BUDDAROZDZIAŁ PIERWSZYBUDDA SIAKJAMUNI – POSTAĆHISTORYCZNAIŻYCIE BUDDY
1.
Kapilawastu była siedzibą klanu Siakjów, znajdującą się na brzegu rzeki Rohini, płynącej u podnóży południowej części Himalajów. Król Siuddhodana Gautama
jako prawowity sukcesor przejął władzę i nakazał
wybudować zamek. Rządził sprawiedliwie a lud poważał
go i był mu posłuszny.
Królowa Maja także należała do klanu Siakjów. Jej
ojciec, pochodzący z rodu Koliya był wujem jej męża irządził sąsiednią prowincją, zwaną Devadaha.
Siuddhodana i Maja przez dwadzieścia lat nie mieli
potomstwa. Pewnej nocy królowej przyśniło się, że białysłoń wszedł przez prawy bok do jej łona i zaraz potem
zaszła w ciążę. Królewski ród i poddani z niecierpliwością oczekiwali na narodziny dziecka. Kiedy czas porodu był już bliski, zgodnie ze zwyczajem tego kraju,
królowa wyruszyła w podróż do swojego rodzinnego
domu, a po drodze zatrzymała się na odpoczynek w gaju
Lambini.
-2-

Budda Siakjamuni

W wiosennym słońcu Maja ujrzała przepiękne kwiaty
drzewa Asioki w pełnym rozkwicie. Kiedy podniosła rękę,żeby zerwać ukwieconą gałązkę, w tym właśnie momencie
urodziła syna. Niebo i Ziemia radowały się narodzinamiksięcia, błogosławiąc jemu i jego matce. A był to 8 kwietnia.
Radość króla nie miała granic i nadał swojemu synowiimię Siddhartha, które oznacza „Spełnienie Wszystkich
Marzeń”.

2.
Jednak wkrótce radość w zamku królewskim zmieniła
się w smutek, gdyż kilka dni po urodzeniu syna królowa Majazmarła. Wychowaniem księcia zajęła się jej młodsza siostra,
Mahapradżapati.
W tym czasie pustelnik Asita odbywał surowe praktyki
w pobliskich górach. Zobaczył łunę wokół zamku i uznał ją za
cudowny znak. Udał się do zamku i wygłosił przepowiednię:„Jeśli książę nie opuści pałacu, kiedy dorośnie, zostanie
wielkim władcą, który zjednoczy wszystkie kraje, jeśli jednak
wybierze drogę praktyki religijnej, porzucając swój dom,stanie się Buddą-Zbawcą Świata”.
Początkowo król Siuddhodana ucieszył się z tej
przepowiedni, jednak później zaczął się martwić, na myśl otym, że jego syn może go opuścić, żeby jako bezdomny ascetapoświęcić się praktyce religijnej.
-3-Budda Siakjamuni

W wieku siedmiu lat książę zaczął przyswajać wiedzę zróżnych dziedzin a także poznawać sztuki walki. Pewnego
wiosennego dnia udał się wraz z ojcem na pola i przyglądał się
oraczom orzącym ziemię. Zobaczył wtedy, że ptak pochwyciłrobaka, dopiero co wydobytego z gleby przez pług. Usiadł wcieniu drzewa i smętnie rozmyślając, westchnął:„Jakie to straszne, że żyjące istoty nawzajem się zabijają.”Książę, który tak wcześnie stracił matkę, widząc
zaciekłą walkę istot żywych o przetrwanie, uświadomił sobie
już w młodym wieku, że z życiem nierozdzielnie związane jest
cierpienie.
Król widząc, że jego syn jest przygnębiony, martwił się
bardzo. Pamiętał o przepowiedni pustelnika i zaczął wymyślać
różne sposoby, żeby odwrócić uwagę księcia od smutków
życia. Zgodnie z jego wolą, w wieku 19 lat Siddhartha ożenił
się z księżniczką Josiodarą, córką Suprabuddy, władcy
Devadaha, który był bratem jego matki.

3.
Przez dziesięć lat książę mieszkał na przemian w
Pałacu Wiosennym, Pałacu Letnim, Pałacu Jesiennym oraz
Pałacu Pory Deszczowej zgodnie z rytmem pór roku,spędzając czas na rozrywkach, takich jak słuchanie muzyki
czy oglądanie tańców. Jednak nawet wtedy pogrążał się wgłębokiej zadumie i pełen rozterek starał się odpowiedzieć napytanie o sens życia.
-4-Budda Siakjamuni„Cóż wart jest ten wspaniały pałac, moje zdrowe ciało,radość młodości? Ludzie chorują i starzeją się. Nie można
uniknąć śmierci. Jakiż jest więc sens tego, że się żyje, że jest
się młodym i zdrowym?
Tak już jest, że człowiek zawsze czegoś szuka. Jednak
są dwie możliwości. Można szukać tego, co słuszne, i tego, cosłusznym nie jest. Błądzą ci, którzy dążą do tego, by żyć
wiecznie, nie zapadając na żadne choroby, chociaż są istotami
nie mogącymi uniknąć chorób i śmierci.
Poszukiwanie tego, co słuszne, polega na uświadomieniu sobie, na czym polega błąd, i poszukiwaniu tego, co jest
ponad ludzkimi cierpieniami, chorobami, starością i śmiercią.
Jednak ja do tej pory wyznaczałem w swoim życiu błędne
cele.”

