โครงการสนับสนุนการเขียนบทความรวมบันทึกประสพการณจากผูที่ถูกระเบิดปรมาณูอาคารอนุสรณสันติภาพแหงจังหวัดฮิโรชิมาเพื่อระลึกและไวอาลัยแดผูเสียชีวิต จากระเบิดปรมาณู

รวมบันทึกประสพการณจากผูทถี่ ูกระเบิดปรมาณูชื่อเรื่อง

ผูแตงอายุตอนที่ถูกระเบิด

หนาระเบิดปรมาณูคราชีวิตลูกสาว 2 คนของฉันไป

ฟูจิอิ มากิเอะ221

รอดตายมาไดอยางหวุดหวิด

ชิมาซากิ จิโร145ประสพการณตอนที่ขาพเจาถูกระเบิดปรมาณู

ทานากะ ซึเนมัตซึ3111คิดถึงแม

คาวางุชิ ฮิโรโกะ817เหตุการณที่เกิดขึ้นในฤดูรอนนั้น สิ่งที่อยากลืม แต ชิโมทาเกะ จิโยโกะ
ก็ลืมไมลง

2423

โชคดีแลวนะ

มิยาจิ โตชิโอะ2729

ความปรารถนาในสันติภาพสูคนรุนหลัง

มาเอะโดอิ โทกิโอะ1235

แผลแหงสงครามที่ไมเลือนหาย

ฟุจิเอะ เคียวโกะ941

ฉันไดเห็นนรก

คุวะบาระ คิมโิ กะ1749

ระเบิดปรมาณูคราชีวิตลูกสาว 2 คนของฉันไป

ฟูจิอิ มากิเอะ1สภาพการณกอนถูกระเบิดปรมาณู
ครอบครัวของฉัน อาศัยอยูที่ตําบล โยโกคะวะ อิจโจเมะ หางจากสะพานโยโกคะวะราวๆ 100เมตร ไปทางทํานบกั้นน้ําดานทิศตะวันออก ตอนนั้นครอบครัวของฉันมี 4 คน สามีฉัน ชื่อ คิโยชิ ตัวฉัน ลูกสาวคนโตอายุ 3 ขวบ ชื่อ คาสึโกะ และ ลูกสาวคนเล็ก อายุ 6 เดือน ชื่อ คิโยมิ
สิ่งที่ฉันจําไดดีกอนที่ระเบิดปรมาณูจะถูกทิ้งลงมาคือ ทุกครั้งที่สัญญาณเตือนภัยทางอากาศดังขึ้น
ฉันจะพาลูก 2คนหลบหนีลงไปอยูในหลุมหลบภัยใตดิน เรื่องนี้เกิดติดตอกันมาหลายวันแลวzสภาพการณตอนที่ถูกระเบิดปรมาณู
ตอนเชา ของวันที่ 6 เดือน สิงหาคม เนื่องจากไดรับหมายเรียกตัว วันนั้นสามีฉันจึงอยูบาน ไมได
ไปทํางาน สวนฉันกับลูกเลนไลจับกันอยูบนบาน เพราะสัญญาณเตือนภัยการทิ้งระเบิดทางอากาศได
ถูกยกเลิกออกไปแลว
ทันใดนั้น ก็มีลูกไฟรอนวาบเขามาจากทางหนาตาง ในชวงวินาทีนั้น เราแมลูกถูกดูดใหหลนลงมา
อยูที่พื้นขางลาง
มีเสียงรองของลูกสาวคนโตดังมาจากทางใตขาของฉันวา “ แม หนูอยูทนี่ ี่ แม หนูอยูที่นี่”ฉันตอบ
กลับไปวา“ หนู คาสึโกะ อดทนหนอย แมจะไปชวย”แตฉันถูกฝาผนังดิน และขาวของตางๆในบานหลนทับเอาไว แมแตจะขยับเขยื้อนคอ ก็ยังทําไมได
จากนั้นไมนาน ฉันไดยินเสียงสามีเรียกชื่อฉันจากขางบน “ มากิเอะ อยูที่ไหน อยูที่ไหน ”พรอม
กับเสียงเหมือนกับกําลังเดินวนหาอยูทางโนนที ทางนี้ที ครูใหญตอมา ฉันเริ่มรูสึกรอน จากนั้น ก็มีเสียงสามีฉันตะโกนอยางหมดเรี่ยวแรงมาจากขางบนวา“ไฟไหมใหญแลว หากันขนาดนี้แลว แตยังไมพบ ทําใจเสียเถอะ หักใจเสียเถอะ”ดูเหมือนวาสามีจะไมรูวาฉันอยูที่ไหน แมฉันจะรองบอกไปวา“ที่นี่ พอ ฉันอยูที่นี่ ” ฉันถูกขาว
ของทับทั้งๆที่ยังกอดลูกสาวคนเล็กเอาไว เสียงของสามีที่บอกวาใหหักใจ ทําใหฉันยิ่งกอดลูกแนน
ยิ่งขึ้น ในตอนนั้น นิ้วคงจะไปปดทั้งจมูกและปากของเด็กเขา ทําใหเขาหายใจไมออก และดิ้น
ตะเกียกตะกายอยางทุรนทุราย พรอมกับรองไหจาขึ้นมา “ แว ”เสียงนั้นทําใหฉันตกใจ และตะโกน
ออกไปวา “ ลูกจะตายแลว ”สามีฉันคงจะไดยินเสียงนี้เขา ฉันรูสึกวาสามีฉันเดินกลับมา “ เธออยูที่ไหน เธออยูที่ไหน ”และคนหาฉันใหมอยางสุดกําลัง สามีฉันเจาะชองเล็กๆได เขาเอาฉันออกมากอน
จากนั้นก็ดึงลูกสาวคนเล็กตามออกมา ฉันตาลายเพราะศีรษะถูกกระแทก ทําใหไมสามารถยืนทรงตัว
อยูได ไฟลุกไหมโชนอยูโ ดยรอบ และกําลังไหมใกลเขามาทุกขณะ
เมื่อหนีไปไดสักพักใหญ ฉันก็ฉุกคิดขึ้นมาได ฉันถามสามีวา “ พอ พอ คาสึโกะละ คาสึโกะละ”สามีตอบวา “ คาสึโกะ ตายแลว ไมเคลื่อนไหวเแลว ทําใจเสียถอะ ”ฉันไดแตขอโทษอยูในใจวา “ คาสึโกะ ขอโทษนะลูก ยกโทษใหแมดวย ยกโทษใหแมดวย ”พรอม
กับเดินไปพลางz2มือขางหนึ่งของสามีอุมลูกสาวคนเล็ก สวนอีกขางก็คอยชวยพยุงและดึงลากฉันหนีไป สามีพูดให
กําลังใจวา“ เขมแข็งเขาไว เขมแข็งเขาไว ตองอดทน ตองอดทน ”ตาฉันเริ่มมัว แควิ่งหนีตามสามีก็
เต็มที่สําหรับฉันแลว ไฟเผามาจากทุกทิศทุกทาง ฉันคิดวาบานคงถูกเผาจนไมเหลือซาก
เราไปไดนิดนึงก็หยุดพัก เดินไปพักไปเพราะสามีฉันตองใชมือขางหนึ่งชวยพยุงตัวฉัน มืออีกขางก็
ตองอุมลุกสาวคนเล็ก ระหวางทาง มีผูหญิงผมยุงกะเซิงคนหนึ่งเขามาเกาะขาสามีเพื่อขอความ
ชวยเหลือ “ ชวยดวย ลูกสาวดิฉันถูกเสาทับ ติดอยูออกมาไมได ชวยดวยเถอะคะ” สามีฉันตอบปฎิเสธ
กลับไปวา “ผมก็อยากชวยคุณเหลือเกิน แตทั้งภรรยาและลูกผม ก็อยูในสภาพแบบที่เห็นนี้ อภัยใหผมดวยเถอะ”เมื่อไดฟงดังนั้น ผูหญิงคนนั้นก็วิ่งผละหายไป จากนั้นเราก็ เดินไปพักไป เราไปถึงบานคน
ที่สามีรูจักที่ชินโจในตอนเย็น
ที่บานที่ชินโจ
เราอาศัยอยูที่บานที่ชินโจเปนเวลา 3 วัน ผลจากการถูกระเบิดปรมาณู ทําใหฉันเกิดอาการชอค
น้ํานมหยุดไหลไปเฉยๆ ไมมีน้ํานมเลี้ยงลูก และเนื่องจากวา ฉันเจ็บขาตองนอนพัก สามีเลยตอง
ออกไปหานมมาใหลูก
ฉันอดคิดไมไดวา บางที.....ลูกสาวคนโตอาจจะไมตาย........ และเมื่อคิดไปอีกวาฉันเองที่รอดตาย
โดยทิ้งลูกสาวที่รองขอความชวยเหลือไว ฉันแคนใจโกรธตัวเอง และรองไหไมหยุด
ตอนที่อยูที่บานที่ชินโจ ฉันเห็นแถวของคนเปนจํานวนมากที่ถูกไฟลวกเดินโซเซ สารรูปของพวก
เขาทําใหน้ําตาฉันไหล ฉันจึงหลับตา และไมมองพวกเขาzกลับบานพอแมที่จังหวัดยามางุจิ
3 วันตอมา รถไฟก็เริ่มออกวิ่งบริการไดอีกครั้ง ตัวฉัน สามี และลูกสาวคนเล็ก ขึ้นรถไฟจากสถานี
โยโกคะวะ เพื่อกลับไปที่บานพอแมฉันที่นิงุจิ จังหวัดยามางุจิ รถไฟขบวนนั้นคนแนนมาก ในที่สุด
พวกเราก็มาถึง จากสถานีเราเดินกลับบาน ระหวางทางผูคนตางก็ถามวา “เกิดอะไรขึ้น เกิดอะไรขึ้น”เมื่อเห็นสารรูปอันนาเวทนาของพวกเรา ตําบลนี้เปนตําบลเล็กๆ คนในตําบลจึงรูจักหนาตากันหมด
รวมทั้งฉันดวย ฉันไมมีเสียงแลว ไดแตรองไห เดินผานพวกเขาไป จนกระทั่งถึงบาน
นับตั้งแตคืนนั้นเปนตนมา ความรูสึกผิดที่ตนเองเอาชีวิตรอดมาไดโดยทิ้งลูกสาวคนโตเอาไวทําให
ฉันนอนไมหลับ จนกระทั่งแมและพี่สาวตองมานอนเปนเพื่อน ประกบขางเพราะกลัววาฉันจะฆาตัวตาย ทุกวันกลางดึก ฉันจะแอบออกไปนอกบานแลวตะโกนวา “ ยกโทษดวย ยกโทษดวย ยกโทษให
แมคนนี้ดวย”ระหวางที่ฉันอยูที่ยามางุจิ สามีฉันกลับไปที่ฮิโรชิมา เพื่อคนหาอัฐิของลูกสาวคนโต
หลังจากนั้น ฉันก็ยังไมมีน้ํานมเลี้ยงลูก แมฉันตองไปเที่ยวเดินขอนมจากเพื่อนบานแมลูกออนคน
อื่น แมพูดกับฉันวา “แกขาไมดี ตองนอน ไปไหนมาไหนไมได แถมยังมีลูกเล็กอีก คอยๆพักผอน ดูแลสุขภาพใหดีกอน แลวคอยกลับไปนะ”ฉันพักอยูที่บานพอแมเกือบ 1 ป สวนขาก็ยังไมดีมาจนกระทั่งz3ทุกวันนี้
การเสียชีวิตของลูกสาวคนเล็ก
ฉันอยูที่ยามางุจิไดเกือบป ฉันก็กลับมาที่ฮิโรชิมา เราเชาบานอยูใกลๆกับบานหลังเกาที่โยโกคะวะ
วันหนึ่งสามีพาลูกสาวคนเล็กไปอาบน้ําที่ที่อาบน้ําสาธารณะ มีผูชายคนหนึ่งมองดูลูกสาวคนเล็ก
แลวทักวา “ ที่หลังนั่น รูส ึกจะบวมหนอยนะ”สามีจึงพาลูกสาวไปโรงพยาบาล เพราะคิดวาอาจเปน
เพราะหลังฟาดกับพื้นตอนที่เกิดระเบิด ผลการตรวจพบวา ไขกระดูกสันหลังของกระดูกสันหลัง 4 ซี่เปนหนอง ดวยเหตุนี้เราจึงพาลูกกลับไปดูแลที่บานเที่จังหวัดยามางุจิอีกครั้ง เมื่อเวลาผานไป
จนกระทั่งลูกสาวโตขึ้น จนเรียก “ พอ แม”ได เราจึงตัดสินใจพาลูกกลับมาที่ฮิโรชิมา เพื่อเขารับการ
รักษาตัวที่โรงพยาบาล เราตองลําบากหาเงินคารักษา แมของฉันก็ชวยเราดวยในเรื่องนี้ แตในที่สุดเราก็
ไมมีเงินจายคารักษา เราจึงพาแกกลับบาน เธอเสียชีวิตลงในป ค.ศ.1952zเพื่อสันติภาพ
ฉันไมตองการใหเกิดสงครามขึ้นอีก อยากใหโลกนี้เปนโลกที่ทุกคนประสานมือกัน ชวยเหลือซึ่ง
กันและกัน ถาทุกคนอยูดวยกันอยางเห็นอกเห็นใจกันได ก็คงจะมีความสุขมากทีเดียวz4รอดตายมาไดอยางหวุดหวิด

ชิมาซากิ จิโร5รอดตายมาไดอยางหวุดหวิด
สภาพโดยทั่วไปในวันที่ 6 สิงหาคม
ตอนนั้น ผมขึ้นรถไฟจากไซโจ แลวมาตอรถรางในเมือง โดยใชเวลาเดินทางมากกวา 1 ชั่วโมง
เพื่อไปทํางานรวมกับเด็กนักเรียนคนอื่นที่โรงงานผลิตเครื่องจักรกล บริษัทอุตสาหกรรมหนัก มิซูบชิ ิจํากัด จังหวัดฮิโรชิมา ซึง่ ตั้งอยูที่ตําบลมินามิ คันนอง ผมมีพี่นอง 5 คน ผมเปนคนที่ 4 กลาวคือผมมี
พี่ชาย 1 คน พี่สาว 2 คน และนองสาว 1คน พี่ชายออกไปเปนทหารที่กิวชู สวนผมเรียนอยูที่โรงเรียน
นิจู ( โรงเรียนมัธยมตนประจําจังหวัดฮิโรชิมาไดนิจู ) ตั้งแตผมขึ้นชั้นมัธยมที่ 2 ไมเคยมีการเรียนการ
สอนเลย ผมถูกสงไปตามโรงงานทางโนนบางทางนี้บาง ตั้งแตปลายป ค.ศ.1944 ผมไดเขาทํางานที่
โรงงานมิตซูบิชิ คันนอง
วันที่ 6 สิงหาคม ระเบิดปรมาณูระเบิดระหวางทางที่ผมและเพื่อนนักเรียน 4-5 คน กําลังมุงหนาไปที่โรงงาน ตอนนั้นคิดวาผมคงอยูใกลๆกับสนามเอนกประสงค ตําบลมินามิคันนอง หางจากจุดระเบิด4 กิโลเมตร เชานั้น ถาผมขึ้นรถรางชาไปอีกขบวน ณ เวลาที่ระเบิดปรมาณูระเบิด ผมคงจะอยูในรถราง
และตายทันทีจากระเบิดที่สะพานไอโออิ ผมรูสกึ วา ผมรอดตายมาไดอยางหวุดหวิดทีเดียว
ในวินาทีที่เกิดระเบิดปรมาณู มีแสงสวางวาบมามาจากทางดานหลัง ผมจําไดวารอนที่คอ หลังจาก
นั้นก็มีลมปะทะแรงจัดที่เกิดจากแรงระเบิด ผมลมคว่ํา และหมดสติไปประมาณ 5 นาที เมื่อลืมตาขึ้น
และกวาดสายตาไปรอบๆ โรงงานซึ่งอยูหางจากจุดระเบิด 4 กิโลเมตร เหลือแตโครงเหล็ก หลังคาถูก
ลมพัดปลิวหายไปหมด
เกิดอะไรขึ้นนี่ โรงงานที่จะไประดมพลถูก B29 ทิ้งระเบิดกระมัง ไมใชหรอก ไมใชถูก B29 ทิ้งระเบิด แตนั่นคงจะเปนถังแกสที่
มินามิมะจิที่เกิดระเบิดขึ้นมาตางหาก ความคิดเห็นในหมูเพื่อนนักเรียนแตกตางกันออกไป สัญญาณ
เตือนภัยนาจะก็ถูกยกเลิกออกไปแลว ตอน 8 โมง 15 นาที เปนชวงที่ปลอดภัย กอน 8 โมงมีสัญญาณ
เตือนภัยการโจมตีทางอากาศ 1 ครั้ง แตก็เปลี่ยนเปนสัญญาณระวัง และสัญญาณนี้ไดถูกยกเลิกไปตอน
ราวๆ 8 โมง 5 นาที ไซเรนบอกยกเลิกนั้น ผมก็ไดยิน
หลังจากนั้นก็มีคําสั่งออกมาวา “ขอใหคนที่มาในวันนี้ กลับไปบานของตัวเองกอนเนื่องจากตัว
เมือง ถูกไฟไหมราบหมดทั้งเมือง”ทามกลางฝนดําที่ตกลงมา ผมมุงหนาไปทางทิศตะวันออก ผานเอบะ โยชิจิมา จนถึงเซนดะ ตอไปทางดานฮิจิยามา ขามสะพานมิยูกิ ตอนที่ขามสะพานมิยูกิผมถูกคน
หลายคนดึงที่ขา พรอมกับพูดวา “ ขอน้ําหนอย ขอน้ําหนอย”ผมคิดวาคนคงจะแคบาดเจ็บเทานั้น
เพราะผมยังคาดไมถึงวาทําไมผูคนมากมายจึงไดรับบาดเจ็บและถูกไฟลวก“พี่ชาย ขอน้ํา ขอน้ํา ผมบาดเจ็บ คอ.....”แมจะถูกดึงขาขอน้ํา แตผมก็ไดแตรูสึกกลัว โชคดีที่ตอนที่เกิดระเบิดผมไมไดรับ
บาดเจ็บ แตเมื่อมีคนบาดเจ็บจํานวนมากอยูตอหนาตอตา ผมไดแตงงทําอะไรไมถูกเดินไปขางหนาทา
เดียว
z6

