BRONISŁAW I JÓZEF PIŁSUDSCY. PIÓREM I KARABINEM KU NIEPODLEGŁOŚCI
THE PIŁSUDSKI BROTHERS: BRONISŁAW AND JÓZEF WITH PEN AND RIFLE TOWARDS INDEPENDENCE

MUZEUM MIEJSKIE W ŻORACH | UL. MUZEALNA 1/2 | TEL. 32 43 43 714
www. muzeum.zory.pl

BRONISŁAW I JÓZEF PIŁSUDSCYPIÓREM I KARABINEM KU NIEPODLEGŁOŚCI
projekt wystawienniczo-naukowy

THE PIŁSUDSKI BROTHERS:B R O N I S Ł AW A N D J Ó Z E F
WITH PEN AND RIFLE TOWARDS INDEPENDENCE
exhibition and scientific project2 0 2 0

BRONISŁAW I JÓZEF PIŁSUDSCYPIÓREM I KARABINEM KU NIEPODLEGŁOŚCI
projekt wystawienniczo-naukowy

THE PIŁSUDSKI BROTHERS:B R O N I S Ł AW A N D J Ó Z E F
WITH PEN AND RIFLE TOWARDS INDEPENDENCE
exhibition and scientific project

opracowanie
Katarzyna PodymaŻory 2020

TABLE OF CONTENTSABOUT THE PROJECT | 5
THE CHARACTER OF THE PROJECT | 6
PROJECT AIM | 8
TARGET AUDIENCE | 10
ELEMENTS OF THE PROJECT | 12
1. ETHNOGRAPHIC EXHIBITION | 12
2. PUBLICATION ACCOMPANYING THE EXHIBITION | 14
3. PROJECT ACTIVITIES | 16
PROJECT MANAGEMENT | 22
QUALIFICATIONS AND COMPETENCE OF THE PROJECT TEAM | 22
SCHEDULE OF PROJECT ACTIONS | 30

PROJECT SUMMARY / REPORT | 39
EXHIBITION | 40
PUBLICATION | 60
PROJECT ACTIVITIES ASSOCIATED WITH THE EXHIBITION | 70
MEDIA COVERAGE (PRESS) | 94
Graphic projects | 131

PROJECT EVALUATION | 136

S pis treściO PROJEKCIE | 5
CHARAKTER PROJEKTU | 7
CEL PROJEKTU | 9
ODBIORCA PROJEKTU | 11
ELEMENTY PROJEKTU | 13
1. WYSTAWA ETNOGRAFICZNA | 13
2. WYDAWNICTWO TOWARZYSZĄCE WYSTAWIE | 15
3. DZIAŁANIA PROJEKTOWE | 17ZARZĄDZANIE PROJEKTEM | 23
KWALIFIKACJE I KOMPETENCJE ZESPOŁU PROJEKTOWEGO | 23
HARMONOGRAM DZIAŁAŃ PROJEKTOWYCH | 31

PODSUMOWANIE PROJEKTU / RELACJA | 39
WYSTAWA | 41
WYDAWNICTWO | 61DZIAŁANIA PROJEKTOWE TOWARZYSZĄCE WYSTAWIE | 71
Informacja w mediach | 94
Projekty graficzne | 131

EWALUACJA PROJEKTU | 136

O PROJEKCIEABOUT THE PROJECT

THE CHARACTER OF THE PROJECT
The project “The Piłsudski Brothers: Bronisław and Józef. With pen and rifle towards independence” is both exhibitory and scientific in its character. It encompasses a series of interdisciplinary activities aimed at portraying Polish and Japanese relations in the broadest and mostscientific perspective, using the example of the work of Bronisław Piłsudski among the Ainu
community in Hokkaido.
Bearing in mind that Józef Piłsudski is widely known in Poland, the project is focused on the elder and lesser-known brother, Bronisław. He is depicted in the context of his pro-independence
efforts and through the presentation of the Ainu culture, of which he was one of the leading
researchers.
The project strongly accentuates his biography and explores its romantic and dramatic aspects. It
tells the story of a man – not just an independence activist sentenced to 15 years of penal servitude in exile on the island of Sakhalin, but above all a scientist and researcher of the indigenous
peoples of the Far East.
The project revolves around the exhibition, which is its central element and, at the same time, inspiration for animation activities. Its organization was combined with the intensified acquisitionof exhibits. As a result, the exhibition is going to display the largest collection of more than 100
objects and artifacts of the Ainu culture in Poland.
An important part of the project is the publication of the scientific and educational catalog
accompanying the exhibition, which presents the Ainu collection along with a description of its
historical and cultural background. Thus, it provides a compendium of knowledge in the field of
the project.

6

CHARAKTER PROJEKTU
Projekt „Bronisław i Józef Piłsudscy. Piórem i karabinem ku niepodległości” ma charakter wystawienniczo-edukacyjny. W jego zakres wchodzi szereg działań interdyscyplinarnych, mających na celu pokazanie w jak najszerszej i jak najbardziej naukowej perspektywie relacji polsko-japońskich na przykładzie działalności Bronisława Piłsudskiego wśród społeczności Ajnów
zamieszkującej Hokkaido.
Uwzględniając fakt, że w Polsce postać Józefa Piłsudskiego jest powszechnie znana, realizowany projekt koncentruje się na starszym z braci, mniej znanym w Polsce Bronisławie. Zostanie on
pokazany w kontekście działalności niepodległościowej oraz poprzez prezentację kultury Ajnów,
której był jednym z czołowych badaczy.
Projekt bardzo silnie akcentuje element biograficzny, w pełni wykorzystując jego romantyczno-dramatyczny aspekt. Staje się on kanwą opowieści nie tylko o losach człowieka – działacza
niepodległościowego, skazanego na 15 lat katorgi, zesłańca na Sachalin, ale przede wszystkim
naukowca i badacza autochtonicznych ludów Dalekiego Wschodu.
Projekt zbudowany został wokół wystawy, która jest jego głównym elementem i jednocześnie
źródłem wszystkich działań animacyjnych. Proces jej organizacji połączono z intensyfikacją działań w zakresie pozyskania obiektów przeznaczonych do prezentacji. W efekcie, na wystawie eksponowana będzie największa w Polsce, licząca ponad 100 obiektów kolekcja przedmiotów i artefaktów opisujących kulturę Ajnów.
Ważnym aspektem projektu jest wydawnictwo katalogowe towarzyszące wystawie
o charakterze naukowo-popularyzatorskim, które uwzględnia zarówno prezentację kolekcji ajnuskiej, ale również opis tła historyczno-kulturowego. Daje tym samym kompendium wiedzy w zakresie prezentowanym projektem.

7

PROJECT AIM
The project is carried out in connection with the celebration of the 100th anniversary of Poland regaining its independence and the 100th anniversary of establishing diplomatic contacts between
Poland and Japan. It aims at:–	popularizing Bronisław Piłsudski in the context of his research and scientific achievements
as well as his efforts in the preservation of knowledge of the Ainu culture,–	presenting the Ainu culture, past and present, as well as the social changes that took placeover a period of 100 years,–	portraying the Ainu culture alongside the Japanese lifestyle, explaining differences and thesignificance of cultural diversity,–	emphasizing the importance and meaning of establishing official relations between Poland and Japan in the political arena of the 1920s,–	showing Poland’s struggle for independence using as an example the life stories of thePiłsudski brothers, both of whom contributed to that in their own ways.
The project is meant to draw attention to the world’s ethnic heterogeneity and show advantagesof cultural diversity. It is also supposed to increase the audience’s awareness of the problem of
the extinction of cultures and the need for nurturing cultural legacy which is the cornerstone of
the identity of contemporary nations. By means of exhibition activities the project touches oncomplicated anthropological issues and, using the example of the Ainu people, it reveals a difficult path to recovering cultural roots and assimilating the minority culture into the lifestyle ofcontemporary Japan.

8

CEL PROJEKTU
Projekt realizowany jest w związku z obchodami 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości oraz 100. rocznicy nawiązania kontaktów dyplomatycznych pomiędzy Polską i Japonią. Jegozadaniem jest:–	spopularyzować postać Bronisława Piłsudskiego w kontekście jego badań i osiągnięć naukowych oraz zasług w zakresie zachowania wiedzy o kulturze społeczności Ajnów,–	zaprezentować kulturę Ajnów z uwzględnieniem aspektu tradycji i współczesności orazzmian społecznych, jakie zaszły w okresie 100 lat,–	ukazać kulturę Ajnów na tle kultury Japonii, tłumacząc różnice i znaczenie różnorodności
kulturowej,–	podkreślić znaczenie i wagę skutków nawiązania oficjalnych kontaktów pomiędzy Polską
i Japonią na tle polityki lat 20. XX wieku,–	przedstawić skomplikowaną drogę do odzyskania przez Polskę niepodległości na przykładzie
historii braci Piłsudskich, z których każdy w odmienny sposób zasłużył się w tym procesie.
Projekt ma zwrócić uwagę na zróżnicowanie etniczne świata i pokazać pozytywne aspekty różnorodności kulturowej. Ma jednocześnie uwrażliwić odbiorców na problem zaniku kultur
i konieczność dbania o spuściznę kulturową, jako podstawę tożsamości współczesnych narodów.
Poprzez działania natury wystawienniczej projekt dotyka trudnych kwestii antropologicznych i na
przykładzie ludu Ajnów pokazuje trudną drogę odtwarzania korzeni kulturowych, a jednocześnie
wpisanie kultury mniejszościowej w ramy współczesnej Japonii.

9

TARGET AUDIENCE
The project was developed to cater to audiences of all ages and interests. Its topics differ in difficulty and methods of presentation.
Direct audience/ participants
The structure of the program was based on the assumption that education will target two groupsof direct audience:
1) school-age children and youth,2) adults.
The first target group is viewed as a collective recipient (school groups), while the second as anindividual one.
Classes and meetings will take place in two spaces: at the museum and in the town. It is estimated that the museum program will attract about 3,000 participants. The data was estimatedbased on past experience and museum statistics. The lower limit of estimates is given.
However, the planned promotional activities among local communities may increase the statistics.
Examples of such activities include cooperation with the Education Department of the Żory Municipal Council and associations in Żory. Promotional and educational efforts made in town and in
the local media are also expected to have an effect on the final statistics.
The description of the target audience includes, among others: exhibition visitors, children andyouth attending museum classes, participants of classes and workshops organized at the museum by the Żory Regional Center, businessmen and entrepreneurs – clients of the Katowice Special
Economic Zone, the Subzone of Jastrzębie and Żory, visitors of previews and exhibitions organizedat the StrefArt Gallery located in the same building, clients of Bank Spółdzielczy, which is locatedin the immediate vicinity of the museum, customers of nearby construction retail and service
outlets, visitors to the nearby municipal park, the audience of the annual photography festival“Plener” (its individual events are organized in the museum rooms), the congregation of SS Philipand Jakub church and participants of photographic techniques workshops organized by the Art
Foundation.

10

ODBIORCA PROJEKTU
Projekt został opracowany z uwzględnieniem odbiorcy w różnym wieku i z różnymi zainteresowaniami. Oferta projektowa została zbudowana z uwzględnieniem zróżnicowania stopnia trudności
tematyki oraz sposobu i metod prezentacji.
Odbiorca bezpośredni / uczestnik
Konstrukcja programu oparta została o założenie, że edukacja programowa dedykowana będzie
dwóm docelowym, bezpośrednim grupom odbiorców:
1) dzieciom i młodzieży szkolnej,
2) dorosłym.
Pierwsza grupa docelowa traktowana jest jako odbiorca zbiorowy – grupy szkolne, druga jako odbiorca indywidualny.
Zajęcia i spotkania odbywać się będą w dwóch przestrzeniach: muzealnej i miejskiej. Szacuje się,że z oferty programowej w przestrzeni muzealnej skorzysta około 3 000 uczestników. Dane zostały oszacowane na podstawie dotychczasowych doświadczeń i statystyk muzealnych. Podanodolną granicę szacunków.
Wzięto jednak pod uwagę działania aktywizujące lokalne społeczności, które planowaną statystykę mogą podwyższyć.
Przykładami takich działań mogą być współpraca z Wydziałem Edukacji Urzędu Miasta Żory orazżorskimi stowarzyszeniami. Przewiduje się również, że wpływ na zmianę końcowej statystykibędą miały działania promocyjno-informacyjne realizowane na terenie miasta oraz za pomocą
mediów lokalnych.
Opis grup odbiorców docelowych uwzględnia między innymi: zwiedzających ekspozycję, dzieci
i młodzież biorąca udział w lekcjach muzealnych, uczestników zajęć i warsztatów organizowanych w siedzibie muzeum przez Żorskie Centrum Regionalne, biznesmenów i przedsiębiorców –klientów Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Podstrefy Jastrzębsko-Żorskiej, uczestników
wernisaży i zwiedzających wystawy organizowane cyklicznie w znajdującej się w tym samym budynku Galerii StrefArt, klientów Banku Spółdzielczego, którego siedziba mieści się w bezpośrednim sąsiedztwie muzeum, klientów pobliskich sklepów i punktów usługowych branży budowlanej,użytkowników pobliskiego parku miejskiego, publiczność dorocznego żorskiego Festiwalu Fotografii „Plener”, którego poszczególne wydarzenia organizowane są salach udostępnianych przez
muzeum, wiernych pobliskiego kościoła pw. Świętych Filipa i Jakuba, uczestników warsztatów
fotograficznych technik szlachetnych organizowanych przez Fundację Sztuka.

11

ELEMENTS OF THE PROJECT

1. ETHNOGRAPHIC EXHIBITION
	“The world of the Ainu.
From Bronisław Piłsudski to Shigeru Kayano”
The ethnographic exhibition “The world of the Ainu. From Bronisław Piłsudski to Shigeru Kayano”
portrays everyday life and Ainu culture in the process of change. The starting point is the turnof the 19th and 20th centuries when Bronisław Piłsudski conducted his research. The aim of theexhibition is to show Ainu tradition and culture with special attention to its social and historicalaspects, and to promote and spread knowledge about it as well as to popularize the characterof Bronisław Piłsudski, his pro-independence efforts and research achievements.The exhibitionshows the process of changes in the Ainu culture over the last 150 years, starting from the Meiji
era up to the first decades of the 21st century.
The exhibition is concluded by the presentation of Shigeru Kayano, Ainu social activist and politician. Through his efforts the Ainu people began to be considered an ethnic minority in Japanand their culture gained recognition. Shigeru Kayano’s activity is viewed as a turning point in thehistory which triggered the renaissance of Ainu culture.
The exhibition will be presented in the gallery of temporary museum exhibitions, in five rooms
and in a corridor (total floor area of 100 m²).
Arrangement of the exhibition:a)	the corridor: information about the Ainu, Bronisław Piłsudski and Shigeru Kayano;	opposite the entrance: a model of the traditional Ainu homestead will be set up; the scene
will present the making of an offering and production of a mat. The narration will continue
in two adjacent rooms;b)	the room to the left of the model: the scene will include references to the natural environment of the Ainu and the forests of Hokkaido; the scene of the making of an offering will
be displayed as part of a diorama; it will serve as a pretext for the discussion of sacrificial
customs and presentation of prayer/ sacrificial sticks called inaw;c)	the room to the right of the model; the scene will show traditional women’s activities,
including the manufacture of fabrics and mats;d)	another room in the enfilade: the scene will display the traditional interior of the Ainu house and its equipment;

12

ELEMENTY PROJEKTU

1. WYSTAWA ETNOGRAFICZNA	„Świat Ajnów.
Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano”
Wystawa etnograficzna „Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano” przedstawia życie codzienne i kulturę Ajnów w procesie zachodzących przemian. Punktem wyjścia jest
przełom XIX i XX w., kiedy to B. Piłsudski prowadził wśród nich badania. Celem wystawy jest
pokazanie tradycji i kultury Ajnów ze zwróceniem szczególnej uwagi na społeczne i historyczne
aspekty, a ponadto promocja i rozpowszechnienie wiedzy na ich temat, spopularyzowanie postaci
B. Piłsudskiego, jego działalności niepodległościowej oraz osiągnięć badawczych. Wystawa pokazuje proces zmian zachodzących w kulturze Ajnów na przestrzeni ostatnich 150 lat, począwszy od
epoki Meiji aż po pierwsze dekady XXI wieku.
Ekspozycja uwzględnia jako element zamykający rozważania – postać Shigeru Kayano, ajnuskiego
działacza społecznego i polityka. Dzięki jego działalności Ajnowie zostali uznani za mniejszość etniczną w Japonii, a ich kultura nobilitowana. Jego działalność traktowana jest jako punkt zwrotny
w historii, której bezpośrednim efektem jest renesans kultury ajnuskiej.
Wystawa prezentowana będzie w muzealnej galerii wystaw czasowych, w pięciu salach i korytarzu (łączna powierzchnia 100 m²).
Rozkład treści uwzględnia podział pomieszczeń:a)	korytarz; informacje na temat Ajnów, B. Piłsudskiego i S. Kayano;	na wprost wejścia zostanie ustawiona makieta tradycyjnej zagrody Ajnów; prezentacja
scenograficzna uwzględnia dwie scenki: składania ofiary i wyrobu maty, których narracja
znajdzie kontynuację w dwóch sąsiadujących salach;b)	sala na lewo od makiety; scenografia będzie odwoływała się do naturalnego środowiska
Ajnów, nawiązywała do lasów Hokkaido; w ramach dioramy eksponowana będzie scena
składania ofiary, będzie ona pretekstem do omówienia zwyczajów ofiarnych i zaprezentowania kijów modlitewnych/ofiarnych inaw;c)	sala na prawo od makiety; scenografia prezentować będzie tradycyjne zajęcia kobiet,
w tym między innymi wyrób tkanin i mat;d)	kolejna sala w układzie amfiladowym; scenografia ukaże tradycyjne wnętrze domu ajnuskiego oraz jego wyposażenie;

13e)	the last room in the enfilade: the oldest objects from the Ainu collection and contemporary
artistic products will be presented in the classic exhibition.

2. PUBLICATION ACCOMPANYING THE EXHIBITION
An important element complementing information conveyed in the exhibition will be a catalog
publication in Polish, Japanese and English. The catalog will consist of two parts:af) a popular science part presenting basic knowledge in the form of articlesb)	and an illustrative (catalog) part showing the Ainu collection put together by the Municipal
Museum in Żory.
Part a): “theoretical”
1. Koichi Inoue: The Chronicle of Bronisław Piłsudski
2. Shirō Kayano: The ability of predicting the future by my father, Shigeru Kayano
3. Teruo Matsomoto, Shirō Kayano: Biography of Shigeru Kayano
4. Alfred Majewicz: Bronisław Piłsudski and his legacy – an attempt to evaluate
5.	Yosihide Ogata: The Unknown Face of Bronisław Piłsudski. Anthropologist on the islandof exiles
6. Lucjan Buchalik: An exhibit as a witness to changes in culture
7. Joanna Cyganek: Towards independence: with a pen or a rifle?
Part b): catalog
1. Lucjan Buchalik: Ainu collection at the Municipal Museum in Żory2. Ainu collection (presentation of exhibits)
The order of texts follows the script of the exhibition: it serves as its supplement and scientificinterpretation. It includes:a) a presentation of the leading figures: Bronisław Piłsudski and Shigeru Kayano,b)	reference to the history and characters of Polish exiles, often working for local communities
both in a scientific and a practical capacity,c) a presentation of the scientific legacy of Bronisław Piłsudski,d) a presentation of traditional and contemporary Ainu culture,e) anthropological considerations related to the concept of “ethnic minority”,f)	museum deliberations connected with perceiving exhibits as a living book of history andknowledge about the culture.

14e)	ostatnia sala amfiladowa; za pomocą klasycznej realizacji wystawienniczej zaprezentowane zostaną najstarsze obiekty z kolekcji ajnuskiej oraz współczesne wyroby artystyczne inspirowane.

2. WYDAWNICTWO TOWARZYSZĄCE WYSTAWIEWażnym elementem uzupełniającym wiedzę przekazywaną za pomocą języka wystawienniczegobędzie publikacja katalogowa w języku polskim, japońskim i angielskim. Katalog składał się będzie
z dwóch części:a) popularnonaukowej prezentującej w formie artykułów podstawy wiedzyb)	oraz ilustracyjnej (katalogowej) pokazującej kolekcję ajnuską zgromadzoną przez Muzeum
Miejskie w Żorach.
Część a): „teoretyczna”
1. Koichi Inoue: Kronika Bronisława Piłsudskiego
2. Shirō Kayano: Zdolność przewidywania mojego ojca, Shigeru Kayano
3. Teruo Matsomoto, Shirō Kayano: Życiorys Shigeru Kayano
4. Alfred Majewicz: Bronisław Piłsudski and his legacy – próba ewaluacji
5. Yosihide Ogata: Nieznane oblicze Bronisława Piłsudskiego. Antropolog na wyspie zesłańców
6. Lucjan Buchalik: Eksponat jako świadek zmian w kulturze
7. Joanna Cyganek: Piórem czy karabinem ku niepodległości
Część b): katalogowa
1. Lucjan Buchalik: Kolekcja ajnuska w Muzeum Miejskim w Żorach
2. Kolekcja ajnuska (prezentacja zbiorów)
Układ tekstów wynika bezpośrednio ze scenariusza wystawy, jest jej dopełnieniem i naukową wykładnią. Uwzględnia on:a) przedstawienie postaci wiodących: Bronisława Piłsudskiego i Shigeru Kayano,b)	odwołanie do historii i postaci polskich zesłańców, często pracujących dla lokalnych społeczności w wymiarze zarówno naukowym, jak i praktycznym,c) prezentację dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego,d) prezentację kultury ajnuskiej w jej wymiarze tradycyjnym i współczesnym,e) rozważania antropologiczne związane z pojęciem „mniejszości etnicznej”,f)	rozważania muzeologiczne związane z czytaniem eksponatów jak żywej księgi historii
i wiedzy o kulturze.