4.
I tak książę ciągle wątpiąc i będąc pełen rozterek, dożył
29 roku życia, kiedy urodził się jego syn, Rahula.
Pozostawiwszy po sobie następcę, zdecydował się zerwać ze
wszystkim, co doczesne, i rozpocząć praktykę religijną.
Opuścił pałac w nocy w powozie zaprzężonym w śnieżnobiałego konia Kanthakę, a powożonego przez woźnicę Czandakę.
Wtedy otoczyły go demony i zaczęły odwodzić go odjego zamiaru, zsyłając pokusy. „Lepiej, żebyś wrócił do pałacu.
-5-

Budda Siakjamuni

Wystarczy tylko poczekać, a zgodnie z przepowiednią będziesz rządził całym światem.” Jednak książę oparł się
pokusom, mówiąc: „Odstąpcie mnie. Nie pragnę niczego, cojest związane z tym ziemskim padołem.” Odpędził w ten
sposób demony, a potem ogolił głowę i z żebraczą miską udałsię na południe.
Najpierw odwiedził pustelnika Bhagavę i poznał jego
ascetyczne praktyki. Potem udał się do Arady Kalamy i
Udaraki Ramaputry, to właśnie ich formę medytacji uznałpoczątkowo za najlepszą. Praktykował w ten sposób przez
pewien czas, jednak doszedł do wniosku, że nie jest to droga
prowadząca do Oświecenia. Wyruszył więc do Mahadhy irozpoczął surowe praktyki medytacyjne w gaju Uruwilwa, na
brzegu rzeki Najrandżana, płynącej przez miejscowość zwaną
Gaja.
5.
Była to praktyka skrajnej ascezy, o której potem
Siddhartha powiedział: „Żaden asceta w przeszłości nie
medytował w tak żarliwy i pełen determinacji sposób, w jaki ja
to uczyniłem. Nikt ani teraz, ani w przyszłości nie będzie w
stanie tak praktykować.”
Mimo niewyobrażalnych wysiłków, książę nie osiągnął
swojego celu. Po sześciu latach, uświadomiwszy sobie bezsens
swoich starań, bez żalu przerwał medytację. Oczyścił swoje
ciało w pobliskiej rzece Najrandżana, wypił mleko ofiarowane-6-Budda Siakjamuni

mu przez napotkaną dziewczynę o imieniu Sudżata i
całkowicie odzyskał siły witalne. Pięciu ascetów, którzy do tej
pory razem z nim oddawało się surowej praktyce, uznało, że
Siddhartha nie wytrzymał trudów i się załamał, więc z pogardą
opuścili go.
Książę został więc sam między Niebem a Ziemią.
Usiadł pod drzewem i w spokoju ducha zaczął medytować,
gotów umrzeć, jeśli celu nie osiągnie. Podjął wtedy decyzję:„Niech stężeje krew w moich żyłach, niech mięśnie zaczną
gnić, niech kości zaczną się kruszyć – nie ruszę się z tegomiejsca, dopóki nie dostąpię oświecenia.”
Była to wewnętrzna, zacięta walka, jakiej dotąd nie
stoczył. Jego świadomość była chaotyczna i rozproszona,
pojawiały się burzące jego spokój myśli, niepokojące,dręczące go wizje, straszne obrazy, jakby to wszystko była
sprawka demonów. Jednak książę zagłębił się we wszystkie
przejawy swojej świadomości i przebił się przez nie. Były torzeczywiście ostateczne zmagania, które sprawiły, że pociekła
krew, ciało osłabło a kości popękały.
Jednak ta walka zakończyła się o świcie, kiedy wzeszła
gwiazda zaranna. Wtedy książę doznał niezwykłej jasności
umysłu, dostąpił najwyższego wglądu i stał się Buddą, czyli„Oświeconym.” A zdarzyło się to rankiem 8 grudnia, kiedy
Siddhartha miał 35 lat.
-7-

Budda Siakjamuni

6.
Od tej pory księcia określano różnymi imionami, takimi
jak Budda, Doskonale Oświecony, Tathagata, Medrzec z rodu
Siakjów, czyli Siakjamuni, czy też Czczony przez Cały Świat.
Najpierw Budda udał się do Mrigadawy w Waranasi,
gdzie przebywało pięciu ascetów, z którymi wcześnie
praktykował przez wiele lat, i zaczął ich nauczać. Na początku
nie chcieli mieć z nim nic wspólnego, ale po wysłuchaniu jegonauk uwierzyli i zostali jego uczniami. Potem Siakjamuni
wyruszył do zamku Radżagriha i nawrócił króla Bimbisarę,przez jakiś czas przebywał na ziemiach tego władcy głosząc
wszędzie swoje objawienie.
Ludzie zbierali się, by wysłuchać jego nauk, jakspragnieni, którzy poszukują wody, jak głodni, pragnący pożywienia. Wtedy też przyłączyli się do niego dwaj jegouczniowie, Siariputra i Maudgaljajana, a potem dwa tysiące
innych wyznawców.
Ojciec Siddharthy, król Siuddhodana, początkowo
próbował go powstrzymać przed opuszczeniem domu i miał
mu za złe, że wybrał drogę praktyki religijnej wbrew jego woli.
Potem jednak nawrócił się, podobnie jak macocha, Mahapradżapati, żona, Josiodara, a także inni członkowi klanu Siakjów.
Wkrótce Budda miał niezliczoną rzeszę wyznawców.

-8-

Budda Siakjamuni

7.
Przez czterdzieści pięć lat Budda wędrował po kraju inauczał. W wieku osiemdziesięciu lat, kiedy szedł zRadżagrihy do Śrawasti, w miejscowości Wajsali zachorował iprzepowiedział, że za trzy miesiące wstąpi w nirwanę.
Kontynuował podróż i dotarł do Pawy, gdzie zatruł się potrawą
ofiarowaną mu przez kowala Czundę, co pogorszyło jego stan
zdrowia. Mimo fizycznego bólu szedł dalej aż do Kusinagary.
Udał się do zagajnika pod zamkiem, gdzie rosły drzewa
śala i położył się między dwoma, cały czas nauczając. Do
ostatniej chwili spełniał swoją misję Wielkiego NauczycielaŚwiata i w wstąpił w nirwanę w stanie całkowitego spokoju.

8.
Mieszkańcy królestwa Kusinagary opłakiwali go, apotem przeprowadzili kremację jego ciała zgodnie ze
wskazówkami Anandy, jednego z uczniów.
Wtedy władcy siedmiu innych królestw na czele zkrólem Magadhy, Adżatasatru, zażądali, aby wydać imrelikwie Buddy. Król Kusinagary odmówił, co wzbudziło ichgniew. Zapowiadał się ostry konflikt. Mędrcowi o imieniu
Drona udało się go załagodzić i w końcu relikwie zostały
sprawiedliwie rozdzielone między osiem królestw. Dwaj inni
władcy otrzymali popiół z kremacji i glinianą urnę, które
traktowali z czcią tak samo, jak święte szczątki Buddy.
Wybudowano dziesięć wież, zwanych stupami, w których
umieszczone te relikwie.
-9-Budda Siakjamuni

II
OSTATNIE POUCZENIA BUDDY
1.
Pod drzewami śala, w pobliżu zamku Kusinagara,
Budda wygłosił ostatnie słowa skierowane do swoich
uczniów:„Moi uczniowie! Bądźcie dla siebie sami światłem,
polegajcie jedynie na sobie, nie odwołujcie się do żadnej
innej nauki.”„Popatrzcie na swoje ciała, pomyślcie o tym, że są
nieczyste, i nie ulegajcie żądzom. Nie poddawajcie się,wiedząc, że i hedonizm, i umartwienia są przyczyną
cierpienia. Wejrzyjcie w swój umysł, by zrozumieć, że nie
ma czegoś takiego, jak ego. Nie pogrążajcie się w ułudzie,a wtedy położycie kres cierpieniu. Tylko ci są moimi
prawdziwymi uczniami, którzy także po moim odejściu,będą głosić moje nauki.”