ตอนที่ผมผานเชิงเขาฮิจิยามา ผมจําภาพรางกายที่แดงเถือกของทหารคนหนึ่งได ผิวหนังทั้งตัวของ
เขาหลุดหอยลงมา แตเขายังมีลมหายใจอยู ชางเปนสภาพที่โหดรายทารุณเหลือเกิน เขามองมาที่ผม ชี้นิ้วไปที่ศพ แลวพูดวา “ นี่ ฉันจะขนศพขึ้นรถเข็น พี่ชายชวยยกดานขาหนอย”แตผมกลัว และไม
สามารถทําได อาจจะเปนเพราะวาบริเวณเชิงเขาฮิจิยามานี้อยูหางจากจุดระเบิดกระมัง คนสวนใหญ
ไมไดรับบาดเจ็บรายแรง และมีคนเปนจํานวนมากชวยกันขนศพ ทหารคนนั้นคงจะเสียชีวิตภายใน
เวลาไมกี่วันตอมา
ในที่สุดผมก็มาถึงสถานีไคตะในตอนดึก เวลากี่โมงผมไมทราบ ผมไดขาววาในตอนดึกวันนั้น
อาจจะมีรถไฟออกจากไคตะไปทางไซโจ 1 ขบวน ผมคงจะรออยูมากกวาหนึ่งชั่วโมงกระมัง ในทีส่ ุดก็ไดขึ้นรถไฟ คนเบียดกันแนนมาก รถไฟมาถึงไซโจ ทามกลางความมืดสนิทจนไมรูวาใครคือคนที่มารับ เนื่องจากเปนสมัยที่มีการควบคุมแสงไฟ เปนสมัยที่ไมอนุญาตใหเปดไฟ หรือจุดตะเกียงไฟ เราได
ยินแตเสียงคนที่มารับพูดวา“แยนะ ดูเหมือนวาจะแยมากทีเดียวละ”โดยที่ไมรูวาเปนใคร
สภาพตั้งแตวันที่ 7 เปนตนไป
ขาวที่วาลุงของผมซึ่งทํางานอยูที่ฮิจิยามาถูกระเบิด ทําใหปากับผมตองเขาไปที่ฮิโรชิมาดวยกันเพื่อ
คนหาลุง วันที่ 7 เราออกจากบานกันตั้งแตเชาตรูไปที่อุจินะ ตามขาวที่วาลุงผมถูกพาไปรวมไวที่นั่น
เรานั่งรถบรรทุกเขาไป หรือเขาเมืองโดยวิธีใดผมจําไมคอยได แตโชคดีที่ผมเรียนอยูที่โรงเรียนมัธยม
ตนนิจูอยู 3 ป ทําใหผมรูจักถนนหนทางในตัวเมืองดี ผมเลยคิดวาผมตองมากับปาเพื่อมาชวยบอก
ทางเราพบลุงที่คายกักกันอุจินะ ผมจําไดวาคายกักกันนี้อยูใกลกับทาเรืออุจินะ เคยเปนโกดังมากอน
“อะ คนนี้ เพิ่งหมดลมหายใจไปเดี๋ยวนี้เอง ชวยกันหามออกไปเถอะ”ทหารพูดแลวก็หามศพออกไป
เรียงไวที่ระเบียงทางเดิน “นี่ มีคนตาย ชวยยกดานหัวหนอย”เสียงทหารอีกคนบอกผม แตผมกลัว
ไมไดชวยเขา คนอีก 2-3 คนเขามาชวยกันหามคนตายออกไปไวที่ระเบียง เด็กผูหญิงสาวๆอายุราวๆ 20ป ก็ถูกไฟลวกไหมตัวดําป ถูกจับใหนอนเปลือยกายอยู
จากอุจินะ เราพาลุงกลับไปที่บานที่ไซโจ หลังจากนั้น 3 วันคือวันที่ 10 สิงหาคม ลุงก็เสียชีวิต เราเผาศพลุงที่สถานฌาปนกิจศพใกลบาน ผมก็ไปชวยดวย สวนปา เสียชีวิตเมื่อ 2 ปที่แลว ปาใชชวี ิตอยู
กับลุงไดเพียง 9 ปzความเปนอยูภายหลังที่ถูกระเบิด
โรงเรียนนิจูเปดเรียนอีกครั้งราวๆปลายเดือนตุลาคม หรือตนเดือนพฤศจิกายนกระมัง ที่คันนอง
ตรงที่เคยเปนที่ตั้งของโรงเรียนถูกถมและสรางเปนหองแถวเล็กๆขึ้น ผมจําไดวา เรานั่งหนาวตัวสั่น
เรียนหนังสือกัน ทามกลางหิมะที่ตกลงมาอยางไมคิดฝน ปราศจากเครื่องทําความอุนใดใดทั้งสิ้น ไมมี
แมแตกระจกหนาตาง กอนที่จะกลับมาเรียนกันที่คันนองอีกครั้ง ทางโรงเรียนไดไปขอยืมตึกเรียนของz7โรงเรียนสตรีประจําไคตะใชบาง หรือไมก็ขอยืมโรงเรียนประถมเล็กๆที่ไมไดรับความเสียหายใช เพื่อ
เปดสอนใหแกเด็กนักเรียน
ผมเองตองการเรียนตอ ถาผมไมไปเรียนก็จะไมไดหนวยกิต ผมจึงตองทนหนาวไปเรียนหนังสือ ถึงจะเปนแคหองแถวเล็กๆ แตก็ชวยใหพวกเราไดเรียนหนังสือกัน แคนี้ผมก็ไมรูวาจะขอบคุณยังไงแลว
ตามระบบเกาเราจะสําเร็จการศึกษาและไดรับประกาศนียบัตรเมื่อเรียนจบชั้นมัธยมตนปที่ 5 ผมสําเร็จ
การศึกษาปค.ศ. 1947 หลังจากนั้น ผมก็ไปเรียนตอที่สถาบันเทคโนโลยีประจําจังหวัดฮิโรชิมาที่เซนดะ
มะจิหลังจากที่ผมจบการศึกษาจากสถาบันเทคโนโลยี ชวงปค.ศ. 1955 เปนปที่ปริมาณการใชรถยนตร
ทั่วโลกเริ่มขยายตัว ทําใหผมคิดตั้งโรงเรียนสอนขับรถยนต ผมกับเพื่อนเริ่มจากการเอาพลั่วมาขุดทาง
วิ่งกันเองเลย ผมใชหนวยกิตที่ไดจากการเรียนในสถาบันเทคโนโลยีไปขอวุฒิบัตรเพื่อเปนครูสอน
ภาคทฤษฎี และความชํานาญทางภาคปฏิบัติ ผมทํางานที่โรงเรียนสอนขับรถยนตในเมืองใน
ตําแหนงหัวหนาอาจารย ตั้งแตปค.ศ. 1960ปค.ศ. 1966 ผมลาออกจากโรงเรียนสอนขับรถยนต เพราะพี่ชายผมอยากทําธุรกิจเกี่ยวกับบานพัก
คนชรา และอยากใหผมไปชวย ผมเลยออกมาชวยพี่ชายทําธุรกิจ พี่ชายผมเปนถึงนายกสมาคมแพทย
ผมภูมิใจในตัวพี่ชายผมมาก บานพักที่อยูไกลๆ เชนที่มิยาจิมา และที่ยูกิ ผมจะเปนคนขับรถพาพี่ชายซึ่ง
เปนผูอํานวยการโรงพยาบาลไปเอง ผมตองเปนคนขับรถดวยตัวเองเพราะคิดวานั่นเปนหนาที่ที่ผม
ตองทําเพื่อชวยพี่ชาย เราพี่นอง 2 คนชวยกันทําธุรกิจมาดวยกัน แตพี่ชายผมตองมาเสียชีวิตลงดวย
โรคเสนเลือดในสมองแตก ผมนอนไมหลับอยู 3 วัน 3 คืน พี่ชายผมตั้งหนาตั้งตาเรียน สวนผมก็เปน
นักกีฬา เรากอดคอทํารวมกันมา การที่พี่ชายผมตองเสียชีวิตลงเปนสิ่งที่นาเสียดายอยางที่สุด
หนาที่การงาน ชีวิตสมรส และผลสืบเนื่อง
อีกไมเทาไรก็จะครบ 50 ปที่ผมกับภรรยา แตงงานกันมา ตอนแตงงาน ผมไมไดบอกวา ผมถูก
ระเบิดปรมาณู เพราะกลัววาจะถูก
กีดกัน แตผมตัดสินใจบอกกับภรรยาดวยตัวเองวา “ ฉันถูกระเบิดดวยแตไมมาก ตอนนั้นฉันทํางานอยู
ที่มิซูบิชิ ซึ่งอยูหางออกไป 5 กิโลเมตรที่สุดเขตมินามิคันนอง ฉันไมไดรับบาดเจ็บอะไร”ภรรยาผมดูไม
ใสใจกับเรื่องนี้ ลูกชายผมเปนเภสัชกร มีความรู และรูวาตัวเองเปนลูกของผูที่ถูกระเบิดปรมาณู เราเปนกังวลตอนที่ลูกชายกับลูกสาวเกิด เราแอบตรวจสอบจนแนใจวาไมมีอะไรผิดปรกติ
ผลสืบเนื่องที่ทําใหผมเปนหวงก็คือ แมเวลาจะผานไปถึง 10 ปหลังจากที่ถูกระเบิด ที่บริเวณ
ดานหลังคอของผมมีปุมนูนเกิดขึ้น เขาบอกผมวาเปนเนื้องอกดี ไมใชเนื้อราย แตก็เปนกอนปูดใหญ
ทีเดียว บริเวณที่เกิดเนื้องอกคือบริเวณที่ถูกลําแสงจากดานหลังตอนที่เกิดระเบิด ผมเคยผาตัดเพื่อเอา
กอนเนื้อออกแลว แต 10 ปใหหลังก็งอกขึ้นมาอีก แตระยะหลังนี้ ไมมีเนื้องอกเกิดขึ้นมาอีกแลว
นอกจากเรื่องนี้ อาการปวยอื่นๆที่คิดกันวามีสาเหตุมาจากกัมมันตภาพรังสีก็มีเรื่องฟนที่จะเสื่อมเร็วกวาz8คนอื่น อาการจะตางกันไปแลวแตคน บางคนผมรวง แตสําหรับผม ไมรวง แตที่พูดไดวาจะเปน
เหมือนกันหมดทุกคนก็คือ คนที่ถูกระเบิดปรมาณูจะเหนื่อยงาย ในทุกกรณี ถึงจะทํางานเหมือนคนอื่น
แตจะเหนื่อยงายกวา ซึ่งอาจจะเปนเหตุใหเจานายมองวาขี้เกียจ และถูกเจานายดุวา “ คนอื่นเขาทํางาน
แคนี้ไมเหนื่อย แตคุณเหนื่อย ไมขี้เกียจไปหนอยเหรอ ” สําหรับในเรื่องงานแลว การเหนื่อยงายเปน
เรื่องเสียเปรียบ
เพื่อสันติภาพ
การเลาใหเด็กรุนใหมฟงวาระเบิดปรมาณูคืออะไร สันติภาพคืออะไร ผมคิดวาคนเลาจะตองมีวิธีใน
การเลา ในชัว่ พริบตาที่เกิดระเบิด พริบตาเดียวนั้นตึกพังทลาย พริบตาเดียวนั้นคนจํานวนมากเสียชีวิต
การเลาเรื่องนี้ตองมีวิธีการ การเลา แคคําพูดที่วา “แยแลว แยแลว ”หรือ “ความรูสึกผิดที่ไมไดใหน้ําแก
คนที่มาขอ หรือการวิ่งหนีไปเฉยๆทั้งๆที่เห็นวาไฟกําลังไหมอยูใตสะพาน”นั้น ผมคิดวาไมไดถายทอด
อะไรใหกับคนฟง หรือการบอกวา“ มีอาคารเอกสารเกี่ยวกับเรื่องนี้อยูที่สวนสันติภาพ ไปดูซิ มีตนไมสันติภาพดวย ”เพียงแคนี้ก็ไมไดเปนการถายทอดใหเห็นถึงความโหดรายทารุณของระเบิดปรมาณู ดีไมดี อาจทําใหคนฟงคิดวา ระเบิดปรมาณูไมไดรายแรงอะไรเลยดวยซ้ํา วันกอนที่เกิดพายุทอรนาโด
ขึ้นที่ฮอกไกโด มีคนเสียชีวิตเปนจํานวนมาก ผมเห็นภาพแลวชางเหมือนกับชั่วอึดใจนั้นของระเบิด
ปรมาณูมาก เปนภาพที่รุนแรงดูแลวกอใหเกิดความรูสึกรวมไปกับเหตุการณจริง ผมวาแมแตเด็กเล็ก
ภาพนั้นก็คงถายทอดอะไรใหแกพวกเขาบางเปนแน ระเบิดปรมาณูก็เหมือนกัน นาจะถายทอดไดจาก
ความหายนะตางๆที่เกิดขึ้นตามความจริง การพังทลายแบบนั้น การที่ไฟลุกไหม และมีคนเสียชีวิตถึง
200,000 คนในชั่วพริบตา
หลังจากที่เกิดระเบิดไมนาน ชางภาพอาชีพจากหนังสือพิมพไมนิจิ และอาซะฮิ ไดเขาไปที่ฮิโรชิมา
และถายสภาพอันนาเสราสลดออกมาหลายภาพ พวกเขาบอกวา พวกเขาเคยไปสนามรบมาหลายตอ
หลายครั้งแลว แตก็พูดไดวา ไมเคยมีสนามรบแหงใดที่มีสภาพที่นาสังเวช หดหูเทากับระเบิดปรมาณู
ที่ฮิโรชิมาเลย ทํายังไงเราถึงจะถายทอดสภาพที่นาสมเพชเวทนานี้ออกมาได สําหรับตัวผม ผมคิดวา
คนเลาจําเปนตองมีวิธีการเลา
สุดทายนี้ ผมในฐานะนักเรียนนิจู นักเรียนรุนนองผมเปนจํานวนมากเสียชีวิตเพราะระเบิดปรมาณู
นอกจากนี้ ในระยะหลังเพื่อนรุนเดียวกันก็เสียชีวิตไปก็มี พี่ชายคนเดียวก็เสียชีวิตไป ผมรูสึกเหมือน
อยูตัวคนเดียว ปจจุบันตัวผม ไปไหนมาไหนเองไมได ตองใหภรรยาดูแล ผมอยากจะมีชีวิตอยูตอไป
อีกสัก 2 ป เพื่อเลาประสบการณของตัวเองอยางหมดเปลือก สองอาทิตยครั้งก็ได ใหเด็กเล็กก็ได เด็กประถมก็ไดฟง ถาสิ่งนี้เปนไปได ผมคิดวาชีวิตในชวงสุดทายของผมคงจะมีความสุขที่สุดz910ประสพการณตอนที่ขาพเจาถูกระเบิดปรมาณู

ทานากะ ซึเนมัตซึ11ชีวิตความเปนอยูในเวลานั้น
ตอนนั้นผมอายุ 31 ปทํางานอยูที่บริษัทจูโคคุไฮเดงจํากัด ที่โคมะจิ ( ปจจุบันคือ บริษัทจูโคคุเดงเรียวคุจํากัด ) ผมอยูกับภรรยาชื่อ มิกิเอะ และลูกสองคน ( ลูกชายคนโตอายุ 3 ขวบและลูกสาวคนเล็ก
อายุ 7 เดือน) เราเชาบานอาศัยอยูดวยกันที่ตําบลโอเตะมะจิ ผมเขามาทํางานที่บริษัทจูโคคุไฮเดงนี้
หลังจากที่ผมจบการศึกษาจากโรงเรียนมัธยมตนโอโนมิจิ และสอบใบขับขี่ไดในเดือนกุมภาพันธค.ศ.1934 ผมคิดวาตอนนั้นผมคงมีอายุประมาณ 20-21 ป ระหวางที่ทํางานอยูที่นั่น ผมถูกเรียกตัวสอง
ครั้ง ครั้งแรก ระหวางเดือนกันยายน ค.ศ. 1937 ถึง เดือน มกราคม ค.ศ. 1941 ครั้งที่สองระหวางเดือนกันยายน ค.ศ.1942 ถึง เดือน พฤศจิกายน ค.ศ.1943 อยูในสภาพสลับไปสลับมาระหวางการถูกเรียกตัวกับการกลับเขาทํางานตามเดิมปลายเดือนมีนาคมค.ศ. 1945 คุเระถูกโจมตีทางอากาศอยางหนัก ภาพฝูงเครื่องบินที่บินออกจาก
เรือบรรทุกเครื่องบินแลดูคลายฝูงแมงปอจํานวนมากเปนภาพที่ผมเห็นอยูบอยๆ ใตพื้นที่บานผมมีหลุม
หลบภัยขุดเอาไวแลว คนที่อยูกอนหนาจะเปนคนขุดเอาไวหรือเปลาผมไมทราบ เวลาถูกโจมตีทาง
อากาศเราจะหนีไปอยูที่หลุมนั่น แตลกู ทั้ง 2 คนยังเล็กมาก คนหนึ่ง 3 ขวบ อีกคน 7 เดือน แมจะหนีลง
หลุมหลบภัยไดแลว แตขณะที่กําลังดูคนหนึ่งอยู อีกคนก็วิ่งออกไปขางนอก เปนสภาพที่ลําบากมาก ซึ่งผมคิดวาคงจะรับมือกับสภาพนี้ตอไปไดไมนาน ปลายเดือนมีนาคมผมจึงใหภรรยาและลูกสองคน
อพยพไปอยูที่บานพอแมของภรรยาที่อําเภอ ฟุตามิ หมูบานวาดะมุไก
เอดะ (ปจจุบันคือ เมืองมิโยชิ ตําบลมุไกเอดะ) โดยใหไปแตตัว เครื่องเรือนที่บานฝากไวที่โกดังเก็บ
ของบริษัท
หลังจากที่ใหภรรยาและลูกไปแลว ผมก็มาอาศัยอยูที่โกดังของบริษัท ตนเดือนพฤษภาคม เสารอาทิตยผมไปหาภรรยาและลูก เมื่อกลับมาก็พบวาโกดังถูกทิ้งระเบิด ขาวของถูกไฟไหมหมด ไมมี
อะไรเหลือ แมแตเสื้อผาก็ไมมีใหเปลี่ยน ผมจึงกลับไปที่หมูบานวาดะ แลวใหตัดเสื้อผาใหตั้งแต ชุดยู
กะตะ เสื้อเชิ้ต และกางเกง วันจันทรผมจับรถไฟเที่ยวเชาสุดเพื่อมาทํางาน เนื่องจากผมไมมีที่อยูแลว
ผมจึงไปเชาหองอยูในบานแหงหนึ่งที่ตําบลอุชิตะ โดยเพื่อนรวมงานเปนคนแนะนําให ผมอาศัยอยูที่นั่นจนกระทั่งถูกระเบิดzสภาพการณตอนที่ถูกระเบิด
เวลานั้น มีการชุมนุมดูแลความปลอดภัย ถาสัญญาณเตือนการโจมตีทางอากาศดังขึ้นตอนกลางคืน
อําเภอจะมีคําสั่งใหสวมชุดทํางาน และตองออกมาทําหนาที่เฝายาม ดูแล ความปลอดภัย มีทหาร
กองหนุนเขามาชวยดวย ในวันที่ 5 สิงหาคมตอนกลางคืนยังมีสัญญาณเตือนภัยการโจมตีทางอากาศดัง
ขึ้น ผมตองออกไปเฝายามสะพานยานางิซึ่งผมรับผิดชอบอยู วันรุงขึ้นหลังจากวันที่ออกเวร เวลาทํางานตามปรกติจะเลื่อนจาก 8.00 น มาเปน 8.30 น แตไมมีคําสั่งดังกลาว ผมจึงไปบริษัทตอน 8 โมงเชา และนี่คือสิ่งที่ชวยชีวิตผมไวz12ผมมีเวลา 30 นาทีกอนเขาทํางาน ผมจึงลงไปที่หองอาบน้ําพนักงานที่ชั้นใตดินเพื่อซักชุดทํางานที่
ใสเมื่อคืน ตอนนั้น ขณะที่ผมกมตัวลงเพื่อซักผา ทันทีทันใดนั้น ผมก็ถูกลมที่เกิดจากแรงระเบิดที่พัด
เขามาจากดานหนาพัดไปปะทะกับกําแพงจนหมดสติ ผมจําอะไรไมไดเลยนอกจากแสงสวางวาบ
เทานั้น เมื่อผมฟนขึ้นมา รอบๆตัวมืดสนิทเพราะมีแตขี้ฝุน ผมมองเห็นเปลวไฟเกิดขึ้นที่ชั้น 4 หรือ ชั้น5 ทําใหผมไดสติ และคิดวาจําเปนตองทําอะไรสักอยาง ทามกลางความมืดสนิทอันเนื่องจากขี้ฝุนมอง
ไมเห็นทางขางหนาแมแตสักกระเบียด ผมอาศัยความจําและใชมือคลําหาทางเดินออกมา ผมตรงไป
บริเวณที่คิดวาเปนบันได เดินไปสะดุดไปจนในที่สุดก็ออกมาถึงปอมยามขางๆตัวตึกได จากปอมยาม
เราสามารถเห็นทางรถรางได เมื่อออกไปที่ทางรถราง ผมเห็นรถรางพลิกขางเอียงทับบานชาวบานอยู
นี่ไมใชเรื่องเล็กๆแลว จะหนีไปที่ไหน หรือจะถามใคร ก็ไมมใี ครอยูที่นั่น
ปรกติที่หลบภัยของพวกเราคือ สนามอิจจู ( โรงเรียนมัธยมตนไดอิจจู ประจําจังหวัดฮิโรชิมา )ซึ่ง
อยูทางทิศใตของบริษัท แตผมไมทราบผมจึงมุงหนาไปทางทิศเหนือตามทางรถราง เลี้ยวขวามือกอน
ถึงศาลเจาชิราคามิ แลวมุงหนาไปทางทิศตะวันออกของถนนทาเคยะโจซูจิ ระหวางทางรั้วโรงเรียน
สตรีมัธยมปลายไดอิจิประจําจังหวัดฮิโรชิมาถูกแรงลมจากระเบิดดันลมระเนระนาดอยูกลางถนน มีผูหญิงคนหนึ่งซึ่งดูไมออกวาสาวหรือมีอายุแลว เธอถูกกําแพงลมทับติดอยูขางใต โผลออกมาแตศีรษะ
เธอรองขอความชวยเหลือ แตในตอนนั้น ตัวเองก็บาดเจ็บเลือดไหล เพราะที่หลังมีเศษแกวปกทิ่มอยู
เลือดไหลเกรอะกรัง แคหนีเอาตัวรอดก็สุดกําลังของผมแลว
จากนั้น ผมเดินตามแมน้ําทาเคยะลงไปทางทิศใต มุงหนาไปที่สะพานมิยูกิ เราเรียกวาแมน้ําทาเคยะ แตจริงๆแลวก็คือคูน้ําเล็กๆที่ไมไดปรากฏใหเห็นในแผนที่ ผมผานชั้นใตดินของฟุคุยะไป ระหวาง
ทางที่หนี ผมไมเห็นคนที่หนีภัยคนอื่นเลย แตเมื่อมองขามแมน้ําทาเคยะไปที่บานฝงโนน ก็ดูเหมือนวา
คนในบานพูดวาเกิดเรื่องใหญ พรอมๆกับเก็บขาวของไปดวย ผมไมรูวาเปนเวลากี่โมง แตคิดวาเวลา
คงจะผานไปนานพอควร
กอนจะขามสะพานมิยูกิ มีรถบรรทุกของทหารแลนมา ผมจึงขออาศัยไปลงที่ทาเรืออุจินะ จากนั้น
ก็ขึ้นเรือ ไปหลบภัยอยูที่เกาะนิโน
ชิมา ที่เกาะนิโนชิมานี้ มีคนที่ไดรับบาดเจ็บมาหลบภัยอยูเปนจํานวนมาก เปนสภาวะการณที่เหลือเกิน
จริงๆ มีทหารพยาบาลอยู เขาไดแตใชผาพันแผลพันแผลให การที่จะไดรับการรักษาที่เปนเรื่องเปน
ราวนั้นทําไมได ที่หลังผมก็ยังคงมีเศษแกวทิ่มคาอยูอยางนั้น มีคนเสียจริต คนที่รองไหโอดครวญ คนที่โกรธโมโหคนที่รองไห คนที่ไมนอนตอนกลางคืนแตกลับวิ่งไปรอบๆ และคนที่โกรธคนดังกลาว
ที่นั่นอึกทึกหนวกหูมากจนนอนไมหลับ วันที่ 6 ผมไมไดกินอะไรเลย วันที่ 7 ตอนเชา ผมไดรับ
ขาวตมใสในกระบอกไมไผกับบวยดอง1 ลูก ผมกินเปนอาหารเชา นี่เปนอาหารทั้งหมดที่ผมไดกินที่
เกาะนิโนชิมา
ผมดูสภาพแลว ผมคิดวาถาอยูตอไปก็คงเสียชีวิตแน ผมจึงขออนุญาตทหารกลับบาน เชาวันที่ 7ผมนั่งเรือกลับมาที่ทาเรืออุจินะ13โชคดีที่มีรถบรรทุกจอดอยูที่นั่น ผมถามนายทหารที่อยูบนรถวา “จะไปไหน” “ไปที่ทําการอําเภอ”เขา
ตอบ “ถาอยางนั้น ขอนั่งไปจนถึงที่วาการอําเภอหนอยนะครับ” ผมพูด “ขึ้นมาเลย” ทหารตอบ เขาให
ผมนั่งรถมาจนถึงประตูที่วาการอําเภอดานหนา ผมกลาวขอบคุณและลงจากรถ ผมเดินไปบริษัทที่อยู
หางไปทางเหนือของที่วาการอําเภอเล็กนอย เมื่อถึงบริษัท มีพนักงานที่ผมรูจัก 2 คนอยูที่
ประชาสัมพันธ ผมจึงบอกไปวา “จากนี้ ผมจะอพยพไปอยูบานภรรยาที่มิโยชิ” และบอกที่อยูใวให
หลังจากนั้น ผมก็เดินผานตําบลคามิยะ ฮัตโจโบริ ไปจนถึงหองเชาที่อุชิตะ คืนนั้นผมคางคืนที่หอง
รุงขึ้นวันที่ 8 ผมไปขึ้นรถไฟที่สถานีเฮซะกะ เพื่อมุงหนาไปยังหมูบานวาดะที่ภรรยาและลูกผมอพยพ
ไปอยู ผมคิดวาภรรยาผมคงปนหวง จึงจําเปนที่จะตองรีบกลับบานไปกอนสักพัก สภาพระหวางทาง
ผมจําไมคอยได แตภาพฝงแนนติดตาก็คือภาพศพเปนจํานวนมากที่ทับซอนอัดกันแนนที่บริเวณสะพานโคเฮอิสภาพหลังจากที่ถูกระเบิด
ตอนที่ไปถึงหมูบานวาดะ ที่หลังผมยังเต็มไปดวยเศษแกวแตกทิ่มคาอยู ทุกวัน ผมจะไปที่แมน้ํา
และใหภรรยาทําความสะอาดหลังให เลือดที่หลังจับเปนกอนแข็งติดกรังคลายยางมะตอย เมื่อภรรยา
ผมใชเข็มทิ่มเอากอนเลือดนี้ออก เศษกระจกก็จะหลุดติดออกมาดวย ภรรยาผมเอาเศษแกวออกใหผมที่
แมน้ําแบบนี้อยางตอเนื่องอยูเปนอาทิตยใชเวลาถึง 10 วัน จนคิดวาไดเอาออกไปหมดแลว แตเมื่อราวๆ
ป ค.ศ.1955 เศษแกวที่คางอยูเกิดเปนหนอง และผมตองไปใหหมอที่โรงพยาบาลที่ซาไกมะจิตัดเอา
ออกให เรื่องตอไปนี้เกิดขึ้น หลังจากที่ไปถึงหมูบานวาดะไดสักพัก กอนที่จะอยูในสภาพที่อุนใจ
แลววาไดเอาเศษแกวออกหมดแลว พอผมเดินทางมาจากโอโนมิจิ เพราะผมติดตอไปที่โอโนมิจิไมได
พอมาเพื่อปรึกษาวาจะจัดงานศพผมที่ไหนดี แกไมรูวาผมยังมีชีวตอยู พอแกรูวาผมยังมีชีวิตอยู แกทั้งดี
ใจและประหลาดใจมาก แกเพียงดื่มน้ําชาที่เฉลียง แลวก็รีบเดินทางกลับโอโนมิจิทันที
ที่หมูบานวาดะ ผมไมไดรูสึกวาอวัยวะภายในของผมผิดปรกติ กลับออกจะแข็งแรงดวยซ้ํา ผมพัก
รักษาตัวอยูที่นั่นประมาณ 3 สัปดาห
ปลายเดือนสิงหาคมหรือตนเดือนกันยายน ผมกลับมาที่ฮิโรชิมา และเขาทํางานตามเดิม
หลังจากที่กลับเขาทํางานสักพักใหญ ผมคิดวาคงจะเปนราวๆกลางเดือนกันยายนเพราะชวงนั้นลูก
เกาลัดเริ่มรวง ผมมีอาการถายเปนเลือด จึงกลับไปที่บานพอแมของผมที่โอโนมิจิเพื่อรักษาสุขภาพ
ทุกคนรวมทั้งหมอดวยคิดวาผมเปนโรคบิด และคุยกันจนถึงขั้นที่วาสมควรหรือไมที่จะแยกตัวผม
ออกไปอยูตางหาก พี่สาวผมหุงขาวเกาลัดใหผม ผมกินขาวนี่แลวเลือดก็หยุด ซึ่งผมคิดวาเปนเรื่องที่
แปลก ที่โอโนมิจิ ผมกินขาวไดมาก ผมพักรักษาตัวอยูที่นั่น 4・5 วัน พอแข็งแรงขึ้น เลยกลับมาทีฮ่ ิโรชิมาอีกเพื่อกลับเขาทํางานตามเดิมz14การดําเนินชีวิตหลังสงคราม
ตอนที่กลับเขามาทํางานนั้น มีพนักงานเปนจํานวนมากที่ไมมีที่อยู พวกเราอาศัยอยูดวยกันที่ชั้น 5ของบริษัท ตอนแรกพวกเราตองทําอาหารกันเอง แตตอนหลังบริษัทจางคนมาทําอาหารให
เนื่องจากผมขับรถยนตได งานของผมก็คือการขับรถบรรทุกขนอุปกรณจากแผนกวัสดุกองธุรกิจ
ทั่วไป ไปที่โรงไฟฟาทุกโรงที่อยูภายในจังหวัด
ป ค.ศ.1946 ครอบครัวผมยายกลับมาและเราไดอยูดวยกันอีกครั้ง หลังเลิกงาน เพื่อนรวมงานซื้อ
เสาบาน และสรางบานใหที่ตําบล เอโนะมะจิ ผมอาศัยอยูที่ตําบลเอโนะมะจินี้ ตั้งแตนั้นเปนตนมา
นับเปนเวลา ได 30 ปชีวิตโดยทั่วไป มีเรื่องหลายเรื่องที่ลําบาก แตเรื่องอาหารการกินพอแมภรรยาสงขาวสารมาให เราก็
เลยไมขัดสน แตเสื้อผากับที่นอนที่เก็บไวในโกดังบริษัทนั้น ถูกไฟไหมหมด ไมมีอะไรเหลือ ผมตอง
เอายูกะตะมาเย็บเปนกางเกงใน ทางโอโนมิจิสงที่นอนมาให ผมเริ่มตนจากหนึ่งใหม โดยไดรับความ
ชวยเหลือจากทุกคนzเกี่ยวกับสุขภาพ
ลูกสาวคนที่ 2 ของผมเกิด เดือนกรกฎาคม ค.ศ.1947 จริงๆแลว ผมเปนกังวลเกี่ยวกับผลกระทบอัน
เกิดจากรังสีปรมาณูมาก สมัยที่แกยังอยูอนุบาล เลือดกําเดาแกไหลไมหยุด พอแกมีอะไรที่ตางไปจาก
เด็กคนอื่น ผมเคยคิดวาเปนผลสืบเนื่องจากกัมมันตภาพรังสี
ตัวผมเอง ค.ศ.1956 ผมเกิดมีเนื้องอก และกลายเปนโรคคลายมะเร็งที่ปอด ( Tuberculoma of thelung ) จํานวนเม็ดโลหิตขาวมี 2000 ตอนนอยๆก็จะเหลือแค 1000 น้ําหนักตัวก็เหมือนกัน จาก 65กิโลกรัม ลดลงมา 8 กิโลกรัม ผมเขารักษาตัวที่โรงพยาบาลที่ ฮาระ ตําบลฮัตซึกาอิจิ ( ปจจุบันคือเมืองฮัตซึกาอิจิ ) รวมเปนเวลา 1 ปกับ 3 เดือน ตั้งแตเดือนกรกฎาคม ค.ศ.1956 ถึง เดือน กันยายนค.ศ. 1957ผมลาปวยกับบริษัทนานถึง 2 ป ผมเขาโรงพยาบาลวันที่ 7 เดือน กรกฎาคมซึ่งตรงกับวันทานาบาตะ
พอดี เวลาอาหารเชา ลูกสาวซึ่งเรียนอยูชั้นประถมปที่ 2 พูดวา “ วันนี้ เราจะไปพบดวงดาว กันไมใช
หรือ แตนี่ ตองลากันแลวนะ ” ทุกคนรองไหเมื่อไดฟงคําพูดดังกลาว
หลังจากนั้นเปนตนมา ผมแข็งแรง และไมเคยเจ็บปวยหนักๆ อีกเลย ราวๆ 10 กวาปกอน ผมเกิด
ภาวะเลือดไหลไมหยุด ตองเขารักษาตัวที่โรงพยาบาลนิเซกิ จนเลือดหยุด หมอตองฉีดยาหามเลือดใหผม
เมื่อ 4 ป กอน ผมเขารับการผาตัดโรคมะเร็งที่ตอมลูกหมาก ตอนนั้นผมไดรับใบรับรองสถานะวา
เปนผูที่ถูกระเบิดปรมาณู
zzสิ่งที่ผมคิดอยูในปจจุบัน
ขณะนี้ ผมอายุ 94 ป ผมสํานึกในบุญคุณที่ใหผมมีชีวิตยืนยาวอยูจนกระทั่งทุกวันนี้ ผมเปนหนี้15บุญคุณภรรยาผม นอกจากนี้ ลูกๆผมก็ดูแลผมดีมากจนผมไมรูจะพูดอะไรไดมากไปกวาคําวา“ ขอบคุณ”16คิ ด ถึ ง แ มคาวางุจิ ฮิโรโกะ17สภาพกอนวันที่ 6 สิงหาคม
เวลานั้นบานของฉันอยูที่ตําบลคามิเทมมะ ครอบครัวมีกันสี่คนแม พี่ชาย พี่สาวและตัวฉัน พอชื่อ โอโมยะ โตชิโอะ เสียชีวิตในสงครามที่ประเทศจีนเมื่อปค.ศ. 1938 เนื่องจากตอนที่พอเสียชีวิตใน
สงครามนั้น ฉันยังเล็กมากฉันจึงไดเห็นหนาของพอแตในรูปเทานั้น มีคนเลาใหฟงวาเวลาที่ฉันดูรูป
ของพอที่ตั้งอยูในบานแลว ฉันก็จะพูดวา “ไมไดเอารองเทาแตะไปใหพอ พอก็เลยไมออกมาจากรูป”แมชื่อชิซุโกะเปนคนเลี้ยงดูพวกฉันมาแตเพียงคนเดียว แมเปนคนที่มีความกระตือรือลนใน
การศึกษามากกวาคนอื่น แมแตในระหวางสงครามก็ยังใหพวกเราเรียนเขียนคัดลายมือ เตนบันเลย
และอื่นๆ ตอนที่พี่ชายจะสอบคัดเลือกเขาโรงเรียนมัธยมตนก็ไดสวดบนบานโดยเดินวน 100 รอบทุก
เชา พอพอตายแมก็มีความคิดวาสิ่งเดียวที่จะเหลือไวใหลูกๆ ไดคือการศึกษา
ดวยเหตุนี้ แมจึงทํางานมากมายหลากหลายอยางตั้งแตเชาจรดค่ําทุกๆวัน พี่ชายและพี่สาวจะชวย
แมทํางานสงหนังสือพิมพในตอนเชา แมวาฉันจะยังเล็กอยูแตก็จําไดวาเดินตามหลังทุกคนไปดวย
ถึงแมวาแมจะมีงานยุงทุกๆวัน แตเราก็ยังมีครอบครัวของลุงที่อาศัยอยูในเมืองเดียวกัน และก็ยังมี
ครอบครัวปูที่อาศัยอยูที่ตําบลฮิโรเซะโมโตะซึ่งอยูใกลๆกันกับเมืองที่เราอยูดวย นอกจากนี้ในสมัย
นั้น เพื่อนบาน ก็ยังชวยเหลือถอยทีถอ ยอาศัยกันไดเหมือนอยางกับญาติ พวกเราจึงไดรับการดูแลชวยเหลือจากคนที่อยูรอบขาง
ในชวงนั้นโรงเรียนเปนจํานวนมาก ดําเนินการอพยพหลบภัยกลุมและอพยพหลบภัยหมูเครือ
ญาติ ฉันซึ่งอยูประถมปที่ 3 และพี่สาวชื่อสุมิเอะอยูชั้นประถมปที่ 6 ของโรงเรียนเทมมะถูกให
อพยพหลบภัยกลุมไปอยูในวัดที่อยูที่ตําบลยูกิดว ยกัน ถึงแมวา แมและพี่ชายชื่อโทชิยูคจิ ะเอามันและ
ของอื่นๆมาเยี่ยมทุกอาทิตย แตในความรูสึกของเด็กอยางฉัน การที่ตองอยูหางจากแมเปนเรื่องที่
ทรมานมาก พอแมบอกวา “ถาจะตายละก็ ตายดวยกันแมลูก” ฉันก็เลยบอกวา “อยากกลับบานแลวอยากกลับบาน” ก็เลยไดกลับมาที่บานที่คามิเทมมะ ตอนนี้มานึกดู ถายังคงอยูที่ศูนยหลบภัยนั้น
ตอไป แมและพี่ชายก็คงมาเยี่ยม และทุกๆคนก็อาจจะรอดปลอดภัยก็เปนไดzสภาพของวันที่ 6 สิงหาคม
วันนั้นโรงเรียนหยุด ฉันและเพื่อนบานออกไปเลนกันขางนอกบาน
บนทองฟามองไปเห็นไอพนของเครื่องบิน B29 ซึง่ กําลังบินอยู ฉันก็เลยรีบยกมือสองขางขึ้นมา
ปดตาปดหูโดยอัตโนมัติเพราะในสมัยนั้นเราไดรับการฝกใหปกปองตาและหูถาคิดวาจะมีระเบิดตกลงมา การปดตาทําใหไมเห็นแสงที่สวางจาขึ้นมาโชคดีที่ในขณะนั้นฉันอยูตรงหนาบานมีกําแพงเปนเงาบังทําใหไมไดรับบาดเจ็บและก็ไมรูสึกถึง
ความรอน เพื่อนที่อยูดวยกันก็เพียงแตไดรับบาดเจ็บที่ศรีษะเล็กนอยเทานั้น เราไดพากันคลานออกมา
จากบานนั้นและฉันก็กลับบานz18