15

The texts for the publication will be written by contemporary experts in the topics related to the
Ainu community, their history and culture:
Authors of articles from the catalogue:
1. Teruo Matsumoto – journalist, a writer living in Warsaw;
2.	Inoue Koichi – retired professor of Hokkaido University, researcher of Siberia people, Sakhalin and Kuril people, member of Hokkaido Poland Cultural Association;
3.	Arai Fujiko – Bronisław Piłsudski’s work specialist, doctoral student, Graduate School ofLetters, Hokkaido University;
4.	Alfred Majewicz – linguist, expert on the culture of the Ainu people, retired professor of
the Universities of Poznań and Toruń;5.	Masahito Ogawa – researcher of Sakhalin cultures, head of the research department of the
Hokkaido Museum;
6.	Ogata Yosihide – vice president of Hokkaido Poland Cultural Association, specialist concerning Polish exiles on Sakhalin;
7. Lucjan Buchalik – ethnographer, director of the Municipal Museum in Żory.

3. PROJECT ACTIVITIESThe project encompasses diverse activities including– museum lessons and workshops,– lectures and presentations,– meetings and debates for adults,– concerts,– performances and artistic shows,– cultural and scientific events.
Museum lessons and workshops will focus on two trends of research: historical (presenting the
pro-independence activity of Bronisław Piłsudski in the context of his era) and ethnological(depicting the Ainu as an ethnic minority inhabiting northern Japan).
The following topics will be addressed as part of the first trend:– pro-independence activity after the fall of the January Uprising,– Polish exiles in Siberia and the Far East,– Józef Piłsudski and his legions,– Polish-Japanese relations at the beginning of the 20th century,

16Teksty do wydawnictwa przygotowane zostaną przez specjalistów w zakresie współczesnej wiedzy o społeczności Ajnów, ich historii i kulturze:
Authors of articles from the catalogue:
1. Teruo Matsumoto – dziennikarz, pisarz mieszkający w Warszawie;
2.	Inoue Koichi – emerytowany profesor Uniwersytetu Hokkaido, badacz ludów Syberii, Sachalinu i Wysp Kurylskich, członek Towarzystwa Miłośników Kultury Polskiej na Hokkaido;
3.	Arai Fujiko – badacz dorobku Bronisława Piłsudskiego, doktorant, Graduate School of Letters, Uniwersytet Hokkaido;
4.	Alfred Majewicz – lingwista, ekspert w zakresie kultury Ajnów, emerytowany profesor uniwersytetów w Poznaniu i Toruniu;
5.	Masahito Ogawa – badacz kultur Sachalinu, przewodniczący działu badawczego Muzeum
Hokkaido;
6.	Ogata Yosihide – wiceprzewodniczący Towarzystwa Miłośników Kultury Polskiej na Hokkaido, specjalista badający losy polskich zesłańców na Sachalinie;
7. Lucjan Buchalik – etnograf, dyrektor Muzeum Miejskiego w Żorach.

3. DZIAŁANIA PROJEKTOWE
Na projekt składają się działania o zróżnicowanym charakterze. Ich zakres obejmuje:– lekcje muzealne i warsztaty,– wykłady i prezentacje,– spotkania i debaty dla dorosłych,– koncerty,– występy i pokazy artystyczne,– wydarzenia kulturalne i naukowe.
Lekcje i warsztaty muzealne koncentrować się będą na tematyce wyznaczonej przez dwa kierunki
poznawcze: historyczny (prezentujący działalność niepodległościową Bronisława Piłsudskiego na tle
epoki), etnologiczny (ukazujący Ajnów jako mniejszość etniczną zamieszkującą północną Japonię).
W ramach pierwszego kierunku zostaną poruszone następujące tematy:– działalność niepodległościowa po upadku Powstania Styczniowego,– polscy zesłańcy na Syberii i Dalekim Wschodzie,– Józef Piłsudski i jego legiony,– kontakty polsko-japońskie na początku XX w.,

17

– the Polish diaspora in Sakhalin at the beginning of the 20th century,– World War I and Poland regaining its independence.
The second trend will touch on the following questions:– The Ainu as indigenous people of Ezo / Hokkaido,– Bronisław Piłsudski’s scientific research among the Ainu and its contemporary reception,– Ainu culture in the process of change,– the Ainu as a tourist attraction of Hokkaido.
Artists, scholars and museologists from Biratori (Hokkaido) are going to be invited to Poland as partof the project. They will take part in activities with children and young people, telling them about
the Ainu culture, presenting the artistic program and conducting handicraft workshops. There will
be meetings, concerts and artistic shows organized for individual members of the audience.
Meetings and lectures by scientists who study the issues related to the topic of the project willaddress wide audiences with a view of popularizing the character of Bronisław Piłsudski and the
Ainu people. The subjects raised will cover the elements of the contemporary cultural image ofJapan, issues related to stereotyping and its consequences. An important aspect that will be discussed during the meetings will be the history of Polish-Japanese relations both in a historical andvery contemporary dimension.
As part of museum cyclic events meetings will be held witha) the invited guests:– Motoichi Yuzawa (master in playing the traditional drums called wadaiko),– Maki Sekine – Ainu crafter, manageress of an artists’ cooperative in Biratori-Nibutani,– Kenji Sekine – Ainu’s language instructor in Biratori-Nibutani,–	Teruo Matsumoto (journalist and researcher, who from the 1980s together with Prof Wiesław Theiss of the University of Warsaw engaged in collecting information about Siberianchildren and contributed to the intensification of their relations with Japan),b) scientists:–	Professor Alfred Majewicz (linguist, philologist, professor at the Adam Mickiewicz University in Poznań and the Mikołaj Kopernik University in Toruń), the author of over 300 scientific publications, including over 70 books concerning mainly the peoples and languagesof the Far East and Siberia, especially the Ainu, Oroks, Nivkh, Udege and Japanese, ethnic
minorities of Southeastern Asia),–	Professor Antoni Kuczyński (professor at the University of Wrocław, whose research is focused on the history of Siberia, the history of Poles in Siberia and the exile to that region,–	Professor Inoue Koichi (retired professor at the University of Hokkaido, researcher of thepeoples of Siberia),18

– polska diaspora na Sachalinie na początku XX w.,– I wojna Światowa i odzyskanie niepodległości przez Polskę.
Drugi kierunek dotykać będzie następujących problemów:– Ajnowie jako autochtoni Ezo/Hokkaido,– badania naukowe B. Piłsudskiego wśród Ajnów i ich współczesny odbiór,– kultura Ajnów w procesie przemian,– Ajnowie jako atrakcja turystyczna Hokkaido.
W ramach projektu zaproszeni do Polski zostaną artyści, naukowy i muzealnicy z Biratori (Hokkaido). Uczestniczyć oni będą w zajęciach z dziećmi i młodzieżą opowiadając o kulturze Ajnów, prezentując program artystyczny i realizując warsztaty rękodzielnicze. W ramach oferty dla odbiorcy
indywidualnego odbędą się spotkania, koncerty oraz pokazy artystyczne.
W ramach projektu zorganizowane zostaną spotkania i wykłady z naukowcami zajmującymi się
badaniami nad problematyką wyznaczoną tematem projektu, adresowane do szerokiego grona
zainteresowanych, popularyzujące postać B. Piłsudskiego oraz Ajnów. W ramach poruszanej tematyki pojawią się elementy współczesnego obrazu kulturowego Japonii, zagadnień związanych
ze stereotypizacją wyobrażeń i jej konsekwencjami. Ważnym aspektem, który zostanie uwzględniony w zakresie tematyki spotkań, będzie historia i relacje polsko-japońskie zarówno w wymiarze
historycznym, jak i zupełnie współczesnym.
W ramach stałych cykli muzealnych odbędą się spotkania z:a) zaproszonymi gośćmi:– Motoichi Yuzawa (mistrzem gry na tradycyjnych bębnach wadaiko),– Maki Sekine – Ainu crafter, manageress of artists’ cooperative in Biratori-Nibutani,– Kenji Sekine – Ainu’s language instructor in Biratori-Nibutani,–	Teruo Matsumoto (dziennikarzem i badaczem, który od lat 80. wraz z prof. Wiesławem
Theissem z UW zaangażował się w zbieranie informacji o Dzieciach Syberyjskich i znacząco
przyczynił się do intensyfikacji ich kontaktów z Japonią),b) przedstawicielami nauki:–	profesorem Alfredem Majewiczem (językoznawcą, filologiem, profesorem UAM i UMK,
autorem ponad 300 publikacji naukowych, w tym ponad 70 książek dotyczących przede
wszystkim ludów i języków Dalekiego Wschodu i Syberii, szczególnie Ajnów, Oroków, Niwchów, Udegejów, Japończyków, mniejszości etnicznych Azji Południowo-Wschodniej),–	profesorem Antonim Kuczyńskim (profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego, którego głównym
tematem badawczym jest historia Syberii, historia Polaków na Syberii i zesłania w ten rejon),–	profesorem Inoue Koichi (emerytowanym profesorem Uniwersytetu Hokkaido, badaczem
ludów Syberii),

19c) experts on topics relevant to Japan:– Mirosław Błaszczak (a long-time director of the Polish Institute in Tokyo),–	Janusz Lukaszczyk (an expert on the topics relevant to Japan, manager of the Japanese
Crafts Studio engaged in Japanese lacquerware, kumihimo as well as the repair and conservation of Japanese historical weapons),d) experts on the subject of Poles’ contribution to the development of the knowledge of culturesand learning the world:–	Tadeusz Słabczyński (a historian of science and culture, geographer, encyclopedist andpublisher),–	Janusz Kamocki, PhD, (a retired employee of the Ethnographic Museum in Krakow, headof the Non-European Ethnography Department, lecturer in the ethnology of non-European
peoples at the University of Silesia),e) researchers of the figure of Bronisław Piłsudski:– Michał Bronowicki (Józef Piłsudski Museum),–	Danuta Onyszkiewicz (great-granddaughter of Bronisław Piłsudski, anthropologist of culture),– Waldemar Kowalski (grandson of Bronisław Piłsudski’s younger sister),–	Anna Shimomura (a student at the Academy of Fine Arts in Warsaw, the author of thebachelor thesis on Bronisław Piłsudski),– Waldemar Czechowski (the director of the film about Bronisław Piłsudski),–	Jacek Wan (the president of the Polish Foreign Correspondents Association, a promoter ofEastern cultures in TV reportages).
An important event will be the unveiling of the statue of Bronisław Piłsudski, as part of themaster project called “Wielcy polskiego poznawania świata” (Great Polish Explorers of the World),
which has been carried out by the Municipal Museum since 2016. The statue will be located near
the main entrance to the Museum, in the vicinity of the statue of Wacław Sieroszewski (whoconducted the research together with Bronisław Piłsudski). It will be the first monument of Bronisław Piłsudski in Poland.
As part of the project an international conference “Bronisław Piłsudski: w stulecie śmierci.
W stronę niepodległej Ojczyzny” (Bronisław Piłsudski: On the Centenary of his Death. Towards
an Independent Homeland) will be organized jointly with the Krakow center for Japanese art andtechnology “Manggha”. It will be held in October (18–20 October 2018). During the first two daysof the conference the debates will take place in Krakow, the third day is set aside for an academic
excursion in Żory.

20c) znawcami tematyki japońskiej:– Mirosławem Błaszczakiem (wieloletnim dyrektorem Instytutu Polskiego w Tokio),–	Januszem Lukaszczykiem (znawcą tematyki japońskiej, kierującym Pracownią Japońską,która zajmuje się laką japońską, kumihimo oraz naprawą i konserwacją japońskiej broni
historycznej),d) znawcami tematyki wkładu Polaków w rozwój wiedzy o kulturach i poznawanie świata:–	Tadeuszem Słabczyńskim (historykiem nauki i kultury, geografem, encyklopedystą
i wydawcą),–	dr. Januszem Kamockim (emerytowanym pracownikiem Muzeum Etnograficznego w Krakowie, kierownikiem działu etnografii pozaeuropejskiej, wykładowcą etnologii ludów pozaeuropejskich na Uniwersytecie Śląskim),e) badaczami postaci Bronisława Piłsudskiego:– Michałem Bronowickim (Muzeum Józefa Piłsudskiego),– Danutą Onyszkiewicz (prawnuczką Bronisława Piłsudskiego, antropologiem kultury),– Waldemarem Kowalskim (wnuk młodszej siostry Bronisława Piłsudskiego),–	Anną Shimomurą (studentką Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, autorki pracy licencjackiej o Bronisławie Piłsudskim),– Waldemarem Czechowskim (reżyser filmu o Bronisławie Piłsudskim),–	Jackiem Wanem (prezesem Polskiego Stowarzyszenia Korespondentów Zagranicznych,
propagatorem kultur wschodu w telewizyjnych reportażach).
Ważnym elementem projektu będzie odsłonięcie posągu Bronisława Piłsudskiego w ramach projektu nadrzędnego „Wielcy polskiego poznawania świata”, który Muzeum Miejskie realizuje odroku 2016. Posąg zostanie zlokalizowany w pobliżu wejścia głównego do siedziby Muzeum w sąsiedztwie posągu Wacława Sieroszewskiego (wspólnie prowadzili badania). Będzie to jednocześnie pierwszy pomnik Bronisława Piłsudskiego w Polsce.
Częścią projektu jest również Międzynarodowa konferencja „Bronisław Piłsudski: w stulecie śmierci.
W stronę niepodległej Ojczyzny” (Bronisław Piłsudski: On the Centennial of His Death. Towards an
Independent Homeland), organizowana wspólnie z krakowskim Centrum sztuki
i techniki japońskiej „Manggha”, która odbędzie się w październiku (18–20.10.2018 r.). Debaty
pierwszych dwóch dni konferencji będą miały miejsce w Krakowie, trzeci dzień przewidziany został na wizytę studialną w Żorach.

21

PROJECT MANAGEMENT
The project will be managed and carried out by the employees of the Municipal Museum in Żory.
The project assumes participation of invited experts on the subjects related to the project.

Lucjan Buchalik, project manager (organization)
Marietta Kalinowska-Bujak, deputy program manager (education, animation activities, events)
Educational purpose of the project:Marietta Kalinowska-Bujak
Małgorzata Dec
Lucjan Buchalik
Tomasz Górecki
Jacek Struczyk
Promotional purpose of the project:
Anna Flaga
Tatiana Hojczyk
Joanna Cyganek
Funds and settlement of the project:
Katarzyna Podyma, assistant manager (organization, project settlement)
Marzanna Sobik
Project administrative support (contracts):
Ewa MacuraQUALIFICATIONS AND COMPETENCE OF THE PROJECT TEAM
Lucjan Buchalik, a Doctor of Philosophy in Humanities. He graduated from the Faculty of Philosophy and History at the University of Wrocław in the field of ethnography (1986). He was awarded his doctorate from the Historical Department of the Adam Mickiewicz University in Poznań

22

ZARZĄDZANIE PROJEKTEM
Projekt będzie zarządzany i realizowany przez pracowników Muzeum Miejskiego w Żorach.
Przewiduje się udział w programie osób zaproszonych, specjalistów w zakresie wskazanym tematem.

Lucjan Buchalik, kierownik projektu (organizacja)Marietta Kalinowska-Bujak, zastępca kierownika programu (edukacja, animacje, imprezy)
Realizacja projektu w sferze edukacyjnej:
Marietta Kalinowska-Bujak
Małgorzata Dec
Lucjan Buchalik
Tomasz Górecki
Jacek Struczyk
Realizacja projektu w sferze projektowo-promocyjnej:
Anna Flaga
Tatiana Hojczyk
Joanna Cyganek
Finanse i rozliczenie projektu:
Katarzyna Podyma, asystent kierownika (organizacja, rozliczenie projektu)
Marzanna Sobik
Obsługa administracyjna projektu (umowy):
Ewa Macura

KWALIFIKACJE I KOMPETENCJE ZESPOŁU PROJEKTOWEGOLucjan Buchalik, doktor nauk humanistycznych. Skończył studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego w zakresie etnografii (1986). Doktorat na Wydziale Historycznym UAM w Poznaniu (2008). Stworzył od podstaw kolekcję zbiorów pozaeuropejskich23

(2008). Lucjan Buchalik built from scratch a collection of non-European collections in Żory (WestAfrica, Central Africa, the Far East). He made his first trip to Africa as a student in 1985. Since thenhe has been conducting ethnological research in West Africa, chiefly in Mali, Burkina Faso, Benin.
He studied affinity between the jokes of the Dogon (Mali) and Kurumba (Burkina Faso) peoples.
This topic is quite important from the perspective of the functioning of contemporary (multi-ethnic) countries of West Africa.
Currently, he is doing research in the field of tourism anthropology using the example of the
Dogon, Somba (Benin) and Tamberma (Togo) peoples.
He is the author of the following books: “Kolorowy Sahel” (Colorful Sahel), “Niewolnicy kobiet
czyli pokrewieństwo żartów Dogonów i Kurumba” (Women’s slaves or the affinity of Dogon and
Kurumba jokes), “Dogon ya gali. Dawny świat Dogonów” (Dogon ya gali. The ancient world of the
Dogon) and dozens of scientific articles. He participated in the construction of a primary schoolin Pobe-Mengao (near Djibo, the northern part of Burkina Faso). The project was funded by the
Ministry of Foreign Affairs and carried out by the Education for Peace Association in Warsaw and
the Mission and Evangelization Center in Dzięgielów.
Katarzyna Podyma, a Master of Arts in history and art history, a graduate of the Jagiellonian
University in Krakow.
She is a museologist who is actively involved in the practice and theory of museums. She authoredand co-authored the museology projects “Yatenga” and “Polskie poznawanie świata” (The Polish
Way of Learning the World) which won the museum the title of Local Government Management
Leader for the “Integrated Development Plan of the Municipal Museum”, a special prize in the competition “Good PPP Practices”, a distinction for the “Sybilla Museum Event of 2014” in the categoryof investments, a prize in the “Sybilla Museum Event of the Year 2016” in the category of ethnographic exhibitions. She organized numerous exhibitions in the field of non-European cultures invarious Polish museums and took part in scientific and research expeditions to West African countries. Katarzyna Podyma conducts her own research as part of the project “Jak Feniks z popiołów”(Like a Phoenix from the Ashes) and specializes in the field of cultural and educational projects
related to non-European cultures. She has been recognized for her educational activity on numerous
occasions, including an individual award from the director of the Cultural Animation Center in Warsaw for the project “Bliżej Afryki” (Closer to Africa) (2001), two Socrates Agency European Language
Label awards for the projects “Ja-Ty-My. Mois-Tois-Nous” and “Laboratorium – Belgia frankofońska”(Laboratory – Francophonic Belgium) (2002, 2007), she also received a distinction in the Competition for the Most Important Museum Event of the Year “Sybilla 2003” awarded by the Ministry of
Culture and Art for a two-stage educational project “Ja-Ty-My. Mois-Tois-Nous” (1), “Sztuka – interaktywna droga poznania” (Art – an Interactive Way of Learning” (2) and by the Marshal of theSilesian Voivodeship for the project “Szlakiem czekolady…” (The Trail of Chocolate).

24

w Żorach (Afryka Zachodnia, Środkowa, Daleki Wschód). Do Afryki wyjechał po raz pierwszy
jako student w 1985 roku, od tego czasu prowadzi badania etnologiczne w Afryce Zachodniej,
głównie Mali, Burkina Faso, Benin. Dotychczasowym tematem badań było pokrewieństwo
żartów między ludami Dogon (Mali) i Kurumba (Burkina Faso). Tematyka ta jest dość istotna
z punktu widzenia funkcjonowania współczesnych (wieloetnicznych) państw Afryki Zachodniej.
Aktualnie prowadzi badania z zakresu antropologii turystyki na przykładzie Dogonów, Sombów(Benin) i Tambermów (Togo).
Opublikował książki: „Kolorowy Sahel”, „Niewolnicy kobiet czyli pokrewieństwo żartów Dogonów
i Kurumba”, „Dogon ya gali. Dawny świat Dogonów” oraz kilkadziesiąt artykułów w literaturze fachowej. Uczestniczył w budowie szkoły podstawowej w Pobe-Mengao (ok. Djibo, północna część
Burkiny Faso), projekt był finansowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych i przeprowadzony przez Stowarzyszenie Edukacja dla Pokoju z Warszawy oraz Centrum Misji i Ewangelizacji
z Dzięgielowa.

Katarzyna Podyma, magister historii i historii sztuki, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego
w Krakowie.
Muzealnik, czynnie zajmujący się praktyką i teorią muzealną; autorka projektów muzeologicznych„Yatenga” oraz „Polskie poznawanie świata”; autorka i współautorka projektów, dzięki którym muzeum uzyskało tytuł Samorządowego Lidera Zarządzania za „Zintegrowany Plan Rozwoju Muzeum
Miejskiego”, nagrodę specjalną w konkursie „Dobre Praktyki PPP”, wyróżnienie za „Wydarzenie Muzealne Sybilla 2014” w kategorii inwestycje, nagrodę za „Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2016”
w kategorii wystawy etnograficzne; autorka licznych wystaw z zakresu kultur pozaeuropejskich organizowanych w różnych ośrodkach muzealnych kraju; uczestniczka wypraw naukowo-badawczych
do krajów Afryki Zachodniej; prowadzi własne badania w ramach projektu „Jak Feniks z popiołów”;
specjalista w zakresie projektów kulturoznawczo-edukacyjnych związanych z kulturami pozaeuropejskimi; za działalność edukacyjną wielokrotnie nagradzana, między innymi nagrodą indywidualną dyrektora Centrum Animacji Kultury w Warszawie za projekt „Bliżej Afryki” (2001), dwukrotnie
nagrodą European Language Label Agencji Socrates za projekty „Ja-Ty-My. Mois-Tois-Nous” oraz
„Laboratorium – Belgia frankofońska” (2002, 2007), otrzymała również wyróżnienie w Konkursie
na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla 2003” Ministerstwa Kultury i Sztuki za dwuetapowy projekt edukacyjny „Ja-Ty-My. Mois-Tois-Nous” (1), „Sztuka – interaktywna droga poznania”(2) oraz Marszałka Województwa Śląskiego za projekt „Szlakiem czekolady…”.
Zarządzała projektami „Polskie poznawanie świata” i „Nasza tożsamość” w zakresie realizacji
oraz administracyjno-księgowym (wartość projektów ponad 1 600 000 zł).
Pełni funkcję głównego inwentaryzatora i nadzoruje zarządzanie zbiorami muzealnymi; odpowiada za funkcjonowanie standardów kontroli zarządczej w Muzeum.