2.
„Moi uczniowie, to wszystko, co wam głosiłem, jestważne, dlatego niczego nie odrzucajcie, zawsze pamiętajcie o moich pouczeniach, rozmyślajcie nad nimi i postępujcie z nimi zgodnie, poświęcając się praktyce. Jeśli będziecie czynić w ten sposób, odnajdziecie szczęście.”„Istotą mojej nauki jest kontrolowanie myśli i uczuć.
Dlatego należy okiełznać żądze i przezwyciężyć samego- 10 -

Budda Siakjamuni

siebie. Niech wasze myśli i czyny zawsze będą słuszne, asłowa niech wyrażają szczerość. Nie zapominajcie oprzemijaniu, byście mogli unikać zła, wyrzekając siępożądliwości i gniewu.”„Jeśli kusi was zło, musicie się temu oprzeć. Niemożecie ulec swoim myślom i uczuciom, musicie
kontrolować umysł. Bądźcie panami własnych umysłów.”„Umysł i serce mogą uczynić z człowieka Buddę,ale mogą też uczynić z niego najgorsze bydlę. Jeśli
człowiek błądzi, staje się demonem, jeśli dostąpi oświecenia, osiągnie stan Buddy – wszystko zależy od jegoumysłu. Właśnie dlatego należy kontrolować swoje myśli i
uczucia i starać się zawsze kroczyć słuszną ścieżką.”3.
„Moi uczniowie, odwołując się do mojej nauki,szanujcie się nawzajem, żyjcie w harmonii, unikajcie
konfliktów. Łączcie się jak mleko i woda, nie dzielcie sięna podobieństwo wody i oleju.”„Razem stójcie na straży mojej nauki, razem jązgłębiajcie, razem praktykujcie, podtrzymujcie się razem
na duchu, czerpiąc radość z kroczenia słuszną ścieżką. Nie
dajcie pochłonąć swojego umysłu przez to, co tak naprawdę nie jest ważne, nie traćcie czasu na próżno.
Powinniście zrywać kwiaty oświecenia i zbierać owoce- 11 -

Budda Siakjamuni

religijnej praktyki.”„Moi uczniowie, dostąpiłem oświecenia i dla wasgłosiłem swoje nauki. Zachowajcie to, co wam przekazałem, i działajcie tak, jak was nauczałem.”„Właśnie dlatego, ten, kto się ze mną spotkał, a niepostępuje zgodnie z moją nauką, tak naprawdę nigdy nie
był przy mnie, może nawet przebywać ze mną, ale nie ma
ze mną nic wspólnego. A ten, kto się ze mną nie nigdy
spotkał, ale czyni wszystko zgodnie z moją nauką, jakdaleko by nie był, jest zawsze razem ze mną.”4.
„Moi uczniowie, to są moje ostatnie chwile. Niepłaczcie jednak. W życiu wszystko podlega zmianom, nikt
nie może uniknąć rozkładu własnego ciała. To właśnie
chcę wam pokazać umierając. Teraz moje ciało rozpada się,jakby poszczególne części wozu zostały oddzielone.
Nie rozpaczajcie na próżno, ale uświadomcie sobie,
że nie ma nic stałego na tym świecie i uczcie się,dostrzegając pustkę ludzkiego życia. Nie ma sensu pragnąć,żeby to, co musi podlegać zmianom, było niezmienne,gdyż jest to niemożliwe.
Demon ziemskich żądz cały czas stara się was
skusić i oszukać. Jeśli jadowity waż znajduje się w waszym pokoju, nie będziecie mogli spać spokojnie, zanim- 12 -

Budda Siakjamuni

go nie wygonicie.
Musicie zerwać okowy żądz i pozbyć się ich, jakby
były jadowitymi wężami w waszym domu. Musicie zawsze chronić i kontrolować swój umysł.”
5.
„Moi uczniowie, pamiętajcie, że śmierć dotyczy
tylko fizycznego ciała. To ciało, spłodzone przez matkę iojca, potrzebuje pożywienia, żeby funkcjonować.
Nieuniknione jest to, że ciało choruje, łatwo je zranić ikońcu umiera.”„Jednak to, co stanowi o naturze Buddy, to nie cielesność, ale Oświecenie. Ciało ludzkie musi umrzeć,
jednak Oświecenie trwa wiecznie razem z nauką i praktyką.
Ten, kto widzi tylko moje ciało, nie zna mnie. Może mnie
poznać tylko ten, kto przyjmuję moją naukę.”„Kiedy już mnie nie będzie, waszym mistrzem będzie Dharma, czyli nauka, którą wam przekazałem.
Będziecie mi posłuszni, jeśli zachowacie tę naukę.”„Moi uczniowie, przez 45 lat mojego życia nauczyłam was wszystkiego, czego miałem nauczyć, izrobiłem wszystko, co trzeba było uczynić. Nie mażadnego sekretnego przekazu, wszystko zostało dokładniewyjaśnione. O, moi uczniowie, teraz to już naprawdę
- 13 -

