျားသည် �ိင
� င
် �
ံ င
� ့် ေ�သေ��လိက� �် ကွြဲ �ားြခား�ားသည်

ကာကွယ်�မိ� ်�င်းရမည်ေ့ ရာဂါများ

လက��ာများ

��မ်း�ိ�းမဲေရာဂါ (Black stem), ��မ်းရွ က်ေြ�ာက်ေရာဂါ

Chlorothalonilေအာ်�ာေ�းရီးယားရွ က်ေြခာက်ေရာဂါ(Alternaria blight), Fungicides of other group, Broadfungicidal spectrum, Preventive effect��မ်းရွ က်ေြ�ာက်ေရာဂါ (Corynespora leaf spot),�ား�မ�ိေရာဂါ (Powdery mildew)

Cymoxanil�ိ�က်ေသာ်သရာ�င်�ာကျေရာဂါ (Phytophthora blight)

Difenoconazole �ား�မ�ိေရာဂါ (Powdery mildew)
Dimethomorph �ိ�က်ေသာ်သရာ�င်�ာကျေရာဂါ (Phytophthora blight)
Fosetyl-AL�ိ�က်ေသာ်သရာ�င်�ာကျေရာဂါ (Phytophthora blight)

Hexaconazole�ား�မ�ိေရာဂါ (Powdery mildew)

Iprodioneေအာ်�ာေ�းရီးယားရွ ကေ် ြခာက်ေရာဂါ (Alternaria
blight), ��မ်းရွ က်ေြ�ာက်ေရာဂါ (Corynespora leaf spot)

moths)

Organophosphorus insecticides,
Systemic action, Residual activity
Diamid insecticides, Residual
activity��မ်း�လံ (Sphinx moths), ရွ က်စံ�စားခ�ဝါ (Tiger moths)

Imidaclopridြ���်ည�ိ (Jassids): အရွ က်ေအာက်�ငွ �် ိ�� အ�င်ေ�ါက်��ီး

LambdaCyhalothrin��မ်းကျိ�င်း�က် (Chafers)

Neonicotinoid insecticides,
Systemic action, Residual activityေ�ာက် ြ���်�ိး� စ��်စားမ��ိ�ေသာေ�ကာင့် မျိ�းေစ့လ�း�ယ်သင့်

Synthetic pyrethroid insecticides,
Broad insecticidal spectrum,
Residual activity

Neonicotinoid insecticides,
Systemic action, Residual activity��မ်းြ���်ည�ိ (Jassids), ��မ်းေစ့စ��်ဂျ�ိ�း (True bugs)ြ��်�ာ�ိင� င် �ံ ိ���� ်းေစ့�ျား�ွကအ် �ကံ�ြ���ားေ�ာ��ိ��်ေဆး�ျား--၂
（DOA Plant Protection App）

Strobilurin fungicides, Broad fungicidal
spectrum, Preventive effect, Curative effectAzoxystrobin(Corynespora leaf spot),�ိ�က်ေသာ်သရာ�င်�ာကျေရာဂါ (Phytophthora blight)��မ်းရွ က်လိ�်�ိ�း(Pyralid moths), ��မ်းသီးလံ�းေ�ာက်�ိ�း (Owlet

Thiamethoxam

31ြ��်�ာ�ိင� င် �ံ ိ � ��� ်းေစ့�ျား�ွကအ် �ကံ�ြ���ားေ�ာ��ိ��်ေဆး�ျား--၁
（DOA Plant Protection App）
မ�ိသ�်ေဆး

��မ်းြ���်ည�ိ (Jassids), ��မ်းေစ့စ��်ဂျ�ိ�း (True bugs),

Flubendiamide＊ဇီ��ည်း

Synthetic pyrethroid insecticides,
Broad insecticidal spectrum,
Residual activityရွ က်စံ�စားခ�ဝါ (Tiger moths) , ��မ်းသီးလံ�းေ�ာက်�ိ�း (Owlet
moths)

Dimethoate�။ �င့ေ် �ျာ်ေ�ာကာကွ��် ည်း�ျိ�းစံ�ကိ� အ�ံး� ြ��ြခင်း

＊��ာ�အကျိ�းြ���ိ�း��ား�ျား�ည်း

လက��ာများ

Organophosphorus insecticides,
Systemic action��မ်းရွ က်လိ�်�ိ�း (Pyralid moths), ��မ်း�လံ(Sphinx moths),＊�ိ�း��ားြ�စ်�ွား����� ်းကိ� �ွကခ် ျက်ြခင်း၁။ �ိ�း��ားအ���ာ�်က�ိ� ကိ��င်ကာကွ�ြ် ခင်းကာကွယ်�မိ� ်�င်းရမည်�့ ိး� မ �ားများ