25She managed the projects “Polskie poznawanie świata” (The Polish Way of Learning the World)and “Nasza tożsamość” (Our Identity) in terms of implementation, administration and settlement (the value of the projects exceeded PLN 1,600,000).
She supervises the inventorying and management of museum collections and is responsible forcompliance with managerial control standards.
Marietta Kalinowska-Bujak, a graduate of the Antoni Kenar School of Fine Arts in Zakopane,
was awarded her master’s degree in ethnology from the Jagiellonian University. She wrote her
master’s thesis on the cultural anthropology concerning the phenomenon of the Shroud of Turin.
Later she analyzed the subject closely by conducting research on the archives at the Turin Shroud
Museum as a scholarship holder of the Italian government.
She specializes in museum education. Marietta Kalinowska-Bujak completed postgraduate studies in Pedagogy at the University of Silesia where she mastered the subject. She gained experience during many years of practice in pre-school and school institutions.
Tomasz Górecki, a Master of Arts in political science is a graduate of the University of Silesia.
Museum assistant. Co-author of the publications “Książęta Górnego Śląska. Wybór postaci”(Princes of the Upper Silesia. Selection of Characters), “Insygnia miasta Żory” (Żory Insignia),
co-editor of the publication “Leksykon Żorski” (Lexicon of Żory), member of the editorial boardof the “Kalendarz Żorski” (Żory Calendar), author of many articles on the history of the town andthe region of Żory. The author of the museum’s educational project “Ślązacy pod Grunwaldem”(The Silesians in the Battle of Grunwald), he develops projects connected with caring for placesof national remembrance and the promotion of modern patriotism in cooperation with different
organizations, among them the Żory Scout Troop Command (ZHP) and the Military Draft Officein Rybnik. A participant of the “Ossendowski 2013” expedition to the Republic of Mali and Guinea
and a speaker at the 4th African Congress in Żory in 2015.
He is responsible for the coordination of educational activities and for the safety and protectionof the museum collections.
Jacek Struczyk, a Master of Arts in ethnology, a graduate of the University of Silesia.
Assistant professor. The author of several exhibitions related to ethnology, anthropology of culture and photography, initiator and curator of the outdoor gallery “Galeria Pod Chmurką” (TheGallery Under the Sky) (2005-2010) and co-editor of the Żory photo album “Moje-Twoje-Nasze”(Mine-Yours-Ours), he received the award of the Marshal of the Silesian Voivodship for the Museum Event of the Year 2008 in the category “Achievements in the field of cultural initiatives andpopularization of cultural heritage” for the project “Homo Ludens”.
Jacek Struczyk is responsible for the collection of the Department of Regional History and Culture
and information security at the Museum.

26

Marietta Kalinowska-Bujak, ukończyła Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem, magister etnologii, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego. Napisała pracę magisterską z zakresu antropologii kulturowej dotyczącą fenomenu Całunu Turyńskiego. Następnie
analizowała z bliska ten temat prowadząc badania w archiwum należącym do Muzeum CałunuTuryńskiego jako stypendystka rządu włoskiego.
Specjalista ds. edukacji muzealnej. Ukończyła Podyplomowe Studia Pedagogiczne na Uniwersytecie Śląskim uzyskując przygotowanie merytoryczne, posiada doświadczenie warunkowane wieloletnią praktykę w placówkach przedszkolnych i szkolnych.
Tomasz Górecki, magister politologii, absolwent Uniwersytetu Śląskiego.
Asystent muzealny. Współautor publikacji „Książęta Górnego Śląska. Wybór postaci”, „Insygnia
miasta Żory”, współredaktor publikacji „Leksykon Żorski”, członek kolegium redakcyjnego „Kalendarza Żorskiego”, autor wielu artykułów na temat historii miasta Żory i regionu. Autor edukacyjnego projektu muzealnego „Ślązacy pod Grunwaldem”, realizuje, przy współpracy, m.in. z Komendą Hufca ZHP Żory i Wojskową Komendą Uzupełnień w Rybniku, projekty związane z opieką
miejsc pamięci narodowej oraz promocji nowoczesnego patriotyzmu. Uczestnik wyprawy „Ossendowski 2013” do Republiki Mali i Gwinei oraz prelegent na IV Kongresie Afrykanistycznym w Żorach w 2015 r.
Odpowiedzialny w Muzeum za koordynowanie działań edukacyjnych oraz za bezpieczeństwo
i ochronę zbiorów.
Jacek Struczyk, magister etnologii, absolwent Uniwersytetu Śląskiego.
Adiunkt. Autor kilkunastu wystaw z pogranicza etnologii, antropologii kultury i fotografii; pomysłodawca i kurator plenerowej „Galerii Pod Chmurką” (2005-2010) oraz współredaktor albumu fotograficznego Żory. Moje-Twoje-Nasze; otrzymał wyróżnienie Marszałka Województwa Śląskiegoza Wydarzenie Muzealne Roku 2008 w kategorii „dokonania z zakresu inicjatyw kulturalnych oraz
popularyzacji dziedzictwa kulturowego” za projekt „Homo Ludens”.
Odpowiedzialny za zbiory Działu Historii i Kultury Regionu oraz muzealne bezpieczeństwo informacji.

27

Małgorzata Dec, a Master of Arts in ethnology, a graduate of the University of Silesia in Cieszyn.
As part of her BA thesis she conducted research using participant observation among contemporary
Polish neopagans. She is the author of several scripts of classes in Polish ethnology for children.
Małgorzata Dec is responsible for the collections of the Non-European Culture Department.
Joanna Cyganek, a Master of Arts in Polish philology, a graduate of the University of Silesia in
Katowice. Information specialist. A journalist associated with Gazeta Żorska, editor of the Solo-Press Publishing House (until 2015).
She is responsible for the information policy of the institution.
Anna Flaga, a Master of Arts in Fine Arts, graduate of the Jan Matejko Academy of Fine Arts in
Krakow, Department of Painting.
Promotion specialist. A painter and author of individual and group exhibitions, curator of art exhibitions at the museum, member of the ZPAP (Association of Polish Artists and Designers);
awarded in national photographic and painting competitions she participated in international
plein-air workshops. Anna Flaga engages in easel painting, computer graphics, photography and
2D graphic design. She creates the image of the museum by giving it a real dimension and artistic
shape to all museum ideas, and is responsible for promotional and publishing activities.
Tatiana Hojczyk, engineer, graduate of the Moskovskij Gosudarstvennyj Gornyj Universitet(MGGU) (Moscow State Mining University) and the middle school of music – Muzykalnaja Shkola
Pri SOSh Nr 301 in Moscow.
Graphic specialist. She is responsible for graphic designs of publications and promotion of all
educational activities.
Marzanna Sobik, a Master of Science in Economics, graduate of the University of Economics in
Katowice.
Chief Accountant at the Museum. Holder of a Minister of Finance certificate with 29 years of work
experience, she regularly attends trainings and seminars on social security, personal income tax,
goods and services tax as well as company income tax.
Ewa Macura, economist, graduate of Post-secondary Vocational College in Cieszyn. Head of the
Administration and Personnel Department. With more than 30 years of experience supportedwith numerous trainings and seminars, she is a specialist in the field of human resources, administrative support (including contracts with authors, personal data protection) and public procurement. Ewa Macura is responsible for the proper functioning of the museum team and thecondition of the museum infrastructure.

28

Małgorzata Dec, magister etnologii, absolwentka Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie.
W ramach pracy licencjackiej prowadziła badania za pomocą obserwacji uczestniczącej pośród
współczesnych, polskich neopogan. Autorka kilkunastu scenariuszy zajęć dla dzieci z zakresu
etnologii Polski.
Odpowiedzialna za zbiory Działu Kultur Pozaeuropejskich.
Joanna Cyganek, magister filologii polski, absolwentka Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Specjalista ds. informacji. Dziennikarka związana z Gazetą Żorską, redaktor Wydawnictwa Solo-Press (do 2015 r.).
Odpowiedzialna za politykę informacyjną instytucji.
Anna Flaga, magister sztuki, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych im. J. Matejki w Krakowie,
Wydziału Malarstwa.
Specjalista ds. promocji. Artysta malarz, autorka wystaw indywidualnych i zbiorowych, kurator
wystaw sztuki w Muzeum, członek ZPAP; wyróżniana i nagradzana w ogólnopolskich konkursach
fotograficznych i malarskich; uczestnik międzynarodowych plenerów malarskich; zajmuję się malarstwem sztalugowym, grafiką komputerową, fotografią oraz projektowaniem graficznym 2D.
Kreuje wizerunek Muzeum; nadaje realne, artystyczne kształty wszystkim pomysłom muzealnym; jest odpowiedzialna za działania promocyjne i wydawnicze.
Tatiana Hojczyk, inżynier, absolwentka Московского Государственного Горного Университета
(МГГУ) oraz średniej szkoły muzycznej – Музыкальная школа при СОШ №301 в Москве.

Specjalista ds. grafiki. Odpowiedzialna za projekty graficzne wydawnictw i promocję wszystkich
działań edukacyjnych.
Marzanna Sobik, magister ekonomii, absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Główna księgowa Muzeum. Posiada certyfikat Ministra Finansów, 29-letni staż pracy, regularnieuczestniczy w szkoleniach i seminariach z zakresu ubezpieczeń społecznych, podatku od osób
fizycznych, VAT-u oraz podatku dochodowego od osób prawnych.
Ewa Macura, technik ekonomista, absolwentka Policealnego Studium Zawodowego w Cieszynie.
Kierownik Działu Administracji i Kadr. Ma ponad 30-letnie doświadczenie, poparte licznymi szkoleniami i seminariami, jest specjalistą w zakresie kadr, obsługi administracyjnej (w tym z zakresu
umów z twórcami, ochrony danych osobowych) oraz zamówień publicznych. Odpowiedzialna za
poprawne funkcjonowanie zespołu muzealnego oraz stan infrastruktury muzealnej.

29

SCHEDULE OF PROJECT ACTIONSDATENOVEMBER –DECEMBER 2017

EVENT

GUESTS / SPEAKERS /TEACHERS / AUTHORS

Developmentof the exhibition script

SEPTEMBER –DECEMBER 2017

Development of materials
for publishing

SEPTEMBER
2017 – MAY 2018

Acquiring exhibits / building
a collection

COMMENTS

Authors:
dr Lucjan Buchalik, Anita Czerner-Lebedew
Authors:
Koichi Inoue, Shirō Kayano,
Teruo Matsomoto, Alfred
Majewicz, Yosihide Ogata,
Lucjan Buchalik,
Joanna Cyganek

Editorial board: dr Lucjan Buchalik

Coordinator: dr Lucjan Buchalik

2018

30

JANUARY –FEBRUARY

Graphic projectContractor: Municipal Museum in Zory
Coordinator: Anna FlagaFEBRUARY –MARCHDesign and executionof exhibition elements

According to the price inquiry carried out:
Cortez Sp. z o.o. Transport Packaging.
Dariusz Czyszczoń;41-500 Chorzów, ul. Targowa 5

MARCH – MAY

Preparation of an educational
project

Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

JANUARY –AUGUST

Translations of texts
and proofreading

Coordinator: Anna Flaga
Translations: Japanese – Polish,
Polish – Japanese, Japanese – English,
Polish – English

APRIL

The realization of the film
about the project

APRIL – MAY

Assembly of the exhibition

Coordinator: PhD Lucjan Buchalik

27 APRIL

Project opening

Danuta Onyszkiewicz
Waldemar Czechowski

Place: Municipal Museum in Zory
Presentation of a film about
Bronisław Piłsudski.
A talk about Bronisław Piłsudski.
Presentation of the “Broniś Project”.

MAY

Review of the album
publishing

PhD Janusz Kamocki

Coordinator: dr Lucjan Buchalik

Waldemar Czechowski

Recording of film material at theMunicipal Museum in Żory

HARMONOGRAM DZIAŁAŃ PROJEKTOWYCHDATALISTOPAD–
GRUDZIEŃ 2017

WYDARZENIEGOŚCIE / PRELEGENCI /WYKŁADOWCY / AUTORZYOpracowanie scenariusza
wystawy

WRZESIEŃ–GRUDZIEŃ 2017

Opracowanie materiałów
do wydawnictwa

WRZESIEŃ
2017–MAJ 2018

Pozyskanie eksponatów /budowa kolekcji

UWAGI

Autorzy:
dr Lucjan Buchalik, Anita Czerner-Lebedew
Autorzy:
Koichi Inoue, Shirō Kayano,
Teruo Matsomoto, Alfred
Majewicz, Yosihide Ogata,
Lucjan Buchalik, Joanna
Cyganek

Redakcja: dr Lucjan Buchalik

Koordynator: dr Lucjan Buchalik

2018

STYCZEŃ–LUTY

Projekty graficzne

Wykonawca: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: Anna Flaga

LUTY–MARZEC

Projekt i wykonanie
elementów scenograficznych

Zgodnie z przeprowadzonym zapytaniem
cenowym:
Firma Cortez Sp. z o.o. Opakowania
Transportowe. Dariusz Czyszczoń;41-500 Chorzów, ul. Targowa 5

MARZEC–MAJ

Przygotowanie projektu
edukacyjnego

Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

STYCZEŃ–SIERPIEŃ

Tłumaczenia tekstów
i korekta wydawnictwa

Koordynator: Anna Flaga
Tłumaczenia: japońsko–polskie,
polsko–japońskie, japońsko–angielskie,
polsko–angielskie

KWIECIEŃ

Realizacja filmu o projekcieNakręcenie materiału filmowego
w Muzeum Miejskim w Żorach

KWIECIEŃ–MAJ

Montaż wystawy

Koordynator: dr Lucjan Buchalik

27 kwietnia

Otwarcie projektu

Danuta Onyszkiewicz
Waldemar Czechowski

MAJ

Recenzja wydawnictwa

Dr Janusz Kamocki

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrezentacja filmu o Bronisławie
Piłsudskim.
Rozmowa o Bronisławie Piłsudskim.
Przedstawienie projektu „Broniś”.
Koordynator: dr Lucjan Buchalik

31

Museum education:
Educational project.
Lessons and workshops

Place: Muzeum Miejskie w Żorach
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Classes in the cycle„Family in the Museum”

Meetings cyclical „Museum travels withcookies” and „Zabawkandia” including
the theme of the project.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

MAY – AUGUSTDesign and compositionof the album publishing

Contractor: Muzeum Miejskie w Żorach
Coordinator: Anna Flaga

16 MAY

Demonstration wadaikogame with a theoretical
introduction

Motoichi Yuzawa
Mirosław Błaszczak

Place: Municipal Museum in Zory
The show as partof the „Museum at ease” series
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

19 MAY

Opening of the exhibition

Maki Sekine
Kenji Sekine

Place: Municipal Museum in Zory
Meeting with the Ainu culture.
Shows, lectures.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

21 MAY

Riddles of Anthropology:
Secrets of Pilsudski's
genealogy(talk about ancestors)

Waldemar Kowalski

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

21 MAY

Artistic and artistic
workshops

Maki Sekine

Place: Municipal Museum in Zory
School education
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

22 MAY

Unveiling the statueof Bronisław Piłsudski

delegation from Biratori,
invited guests

Place: Municipal Museum in Zory
Coordinator: PhD Lucjan Buchalik

22 MAYThe Concert

Mirosław Błaszczak
and Miho Kurihara

Place: Music School
The show as part of the series„Meetings with culture”
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

24-25 MAY

Animation and promotional
activities as part of the Scienceand Technology Festival
entitled „Ainu i phonograf”

Maki Sekine
Kenji Sekine

Place: Municipal Cultural Center
Coordinator: Katarzyna Podyma

JUNE

Shows on taiko drums

Janusz Lukaszczyk

Place: Municipal Museum in Zory
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Lecture on the assumptionsof artistic activities atPiłsudski Square in Warsaw

Anna Shimomura

Place: Municipal Museum in Zory
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

MAY – JUNE

JULY – AUGUSTMuseum education:
Is the pilot flying with us?
Direction: Japan

32

Holidays at the Museum.
A cyclical educational offer.
Classes for organized groups
and individual children.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Edukacja muzealna:
Projekt edukacyjny.
Lekcje i warsztaty

Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: Marietta Kalinowska-BujakZajęcia w ramach cyklu„Rodzinka w Muzeum”

Spotkania cykliczne „Muzealne podróże
z ciasteczkiem” i „Zabawkolandia”
z uwzględnieniem tematyki projektu.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

MAJ–SIERPIEŃ

Projekt i skład wydawnictwa

Wykonawca: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: Anna Flaga

16 maja

Pokaz gry na wadaikopołączony z teoretycznym
wprowadzeniem

Motoichi Yuzawa
Mirosław Błaszczak

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPokaz w ramach cyklu„Muzeum na luzie”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

19 maja

Otwarcie wystawy

Maki Sekine
Kenji Sekine

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachSpotkanie z kulturą Ajnów.
Pokazy, wykłady.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

21 maja

Prelekcja o przodkach

Waldemar Kowalski

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

21 maja

Warsztaty
plastyczno-artystyczne

Maki Sekine

Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Edukacja szkolna
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

22 maja

Odsłonięcie posągu
Bronisława Piłsudskiegodelegacja z Biratori,
zaproszeni goście

Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: dr Lucjan Buchalik

22 maja

Koncert

Mirosław Błaszczak
i Miho Kurihara

Miejsce: Szkoła Muzyczna
Pokaz w ramach cyklu„Spotkania z kulturą”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

24–25 maja

Działania animacyjnopromocyjne w ramachFestiwalu Nauki i Techniki
pt. „Ajnowie i fonograf”

Maki Sekine
Kenji Sekine

Miejsce: Miejski Ośrodek Kultury
Koordynator: Katarzyna Podyma

CZERWIEC

Pokazy gry na bębnach taiko

Janusz Lukaszczyk

Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Prelekcja o założeniach
działań artystycznych na pl.
Piłsudskiego w Warszawie

Anna Shimomura

Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

MAJ–CZERWIEC

LIPIEC–SIERPIEŃ
Edukacja muzealna:
Czy leci z nami pilot?
Kierunek Japonia

Wakacje w Muzeum.
Cykliczna oferta edukacyjna.
Zajęcia dla grup zorganizowanych orazdzieci indywidualnych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

33

AUGUST –SEPTEMBER

The scenes of old travel,
based on the most famous
Polish travelers at the turn of
the 19th and 20th centuries

Lecture: behind the scenesof the film „Eagle andChrysanthemum”

SEPTEMBER

Tadeusz Słabczyński

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Jacek Wan

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Album publishing

According to the price inquiry carried out:
Archdiocesan printing house
40-042 Katowice, ul. Wita Stwosza 11
Coordinator: Anna Flaga

Museum education:
Educational project.
Lessons and workshops

Place: Municipal Museum in Zory
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Classes in the cycle„Family in the Museum”

Meetings cyclical „Museum travels withcookies” and „Zabawkandia”
including the theme of the project.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Lecture:Siberian Sector in Kamchatka
and Vladivostok,
presentation of a Japanesefilm about Bronisław (reader)

Professor Antoni Kuczyński

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Professor Alfred Majewicz

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Mirosław Błaszczyk

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren, afternoon
meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

SEPTEMBER –NOVEMBERSEPTEMBER

Lecture:Bearded from Hokkaido

SEPTEMBER –OCTOBER

34

Lectures:
1. Polish-Japanese diplomatic
relations;
2. The position of a woman
in JapanSIERPIEŃ–WRZESIEŃ

WRZESIEŃ

Kulisy dawnego
podróżowania, na podstawie
najsłynniejszych polskich
podróżników przełomu XIX
i XX wieku

Tadeusz Słabczyński

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Prelekcja: kulisy realizacji
filmu „Orzeł i chryzantema”

Jacek Wan

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Druk wydawnictwa

Zgodnie z przeprowadzonym zapytaniem
cenowym: Drukarnia Archidiecezjalna
40-042 Katowice, ul. Wita Stwosza 11
Koordynator: Anna Flaga

Edukacja muzealna:
Projekt edukacyjny.
Lekcje i warsztaty

Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Koordynator: Marietta Kalinowska-BujakZajęcia w ramach cyklu„Rodzinka w Muzeum”

Spotkania cykliczne „Muzealne podróże
z ciasteczkiem” i „Zabawkolandia”
z uwzględnieniem tematyki projektu.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Prelekcja: Wszechnica
syberyjska na Kamczatce
i we Władywostoku,
prezentacja japońskiego filmu
o Bronisławie (lektor czyt.)

prof. Antoni Kuczyński

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Prof. Alfred Majewicz

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Mirosław Błaszczyk

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

WRZESIEŃ–LISTOPAD

WRZESIEŃ

Prelekcja:
Brodacze z Hokkaido

WRZESIEŃ–PAŹDZIERNIKPrelekcje:
1. Polsko-japońskie stosunki
dyplomatyczne;
2. Pozycja kobiety w Japonii

35

Lecture:
In the footstepsof voluntary "Siberian"

OCTOBER

Lecture:Former deportations in the
territory of the USSR

Lecture: Children of Siberia

Ryszard Czajkowski

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

PhD Janusz Kamocki

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Teruo Matsumoto

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Promotion of album
publishing

Coordinator: Anna Flaga

Lecture:Bronisław Piłsudski
among the Ainu

Professor Koichi Inoue

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak
Meeting depends on the plan of stayin Krakow.