Budda Siakjamuni

koniec. Zaraz wstąpię w Nirwanę. Takie były moje ostatnie
pouczenia.”- 14 -

ROZDZIAŁ DRUGIWIECZNY BUDDA PEŁEN MAJESTATU
IMIŁOSIERDZIE I ŚLUBOWANIE BUDDY
1.
Duch Buddy jest przepełniony wielkim miłosierdziem i współczuciem. To wielkie miłosierdzie sprawia, że
Budda stara się ratować ludzi wszelkimi możliwymi
sposobami. Kiedy cierpią, cierpi razem z nimi, kiedy
chorują, choruje razem z nimi.
Budda jest jak matka, która ciągle myśli o swoim
dziecku i ani na chwilę go nie porzuci, ale chroni go,
wychowuje i broni przed złem. Budda nie opuszcza nas
nigdy, powiedział bowiem: „Wasze cierpienie jest moim
cierpieniem, wasza radość jest moją radością.”Wielkie miłosierdzie Buddy rodzi się w odpowiedzi
na potrzeby ludzi. Ludzie, stykając się z wielkim
miłosierdziem Buddy, zaczynają wierzyć, a dzięki wierzemożliwe jest Oświecenie. Można to porównać do sytuacji,
gdy matka, kochając swoje dziecko uświadamia sobie,
czym jest macierzyństwo, a jej dziecko, otoczone miłością,czuje się spokojne i bezpieczne.
- 15 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

Jednakże ludzie błądzą i nie wiedzą, czym jest
wielkie miłosierdzie Buddy, a niewiedza sprawia, żecierpią, gdyż ulegają żądzom. Ledwo dyszą, uginając się
pod ciężarem własnych złych czynów i nieustannie wspinają się na kolejne szczyty ułudy.

2.
Nie myślcie, że miłosierdzie Buddy dotyczy tylko
obecnego życia. Wyrażane jest ono nieustannie od samegopoczątku, odkąd ludzie zaczęli się odradzać w kolejnych
wcieleniach na skutek błądzenia.
Budda pojawia się ludziom pod postacią, która jest
im bliska, i wymyśla wszelkie możliwe sposoby, aby ich
prowadzić do wyzwolenia.
Siakjamuni urodził się jako książę, ale opuścił swój
dom, aby szukać prawdy. Odbył niezwykle surową
praktykę religijną i dostąpił Oświecenia. Głosił swoje
nauki i nawet śmierć jego doczesnego ciała była ichświadectwem.
Bezgraniczne jest błądzenie ludzkie, dlatego też niemają kresu starania Buddy, by doprowadzić ludzi doOświecenia. Zło czynione przez ludzi jest jak ocean bez- 16 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

dna i dlatego niewyczerpalne jest także miłosierdzie
Buddy.
Kiedy Budda zdecydował się porzucić doczesneżycie, złożył cztery ślubowania: 1) Ślubuję, żedoprowadzę do wyzwolenia wszystkich ludzi; 2) Ślubuję, że pokonam wszystkie żądze; 3) Ślubuję, że zgłębię
wszelką wiedzę; 4) Ślubuję, że dostąpię OstatecznegoOświecenia. Te ślubowania są przejawem miłosierdzia i
współczucia, stanowiąc istotę Natury Buddy.
3.
Budda przede wszystkim starał się unikać grzechu
zabijania, gdyż pragnął, aby wszyscy ludzie mogli dożyć
sędziwego wieku.
Uczył się jak unikać grzechu kradzieży, pragnąc, byludzie mieli wszystko to, co jest im potrzebne.
Unikał popełniania cudzołóstwa, gdyż chciał, abyludzie mogli doświadczyć błogosławieństwa czystości
ducha i nie cierpieli z powodu nienasyconych żądz.
Dążąc do ideału odrzucił kłamstwo, gdyż pragnął,aby ludzie poznali spokój ducha płynący z mówienia
prawdy.
- 17 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

Praktykował, aby nigdy nie być niesłownym czy
dwulicowym, gdyż jego celem było to, aby ludzie poznaliradość życia w harmonii.
Nigdy nie obrażał innych, gdyż chciał, aby ludzie
mieli spokojne umysły, które pozwolą im żyć bez
konfliktów.
Unikał pustych rozmów, aby ludzie mogli zżyczliwością rozumieć swoje intencje.
Realizując swój ideał, wyzwolił się od chciwości,gdyż pragnął, aby ludzie pozbyli się zachłanności, będącej
przyczyną zła i cierpienia.
Uczył się, jak nie ulegać nienawiści i nie wybuchać
gniewem, aby ludzkie serca mogły być przepełnione
miłosierdziem.
Praktykował, aby nie wpaść w sidła niewiedzy, abyludzie nie popełniali błędu i nie lekceważyli prawa
przyczyny i skutku.
Miłosierdzie Buddy obejmuje wszystkich ludzi, ajego nieustanna troska sprawia, że są szczęśliwi. Jego
miłosierdzie można porównać do miłości, jaką rodzice- 18 -

Wieczny Budda Pełen Majestatudarzą swoje dzieci, pragnąc dla nich najwyższego dobra.
Budda chce, aby ludziom udało się dostać na drugi brzeg
oceanu ułudy, narodzin i śmierci.

II
WYZWOLENIE I PROWADZĄCE
DO NIEGO SPOSOBY
1.
Ludziom, którzy borykają się z losem pogrążeni w
niewiedzy, bardzo trudno jest usłyszeć słowa Buddy
wypowiadane z przeciwległego brzegu oceanu, którym
jest Oświecenie, dlatego powraca on na nasz brzeg, donaszego świata i stosuje różne sposoby, aby wyzwolić
wszystkie istoty.
Budda opowiedział następującą przypowieść. „Żyłkiedyś bogaty człowiek, w którego domu wybuchł pożar.
Zdarzyło się to podczas jego nieobecności, kiedy wrócił dodomu ujrzał budynek w płomieniach, ale jego dzieci, będące w środku, nie zwracały na to uwagi zaabsorbowane
zabawą.
Ojciec zaczął krzyczeć do nich: „Uciekajcie! Wybiegnijcie z domu! Śpieszcie się!” Jednak dzieci go nie
posłuchały. Ojciec, który stawiał dobro dzieci ponad- 19 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

wszystko, zawołał do nich: „Dzieci, mam dla waswspaniałe zabawki. Wyjdźcie, to je dostaniecie.” Dzieci
zapragnęły zabawek, więc tym razem zareagowały na jego
wezwanie i wybiegły z domu.”
Nasz świat jest jak płonący dom. Ludziom, którzy
nie są tego świadomi, grozi śmierć w płomieniach, dlatego
Budda w swoim miłosierdziu stara się im pomóc wszelkimi możliwymi sposobami.
2.
Budda opowiedział także inną przypowieść.
„Pewnego dnia jedyny syn bogatego człowieka opuścił
dom i po jakimś czasie popadł w skrajną nędzę.
Ojciec udał się na jego poszukiwania, ale nie mógłznaleźć nawet śladu swego syna. Zrobił wszystko, co mógł,żeby go odnaleźć, ale wszystko na próżno.
Po wielu latach syn, który stał się żebrakiem,błądząc bez celu dotarł w swoje rodzinne strony.
Ojciec od razu poznał syna i wysłał służących, aby
przyprowadzili go domu. Jednak syn nie poznał ojca, byłonieśmielony wspaniałością jego siedziby, dlatego
przestraszył się bardzo i nie chciał iść ze służącymi, bojąc
się, że chcą go oszukać.
- 20 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