พอกลับมาบานก็พบวาแมซึ่งไดรับบาดเจ็บจากระเบิดกําลังรอฉันอยู วันนั้นแมออกจากบานไป
รับการปนสวนขาวและในระหวางเดินทางกลับบานก็ถูกระเบิด แมรีบเอาแคกระเปาฉุกเฉินจากใน
บานออกมาและพาฉันหนี
เมื่อมองไปรอบๆก็เห็นบานพังทะลาย ราวสะพานก็ลุกไหมเปนไฟ เราขามสะพานนั้นและเดิน
มุงหนาไปทางโคอิ ระหวางที่หนีมีคนที่ถูกไฟไหมจนดํามาขอความชวยเหลือจากเรารองวา “ขอน้ํา
หนอย ขอน้ําหนอย” แตตอนนั้น เราคิดแตจะหนีอยางเอาเปนเอาตายทาเดียวเลยทําอะไรใหไมได
ฉันยังนึกเสียใจมาจนกระทั่งทุกวันนี้วาอยางนอยก็นาจะถามชื่อของคนคนนั้นเอาไว
ในที่สุด เราก็มาถึงโรงเรียนประถมโคอิ พอรูสึกตัวก็รูวาตัวเองเทาเปลา ก็ใหนึกแปลกใจที่วาหนี
มาทามกลางสิ่งปรักหักพังแตไมไดรับบาดเจ็บใดๆ
ที่โรงเรียน ในหองเรียนและตามทางเดินมีคนบาดเจ็บเต็มไปหมดและที่นั่นแมก็ไดรับการปฐม
พยาบาล แมถูกไฟไหมรุนแรงที่แขน ขาและหลัง ที่หนาก็ถูกไหมเล็กนอย แลวหัวก็ยุบบุมเปนรู
ใหญ การปฐมพยาบาลก็แคใสยาใหเพียงเล็กนอยเทานั้น ตอนนี้มานึกดูก็ไมแนใจเหมือนกันวาไดรับ
การใสยาจริงหรือเปลา
จากนั้นฉันกับแมก็มุงหนาเดินทางไปยังตําบลโอโกอุจิซึ่งเปนที่ๆถูกกําหนดใหเปนสถานที่หลบภัย
พอไปถึงที่นั่นเราก็ไปเก็บเอาหลังคาสังกะสีที่ตกอยูมาคุมกันฝนเพราะมีฝนสีดําตกลงมาจาก
ทองฟา พอฝนหายไดสักครูโทชิยคู ิพี่ชายก็เดินทางมาถึง
ในตอนนั้น พี่ชายซึ่งกําลังเรียนอยูที่โรงเรียนอุตสาหกรรมมัสซุโมโตะชั้นปที่ 2 ถูกเกณฑใหไป
ทํางานในโรงงานที่คานาวาจิมาซึ่งอยูที่ชายฝงอุจินะ ดูเหมือนวาระหวางทางไปโรงงานกับเพื่อน ถึงบริเวณสะพานมิยูกิระเบิดก็ถูกทิ้งลงมา พี่ชายเปนหวงครอบครัวจึงลมเลิกการไปโรงงานและรีบ
วกกลับมาที่บานทันที ตรงบริเวณสํานักงานใหญบริษัทรถไฟฮิโรชิมานั้นมีไฟไหมอยูทั้งสองฟากเ
เดินผานไมได จึงมุงหนาไปทางโรงเรียนมัธยมตนชูโด ขามแมน้ําโมโตยาสุและแมน้ําโอตะโดย
เรือ จากนั้นก็ขามสะพาน กวาจะถึงตําบลคันนองก็ประมาณเที่ยง พี่ชายเลาวาในระหวางการ
เดินทางมีเด็กนักเรียนอนุบาลถูกตึกทับไดขอรองใหพี่ชายชวย แตเนื่องจากพี่ชายเรงรีบที่จะไป
ตรวจสอบความปลอดภัยของครอบครัวจึงไมสามารถใหความชวยเหลือได พี่ชายบอกวานาสงสารจริงๆ
ไดฟงจากพี่ชายเลาวา พอกลับถึงบานก็เห็นวาไฟไดลามเขามาถึงขางบานแลวก็เลยรีบดับไฟ
จากนั้น เมื่อเห็นวาไมมีใครอยูบานจึงมุงหนามาตามหาพวกฉันที่โอโกอุจิ และก็ไดมาเจอกันพรอม
หนาสวนพี่สาว ดูเหมือนวาตอนเชาของวันที่ 6 พี่สาวพูดกับแมวา “ไมอยากไปโรงเรียน” แตแมซึ่งคิด
อยากใหพี่สาวเขาเรียนตอที่โรงเรียนมัธยมสตรีระดับสูงยามานะกะไมยอมใหหยุดเรียน เชาวันนั้นแมก็
ไดสงพี่สาวไปโรงเรียนเหมือนอยางที่ทําทุกวัน แตพี่สาวก็ไมไดกลับมาอีก19สภาพภายหลังวันที่ 7 เปนตนไป
วันรุงขึ้นพี่ชายไดไปตามหาพี่สาวที่โรงเรียนเทมมะ พี่ชายไดยินวาวันที่ระเบิดถูกทิ้งลงมา พี่สาว
กําลังทําความสะอาดหองครูใหญอยู จึงไดเขาไปคนหาบริเวณนั้น แตตึกเรียนไดพังราบ ทุกอยางได
กลายเปนเถาถานไปหมด ไมมีอะไรเหลืออยูเลย
เราสามคนแม พี่ชายและฉันไดพักอยูที่สถานหลบภัยตําบลโอโกอุจินั้น 2-3 วัน แตแมเปนหวง
พี่สาวจึงไดกลับมาที่บาน
แมนั้นหลังจากที่กลับมาบานก็ลมหมอนนอนเสื่อตลอด แผลของแมนั้นไดรับการใสยาที่โรงเรียนโคอิแตเพียงครั้งเดียว
โชคดีที่บานเราไมไดถูกไฟไหมหมด เพื่อนบานพากันขนเอาที่นอนของเราออกมาใชกัน อาชื่อ
โอโมยะ สุเอะโกะเห็นเขาก็โกรธและพูดวา “ ทําไมใหที่นอนคนอื่น แตแมตัวเองไมหมผาให ” เรายัง
เด็กพี่ชายเปนแคนักเรียนโรงเรียนอุตสาหกรรมปที่ 2 ตัวฉันก็อยูชั้นประถมปที่ 3 เทียบกับสมัยนี้ก็อายุ
เทากับเด็กนักเรียนมัธยมตนและประถม เด็กๆอยางเราทําอะไรไมไดเลย หลังจากที่อามา อาก็พยาบาลแมและดูแลพวกฉัน สามีอาซึ่งเปนนองชายพอชื่อชิเกะโอะซึ่งถูกเกณฑไปเปนทหารที่ยามา
กุจิ แตดวยเหตุผล ที่ภรรยาและลูกสาวโนบุเอะอยูที่ฮิโรชิมาอีกสองวันตอมาแกจึงกลับมาฮิโรชิมา ถาไมมีอาสาวและอา ผูชายฉันคิดวาเฉพาะพวกเราเด็กๆคงจะแยทีเดียว
นาดีใจที่หนาแมที่ถกู ไฟไหมนั้นหายเร็ว แตแผลไหมที่หลังของแมนั้นทํายังไงก็ไมหาย พอแผล
ที่หลังแหงคิดวาจะหาย อยูดีๆผิวหนังก็ลอกออกมา ดานในของผิวหนังนั้นมีหนอนเต็มไปหมด ถาเผลอหนอนที่หลังก็จะเพิ่มและติดแนนจนแกะออกไมได แมนอนอยูในมุง ฉันและพี่ชายนอนอยูขางๆฉันรูสึกวากลิ่นเหม็นของหนอนนั้นเหม็นมาก
ถึงแมแมจะไดรับบาดเจ็บมากถึงขนาดนั้นแตแมก็ไมเคยพูดสักคําวา “เจ็บ” หรือ “คัน” น้ําก็ไม
อยากได แตแมจะบอกวา “อยากกินลูกทอ อยากกินลูกทอ” อาจึงไปซื้อมาใหจากอิโนงุจิ ตอนนี้
มานึกดู แมคงจะคอแหง
แมเสียชีวิตในตอนรุงสางของวันที่ 4 กันยายน พวกฉันเพิ่งเริ่มจะรับรูวาแมตายแลวก็ตอนที่อา มาบอกวา “อา ..นี่พวกเจา แมตายแลวนะ ” ซึ่งกอนหนานี้ทั้งฉันและพี่ชายไมไดคิดอะไรเลย คิดๆดูแมมี
ชีวิตอยูมาไดตั้งหนึ่งเดือนทั้งๆที่หัวแบะและไดรับบาดเจ็บอยางหนักขนาดนั้น ทหารจะหามคน
บาดเจ็บใสรถบรรทุกไปยังที่หลบภัยนอกเขตเมือง แตแมนั้นจะไมยอมหางจากบานอยางเด็ดขาด
จนกวาจะไดรับขาวคราวเกี่ยวกับพี่สาว มีคนที่บาดเจ็บคลายคลึงกับแม และไดรับการรักษาที่เขต
พยาบาลนอกเมืองจนแข็งแรงกลับมาก็มี ฉันคิดวาแมมีชีวิตอยูไดเพราะเปนหวงพี่สาวที่ยังไมกลับมา
และดวยความอยากที่จะเจอพี่สาวนั่นเอง
ครอบครัวไดทําการเผาศพของแมที่ศาลาโควเซอิทันทีในวันที่แมตาย แตฉันไมไดรูศึกเศราโศก
เสียใจ น้ําตาก็ไมไหล ฉันคิดวาความรูสึกฉันคงจะดานชาไปแลว ในวันนั้นฝนตกทําใหศพของแม
เผายากz20

ในตัวเมือง ตึกและอาคารพังทลายและถูกเผากลายเปนที่ราบโลงเตียน จากที่บานเราสามารถ
มองเห็นไปไดไกลถึงสถานีฮิโรชิมาและนิจิมา มีซากศพคนตายอยูทุกหน ทุกแหง ศพที่อยู ในแมน้ํานั้นทหารจะดึงขึ้นมาเผา มีศพที่อยูในสภาพนั้นนานเปนเดือนก็มี พวกฉันเห็นสภาพ เหลานั้น
จนชินเดินผานไปมาไดเปนปกติ เราไมรูวาระเบิดปรมาณูคืออะไร และเพราะไมมีของจะกิน เราก็
กินหัวมันที่ปลูกในที่ดินแถวนั้น กินขาวที่ถูกฝงอยูในดิน และกินของกินที่ถูกอาบรังสีกันอยางหนาตา
เฉยการดําเนินชีวิตหลังจากถูกรังสีปรมาณู
หลังจากที่แมตาย พวกเราก็ไปอยูกับญาติที่หมูบานมิโดริอิ ญาติใหเราอาศัยอยูในโรงนา ปูกับ ยานั้นเสียชีวิตไปกอนลวงหนาแลว ตอนที่ระเบิดปรมาณูถูกทิง้ ลงมานั้นปูโอโมยะ โทเมคิจิและยา
มาซึโนะอยูในหองนั่งเลน จึงไมไดรับบาดเจ็บ แตพอมาถึงหมูบานมิโดริอิปูซึ่งเคยแข็งแรงนั้น
รางกายก็ทรุดลงและเสียชีวิตลงหลังจากที่แมเสียชีวิตได 5 วัน สวนลุงที่ชื่อโชโซะที่อาศัยอยูกับปูยาที่
ตําบลฮิโรเซะโมโตะ คาดวาตอนที่ระเบิดตกนั้นนาจะอยูบริเวณหนาประตูบาน แตหลังจากนั้นก็ไมไดขาวคราวอีกเลย
ที่มิโดริอิ การดําเนินชีวิตเปลี่ยนแปลงไปจากที่เคยเปนมาทําใหมีเรื่องไมราบรื่นเกิดขึ้น
มากมาย ฉันไปโรงเรียนที่หมูบานมิโดริอิอยูปนงึ และหลังจากนั้นก็กลับมาที่ฮิโรเซะ ทุกคนรวม
แรงกันปรับพื้นที่ๆบานเคยตั้งอยูและก็สรางบานแบบงายๆอยูกัน อาสองสามีภรรยาก็ทําหนาที่แทนพอแมรับเลี้ยงพี่ชายและฉันเสมือนลูกแทๆฉันจึงไมไดมีความรูสึกเหงาแตอยางใด
แตยิ่งโตขึ้น ฉันก็ยิ่งคิดถึงแมมากขึ้น เวลาที่เห็นลูกพี่ลูกนองที่ถูกเลี้ยงมาเหมือนๆกันเรียนจบชั้น
ประถมและจะไปเรียนตอเปนครูการเรือนก็รูสึกอิจฉาและเหงา ฉันอาศัยที่บานของอาจนกระทั่ง
แตงงาน ที่บานอานั้นมีกิจการทําเครื่องเรือนและฉันก็ไดทํางานทําบัญชีอยูที่นั่นzแตงงานและปวย
สมัยกอน คนที่ถูกรังสีปรมาณูสวนใหญจะปกปดไวเปนความลับ โดยเฉพาะผูหญิงเพราะวา
สงผลเกี่ยวเนื่องไปถึงเรื่องการแตงงาน คนที่ไมไดยื่นขอบัตรสุขภาพสําหรับผูที่ถูกรังสีปรมาณูก็มีมาก ฉันเองก็ไมไดยื่นขอทันทีตั้งแตแรกมาขอเอาที่หลัง การแตงงานของฉันนั้นฉันคิดมาโดย
ตลอดวาอาสองสามี ภรรยาคงเปนคนตัดสินใจเลือกคนที่จะแตงงานให มีการดูตัวกันและก็แตงงานกัน โชคดีที่คนที่ฉันแตงงานดวยไมไดคิดติดใจกับความเปนผูถูกรังสีปรมาณูของฉัน
หลังจากแตงงานฉันก็กังวลเกี่ยวกับลูกที่จะเกิดมา ฉันปวยเปนมะเร็งตอมไทรอยด พี่ชายของ
ฉันและลูกพี่ลูกนองก็เปนมะเร็ง ลูกของฉันที่เกิดมาก็ปวยเปนเนื้องอกเกี่ยวกับประสาทการรับฟง นี่ก็คงเปนผลจากรังสีปรมาณูที่ทําใหเจ็บปวยz21เพื่อสันติภาพฉันมักจะเลาประสบการณของฉันใหพวกเด็กๆฟง ไปพิพิธภัณฑดวยกันแลวก็เลาถึงเหตุการณในวันที่ระเบิดปรมาณูถูกทิง้ ลงมาใหเขาฟงสมัยกอนการดําเนินชีวิตประจําวันนั้นยุงยากไมคอยไดไปไหวสุสานประจําครอบครัวกันเทาไหรแตเดี๋ยวนี้ไดไปไหวสุสานและพูดคุยกับคนอื่นกอนกลับบานบอยๆ ถาแมยังมีชีวิตอยูฉันก็คงจะได
ตอบแทนบุญคุณแม เวลาที่เห็นคนอายุรุนราวคราวเดียวกันกับแม ฉันจึงคิดอยากจะทําอะไรใหพวกเขาในสวนที่ฉันทําตอบแทนบุญคุณใหแมไมได
นอกจากนี้ ฉันก็ยังสํานึกในบุญคุณของผูคนจํานวนมากที่ไดเสียสละชีวิต ทําใหฉันมีชีวิตอยูมาไดอยางแข็งแรงจนกระทั่งทุกวันนี้ และเมื่อนึกถึงแมที่ตายไป ฉันก็คิดวาฉันอยากมีสุขภาพที่แข็งแรง
และมีชีวิตที่ยืนยาวเพื่อลูกๆของฉันz22เหตุการณที่เกิดขึ้นในฤดูรอนนัน้สิ่งที่อยากจะลืมแตก็ลืมไมลง