The Concert

Folklore team from Shiraoi

Place: Municipal Museum in Zory
The show as part of the series„Meetings with culture”
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

Kazuyasu Kimura, grandsonof B. Piłsudski

Place: Municipal Museum in Zory
Meeting as part of the „Provincial Gardenof Arts” series
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak
Meeting depends on the plan of stayin Krakow.

Michał Bronowicki fromthe Józef Piłsudski Museum

Place: Municipal Museum in Zory
Lecture in the cycle„Riddles of Anthropology”
Meeting with schoolchildren,
afternoon meeting for adults.
Coordinator: Marietta Kalinowska-Bujak

NOVEMBER
Meeting with a man.
What is it like to bea Japanese – grandsonof Bronisław Piłsudski?

Lecture:Independence threads

36Prelekcja: Śladami
dobrowolnych ”Sybiraków”

PAŹDZIERNIKPrelekcja: Dawne zsyłki na
terytorium ZSRR

Prelekcja: Dzieci Syberii

Ryszard Czajkowski

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Dr Janusz Kamocki

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Teruo Matsumoto

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Promocja wydawnictwa

Koordynator: Anna Flaga

Prelekcja:
Bronisław Piłsudskiwśród Ajnów

Profesor Koichi Inoue

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak
Spotkanie uzależnione od planu pobytu
w Krakowie.

KoncertZespół folklorystyczny
z Shiraoi

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPokaz w ramach cyklu„Spotkania z kulturą”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

Kazuyasu Kimura,
wnuk B. Piłsudskiego

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachSpotkanie w ramach cyklu„Prowincjonalny Ogród Sztuk”
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak
Spotkanie uzależnione od planu pobytu
w Krakowie.

Michał Bronowickiz MuzeumJózefa Piłsudskiego

Miejsce: Muzeum Miejskie w ŻorachPrelekcja w ramach cyklu„Zagadki antropologii”
Spotkanie z młodzieżą szkolną,popołudniowe spotkanie dla dorosłych.
Koordynator: Marietta Kalinowska-Bujak

LISTOPAD
Spotkanie z człowiekiem.
Jak to jest być Japończykiem– wnukiem Bronisława
Piłsudskiego?

Prelekcja:Wątki niepodległościowe

37

PODSUMOWANIEPROJEKTU / RELACJAPROJECT SUMMARY/ REPORT

EXHIBITION
The exhibition was presented from May 19, 2018 until November 18, 2018 in the exhibition roomsof “Gallery -1” in the museum. During 184 days it was seen by 2,204 visitors.
The exhibition displayed 112 exhibit items (ethnographic collection), including 3 technology items(phonograph and pegs). 110 items came from the collections of the museum and two objects wereborrowed from private collections.
The exhibition was based on the concept of Lucjan Buchalik and Anita Czerner-Lebedew and on
the script of Lucjan Buchalik. Its scope, arrangement, ethnographic details and stage design details were consulted with Kenji Sekine from Nibutani Ainu Culture Museum.
The exhibition was carried out according to the script and guidelines presented in the application
form. Accomplished goals:a)	presentation of traditional and modern culture of the Ainu, attention focused on social andhistorical aspects;b) promotion and popularization of knowledge of Japan;c)	presentation of Bronisław Piłsudski, his activity in the field concerning independence andresearch achievements.
The exposition filled five rooms and the corridor, the script layout was preserved:1)	Introduction to exhibition, basic information: map, biographical notes, introduction tohistory and culture of the Ainu, information concerning research registration techniques(phonograph).
2)	Ainu homestead including cottage, utility space, granary, bear cage.
3)	“Tree world” – diorama presenting the offering of a sacrifice on an altar with nature in the
background; objects related to sacrificing and iomante festival.
4) “In the homestead” – diorama presenting everyday life in the homestead.
5) “Interior of the cottage” – diorama presenting traditional furnishing.
6)	Gallery presenting the oldest objects from the collection and the examples of design in the
traditional style.

40

WYSTAWA
Wystawa prezentowana była w okresie od 19.05.2018 r. do 18.11.2018 r. w pomieszczeniach wystawienniczych „Galeria -1” w siedzibie Muzeum. W ciągu 184 dni wystawienniczych obejrzało ją
2 204 zwiedzających.
Na ekspozycji zaprezentowano łącznie 112 eksponatów (kolekcja etnograficzna), w tym 3 obiekty
techniki (fonograf i wałki). 110 obiektów pochodziło ze zbiorów Muzeum, dwa obiekty wypożyczono ze zbiorów prywatnych.
Wystawa została zrealizowana w oparciu o koncepcję Lucjana Buchalika i Anity Czerner-Lebedew
oraz scenariusz Lucjana Buchalika. Jej zakres, układ i detale etnograficzno-scenograficzne byłykonsultowane z Kenji Sekine z Nibutani Ainu Culture Museum.
Wystawa została zrealizowana zgodnie ze scenariuszem i wytycznymi przedstawionymi w dokumencie aplikacyjnym. Poprzez ekspozycję zrealizowano cele:a)	zaprezentowania kultury tradycyjnej i współczesnej Ajnów ze zwróceniem uwagi na aspekty społeczne i historyczne,b) promocji i popularyzacji wiedzy o Japonii,c)	zaprezentowania postaci Bronisława Piłsudskiego, jego działalności niepodległościowej
oraz osiągnięć badawczych.
Ekspozycja zajęła pięć sal i korytarz, zachowując układ scenariusza:1)	Wprowadzenie do wystawy, podstawowe informacje: mapa, noty biograficzne, wprowadzenie do historii i kultury Ajnów, informacja o technikach rejestracji badań (fonograf);2)	Zagroda ajnuska, składająca się z chaty, pomieszczeń gospodarczych, spichlerza, klatki naniedźwiedzia;3)	„Świat drzew” – diorama przedstawiająca składanie ofiary przed ołtarzem na tle elementów przyrodniczych; obiekty związane ze składaniem ofiar i świętem iomante;4)	„W zagrodzie” – diorama przedstawiająca życie codzienne toczące się na podwórzu zagrody;5)	„Wnętrze chaty” – diorama przedstawiająca tradycyjne wyposażenie;
6)	Galeria prezentująca najstarsze obiekty w kolekcji oraz przykłady projektowania w stylu
nawiązującym do tradycji.

41

The preparation phase covered the period from 2015 until 2018 (May).
This phase involved:1)	122 objects gathered to represent the culture and everyday life of the Ainu, from the historical and modern side;2) scenography design, preparation of mannequins and models;3) literature;4) specialist translation;5) development of consistent, general graphic concept;6) design and realization of all exhibition printouts;7) promotional strategy;8) assessment of the script on its merits.
The exploitation phase in the museum covered the period from May until November 2018. Now
the exhibition is treated as a travelling exhibition, being presented in different museum sitesaround the world.
This phase involved:1) the development and distribution of the advertising and promotional materials;
2) promotional and information activities in the scope of promotional strategy;3) making the exhibition available to visitors;
4) animations.
An educational project was developed for the exhibition. Meetings, lessons and workshops took
place during the exhibition.
Basic information about the exhibition:
The concept behind the exhibition: Lucjan Buchalik,		 Anita Czerner-Lebedew (the Municipal Museum in Żory)Script: Lucjan Buchalik (the Municipal Museum in Żory)Texts: Lucjan Buchalik (the Municipal Museum in Żory)Consultation: Kenji Sekine (Nibutani Ainu Culture Museum)
Curator of the exhibition: Lucjan Buchalik (the Municipal Museum in Żory)Educational project: Marietta Kalinowska-Bujak (the Municipal Museum in Żory)Graphic design: Anna Flaga, Tatiana Hojczyk (the Municipal Museum in Żory)Scenography: Marta Hałajko, Dariusz Czyszczoń (contract workers)
Technical support: Andrzej Mroczek (the Municipal Museum in Żory)Surface: 100 m² (6 rooms)
Number of exhibit items: 112
Annex no. 1 PHOTOGRAPHIC DOCUMENTATION

42

Etap realizacji wystawy obejmował okres od roku 2015 do 2018 (maj).
W ramach etapu:1)	zgromadzono kolekcję 122 obiektów reprezentatywnych dla kultury i życia codziennego Ajnów, zarówno od strony historycznej, jak i współczesnej;
2) zaprojektowano scenografie, wykonano manekiny i makiety;3) zgromadzono literaturę;4) wykonano specjalistyczne tłumaczenia;5) opracowano spójną, całościową koncepcję graficzną;6) zaprojektowano i zrealizowano wszystkie wydruki wystawowe;7) opracowano strategię promocji;
8) skonsultowano merytorycznie scenariusz.
Etap eksploatacji wystawy w siedzibie Muzeum obejmował okres od maja do listopada 2018 r.
Obecnie wystawa traktowana jest jako wystawa objazdowa i prezentowana jest w innych ośrodkach muzealnych kraju.
W ramach etapu:
1) opracowano i rozdystrybuowano materiały reklamowe i promocyjne;
2) realizowano działania informacyjno-promocyjne w ramach strategii promocji;
3) udostępniono wystawę zwiedzającym;4) prowadzono działania animacyjne.
Na potrzeby wystawy został opracowany projekt edukacyjny. Wystawa była miejscem spotkań,lekcji i warsztatów.
Podstawowe informacje o wystawie:
Koncepcja wystawy: Lucjan Buchalik, Anita Czerner-Lebedew (Muzeum Miejskie w Żorach)
Scenariusz: Lucjan Buchalik (Muzeum Miejskie w Żorach)
Teksty: Lucjan Buchalik (Muzeum Miejskie w Żorach)
Konsultacje: Kenji Sekine (Nibutani Ainu Culture Museum)
Kurator wystawy: Lucjan Buchalik (Muzeum Miejskie w Żorach)
Projekt edukacyjny: Marietta Kalinowska-Bujak (Muzeum Miejskie w Żorach)
Opracowanie graficzne: Anna Flaga, Tatiana Hojczyk (Muzeum Miejskie w Żorach)
Scenografia: Marta Hałajko, Dariusz Czyszczoń (pracownicy kontraktowi)
Obsługa techniczna: Andrzej Mroczek (Muzeum Miejskie w Żorach)
Powierzchnia: 100 m² (6 pomieszczeń)Ilość eksponatów: 112

Załącznik nr 1: DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA

43Noż zakupiony w atelier rzemieślnika w Biratori-Nibutani (wrzesień 2017)
Purchasing a knife at an atelier of an artist in Biratori-Nibutani(September 2017)

Torba c-e-oske-saranip w antykwariacie Tanukijo-Kottou-Jidai-Mura w Sapporo (wrzesień 2017)
A c-e-oske-saranip bag at an antiqueshop, Tanukijo-Kottou-Jidai-Mura, in Sapporo (September 2017)

Iku-pasuy w antykwariacie Patrick & Ondine Mestdagh w Brukseli(czerwiec 2016)
Iku-pasuy at an antique shop, Patrick & Ondine Mestdagh, in Brussel(June 2016)

Sintoko w antykwariacie Tanukijo-Kottou-JidaiMura (wrzesień 2017)
Sintoko at an antique shop, Tanukijo-Kottou-Jidai-Mura, in Sapporo (September 2017)
Ninkari w antykwariacie w Sapporo (wrzesień 2017)
Ninkari at an antique shop in Biratori, Hokkaido (Ezo) in 2017

44

Pozyskiwanie obiektów w sklepie kooperatywy rzemieślników w Biratori-Nibutani (czerwiec 2015)
Purchasing Ainu objects from a local craft cooperative shop in Biratori-Nibutani (June 2015)45

Moment otwarcia jednej z przesyłek z obiektami ajnuskimi, nadanej do muzeum w Żorach z Muzeum Kultury Ajnów w Nibutani-Biratori
Opening one of the packages of Ainu exhibits delivered to the Municipal Museum in Żory from the Nibutani Ainu Culture Museum in BiratoriMontaż wystawy
Exhibition assembly46Montaż wystawy
Exhibition assemblyMontaż eksponatu
Exhibit assembly47

Na wystawie w Żorach w trakcie konsultacji z pracownikami Muzeum Kultury Ajnów w Nibutani-Biratori
Consultation with the staff from the Nibutani Ainu Culture Museum in Biratori to organize an exhibition in ŻoryKorekta ekspozycji ajnuskiego warsztatu tkackiego – Maki Sekine z Biratori
Modifying the exhibition of an Ainu loom – Maki Sekine from Biratori48

Na wystawie
At the exhibition49

Na wystawie
At the exhibition50

Na wystawie
At the exhibition51

Na wystawie
At the exhibition52

Na wystawie
At the exhibition53

Na wystawie
At the exhibition54

Na wystawie
At the exhibition

55

Na wystawie
At the exhibition

56

Na wystawie
At the exhibition

57

Na wystawie
At the exhibition

58

Na wystawie
At the exhibition

59

PUBLICATION
The publication in the form of the album “Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru
Kayano” (“The World of the Ainu. From Bronisław Piłsudski to Shigeru Kayano”) was created forthe purposes of the exhibition and project.
The publication was prepared according to the plan and guidelines included in the Project Plan
Report.
The album is composed of two parts: the descriptive part and the catalog part. The first one involves
articles about different aspects of the project dedicated to the Ainu and Bronisław Piłsudski.
The second one describes in detail the Ainu artifacts collection gathered by the Municipal Museum. Each collectible was photographed and described with a note. It also received a more extensive description revealing its function.
Publication was prepared in phases:
1) material preparation: texts, photographs;2) translation;3) art and design;4) print;
5) distribution.
All related activities took place from September 2017 until October 2018.

60

WYDAWNICTWONa potrzeby wystawy i projektu opracowane zostało wydawnictwo o charakterze albumowym„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano”.
Wydawnictwo zostało zrealizowane zgodnie z planem i wytycznymi zawartymi w Project Plan
Report.
Album składa się z dwóch części: opisowej i katalogowej. Pierwsza zawiera artykuły poświęcone różnym aspektom projektu poświęconego Ajnom i Bronisławowi Piłsudskiemu. Druga szeroko
opisuje kolekcję artefaktów ajnuskich zgromadzonych przez Muzeum Miejskie. Każde muzealium
zostało sfotografowane i opatrzone notą muzealną. Uzyskało również dłuższy opis pokazujący
kontekst funkcjonowania.
Wydawnictwo realizowane było etapowo:
1) przygotowanie materiałów: teksty, fotografie,2) tłumaczenia,
3) projekt i skład graficzny,4) druk,5) dystrybucja.
Wszystkie działania związane z nim zostały zrealizowane w okresie od września 2017 r. do października 2018 r.

61

UPDATED WORK SCHEDULE

Texts

September 2017 – June 2018a uthors as in the tableof contents below

Translation

May – September 2018

Atsushi Ando,AM Consulting Agata Matsumoto,
PRO Tłumaczenia

Photography

August – September 2018

Piotr Flaga (contract worker)

Art and design

May – October 2018

Anna Flaga, Tatiana Hojczyk(the Municipal Museum in Żory)Print

October 2018

“PASAŻ” printing house, Kraków*

Distribution

from October 2018own

*In the application form the printing house Drukarnia Archidiecezjalna from Katowice was stated as a contractor. According to
the public procurement law another request for a proposal of a printed publication was made. Based on the lowest price offer
the printing house “PASAŻ” was chosen as a contractor.

MASTHEAD
Academic editing: Lucjan Buchalik, PhD
Reviewer: Janusz Kamocki, PhD
Editing and proofreading: Fundacja Sztuka Tetsuo Hayashi, Bartosz Buchalik
Translation: Atsushi Ando, Prof., AM Consulting Agata Matsumoto, PRO Tłumaczenia
Scientific consultation: Kenji Sekine
Photography (exhibit items): Piotr Flaga
Design and type setting: Anna Flaga, Tatiana Hojczyk
Publisher: the Municipal Museum in ŻoryThe publication was received positively by Doctor Kamocki, long-term employee of the Ethnographic
Museum in Kraków, academic lecturer, scholar of Southeast Asian cultures, member of the Ethnographic Commission of the Polish Academy of Learning and the Polish Ethnological Society.

62

ZAKTUALIZOWANY HARMONOGRAM PRAC

tekstywrzesień 2017 – czerwiec 2018a utorzy zgodnie ze spisem treści
zamieszczonym poniżej

tłumaczenia

maj – wrzesień 2018

Atsushi Ando,AM Consulting Agata Matsumoto,
PRO Tłumaczenia

fotografie

sierpień – wrzesień 2018

Piotr Flaga (pracownik kontraktowy)

projekt i skład graficzny

maj – październik 2018

Anna Flaga, Tatiana Hojczyk(Muzeum Miejskie w Żorach)drukpaździernik 2018

Drukarnia „PASAŻ”, Kraków*

dystrybucja

od października 2018

własna*W dokumentacji aplikacyjnej jako wykonawca zamówienia została Drukarnia Archidiecezjalna z Katowic. Zgodnie z Ustawą
prawo zamówień publicznych przeprowadzono powtórne zapytanie ofertowe na druk wydawnictwa. Na podstawie najniższej
oferty cenowej na wykonawcę zamówienia wybrano drukarnie „PASAŻ”.

STOPKA REDAKCYJNARedakcja naukowa: dr Lucjan Buchalik
Recenzent: dr Janusz Kamocki
Redakcja i korekta językowa: Fundacja Sztuka Tetsuo Hayashi, Bartosz Buchalik
Tłumaczenie: prof. Atsushi Ando, AM Consulting Agata Matsumoto, PRO Tłumaczenia
Konsultacja naukowa: Kenji Sekine
Fotografie (eksponaty): Piotr Flaga
Opracowanie graficzne i skład: Anna Flaga, Tatiana Hojczyk
Wydawca: Muzeum Miejskie w Żorach

Wydawnictwo uzyskało pozytywną recenzję dr. Kamockiego, wieloletniego pracownika Muzeum Etnograficznego w Krakowie, wykładowcy akademickiego, badacza kultur południowo-wschodniej Azji,
członka Komisji Etnograficznej Polskiej Akademii Nauk i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.

63

[Janusz Kamocki Ph.D.] From the review:
The authors described the Ainu, their disappearance, and their struggles for national, cultural, andlinguistic revival while referring to all possible sources written in Polish,
English, Russian and Japanese. The authors fittingly described initiatives of Bronisław Piłsudski
not only as scholars and researchers of the Auni, but also as a patriot, a convict, and an organizerof education for indigenous population of Sakhalin.
For such a unique and thorough work, the authors of this publication will be the envy of staff
of many bigger museums with greater resources. Indeed, this feat accomplished by a team ofa small museum in Żory is a paragon of diligence and a portrait of determination.

TABLE OF CONTENTS
Noriko Nagaya A superb song of Bronisław Piłsudski’s blind wife Chuhsamma – Her elegy,lament and dirge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
Buchalik Lucjan Introduction . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
Koichi Inoue Bronisław Piłsudski Chronicle . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
Kayano Shiro My Father Kayano Shigeru’s Foresight . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174
Kayano Shiro, Matsumoto Teruo Shigeru Kayano – Mission for Ainu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
Majewicz Alfred Franciszek Bronisław Piłsudski and his legacy – an assessment . . . . . . . . . . . 178
Yoshihide Ogata The little known face of Bronisław Piłsudski.How did the exile becomea renowned anthropologist? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
Buchalik Lucjan Exhibits as a witness to cultural changes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  203Cyganek Joanna Bronisław and Józef Piłsudski or with a pen and a rifle toward
independence, about the project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
Buchalik Lucjan The Ainu Collection in the Municipal Museum in Żory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
Buchalik Lucjan, Dec Małgorzata, Hojczyk Tatiana Catalogue of exhibits . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231

64

Z recenzji:Autorzy wykorzystali wszelkie dostępne – polskie, angielskie, rosyjskie i japońskie materiały dotyczące tego ludu, jego zanikania i prób odrodzenia – narodowego, kultury i języka.
Dobrze, że Autorzy szczegółowo opisali dzieje Bronisława Piłsudskiego – nie tylko uczonego i badacza Ajnów, lecz także patrioty, katorżnika, organizatora szkolnictwa dla rdzennych mieszkańców Sachalinu. Tego rodzaju i tak rzetelnie wykonanej pracy mogą autorom publikacji pozazdrościć
pracownicy wielu dużych placówek muzealnych, dysponujących o wiele większymi możliwościami.
Jest przykładem pracowitości całego zespołu i uporu w dążeniu do celu. Należy podkreślić, że zespół niewielkiego Muzeum w Żorach wykonał ogromną pracę.