Wtedy ojciec znowu wysłał służących, lecz tym
razem z propozycją pracy za godziwym wynagrodzeniem
w majątku bogatego właściciela. Syn zgodził się chętnie izostał w jego domu służącym.
Ojciec awansował syna za jego zasługi, aż w końcu
powierzył mu klucze do swojego skarbca i uczynił
głównym zarządcą. Jednak syn nadal nie poznawałswojego ojca.
Ojciec był wielce zadowolony z wiernej służby
swojego syna, a kiedy nadeszła godzina jego śmierci,
zwołał wszystkich krewnych oraz przyjaciół i powiedział
im: „Moi drodzy, oto mój jedyny syn, którego szukałem
przez tak wiele lat. Od tej pory wszystkie moje dobra iskarby należą do niego.”
Syn był zaskoczony wyznaniem ojca, ale uradowany, że ten, który stał się tak bliski jego sercu, okazał się
być jego rodzicielem, i powiedział: „Jakie to szczęście, żeznalazłem ojca, nie będę też nigdy cierpiał nędzy, gdyżodziedziczyłem ogromny majątek.”
W tej przypowieści bogaty człowiek to Budda, ajego syn marnotrawny to człowiek, który błądzi. Budda
obejmuje swoim miłosierdziem każdego, tak samo jak
ojciec kocha jedynego syna. Budda najskuteczniejszego- 21 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

sposobu, aby przekazywać ludziom swoją naukę i wzbogacić ich największym skarbem, jakim jest Oświecenie.
3.
Budda obejmuje swoim miłosierdziem wszystkich
bez wyjątku, co można porównać do deszczu, który zrasza
wszystkie rośliny. Jednak nie wszystkie rośliny czerpią
taką samą ilość deszczu, który wsiąkł w ziemię, gdyż jednemają większe korzenie, a inne – mniejsze. Różne są też
sposoby wyzwolenia, jakie stosuje Budda w swoim
miłosierdziu ratując różne osoby, gdyż musi je dostosować
do ich charakterów i warunków, w których żyją.
4.
Rodzice kochają swoje dzieci, ale wyrażają
szczególną miłość i troskę w stosunku do tego dziecka,
które jest chore.
Tak samo Budda obejmuje wszystkich tym samym
niezgłębionym miłosierdziem, ale szczególnie troszczy sięo tych, którzy z powodu swojej niewiedzy, czynili wiele
zła i cierpią z powodu skutków swoich niegodziwych
czynów.
Słońce wstaje na wschodzie i rozprasza mrok, dzięki
słońcu jest możliwa wszelka wegetacja. Tak samo Budda
pojawia się wśród ludzi, żeby walczyć ze złem i sprawiać,
by każdy człowiek czynił dobro skąpany w blasku jegomądrości. Jego mądrość przebija się przez mrok niewiedzy,- 22 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

aby prowadzić wszystkich do Oświecenia.
Budda jest ojcem miłości i matką współczucia. W
swoim miłosierdziu wszystko, co robi, czyni dla dobra
ludzi. Bez jego miłosierdzia nie ma możliwości wyzwolenia. Jako dzieci Buddy ludzie mogą być wybawieni
jedynie dzięki jego odpowiednim sposobom.

III
WIECZNY BUDDA
1.
Ludzie zazwyczaj uważają, że Buddą urodził się
jako książę, opuścił dom, by rozpocząć praktykę religijną idzięki niej dostąpił oświecenia. Jednak tak naprawdę odjego oświecenia upłynął nieskończony okres czasu, jest on
bowiem zawsze obecny na tym świecie.
Jako wieczny Budda zna on bardzo dobrze charakterkażdego człowieka i wybiera odpowiedni sposób, aby
prowadzić go do Oświecenia.
Nie ma fałszu w Wiecznej Dharmie, czyli nauce
Buddy, gdyż wie on o wszystkim na tym świecie iprzekazuje tę wiedzę każdemu człowiekowi.
Rzeczywiście bardzo trudno poznać rzeczywistość
- 23 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

taką, jaką jest ona naprawdę. Gdy wydaje nam się coś
prawdziwe, okazuje się być fałszem, a to, co wydaje siębyć fałszem, nim nie jest. Ci, którzy pogrążeni są w
niewiedzy, nigdy nie poznają prawdy o świecie.
Tylko Budda wie, jaka naprawdę jest rzeczywistość,i dlatego nie mówi o czymś, że jest prawdziwe, ani nie
mówi, że jest fałszywe. Nie mówi też, że jest dobre, ani nie
mówi, że jest złe, tylko wskazuje na rzeczywistość taką,jaką jest ona naprawdę.
Budda naucza bowiem: „Wszyscy ludzie powinni
wytworzyć korzenie dobra, zgodnie ze swoim charakterem,
czynami oraz wiarą.”2.
Budda naucza nie tylko swoimi słowami, ale także
swoim życiem. Jego życie jest wieczne, jednak czasamiużywa odpowiedniego sposobu, jakim jest śmierć, aby
przebudzić do Oświecenia tych, którzy całkowicie ulegliżądzom.
Mówi o tym następująca przypowieść. „W czasie,
gdy pewien lekarz przebywał poza swoim domem, jegodzieci przez pomyłkę zażyły truciznę. Kiedy lekarz wrócił,zorientował się, co się stało, i przygotował dla nichodtrutkę. Dzieci, które były tylko lekko zatrute, wzięły
lekarstwo i wyzdrowiały, ale te, których stan był najcięższy,- 24 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