�ိး� သ�်ေဆး၂။ �ိ�း��ားကာကွ��် �ိ � ် �င� း် ြခင်း

Fungicides of other group, Preventive
effect, Curative effect

Sterol biosynthesis inhibitors, Systemic
action, Preventive effect, Curative effectFungicides of other group, Preventive
effect�ား�မ�ိေရာဂါ (Powdery Mildew)

Mancozebေအာ်�ာေ�းရီးယားရွ က်ေြခာက်ေရာဂါ(Alternaria
Organic suffer fungicides, Residual activity,
Preventive effectblight), ��မ်း�ိ�းမည်းေရာဂါ (Black stem),��မ်းရွ က်ေြ�ာက်ေရာဂါ (Corynespora leaf spot),�ိ�က်ေသာ်သရာ�င်�ာကျေရာဂါ (Phytophthora blight)

Metalaxyl�ိ�က်ေသာ်သရာ�င်�ာကျေရာဂါ (Phytophthora blight) Amide fungicides, Systemic fungicides,
Preventive effect, Curative effect

Myclobutanil�ား�မ�ိေရာဂါ (Powdery mildew)

Propiconazoleေအာ်�ာေ�းရီးယားရွ က်ေြခာက်ေရာဂါ (Alternarial
blight), ��မ်း�ိ�းမည်းေရာဂါ ( Black stem)

Sterol biosynthesis inhibitors, Systemic action,
Preventive effect, Curative effect�ား�မ�ိေရာဂါ (Powdery mildew)

Inorganic fungicides, Preventive effectSulfurOrganophosphorus fungicides, Systemic
action, Preventive effect, Curative effectTebuconazole

Sterol biosynthesis inhibitors, Preventive
effect��မ်း�ိ�းမည်းေရာဂါ (Black stem), �ား�မ�ိေရာဂါ
(Powdery mildew)

Thiophanate methyl ေအာ်�ာေ�းရီးယားရွ က်ေြခာက်ေရာဂါ (Alternaria
blight), ��မ်း�ိ�းမည်းေရာဂါ (Black stem),��မ်းရွ က်ေြ�ာက်ေရာဂါ (Corynespora leaf spot)

Dicarboximide fungicides, Preventive
effect�ားြ�စ်�ိ�း��်ေဆး Chlorpyrifos

Strobilurin fungicides, Broad fungicidal
spectrum

Kresoxim methyl

Sterol biosynthesis inhibitors, Preventive
effect, Curative effect

Sterol biosynthesis inhibitors, Systemic action
Benzimidazol fungicides, Systemic action, Broadfungicidal spectrum, Residual activity,
Preventive effect, Curative effectေကျးဇ�းအ��း�င်���ည်

z Organophosphorus insecticides ြ�စ်ေသာChlorpyrifosကိ2
� 021��စ် ７လ�ိင� း် မ�ာမသံး� စွရဲ �်�ားြမစ်（PPD, DOA HP、2020��စ်10လ �ိင� း် မ�ာေလ့လာေ�ွ� ��ိ）စိက� �် ျိ�းေ�း�ီးစီး�ာ�（（DOA）

z ��မ်း�ွက် ��မ်းကျိ�င်း�က်（Chafers）、��မ်း�လံ(Sphinx moths) ရွ ကစ် စံ� ားခ�ဝါ
（Tiger moths）、��မး် သီးလံး� ေ�ာက်�ိး� (Owlet moths) အ�ွက် သံး� �ကသည်စိက� �် ျိ�းေ�း��ေ����ီးစီး�ာ�（（DAR）

z အြခား�ိး� သ�်ေဆးများမ�ာ、Synthetic pyrethroid insecticide��ငC့် ypermethrin�ိြ�စ်� ့ သည်။ အလား���င် Lambda-Cyhalothrin）ကိလ� ဲ�ိး� သ�်ေဆးအြ�စ်သး�ံ ။ေ�ာ်�ခဲ��ိ� ���်�� ံ း�ျား��ငေ့် အာင်��ံ �ိ� ���်�� ံ း�ျား

ဆီ�က
ွ �
် းီ ���ံ ေ� ����ာ� (DAR)�ေကွး��ငက့် �ားD
DOA

က�ား��င�့် ေကွး����� ်းေ�ာင်��� ျားz ဂျ��်�င
ွ ် Chlorpyrifos ��င ့် Cypermethrinကိေ� ရာင်းချလျက်�ိေ� သာ် လဲ��မ်းအ�ွကေ် �ာ့ မ���် ံ�� င်�ားြခင်းမ��ိေသး�ါ။

�ခ���ငး် �င်း�င်ြ�ချက်�ျားကိ� �ျ��်�ငိ� င် ံ စိက� �် ျိ�းေ�း �စ်ေ�ာ��င ့်ေ����်င�်း��်�ကီး�ာ� ၏ အက�အညီြ�င့် JAICAF�� ��းေ��င်း���င် ေဆာင်�ွက်�ည်။

29