SPIS TREŚCI
Noriko Nagaya Wyśpiewana przez ociemniałą Chusammę „Smutna pieśń Chusammy,
jej lament i pieśń żałobna”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Lucjan Buchalik: Wstęp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Koichi Inoue: Kronika Bronisława Piłsudskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
Shiro Kayano: Zdolność przewidywania mojego ojca, Shigeru Kayano. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Teruo Matsomoto, Shiro Kayano: Shigeru Kayano w służbie Ajnom. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Alfred Franciszek Majewicz: Bronisław Piłsudski i jego dziedzictwo – próba ewaluacji. . . . . . . . . 37
Yoshihide Ogata: Nieznane oblicze Bronisława Piłsudskiego. Antropolog na wyspie
zesłańców. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Lucjan Buchalik: Przedmiot jako świadek zmian w kulturze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Joanna Cyganek: Bronisław i Józef Piłsudscy, czyli piórem i karabinem ku niepodległości,o projekcie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Lucjan Buchalik: Kolekcja ajnuska w Muzeum Miejskim w Żorach, jak powstała. . . . . . . . . . . . . . 71
Lucjan Buchalik, Małgorzata Dec, Tatiana Hojczyk: Katalog muzealiów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231

65

PUBLICATION INFORMATION
Hardcover bookContent: text + photographs
Size: width 220 mm, height 300 mm, depth 25 mm
Weight: 2 kg
Number of pages: 364
Language: Polish, Japanese, English
First Edition, Żory 2018
ISBN 978-83-948294-4-5
Edition of 300 copies

PROMOTION OF PUBLICATION
The promotion of the publication took place during the international conference “Bronisław Piłsudski: w stulecie śmierci. W stronę niepodległej Ojczyzny” (“Bronisław Piłsudski: On the Centenary of his Death. Towards an Independent Homeland”) on October 18–20, 2018.
Documentation of promotional activities related to the publication is included in the Annex
no. 2 to the Project Report.

DISTRIBUTION
The publication is sold in the Museum Information Center and is also available by mail order.
The main part of the edition was distributed among museums and scientific institutions in Poland and abroad and among research specialists in the field mentioned in the publication.
111 copies had been sent and handed out personally (which is 37% of the edition) by the time thereport was submitted.

66

INFORMACJA WYDAWNICZAKsiążka w twardej oprawie
Zawartość: tekst + fotografie
Wymiary: szerokość 220 mm, wysokość 300 mm, głębokość 25 mm
Ciężar: 2 kg
Liczba stron: 364
Język publikacji: polski, japoński, angielski
Wydanie 1, Żory 2018
ISBN 978-83-948294-4-5
Nakład 300 egzemplarzy

PROMOCJA WYDAWNICTWA
Promocja wydawnictwa odbyła się podczas międzynarodowej konferencji „Bronisław Piłsudski:
w stulecie śmierci. W stronę niepodległej Ojczyzny” w dniach 18-20 października 2018 r.
Dokumentacja działań promocyjnych związanych z wydawnictwem stanowi element załącznika
nr 2 do Project Report.

DYSTRYBUCJA
Wydawnictwo sprzedawane jest w muzealnym Punkcie Informacji Miejskiej oraz wysyłkowo.
Znacząca część nakładu przeznaczona została do dystrybucji między instytucjami muzealnymi i naukowymi w kraju i za granicą oraz naukowcami – specjalistami w dziedzinie poruszanej
w wydawnictwie.
Do dnia złożenia Raportu wysłano i przekazano osobiście 111 egzemplarzy, co stanowi 37% nakładu.

67

Katalog wystawy
EXHIBITION CATALOG

Muzeum Miejskie w Żorach
ジョルィ市立博物館

Municipal Museum in ŻoryŚwiat Ajnów.
Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano
ブロニスワフ・ピウスツキから
萱野茂の時代にかけてのアイ
ヌの世界
The world of Ainu
from the time of Bronisław
Piłsudski to Shigeru Kayano
Pod redakcją Lucjana Buchalika
ルツィアン・ブハリク 編
Edited by Lucjan Buchalik

Redakcja naukowa
dr Lucjan Buchalik

学術編集
ルツィアン・ブハリク博士

Academic editor
Lucjan Buchalik, Ph.D.

Recenzent
dr Janusz Kamocki

査読
ヤヌシュ・カモツキ博士

Reviewer
Janusz Kamocki, Ph.D.

Redakcja i korekta językowa
Fundacja Sztuka
Tetsuo Hayashi
Bartosz Buchalik

編集・校正
Fundacja Sztuka
林 徹郎
バルトシュ・ブハリク

Editing and linguistic correction
Fundacja Sztuka
Tetsuo Hayashi
Bartosz Buchalik

Tłumaczenie
Atsushi AndoAM Consulting Agata Matsumoto
PRO Tłumaczenia

翻訳安藤 厚
AM Consulting Agata Matsumoto
PRO Tłumaczenia

Translation
Atsushi AndoAM Consulting Agata Matsumoto
PRO Tłumaczenia

Konsultacja naukowa
Kenji Sekine

学術諮問
関根 健次

Academic consultation
Kenji Sekine

Fotografie (eksponaty)
Piotr Flaga

写真（展示）
ピオトル・フラガ

Photography (exhibits)
Piotr Flaga

Opracowanie graficzne i skład
Anna Flaga
Tatiana Hojczyk

グラフィックデザイン
アンナ・フラガ
タチアナ・ホイチク

Graphic design
Anna Flaga
Tatiana Hojczyk

WydawcaMuzeum Miejskie w Żorach出版
ジョルィ市立博物館

Publisher
Municipal Museum in ŻoryISBN
978-83-948294-4-5

ISBN
978-83-948294-4-5

ISBN
978-83-948294-4-5

Żory 2018

ジョルィ 2018年

Żory 2018

Patronat Narodowy
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy
w Stulecie Odzyskania Niepodległości
後援
ポーランド共和国大統領
アンジェイ・ドゥダ
独立回復100周年記念事業
National endorsement by Andrzej Duda,
President of the Republic of Poland
commemorating the centenary of
the regained independence

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta Żory後援
日本国大使館

後援
ジョルィ市長Honorable patronage
Embassy of Japan

Honorable patronage
Mayor of ŻoryŻory 2018
ジョルィ 2018年
Partner projektu | 共催 | Project partner

Sponsor | 協賛 | Sponsor

Sponsor | 協賛 | Sponsor

Supported by the Japan Foundation

68

Sponsor | 協賛 | Sponsor

Katalog wystawy
EXHIBITION CATALOG

69

PROJECT ACTIVITIES ASSOCIATED WITH THE EXHIBITION
Project activities were conducted from April 27, 2018 to November 18, 2018. Due to the interest of recipients from schools and at the request of the “Maloka” Intercultural Association,
which has organized a travel meeting at the exhibition, the originally planned period of time
was extended.
Project activities were conducted according to project plan guidelines consisting of:– museum lessons and workshops,– lectures and presentations,– meetings and debates for adults,– concerts,– artistic performances and shows,– cultural and scientific events.
The following activities were accomplished during the 206 days of the project’s duration:– 30 project classes for school groups,– 13 meetings for families with children,– 6 meetings for adults.
Project activities and classes varied in character and were dedicated to different groups ofrecipients, conducted by Museum employees, as well as specialists and scientists who had
been invited.
All project activities gathered 1,718 participants, including 1,081 children and 637 adults.
The Museum co-organized an international conference – “Bronisław Piłsudski: w stulecie śmierci.
W stronę niepodległej Ojczyzny” (“Bronisław Piłsudski: On the Centenary of his Death. Towards an
Independent Homeland”) – which took place from October 18 to October 20, 2018. In total, around
150 participants took part in the 3-day conference and around 100 people engaged in sideshows.
A special guest was Bronisław Piłsudski’s grandson, Kazuyasu Kimura.
A monument to Bronisław Piłsudski, unveiled on May 22, 2018, has become an important piece of
project information. On average, the monument and an inscription on the plaque were admired by
5 people every day. It is estimated, that during this 193-day presentation around 965 recipients
got acquainted with the figure of Bronisław Piłsudski and the culture of the Ainu.

70

DZIAŁANIA PROJEKTOWE TOWARZYSZĄCE WYSTAWIE
Działania projektowe obejmowały okres od 27.04.2018 r. do 18.11.2018 r. W stosunku do planowanego czasokresu, nastąpiło wydłużenie terminu z uwagi na zainteresowanie odbiorcy szkolnegooraz na prośbę Stowarzyszenie Międzykulturowe „Maloka”, które na wystawie zorganizowało spotkanie podróżnicze.
Działania projektowe realizowane były zgodnie z wytycznymi planu projektowego, na który
składały się:– lekcje muzealne i warsztaty,– wykłady i prezentacje,– spotkania i debaty dla dorosłych,– koncerty,– występy i pokazy artystyczne,– wydarzenia kulturalne i naukowe.
W ciągu 206 dni projektowych zrealizowano:– 30 zajęć projektowych dla grup szkolnych– 13 spotkań dla rodzin z dziećmi– 6 spotkań skierowanych do osób dorosłych.
Działania i zajęcia projektowe zróżnicowane były pod względem charakteru, dedykowane różnym
grupom odbiorców, prowadzone przez pracowników Muzeum, ale również specjalistów i naukowców zaproszonych do współpracy.
We wszystkich działaniach projektowych udział wzięło 1 718 uczestników, w tym 1 081 dzieci i 637
dorosłych.
Muzeum było współorganizatorem międzynarodowej konferencji: „Bronisław Piłsudski: w stulecie śmierci. W stronę niepodległej Ojczyzny”, która odbyła się w dniach od 18 do 20 października
2018 r. W konferencji łącznie udział wzięło około 150 osób (3 dni konferencyjne) i około 100 osóbskorzystało z imprez towarzyszących. Gościem specjalnym tej konferencji był wnuk Bronisława
Piłsudskiego – Kazuyasu Kimurą.
Ważnym nośnikiem informacji projektowej stał się posąg Bronisława Piłsudskiego, który odsłonięty został 22 maja 2018 r. Średnio, oglądany był (w tym czytana była informacja zawarta na tablicy) w ciągu jednego dnia przez około 5 osób. Liczyć należy, że w ciągu 193 dni prezentacji, postać
Bronisława Piłsudskiego i kultura Ajnów zostały przybliżone około 965 odbiorcom.

71In-house activities were conducted in the Municipal Museum, as well as in the Municipal Culture
Center in Żory and in the Music School in Żory.
The project achieved all of its defined goals:
1.	To present a complicated path to Polish Independence (with its centenary in 2018) using
the example of the Piłsudski brothers’ life stories.
2.	To popularize the figure of Bronisław Piłsudski in the context of his independence-related
activities and scientific research regarding the Far Eastern culture of ethnic minorities,
especially the Ainu.
3.	To introduce the Ainu culture, to present their tradition and culture in a broader socio-historical perspective.
4.	A reminder of the coming 100-year anniversary of establishing diplomatic relations between Poland and Japan, as a pretext to presenting selected aspects of Japanese culture.

The goals were achieved through educational activities:
Re 1.
Classes for elementary school, junior high school and high school students (as part of schoolwork):• museum lessons entitled “Śladami dwóch braci Piłsudskich – dwie drogi odzyskiwania niepodległości” (“In the tracks of the two Piłsudski brothers – two ways of regaining independence”) linked with an introduction to the Ainu culture and visit to the “Świat Ajnów.
Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano” (“The World of the Ainu. From Bronisław
Piłsudski to Shigeru Kayano”) exhibition.
Afternoon meetings for individual visitors (not only for adults), raising topics, such as:• behind the scenes of the battle of independence – a meeting with Janusz Kamocki, ethnologist and former independence activist;• the youthful years of the Piłsudski brothers as a factor in shaping their patriotic behavior –a meeting with Michał Bronowicki, an employee of the Józef Piłsudski Museum in Sulejówek.
Re 2.
Actions emphasizing the services of Bronisław Piłsudski as an exceptional scientist intended forthe general public:• an event inaugurating the project – a screening of a film entitled ”Piłsudski Bronisław – zesłaniec, etnograf, bohater” (“Piłsudski Bronisław – an exile, an ethnographer, a hero) combined with a meeting with its director – Waldemar Czechowski – and the granddaughter ofJózef Piłsudski – Danuta Onyszkiewicz;• a cycle of meetings, animation activities and lectures within the framework of “The Long
Night of Museums 2018”;

72

Działania własne realizowane były w siedzibie Muzeum Miejskiego oraz w Miejskim Ośrodku Kultury w Żorach i Szkole Muzycznej w Żorach.
Projekt zrealizował wszystkie założone cele:
1.	Przedstawienie skomplikowanej drogi odzyskiwania przez Polskę niepodległości, którego
stulecie przypadło na rok 2018, na przykładzie życiorysów braci Piłsudskich.
2.	Spopularyzowanie postaci Bronisława Piłsudskiego, w kontekście jego działań niepodległościowych i badań naukowych nad kulturami dalekowschodnich mniejszości etnicznych,
w szczególności Ajnów.
3.	Przybliżenie kultury Ajnów, ukazanie ich tradycji i kultury w szerszym historyczno-socjologicznym ujęciu.
4.	Przypomnienie o nadchodzącym 100-leciu nawiązania stosunków dyplomatycznych między
Polską i Japonią jako pretekst do zaprezentowania wybranych aspektów kultury japońskiej.

Cele były realizowane poprzez działania o charakterze edukacyjnym:
ad. 1Zajęcia dedykowane uczniom szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich (w ramach zajęć
lekcyjnych):• lekcje muzealne noszące tytuł „Śladami dwóch braci Piłsudskich – dwie drogi odzyskiwania
niepodległości”, które połączone były z wprowadzeniem do kultury Ajnów oraz zwiedzaniem wystawy „Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano”.
Spotkania popołudniowe skierowane do publiczności indywidualnej (dorosłej, choć niekoniecznie)
poruszające tematy takie jak:• kulisy walki niepodległościowej- spotkanie z Januszem Kamockim, etnologiem, byłym
działaczem niepodległościowym,• młodzieńcze lata braci Piłsudskich, jako czynnik kształtujący ich patriotyczne postawy- spotkanie z Michałem Bronowickim, pracownikiem Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.
ad. 2
Działania podkreślające zasługi Bronisława Piłsudskiego jako wybitnego badacza, skierowane doszerokiej publiczności:• wydarzenie inaugurujące projekt – projekcja filmu pt. „Piłsudski Bronisław – zesłaniec, etnograf, bohater”, połączona ze spotkaniem z reżyserem, Waldemarem Czechowskim oraz
Danutą Onyszkiewicz, wnuczką Józefa Piłsudskiego;• cykl spotkań, działań animacyjnych i wykładów w ramach „Nocy Muzeów 2018”;• odsłonięcie posągu Bronisława Piłsudskiego;73• the unveiling of the Bronisław Piłsudski monument;• an ethnographic presentation combined with a lecture during the 2018 Science Festivalorganized by the Municipal Culture Center in Żory;• a lecture about photography as an instrument of ethnographic studies referring to Bronisław Piłsudski’s rich collection of photographs delivered within the framework of the
Plener Photography Festival and co-organized by the Municipal Museum in Żory.
Re 3.
Actions popularizing the Ainu culture for children, families with children and for school children/organized groups:• the Ainu workshops – done by the artist Maki Sekine, an employee of the Museum in
Biratori, as well as employees of the Education Division – introducing traditional Ainu art
products and crafts;• holiday classes for summer play centers’ groups (and the equivalent for individual children)– “Wyprawa na Hokkaido” (“The Expedition to Hokkaido”);• meetings at the exhibition for school children (junior high school, high school) – classes
in the form of a lecture regarding the specificity of the Ainu culture with a discussion on
cultural and ethnic differences.
Actions popularizing the Ainu culture for children and families with children:• 5 meetings were organized in the framework of cyclic museum classes “Muzealne podróże
z ciasteczkiem” (“Museum Voyages with Cookies”): “Wielka podróż orła” (“The Great Voyage of
the Eagle”), “Co misio w wiosce wyczyniał” (“The Adventures of the Teddy Bear in the Village”),“Lisie opowieści” (“The Fox Tales”), “Czyj ten ogonek” (“Whose tail is it?”), “Opowieść o dwóch
rybakach i niezwykłych szczeniakach” (“A Tale of Two Fishermen and Extraordinary Puppies”);• 4 meetings were organized in the framework of cyclic museum classes „Zabawkolandia”(“Toyland”): “Podniebne rozmowy orła z sową” (“Aerial Conversations Between the Eagle
and the Owl”), “Stary niedźwiedź mocno śpi” (“The Old Bear is Heavily Sleeping”), “Laleczkiz Hokkaido” (“The Dolls from Hokkaido”), “Gry i zabawy z drugiego końca świata” (“Gamesand Activities from Across the World”);• an art contest entitled „Portret ajnoskiego niedźwiadka” (“The Portrait of the Ainu Bear”)
whose goal was to attract attention to the role of the bear in the traditional Ainu culture;• a meeting entitled „Hapo, czyli świat Ajnuskich mam” (“Hapo – the world of Ainu moms”)
for moms belonging to a “Tulimamy” group (translator’s note: a group for mothers using
baby slings); discussed topics: the role of a woman in Ainu society, how to choose a spouseand relations between spouses, customs and beliefs regarding pregnancy, childbirth, confinement and educational methods.

74• prezentacja etnograficzna połączona z wykładem na Festiwalu Nauki 2018 organizowanym przez Miejski Ośrodek Kultury w Żorach;• wykład o fotografii jako instrumencie badań etnograficznych odwołujący się do bogatej
dokumentacji fotograficznej Bronisława Piłsudskiego, wygłoszony w ramach festiwalu fotografii Plener, którego Muzeum Miejskie w Żorach było współorganizatorem.
ad. 3
Działania popularyzujące kulturę ajnuską dla dzieci, rodzin z dziećmi oraz dla dzieci i młodzieży
szkolnej / grup zorganizowanych:• warsztaty ajnuskie – prowadzone przez artystkę Maki Sekine, pracownika Muzeum w Biratori oraz pracowników Działu Edukacji; zapoznające z tradycyjnymi ajnuskimi wyrobami
artystycznymi i rzemieślniczymi;• wakacyjne zajęcia dla grup półkolonijnych (oraz odpowiednik dla dzieci indywidualnych)„Wyprawa na Hokkaido”;• spotkania na wystawie dla młodzieży szkolnej (gimnazjum, szkoła średnia) – zajęcia w formie wykładu dotyczącego specyfiki kultury ajnuskiej, połączonego z dyskusją dotyczącą
różnic kulturowych i etnicznych.
Działania popularyzujące kulturę ajnuską dla dzieci i rodziny z dziećmi:• w ramach cyklicznych zajęć muzealnych „Muzealne podróże z ciasteczkiem” zorganizowano 5 spotkań: „Wielka podróż orła”, „Co misio w wiosce wyczyniał”, „Lisie opowieści”, „Czyj
ten ogonek”, „Opowieść o dwóch rybakach i niezwykłych szczeniakach”;• w ramach cyklicznych zajęć muzealnych „Zabawkolandia” zorganizowano 4 spotkania:„Podniebne rozmowy orła z sową”, „Stary niedźwiedź mocno śpi”, „Laleczki z Hokkaido”,„Gry i zabawy z drugiego końca świata”;• konkurs plastyczny „Portret ajnoskiego niedźwiadka”, którego celem było zwrócenie uwagi
na rolę niedźwiedzia w kulturze tradycyjnej Ajnów;• spotkanie „Hapo, czyli świat Ajnuskich mam” dedykowane mamom zrzeszonym w grupieo nazwie „Tulimamy”; poruszane były tematy: rola kobiety w ajnuskiej społeczności, wybór
małżonka i relacje między małżonkami zwyczaje i wierzenia dotyczące ciąży, porodu i okresu połogu, metody wychowawcze.

75

Re 4.
The following events took place in the framework of classes about Japanese culture:• a lecture entitled “Opowieść o Japonii” (“A Tale about Japan”) by Mirosław Błaszczak, a former director of the Polish Institute in Tokyo, and a lecture by musician Motoichi Yuzawa
regarding music and its role in the Japanese theater with a demonstration of a traditional
Japanese drum called wadaiko;• a concert of the Japanese pianist Miho Kurihara organized by the Museum in the Music School.
Classes for children and families with children:• “Laleczki z Hokkaido” (“The Dolls from Hokkaido”) as a part of a cycle of meetings entitled“Zabawkolandia” (“Toyland”) introducing the idea of an ancient doll, its multiple forms,
as well as social functions using the example of Japanese dolls called kokeshi and its Ainu
neighbors – nipopo dolls.
Meetings for adults:• “Świat japońskich kobiet” (“The World of Japanese Women”) – a lecture by Mirosław Błaszczak
about cultural determinants of the role of women in Japanese society and how it is changing.

76

ad. 4
W ramach zajęć przybliżających kulturowo Japonię odbyły się:• prelekcja „Opowieść o Japonii” Mirosława Błaszczaka, byłego dyrektora Instytutu Polskiego w Tokyo oraz muzyka, Motoichiego Yuzawy, dotycząca muzyki i jej roli w teatrze japońskim, połączona z pokazem gry na tradycyjnym bębnie japońskim wadaiko;• koncert pianistki japońskiej Miho Kurihary, zorganizowany przez Muzeum w Szkole
Muzycznej;Zajęcia skierowane dla dzieci i rodzin z dziećmi:• „Laleczka z Hokkaido” w ramach stałego cyklu spotkań pt. „Zabawkolandia” przybliżyła
ideę pra-lalki, jej różnorodnej formy, ale i funkcji społecznych na przykładzie japońskich
laleczek kokeshi i ich ajnuskiej sąsiadki, laleczki nipopo.
Spotkania skierowane do dorosłego odbiorcy:• „Świat japońskich kobiet” – prelekcja Mirosława Błaszczaka o kulturowych uwarunkowaniach roli kobiety w japońskiej społeczności i zmianach jakim ona ulega.