odmówiły wzięcia odtrutki.
Lekarz, który bardzo kochał swoje dzieci,
postanowił zastosować drastyczne środki, żeby je ratować.
Powiedział do nich: „Muszę udać się daleką podróż.
Jestem już stary i śmierć może nadejść każdego dnia. Póki
żyję, mogę się wami opiekować, ale jak mnie zabraknie,
wasz stan bardzo się pogorszy. Jeśli usłyszycie o mojejśmierci, weźcie antidotum na truciznę, żebyście mogli
wyzdrowieć.” Opuścił dom, a po jakimś czasie wysłał dodzieci posłańca z wiadomością o swojej śmierci.
Kiedy dzieci otrzymały tę wiadomość, pogrążyły się
w smutku i uświadomiły sobie, że ojciec nie będzie się już
nimi więcej opiekował. Przypomniały sobie jego ostatnią
prośbę i w poczuciu bezradności i żalu wzięły lekarstwo.
Wtedy wszystkie wyzdrowiały.
Ludzie nie powinni potępiać lekarza, że oszukał
swoje dzieci. Budda jest właśnie taki, jak ten ojciec.
Posługuje się fikcją życia i śmierci, aby ratować tych,którzy całkowicie ulegli swoim żądzom.

- 25 -

ROZDZIAŁ TRZECIFORMA BUDDY I JEJ ATRYBUTYI
TRZY ASPEKTY CIAŁA BUDDY
1.
Nie szukaj Buddy pod jakąś konkretną postacią czyformą. Prawdziwy Budda nie ma formy ani postaci. Budda
jest synonimem Oświecenia. Ujrzenie Buddy oznaczadostąpienie Oświecenia.
Jeśli ktoś widzi wspaniałe atrybuty Buddy i sądzi, żeujrzał Buddę, jest w błędzie, gdyż pogrążony jest w
niewiedzy. Prawdziwy Budda nie być wyrażony w żadnej
formie, a jego atrybutów nie mogą ujrzeć ludzkie oczy.
Nawet najwspanialszy opis nie pozwoli nam poznać
Buddy, gdyż jego atrybuty nie mogą być wyrażone w
słowach.
Chociaż mówimy o prawdziwej formie Buddy, to,co ma formę, nie jest Buddą. Budda nie ma formy, alemoże się przejawić pod dowolną formą.
Ten, kto postrzega Buddę wyraźnie, a jednocześnie
- 26 -

Forma Buddy i jej atrybuty

nie przywiązuje się do jego formy, ten ujrzał go naprawdę,wyzwalając się od wszelkich przeszkód.

2.
Ciało Buddy jest samo w sobie Oświeceniem i
dlatego jest wieczne i nie ulega rozkładowi. Nie jest ciałem,
które musi być zasilane pokarmem, jest bowiem uosobieniem Najwyższej Mądrości, więc nie ulega lękom, nie
zapada na choroby, jest wieczne i niezmienne.
Budda nigdy nie zniknie ani nie odejdzie. Dopóki
jest Oświecenie, jest też Budda. Oświecenie pojawia się
jako światło Najwyższej Mądrości i oświeca człowieka,
sprawiając, że odradza się w Krainie Buddy.
Ci, którzy sobie to uświadamiają, stają się dziećmi
Buddy, przyjmują jego naukę, chronią ją i przekazują
kolejnym pokoleniom. Moc Buddy jest rzeczywiście
cudowna.

3.
Ciało Buddy ma trzy aspekty: aspekt istoty(Dharma-kaja), aspekt możliwości (Sambhoga-kaja) i
aspekt przejawiania (Nirmana-kaja).

- 27 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Ciało Dharmy (Dharma-kaja) to ciało, które samo w
sobie jest Dharmą. Jest to Dharma jako połączenie zasadyświata takiego, jakim jest naprawdę, oraz Najwyższej
Mądrości, docierającej do tej zasady w akcie oświecenia.
Dharma sama w sobie jest Buddą i dlatego Budda nie maani kształtu ani formy. Nie ma kształtu ani formy i dlatego
ani nigdzie nie przychodzi, ani nigdzie nie odchodzi.
Właśnie dlatego, że nigdzie nie przychodzi ani nigdzie nie
odchodzi, wypełnia sobą wszystko. Można porównać go
do Nieboskłonu rozpościerającego się nad wszystkim, co
istnieje.
Budda nie istnieje, dlatego, że ludzie myślą, że
istnieje. Nie przestaje istnieć, jeśli ludzie o nim zapomną.
Nie przychodzi wtedy, gdy ludzie radują się, i nie odchodzi
wtedy, gdy są opieszali i leniwi. Budda w swej istocie istnieje, będąc transcendentny w stosunku do wszystkich
stanów świadomości człowieka.
Ciało Buddy wypełnia wszystkie, nawet najdalszezakątki wszechświata, jego istnienie jest wieczne, niezależnie od tego, co na ten temat sądzą ludzie.
4.
Ciało Dharmy nie ma formy, jednak Budda
przybiera kształt, którym jest Ciało Chwalebne (Sambhoga-kaja), aby mógł wybawić ludzi od cierpienia. Pod tą- 28 -

Forma Buddy i jej atrybuty

postacią Budda składa ślubowania, nieustannie praktykuje,
przybiera konkretne imię i prowadzi ludzi do Oświecenia.
W tym ciele Budda w swoim miłosierdziu ratuje
niezliczone rzesze ludzi, stosując odpowiednie sposoby.
Jak ogień, który trawi wszystko, Budda spala to, co
podsyca żądze ludzkie. Rozwiewa cierpienia i troski, jak
wiatr, który przegania kurz.
Ciało przejawione (Nirmana-kaja) to Budda, który
przyjmuje postać człowieka i pojawia się w naszym
świecie, aby prowadzić ludzi do Oświecenia. W tym ciele
Budda rodzi się, rozpoczyna praktykę religijną, dostępuje
Oświecenia, poucza i ratuje ludzi, używając do tego
odpowiednich sposobów, a jego choroba i śmierćpoświadczają prawdy, które głosi.
Pierwotnie ciałem Buddy jest Ciało Dharmy, jednak
ukazuje się on ludziom pod różnymi postaciami w zależności od ich charakterów. Nawet jeśli postać Buddy jawi
się w różny sposób ze względu na różne ludzkie potrzeby,
czyny czy możliwości, zawsze wskazuje on na tę samąprawdę.
Rozróżnienie na trzy ciała Buddy ma tylko jeden cel– jest nim ratowanie wszystkich ludzi.
Nie jest Buddą ciało, nawet wtedy, gdy przejawia się- 29 -

Forma Buddy i jej atrybuty

ono jako nieskończone i cudowne, obecne wszędzie. Takie
ciało jest formą, a Budda nie ma formy. Tak naprawdę
Oświecenie jest jego ciałem i jako takie przenika wszystko.
Mogą go zobaczyć tylko ci, którzy dotarli do Najwyższej
Prawdy.