ชิโมทะเกะ จิโยโกะ23การดํารงชีวิตในระหวางสงคราม
ฉันเกิดที่หมูบานโทโนกะ อําเภอยามากะตะ จังหวัดฮิโรชิมา (ภายหลังถูกเปลี่ยนชื่อเปนตําบลคาเคะและในปจจุบันคือตําบลอะคิโอตะ)ในป ค.ศ. 1921ซึ่งตรงกับปโชวะ ที1่ 0ประมาณปค.ศ. 1926 หรือค.ศ. 1927 ฉันไดแยกจากพอแมไปอยูที่หมูบานซึซึกะ ( ปจจุบันคือตําบลอะคิโอตะ)โดยไดอาศัยอยูที่บานอาจารยสอนมารยาทที่มีชื่อเสียงและเขมงวดทานหนึ่งเพื่อเรียน
การชงชาญี่ปนุ การจัดดอกไม และมารยาทผูดีอื่นๆ การเรียนวิชาเหลานี้ถือวาเปนคุณประโยชนกับ
ชีวิตคนเรามาก หลายปหลังจากนั้นอาจารยทานนั้นก็ไดเสียชีวิตลง ฉันถูกขอรองใหเปนหัวหนาครูที่
หมูบานซึซึกะ ฉันไดทํางานอยูที่นั่นโดยไดรับเงินเดือนจากหมูบานระหวางนั้นฉันไดรูจักกับหลานชายของผูใหญบานของหมูบานโทโนกะชื่อ คาวาโมโตะ ฮิซาชิ
และไดแตงงานกันในป ค.ศ.1944 ( ปโชวะที่ 19 ) ที่เราไดมีโอกาสรูจักกันก็เพราะพอของฉันทํางาน
ที่ที่วาการของหมูบานโทโนกะหลังจากแตงงานก็ไปอยูกับพอแมสามีรวม 4 คน ( พอสามีชื่อ คาเมะซาบุโร แมสามีชื่อ เซคิโยะ) ที่บานใกลสะพานซุรุมิ ตําบลฮิจิยามา ฮอมมะจิในเมืองฮิโรชิมา สามีทํา
กิจการขายนาฬิกา แตเนื่องจากในเมืองๆหนึ่งไมจําเปนตองมีธุรกิจแบบเดียวกันนี้หลายราน สามีจึง
ออกไปทํางานขางนอก ประกอบกับสถานการณสงครามเขมงวดมากขึ้น บานหนึ่งหลังก็ไม
จําเปนตองมีแมบานเต็มตัวถึงสองคน ยุคนี้เปนยุคที่ผูหญิงทํางานนอกบานได ฉันก็เลยไปทํางานใน
โรงงานผลิตอาวุธสงครามที่ตําบลคาสุมิที่พอสามีทํางานอยูตั้งแตวันรุงขึ้นถัดจากวันแตงงานzกอนการทิ้งระเบิดปรมาณู
บานเกิดของแมสามีก็อยูที่หมูบานโทโนกะเชนเดียวกับกับฉัน เราวางแผนกันวาจะกลับไป
หมูบานโทโนกะในวันที่ 3 สิงหาคม แตแลวจูๆตอนเชาของวันที่ 3 แมสามีก็บอกวา “หนูไปลวงหนา
กอนเถอะ ตัวแมจะขอกลับไปตอนเทศกาลเคารพบรรพบุรุษ (โอโบง) สัก 10 วัน ” ดังนั้นก็เลยเปน
วาฉันกลับไปบานเกิดที่หมูบานโทโนะกะตั้งแตวันที่ 3 ถึง 5 สิงหาคมคนเดียว ตอนที่ฉนั กําลังขาม
สะพานซุรุมิอยู แมสามีก็วิ่งตามมา ยื่นรมกันแดดที่อยูในสภาพดีมาใหแลวพูดวาขืนเก็บ ไวที่ฮิโรชิมา
เวลามีการทิ้งระเบิดทางอากาศก็ไมรูวาจะเปนยังไง ใหฉันเอารมนี้ไปไวที่บานเกิด แลวก็พูดกับฉัน
วา “ฝากความคิดถึงถึงคุณพอคุณแมดวย แลวใหกลับมาวันที่ 5 ตามสัญญานะ” นี่คือคําพูดสุดทาย
ของแมสามี แตทวาตอนนั้นฉันไมไดคิดวานั่นจะเปนคําพูดสุดทายเลย พอกลับมาอยูบานเกิดก็รูสึก
อยากจะอยูสบายๆและอยูใหนานที่สุด ฉันก็เลยตั้งใจวาจะขึ้นรถเมลเที่ยวสุดทายของวันที่ 5 กลับ แตทวาพอจะกลับจริงๆรถเมลที่ตั้งใจจะขึ้นก็ถูกยกเลิก เมื่อชวยไมไดฉันก็เลยวกกลับมาที่บา นพอแม พอพอรูวาฉันไมไดกลับก็ดวุ าฉันและบอกวา “คนที่ไมรักษาสัญญานั้นใชไมได ตองขอโทษคุณพอคุณแมบานคาวาโมโตะ” และไดสงโทรเลขไปยังบานคาวาโมโตะมีขอความวา “ จะใหจิโยโกะกลับไปแนๆในวันรุง ขึ้น ”z24ตั้งแตวันที่ 6 ถึงวันที่ 9 สิงหาคม
วันรุงขึ้น ( 6 สิงหาคม ) เนื่องจากเกินเวลาที่ไดสัญญาไว ฉันควรจะรีบออกเดินทางจากบาน
ตั้งแตเชา แตฉันกลับไมไดรีบรอนอะไร ถาเผอิญฉันรีบออกจากบานแตเชา ฉันคิดวาฉันคงจะเขามา
อยูใกลกับทีๆ่ ระเบิดปรมาณูถูกทิ้งลงมามากขึ้น และแลวก็ถึงเวลา 8 นาฬิกา 15 นาที หลังจากที่
รูสึกวามีแสงสวางแปลบขึ้น ก็มีเสียงดังมากเหมือนกับแผนดินสะเทือนตามมา ทันใดนัน้ ก็มีเศษ
กระดาษที่มีตัวหนังสือเขียนวา “เมืองฮิโรชิมา” ที่ฉีกขาดและไหมเกรียมลอยมา เมื่อเห็นดังนั้นฉันก็
คิดวาคงจะเกิดอะไรขึ้นที่ในเมือง ฮิโรชิมาแนๆ หลังจากนั้นสักครูก็มีขาวแจงวาเกิดเหตุรายแรงขึ้นที่
เมืองฮิโรชิมาเหมือนอยางที่ฉันคิดจริงๆ ฉันคิดจะกลับฮิโรชิมาแต เมืองฮิโรชิมาตอนนั้นไมไดอยู
ในสภาพที่ผูหญิงและเด็กจะไปเดินได ฉะนั้นพอของฉันจึงไดเดินไปดูสภาพภายในเมืองฮิโรชิมา
กอน ตอนแรกไปที่บานที่ฉันอยูที่ตําบลฮิจิยามา ฮอมมะจิ ก็ดูเหมือนวาบานจะถูกไฟไหมหมด ที่ตรงบริเวณซากบานมีแผนปายเขียนวา “ อยูกันที่ทพี่ ักโรงงานผลิตอาวุธ ” ปกอยู พอก็เลยตามไป
และไดพบกับสามี พอสามีและแมสามีที่นั่น แตแมสามี ถูกไฟลวกอยางหนักไดรับความทุกขทรมาน
มากถึงขั้นโคมาแลว หลังจากที่พอตรวจดูสภาพของสามีและพอแมของสามีแลว ก็ดเู หมือนวาพอ
ไดไปดูสภาพของลุงที่อาศัยที่ตําบลฮิกาชิฮักคุชิมะดวย บานลุงนั้นพังราบและลุงไดหนีไปหลบภัยที่
โคอิ สวนลูกพี่ลูกนองที่เปนนักเรียนซึ่งถูกเกณฑไปสรางอาคารหลบภัยนั้นเสียชีวิต พอนั้น หลังจากเดินไปโนนมานี่แลวก็กลับมาที่หมูบานโทโนกะ เมื่อรูจากพอวาครอบครัวสามีอยูกันที่ที่
พักโรงงานผลิตอาวุธ ฉันก็ขึ้นรถเมลและรถไฟ (สายคาเบะ) เขาไปในเมืองฮิโรชิมาในวันที่ 8สิงหาคม ระหวางทางบริเวณที่โลงหนาสถานีรถไฟคาเบะ มีคนที่บาดเจ็บสาหัสจนแทบจะไมมีลม
หายใจนอนอยูเต็มไปหมด ที่หมอนมีกระปองวางอยูเพียงใบเดียว คนที่มาตามหาสมาชิกครอบครัว
จะเขาไปจองดูและเรียกชื่อ แตไมมีใครมีเรี่ยวแรงที่จะขานรับ ฉันเห็นสภาพคนบาดเจ็บมากมายแบบ
นั้นแลวทําใหฉันนึกหวงครอบครัวเปนอยางมาก
รถไฟวิ่งมาหยุดที่สถานีมิทาคิ ผูโดยสารถูกใหลงจากรถ จากตรงนั้นฉันก็แบกขาว บวยดอง
และของอื่นๆที่ไดรับมาจากบานเดินมุงหนาไปสูที่พักโรงงานผลิตอาวุธ แตรอบๆตัวฉันมีแตที่โลง
เตียนที่ถูกเผาไหม ไมรูวาจะเดินไปทางไหนดี มองไปทางไหนก็ไมเห็นมีสิ่งกอสรางใดที่พอจะใช
เปนที่สังเกตได ฉันก็เลยเดินวนไปวนมา มองไปเห็นมีกองไฟลุกอยูก็คิดวาจะมีผูคนอยูบริเวณนั้น
ดวยความที่อยากจะถามหนทางจึงเดินแวะเขาไป แตพอเดินเขาไปใกลถึงไดรูวาเปนกองไฟที่เผาคนตาย มีศพถูกเผาอยูทั่วไปหมดไมเกี่ยงวาจะเปนบนสะพาน ถนนหรือกลางทุงนา ถึงแม ภาพการ
เผาศพจะเขามากระทบสายตา ฉันก็ไมรูสึกอะไรและก็ไมรูสกึ เหม็นดวย นี่คงจะเปนเพราะ ประสาท
รับรูของฉันดานชาไปนั่นเอง
ในที่สุดฉันก็เดินทางมาถึงที่พักโรงงานผลิตอาวุธตอนตี 3 ของวันที่ 9 สิงหาคม ตอนที่ไปถึงแม
ของสามีไดเสียชีวิตไปแลว แตศพยังอยูตรงบริเวณนั้นเพราะเพิ่งเสียชีวิตไปไดไมกี่ชั่วโมง ตอนที่
ระเบิดปรมาณูถูกทิ้งลงมา แมสามีกําลังออกไปไร รางกายเกือบทุกสวนถูกไฟลวก คางและหนาอกถูกz25ไหมเกรียม มองแลวเปนสภาพที่นากลัวมาก พอสามีเลาวา เสียงครางของแมที่เคยมีมาตลอดไดเงียบไป พอจุดเทียนสองดูถึงไดรูวาเสียชีวิตเสียแลว วันรุงขึ้นพอสามีทําหีบไม เอาศพของแมใสแลวนําไป
เผาที่ไรมันการตายของสามี
ตอนที่ระเบิดตกสามีอยูในบาน ไมไดถูกไฟลวกแตอยางใด มองดวยตาก็ไมเห็นมีรองรอย
บาดเจ็บอะไร สามีไดยินเสียงกรีดรองของแมที่กําลังทําไรอยูจึงออกจากบานเพื่อไปชวย
ฉันลืมตาตื่นขึ้นมาตอนตี 5 ของวันที่ 15 สิงหาคม สามีพูดวา “ยังไมตองตื่นก็ไดไมใชหรือ” แตวันนั้นเปนวันครบรอบตาย 7 วันของแมสามีก็เลยคิดจะทําขนมขาวเหนียวปนเปนของเซนใหแม
จากนั้นฉันก็ตมขาวตมสําหรับเรา 3 คน พอเรียกใหสามีมาทานก็ไมมีเสียงตอบรับกลับมา ภายใน
หองขนาด 4.8 ตารางเมตร สามีนอนเคียงกับพอสามี แมแตพอก็ไมรูวาสามีเสียชีวิต เราอยากทําการเผาศพเร็วๆเพราะ แมลงวันจะมาตอมที่ศพ ดวยเหตุนี้แมตามความเปนจริงแลววันที่สามีเสียชีวิตคือ
วันที่ 15 แตเราไดแจงตอนยื่นทําใบมรณะบัตรวาเสียชีวิต วันที่ 14 เพื่อใหทําการเผาศพไดในวันนั้นเลย พอสามีเปนคนทําโลงศพ นํารางของสามีใสในโลงและทําการเผา ตอนที่เผาศพแมสามีนั้นพอ
สามีรูสึกเศรามากที่ตองเปนคนจุดไฟเผาศพ ตอนเผาสามีก็เลยขอรองใหฉันเปนคนจุดไฟ จริงๆแลว
มีขอหามไมใหจุดไฟเผาคนที่มีลมหายใจอยูจนกระทั่งถึงเชาวันนั้น แตถึงกระนั้นก็จําเปนตองเผา ฉันเปนคนจุดไฟ แตพอไฟเริ่มลุกฉันก็ไมสามารถทนอยูตรงบริเวณนั้นได ฉันคิดวาจะเดินออกหางจาก
ที่นั้นแตขาก็สั่น จะยืนก็ไมไดจะเดินก็ไมได ชวยไมไดจึงคลานกลับออกมา แตเนื่องจากมีการเผาศพ
อยูทั่วไปทุกหนทุกแหง พื้นดินยังคงรอนระอุอยู ฝามือ หนาแขงและเทา ของฉันจึงถูกไฟลวก
วันรุงขึ้นฉันไปเก็บกระดูกของสามี เมื่อมองไปบนทองฟา ก็เห็นเครื่องบินของฝายศัตรูบินอยูแต
ไมมีสัญญาณเตือนภัยก็ใหนึกประหลาดใจเพราะฉันไมรูวาสงครามไดส้นิ สุดลงแลวzโปตัสเซียม ไซยาไนดสําหรับฆาตัวตายที่โรงงานผลิตอาวุธ จะมีการแจกโปตัสเซียม ไซยาไนดใหกับผูหญิงทุกคน ที่แจกยานี้ก็เพราะ
ถาผูหญิงถูกรังแกโดยทหารอเมริกันละก็จะเปนเรื่องนาบัดสี ในกรณีที่เกิดเหตุการณแบบนั้นขึ้นก็ให
กินยานี้ ตอนสามีตาย ฉันเคยคิดที่จะกินยานี้ เพราะไมมีความหมายที่จะมีชีวิตอยูตอไป ระหวางที่พอ
สามีไปยื่นใบมรณะบัตรที่ที่วาการอําเภอ ฉันคิดวาจะเอายานั้นใสปากแลวดื่มน้ําตามไป แตฉุกคิดขึ้นมา
ไดวาเวลาพอสามีกลับมา แลวพบวาฉันตายไปอีกคนหนึ่ง พอจะรูสึกอยางไร ฉันจะตายไมได ฉันมี
หนาที่จะตองดูแลพอสามี พอคิดไดดังนั้นฉันจึงลมเลิกความตั้งใจที่จะกินยานั้น ตอนเผาศพสามี
ฉันไดตัดผมที่ยาวของฉันเผาไปพรอมกับสามีดวยแลวพูดวา “ขอโทษดวยนะที่ฉันติดตามไปดวย
ไมได ผมนี่เปนตัวแทนความรูสึกของฉันนะ” คิดๆดูถาไมมีพอสามีอยูละก็ฉันคงกินโปตัสเซียม ไซยานายดตายไปแลว
z26

หลังจากที่กลับไปที่หมูบานโทโนกะแลว ถาฉันยังเก็บรักษาโปตัสเซียม ไซยานายดไวอยางดีแบบนี้ แถมอยูใ กลมือดวย จะทําอะไรก็ไดไมรู นองชายคนเดียวของฉันก็เลยเอาไปเผาทิ้ง กลิ่นตอนที่เผา
เหมือนอะไรบอกไมถูก
การตายของพอสามี
ตอนที่อยูที่โรงงานผลิตอาวุธพอสามีไดรับกัมมันตรังสี พอถูกไฟลวกกลางหลังจึงตองนอนคว่ํา
หนาเวลานอน หลังจากที่สามีตายฉันก็คิดวาจะไปที่หมูบานโทโนกะกับพอสามี แตแลวพอสามีก็
เสียชีวิตไปดวยในวันที่ 25 สิงหาคม ตอนนั้นฉันอายุ 24 ป สูญเสียแมสามี สามี และพอสามีไปหมด
เหลือเพียงลําพังคนเดียว ฉันคิดวาตัวเองตายไปดวยก็คงจะดีแตฉันตองรับผิดชอบนําเอากระดูกของคน
ทั้งสามกลับไปสูครอบครัวที่บานเกิด ดังนั้นฉันจะยังตายไมไดzไปหมูบานโทโนกะ
ในที่สุด ฉันก็นํากระดูกของสามี พอสามีและแมสามีกลับไปที่หมูบานโทโนกะในวันที่ 6 กันยายน
และไดจัดงานศพที่บานญาติของสามี ตอนนั้นฉันผอมมาก สภาพรางกายก็ย่ําแย พี่ๆนองๆจึง
ชวยกันดูแลฉัน ที่ฉันมีชีวิตอยูมาไดทุกวันนี้ก็เพราะความกรุณาของคนเหลานี้ พี่ๆนองๆเปนผูที่มี
บุญคุณกับฉันจริงๆ เวลาพวกเขากินอาหารกันก็จะใหฉันกินดวย สมัยนั้นเปนสมัยที่ ไมมีอะไรจะกิน ถึงจะรูสึกวาไมอยากกิน แตถาไมกินก็รูสึกเสียดาย ฉันจึงฝนใจกินอาหารเขาไปซึ่งก็นับวาเปนผลดี
ตอฉัน
หลังจากที่กลับไปอยูที่หมูบานโทโนกะแลวก็ไดไปที่ในเมืองฮิโรชิมากับพออีกหลายครั้ง แตมีอยู
ครั้งหนึ่งฉันถูกชาวตางชาติที่เคยตกเปนเชลยวิ่งไลตามที่ในเมืองฮิโรชิมา เวลานั้นเปนชวงหลังจากที่
เกิดไตฝุนชื่อมาคุราซากิ ฉันกําลังเหน็ดเหนื่อยจากการเดินวกวนไปบนที่ที่ไมใชถนนอยูพอดี มันหนากลัวมาก ฉันวิ่งหนีอยางสุดชีวิต ฉันไมมีทางลืมมันไดเลยzแตงงานใหม
ฉันแตงงานใหมในป ค.ศ. 1957 คนที่ฉันแตงงานดวยนั้นมีลกู ติด 3 คน คนเล็กสุดเปนเด็กผูชาย
อายุได 2 ขวบ ตอนแรกคิดวาจะบอกปฏิเสธเนื่องจากฉันไมเคยเลี้ยงเด็กมากอน แตพอไดพบกับ
เด็กๆที่นารักมากและตัวฉันเองก็คงไมมีทาทีวาจะมีลูกเองได ถาไดเลี้ยงเด็กคนนี้คงจะมีความสุขฉันก็เลยตัดสินใจแตงงานในที่สุดzภาวะดานสุขภาพ
ทุกวันนี้ ฉันยังกังวลดานสุขภาพของฉันอยูมาก ฉันไปหาหมอบอยๆ พอไปหาทันตแพทยแถวบานเวลาถอนฟนแลวเลือดไมหยุดหมอก็บอกใหไปหาอายุรแพทยz27เมื่อ 7 ปกอน ( ป ค.ศ. 2001) ฉันไดรับการผาตัดมะเร็งรังไข มะเร็งไดแพรไปที่ลําไสทําใหตอง
ตัดลําไสออกประมาณ 50 เซนติเมตร ฉันเปนมะเร็งรังไขซึ่งเปนโรคที่รักษายากแถมยังแพรไปที่ลําไสอีก ที่ไดรับการชวยไวไดนี้ก็เปนเรื่องแปลกทีเดียวตอนที่เปนมะเร็งรังไข ฉันรูสึกทรมานมากเรื่องการกินอาหาร มาในระยะหลังฉันเริ่มรูสึกอึดอัดอีกก็เลยไปโรงพยาบาล หมอตรวจพบวาเปนโรคเกี่ยวกับลําไส และใหเขาโรงพยาบาลเลยการไดรับผลกระทบกัมมันตรังสีตัวฉันเองถึงแมวาจะไมไดถูกรังสีโดยตรงแตถูกแมลงวันวางไขที่มือ เทา หลังและที่อื่นๆ มีหนอนทะลุออกมาจากผิวหนัง ตอนนั้นรูสึกเจ็บมากๆ คลายกับตอนที่โดนตัวอาบุ ( แมลงกึ่งผึ้งกึ่งแมลงวัน ) ตอย ตอนนี้ก็ยังมีแผลเปนที่หลังมากมาย ฉันจึงไมอยากไปอาบน้ําที่บอน้ํารอน หรือหองอาบน้ําสาธารณะ
เวลาหมอที่โรงพยาบาลเห็นหลังของฉันก็มักจะถามวาเกิดอะไรขึ้น พอตอบวานั่นเปนสาเหตมาจากการถูกรังสีปรมาณู เคยถูกถามตอวาตอนที่โดนรังสีนั้นเปดหลังอยูหรือ ซึ่งมันไมไดเปนอยางที่วาหรอก
สันติภาพเปนสิ่งที่มีความสําคัญอยางยิ่ง ฉันคิดวาสงครามเปนสิ่งที่ไมควรกระทํา ถึงแมจะเปนในบานก็ตาม ถามีเรื่องระหองระแหงเกิดขึ้นก็เปนเรื่องที่ไมสนุก ดังนั้นตองพยายามไมทําใหเกิด
ปญหาขึ้น
z28โ ช ค ดี แล ว น ะมิยาจิ โตชิโอะ29ความเปนอยูในเวลานั้น
ผมเกิด ค.ศ. 1917( ปไทโชที่ 6 ) ที่หมูบาน นากาโนะโชว อําเภอ มิตซึงิ ( ปจจุบันคือ ตําบล อินโน
ชิมา นากาโนะโชวเมือง โอโนมิจิ) พอผมทํางานที่ไปรษณีย นากาโนะโชว แมผมเปนแมบานทํางาน
บาน และทําไรปลูกผักล็กๆนอยๆ ไปดวย ผมมีพี่สาว 3 คน ตัวผมเปนลูกผูชายคนแรก และมีนองชาย
ที่อายุนอยกวาผม 2 ปหนึ่งคน ค.ศ. 1924 ( ปไทโชที่ 13 ) แมคลอดนองสาวอีกคนแตเสียชีวิตทันที
และหลังจากนั้นแมผมก็เสียชีวิตไปดวย ผมกับพอสองคนอยูดวยกันนับตั้งแตนั้นเปนตนมาค.ศ. 1939 ผมไดรับหมายเรียกตัว ผมถูกสงไปสังกัดที่กองรอยที่ 5 กองทหารปนใหญสนามที่ 5ตลอดเวลา 3 ปในฐานะหัวหนาสังกัดกองทหารเล็กๆ ผมไปรวมสงครามที่ประเทศเวียตนาม และหลายแหงที่ประเทศจีน หลังจากที่ออกจากราชการทหาร ผมไปทํางานที่หางสรรพสินคามารุกาชิ
สาขาฮิการิ ที่ลูกพี่ลูกนองผมประกอบกิจการอยู ค.ศ. 1943 ผมยายไปทําที่กิจการเหล็กมิยาจิ สาขาฮิการิ ที่ปูผมเปนผูประกอบกิจการ ที่ผมยายงานก็เพราะเห็นวาสํานักงานใหญอยูไมไกลจากบานพอ
สะดวกในการที่จะไปดูแล ผมแตงงานชวงที่ผมยายงาน ลูกชายคนโตเกิดเดือนเมษายนป ค.ศ. 1944ผมถูกเรียกตัวครั้งที่ 2 เดือน เมษายน ค.ศ. 1945 ตอนนั้น ผมใหภรรยาและลูกอพยพไปอยูที่อิโนชิมา คราวนี้ผมก็ถูกสงไปสังกัดที่กองทหารปนใหญสนามที่ 5 อีกเชนกัน แตคราวนี้ผมทํางานเกี่ยวกับ
ทะเบียนทหารที่เกี่ยวของกับกองบัญชาการกลาง กําลังทหารสวนใหญจะถูกสงไปตามที่ตางๆเพื่อ
ปองกันภายในประเทศจึงมีทหารเหลืออยูที่กองบัญชาการกลางเพียงเล็กนอย ในบรรดานัน้ ทหารนาย
ทะเบียนมีหนาที่ทําสมุดรายชื่อทหาร และแจกจายสมุดพกประจําตัวทหารเปนหลัก เราไมตองฝก
ทหารนายสิบโท โอคาดะ ซึ่งเปนผูบังคับบัญชาผมเกิดที่หมูบานโคบาตะเคะ อําเภอ จินเซกิ ( ปจจุบันคือตําบลจินเซกิ โคเง็น อําเภอจินเซกิ ) เปนบุคคลที่นานับถือ เราแคสองคนทํางานอยูในหองเดียวกัน แกรักและเอ็นดูผมมาก
เดือนมิถุนายน ค.ศ. 1945 มีการเปลี่ยนชื่อกองทหารมาเปน กองหนุนทหารปนใหญเขตจูโกกุ (กองรอยจูโกกุ 111 ) กองทหารตั้งอยูทางทิศตะวันตกของปราสาทฮิโรชิมา ตึกโรงทหารสูงสองชั้น
ไดถูกสรางขึ้นประมาณ 4 – 5 หลัง ภายในคูปราสาท มีทหารสี่กองรอยตั้งประจําอยูที่นี่zสภาพกอนถูกระเบิดปรมาณู
ผมคิดวาเมื่อผมออกจากราชการทหารแลว ผมจะกลับไปทํางานที่เกา ทางดานบริษัทก็ดูจะคิด
เหมือนผม เพราะประธานบริษัทมีจดหมายมาที่กองทหาร บอกวา “ จะมีประชุมนัดแนะในเรื่องสําคัญอยากใหมาที่เมืองฮิการิหนอย ” สําหรับตัวผม แมจะพูดไดวาเปนบริษัทที่ผมเคยทํางานอยู แตก็เปน
ญาติ ผมเกลียดที่จะถูกมองวาใชธุรกิจเปนขออางเพื่อขอลาหยุด ผมเกรงใจและไมไดขออนุญาต
ออกไปขางนอก ตอนนัน้ สิบโท โอคาดะ พูดกับผมอยางมีน้ําใจวา “ ไมตองหวง สบายใจได ผมจะขออนุญาตใหเอง ” ดวยความกรุณานี้ ที่ทําใหผมไดรับอนุญาตใหออกไปขางนอกเปนพิเศษ คือวันz30อาทิตย ที่ 5 สิงหาคม ไปที่เมืองฮิการิ รุงขึ้นวันจันทรที่ 6 สิงหาคม ขึ้นรถไฟเที่ยวที่กําหนดจะมาถึง
สถานีฮิโรชิมาตอน 9 โมงเชา แลวตรงกลับมาที่กองทหาร
วันที่ 6 สิงหาคม ผมตื่นตี 4 ทานอาหารเชา ไปขึ้นรถไฟที่สถานีฮิการิ เวลา 8 .15 นาฬิกา ตอนที่ระเบิดปรมาณูถูกทิ้งลงมานั้
ผมคิดวาผมคงอยูบริเวณกอนถึงสถานีอิวาคุนิ อาจจะเปนเพราะเสียงรถไฟวิ่งดังสนั่นอยู ทําใหผมแทบ
จะไมไดยินเสียงอะไรจากขางนอกเลย เสียงระเบิดปรมาณู ผมก็ไมไดยิน แตผูโดยสารพูดขึ้นวา “ ทองฟาที่ฮิโรชิมา มีกลุมควันกอนใหญคลายลูกบันลูนลอยขึ้นมา” แทบจะในเวลาเดียวกันจากหนาตางดานขวาทุกคนแหงนหนาขึ้นมองไปในทิศทางเดียวกัน ประกาศในรถไฟก็
ไมมี เราไมรูวาอะไรเปนอะไรอยู
อยางนั้น รถไฟก็ยังคงแลนมาเรื่อยๆแบบนั้น และหยุดลงแบบกระทันหันที่สถานีอิตซึกาอิจิ รถไฟคัน
หนาก็หยุดอยูกับที่ ผูโดยสารทุกคน
ถูกสั่งใหลงจากรถ เพราะรถไฟเขาไปใกลฮิโรชิมาไมไดมากกวานี้แลว ผมสัญญาวา จะถึงสถานีฮิโรชิ
มาตอน 9 โมงเชาและกลับเขากอง
ทหารทันที ผมไดแตงุนงงไมรูจะทํายังไงดี
ที่หนาสถานีอิตซึกาอิจิ หัวรถจักรคายควันสีดําออกมา ทําใหบริเวนนั้นมืดราวกับวาเปนเวลา
กลางคืน แคพอมองเห็นคนเคลื่อนไหวลางๆ สักพักเมื่อควันดําจางหายไป ผมก็สังเกตุเห็นวามี
รถบรรทุกสารวัตรทหารจอดอยูใกลๆ รูสกึ วาเขาทําธุระเสร็จพอดี ผมรองขอวา “ ผมอยากกลับไปกองทหาร ขอผมขึ้นรถไปจนถึงปราสาทฮิโรชิมาหนอย ”เขาจึงตอบรับอยางเต็มใจ เปนสารวัตรทหารยศนายสิบตรีกับนายสิบโทที่มาดวยกัน 2 คน เขาไมไดรับบาดเจ็บอะไร แข็งแรงดี และไมไดถูกระเบิด
ปรมาณูโดยตรง ตอนนี้ถาเขายังมีชีวิตอยู ผมอยากจะกลาวขอบคุณพวกเขา
สภาพเมืองหลังจากที่ถูกระเบิดปรมาณู
ผมจําไมไดแนวา จากอิซึกาอิจิ มาฮิโรชิมาผมเขามาตามทางสายใด แตคิดวาผมคงจะวิ่งมาตาม
ถนนกลางทุงนา ซึ่งตอมาผูคนที่หนีภัยก็ไดใชถนนเสนนั้นเปนทางหลบหนีออกมากันเปนจํานวนมาก
หลังจากที่เขาไปภายในตัวเมืองฮิโรชิมาแลว เราวิ่งไปตามเสนทางรถราง แตทวาภายในตัวเมืองไมมี
สัญญาณบอกวามีสิ่งมีชีวิตอยูเลย ไมเห็นแมแตหมา แมว นี่เปนเพราะวาทุกคนไดหลบหนีออกไป
หมดแลวหรืออยางไรไมทราบ
ผมขอใหสารวัตรทหารพาไปที่ปราสาทฮิโรชิมา แตผมถูกไลลงกอนถึงสะพานไอโออิเล็กนอย
ระยะทางจากสะพานไอโออิไปที่กองทหารใกลกันแคเอื้อม ผมจึงคิดวาจะเดินไป แตถนนถูกเผารอนมาก เดินไมได ผมจะใชสนับแขงพันรอบรองเทาบูทผูกเชือกของผม แตก็เดินตอไปไดไมถึงหนึ่งเมตร
ผมเลยตองหยุดยืนอยูตรงหนาสะพานไอโออินั่นเองz31