77Zapowiedź projektu w trakcie konferencji muzealników polskich (marzec 2018)
The announcement of the project during the polish museologist conference (march 2018)78

Spotkanie z dziennikarzami
Press room for journalists

W czasie spotkania z dziennikarzami omówione zostały tematy związane z projektem i towarzyszącymi mu wydarzeniami: wystawą, odsłonięciem posągu, konferencją, lekcjami muzealnymi i wykładami
During the meeting with journalists the following topics related to the project and the accompanying events were discussed: exhibition, unveiling of the statue, conference, museum lessons and lectures79

Inaugurujące projekt spotkanie z udziałem Danuty Onyszkiewicz – prawnuczki Józefa Piłsudskiego, i Waldemara Czechowskiego,
autora filmu dokumentalnego o Bronisławie Piłsudskim, przygotowanego na zlecenie TVP
Meeting with Danuta Onyszkiewicz (granddaughter of Józef Piłsudski) and Waldemar Czechowski (author of the documentary on
Bronisław Piłsudski, prepared for TVP) inaugurating the project80

Otwarcie wystawy „Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano” z udziałem delegacji z Biratori
The inauguration of the exhibition “Ainu World. From Bronisław Piłsudski to Shigeru Kayano” with delegates from Biratori

81

Kuratorskie oprowadzanie po wystawie w trakcie uroczystego otwarcia (na zdjęciu dr Lucjan Buchalik)
Curatorial guided tour of the exhibition during the grand opening (on the photo Lucjan Buchalik, PhD)

Kuratorskie oprowadzanie po wystawie
Curatorial guided tour of the exhibition82

Jedno z kuratorskich oprowadzań po wystawie z udziałem dr. Lucjana Buchalika
One of the curatorial guided tours of the exhibition with the participation of Lucjan Buchalik, PhD

83

Przed odsłonięciem posągu Bronisława Piłsudskiego, spotkanie w muzeum z udziałem zaproszonych gości
A meeting at the museum with invited guests before the unveiling of the statute of Bronisław Piłsudski

84Przed odsłonięciem posągu Bronisława Piłsudskiego, spotkanie w muzeum z udziałem zaproszonych gości
A meeting at the museum with invited guests before the unveiling of the statute of Bronisław Piłsudski

Moment odsłonięcia posągu przez Prezydenta Miasta Żory i Charges d` Affaires a.i. Ambasady Japonii w Polsce
The unveiling of the statute by the mayor of Żory and the Chargés d’Affaires a.i., of the Embassy of Japan in Poland

85

Charges d` Affaires a.i. Ambasady Japonii w Polsce Satoru Takahashi
Satoru Takahashi, Chargés d’Affaires a.i., of the Embassy of Japan in Poland

Danuta Onyszkiewicz – prawnuczka Józefa Piłsudskiego i Maki Sekine – autorka projektu posągu
Danuta Onyszkiewicz – a great-granddaughter of Józef Piłsudski and Maki Sekine who designed the statute86

IV Międzynarodowa Konferencja Poświęcona Bronisławowi Piłsudskiemu i Jego Dziedzictwu Naukowemu (4IBPC). Odczyt prezentacji: „Exhibit as a witness to cultural changes (na zdjęciu: zastępca dyrektora Muzeum Miejskiego w Żorach, Katarzyna Podyma) w
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie
4th International Conference on Bronisław Piłsudski and His Scholarly Heritage (4IBPC). Lecture on presentation: “Exhibit as a witness to cultural changes (on the photo: the deputy head of the Municipal Museum in Żory, Katarzyna Podyma) at the Manggha
Museum of Japanese Art and Technology in Cracow

IV Międzynarodowa Konferencja Poświęcona Bronisławowi Piłsudskiemu i Jego Dziedzictwu Naukowemu (4IBPC). Wizyta studyjna
w siedzibie Muzeum Miejskiego w Żorach. Powitanie gości przez dyrektora Muzeum, dr. Lucjana Buchalika i prezesa Katowickiej
Specjalnej Strefy Ekonomicznej, Andrzeja Zabieglińskiego
4th International Conference on Bronisław Piłsudski and His Scholarly Heritage (4IBPC). Study visit at the Municipal Museum in Żory.
Welcoming ceremony for the guests by the Lucjan Buchalik, PhD, the director of Municipal Museum in Żory and Andrzej Zabiegliński,the president of Katowice Special Economic Zone

87

Rozmowy kuluarowe
Conversations behind the scenes

Na wystawie
At the exibition

88Spotkanie: Motoichi Yuzawa, mistrz gry na tradycyjnych bębnach japońskich, 16 maja 2018
Meeting: Motoichi Yuzawa, a master of traditional Japanese drums, May 16, 2018

Spotkanie: Niepodległość, forum, 3 maja 2018
Meeting: Independence, forum, May 3, 201889

Warsztaty: List do dzieci z Biratorii
Workshops: Letter to children from Biratori

Warsztaty: Maki Sekine, 28 maja 2018
Workshops: Maki Sekine, May 28, 201890Zajęcia przybliżające kulturę Ajnów w ramach Festiwalu Nauki i Techniki w Żorach (maj 2018)
Classes presenting the Ainu culture as a part of the Science and Technology Festival in Żory (May 2018)Część wykładowa zajęć na wystawie
Lectures at the exhibition

Wspólnie wykonane matanpus w ramach zajęć wakacyjnych: „Czy leci z nami pilot? Kierunek Japonia” (lipiec 2018)
Jointly prepared matanpus as a part of summer classes: “Airplane. Destination: Japan” (July 2018)91

Promocja wydawnictwa. Katalog wystawy
Promotion of the publication. Exhibition catalog

92

Warsztaty: Festiwal Nauki i Techniki 2018, Miejski Ośrodek Kultury w ŻorachWorkshops: Science and Technology Festival 2018, Municipal Culture Center in ŻorySpotkanie w ramach Festiwalu Nauki i Techniki 2018, Miejski Ośrodek Kultury w ŻorachMeeting at the Science and Technology Festival 2018, Municipal Culture Center in Żory93

INFORMACJE W MEDIACH
MEDIA COVERAGE (PRESS)

25.06.20159425.06.2015

95Nowiny, 27.11.201796

Dziennik Zachodni, Tygodnik Żory, 22.12.201797

Nowiny, 4.04.201898

Kulturado

od 27 kwietnia
11 listopada

2018 r.

Piórem i karabinem ku niepodległości

Bronisław i Józef

Piłsudscy
www.muzeum.zory.pl | facebook: muzeum.miejskie.zory

8

KURIERŻorski

Wydawca: Urząd Miasta Żory, al. Wojska Polskiego 25

Opracowanie:
Biuro Promocji,
Kurier Żorski | numer
03 | kwiecień
2018 Kultury i Sportu Urzędu Miasta Żory
Skład: Machulik Mariusz pracownia graficzna 10.piętro

Druk: Drukarnia Kolumb z siedzibą w Chorzowie
Nakład: 20 800 egzemplarzy
ISSN: 1507-1685

Publication in „Kurier Żorski”

99Nowiny, 25.04.2018

Dziennik Zachodni,
Tygodnik Zory, 27.04.2018

Dziennik Zachodni,
Tygodnik Zory, 4.05.2018100

Nowiny, 9.05.2018101

Nowiny, 23.05.2018102

Dziennik Zachodni, Tygodnik Żory, 25.05.2018103

Nowiny, 30.05.2018104Gazeta Wyborcza, Magazyn Katowice, 15.06.2018

105

Nowiny, 13.07.2018106Pole, 15.09.2018107Gazeta Wyborcza, Magazyn Katowice, 5.10.2018108

Nowiny, 24.10.2018109Arctic Circle Vol.107. Koji Yamasaki (2018)110

Zesłaniec, Pismo Rady Naukowej Zarządu Głównego Związku Sybiraków, s.110-116, 2018111

Wrocławskie Studia Wschodnie, s.321-328, 2018112

www.radio90.pl

113

114

115

www.radio90.pl

116

https://katowice.tvp.pl/37312336/w-zorach-odslonieto-pomnik-bronislawa-pilsudskiego

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

FOLDER WYSTAWY / EXHIBITION BROCHURE
BRONISŁAW PIOTR PIŁSUDSKIPROJEKT(1866-1918)

Bronisław Piłsudski urodził się w 1866 roku
w Zułowie na Litwie. Był działaczem niepodległościowym, zesłańcem i etnografem badającym życie codzienne i kultury ludów Dalekiego
Wschodu – Ajnów, Oroków i Niwchów.
W 1887 roku, po zdekonspirowaniu spisku,
w którym brał udział i udaremnieniu zamachu
na życie cara Aleksandra III, skazany zostałna śmierć, który to wyrok zamieniono mu na
15 lat katorgi – tak trafił na zsyłkę na rosyjskiej
wyspie Sachalin. Tam też zawarł związek małżeński z Ajnuską – jego potomkowie do dzisiajżyją w Japonii. W 1903 roku wraz z Wacławem
Sieroszewskim udał się na sąsiednie japońskie
Hokkaido, by kontynuować badania etnograficzne wśród tamtejszych Ajnów – przerwane
wskutek niepokojów narastających na granicy pomiędzy Japonią i Rosją. Po
wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej udało mu się wyjechać z Hokkaido do Stanów Zjednoczonych, a stamtąd w 1906 roku wrócić do kraju. Na krótko zamieszkał w Krakowie, a później w Zakopanem, gdzie prowadził badania etnograficzne wśród górali tatrzańskich.
W świecie nauki znany był ze swoich opracowań etnograficznych i językowych, a także – co w owym czasie było czymś zupełnie wyjątkowym – nagrań
dźwiękowych prowadzonych na Sachalinie, jedynych w języku Ajnów żyjących
na przełomie XIX i XX wieku. W trakcie pobytu na Dalekim Wschodzie wykonał ok. 300 zdjęć, na których utrwalił wizerunki tamtejszych mieszkańców.
Jego kolekcje etnograficzne oglądać dziś można, m.in. w petersburskiej Kunstkamerze.
Po wybuchu I wojny światowej wyjechał do Szwajcarii, z której pod koniec
1917 roku wyjechał do Paryża. W roku 1918 utonął w Sekwanie.

BRONISŁAW i JÓZEF
PIŁSUDSCY

Piórem i karabinem ku niepodległości
Od 27 kwietnia do 11 listopada 2018 roku
Wystawa etnograficzna
Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano
Odsłonięcie posągu Bronisława Piłsudskiego– spiskowca, zesłańca, naukowcaMiędzynarodowa konferencja naukowa
Bronisław Piłsudski: Stulecie śmierci. W stronę niepodległej Ojczyzny
Projekt „Bronisław i Józef Piłsudscy. Piórem i karabinem ku niepodległości”, Muzeum Miejskie w Żorach realizuje w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości (2018 r.)
i na okoliczność zbliżającego się 100-lecia nawiązania polsko-japońskich stosunków dyplomatycznych (1919 r.). Celem jaki przyświeca działaniam Muzeum jest spopularyzowanie
postaci Bronisława Piłsudskiego, jego działalności niepodległościowej i osiągnięć badawczych, zaprezentowanie społeczności i kultury Ajnów, i przyczynienie się do ugruntowania
i poszerzenia kontaktów kulturalnych pomiędzy Polską i Japonią – jednym z pierwszych
państw, z którym nasz kraj nawiązał stosunki dyplomatyczne.

lekcje i warsztaty muzealne dla dzieci i młodzieży
wykłady i prezentacje dla dorosłych

Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayanowystępy artystów ajnuskich

Patronat Narodowy Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie
Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Partner projektu

Ś W I ATAJNÓW

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner
projektu

Partner projektu

Supported by the Japan Foundation

Punkt Informacji Miejskiej: 32 43 43 714 wew. 201 | Muzeum Miejskie w Żorach, ul.Muzealna 1/2

www.muzeum.zory.pl | fb: muzeum.miejskie.zory

WYSTAWA CZASOWA
wystawa czynna: 19.05–11.11.2018
wernisaż: 19.05.2018, godz. 18:00
miejsce: galeria wystaw czasowych
Muzeum Miejskie w Żorach

Polskie poznawania świata: www.ppś.pl | Nasza tożsamość: naszatozsamosc.plŚWIAT AJNÓW.
OD BRONISŁAWA PIŁSUDSKIEGODO SHIGERU KAYANO
Wystawa czasowa: 19.05–11.11.2018

Trudno przecenić wartość dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego, starszego brataJózefa, zesłanego na Sachalin po wykryciu spisku na życie cara i zdekonspirowaniu niedoszłych zamachowców. Był wybitnym badaczem kultur ludów Dalekiego Wschodu, aleteż – po powrocie na krótko do Polski – tatrzańskich górali. To w jego dziele życia, jakim
były badania prowadzone wśród Ajnów, upatruje się źródła renesansu ich kultury. Bronisław, który w jakimś sensie utracił własną ojczyznę, po latach pomógł odzyskać ojczyznę
Ajnom. Nam, muzealnikom w Żorach bliskie sercu jest także to, co Bronisław Piłsudskimyślał o roli muzeów i tym, w jaki sposób powinny one opisywać rzeczywistość. Nie bez
przyczyny bywa on nazywany ojcem muzealnictwa.

Shigeru Kayano, nieżyjący już społecznik i polityk, był w Japonii pierwszym i jak dotąd jedynym zdeklarowanym parlamentarzystą ajnuskim. Dzięki jego zaangażowaniu,
parlament japoński uchwalił w 1997 roku ustawę chroniącą i nobilitującą kulturę Ajnów. Słynął z tego, że w trakcie sesji parlamentu mówił po ajnusku, czym wprawiał
w konsternację swoich japońskich kolegów. Jest autorem książki o kulturze materialnej
Ajnów połowy XX wieku. Był wielkim admiratorem postaci i dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego.

Prezentowana na wystawie kolekcja Muzeum Miejskiego w Żorach powstaje od 2015
roku. Głównymi miejscami zakupu eksponatów były jak dotąd warsztaty rzemieślnicze
w Biratori oraz antykwariaty w Sapporo, Tokio i Brukseli. Żorskie Muzeum Miejskie posiada obecnie największy w Polsce zbiór przedmiotów przynależnych kulturze ajnuskiej. Są
to narzędzia, stroje i ozdoby, bibeloty, naczynia i przybory kuchenne, eksponaty ilustrujące wierzenia i ajnuskie ceremoniały, broń i przykłady Ainu Design. Pozyskane obiekty dobierano tak, by ich kolekcja stanowiła ilustrację procesu zmian zachodzących w kulturze
Ajnów w przeciągu ostatnich 150 lat. To muzealny zapis zaniku jednej z najciekawszych
autochtonicznych kultur tej części świata.

dr Lucjan Buchalik
kurator wystawy

131

PLAKATYPOSTERS

Piórem i karabinem ku niepodległości

Bronisław i Józef

Piłsudscy
Od 27 kwietnia do 11 listopada 2018 roku

wystawa etnograficzna

Świat Ajnów.
Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano

odsłonięcie posągu
Bronisława piłsudskiego– spiskowca, zesłańca, naukowca

isławmiędzynarodowa
konferencja naukowa

Bron

dski

Piłsu

Bronisław Piłsudski: Stulecie śmierci.
W stronę niepodległej Ojczyzny

Muzeum Miejskie w Żorach | ul. Muzealna 1/2 | tel. 32 43 43 714 | www.muzeum.zory.pl | facebook: muzeum.miejskie.zory

Patronat Narodowy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

SponsorSponsorSponsorSupported by the Japan Foundation

POSTER: EXIBITIONPOSTER: 4IBPC

4. MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA POŚWIĘCONA
BRONISŁAWOWI PIŁSUDSKIEMU I JEGO BADANIOM NAUKOWYM
4th INTERNATIONAL CONFERENCE ON BRONISŁAW PIŁSUDSKIAND HIS SCHOLARLY HERITAGE (4IBPC)
第四回国際 B. ピウスツキ ·シンポジウム
4-Я МEЖДУНAPOДНАЯ НAУЧНАЯ КOНФEPEНЦИЯ ПOСВЯЩЕННАЯ
БРОНИСЛАВУ ПИЛCYДCКOМУ И EГO НАУЧНОМУ НАСЛЕДИЮ

BRONISŁAW PIŁSUDSKI
W stulecie śmierci. W stronę niepodległej Ojczyzny

On the Centennial of His Death. Towards an Independent Homeland

Kraków, Manggha Museum of Japanese Art and Technology
October 18–19, 2018
Żory, Municipal Museum in ŻoryOctober 20, 2018
Muzeum Miejskie w Żorach | ul. Muzealna 1/2 | tel. 32 43 43 714 | www.muzeum.zory.pl | facebook: muzeum.miejskie.zory

Patronat Narodowy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

SponsorSponsorSupported by the Japan Foundation

132

SponsorINVITATIONSZAPROSZENIAPatronat Narodowy
Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej Andrzeja Dudy
w Stulecie Odzyskania
Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

Partner projektu

muzeum.zory.pl

W programie:
18:00

Przywitanie gości,krótkie wprowadzenie do projektu

18:10

Prezentacja filmu Waldemara Czechowskiego,
pt. „Piłsudski Bronisław – zesłaniec, etnograf, bohater”

19:05

Przerwa kawowa

19:20

Odnalezione dziedzictwo. Bronek, Broniś – śladami
stryjecznego pradziadka. Spotkanie z Danutą Onyszkiewicz,
prawnuczką Józefa Piłsudskiego

Bronisław i Józef

Piłsudscy
Piórem i karabinem ku niepodległości

Dyrektor Muzeum Miejskiego w Żorachdr Lucjan Buchalikserdecznie zaprasza na inaugurację projektu:

Bronisław i Józef

Piłsudscy
Piórem i karabinem ku niepodległości

27 kwietnia 2018 roku, o godz. 18:00
Muzeum Miejskie w Żorach, przy ul. Muzealnej 1/2

Patronat Narodowy
Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej Andrzeja Dudy
w Stulecie Odzyskania
Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

Partner projektu

ZAPROSZENIE

muzeum.zory.pl

Prezydent Miasta Żory Waldemar Socha
i Dyrektor Muzeum Miejskiego w Żorach dr Lucjan Buchalik
zapraszają
W programie uroczystości:– Przywitanie i przedstawienie zaproszonych gości, prezentacja delegacjiz Biratori (Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach).
– Krótkie przedstawienie sylwetki Bronisława Piłsudskiego(Anna Wende-Surmiak, dyrektor Muzeum Tatrzańskiego).
– Odsłonięcie posągu Bronisława Piłsudskiego.
– Wystawa: „Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano” (oprowadzenie kuratorskie – dr Lucjan Buchalik).

na uroczystość odsłonięcia posągu
Bronisława Piłsudskiego (1866–1918)– działacza niepodległościowego, zesłańca i etnografa,
wybitnego badacza kultury Ajnów,
z udziałem Chargé d’Affaires a.i. Ambasady Japonii,
potomków rodziny Piłsudskich,przedstawicieli społeczności Ajnów i mieszkańców Żor:22 maja 2018 roku, na godzinę 14:00

do siedziby Muzeum Miejskiego w Żorach, przy ul. Muzealnej 1/2.

O godzinie 18:00 zapraszamy do Zespołu Szkół Muzycznych przy ul. Dworcowej 6,
na recital fortepianowy Miho Kurihary. W programie, m.in. muzyka filmowa.
Dyrektor Muzeum Miejskiego w Żorachdr Lucjan Buchalik

Prezydent Miasta ŻoryWaldemar Socha

R. S. V. P.
Sekretariat Muzeum: tel. 32 47 57 480, e-mail: muzeum@muzeum.zory.pl: do 10 maja 2018 r.

133

BANERY / BANNERSULOTKI / LEAFLETKONCERTOBLICZA JAPOŃSKIEJ KULTURYW JEJ WSPÓŁCZESNEJ MUZYCE
22 maj, godz. 18:00
Szkoła Muzyczna w Żorach, ul. Dworcowa 6Fortepian:
MIHO KURIHARAOBLICZA JAPOŃSKIEJ KULTURYW JEJ WSPÓŁCZESNEJ MUZYCE

K
U
MR
II
HH
OA
R
A

Miho Kurihara jest laureatką licznych międzynarodowych festiwali i konkursów muzycznych.
Pracuje jako ekspert kultury polskiej w Instytucie Polskim w Tokio (przy Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Japonii). Występuje na scenach muzycznych i kulturalnych świata jako
pianistka i tłumaczka.

134

Słowo o kulturze i muzyce Japonii:
MIHO KURIHARA,MIROSŁAW BŁASZCZAK
Tradycja
Fantazja „Sakura Sakura” – Kozaburo Hirai
Wariacje na temat „Akatombo” – Haruna Miyake
Muzyka w japońskim filmie anime
Nausicaä z Doliny Wiatru z filmu „Nausicaä z Doliny Wiatru” – Joe Hisaishi
Zabawna bójka z filmu „Laputa – podniebny zamek” – Joe Hisasishi, opracowanie Miho
KuriharaKsiężniczka Mononoke z filmu „Księżniczka Mononoke” – Joe Hisaishi, opracowanie Tadaomi
Idogawa
Again z filmu „Spirited Away: W krainie bogów” – Joe Hisaishi, opracowanie Tadaomi Idogawa
Melodia ludowa z Okinawy
Sam Sara III – Naoko Zukeran
2 Impromptu (nr 3 i nr 4) z „4 Impromptu z melodiami ludowymi z Okinawy” – Naoko Zukeran
Współczesna klasyka
Musica Nara – Minako Tokuyama
Patronat Narodowy Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie
Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

Partner projektu

Supportedby the Japan Foundation

INFORMATORY MUZEALNE
MUSEUM GUIDESAKTUALNA WYSTAWA CZASOWA

Ekspe„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano”

PROGRAMW „galerii interpretacji własnych” znalazły się dzieła wielkie i pierwszoplanowe nazwiska artystów – malarzy innowatorów, odkrywców,
buntowników i rewolucjonistów. To znamienne, że wybór czyta sięz jednej strony jako oczywisty, z drugiej zaś odsłania on własne predylekcje autora. Swoje miejsce znalazły tu dzieła, które artyście – interpretatorowi, narzuciły własny świat – świat nastroju i wrażeń, zostawiając kwestie techniczne na drugim planie. Da Vinci, Rembrandt,
Rubens, Vermeer czy Picasso, ale również Gierymski, Chełmoński
i Boznańska – to nazwiska wybranych mistrzów, którzy budują „własną historię sztuki” autora.