IIPOJAWIENIE SIĘ BUDDY
1.
Bardzo rzadko Budda ukazuje się na tym świecie.
Budda pojawia się, dostępuje oświecenia, głosi Dharmę,czyli swoją naukę, przerywa sieć zwątpienia, wyrywa
korzenie żądzy, sprawia, że nie może wytrysnąć źródło zła.
W naszym świecie Budda bez najmniejszych przeszkód
porusza się tam, gdzie chce. Nie ma większej zasługi, niżoddawanie mu czci.
Budda pojawia się na tym świecie, żeby głosić
Dharmę, aby ludzie mogli otrzymać błogosławieństwo
prawdziwego szczęścia. Pojawia się na tym padole łez,ponieważ nie może porzucić tych, którzy życie jest pełne
cierpienia i trosk.
W tym świecie nie jest znana prawdziwa zasada,wszędzie panuje niesprawiedliwość, nie ma kresu ludzkiejpożądliwości. Ludzie stali się zdegenerowani i na ciele, i- 30 -

Forma Buddy i jej atrybuty

na umyśle, a ich życie stało się krótkie – jakże trudno w
takim świecie głosić Dharmę. Tylko wielkie miłosierdzie
Buddy może pokonać te przeszkody.
2.
Budda jest najlepszym przyjacielem wszystkich
ludzi. Gdy Budda widzi, że człowiek cierpi z powodu
jarzma, jakimi są żądze, współczuje mu i pomaga mudźwigać ten ciężar. Budda jest prawdziwym Nauczycielem
na tym świecie. Kiedy spotyka człowieka pogrążonego wułudzie, światłem Najwyższej Mądrości rozprasza mrok
niewiedzy.
Tak ja cielątko nie odstępuje matki, ci, którzy
usłyszą nauki Buddy, nie chcą go opuszczać, gdyżsłuchanie Dharmy sprawia, że są szczęśliwi.
3.
Kiedy księżyc zachodzi, ludzie mówią, że znikł,
kiedy księżyc wschodzi, mówią, że się pojawił. Jednak taknaprawdę księżyc nie znika ani się nie pojawia, ale zawsześwieci na niebie. Budda jest właśnie jak księżyc – nie
przychodzi ani nie odchodzi, gdyż zawsze jest obecny.
Sprawia wrażenie, że przychodzi i odchodzi tylko po to, by
prowadzić ludzi do Oświecenia.
Ludzie mówią o fazie pełni księżyca i o ubywaniuksiężyca, ale tak naprawdę księżyc zawsze jest okrągły, nie- 31 -

Forma Buddy i jej atrybuty

ubywa go ani nie przybywa. Budda jest jak księżyc – w
oczach ludzi zdaje się zmieniać swoją postać, ale taknaprawdę jest niezmienny.
Księżyc jest widoczny wszędzie, nad przeludnionym miastem, nad senną wioską, w górach i nad rzeką.
Widać go w tafli stawu, w naczyniu z wodą i w kropli rosy
na liściu. Człowiek może przejść setki kilometrów, aksiężyc zawsze będzie widoczny, jakby szedł razem z nim.
Ludziom wydaje się, że księżyc się zmienia, ale jest on
niezmienny. Budda jest jak księżyc, gdyż towarzyszyludziom, gdziekolwiek by nie byli, pod różnymi przejawami, chociaż w swej istocie jest niezmienny.
4.
To, że Budda przychodzi i odchodzi, nie oznacza, iż
nie obowiązuje go prawo przyczyny i skutku. Kiedy są
sprzyjające warunki do ratowania ludzi, Budda pojawia się
na tym świecie, a ukrywa swoją postać, kiedy jest takapotrzeba.
Nawet jeśli Budda przychodzi i odchodzi, rodzi się iumiera, tak naprawdę nie przychodzi i nie odchodzi, nierodzi się i nie umiera. Jeśli zrozumiemy tę prawdziwą
zasadę, nie powinny nas dziwić czy też smucić ani
narodziny, ani śmierć Buddy, jak również nieustannezmiany, jakim wszystko podlega. Każdy musi dostąpić
Oświecenia i zdobyć Najwyższą Mądrość.
- 32 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Jak już było to wyjaśniane wcześniej, Budda nie jest
cielesny. Ciało jest tylko narzędziem, może być nazwaneBuddą, tylko wtedy, jest ciałem istoty Oświeconej. Dlategoteż, jeśli ktoś jest przywiązany do fizycznego ciała Buddy i
rozpacza nad jego śmiercią, nie będzie mógł ujrzeć
Prawdziwego Buddy.
Tak naprawdę prawdziwa natura rzeczywistości jest
pustką, w której wszystko jest sobie równe, gdyż jest ona
ponad dualizmem przeciwieństw, takich jak pojawianie sięi niepojawianie, przychodzenie i odchodzenie, dobro i zło.
Wszelkie rozróżnianie jest spowodowane przezbłędne, jednostronne postrzeganie. Prawdziwe atrybuty
Buddy tak naprawdę ani przejawiają się, ani nie
przejawiają się.