ที่สะพานไอโออิ ระหวางที่ผมเดินหนาไปไดสัก 50 เซนติเมตร ผมถอยหลังกลับ 50 เซนติเมตร
สลับกันอยูอยางนี้จนคิดวาเวลาคงจะผานไปไดประมาณ 1 ชั่วโมง ทันใดนั้น สายฝนเริ่มตกลงมาอยาง
หนักเหมือนสายเข็มที่ตกลงมาทิ่มผิวหนัง สีดําของฝนทําใหบริเวณรอบๆแลดูเหมือนกับเอาน้ํามันมาราด แตเมื่อเอามือลองเช็ดหนาที่เปยกดู กลับไมรสู ึกมันเหมือนน้ํามันแตอยางใด บริเวณนั้นถูกเผาจน
เปนทุงโลงเตียน ไมมีแมแตที่จะหลบฝน ผมเปยกโชกทั้งตัว ไดแตรอใหฝนหยุด
พอฝนหยุด ทุกอยางเปลี่ยนไปหมด อากาศกลับเย็นขึ้น เหมือนฤดูใบไมรว ง ตางไปจากสภาพกอน
ฝนตกโดยสิ้นเชิง ถนนทีร่ อนจัดก็ถูกน้ําฝนแชใหเย็น ทําใหใชเดินไดอีก
พอกลับไปดูที่กองทหาร ตึกโรงทหารอยูในสภาพที่นาสังเวชใจเปนที่สุด ตึกทั้งหลังพังกระจัด
กระจายเปนเสี่ยงๆ ถูกเผาไหมกลายเปนเถาถาน แถมยังถูกน้ําฝนชะพัดหายไปจนหมดเกลี้ยง
เหมือนกับวาไมเคยมีอะไรอยูที่นั่นมากอน
สิบโทโอคาดะ ถูกไฟเผาทั้งตัว อาการรอแร แตยังมีลมหายใจอยู คนที่ถูกไฟคลอกจะมีลักษณะ
หนาตาเปลี่ยนไป ผมจําสิบโทโอคาดะไมได แตสิบโทโอคาดะเปนฝายพูดขึ้นมาวา “ มิยาจิ โชคดีแลว
นะ ” จึงทําใหผมทราบวาเขาคือสิบโทโอคาดะ ผมแยกไปครั้งหนึ่ง เมื่อกลับมาที่นั่นในตอนเย็นอีกครั้ง
สิบโทโอคาดะไมไดอยูที่นั่นแลว แกคงจะถูกหามไปที่ไหนสักแหง
ผมจําไดไมแนนอน คิดวาคงจะเปนวันที่ 6 สิงหาคม ทันทีหลังจากที่ฝนดําหยุดตก ผมพบนายพลเอก ฮาตะ ชุงโรคุ แหงกองบัญชาการทหารบก ที่ 2 นายทหารผูชวยที่ติดตามมาซึ่งอยูขางๆไดออก
คําสั่งกับผมวา “ จงแบกทานนายพลฮาตะ ขึ้นหลัง ขามแมน้ําเทมมะไป อยาใหทานเปยกนะ ” ทานนายพลเปนคนรางเล็กเตี้ย ผมจึงแบกทานขามแมน้ําไปไดตามคําสั่ง โดยไมรูสึกหนักเลย
การปฏิบัติการชวยเหลือ
ทหารที่รอดตายจากระเบิดปรมาณูประมาณ 90 นายไดไปรวมตัวกันสนามดานทิศตะวันตก พวกเขาไดรับหนาที่ใหเผาศพผูเสียชีวิตซึ่งมีจํานวนมากมายกายกอง เมื่อวานนี้ 250 ราย วันนี้ 300 รายระหวางทํางาน ภาพที่ติดตาผมคือ ภาพศพทหารอเมริกัน 2 นายที่ลมกลิ้งอยูที่บันไดปราสาทฮิโรชิมา เวลานั้น มีเชลยศึกอเมริกัน2 คนถูกจับมาไวที่ตึกใกลๆปราสาทฮิโรชิมา ผมคิดวาคงจะเปนเชลยศึก2 คนนั้นเอง
ในวันที่ 6 สิงหาคมนั้น พวกเราไมมีอาหารกิน ผมพาทหารใตบังคับบัญชา 30 นาย ไปที่ที่วาการ
อําเภอเพื่อเจรจาตอรองขอรับขนมปงแหง แตผิดความคาดหมาย ผมกลับไปทะเลาะกับอําเภอ ขอรับ
ขนมปงแหงไมได ในวันนั้นเราจึงเอาน้ําตาลละลายในน้ํารอนดื่มแกหิวไปอยางชวยไมได หลังจาก
วันที่ 7 สิงหาคม เราไดรับแจกขาวปน และขนมปงแหงจากหนวยชวยเหลือที่มาจากนอกเมืองเราไดออกปฏิบัติหนาที่กูภัยติดตอกันมาจนกระทั่งถึงปลายเดือนสิงหาคม ระหวางนั้นเราตองนอนกันอยูกลางแจงโดยตลอด
ในที่สุด ก็มคี ําสั่งยุบกองทหารในวันที่ 31 สิงหาคม ตอนที่ประกาศยุบก็มีการนําเอาขาวของz32เครื่องใชตางๆที่เหลืออยูในโกดังทหารมาแจกจายใหกับทหาร ผมไดเสื้อผาทหาร และผาหม บางคน
ที่มาจากครอบครัวชาวนาไดรับแจกมา บางคนก็ขี่มานี้กลับบาน
วันที่ 1 กันยายน ผมขึ้นเรือที่มารับจากทาเรืออิโตซากิ กลับอิโนชิมา
การปวย
หลังจากที่กลับไปที่อิโนชิมาไดประมาณ 2 เดือน ขณะที่ถายปสสาวะอยูกลางทุงนา ผมตกใจเพราะ
มีปสสาวะสีน้ําตาลออกมาประมาณ 1.8 ลิตร หลังจากนั้น ผมก็ยังปสสาวะเปนสีน้ําตาลอยู นอกจากนั้น
ในปตอมาผมเขาโรงพยาบาลดวยโรคกระเพาะอาหารและลําไส หลังจากนั้น ผมมีอาการเจ็บที่ตับตอง
เขาโรงพยาบาลอีก ค.ศ. 1998 ผมเขาโรงพยาบาลดวยโรคมะเร็งที่กระเพาะปสสาวะ ปจจุบันผมก็ยังรักษาตัวตัวอยู
ผมไดรับสมุดพกประจําตัวผูถูกระเบิดปรมาณู เมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 1960 กอนที่จะขอรับสมุดพก ผมรูสึกลังเลใจเพราะไมรูวาควรจะขอดีหรือไม ทางอําเภอก็แนะนําผมใหขอ ผมก็เลยทําเรื่อง
ขอรับสมุดพกเอาไว หลังจากนั้น ทุกครั้งที่ผมปวยและคิดวามีสาเหตุมาจากรังสีปรมาณู ผมคิดวาโชคดี
ที่รับสมุดพกไวzการดําเนินชีวิตหลังสงคราม
หลังสงคราม ผมเปดรานขายของเบ็ดเตล็ดที่อิโนชิมา เนื่องจากเปนรานขายของเบ็ดเตล็ดในบานนอก ไมเพียงแตขายสินคาประเภทอาหารเทานั้น ยังขายขาวสาร ขาวสาลี น้ํามัน ภายหลังก็ยังนํา
เครื่องใชไฟฟาภายในบานมาขายดวย แมจะไมไดใชชีวิตอยางสุขสบาย แตผมก็หาทางสงใหลูกได
เรียนจนจบมหาวิทยาลัย
ลูกสาวคนโตผมเกิด ค.ศ. 1946 แตทั้งแมและลูกเสียชีวิตทันที ผมแตงงานกับภรรยาคนปจจุบัน
ในป ค.ศ. 1947 มีลูกชายคนที่สอง คนที่สาม และลูกสาวคนที่สอง ลูกที่เกิดหลังสงครามทุกคน
ออนแอ ผมเปนหวงคิดวาอาจเปนเพราะไดรับผลจากผมที่ถูกกัมมันตภาพรังสี รูสึกวาภรรยาผมจะเปน
หวงลูกสาวคนที่สอง เธอไมใหบอกวาเปนลูกของผูที่ถูกระเบิดปรมาณู เพราะกลัววาจะถูกปฏิเสธการ
แตงงานzเกี่ยวกับผูบังคับบัญชาที่ถูกระเบิดปรมาณูเสียชีวิต
ถาสงครามยังคงดําเนินอยูตอไปแบบนั้น ผมคิดวาประเทศญี่ปุนคงอยูในสภาพที่ลําบากมาก ผมคิด
วาสันติภาพที่เรามีอยูในขณะนี้ เกิดขึ้นเพราะคนจํานวนมากไดเสียสละชีวิตให
ผมไมไดถูกระเบิดโดยตรง และมีชีวติ รอดอยูได เพราะความมีน้ําใจของสิบโทโอคาดะในตอนนั้น
ที่ขออนุญาตใหผมไดออกมาขางนอก วันที่ 6 สิงหาคมตอนที่พบกันนั้น คํากลาวที่สิบโทพูดวา “ มิยาจิโชคดีแลวนะ ” เปนคําพูดสุดทายที่สิบโทไดทิ้งเอาไว ผมสะกิดใจมาตลอด “ผมจะตองขอบคุณสิบโทz33โอคาดะใหได” ลูกผมเขาใจความรูสึกนี้ของผมดี พวกเขาชวยกันสืบคนทางอินเทอรเน็ต และได
โทรศัพทไปที่วัดแตละแหง เพื่อคนหาที่ตั้งสุสานของสิบโทโอคาดะใหผมปค.ศ. 2007 พวกเราไดไปไหวเคารพสุสานของสิบโทโอคาดะกันทั้งครอบครัว ผมไดกลาวคําขอบคุณและสามารถยกภูเขาออกจากอกไดในที่สุด34

ความปรารถนาในสันติภาพสูคนรุน หลังมาเอะโดอิ โทกิโอะ35

ชีวิตความเปนอยูกอนโดนทิ้งระเบิด
ในขณะนั้นอยูในสมัยปโชวะ20 ผมไดอาศัยอยูกับฮิซาโยะซึ่งเปนมารดากับพี่สาวอีก 2 คนที่
คุสึโนะกิโจ บล็อกที่ 1 นะครับ ถึงแมวาผมจะไดชื่อวาเปนนักเรียนของโรงเรียนประถมศึกษามิซาซะแผนกมัธยมปลายปที่ 1(ระบบการศึกษาของญี่ปุนระหวางป ค.ศ. 1941-1947) นะครับ แตในแตละวันก็
จะตองถูกระดมพลใหไปทํางานตามโรงงานตางๆ ทําใหไมมีการเรียนการสอนในโรงเรียนเลยครับ ผมกับเพื่อนรวมชั้นเรียนทั้ง 40 คนไดถูกระดมพลใหไปทํางานที่ บริษัทนิสสันมอเตอรซึ่งตั้งอยูที่ มิซาซะฮอนมาจิ บล็อกที่ 3 สําหรับพี่สาวทั้ง 2 คนของผมนั้น พี่คาสึเอะก็ทํางานที่ที่ทําการไปรษณียและพี่จึ
รุเอะก็ทํางานที่สาขายอยของโรงงานผลิตเครื่องนุมหมzวันที่ 6 สิงหาคม
เชาของวันนั้น ผมไดประจําอยูที่บริษัทนิสสันมอเตอรซึ่งเปนสถานที่ที่ผมถูกระดมพลไป เพื่อน
รวมชั้นเรียนที่ถูกระดมพลไปดวยนั้นตางก็ถูกแยกใหไปทํางานอยูในโรงงาน ผมทํางานเบ็ดเตล็ดอยูที่
หองธุรการโดยจะตองขนยายอะไหลเมื่อไดรับคําสั่งจากโรงงาน เปนตน เนื่องจากในวันนั้นก็ไดรับการ
ติดตอใหนําตะปูตัวเล็กซึ่งเปนอะไหลจากโรงงานมา ผมจึงถือตะปูเล็กจํานวน 2 กลองออกจากหอง
ธุรการและเดินมุงหนาไปยังโรงงานที่อยูลึกเขาไปของอาคาร จูๆ ก็รูสึกไดวา ตัวเองถูกปกคลุมดวย
แสงสีน้ําเงินปนขาวซึ่งเหมือนเปลวไฟจากเตาแกสพรอมกับ ทัศนวิสัยที่ถกู ทําใหหางไกลออกไป และรางการก็ลอยขึ้นไปบนทองฟา ถึงแมวาในขณะนั้น สัญญาณเตือนภัยใหเตรียมพรอมรับมือจะอยู
ระหวางการยกเลิกอยูจึงไมอยูในสถานะพรอมจะรับมือได แตผมก็คิดวา จะตองถูกทิ้งระเบิดอยาง
ฉับพลันแลวแนๆเลยนะครับ ในเสี้ยววินาทีนั้นเอง ผมไดคิดวา “สงสัยจะตองตายแลวสินะ”ไมแนใจเหมือนกันวาเวลาไดผานไปสักกี่นาทีแลว แตผมก็ไดรูสึกวา สติของตัวเองไดกลับคืนมา
และไดเอนนอนอยูบนพื้นดิน หลังจากที่เวลาผานไปชวงระยะเวลาหนึ่ง ทัศนวิสัยก็เริ่มจะเปด
เหมือนกับตอนที่หมอกคอยๆจางหายไป ทําใหผมคิดวา“ยังมีชีวิตอยู” นะครับ
รูสึกวาผมจะตกลงไปบนถังแกสที่ตกอยูใกลกัน และผมไดรับบาดแผลถลอกที่มือดวยนะครับ พอมานึกดูตอนนี้ ลักษณะของผมในขณะที่ถูกระเบิดนั้น เนื่องจากวาผมไดตัดผมทรงเกรียนและไดสวม
กางเกงขาสั้นกับเสื้อเชิ้ตแขนสั้นคอกลมเทานั้น ดังนั้นบริเวณที่เปดโลงทั้งหมดนาจะตองเกิดเปนแผล
ไฟไหมอยางแนนอน แตในเวลานั้น ยังไมสามารถที่จะรับรูสภาพการณของตัวเองไดในทันที แมแต
ความเจ็บปวดก็ยังไมรูสึกดวยซ้ําไปนะครับหลังจากนั้น เนื่องจากผมไมเห็นบรรดาเพื่อนรวมชั้นเรียนที่
ถูกระดมพลไปดวยเลยทําใหเกิดความรูสึกเปนหวงครอบครัวขึ้นมา จึงไดตัดสินใจกลับบานไปนะครับ
เมื่อเริ่มเดิน ก็ไดพบกับประตูขนาดใหญของของโรงงานที่ลมอยูโดยที่มีคนประมาณ 3 คนถูกทับอยู
ขางใตนั้นดวย ผมกับคนที่อยูบริเวณโดยรอบนั้นไดชวยกันดึงพวกเขาออกมาจากตรงนั้นไดสําเร็จ
หลังจากนั้นทุกคนก็พูดวา “หนีกันเถอะ หนีกันเถอะ” แลวก็ออกไปดานนอกของโรงงานz36สภาพหลังถูกระเบิด
เมืองทั้งหมดถูกปกคลุมดวยอาคารหรือรั้วที่พังทลายซึ่งอยูในสภาพการณที่แมแตถนนก็มองไมเห็น
เลยนะครับ มีเปลวไฟขนาดเล็กที่กําลังคละคลุงไปดวยควันอยูทุกหนทุกแหง ผูคนที่เดินอยูตามถนน
ทั้งหมดก็ไดรับบาดแผลไฟไหมและยังพบเห็นคนที่อุมลูกหนีอยูดวยนะครับ เมื่อเดินอยูบนซาก
ปรักหักพังหรือทอนไมที่ถูกทับซอนกันอยูที่เกิดจากการพังทลายแลว ก็ไดมตี ะปูที่โผลอออกมาเสียบ
ทะลุผานใตรองเทาเขาไปที่เทาดวย แตเนื่องจากวาอยูในอารมณที่ไมคิดชีวิตในเวลานั้นจึงไมรูสึกเจ็บ
อะไรเลย ถึงแมวาจะไดยินเสียงครวญครางอยางแผวเบาวา “ชวยดวย” ที่ดังมาจากขางใตซาก
ปรักหักพังตรงบริเวณปลายเทาอยู แตผมก็ไมสามารถที่จะสนองตอบตอเสียงที่รองขอความชวยเหลือ
นั้นไดเลย เพราะตัวผมเองก็ตกอยูในสภาพที่บาคลั่งจากภายใตสภาพการณที่เหมือนกับนรก จึงตัดสินใจที่จะมุงหนาไปที่บานตอไปเมื่อไปถึงบาน บานไดพังทลายลงไปทั้งหมดแลว ซึ่งที่นั่นควรจะมีมารดากับพี่สาวอยู แตกลับไม
พบตัวเลย ผมซึ่งมีอายุเพียง 12 ปในขณะนั้น จูๆก็ตกอยูในความรูสึกที่เปนกังวลขึ้นมาวา “จากนี้ไปผม
จะตองอยูคนเดียวแลว” “หมดหนทางแลว” และไดแตยืนดูบานของตัวเองที่พังทลายลงไปอยูสักพัก
หนึ่งอยางงงงวย ทันใดนั้นเอง ก็ไดยินเสียงที่พูดกับตนวา “ไฟกําลังจะมาถึงแลว รีบหนีไป” ซึ่งดังมา
จากบริเวณโดยรอบจนในที่สุดก็ชวยทําใหผมตัดสินใจที่จะหนีไดนั่นเอง เมื่อผมกําลังเดินมุงหนาไปยังสถานที่หลบภัยที่อยูชานเมืองซึ่งไดเคยตกลงกันไวลวงหนาภายในครอบครัว ก็ไดพบกับนะกะมุระคุงที่เปนเพื่อนรวมชั้นเรียนที่ถูกระดมพลไปยังโรงงานเดียวกันดวย ซึ่งเขาอยูระวางการอพยพหนีภัยไปที่
บานของญาติที่อยูมิตะกิโจ และเขาก็ไดชักชวนผม โดยพูดกับผมวา “ไปดวยกันสิ”เนื่องจากมิตะกิโจนั้น ตั้งอยูในพื้นที่ที่สูงจึงดูเหมือนกับวาจะไดรับความเสียหายไมมากนัก มีเพียงกระจกของบานที่แตกอยูเทานั้น คุณปาที่เปนญาติพูดวา “ดีแลวละที่ปลอดภัย ดีจริงๆเลย” แลวก็นําขาว
ปนมาใหกิน แตก็กินไมลงเพราะวาไมมีความรูสึกอยากอาหารเลย นับจากนั้นเปนตนมา อาจเปนเพราะ
รูสึกผอนคลายลงก็ได ทําใหเริ่มรูสึกถึงความเจ็บปวดที่รางกาย และรูวามีสิ่งที่ไมปกติเกิดขึ้นกับตัวเอง
แลว บริเวณที่ไมไดถูกปกคลุมดวยเสื้อผาทั้งหมดกลายเปนแผลไฟไหมและเกิดเปนตุมพองใสๆขนาดใหญขึ้นบนผิวหนังทั่วทั้งรางกายซึ่งมันมีขนาดที่ใหญโตถึงกับวาสามารถขยับขึ้นลงเหมือนคลื่นได
เลยนะครับ เนื่องจากไมไดสวมหมวกเลยทําใหเกิดเปนแผลไฟไหมที่หัวและรูสึกเจ็บจี๊ดๆไปดวย วากัน
วาหาก 1 ใน 3 ของรางกายเกิดบาดแผลไฟไหมก็จะทําใหเสียชีวิต แตของผมนั้นคิดวานาจะมากกวานั้นนะครับ
นาจะกอนเที่ยงนะครับที่ฝนเริ่มตก มันทําใหรูสึกสบายดีกับรางกายที่ผานความรอนมาแลวจริงๆ
ผมจึงตากฝนอยูอยางนั้นสักพักหนึ่ง เมื่อมองดูที่น้ําฝนที่กําลังไหลอยู ก็พบวามันสองแสงเปลงประกาย
เหมือนกับน้ํามันอยู ซึ่งในเวลานั้น ผมไมเขาใจเลยวามันคืออะไร แตมานึกดูตอนนี้แลว ที่แทมันก็คือ“ฝนสีดํา” ทีป่ นเปอนกัมมันตรังสีอยูนั่นเอง
หลังจากนั้น ผมจะตองไปที่โรงเรียนที่ยะสึมุระ(ปจจุบันคือเมืองฮิโรชิมา เขตอะซะมินามิ)ซึ่งเปนz37สถานที่หลบภัย จึงไปกลาวอําลานะกะมุระคุงและก็ไดเริ่มออกเดินทางใหมอีกครั้งหนึ่ง แตเนื่องจาก
รูสึกรอนที่รา งกายมากจนทนไมไหว ผมจึงไปนําแตงกวาที่อยูในสวนที่อยูระหวางทางมาบีบเพื่อเอาน้ําที่ไดมาทาบาดแผลไฟไหมแลวก็เดินตอไป
เมื่อไปถึงที่โรงเรียนก็พบวาที่นั่นไดมีการจัดตั้งสถานที่ดูแลรักษาพยาบาลอยูแลว และมีผูบาดเจ็บ
จํานวนมากที่เอนนอนอยูเหมือนกับปลาทูนาที่ถูกตั้งเรียงอยูบนพื้นดิน และที่นั่นก็เปนที่แรกที่ผมไดรับ
การตรวจ ซึ่งเปนเพียงการรักษางายๆดวยการนําเอาน้ํามันสําหรับบริโภคมาทาที่บริเวณแผลเทานั้นเอง
แตเนื่องจากวามีเหยื่อหรือผูเคราะหรายจํานวนมากจนแทบจะลน จึงมีการจัดสรรสถานที่หลบภัยขึ้นมา
ใหม เมื่อมีการเคลื่อนยายก็เปนเหตุใหไดพบกับพี่สาวที่ชื่อจึรุเอะไดโดยบังเอิญ แตดูเหมือนกับวา
พี่สาวจะไดรับบาดเจ็บที่สวนหัวจากการโดนระเบิดที่บาน จึงมีผาพันแผลถูกพันอยูดวย ในที่สุดผมก็
ไดพบกับญาติแลว ทําใหผมรูสึกโลงอกและคิดวา “ที่แท ผมก็ไมไดอยูคนเดียวนี่นา” และไดรูจาก
พี่สาวอีกดวยวา มารดาก็ปลอดภัยจากนั้นผมจึงไปหามารดา มารดาที่โดนระเบิดในขณะที่อยูที่เฉลียง
ไมกระดานของบานนั้น มีบาดแผลที่เหมือนถูกควานตรงบริเวณขากับแผลไฟไหมบนใบหนา หลังจาก
นั้นก็ยังไดพบกับพี่คาสึเอะ ซึ่งเปนพี่สาวที่โดนระเบิดในระหวางปฏิบัติงานอยูที่ที่ทําการไปรษณียไดอีกดวย
พวกเราอยูที่ยะสึมุระจนกระทั่งสิ้นสุดสงคราม ยังจําไดเลยวา ตอนนั้นเหมือนถูกหอหุมไปดวย
ความรูสึกที่โลงใจวา “ไมตองไปสงครามอีกแลว” พวกเราไดพักอยูที่ยะสึมุระประมาณ 2 สัปดาห
จากนั้นก็ไดยายที่อยูไปที่บานของญาติที่ตั้งอยูที่ทะกะดะกุนโกโนะมุระ (ปจจุบันคือเมืองอะซะทะกะดะ) ซึ่งเปนบานเกิดของบิดา
สภาพรางกายของผมนั้น มีแตจะเลวรายลงไปเรื่อยๆ ซึ่งดูเหมือนกับวา คนรอบตัวเขาพูดถึงผมวา“คงจะอยูไดอีกไมนาน” ดวยนะครับ เนื่องจากที่โกโนะมุระนั้น มีหมอมาตรวจใหในรูปแบบของ
ทํางานนอกสถานที่อยู ผมจึงถูกขนยายดวยรถลากเพื่อไปรับการตรวจรักษาและนั่นเปนครั้งแรกที่ผมไดรับการทายาสีขาวที่มีไวสําหรับรักษาบาดแผลไฟไหมโดยเฉพาะ ซึ่งในที่สุดผมก็ไดรับการรักษาที่
สมกับเปนการรักษาที่แทจริงไดแลว แตการรักษานั้นทําไดยากลําบาก เนื่องจากบาดแผลไฟไหมที่
คอนขางจะหนัก จะถอดเสื้อผาก็ไมได จึงจําเปนตองใชกรรไกตัดเอาเทานั้น และผมยังมีไขขึ้นสูงมาก
ทําใหไปหองน้ําลําบาก จึงตองมีคนชวยพยุงเพื่อทําธุระสวนตัว มารดาตองกดบาดแผลของตัวเอง เพื่อ
เฝาไขผมซึ่งเปนลูกคนสุดทองและเปนลูกชายเพียงคนเดียวให ผมยังจําไดดวยวา มารดายังใชพัดชวย
พัดใหตลอดทั้งคืนโดยไมยอมหลับนอนและพูดวา “รอนใชมยั้ รอนใชมั้ย” ในชวงที่บาดแผลไฟไหม
ใกลจะหายก็มีเลือดกําเดาออกมาบอยมาก ซึ่งยังเคยมีครั้งหนึ่งที่เลือดกําเดาไหลไมหยุด ทําใหคุณหมอถึงกับตองใชวิธีฉีดยาเพื่อหามเลือดดวยนะครับ
สุขภาพของผมนั้นคอยๆดีขึ้นเรื่อย ๆ ผมจึงเริ่มไปโรงเรียนทองถิ่นได ที่โรงเรียนแหงนั้นก็
เชนเดียวกันที่มีนักเรียนประมาณ 3 คนที่ยายมาจากโรงเรียนในตัวเมืองฮิโรชิมาหลังโดนระเบิด
ชวงประมาณเดือนกันยายน ผมมีความรูสึกอยากรูเรื่องสภาพของฮิโรชิมามาก ผมจึงนั่งรถเมลเขา38ไปในตัวเมืองฮิโรชิมาคนเดียว ในละแวกที่ใกลเคียงกับรองรอยที่นาจะเปนบานของผมนั้น มีเพื่อนบาน
สรางกระทอมแบบงายๆ ดํารงชีวิตกันอยูและผมก็ยังมีโอกาสพูดคุยกับพวกเขาดวย นอกจากนั้นก็ยังเห็นมีกระทอมที่พอจะใชหลบฝนหรือน้ําคางไดตั้งอยูทุกหนทุกแหงดวย เมื่อผมลองไปดูที่บริษัทนิ
สสันมอเตอร ซึ่งเปนสถานที่ที่ผมโดนระเบิด ก็ไดพบกับผูจัดการโรงงานเขาโดยบังเอิญ ซึ่งเขาทักผมวา “เปนยังไงบาง สบายดีหรือเปลา” ทําใหผมไดมีโอกาสสอบถามเรื่องราวตอนที่เกิดระเบิดขึ้นได เมื่อ
ไดรูวาหลังโดนระเบิด มีเจาหนาที่ธุรการหญิงคนหนึ่งที่กําลังทํางานอยูในหองธุรการนั้น ถึงกับทําให
ลูกตากระเด็นออกจากเบาตาดวย ทําใหผมถึงกับรูสึกหวาดกลัวอีกครั้งหนึ่ง เนื่องจากกอนที่จะโดน
ระเบิดนั้น ผมเองก็อยูในหองธุรการนั้นดวยเหมือนกัน สําหรับเพื่อนรวมชั้นเรียน 40 คนที่ถูกระดมพล
ใหไปทํางานที่โรงงานเดียวกันนั้น หลังจากนั้น ผมก็ไมมีโอกาสไดพบกันอีก แมกระทัง่ บัดนี้ก็ยังไมรู
ความเปนไปของพวกเขาไดเลย
การสรางชีวติ ความเปนอยูขึ้นมาใหมอีกครั้ง
เวลาผานไป 2-3 ปหลังจากนั้น เนื่องจากวาในชนบทไมมีแหลงงานเลย จึงไดยายฐานที่ตั้งกลับไป
ยังในตัวเมืองฮิโรชิมาอีกครั้งหนึ่ง เปนเพราะวาไมมีประวัติการศึกษา ทําใหตองลําบากมากจริงๆ
จนกวาจะไดงานทํา แตก็เพื่อมีกินตอไป ผมจึงยอมทําทุกอยางไมวาจะเปนการสงหนังสือพิมพหรือ
ทํางานในสถานที่กอสรางบาง
เมื่อผมอายุ 23 ป ผมตกลงที่จะแตงงานและผมก็มีความคิดวา อยากจะใหภรรยาไดรับรูเรื่องราวของ
ผมทั้งหมดเอาไว ผมจึงบอกเรื่องที่ผมถูกระเบิดปรมาณูใหฟง ภรรยายินยอมและเห็นชอบที่จะแตงงาน
กับผมโดยรับรูและเขาใจ ในเวลานั้น ถึงแมวาจะมีการเผยแพรขาวสารที่เกี่ยวกับผลสืบเนื่องของผูที่ถูก
ระเบิดปรมาณูกันอยางเต็มที่ แตผมก็พยายามมุงหนาทํางานตอไปโดยที่ไมใหความสนใจกับมันเลย ลูกชายคนโตของผมเกิดเมื่อผมอายุ 27 ป และในปเดียวกัน พี่ชายของภรรยาก็แนะนําใหไปทํางานที่บริษัท
อุตสาหกรรมโตโย(ปจจุบันคือมาสดา) ซึ่งกอนหนานั้นก็มีการเปลี่ยนงานอยูบอยครั้ง พี่ชายของภรรยา
ก็ชวยใหกําลังใจผมดวยการบอกใหผมอดทนสูตอไป ทําใหผมไดตัดสินใจที่จะสูตอไปเพื่อลูกและมุงหนาทํางานใหมอีกครั้งหนึ่งzความกังวลในดานของสุขภาพ
ในขณะที่กําลังพูดคุยอยูกับเพื่อนรวมงานที่ทํางานรอบดึกอยูก็พบวา มีคนที่ถูกระเบิดที่สะพานไอ
โออิอยูในนี้ดวย ซึ่งเกือบจะอยูใตศูนยกลางที่เกิดระเบิดนั้นพอดี ทําใหพอไดยินแบบนั้นก็รูสึกตกใจนะ
ครับ และไดมีคํารองขอมาจาก ABCC (ศูนยวิจัยขององคกรคณะกรรมาธิการผูประสบภัยจากระเบิดปรมาณู)โดยมีเปาหมายในการสํารวจรางกายมาที่เขาดวย ในฐานะของผูที่ถูกระเบิดปรมาณูเหมือนกัน
ตางคนตางก็เลยไดพูดคุยถึงสิ่งที่สงสัยกัน แตสภาพรางกายของเขากลับทรุดลงและตองเขารักษาตัวที่
โรงพยาบาล ถึงแมวาเขาจะไดกลับเขามาทํางานอีกครั้งหนึ่งได แตในที่สุดเขาก็เสียชีวิตลงดวยอายุ 50z