Muzealna Misja Patriotyczna

Znamy polityczne sukcesy Józefa Piłsudskiego. Dorobek etnograficzny Bronisława Piłsudskiego ceni cały naukowy świat. Dlatego
warto przyjrzeć się młodzieńczym latom braci Piłsudskich, którew dużym stopniu wpłynęły na ich dalsze losy, a o których opowienasz specjalny gość.

rie
n
cja

listopad 2018

ZAPRASZAMY W GRUDNIU:

8 listopada (czwartek), godz. 18:00
Młodzieńcze lata braci Józefa i Bronisława
Piłsudskich – spotkanie z Michałem
Bronowickim z Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku

POZNAWANIEŚWIATA ZACZYNA SIĘW MUZEUM

Muzeum Miejskie w Żorachul. Muzealna 1/2, 44-240 Żory, tel: 32 43 43 714
e-mail: muzeum@muzeum.zory.pl
www.muzeum.zory.pl, facebook: muzeum.miejskie.zory

11 listopada (niedziela), godz. 14:00–17:30
Święto Niepodległości

Bez internetu, bez kanału National Geographic w telewizji (której
też nie było) okazuje się, że… wiedzieli całkiem sporo. Znali niuanse afrykańskiej mody, budownictwa, wiedzieli jakie drzewa można
spotkać na sawannie. Skąd ta wiedza? Dowiecie się, jeśli weźmiecie
udział w kolejnym spotkaniu z cyklu: Polskie poznawanie świata,w czwartek 22 listopada, o 18:00.
Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach.
Wstęp: 1 zł.

Muzealna Misja Patriotyczna

Wernisaż

Zapraszamy do Muzeum na wystawę: „Świat Ajnów. Od Bronisława
Piłsudskiego do Shigeru Kayano”, stanowiącą uniwersalną opowieśćo doświadczeniu wolności i niepodległości – zapisanym na kartach
historii jednego z najwybitniejszych etnografów, starszego brata Józefa, i ludu Ajnów, który ocalił on przed zapomnieniem. Czy wolność
jest możliwa – każdy z nas zadawał sobie to pytanie nie jeden raz.
Zachęcamy do wspólnej refleksji i... do Świata Ajnów Piłsudskiego.

Zapraszamy na nową wystawę w naszej muzealnej galerii wystaw
czasowych, stanowiącą oś nowego projektu edukacyjno-wystawieniczego, który koncentruje się wokół takich pojęć jak: kopia, falsyfikat, reprodukcja i inspiracja, w ramach którego organizowane będąspotkania i zajęcia na temat sztuki naśladowania i interpretacji
dzieł wielkich mistrzów.

Trudno przecenić wartość dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego, starszego brata Józefa, zesłanego na Sachalin po wykryciu
spisku na życie cara i zdekonspirowaniu niedoszłych zamachowców.
Był wybitnym badaczem kultur ludów Dalekiego Wschodu, ale też –po powrocie na krótko do Polski – tatrzańskich górali. To w jego dzieleżycia, jakim były badania prowadzone wśród Ajnów, upatruje się źródła renesansu ich kultury. Bronisław, który w jakimś sensie utraciłwłasną ojczyznę, po latach pomógł odzyskać ojczyznę Ajnom. Nam,
muzealnikom w Żorach bliskie sercu jest także to, co Bronisław Piłsudski myślał o roli muzeów i tym, w jaki sposób powinny one opisywać rzeczywistość. Nie bez przyczyny bywa on nazywany ojcem
muzealnictwa. […]Prezentowana na wystawie kolekcja Muzeum Miejskiego w Żorach
powstaje od 2015 roku. Głównymi miejscami zakupu eksponatów
były jak dotąd warsztaty rzemieślnicze w Biratori oraz antykwariaty
w Sapporo, Tokio i Brukseli. Żorskie Muzeum Miejskie posiada obecnie największy w Polsce zbiór przedmiotów przynależnych kulturzeajnuskiej. Są to narzędzia, stroje i ozdoby, bibeloty, naczynia i przybory kuchenne, eksponaty ilustrujące wierzenia i ajnuskie ceremoniały,broń i przykłady Ainu Design. Pozyskane obiekty dobierano tak, by ich
kolekcja stanowiła ilustrację procesu zmian zachodzących w kulturze
Ajnów w przeciągu ostatnich 150 lat. To muzealny zapis zaniku jednejz najciekawszych autochtonicznych kultur tej części świata.

Uroczyste otwarcie odbędzie się z udziałem autora.
Kuratorką wystawy jest Anna Flaga.

11 listopada (niedziela), godz. 12:00
Święto Niepodległości

Kurator wystawy – dr Lucjan Buchalik

Muzealna Misja Patriotyczna

Gra miejska: „11 tropów Niepodległości”. Zachęcamy do udziału
w plenerowym teście wiedzy o Żorach i znajomości ich topografii.
Na jedenastu stanowiskach zlokalizowanych w jedenastu ważnych
dla historii Żor miejscach czekać będą na uczestników zadania do
rozwiązania. Trudne nie będą, ale łatwe też raczej nie  – warto
jednak podjąć wyzwanie. Zaczynamy o 12:00 na Rynku. Gramy w zespołach trzyosobowych. Czas przewidziany na rozstrzygnięcie gry
to półtorej godziny. Prosimy o wcześniejsze zapisy pod numerem
telefonu 32-43-43-714 w. 201. Do zobaczenia na starcie.
17 listopada (sobota), godz. 17:00
Finisaż wystawy: Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano
Muzealna Misja Patriotyczna

To już ostatni dzień tej wystawy. Zapraszamy na ostatnie oprowadzenie kuratorskie, a po nim spotkanie promocyjne towarzyszącej
wystawie publikacji. To piękna książka, na treść której składają
się artykuły najbardziej uznanych autorytetów jeśli chodzi o życie
i dorobek naukowy Bronisława Piłsudskiego, a także losy i kulturę
Ajnów.

WYSTAWY CZASOWE„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano”

Patronat Narodowy Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie
Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta Żory19.05–18.11.2018
Trudno przecenić wartość dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego, starszego brata Józefa, zesłanego na Sachalin po wykryciu
spisku na życie cara i zdekonspirowaniu niedoszłych zamachowców.
Był wybitnym badaczem kultur ludów Dalekiego Wschodu, ale też– po powrocie na krótko do Polski – tatrzańskich górali. To w jegodziele życia, jakim były badania prowadzone wśród Ajnów, upatrujesię źródła renesansu ich kultury. Bronisław, który w jakimś sensie
utracił własną ojczyznę, po latach pomógł odzyskać ojczyznę Ajnom. Nam, muzealnikom w Żorach bliskie sercu jest także to, co
Bronisław Piłsudski myślał o roli muzeów i tym, w jaki sposób powinny one opisywać rzeczywistość. Nie bez przyczyny bywa on nazywany ojcem muzealnictwa.
Prezentowana na wystawie kolekcja Muzeum Miejskiego w Żorach
powstaje od 2015 roku. Głównymi miejscami zakupu eksponatów
były jak dotąd warsztaty rzemieślnicze w Biratori oraz antykwariaty
w Sapporo, Tokio i Brukseli. Żorskie Muzeum Miejskie posiada obecnie największy w Polsce zbiór przedmiotów przynależnych kulturzeajnuskiej. Są to narzędzia, stroje i ozdoby, bibeloty, naczynia i przybory kuchenne, eksponaty ilustrujące wierzenia i ajnuskie ceremoniały,broń i przykłady Ainu Design. Pozyskane obiekty dobierano tak, by ich
kolekcja stanowiła ilustrację procesu zmian zachodzących w kulturze
Ajnów w przeciągu ostatnich 150 lat. To muzealny zapis zaniku jednejz najciekawszych autochtonicznych kultur tej części świata.

Partner projektu

Partner projektu

Partner projektu

Supported by the Japan Foundation

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Partner projektu

Partner projektu

Supported by the Japan Foundation

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

Sponsor4 października (czwartek), godz. 18:00„Świat japońskich kobiet oczami polskiego mężczyzny”
Spotkanie w ramach projektu: Bronisław i Józef Piłsudscy. Piórem i karabinem ku
niepodległości.

O współczesnej sytuacji japońskiej kobiety w zderzeniu z popularnym stereotypem Japonki opowie wieloletni dyrektor Instytutu Polskiego w Tokio, Mirosław Błaszczak.
Wstęp: 1 zł.

rie
n
cja

25 października (czwartek), godz. 18:00„Artylerzyści z żorskiego garnizonu”
Spotkanie w ramach projektu: Bronisław i Józef Piłsudscy. Piórem i karabinem ku
niepodległości.

Przez siedemnaście lat, od 1922 do 1939 roku w Żorach stacjonował
II dywizjon 23 pułku artylerii lekkiej. Przez żorski garnizon przewinęło się wiele roczników żołnierzy z całej Polski. Jak wyglądała ichsłużba, życie codzienne, rozrywki, wyjazdy na poligon? Kto nimi
dowodził? Jakim wyposażeniem dysponowała żorska artyleria i jak
potoczyły się jej wojenne losy? Co się stało z budynkami żorskiego
garnizonu? Czy współcześnie się kultywuje tradycje tej jednostki?
Posłuchajmy.
Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach.
Wstęp: 1 zł.

18 października (czwartek), godz. 18:00
Ballada o czołgu…
Spotkanie w ramach cyklu: Żorskie wspominki.

Przepraszam, staje Pan koło czołgu? – takie oto pytanie pasażerów
do kierowcy pekaesu podążającego w kierunku Żor w latach 80.
ubiegłego stulecia było zasadnicze, ponieważ porządkowało przestrzeń i wyznaczało punkt zborny na mapie miasta. Ciotka, wujek,

Kurator wystawy – dr Lucjan Buchalik
Patronat Narodowy
Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w
Stulecie Odzyskania
NiepodległościEks
pe
PROGRAMWYSTAWA CZASOWA: 19.05–11.11.2018

22 listopada (czwartek), godz. 18:00
Co przed ponad stu laty żorzanie wiedzieli o Afryce?

29 listopada (czwartek), godz. 18:00„W hołdzie wielkim mistrzom”. Alojzy Błędowski. Malarstwo

Muzealny informator dla starszych
MUZEALNY

W procesie kopiowania, bądź naśladowania dzieł innych malarzy, nie
zawsze celem jest osiągnięcie wiernego odwzorowania. Gdy do głosu
dochodzą czynniki takie, jak styl własny, odmienność zastosowanej
techniki, brak bezpośredniego kontaktu z dziełem, a nawet niewielka
zmiana wymiarów obrazu, efektem końcowym nie jest kopia, a raczej
interpretacja dzieła. To nader istotne w przypadku prac Alojzego Błędowskiego, który sygnuje je swoim nazwiskiem. Interpretacja „Mony
Lisy” może zostać podpisana. To przecież pewna forma hołdu złożonego zarówno Leonardowi, ale też próba pokazania własnej relacji
z dziełem.

październik 2018

Alojzy Błędowski – malarstwo
22.11.2018–31.01.2019

Muzealny informator dla starszych
MUZEALNY

W HOŁDZIE WIELKIM MISTRZOM

Wystawa poświęcona jest zagadnieniom kopiowania, interpretacji,fałszerstwa, reprodukcji i inspiracji dzieł sztuki.

INFORMACJE PODSTAWOWE
Muzeum Miejskie w Żorachadres: ul. Muzealna 1/2, 44-240 Żorye-mail: muzeum@muzeum.zory.pl
www.muzeum.zory.pl, www.naszatozsamosc.pl
www.polskiepoznawanieswiata.pl, www.zcr.zory.pl
tel: 32 47 57 480, tel: 32 43 43 714

babcia czy dziadek przyjeżdżający do Żor nie musieli się o nic marPOZNAWANIE
twić. Musieli tylko wysiąść koło czołgu… Koło czołgu, czyli gdzie?
ŚWIATA ZACZYNA SIĘ
Zapraszamy na wspominki o żorskim pomniku, który strącony z coW MUZEUM
kołu przed niespełna 20 laty ciągle żyje i funkcjonuje w tym co myślimy i jak mówimy o naszym mieście.

Prowadzenie: Jacek Struczyk, Muzeum Miejskie w Żorach.
Wstęp: 1 zł.

Projekt realizowany w ramach obchodów
stulecia odzyskania niepodległościAKTUALNA WYSTAWA CZASOWA

Kurator wystawy – dr Lucjan Buchalik

Patronat Narodowy Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie
Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta Żory1 września (sobota), godz. 10:00„Światło przemienione. Witraż jako zjawisko w historii sztuki”

Prowadzenie: Marietta Kalinowska-Bujak, Muzeum Miejskie w Żorach.
Gra rodzinna oparta o wiedzę z zakresu historii miasta i tematyki
niepodległościowej; historia miasta i państwa „na wesoło”. Zapraszamy dzieci z rodzicami, babcię i dziadka też.

Prowadzenie: Katarzyna Podyma, Muzeum Miejskie w Żorach.

Wstęp: 1 zł.

Kiedy światło przenika misterną konstrukcję ze szklanych płytek, obraz kreślony ich kształtem dociera do wnętrza duszy. Tak można by
powiedzieć o relacji, jaka zachodzi pomiędzy dziełem a jego odbiorcą.
Autor dzieła stoi zawsze na drugim planie, choć to on podejmuje taktrudne wybory, jak kształt linii, barwa czy chociażby rodzaj szkła.

17 września (poniedziałek), godz. 18:00. Wykład: Fotografia japońska. Album – Monika Kozień, Muzeum Fotografii w Krakowie.

7 września (piątek), godz. 18:00
Otwarcie wystawy ZHP. Z dziejów żorskiego harcerstwa

rie
n
cja
Muzealna Misja Patriotyczna

Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach.
Wystawa zorganizowana we współpracy z żorskim Hufcem ZHPz okazji 85-lecia istnienia hufca i 100-lecia Związku Harcerstwa
Polskiego. Pokazuje szczegóły harcerskiego życia, mówi o żorskich
harcerzach od czasów II RP aż po rok 2018. Oprócz elementów wyposażenia obozowego i umundurowania, pokazuje fotografie i dokumenty z kronik żorskich drużyn.
Wstęp wolny.

8 września (sobota), godz. 18:00„Śladami żorskiej niepodległości”
Europejskie Dni DziedzictwaWstęp: 1 zł.

Partner projektu

Supported by the Japan Foundationwrzesień 2018

O wybranych postaciach żorzan zasłużonych w niepodległościowej
historii miasta. Zapraszamy do wysłuchania opowieści pełnej dramatycznych zwrotów i nietuzinkowych bohaterów.

Partner projektu

Festiwal Fotografii Plener: www.festiwalplener.zory.pl

O znaczeniu fotografii jako metody dokumentacyjnej w trakcie badań terenowych opowie dr Lucjan Buchalik.
26 września (środa), godz. 16:00
Gawęda harcerska. Spotkanie z Jerzym Kamockim.
Muzealna Misja PatriotycznaWyjątkowy gość na okoliczność 85-lecia Żorskiego Hufca. Spotkanie z Januszem Kamockim – żołnierzem AK, etnografem, harcerzem, działaczem niepodległościowym..
Wstęp: 1 zł.
27 września (czwartek), godz. 18:00
Zagadki żorskiego herbu (i nie tylko...)Muzealna Misja Patriotyczna

Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach.

Wstęp: 1 zł.

Festiwal Fotografii Plener: www.festiwalplener.zory.pl

Festiwal Fotografii Plener 2018 w części głównej odbywać się będzie w terminie od 14. do 19 września (wernisaże, spotkania, wykłady i warsztaty). Wystawy i oprowadzenia kuratorskie potrwają od 14 września do 15 października. Szczegółowe informacje:
www.festiwalplener.zory.pl

POZNAWANIEŚWIATA ZACZYNASIĘ
15 września (sobota), godz. 18:00
W MUZEUM„Niepodległość w Żorach”

Prezentowana na wystawie kolekcja Muzeum Miejskiego w Żorach powstaje od 2015 roku. Głównymi miejscami zakupu eksponatów były jak dotąd warsztaty rzemieślnicze w Biratori oraz antykwariaty w Sapporo, Tokio i Brukseli. Żorskie Muzeum Miejskie
posiada obecnie największy w Polsce zbiór przedmiotów przynależnych kulturze ajnuskiej. Są to narzędzia, stroje i ozdoby, bibeloty, naczynia i przybory kuchenne, eksponaty ilustrujące wierzenia
i ajnuskie ceremoniały, broń i przykłady Ainu Design. Pozyskane
obiekty dobierano tak, by ich kolekcja stanowiła ilustrację procesu
zmian zachodzących w kulturze Ajnów w przeciągu ostatnich 150
lat. To muzealny zapis zaniku jednej z najciekawszych autochtonicznych kultur tej części świata.

5 lipca (czwartek), godz. 18:00
Historia Żor według Jana Delowicza: Plebiscyt oraz III powstanieśląskie w Żorach i udział w nich mieszkańców miasta.
Powrót Żor do Polski i wydarzenia z tym związane.
Prowadzenie: Jan Delowicz, Muzeum Miejskie w Żorach
O losach żorzan podczas powstań śląskich, w XX-leciu międzywojennym i podczas okupacji hitlerowskiej opowie autor książki: „Żołnierze III Powstania Śląskiego” (2011).
Wstęp: 1 zł

12 lipca (czwartek), godz. 18:00
Śladami żorskich zabytków: Pokrzep się.
Jak żorzanie bawili się w dwudziestoleciu międzywojennym

rie
n
cja

Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach„Pokrzep się” to nazwa jednej z żorskich restauracji funkcjonujących
w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Świniobicia połączone z potańcówką. Święta garnizonowe. Damska orkiestra węgierska. Wybory króla kurkowego. Seanse filmowe 3 razy w tygodniu,
no i oczywiście wielki coroczny festyn z okazji Święta Ogniowego.
Mimo że miasto nie należało do najbogatszych, na brak różnego rodzaju rozrywek żorzanie nie narzekali.
Wstęp: 1 zł

19 lipca (czwartek), godz. 18:00
Prowincjonalny Ogród Sztuk: National Gallery „na skróty”
Prowadzenie: Katarzyna Podyma, Muzeum Miejskie w Żorach

Patronat Narodowy Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie
Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Jak twierdzą Brytyjczycy, sztuka jest dobrem należącym do wszystkich ludzi, którzy mogą podziwiać jej piękno, niezależnie od różnic
kulturowych czy społecznych. Takie podejście stało się podstawą decyzji House of Common, czyli izby deputowanych Królestwa Anglii,
która przeznaczyła w roku 1824 pokaźną wówczas kwotę 60 tysięcy
funtów na zakup 38 obrazów od bankiera Johna Juliusa Angersteina.
Stały się one podstawą publicznej pinakoteki, która miała być dostępna dla wszystkich mieszkańców Królestwa. W myśl założycieli,
muzeum było nie tylko świątynią sztuk, ale przede wszystkim miejscem publicznej edukacji oraz źródłem moralnego bogactwa. Do dzisiaj przechowywane w National Gallery obrazy są własnością narodu
i pomimo kuszących wizji korzyści finansowych płynących z turystyki,
do muzeum obowiązuje tak zwany wolny wstęp. Korzystając z tego
przywileju zajrzymy do budynku przy Trafalgar Square, aby zerknąć na
kolekcję 2,3 tys. dzieł malarstwa zachodnioeuropejskiego.

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryCo oznaczają figury na herbie miasta? Kto je zatwierdził? Czy w średniowieczu sądzono i skazywano u nas przestępców? O czym mówi
nieznany do tej pory w Żorach dokument z książęcej kancelarii?

Europejskie Dni DziedzictwaWstęp: 1 zł.

Ekspe
PROGRAMWYSTAWA CZASOWA: 19.05–11.11.2018
Trudno przecenić wartość dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego, starszego brata Józefa, zesłanego na Sachalin po wykryciu
spisku na życie cara i zdekonspirowaniu niedoszłych zamachowców. Był wybitnym badaczem kultur ludów Dalekiego Wschodu,
ale też – po powrocie na krótko do Polski – tatrzańskich górali. To
w jego dziele życia, jakim były badania prowadzone wśród Ajnów,
upatruje się źródła renesansu ich kultury. Bronisław, który w jakimś sensie utracił własną ojczyznę, po latach pomógł odzyskać
ojczyznę Ajnom. Nam, muzealnikom w Żorach bliskie sercu jesttakże to, co Bronisław Piłsudski myślał o roli muzeów i tym, w jaki
sposób powinny one opisywać rzeczywistość. Nie bez przyczyny
bywa on nazywany ojcem muzealnictwa. […]Kurator wystawy – dr Lucjan Buchalik

O tym wszystkim na kolejnym spotkaniu z cyklu „Śladami żorskich
zabytków”. Tomasz Górecki spróbuje odpowiedzieć na te pytania
i przedstawić nowe, nieznane fakty z historii miasta.

15 września (sobota), godz. 17:00, Muzeum Miejskie Garnizon,
Galeria StrefArt, Altana – oprowadzenie kuratorskie po wystawiezbiorowej: Provoke 2.0 (część druga).