III
CNOTY BUDDY
1.
Budda czczony jest na całym świecie ze względu na
jego pięć cnót: doskonałe działanie, doskonały wgląd,doskonałą mądrość, doskonałą zdolność nauczania,
doskonałą zdolność sprawiania, aby ludzie praktykowali
zgodnie z jego nauką.
Do tego posiada osiem innych wspaniałych cnót:- 33 -

Forma Buddy i jej atrybuty

1) Zdolność do przynoszenie pomyślności i szczęścia; 2)Zdolność sprawiania, by jego nauka przynosiła korzyści w
tym świecie; 3) Zdolność do uczenia, jak odróżniać dobro
od zła, ortodoksję od herezji; 4) Zdolność nauczania
prawdziwej drogi do Oświecenia; 5) Zdolność prowadzenia każdego człowieka tą samą drogą do Oświecenia; 6)
Zdolność do unikania pychy; 7) Zdolność do czynów,
zgodnych ze swoją nauką i zdolność do wyrażania w
słowach tego, co czyni; 8) Zdolność do tego, by bez
błądzenia wypełnić ślubowania i w doskonały sposóbukończyć praktykę.
Budda, dzięki medytacji osiąga stan spokoju iwyciszenia, nie przywiązuje się ani do miłości, ani do
nienawiści wobec ludzi, pozbywając się nieczystości
umysłu i serca. Osiąga przez to stan radości, dostępny
tylko osobom nieskalanym.
2.
Budda jest dla ludzi jak ojciec i matka. Przez
pierwsze szesnaście miesięcy życia dziecka rodzice
dostosowując się do dźwięków wydawanych przez
dziecko, mówią do niego dziecinnym językiem, dopiero
potem uczą go języka osób dorosłych. Tak samo Budda,
początkowo naucza w języku zrozumiałym dla ludzi,
przejawia się pod widzialną postacią, sprawiając, żeosiągają stan, w którym odnajdują spokojne i bezpieczne
schronienie.
- 34 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Budda naucza jednym językiem, ale nie wszyscy
ludzie słyszą to samo, słyszą bowiem zgodnie ze swoją
możliwością pojmowania. Budda raduje się z tego, że głosi
swe nauki dla każdego człowieka.
Stan umysłu Buddy przekracza możliwości
pojmowania tych, którzy błądzą, nie mogą go bowiem
wyrazić słowa. Jeśli bardzo chce się jakoś przybliżyć tenstan, może jedynie używać metafor.
Rzeka Ganges jest ciągle zanieczyszczana przezżółwie, ryby, jej dno mącą konie i słonie, a mimo tego jest
czysta. Budda także jest taki, jak ta rzeka, mogą ją mącić
ryby i żółwie, symbolizujące herezje i kłótnie, ale on
pozostaje nieskalany, a jego umysł jest niewzruszony.
3.
Mądrość Buddy jest doskonałym poznaniem
wszystkich prawdziwych zasad, uznaje jedynie środkową
drogę, odrzucając jednostronne stanowiska, będące
jednym z pary przeciwieństw. Mądrość ta wykracza pozasłowa. Dzięki tej mądrości Budda poznaje myśli
wszystkich ludzi, w mgnieniu oka dowiaduje się
wszystkiego o świecie.
W spokojnej toni oceanu odbijają się wszystkie
gwiazdy na nieboskłonie. Tak samo w oceanie mądrości
- 35 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Buddy odzwierciedlone są wiernie intencje i myśli
wszystkich ludzi, a także wszystko to, co istnieje. Właśnie
dlatego Budda nazywany jest Wszechwiedzącym.
Mądrość Buddy pobudza umysły ludzi, oświeca jetak, że są w stanie pojąć sens tego świata, zasadę
przyczynowości oraz nieunikniony upadek tego, co osiąga
kulminację swoich możliwości. Rzeczywiście, dzięki
mądrości Buddy, ludzie mogą dobrze zrozumieć świat.
4.
Budda nie zawsze pojawia się jako Budda. Czasami
pojawia się jako demon, czasami pojawia się jako bóstwo,może przybrać postać mężczyzny albo kobiety.
W czasie epidemii pojawia się jako lekarz ratujący
chorych, w czasie walk głosi słuszną naukę o miłosierdziu
i pozwala zapomnieć o wojennej pożodze. Tych, którzy
twardo trzymają się swoich jednostronnych poglądów,naucza o zasadzie nietrwałości i przemijaniu. Tym, którzy
przywiązani są do swojego ego i popadają w pychę, nauczao nieistnieniu ‘ja’. Tym zaś, którzy ulegają pokusom
ziemskich uciech, ukazuje nędzę tego świata.
Wszelka aktywność Buddy przejawia się w naszym
świecie, ale pochodzi z Ciała Dharmy. Dharma-kaja jesttakże źródłem nieskończonego życia oraz wybawienia,
które jak światło dociera wszędzie.
- 36 -

Forma Buddy i jej atrybuty

5.
Nasz świat jest jak płonący dom, w którym nikt nie
zazna spokoju. Pogrążeni w mrokach niewiedzy ludzie
zatracają się w żądzach, wzbudzają w sobie gniew,
nienawiść czy zazdrość. Muszą więc zdać się na
miłosierdzie i współczucie Buddy, tak jak dzieci, które
potrzebują matki.
Budda jest ojcem całego świata, najgodniejszym
czci ze wszystkich godnych. Wszyscy ludzie są dziećmi
Buddy. Widzą oni tylko przyjemności życia i nie posiadają
mądrości, która pozwala dostrzec cierpienie nieuchronnie
z nim związane. A nasz świat jest przerażającym
miejscem pełnym cierpienia, w którym nie wygasają nigdy
płomienie chorób, starości i śmierci.
Budda widzi wyraźnie, że ten świat jest taknaprawdę płonącym domem, dlatego porzucił życie doczesne rozpoczynając praktykę religijną. Kiedy znalazłswoją spokojną pustelnię w lesie, powiedział: „Cały tenświat jest mój, a wszystkie żyjące istoty są moimi dziećmi.
Tylko ja mogę wyzwolić je od niewyobrażalnego
cierpienia.”
Budda jest naprawdę Wielkim Władcą Dharmy idlatego może ją głosić w dowolny sposób. Pojawił się natym świecie tylko po to, by przynosić ludziom ukojenie ibłogosławieństwa. Głosił swoje nauki, aby wyzwolić ich z
cierpienia. Jednak ludzie nie chcą słuchać jego słów, gdyż- 37 -

Forma Buddy i jej atrybuty

ulegają swoim żądzom.
Jedynie ten, kto będzie słuchać Dharmy, osiągnie
stan, z którego na pewno nie będzie już powrotu do świata
ułudy. Budda powiedział: „Ludzie nie mogą dostąpić
oświecenia dzięki własnej mądrości. Jest to możliwe, tylko
wtedy, gdy postępują zgodnie z moją nauką, wierząc w nią– tylko wiara jest sposobem na przyjęcie Dharmy.” Należy
więc uważnie słuchać nauk Buddy i wprowadzać je wżycie.

- 38 -