39ป ผมเองก็ตองแบกความกังวลที่มีตอสุขภาพตลอดเวลาอยูแลว ผมจึงคิดวามันเปนเรื่องที่มหัศจรรยที่
สามารถมีชีวิตอยูรอดมาถึงทุกวันนี้ได หลังจากนั้นผมก็ไดทํางานจนกระทั่งอายุ 55 ป แลวก็ลาออก
ความปรารถนาในสันติภาพ
เหตุผลที่ผมตัดสินใจเลาประสบการณตอนที่ถูกระเบิดปรมาณูในครั้งนี้ก็คือ ยิ่งมีอายุมากขึ้นก็ยิ่งรูสึกไดถึงความถดถอยของแรงกาย ทําใหเกิดความรูสึกที่แรงกลาที่อยากจะถายทอดประสบการณของผมใหกับคนรุนหลังในเวลานี้เอาไวนั่นเอง ผมเพียงแตอยากจะใหคนที่ยังเยาววัยหรือยังเปนหนุมสาว
อยูในสมัยนี้ไดเขาอกเขาใจถึงความลําบากลําบนของคนยุคกอนวา ถึงแมวาคนสมัยนี้จะไมตองถูกบังคับใหตองไปอยูในสนามรบเหมือนในอดีตและยังสามารถที่จะประพฤติตนตามความคิดโดยไม
ยอมอยูใตกฎเกณฑใดๆของสังคมก็ได แตสิ่งที่ไมนาจะเกิดขึ้นไดในยุคนี้ ก็ไดเคยเกิดขึ้นมาแลวจริงๆ
เมื่อ 64 ปที่แลว และความรูสึกของผูคนที่ตองจบชีวิตลงดวยวัยเยาวเหลานี้ไดบาง
และก็อยากจะใหคนยุคนี้ชวยกันผลักดันและเคลื่อนไหวเพื่อสันติภาพไปสูการหมดสิ้นอาวุธ
นิวเคลียร เพื่อที่จะไดไมตองเกิดเหตุการณเหมือนกับที่ผมเคยประสบมาแลวอีกครั้งหนึ่ง ไมมีใครที่เจอ
แบบนี้แลวจะรูสึกสนุกหรอกนะครับ หวังเปนอยางยิ่งวา จะมีโลกที่หมดสิน้ อาวุธนิวเคลียรไดใน
ระหวางที่ผมยังมีชีวิตอยูนะครับz40แผลแหงสงครามทีไ่ มเลือนหาย

ฟุจิเอะ เคียวโกะ41

สภาพการณกอนถูกระเบิดปรมาณู
ในชวงนั้น ฉันเปนนักเรียนชั้นประถมปที่ 4 ของโรงเรียนประถมศึกษาอูนาจิคะ ในขณะนั้น บิดามี
อายุ 41 ป สังกัดกองบัญชาการยานนาวากองทัพบก ชวงระยะเวลาสวนใหญของ 1ปมักจะนั่งเรือ
สําหรับกองทัพไปยังแผนดินของตางประเทศ ซึ่งครึ่งปถึงจะกลับมาที่บานที่อูนาจิมาจิ (ปจจุบันคือเมืองฮิโรชิมา เขตมินามิ) สักครั้งหนึ่งเทานั้น ในขณะนั้นมารดามีอายุ 31 ป และเนื่องจากเปนนางผดุง
ครรภ จึงทําใหแมวาในเมืองจะเกิดอันตรายก็ไมอาจอพยพหลบภัยสงครามไดเพราะวามีผูปวยอยู
นั่นเอง และยังมีนองสาวอายุ 1 ขวบกับ 5 เดือนและคุณยาฝายพอที่มีอายุ 80 ปอยูที่บานดวย และเนื่องจากลุงที่ทําธุรกิจอูตอเรืออยูที่คาบสมุทรเกาหลีประสงคที่จะสงลูกชายไปศึกษาตอที่โรงเรียนของ
ญี่ปุนจึงไดมาอาศัยอยูที่บานของฉันซึ่งเปนลูกพี่ลูกนองดวยzความทรงจําของการอพยพหลบภัยสงครามตอนเด็กประถม
ประมาณเดือนเมษายนของปโชวะ 20 นักเรียนประถมตั้งแตชั้นประถมปที่ 3 จนถึงชั้นประถมปที่ 6ของโรงเรียนประถมศึกษาอูนาจินั้น ถูกแยกกระจายใหอพยพหลบภัยสงครามไปตามสถานที่ตางๆที่อยู
ทางตอนเหนือของจังหวัด ไดแก มิโยชิโจ หมูบานซากุหงิ และหมูบานฟุโนะ (ปจจุบันคือเมืองมิโยชิ)สวนฉันตองไปอยูที่วัดโจจุนจิที่มิโยชิโจ
อาหารภายในวัดก็มีแตถั่วเหลืองเทานั้น สวนขาวสวยนั้นก็มีเพียงที่ติดอยูบนถั่วเหลืองเทานั้น
อาหารวางก็เปนถั่วเหลือเหมือนกันคะ แตมีอยูครั้งหนึ่งเคยมีเหตุการณที่ขาวปนซึ่งเปนอาหารกลองที่
จะใหลูกชายที่เปนนักเรียนชั้นมัธยมตนของทางวัดหายไป พวกเราที่เปนเด็กประถมผูอพยพหลบภัย
สงครามทั้งหมดตองถูกสั่งใหไปนั่งในอุโบสถของวัดและถูกถามวา “คนที่เอาไป สารภาพออกมาซะ”ใกลกับวัดนัน้ มีสะพานขนาดใหญที่ชอื่ สะพานโทโมเอะ และดานขางก็จะมีศาลเจาตั้งอยูคะ ที่นั่นก็
จะมีตนซากุระขนาดใหญตั้งอยูดวย และมีลูกซากุระติดอยูดวยคะ นักเรียนรุนพี่ก็ปนตนไมแลวก็เด็ดลูก
ซากุระกินกันดวยคะ ฉันที่ไมรูเรื่องอะไรก็ถูกรุนพี่เรียกใหมายืนใตตนไมโดยหันหนาออกไปดานนอก
เพื่อใหทําหนาที่เฝายาม ในทันใดนั้น ก็มีคุณลุงตะโกนออกมา พรอมกับจับตัวของฉันเอาไว แลวก็มอง
ขึ้นไปขางบนตนไมและพูดวา “ลงมาทั้งหมด” ทําใหพวกรุนพี่ก็ลงมาดวย คุณลุงไดถามฉันที่ถูกจับมือ
และกําลังรองไหอยูวา “เปนเด็กที่ไหน” ฉันจึงตอบไปวา “วัดโจจุนจิคะ” คุณลุงก็พูดวา “เอาละ” แลวก็
ปลอยมือจากฉัน และคุณลุงไดบอกวา “ใตตนนี้ ไดปลูกหัวหอมและอีกหลายอยางอยูนะ ถาเหยียบก็
จะทําใหกินไมไดนะสิ หามทําเรื่องแบบนี้อยางเด็ดขาดเลยนะ หยุดรองไหไดแลวนะ” ตอนเย็นของวัน
นั้นคุณลุงคนนั้นก็ยังนํามันนึ่งกับของกินตางๆมาสงใหกับพวกฉันอีกดวยคะ ถึงแมวาจะนากลัวแตก็คิด
วาเปนคุณลุงที่ใจดีนะคะ คงคิดวาพวกเราคงจะหิวก็เลยแอบเก็บลูกซากุระกินกัน ก็เลยรูสึกสงสารนะ
คะที่สถานที่อพยพหลบภัยสงครามนั้น บางครั้งก็จะมีพวกขนมถูกสงมาจากพอแมของเด็กดวยคะ แตสิ่งเหลานั้นไมมวี ันที่จะเขาถึงปากของพวกเราไดเลยคะ มารดาของฉันเองก็เอาลูกกวาดหุมถั่วเหลืองสงz42มาใหเหมือนกัน แตก็ตองถูกครูริบเอาไวทั้งหมด พวกรุนพี่สงสัยกันวา ทั้งหมดไดเขาไปอยูในทองของครูหมดแลวหรือเปลานะ
เหาก็ขึ้นเยอะมากจนลําบากมากเลยนะคะ ตองกางหนังสือพิมพออกแลวก็เอามือสางบนนั้น พวกเราชวยกันบี้เหาที่ดูดเลือดจนตัวดํากันดวยคะ เสื้อเชิ้ตที่สวมอยูนั้นก็นําไปกางออกและตากที่เฉลียงของวัดที่แดดสองถึง
วันที่ 6 สิงหาคม
บิดาไดกลับมาจากแผนดินของตางประเทศ 1 สัปดาหกอนการทิ้งระเบิดปรมาณูพอดี ฉันจึงรีบรอน
กลับบานดวยเหมือนกันคะ และมีกําหนดที่จะตองกลับไปที่สถานที่อพยพหลบภัยสงครามในวันที่ 5สิงหาคมดวยแตไมสามารถจองตั๋วรถไฟได จึงไดเปลี่ยนไปเปนวันที่ 6 แทนชวงเชาของวันที่ 6 สิงหาคม มารดาไดแบกนองสาวแลวก็มาสงฉันที่สถานีฮิโรชิมา แตพอดีมีคุณ
ยายที่อยูแถวบานบอกวาอยากจะไปเยี่ยมหลานที่อพยพหลบภัยสงครามอยูที่มิโยชิจึงไดนั่งรถไฟไปกับ
ฉันดวย หลังจากที่ไดขึ้นรถไฟสายเกอิบิและนั่งหันหลังใหกับทิศทางที่จะไปมิโยชิซึ่งเปนทิศทางที่
รถไฟกําลังแลนไป ก็มองเห็นรมชูชีพ 3 ชุดกอนที่จะเขาอุโมงคแรก และรถไฟก็เขาอุโมงคไป ทันใดนั้นก็เกิดการระเบิดขึ้นมานะคะ
เปนการโจมตีอยางกะทันหันที่รุนแรงมาก มันกระแทกเขามาที่หูเลยละคะ เนื่องจากฉันนั่งอยูจึงไม
เปนอะไรแตสําหรับคนที่ยืนอยูนั้น แมวาจะเปนผูใหญแลว ก็กลิ้งหกลมไปดานหลังดวยนะคะ รูสึกวาหูจะไมคอยไดยินเหมือนมีกอนหินมาปดรูหูอยูนะคะ
เมื่อออกจากอุโมงค ก็ไดเห็นควันของระเบิดปรมาณูที่สวยที่สุดดวยนะคะ คุณยายที่อยูดวยกันก็ยังดู
และพูดออกมาวา “โห สุดยอดเลยนะ” เปนเด็กนี่คะ จึงคาดไมถึงหรอกวาฮิโรชิมาในตอนนั้น เปนอยางไรแลว
เมื่อไปถึงมิโยชิ คุณยายบอกวา “ขาววิทยุบอกวา ฮิโรชิมาพินาศหมดสิ้นแลว” แตก็ยังคงไมรู
สภาพการณในเวลานั้น ชวงบายก็ยังตองไปโรงเรียนเพื่อเด็ดหญา และนั่นเปนครั้งแรกที่มีรถบรรทุกที่ขนผูเคราะหรายของฮิโรชิมาเขามาที่โรงเรียน มีคนจํานวนมากที่ไดรับบาดแผลไฟไหมอยางหนัก
ทยอยลงมาจากรถบรรทุก ทําใหฉันรูสกึ ตกใจเลยนะคะ คนที่มีแผลไฟไหมที่ใบหนาจนทําใหผิวหนัง
หอยลงมาจากแกมและเอาฝามือไปปดเอาไว ผูหญิงที่เตานมฉีกขาดทั้งหมด คนที่เดินโซเซโดยถือไม
กวาดที่ทําจากไมไผกลับดานเพื่อใชแทนไมเทา ภาพที่เห็นในวันนั้น จนบัดนี้ก็ไมมีทางลืมไดเลยคะ
อยาวาแตนากลัวเลย มันทําใหรูสึกตกใจมากกวาคะzสภาพการณที่ถูกระเบิดของครอบครัว
ผานไปประมาณ 3 วันหลังจากโดนทิ้งระเบิดปรมาณู ก็ไดรับการติดตอจากครอบครัวที่ฮิโรชิมา
มาถึงที่วัด หลังจากนั้นประมาณวันที่ 12 หรือ 13 สิงหาคม ก็ไดนั่งรถไฟกับโนบุจัง ซึ่งเปนเด็กผูชายที่z43เรียนอยูชั้นประถมปที่ 6 และเปนเพื่อนบานกลับไปที่ฮิโรชิมาดวยกัน ที่สถานีที่ฮิโรชิมานั้นมีบิดามารอ
รับอยู บิดากับฉันไดใชเสนทางดานขางของภูเขาฮิจิเดินกลับไปที่บาน จําไดวาในระหวางทางบิดาได
เลาใหฟงเกี่ยวกับสภาพของครอบครัวและพูดอีกดวยวา “นับจากนี้ไป 70 ปจะปลูกตนไมใบหญาไมขึ้น”เมื่อกลับไปถึงบาน สภาพของมารดาก็คือถูกหอหุมดวยผาปูที่นอนทั่วรางกายอยู เนื่องจากไฟไหมทั่วทั้งรางกายทําใหมีหนอนเกิดขึ้นจากแผลไฟไหมจึงตองเอาผาปูที่นอนมาหอหุมเอาไวนะคะ
นองสาวเองก็มีแผลไฟไหมทั่วทั้งใบหนาและไหมเกรียมจนดําเหมือนกันคะ มือเทาก็เปนแผลไฟไหมที่รุนแรงและถูกหอหุมดวยผาปูที่นอนดวยคะ นองสาวที่ยังเปนเด็กอยูนั้นก็มองดูสภาพของมารดาก็เอาแตรองไหเพราะความหวาดกลัวอยูตลอดเวลาดวยคะ
ตอนที่โดนทิ้งระเบิดปรมาณูนั้น มารดากับนองสาวกําลังรอรถไฟอยูที่สถานีรถไฟชื่อสะพานเอน
โกวอยูพอดี เมื่อประมาณ 1 ชั่วโมงกอนหนาซึ่งเปนตอนที่มีประกาศสัญญาณเตือนภัยนั้น มารดาได
มอบผาคลุมศีรษะเพื่อปองกันการโจมตีทางอากาศของตัวเองใหกับคุณยายที่เปนเพื่อนบานที่ลืมเอาผา
คลุมศีรษะเพื่อปองกันการโจมตีทางอากาศมา ทําใหมารดาไดรับแสงระเบิดปรมาณูเขาอยางจัง สวนนองสาวนั้น ถูกมาราดาแบกอยูบนหลัง ทําใหเกิดแผลไฟไหมตรงที่ขาซายกับมือซายและใบหนา
มารดาไดนํานองสาวลงจากหลัง และนํานองสาวไปแชน้ําที่มีไวเพื่อใชดับเพลิงที่มีอยูตามที่ตางๆใน
ระหวางทางพรอมกับหนีไปดวย และก็ไดไปหลบภัยอยูที่สถานที่ฝกทหารตะวันออกที่อยูดานหลัง
ของสถานีรถไฟฮิโรชิมา
คุณยานั้นโดนระเบิดที่บาน ถึงแมวาบานจะไมไดถูกไฟไหมแตอาคารคอนขางจะไดรับความ
เสียหายมากพอสมควร
บิดากับลูกพี่ลูกนองนั้น ตองใชเวลาถึง 2 วันเต็มๆในการเดินออกตามหามารดากับนองสาวในเมือง
ซึ่งตอนที่พบนั้นรางกายของมารดาบวมขึ้นมามากจากบาดแผลไฟไหมจนแทบจะดูไมออกเลยวาเปน
ผูหญิงหรือผูชาย ในวันที่ 6 สิงหาคมนั้น บังเอิญมารดาไดสวมใสเสื้อผาที่ทําจากผาสําหรับตัดเสื้อสากล
ที่บิดาสงมาใหจากแผนดินของตางประเทศออกไปพอดี และมารดาก็ไดเอาเศษสวนปลายของเสื้อที่
ไหมไมหมดมาผูกติดกับมือของนองสาวเอาไวไดอยางหวุดหวิดเพื่อจะไดเปนจุดสังเกตดวยคะ ตอนที่
บิดากับลูกพี่ลูกนองมาตามหานั้น นองสาวที่มีอายุ 1 ขวบก็สังเกตเห็นลูกพี่ลูกนองจึงตะโกนเรียกวา“อาจัง” และมองเห็นผาที่มือของนองสาวจนทําใหหา 2 คนพบไดในที่สุด มารดาพูดวา “ฉันคงไมไหว
แลว ขอใหพาเด็กกลับไปคนเดียวเถอะนะคะ” แตบิดาก็นํา 2 คนขึ้นบนรถลากแลวก็พากลับไปที่บาน
การตายของมารดา
มารดาไดเสียชีวิตลงในวันที่ 15 สิงหาคม สําหรับศพนั้น บิดาไดใชไมเกาๆทําโลงศพที่ไมมีฝาปด
ขึ้นมาแบบงายๆ และนําไปเผาในที่ดินวางที่อยูดานหลังของบาน ซึ่งที่นั่นเปนสถานที่ที่ทุกๆคนจะนํา
ศพไปเผากัน ทําใหกลิ่นโชยเขามาภายในบาน จนรูสึกเหม็นจนทนไมไหวเลยคะz44คําพูดของมารดาที่พูดเอาไวในวาระสุดทายก็คือ “คุณแม(มารดาของสามี)คะ อยากจะกินมันฝรั่งลูก
ใหญๆจังเลยคะ” เนื่องจากในระหวางสงครามนั้นเกิดการขาดแคลนอาหาร จึงตองนําเอาเสื้อผาและ
สิ่งของตางๆกลับไปที่ตางจังหวัดเพื่อแลกกับอาหารจําพวกมันฝรั่งกันนะคะ มารดาคงจะเลือกกินแต
เฉพาะมันฝรั่งลูกเล็กๆที่แลกกับสิ่งของตางๆมาไดนะคะ มันฝรั่งที่ลูกเล็กนัน้ มีรสชาติทหี่ ยาบจนทําใหรูสึกแสบคอมาก ซึ่งเปนยุคนี้คงกินกันไมลงเลยละคะ
ฉันจะตองมาลอยโคมไฟทุกๆปเพื่อเปนการทําบุญใหกับมารดานะคะ โดยจะนํามันฝรั่งลูกใหญๆที่
ตมแลวมาถวายดวยคะ แมแตตอนนี้ พอเห็นมันฝรั่งลูกใหญๆทีไร ก็นึกอยากจะใหมารดาไดกินทุกที
เลยคะ
สภาพของเมืองหลังสงคราม
ตลิ่งดานบนของโรงเรียนประถมศึกษาอูนาจินั้นมีบริเวณที่กวางจึงถูกนํามาใชเปนสถานที่เผา โดยมีการลอมรั้วดวยแผนสังกะสีขึ้นมาแบบงายๆเพื่อจะนําศพมาเผานะคะ ที่แผนสังกะสีนั้นไดถูกเจาะรู
ในตําแหนงหัวเอาไวดวยคะ พวกเราที่เปนเด็กๆนั้นจะตองเดินผานจุดที่อยูใกลกับศพที่กาํ ลังถูกเผาอยู
เพื่อไปวายน้ําที่ทะเลกันดวยคะ ทําใหอดที่จะคิดไมไดวา “เอะ ตอนนี้ สวนหัวกําลังไหมอยูนี่”บาง และยังจะตองเดินผานไปดวยการเหยียบกระดูกจํานวนมากอีกดวยคะ คิดวาที่บริเวณแถวนี้นาจะถูกใชเปน
สถานที่เผาศพจนกระทั่งฉันอยูชั้นประถมปที่ 6 นะคะหลังสงครามนั้น ชางเปนชีวิตความเปนอยูที่นาสมเพชและนาสงสารจริงๆเลยนะคะ แตมันไมได
เกิดขึ้นกับบานของตัวเองเทานั้น แตเวลานั้นทุกๆคนก็มีชีวิตแบบเดียวกันนี้เหมือนกันคะzหลังสงครามของนองสาว
นองสาวที่โดนระเบิดพรอมกับมารดานั้นมีชีวิตรอดคะ ในเวลานั้นมีคนพูดวาถือวาเปนเรื่องปาฏิหาริยที่คนที่มีอายุนอยอยางนองสาวจะรอดมาได นองสาวเติบโตมากับการไดรับฟงคําพูดจาก
ทุกๆคนวา “โชคดีแลวทีร่ อดมาไดนะ โชคดีแลวทีม่ ีชีวิตอยูนะ”แตที่เทาของนองสาวนั้นเปนแผลเปนชนิดที่เนื้อปูดออกมาทําใหผิดรูปไปจากปกติ นองสาวจึงสวม
ใสรองเทาไมได จะตองใสรองเทาแตะอยูตลอดเวลานะคะ ซึ่งในยุคนั้น มีคนจํานวนมากที่ใสรองเทา
แตะอยูแลว จึงไมมีปญหาในเวลาปกติ แตจะลําบากก็ตอนไปทัศนศึกษาหรืองานแขงขันกีฬาซึ่งใส
รองเทาแตะไมได จึงจําเปนตองใสถุงเทาทหารทับกัน 2 ชั้นไปนะคะ
นองสาวตองถูกกลั่นแกลงอยางหนักโดยมีสาเหตุมาจากปญหาที่เทา ในยุคนั้น มีขาวลือวา โรคที่
เกิดจากระเบิดปรมาณูนั้น สามารถที่จะติดตอหากันได ทําใหมีคนที่ชี้มาที่นองสาวแลวพูดวา “นิ้วจะเนา” บาง “ถาเขาไปดูใกลๆ จะติดตอได” บาง ถึงแมวาเวลาก็ผานไปหลายปหลังจากโดนทิ้งระเบิด
ปรมาณูและเมื่อนองสาวเริ่มเขาเรียนที่โรงเรียนประถมแลว ก็ถกู ปฏิบัติเหมือนเปนของโชว ถึงกับทํา
ใหมีคนเดินทางมาจากที่ไกลเพื่อที่จะมาชมเพื่อความเพลิดเพลินดวย
z45

แตนองสาวไมไดบอกเรื่องที่ตัวเองถูกปฏิบัติจากคนอื่นแบบนี้ใหกับฉันและคุณยารูเลย ไมเพียงแต
จะไมบอกเรื่องความทรมานของตัวเองเทานั้น แตนองสาวกลับพูดวา “คุณยา หนูโชคดีใชมั้ยที่มีชีวติรอดนะ” เทานั้น ฉันคิดวา จากคําพูดที่ถูกพูดมาอยางตอเนื่องตั้งแตยังเด็ก ทําใหนองสาวพยายามคิดวา
“ตัวเองโชคดีที่มีชวี ิตรอด ดังนั้น ถึงแมจะมีบาดแผลไฟไหมแคนี้ แตตัวเองก็ยังโชคดีที่มีชีวิตรอดมาได” นะคะ เมื่อเร็วๆนี้เองที่ฉันไปเห็นบันทึกที่เขียนดวยลายมือของนองสาว ซึ่งตอนที่เห็นขอความใน
นั้นที่เขียนวา “คิดวาในตอนนั้นการไมมีชีวิตรอดนาจะโชคดีกวา” ทําใหฉันกลับมาคิดใหมอีกครั้งหนึ่งวา นองสาวคงจะรูสึกทรมานมากจริงๆสินะ
เนื่องจากการผาตัดเทานั้นจะตองรอใหมอี ายุถึง 15 ปกอนจึงจะทําได ดังนั้น จึงทําการผาตัดที่รอ
คอยมานานในชวงปดเทอมฤดูรอนในขณะที่เรียนอยูระดับมัธยมปลาย นองสาวพูดดวยความ
สนุกสนานอยูเสมอเลยวา เมื่อเขาเรียนที่มัธยมปลายแลวจะไดใสรองเทาแลว แตในที่สุดเทาของ
นองสาวก็ไมไดทําใหใสรองเทาได มีการปลูกถายผิวหนังจากทองกับกน เพื่อพยายามแกไขเทาที่ผิดรูป
แลว แตผิวหนังที่ถูกปลูกถายไปนั้นมีการเปลี่ยนสีเปนสีดํา นิ้วกอยที่เทาก็ยังคงเลื่อนไปประมาณ 3เซนติเมตรเทาเดิมอยูนะคะ นองสาวที่เคยพูดเอาไวกอนผาตัดวา “จะสามารถใสรองเทากีฬาได”นั้นปจจุบันซึ่งผานมาแลว 65 ป ก็ยังไมอาจสวมใสรองเทาไดตามปกติเลย
เนื่องจากนิ้วกอยบวมและเจ็บ จึงตองเจาะรูที่รองเทากีฬากอนจึงจะสวมใสได แตมาคราวนี้ บริเวณ
ที่เจาะรูกลับบวมจนทําใหกลายเปนแผลขึ้นมาอีกนะคะ เทาของนองสาวนั้น แทบจะไมมีวันไหนเลยที่
เลือดจะไมออก และถามีเลือดติดก็อาจทําใหทุกคนรูสึกสกปกได จึงไดนําเอายาสีฟนมาทาตรงบริเวณ
ที่มีเลือดติดอยูดวยนะคะ
นองสาวบอกวา ในขณะที่นองสาวพักรักษาตัวอยูที่โรงพยาบาลระเบิดปรมาณู ก็ไดรูจักกับคุณหมอ
ฮาราดะโทมิน และพูดกับนองสาววา “หากมีเรื่องอะไรที่อยากจะปรึกษาก็บอกไดทุกเวลาเลยนะ”นองสาวจึงไปปรึกษากับคุณหมอฮาราดะในชวงที่จะสําเร็จการศึกษาจากโรงเรียนมัธยมปราย และคุณหมอก็แนะนําใหรูจักกับนักบวชชาวญี่ปุนที่อาศัยอยูที่ลอสแอนเจลิส ในตอนนั้นบิดาก็เสียไปตั้งแตกอนที่นองสาวจะเขาศึกษาตอที่โรงเรียนมัธยมปลายแลว ทางบานของเราจึงไมมีเงินเพียงพอนะคะ แตก็ไดครูที่โรงเรียนมัธยมปลายชวยแนะนําสถานที่ที่จะไปทํางานพิเศษให นองสาวจึงตั้งใจทํางานหนัก
จนกระทั่งสามารถเก็บเงินคาตั๋วเครื่องบินไดเที่ยวเดียวเมื่อตอนอายุ 20 ปและก็บินไปประเทศอเมริกานองสาวไดรับความชวยเหลือจากนักบวชในเรื่องที่พักและก็หารายไดจากการทํางานที่รานซักผาเพื่อเปนคาใชจายในการดํารงชีพนะคะ คิดวาคงจะลําบากมากในหลายๆดานนะคะ แมแตตอนนี้เธอก็ยังใชชีวิตอยูที่ลอสแอนเจลิสคะ ดูเหมือนกับวา เจาตัวจะคิดวา ตัวเองคงจะแตงงานตามปกติไมไดแลว
แตกลับไดแตงงานกับคนญี่ปุนที่อยูที่นั่นและมีลกู ดวยกัน 3 คนคะzเหตุการณที่เกิดขึ้นที่โอซากา
ชวงเวลาหลังจากที่นองสาวผาตัดเทาไปแลว 1 สัปดาหพอดี ฉันไดไปหาเพื่อนที่อาศัยอยูที่โอซากา46มานะคะ นองสาวบอกวา “อาการปวยของฉัน มันคงที่แลวนะ พี่สาวไปเที่ยวเถอะนะ”นั่งรถไฟกึ่งดวนไปก็เลยไปถึงชวงเย็น แตไมรูวาบานของเพื่อนอยูที่ไหน จึงไปสอบถามที่ปอม
ตํารวจที่อยูใกลๆนั้น ซึ่งเปนตํารวจที่ยังอายุนอยอยูคะ แตก็มีน้ําใจชวยออกหาบานของเพื่อนกับฉัน
เกือบจะชั่วโมงได จนกระทั่งหาบานของเพื่อนเจอ และตอนที่ฉันบอกวา “ขอบคุณมากที่ชวยนะคะ”จากนั้นก็เปนครั้งแรกที่ตํารวจคนนี้ถามฉันกลับมาวา “มาจากที่ไหนเหรอครับ” พอฉันตอบกลับไปวา
จาก “ฮิโรชิมา ” คะ ทันใดนั้น เขาก็กาวขาถอยกลับไป 1 กาว และพูดวา “ใชฮโิ รชิมาที่มีระเบิดปรมาณูเหรอครับ” พอฉันตอบไปวา “ใชคะ” เขาก็พูดออกมาวา “ผมรูสึกขยะแขยงผูหญิงจากฮิโรชิมา ผูหญิงที่โดนระเบิดปรมาณูนะ” ดวยสีหนาเหมือนกับวาฉันจะเอาแบคทีเรียมาติดแบบนั้นเลยนะคะ ซึ่งกอน
หนานั้น ตัวเองไมเคยคิดอะไรกับการที่โดนระเบิดมากอน จึงรูสึกช็อกที่สุดเลยคะ
เหตุการณที่เกิดขึ้นนี้ไมไดเลาใหนองสาวฟงนะคะ แตไดเลาใหเพื่อนที่โอซากาฟงคะ เพื่อนคนนั้น
บอกวา “ถานองสาวไดยินเรื่องแบบนี้ มันนาสงสารเกินไป ดังนั้นไมควรจะบอกนองสาวโดยเด็ดขาด”หลังจากนั้น ฉันเองก็พยายามไมบอกคนอื่นวา ตัวเองเปนคนที่มาจากฮิโรชิมาเหมือนกันคะ
เหตุการณที่เกิดขึ้นที่รานเสื้อผา
เปนเรื่องราวตอนที่ฉันกําลังตอนรับลูกคาที่รานเสื้อผาเมื่อหลายสิบปที่แลวคะ จูๆก็มีคนที่ไมเคย
รูจักพูดชื่อของนองสาวแลวก็ถามฉันวา “ใชพี่สาวหรือเปลาคะ” พอฉันถามกลับไปวา “ใชคะ ทราบไดอยางไรคะ” คนๆนั้นอาศัยอยูที่ฟุรุเอะแต ขาวของนองสาวนั้น ไปไกลถึงที่นั่นดวยนะคะ
ไมวาจะเปนเหตุการณในครั้งนี้หรือที่เกิดขึ้นที่โอซากา และที่ผานมาก็ยังมีเรื่องราวเกิดขึ้นอีกตั้ง
มากมาย ทําใหฉันเห็นดวยกับการไปอเมริกาของนองสาวคะ หากตองการจะไปจากญี่ปุนที่มีการกลัน่
แกลงหรือความลําเอียง อยากจะไปอยูในที่ดินที่ไมรูจักเรื่องราวของตัวเองอยางสิ้นเชิงละก็ ฉันคิดวา
นั่นนาจะเปนสิ่งที่ทําใหนองสาวมีความสุขๆไดนะคะzความปรารถนาในสันติภาพ
ความเจ็บปวดที่แทจริงของผูถูกระเบิดปรมาณูนั้น คิดวาคนที่ไมเคยเจอกับตัวเองจริงๆคงไมมี
ทางเขาใจไดนะคะ แมแตนิ้วก็เชนกันคะ ถานิ้วของตัวเองโดนตัดถึงจะรูถึงความเจ็บปวดได แตถานิ้ว
ของคนอื่นโดนตัดก็คงไมรูสึกอะไรหรอกใชมั้ยคะ ดังนั้นจึงคิดวาการสงผานใหคนอื่นรับรูจึงเปนสิ่งที่
ยากจริง ๆ นะคะสงครามคือแผลที่เกิดขึ้นมาจากกนบึ้งของจิตใจคะ มันไมไดมีแตแผลภายนอกเทานั้นแตมันจะทํา
ใหเกิดเปนแผลที่ตกคางอยู และถึงแมเวลาจะผานไปหลายสิบปแลว แตแผลนั้นก็ยังคงสรางความ
เจ็บปวดอยูนะคะ นองสาวจะรังเกียจเรื่องที่เกี่ยวกับสงครามและเรื่องราวที่เกี่ยวกับระเบิดปรมาณูมาก
ถามีการพูดคุยเกี่ยวกับเรื่องนี้ทีไร นองสาวจะตองหายตัวแวบไปจากตรงนั้น เปนแบบนี้มาตั้งแตยังเปน
เด็กแลวคะ ตั้งแตนองสาวยายไปอยูที่อเมริกา นองสาวมักจะใสถุงนองเขมๆเพื่อปกปดแผลอยูz47

ตลอดเวลา โดยไมพูดถึงระเบิดปรมาณูโดยสิ้นเชิงจะตองไมทําสงครามโดยเด็ดขาดนะคะ

48

ฉันไดเห็นนรก

คุวะบาระ คิมิโกะ49

ความเปนอยูกอนโดนระเบิด
ตอนนั้นฉันอายุ 17 ป อาศัยอยูกับมารดาและพี่สาวรวมเปน 3 คนที่เมืองฮิโรชิมา มิซาซะฮอนมาจิ
บล็อกที่ 3 (ปจจุบันคือ เขตตะวันตก) ซึ่งบิดาเสียไปแลว และเคยมีพี่ชาย 3 คนอยูดวยกัน แตพี่ชายคน
โตแตงงานและออกจากบานไปแลว พี่ชายคนรองและคนที่ 3 นั้นถูกระดมพลไปอยูที่จังหวัดยามางุจิ
ตอนนั้นฉันทํางานอยูฝายงานธุรการของสถานีโทรทัศนกลางฮิโรชิมา สถานีโทรทัศนนั้นตั้งอยูที่
คามินะงะเละโจ(ปจจุบันคือเขตนะกะโนโบริโจ) บริเวณโดยรอบนั้นเคยเปนบานเรือนแตถูกเวนคืน
และทําลายเพื่อใชเปนพื้นที่สําหรับอพยพหลบภัยโดยมีลักษณะเปนพื้นที่โลงๆอยู จําไดวาเนื่องจากที่สถานีโทรทัศนนั้นมีการนําเสนอขาวที่เกี่ยวกับการทหารคอนขางมาก จึงมีการเสริมกระจกใหแข็งแรงเพื่อเตรียมพรอมสําหรับการโจมตีทางอากาศอยูดวยนะคะzวันที่ 6 สิงหาคม
เชาของวันนั้น เนื่องจากมีสัญญาณเตือนภัยใหเตรียมพรอมรับมือดังอยู ทําใหไมสามารถออกจาก
บานได เปนเหตุใหตองไปทํางานสาย กวาสัญญาณเตือนภัยจะถูกยกเลิกและไปถึงที่สถานีโทรทัศน
นั้น คิดวานาจะประมาณ 8 โมงแลวคะ ฉันก็ทําตัวเหมือนปกติโดยไดแบงงานกันกับทุกคนในที่ทํางาน
เพื่อไปทําความสะอาดกัน เมื่อเขาไปขางในหองของผูอํานวยการที่ตัวเองรับผิดชอบอยู ก็ไดยนิ เสียง
ของผูหญิงซึ่งมาจากสวนที่อยูระหวางอาคารวา “มี B29 กําลังบินอยูดวยนะ” ฉันรูสึกเปนกังวลกับเสียง
ที่ไดยินนั้น และกําลังคิดวาจะลองไปดูที่หนาตาง แตทันใดนั้นดานนอกของหนาตางก็มีแสงสวางเกิด
ขึ้นมาอยางกะทันหัน มันคลายกับแสงที่เกิดขึ้นอยางฉับพลันตอนที่ฝนไมขีด ตางกันตรงที่มันเปนแสง
สวางวาบสีแดงที่มีความรุนแรงกวามาก ฉันไดเอามือทั้ง 2 ขางปดตากับหูอยางรวดเร็วแลวก็ยอตัวลง
ตรงนั้น ในเวลานั้น ถูกสอนใหทําแบบนั้นเมื่อมีระเบิดลงนะคะ ถ้ํากลางของความมืดมิด รูสึกวาเหมือน
ตกอยูในสภาพที่ไรแรงโนมถวง และเกิดความรูสึกแปลบอยางพิลึกทั่วทั้งรางกายที่อธิบายไมถูกวามัน
เปนความเจ็บปวดหรือมันคืออะไรกันแน ทําใหฉันคิดวา ฉันคงจะตองตายตรงนี้แลว ซึ่งในตอนนั้นก็
ยังไมรูตัว แตมารูตอนหลังวา ลมแรงที่เกิดจากการระเบิดไดนําเอาเศษกระจกที่แตกเปนผุยผงมาทิ่ม
แทงใบหนาและแขนซายของฉัน ทําใหรางกายของฉันเต็มไปดวยเลือดและที่แกมซายของฉัน แมตอนนี้ก็ยังมีเศษกระจกถูกฝงอยูคะ
เมื่ออยูนิ่งๆแบบนั้นอยูสักพักหนึ่ง ก็ไดยินเสียงของคนที่ดังมาจากทางเดินในอาคารอยางแผวเบา
ภายในหองมืดจนมองไมเห็นอะไรเลย ฉันพยายามที่จะออกจากที่นี่โดยอาศัยเสียงคนมุงหนาไปตาม
ทางเดินในอาคาร ก็ไดไปเจอเขากับหลังของผูชาย ฉันคิดวา หนีไปกับคนๆนี้สิ ฉันยังไมตายนี่นา จึงเดินตามหลังของเขาดวยการจับเข็มขัดที่เอวของเขาอยางแนน จนในที่สุดก็สามารถที่จะไปถึงบริเวณที่
ใกลกับทางออกได ที่ทางออกนั้น มีผูคนมารวมตัวกันอยูจํานวนมาก ทุกคนจึงชวยกันเปดประตูที่หนา
และออกไปขางนอกได บริเวณนั้นเปนความมืดระดับรุงอรุณ และมีสิ่งของตางๆที่ปลิวมากับลมแรงที่
เกิดจากแรงระเบิดตกลงมาจากทองฟาอยู ผูคนที่ออกมาจากสถานีโทรทัศนนนั้ ทุกคนมีใบหนาสีดาํz50

เสนผมก็ชี้ฟา เต็มไปดวยเลือด เสื้อผาก็ฉีกขาด ซึ่งอยูในสภาพที่ตางคนตางไมรูวาใครเปนใครจนกวา
จะไดฟงเสียงของคนๆนั้นกอน
พวกเราคิดวาที่โดนทิ้งระเบิดนั้นคงมีเปาหมายคือสถานีโทรทัศน ถึงโดนเลนงานอยางหนัก ดวยเหตุนี้ก็เลยจะไปที่หององคกรยอยแผนกรับสมาชิกของสถานีโทรทัศนที่อยูภายในอาคารของ
บริษัทผูผลิตหนังสือพิมพจีนที่อยูใกลๆกัน จึงออกไปดานนอกของพื้นที่กอสรางกับผูหญิง 2-3 คนที่อยู
ฝายงานธุรการ นั่นจึงเปนครั้งแรกที่ไดรูวาความเสียหายไมไดมีแตสถานีโทรทัศนเทานั้น อาคาร
บริเวณโดยรอบนั้นลมลงทั้งหมด มีเปลวไฟเกิดขึ้นทุกหนทุกแหง อีกทั้งยังมีเปลวไฟพุงออกมาอยาง
แรงจากทั้งหององคกรยอยที่อยูบนชั้น 5 และ 6 ของบริษัทผูผลิตหนังสือพิมพจีนและหนาตาง มันกําลัง
ลุกไหมอยู ดวยเหตุนี้พวกเราจึงตัดสินใจหนีไปอยูที่สวนชูเกอิเอนที่อยูใกลกับสถานีโทรทัศนกัน ถ้ํากลางที่เปลวไฟกําลังเขาประชิดตัว ถึงแมวาจะไดยินเสียงรองตะโกนที่ดังมาจากขางใตบานเรือนที่พังลง และเสียงของคนที่กําลังตามหาคนในครอบครัวอยู แตตัวฉันเองก็ตองหนีอยางสุดชีวิตดวย
เหมือนกัน จึงไมสามารถชวยอะไรได
ที่สวนชูเกอิเอนนั้น มีผูคนจํานวนมากที่อพยพมาอยู พวกเราไดเดินขามสะพานที่ทอดผานสระที่อยู
ภายในสวนไปโผลท่ตี ลิ่งของแมน้ําเคียวบาชิ แตจูๆตนไมในสวนก็ลุกไหมขึ้นมา เปลวไฟคอยๆเขามา
ใกลตลิ่งของแมน้ําที่พวกเราอยูอยางชาๆ จนในที่สดุ ตนสนสูงที่อยูแถวบริเวณแมน้ําก็เกิดมีเสียงดัง
เกิดขึ้นแลวไฟก็ลุกขึ้นมา พวกเราจึงกระโดดลงไปในแมน้ํา แชน้ําถึงหนาอกและรอดูสถานการณอยู
แตมาคราวนี้โอสึงะโจที่อยูฝงตรงขามก็เริ่มมีไฟลุกขึ้นมาบาง และเศษผงของไฟก็คอยๆรวงหลนลงมา
เรื่อยๆ พวกเราไมอาจทนความรอนของอัคคีภัยที่เขาประชิดทั้งจากฝงตรงขามกับขางหลังได จึงเขา ๆออก ๆแมน้ําจนกระทั่งถึงชวงเย็น
เนื่องจากมีคนจํานวนมากที่มุงหนาหนีมาทางตลิ่งของแมน้ํา จึงทําใหแถวนี้แทบจะไมมีที่นั่งกันเลยคะ อาจเปนเพราะวามีกองทัพตั้งอยูใกลๆ จึงเห็นทหารอยูพอสมควร แตเปนเพราะทุกคนสวมหมวกอยู
จึงมีเสนผมที่หลงเหลืออยูเปนรูปจานกลมๆเทานั้น นอกนั้นกลายเปนแผลไฟไหมทั่วทั้งรางกายและบิดตัวดิ้นอยางทุกขทรมานกันอยู สภาพของคุณแมบางคนที่อุมทารกอยูนั้นทอนบนของรางกายนั้นยับเยินคิดวาทารกนาจะตายไปแลวนะคะ
ไดยินเสียงของผูคนที่บาดเจ็บและเปนแผลไฟไหมที่รองวา “ขอน้ํา ขอน้ํา” อยางไมขาดสาย แตก็ได
ยินเสียงตะโกนวา “หามดื่มน้ํา” ดวยเหมือนกันคะ ไมรูวาทนแผลไฟไหมที่ตัวเองไดรับไมไหว ก็เลยตัดสินใจกระโดดลงไปในแมน้ําก็มีมากเชนกันคะ สวนใหญของคนที่กระโดดลงไปนั้น กลับไมขนึ้ มาจากน้ําอีกเลย และถูกกระแสน้ําพัดไหลไป จากตนน้ําก็มีคนไหลมาตามน้ําเรื่อยๆ ทําใหความกวางของ
แมน้ําเต็มไปดวยศพ ในระหวางที่พวกเราแชอยูในน้ํา ก็มีศพที่ไหลเขามาใกลๆ ฉันจึงใชมือดันกลับให
ไปทางน้ําที่กําลังไหลอยู ในตอนนั้นมันอยูในอารมณที่บาบิ่น จึงไมรูสึกถึงความนากลัวเลยคะ ฉันได
เห็นภาพทิวทัศนที่นา เวทนาสงสารมากยิ่งกวาภาพวาดในนรกดวยตาดวงนี้มาแลวคะอัคคีภัยที่รุนแรงทําใหเคลื่อนที่ไมได พวกเราจึงตองอยูที่ตลิ่งของแมน้ําของสวนชูเกอิเอนตลอดทั้ง51วัน ในชวงที่พระอาทิตยกําลังจะตกดิน ไดมีเรือบรรเทาทุกขลําเล็กเพื่อออกตามหาเจาหนาที่ของ
สถานีโทรทัศนผานมา ซึ่งเจาหนาที่ของสถานีจะตองไปอยูที่สถานที่ดูแลรักษาพยาบาลของสถานที่ฝกทหารตะวันออกที่ตั้งอยูที่ดานตะวันออกของแมน้ํา จึงนั่งเรือลําเล็กไปลงที่พื้นที่ที่เปนทรายที่อยูฝงตรง
ขาม แตเนื่องจากฉันรูสึกเปนหวงมารดาที่อยูที่บานคนเดียว จึงบอกไปวา อยากจะกลับบานโดยจะไม
ไปที่สถานที่ดูแลรักษาพยาบาล จากนั้น เพื่อนที่เปนเจาหนาที่ของสถานีไดเหนี่ยวรั้งอยางแรงโดยพูดวา“คิดจะกลับไปที่เมืองนะเรอะ อยาพูดอะไรบา ๆ นะ” เนื่องจากบานที่มิซาซะฮอนมาจินั้น อยูทาง
ตะวันตกของเมืองฮิโรชิมา ทําใหจะกลับไดก็ตองผานกลางเมืองที่กําลังลุกไหมอยูนั่นเอง เมื่อโดนทุก
คนหามเอาไว ทําใหฉันตองบอกวาจะไปกับพวกเขาดวยอยางไมคอ ยเต็มใจนัก แตก็ไดหาจังหวะเพื่อ
หลบหนีไปจากพวกเขาได ฉันยังไดยินเสียงของคนที่นาจะรูวาฉันหายไปกําลังตะโกนเรียกฉัน แตฉันก็
พูดไปวา “ขอโทษ” แลวก็ มุงหนาไปที่บานคนเดียวคะ
เสนทางสูบาน
ไดแยกทางกับเจาหนาที่ของสถานี ฉันก็ไดไปถึงสะพานโทกิวะที่ทอดผานแมน้ําเคียวบาชิ ซึ่งก็มี
ผูคนที่ไดรับบาดเจ็บทยอยขามผานมาจากทิศทางฮากุซิมะที่อยูทางตะวันตกของแมน้ํา แตไมมีคนที่มุง
หนาไปทิศทางตรงขามเลย ขณะนั้น ไดพบกับเจาหนาที่ทางรถไฟที่กําลังจะขามสะพานอยูคะ พวกเขา
บอกวาอยูระหวางทางที่จะไปสถานีโยโกงาวะ ฉันจึงไดขอรองเขาวา “ชวยพาไปดวยไดมั้ยคะ” แตกถ็ กูปฏิเสธกลับมาดวยเหตุผลที่วา “พวกเราเองก็ยังไมรูเลยวาจะไปไดหรือเปลา คงจะพาคุณไปดวยไมได
หรอก ไปทีส่ ถานที่ดูแลรักษาพยาบาลเถอะนะ” แตฉันก็ไมยอมแพโดยแอบสะกดลอยตามพวกเขาไป
อยางหางๆในระยะ 4-5 เมตร ในถ้ํากลางไฟที่กําลังลุกอยูเมื่อพวกเขาหันกลับมาดู ฉันก็หยุด แลวก็ไล
ตามพวกเขาตอ ทําแบบนี้ซ้ําแลวซ้ําอีกจนกระทั่ง พวกเขาเห็นวาฉันเดินตามมาตลอด สุดทายเขาจึงพูด
วา “งั้นก็เดินตามหลังเสนทางที่พวกเขาเดินผานก็แลวกัน” และเมื่อใดที่จะตองผานสถานที่ที่มีอันตรายเขาก็จะชวยสงสัญญาณใหรูดวยคะ
พวกเราไดหลบหลีกไฟและผานขางๆโรงพยาบาลการสื่อสารจนไปถึงสะพานมิซาซะได ซึ่งบน
สะพานนั้น มีคุณทหารที่ไดรับบาดเจ็บนั่งอยูทั้งสองขาง เปนสภาพที่แทบจะไมมีที่สําหรับเอาเทา
เหยียบไดเลยคะ อาจเปนทหารกองกําลังชุด 2 ที่อยูใกล ๆ นั้นก็ไดคะ ทุกคนสงเสียงรองครวญคราง
อยางทุกขทรมานอยู ในที่สุดฉันก็ขามสะพานโดยพยายามไมเหยียบคนเหลานั้นมาไดและไปถึงราง
รถไฟของรถไฟได จากนั้นฉันก็ไดเดินตามรางรถไฟจนไปถึงสถานีโยโกงาวะ ฉันไดแยกทางกับ
เจาหนาที่ทางรถไฟที่นี่ แตตอนที่จะแยกกันนั้น ฉันยังจดจําคําพูดของพวกเขาที่พูดเอาไววา “ขอใหกลับอยางระมัดระวังตัวดวยนะ” เปนอยางดีเลยคะzzการไดพบกันอีกครั้งกับมารดา
เมื่อเหลือฉันคนเดียว จึงเดินมุงหนาไปที่บานที่มิซาซะ แมวาบริเวณโดยรอบนั้นจะมืดสนิท52หมดแลว แต 2 ขางทางก็ยังมีไฟที่ลุกไหมอยู ซึ่งที่ที่มีไฟกําลังลุกไหมอยางหนัก ก็ตองวิ่งผานไปอยาง
รวดเร็ว บานของฉันนั้นตองไปจากโยโกงาวะและผานมิซาซะและบานจะหันหนาไปทางถนน ที่ทะลุ
ผานไปทางทิศเหนือได จนในที่สุดก็ถึงบาน แตตอนนั้นบานไดถูกไหมไปจนหมดสิ้นแลว แตก็
สามารถมองเห็นมารดาที่กําลังยืนอยูบนถนนที่ใกล ๆ นัน้ ๆ ได ฉันรูสกึ ดีใจที่ยังมีชีวิตอยู จนเขาไปกอดมารดาและเราก็รองไหดวยกัน
ตอนที่ระเบิดปรมาณูโดนทิ้งนั้น มารดากําลังนั่งอยูหนาโตะกระจกบนชั้น 2 ของบาน หองที่อยูชั้น2 นั้นไดถลมพังลงมาดานในแตที่ที่มารดาอยูนั้นเนื่องจากเปนมุมของหองเลยทําใหไมตกลงไปนะคะบันไดก็ใชการไมได แตมีคนเอาบันไดลิงมาพาดใหจากขางนอก ทําใหลงมาขางลางไดนะคะ
ในชวงเชาบานก็ยังอยูในสภาพที่ถลมพังลงมาเทานั้น แตไฟก็คอยๆเขามาใกลจนกระทั่ง ชวงบาย
จึงเกิดเปนไฟลุกไหมขึ้นมานะคะ มารดาคิดวากอนที่บานจะถูกไหมจนหมด อยางนอยก็อยากจะเอาที่
นอนออกไปดวยใหได จึงโยนออกไปขางนอก แตผูอพยพหนีภัยก็ดันเก็บแลวก็ฉีกเอาไปดวยนะคะ อีกทั้ง ไดขุดสวนของบานเหมือนหลุมหลบภัยเพื่อฝงชุดเสื้อผากับสิ่งของมีคาเอาไว แตพอไฟมาถึงบริเวณ
นั้นก็ถูกไฟไหมจนหมดดวย มารดาไดใชถังน้ําไปตักน้ําในลําธารที่อยูดานหนาของบานเพื่อมาดับไฟ
ตั้งหลายครั้ง และก็รีบขุดสิ่งของที่ฝงไวขึ้นมา แตของที่อยูขางในนั้นสวนใหญถูกไหมจนหมดเลยคะ
ถึงแมวาเพื่อนบานจะคะยั้นคะยอใหมาราดาหนีไปที่มิตากิแตก็รูสึกเปนหวงฉันกับพี่สาว ดังนั้นใน
ระหวางที่บานกําลังไหมอยู จึงอพยพไปอยูในสวนที่อยูตรงขามโดยมีถนนคั่นอยู เพื่อรอการกลับมา
ของลูกสาว
ในคืนนั้นพวกเราแมกับลูกก็ไดนอนในที่โลงแจงอยูภายในสวนนั้น ที่ถนนหนาบานก็มีทั้งคนที่
อพยพเขามากับผูคนที่เดินทางไปชวยเหลือคนอื่นที่สัญจรไปมาตลอดทั้งคืน ฉันไดแตมองดูพวกเขาไป
ก็คิดไปดวยวาจากนี้ไปจะเกิดอะไรขึ้นบางนะดวยใจที่เลื่อนลอย ชวงเวลากลางดึก ไดรับขาวปนจาก
หนวยกูภัยมากินกับมารดา จากนั้นก็ไมคอยแนใจวาเขานอนหรือเปลา จนกระทั่งถึงรุงเชา
การคนหาพี่สาว
ในวันที่ 7 คลื่นมนุษยก็ยงั มีมาอยางไมขาดสาย พี่เอมิโกะก็ยังไมกลับมา มารดารูสึกเปนหวงพี่สาว
จึงพูดออกมาวา “เกิดอะไรขึ้นนะ หรือวาจะตายไปแลวนะ?” แลวก็รองไหออกมา ฉันไมอาจทนดู
มารดาที่เปนแบบนี้ได วันถัดไปในวันที่ 8 ฉันกับเพื่อนของพี่สาวที่อาศัยอยูใกลบานไดออกเดินทาง
เพื่อไปตามหาพี่สาวดวยกัน และฉันก็ไดเห็นนรกที่นั่นอีกครั้งหนึ่งคะ
พี่สาวทํางานที่ชุมสายโทรศัพทกลางฮิโรชิมา ที่ซโิ มะนะกันโจ(ปจจุบันคือเขตนะกะ ฟุกุโระมาจิ)ฉันตองผานจากโยโกงาวะจนถึงโทกะอิจิมาจิ(ปจจุบันคือเขตนะกะโทกะอิจิมาจิ บล็อกที่ 1)และเดิน
เลียบทางรถไฟไป ถึงแมวาจะยังไมมีการจัดระเบียบรองรอยที่ถูกไฟไหม แตถาเปนเสนทางที่กวาง
เหมือนกับที่รถไฟจะผานไปไดละก็ สามารถที่จะผานไปไดอยางหวุดหวิด ในเมืองนั้นเออลนไปดวย
ซากศพ ถาไมระวังใหดีก็เกือบจะเหยียบไดเลยละคะ ในดานของเทระมาจิ(ปจจุบันคือเขตนะกะ)นั้น มีz53

มาที่บวมโตเปนรูปกลมลมตายอยู 1 ตัว ที่แถว ๆโทกะอิจิมาจินั้น มีคนที่ยืนอยูโดยไมขยับโดยที่แบมือ
ทั้งคูออก รางกายก็ไหมเกรียมจนดํา เมื่อมองดูดวยความรูสึกที่แปลกอยู ก็พบวาคนๆนั้น เสียชีวิตใน
ขณะที่ยืนอยูนะคะ ถังน้ําสําหรับปองกันไฟไหมที่มีอยูตามที่ตาง ๆ นั้น มีคนจํานวนมากไดเอาหัวมุด
เขาไปและทับซอนกันตายอยูดวยคะ ที่ขอบของถนนนั้นถูกกลบดวยศพ ซึง่ ในนั้น บางคนก็ยังมีลม
หายใจและสงเสียงรองครวญคราง บางคนก็รองขอ “น้ํา น้ํา” แตคนที่สบายดีไมมีเลยสักคนคะเสื้อผา
ของทุกคนถูกไหม รางกายก็ถูกไหมจนเปนแผล บวม ซึ่งมีลักษณะที่คลายกับตุกตาที่มีสีดําสนิทนะคะ
ถึงแมวาพี่สาวจะอยูในนี้ก็คงไมมีทางหาเจอไดจากสภาพแบบนี้หรอกคะ พวกเราถกขาขามศพไป
เรื่อยๆจนสามารถที่จะขามสะพานไอโออิไปถึงคามิยะโจ(ปจจุบันคือเขตนะกะ)ไดแลว แตก็ไม
สามารถที่จะเดินหนาตอไปไดอีกแลว พวกเราจึงยอนกลับไปที่มิซาซะ เพราะคิดวาในสภาพการณแบบ
นี้พี่สาวคงไมมีชีวิตรอดแลวนะคะ
แต 1 สัปดาหหลังโดนทิ้งระเบิด พี่สาวกลับมาเองนะคะ พี่สาวไดรับบาดเจ็บอยางหนักที่
ชุมสายโทรศัพท แตก็ไดหนีไปที่ภูเขาฮิจิ จากนั้นก็ถูกขนยายไปที่อําเภออะซะคัยไทจิโจ(ปจจุบันคือคัยตะโจ)และถูกกักตัวอยูที่สถานที่ดูแลรักษาพยาบาล และไดใชชีวิตอยูที่นั่นประมาณ 1 สัปดาห
จนกระทั่งไดยินวาจะมีรถบรรทุกที่ออกไปชวยเหลือในเมืองฮิโรชิมา พี่สาวก็เลยขอติดรถไปดวยนะคะ
แตในตอนแรกก็ถกู ปฏิเสธวา จะใหผูที่ไดรับบาดเจ็บสาหัสนั่งไปดวยไมได แตก็ดวยจิตใจที่มุงมั่นที่
อยากจะกลับใหไดจึงหาจังหวะแอบกระโดดเขาไปดานหลังของรถบรรทุก จนสุดทาย พวกเขาก็ยอม
มาสงที่โทกะอิจิมาจิใหนะคะ พี่สาวที่คอยๆเดินกลับมาจากโทกะอิจินั้น เสื้อผาก็ขาดรุงริ่ง ทั้งรางกายก็
เต็มไปดวยเลือด รองเทาทั้ง 2 ขางก็เปนคนละชนิดกัน อยูในสภาพที่หากคนที่ไมรูอะไรมากอนไดเห็น
ละก็ ตองคิดวาคน ๆ นี้ไมปกติอยางแนนอนเลยคะ เนื่องจากบานของเรานั้น ถูกไหมไปหมดแลว จึงให
พี่สาวไปนอนพักที่มมุ บานของเพื่อนของมารดา แตพี่สาวกลับหลับสนิท ไดไปอยูบนรอยตอระหวางความเปนความตายมาแลว
การดูแลพี่สาวที่ปวยอยูบนรางกายของพี่สาวนั้นมีเศษกระจกเสียบอยูทั่วทั้งหลัง เนื้อที่แขนก็ถูกควานออกมาซึ่งคลายกับ
ลูกทับทิมทีฉ่ ีกขาดนะคะ ฉันตองใชเข็มเขี่ยเอาเศษกระจกออกจากหลังของพี่สาวทุกวัน แตที่บาดแผล
นั้น ก็มีหนอนเกิดขึ้นมาดวยคะ ลูกสาวที่พี่สาวขอไปนอนดวยนั้น ก็ไดเสียชีวิตจากการโดนระเบิด ทําใหพวกเราเริ่มไมสบายใจที่ไปรบกวนบานเขา จึงตัดสินใจที่จะกลับไปที่บานของตัวเองที่ถูกไฟไหมพอดีพี่ชายคนโตมาและชวยไปรวบรวมไมที่ถูกไหม มาสรางกระทอมที่พอจะหลบฝนและน้ําคางให
พวกเราจึงยายไปที่นั่นและดูแลพี่สาวกันตอ พี่สาวซึ่งตองนอนอยูกับที่ไมสามารถลุกไปไหนไดนั้นจึง
ไมสามารถไปที่สถานที่ดูแลรักษาพยาบาลได ทําไดแคขอแบงยาทามาจากคนอื่นเล็กนอยเทานั้น จึงไม
มีโอกาสที่จะไดรับการรักษาที่สมบูรณไดเลย เสนผมก็หลุดรวงจนหมด อวกออกมาเปนเลือด จนมีอยู
หลายครั้งที่คิดวา คงจะไมรอดแลวดวยคะ มารดาจะไปที่ภูเขาทุกวันเพื่อไปเก็บใบคาวทองกลับมา โดยz54

จะนําเอาใบที่ยังเขียวอยูตมใหฉันกับพี่สาวดื่มแทนน้ํา ชาที่ทํามาจากใบคาวทองสีเขียวนั้น มีกลิ่นที่
เหม็นมาก แตมารดาบอกวา มันเปนยาที่ชวยขับพิษออกจากรางกายได ก็ไมรูวามันใชไดผลหรือ
อยางไร ถึงแมวาพี่สาวก็ยังไมสามารถลุกขึ้นยืนไดถึง 3 เดือนแตหลังจากนั้น พี่สาวกลับดีขึ้นและ
สามารถที่จะกลับไปทํางานไดอีกครั้งหนึ่งดวยคะ แตกวาเสนผมที่หลุดรวงไปจะขึ้นครบ ก็ตองใช
ผาพันคอกับหมวกปดบังเอาไวนะคะ บนรางกายก็มีแผลเปนจากบาดแผลหลงเหลืออยู ทําใหไม
สามารถสวมใสเสื้อที่ไมมีแขนเสื้อไดเลยคะ แมกระทั่งตอนนี้ แขนที่ถูกควานก็ยังบุมอยูเลยคะ
การดําเนินชีวิตหลังสงคราม
การสิ้นสุดสงครามนั้นรูจากคนอื่นคะ ในตอนแรกตอนที่ไดยินวาสิ้นสุดสงครามแลวนั้น กลับไม
รูสึกอะไรเลยคะ จากการที่ถูกสอนมาตั้งแตยังเด็ก จนทําใหเชื่ออยางสนิทใจวาญี่ปุนจะไมมีวันแพอยาง
เด็ดขาด และถึงแมวาจะทํางานอยูที่สถานีโทรทัศนแตก็เคยไดรับฟงแตเฉพาะเรื่องที่ญี่ปุนชนะเทานั้น
ยังไมเคยไดยินเรื่องที่เกี่ยวกับญี่ปุนแพมากอนเลยคะ แตตอนที่ไดฟงเรื่องที่มีระเบิดแบบเดียวกันตกที่
นางาซากินั้น ทําใหคิดวา ถาจะตองโดนทิ้งระเบิดแบบนี้อีกหลายครั้ง สงครามนาจะจบลงซะดีกวา
สําหรับสถานีโทรทัศนนนั้ เนื่องจากอาคารที่คามินะงะเละโจใชการไมไดแลว จึงตองยายไปที่
บริษัทอุตสาหกรรมโตโยที่อําเภออะซะฟุจูโจแทนคะ ฉันจะตองดูแลทั้งพี่สาวและตองเดินทางไปที่
บริษัทอุตสาหกรรมโตโยที่อยูหางไกลดวยรถไฟ ซึง่ ขณะนั้นเปนชวงที่กองทัพสัมพันธมิตรที่สงมายึด
ครองญี่ปุนหลังสงครามโลกครั้งที่สองเพิ่งจะมาถึงไดไมนาน และเกิดขาวลือวาผูหญิงอาจถูกรังแก ฉันจึงลาออกจากงานที่สถานีโทรทัศน หลังจากนั้นไดทํางานกับบริษัทที่อยูใกลกันนั้นอีกประมาณ 1 ปจากนั้นก็ไดอาจารยผูมีพระคุณแนะนําใหไปทํางานที่บริษัทอื่นอีกสักระยะหนึ่งและหลังจากนั้นฉันก็ไดแตงงานคะ
ในวันที่ 6 กับวันที่ 8 ฉันไดเดินอยูในเมืองฮิโรชิมา แตก็ไมเคยปวยเปนโรคอะไรที่ใหญโตที่เกิด
จากการไดรับสารกัมมันตภาพรังสีเลยคะ วากันวาอาการของโรคแบบนั้นไมรูวาจะเกิดขึ้นมาเมื่อไหร
แตฉันก็ไมเคยพูดถึงความกังวลที่มีตอโรคออกมาเลยคะ ถาปวยเมื่อไหรก็คอยวาไปตามนั้นจะดีกวาคะ
แทนที่จะมาสนใจเรื่องพวกนี้ ฉันกลับคิดอยูตลอดเวลาวา จากนี้ไปควรจะทําอยางไรดีมากกวาzความปรารถนาในสันติภาพ
กอนหนานี้ฉันไมคอยอยากจะพูดถึงตอนที่โดนระเบิดสักเทาไหรนัก ฉันไดไปไหวที่แผนหินหนา
หลุมฝงศพทุกๆป แตก็ไมเคยไปที่สวนชูเกอิเอนที่เคยอพยพไปในวันที่ 6 สิงหาคมอีกเลยคะ สวนชูเก
อิเอนในปจจุบันนั้นกลายเปนสวนขนาดใหญที่สวยงามแลว แตเมื่อเห็นสะพานกลมๆทีท่ อดขามสระ
แลวมันจะทําใหนึกถึงวันนั้นขึ้นมาอีก จึงไมอยากไปนะคะ เมื่อนึกถึงทีไรก็ทําใหน้ําตามันเออลน
ออกมาจนพูดอะไรไมออกเลยนะคะ
ผูที่เคยผานประสบการณของระเบิดปรมาณูมาสวนใหญไดเสียชีวิตลงไปแลว ทําใหคนที่จะเลาz55

เรื่องนี้ไดจึงเหลือนอยลงไปทุกที ฉันเองก็มีอายุมากขึ้นเรื่อยๆแลว การไดพดู ถึงภาพของนรกทั้งเปนที่
ยังอยูในความทรงจําอยางชัดเจนจนกระทั่งตอนนี้ เปนการไดถายทอดใหกับคนหนุมสาวไดรูวาอาวุธ
นิวเคลียรไมควรที่จะถูกนํามาใชอีกเปนครั้งที่ 2 อยางจริงจังไดนะคะ หลานที่อยูชั้นประถมก็เริ่มให
ความสนใจกับสงครามและสันติภาพมากขึ้น และเริ่มที่จะถามวา “คุณยายเคยโดนระเบิดปรมาณูดวยเหรอ” ฉันวิงวอนอยางหนักแนนอยูเสมอวา ขอใหมีโลกที่ไมตองมีใครเลยที่ตองมาเจอกับความทุกข
ทรมานแบบนี้อีก

56

ชื่อเรื่อง

โครงการสนับสนุนการเขียนบทความ รวมบันทึกประสพการณจากผูที่ถูกระเบิดปรมาณูครั้งที่พิมพพิมพครั้งที่สองวันที่พิมพออกจําหนาย

วันที่ 31 มีนาคม ค.ศ. 2013ผูเรียบเรียงมูลนิธิ ศูนยวัฒนธรรมสันติภาพประจําจังหวัดฮิโรชิมาผูจัดพิมพกระทรวงแรงงานสาธารณะสุขและสวัสดิการ
1-2-2 คาซึมิกะเซกิ
03（5253）1111ชิโยดะ คุ โตเกียว