INFORMACJE PODSTAWOWE
Muzeum Miejskie w Żorachadres: ul. Muzealna 1/2, 44-240 Żorye-mail: muzeum@muzeum.zory.pl
www.muzeum.zory.pl, www.naszatozsamosc.pl
www.polskiepoznawanieswiata.pl, www.zcr.zory.pl
tel: 32 47 57 480, tel: 32 43 43 714

19 września (środa), godz. 13:00
Fotografia jako instrument do badań etnograficznych, na podstawiezdjęć wykonanych przez Bronisława Piłsudskiego – świata Ajnów…

9 września (niedziela), godz. 16:00„Niepodległościowa przechadzka śladami żorskich zabytków,
tropem historycznych ciekawostek”
Zapraszamy na spacer z historią w tle. Naszym przewodnikiem po
miejskich zakamarkach dziejów będzie Jan Delowicz. Zapraszamy
rodzinnie i indywidualnie. Zbiórka – w Muzeum i dalej w trasę…

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości

Festiwal Fotografii Plener: www.festiwalplener.zory.plWstęp wolny.

Prowadzenie: Jan Delowicz, Muzeum Miejskie w Żorach.

Partner projektu

Partner projektu

Partner projektu

Supported by the Japan FoundationWstęp: 1 zł

30 września (niedziela), godz. 16:00
Kultura dla seniorów

26 lipca (czwartek), godz. 18:00
Wspominki żorskie: Sezon ogórkowy w Żorach.
Co żorska prasa pisała latem 1938 roku.

Ogólnopolska akcja: 60+Kultura.

Zapraszamy do zwiedzenia wystawy: Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano, w towarzystwie jej kuratora,
dr. Lucjana Buchalika, który odsłoni Państwu kulisy powstawania
wystawy etnograficznej.
Intencją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest, by seniorzymogli odwiedzić placówki kulturalne na terenie całego kraju, bezpłatnie lub nabyć bilet wstępu za symboliczną kwotę. W ramach akcji:
60+Kultura, seniorzy będą mieli unikalną okazję przekonać się, jakwiele do zaoferowania mają działające w ich okolicy placówki.
Wstęp dla seniora: 1 zł.

Europejskie Dni Dziedzictwa

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości

Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach
Ostatni rok pokoju. Czy w taki małej miejscowości jak przedwojenne Żory wyczuwało się już niepokój i napięcie związane z sytuacją
międzynarodową? Czy też ważniejsze dla ówczesnych mieszkańców
były informacje o tym, kto otworzyło nowy hotel, czy jak postępują
prace przy budowie linii kolejowej? A może najważniejsze były informacje z rubryki kryminalnej? Dzięki zachowanym rocznikom obydwu miejskich gazet, czyli „Gazety Żorskiej” i „Sohrauer Stadtblatt”,
przeniesiemy się w gorący okres lata 1938 roku.

INFORMACJE PODSTAWOWE
Muzeum Miejskie w Żorachadres: ul. Muzealna 1/2, 44-240 Żorye-mail: muzeum@muzeum.zory.pl
www.muzeum.zory.pl, www.naszatozsamosc.pl
www.polskiepoznawanieswiata.pl, www.zcr.zory.pl
tel: 32 47 57 480, tel: 32 43 43 714

POZNAWANIEWstęp: 1 złŚWIATA ZACZYNA SIĘW MUZEUM 9 sierpnia (czwartek), godz. 18:00

Prowincjonalny Ogród Sztuk: Metropolitan Museum „na skróty”
Prowadzenie: Katarzyna Podyma, Muzeum Miejskie w ŻorachO najważniejszych wydarzeniach pierwszej polowy XX wieku i tym,
jak wpłynęły one na politykę, gospodarkę i życie mieszkańców Żor
opowie Tomasz Górecki. Zapraszamy na spotkanie.

Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku nazywany jest czasami wielkim domem sztuki. Dlaczego domem? Można zapytać. Odpowiedź, jak to zwykle bywa, jest banalna. Podobnie jak w domu,Wstęp: 1 zł.

Partner projektu

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

Partner projektu

Supported by the Japan Foundation

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości

INFORMACJE PODSTAWOWE
Muzeum Miejskie w Żorachadres: ul. Muzealna 1/2, 44-240 Żorye-mail: muzeum@muzeum.zory.pl
www.muzeum.zory.pl, www.naszatozsamosc.pl
www.polskiepoznawanieswiata.pl, www.zcr.zory.pl
tel: 32 47 57 480, tel: 32 43 43 714

rie
n
cja

Wystawa została potraktowana jako źródło działań projektowych komentujących jej zawartość. Spełniony został w ten
sposób muzealny postulat, wynikający z idealistycznego naukowego podejścia: „Wystawa nie powinna być tylko oglądana. Powinna być przestrzenią do rozmowy”.
Katarzyna Podyma

POZNAWANIEŚWIATA ZACZYNA SIĘW MUZEUM

PROGRAM
6 czerwca (środa), godz. 18:00
Prowincjonalny Ogród Sztuk„Między tradycją a nowoczesnością”
Prowadzenie: dr Lucjan Buchalik, Katarzyna Podyma,
Muzeum Miejskie w Żorach

7 czerwca (czwartek), godz. 18:00
Tajemnica jednego eksponatu„Co się stało z tymi rowerami? Dokumenty z powstańczej
kancelarii”
Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach
Dokumenty potrafią być zabawne. Swoją treścią mogą wywołać
zdziwienie i uśmiech. I o takich właśnie mowa będzie na spotkaniu. Pikanterii dodaje jeszcze fakt, że pochodzą z powstańczej
kancelarii. Dowiemy się, o jakich to rowerach mowa i w jakim
kontekście się pojawiają.
Kolejny eksponat muzealny przed nami…

Polskie poznawanie świata

16 sierpnia (czwartek), godz. 18:00
Historia Żor według Jana Delowicza:
Dzieje gminy żydowskiej w Żorach
Prowadzenie: Jan Delowicz, Muzeum Miejskie w ŻorachHistoria żydowskiej społeczności w Żorach sięga 1724 roku. Założony w 1814 roku, cmentarz żydowski przy ul. Cmentarnej jest najstarszą nekropolią w Żorach. Ostatni pochówek, którego ślady zachowały się w dokumentach, miał miejsce w 1936 roku. Dzisiaj o gminieżydowskiej w Żorach mówi się jako o „nieistniejącym mieście”. Czy
warto pamiętać, że w miejscu, w którym teraz stoi Kino na Starówce, kiedyś mieściła się synagoga? Nawet trzeba…
Wstęp: 1 zł
20–31 sierpnia
Wystawa w atrium: „Codzienność”, wystawa malarstwa
Kurator: Anna Flaga, Muzeum Miejskie w Żorach
W swoich obrazach wyrażam osobisty stosunek do otaczającej
mnie rzeczywistości. Żyjąc w wolnym i niepodległym kraju mammożliwość szczerej wypowiedzi na absorbujące mnie tematy związane z wolnym wyborem i wolnością. Czy jestem baranem w owczej
skórze? Na pewno jestem spod znaku barana, a w innych sprawach,to jeszcze nie wiem. Ale wiem jedno, walczę.
Wstęp: 1 zł
23 sierpnia (czwartek), godz. 18:00
Studio eksperymentalne: Niepodległość
Prowadzenie: Anna Flaga, Katarzyna Podyma,
Muzeum Miejskie w Żorach
W trakcie spotkania będziemy starać się nazwać i zrozumieć słowa„Wolność i Niepodległość” istniejących w życiu codziennym. W trakcie spotkania stworzymy kompozycje słów, obrazów i ich znaczeń.
Odkryjemy i przypomnimy znane wypowiedzi atystyczno-krytyczne
w sztuce obejmując zarówno literaturę, muzykę i sztuki plastyczne.
Każdy uczestnik znajdzie na pewno swój osobisty sposób wypowiedzi. Być może uda nam się stworzyć manifest wolnościowy? Czemu
nie? Zapraszamy do dobrej kreatywnej zabawy.
Prowadzenie: Anna Flaga, Katarzyna Podyma,
Muzeum Miejskie w Żorach
Koszt 1 zł.
30 sierpnia (czwartek), godz. 18:00
Zagadki antropologii: Niepodległa alternatywa
Prowadzenie: Jacek Struczyk, Muzeum Miejskie w Żorach„Młody, przebudź się. Wolny naród musi być!” apelował ze sceny
ponad 30 lat temu Robert Brylewski, co Kazik Staszewski niewielepóźniej skwitował: „Wolność. Po co Wam wolność? Macie przecież
filmy fantastyczne (…)”, wspominając coś jeszcze o dobrobycie,
przydziale spirytusu i Mundialu’86. Niespełna kilka miesięcy po
zmianach roku 1989 Bogdan Łyszkiewicz śpiewał, że wolność kochai rozumie i oddać jej nie umie.
Czy słowo i muzyka potrafią zburzyć mury? A może wszyscy wolimychleb i igrzyska?
Zapraszamy na dyskusję o muzyce, polityce i …Mundialu 86.
Koszt 1 zł.

Wstęp: 1 zł
8 czerwca (piątek), godz. 18:00
Wernisaż Modesta Affamy z Beninuw Galerii StrefArt
w Żorach (ul. Muzealna 1/1)
Prowadzenie: Marek Jan Karaś, Fundacja Sztuka
Podstawowym tworzywem, które artysta wykorzystuje w swoich pracach jest ziemia z okolic królewskiego miasta d`Abomey– bez niej nie byłoby jego sztuki – jak twierdzi, to ona stanowi
wspólny mianownik wszystkich jego artystycznych interpretacjirzeczywistości.
Wstęp wolny.
14 czerwca (czwartek), godz. 18:00
Muzeum na luzie„Nasza tożsamość. Pomiędzy niepodległością a wolnością”

Nasza tożsamość
Myślą przewodnią wystawy: „Nasza Tożsamość” i towarzyszącego jej katalogu jest chęć zwrócenia uwagi na problem tożsamości
ludzi zamieszkujących wschodnią część Śląska, dzisiejsze województwo śląskie i wschodnią część opolskiego. Wystawa jest
wielowątkowa, zwraca uwagę na skomplikowaną historię regionu
oraz fakt, że wielokulturowość to nasze bogactwo. Nie daje widzowi gotowych odpowiedzi, raczej zmusza do myślenia i stara się burzyć stereotypy. Podstawowym jej celem jest przybliżenie kultury
i historii Żor – poczynając od Średniowiecza do czasów współczesnych, zainteresowanie historią całego Górnego Śląska, a także
próba odpowiedzi na pytania, kim są współcześni żorzanie, Ślązacy, skąd pochodzimy, gdzie są nasze korzenie i dokąd zmierzamy?

WYSTAWA CZASOWA

Wyjątkowa okazja, aby spotkać się na wystawie z jej kuratorem
i posłuchać opowieści o drodze do sukcesu, jakim jest Sybillai Nagroda Marszałka Województwa Śląskiego dla projektu. Będzie o wystawie, jej tajemnicach i ciekawych elementach, alerównież o kontekście, w jaki została włożona. Jednym słowem:
Nasza tożsamość. Pretekst do rozmowy.
Wstęp: 1 zł
21 czerwca (czwartek), godz. 18:00
Prowincjonalny Ogród Sztuk„Wolność artysty. Wolność sztuki. Jan Lebenstein”
Czy artysta może być w pełni wolnym? Czy sztuka rejestruje tę
wolność? Rozważania snute będą wokół postaci i twórczości
Jana Lebensteina. W atmosferze surrealistycznego zamętu rozmawiać będziemy o obrazach, które „…są metaforami emocjonalnymi. Ich zadaniem jest narzucić widzowi, dobitnie, ale bez
taniego wrzasku, przeżycie jakiegoś dramatu emocjonalnego,który staram się pokazać za pomocą spontanicznej przenośni.
Wstęp: 1 zł
29 czerwca (piątek), godz. 18:00
Prowincjonalny Ogród Sztuk„Wolność na malarskich barykadach”
Prowadzenie: Katarzyna Podyma, Muzeum Miejskie w ŻorachSpotkanie ze sztuką w niecodziennym wydaniu. Gościem specjalnym Ogrodu Sztuk będzie Modest Affama – artysta beniński, którego obrazy są zapisem jego bliskiej relacji do ziemi, naktórej żyje oraz do kultury, w której został wychowany. Rozmawiać będziemy o bliskich związkach pomiędzy sztuką a tradycją.

Wolność jako pojęcie abstrakcyjne, wymalowana została na wieleróżnych sposobów. Wiele z nich najdosłowniej przekładało ją najęzyk materii malarskiej, były jednak takie, które za pomocą wyrafinowanego ciągu skojarzeń opowiadały o czymś tak ważnym,a jednocześnie tak ulotnym językiem zrozumiałym dla wybrańców.
Będzie więc o umiejętności czytania treści zawartych w sztuce.

Wstęp: 1 złWstęp: 1 złŚWIAT AJNÓW
Od 19 maja do 11 listopada 2018 roku

Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano
Muzeum Miejskie w Żorach | ul. Muzealna 1/2 | tel. 32 43 43 714 | www.muzeum.zory.pl | facebook: muzeum.miejskie.zory
Patronat Narodowy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości

Patronat Honorowy
Ambasady Japonii

Patronat Honorowy
Prezydenta Miasta ŻoryPartner projektu

INFORMACJE PODSTAWOWE
Muzeum Miejskie w Żorachadres: ul. Muzealna 1/2, 44-240 Żorye-mail: muzeum@muzeum.zory.pl
www.muzeum.zory.pl, www.naszatozsamosc.pl
www.polskiepoznawanieswiata.pl, www.zcr.zory.pl
tel: 32 47 57 480, tel: 32 43 43 714Żorskie wspominki, czyli cykl spotkań zainspirowanych szeroko dyskutowanym wydawnictwem prof. Miroszewskiego „Żory
1945–1989. Monografia historyczna”. Zapraszamy do udziału
i dyskusji wszystkich mieszkańców, których wiedza wykracza
poza ramy książki.

17 maja (czwartek), godz. 18:00
Żorskie wspominki:
Niepodległość na wyciągnięcie ręki– „Niepodległość oznaczona – od Pstrowskiego do Korfantego”Śladami żorskich zabytków, czyli spotkania z cyklu poświęconego żorskim zabytkom. Z mroków pamięci wyciągnięte na światło
dzienne zostaną obiekty wyjątkowe, tajemnicze i zachwycające.
Opowiadać o nich będą specjaliści i badacze pasjonaci.

W wielkim skrócie: będzie o historii osiedla Korfantego.

Zagadki antropologii, czyli cykl oparty o doświadczenie nauk etnologicznej i antropologicznej. W formie wykładu przekazywanebędą treści ważne z punktu widzenia funkcjonowania człowieka
w kulturze, jego doświadczeń społecznych i religijnych. Rozważania toczone będą zarówno na gruncie doświadczeń regionalnych, jak i pozaeuropejskich.

rie
n
cja

Prowincjonalny Ogród Sztuk, czyli cykl spotkań, których celem
jest nawiązanie dialogu i wymiana myśli pomiędzy uczestnikami. Każde spotkanie będzie mieć swój naukowy temat przewodni. Ogród sztuk pomyślany został jako szczególne miejsce, gdzie
królują sztuki, a ludzie komunikują się z sobą nie za pomocą interfejsu, ale spokojnej, rzeczowej i bezpośredniej rozmowy.

PROGRAM

Prowadzenie: Jacek Struczyk, Muzeum Miejskie w Żorach

Prowadzenie: Anna Flaga, Muzeum Miejskie w ŻorachEkspeTrochę więcej informacji na temat…

W jaki sposób Polacy poznawali świat? Jakich odkryć dokonali?
Jakie były szlaki ich wędrówek? Oto pytania, na które daje odpowiedź wystawa stała Muzeum Miejskiego w Żorach, pn. „Polskie
poznawanie świata”. Jej celem jest zaprezentowanie historycznego wkładu Polaków w rozwój nauk, a także badań współczesnych,
prowadzonych w różnych miejscach na świecie. Wystawa szkicuje
olbrzymi zakres tematu. Jest raczej impresją dającą do myślenia i skłaniającą do poszukiwań niż zamkniętą odpowiedzią na
pytanie badawcze. Jej materialny przekaz historyczny, w postaci
eksponatów, połączony został z elementem wirtualnego rozbudowanego komentarza. W ten sposób połączono materialnyprzedmiot z kulturowym i historycznym tłem.

WYSTAWA ETNOGRAFICZNA

Kurator wystawy – dr Lucjan Buchalik

Nasza tożsamość została opracowana z myślą o lokalnej społeczności, ale jej charakter ma znamiona uniwersalności. Dotyka aktualnego tematu, a współczesne zjawiska postmoderny potwierdzają słuszność prowadzenia dialogu na ten temat.
Zarówno brak świadomości własnej tożsamości, ale również
jej wypaczone rozumienie, skutkują poważnymi zakłóceniami
w komunikacji społecznej. Wystawa pokazuje, że przyglądamy
się sobie, swojej historii, przyglądamy się innym, aby zrozumieć
sens i dać odpowiedź na pytanie „Kim jestem?”. Wystawa jestwięc zarówno efektem badań naukowych, jak i pretekstem do
ich kontynuacji. […]czerwiec 2018

Prezentowana na wystawie kolekcja Muzeum Miejskiego w Żorach powstaje od 2015 roku. Głównymi miejscami zakupu eksponatów były jak dotąd warsztaty rzemieślnicze w Biratori oraz antykwariaty w Sapporo, Tokio i Brukseli. Żorskie Muzeum Miejskie
posiada obecnie największy w Polsce zbiór przedmiotów przynależnych kulturze ajnuskiej. Są to narzędzia, stroje i ozdoby, bibeloty, naczynia i przybory kuchenne, eksponaty ilustrujące wierzenia
i ajnuskie ceremoniały, broń i przykłady Ainu Design. Pozyskane
obiekty dobierano tak, by ich kolekcja stanowiła ilustrację procesu
zmian zachodzących w kulturze Ajnów w przeciągu ostatnich 150
lat. To muzealny zapis zaniku jednej z najciekawszych autochtonicznych kultur tej części świata.

Patronat Narodowy Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzeja Dudy w Stulecie
Odzyskania Niepodległości

Eks
pe

WYSTAWY STAŁE

Z uzasadnienie zgłoszenia w Konkursie na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla 2017”:

Muzealny informator dla starszych
MUZEALNYWYSTAWA CZASOWA: 19.05–11.11.2018Wstęp: 1 zł

O AKTUALNYCH WYSTAWACH

NASZA TOŻSAMOŚĆ NAGRODZONA

Trudno przecenić wartość dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego, starszego brata Józefa, zesłanego na Sachalin po wykryciu
spisku na życie cara i zdekonspirowaniu niedoszłych zamachowców. Był wybitnym badaczem kultur ludów Dalekiego Wschodu,
ale też – po powrocie na krótko do Polski – tatrzańskich górali. To
w jego dziele życia, jakim były badania prowadzone wśród Ajnów,
upatruje się źródła renesansu ich kultury. Bronisław, który w jakimś sensie utracił własną ojczyznę, po latach pomógł odzyskać
ojczyznę Ajnom. Nam, muzealnikom w Żorach bliskie sercu jesttakże to, co Bronisław Piłsudski myślał o roli muzeów i tym, w jaki
sposób powinny one opisywać rzeczywistość. Nie bez przyczyny
bywa on nazywany ojcem muzealnictwa. […]nie obowiązują tutaj żadne reguły – możemy dowolnie wybierać
trasy zwiedzania, zaglądać do sal towarzyszących, pomijać to, co
nas nie interesuje. Nadrzędnym celem wizyty jest swoboda i przyjemność. Przychodzą tu wszyscy – pasjonaci, artyści, znawcy sztuki,
ale również dzieci, młodzież i starsi oraz wszyscy ci, których trudno
byłoby posądzić o chęć pójścia do muzeum. Na tle Nowego Jorku
budowla „Met”, jak nazywają ją nowojorczycy, jest nietypowa, aleprzez to zwracająca jeszcze bardziej uwagę. A w środku… „wizualna
biblioteka” sztuki wszystkich epok, począwszy od czasów starożytnych, a skończywszy na współczesnym designie. Podsumowując:przed nami 36 tys. eksponatów na stałej ekspozycji.

Partner projektu

3 maja (czwartek), godz. 18:00
Muzealne Forum Niepodległościowe: Pomiędzy niepodległością a demokracją.
Prowadzenie: dr Lucjan Buchalik, Tomasz Górecki, Muzeum
Miejskie w Żorachmaj 2018

AKTUALNA WYSTAWA CZASOWA„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano”

Muzealny informator dla starszych
MUZEALNY

Partner projektu

Europejskie Dni Dziedzictwa

Projekt: „Światło. Wymiar ekspresji artystycznej”, realizowany przez Miejski Ośrodek
Kultury w Żorach„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano”

lipiec–sierpień 2018

Prezentowana na wystawie kolekcja Muzeum Miejskiego w Żorach
powstaje od 2015 roku. Głównymi miejscami zakupu eksponatów
były jak dotąd warsztaty rzemieślnicze w Biratori oraz antykwariaty
w Sapporo, Tokio i Brukseli. Żorskie Muzeum Miejskie posiada obecnie największy w Polsce zbiór przedmiotów przynależnych kulturzeajnuskiej. Są to narzędzia, stroje i ozdoby, bibeloty, naczynia i przybory kuchenne, eksponaty ilustrujące wierzenia i ajnuskie ceremoniały,broń i przykłady Ainu Design. Pozyskane obiekty dobierano tak, by ich
kolekcja stanowiła ilustrację procesu zmian zachodzących w kulturze
Ajnów w przeciągu ostatnich 150 lat. To muzealny zapis zaniku jednejz najciekawszych autochtonicznych kultur tej części świata.

Ekspe

16 września (niedziela), godz. 16:00„Niepodległość. Wejdź w to”

Muzealny informator dla starszych
MUZEALNYWYSTAWA CZASOWA: 19.05–11.11.2018
Trudno przecenić wartość dorobku naukowego Bronisława Piłsudskiego, starszego brata Józefa, zesłanego na Sachalin po wykryciu
spisku na życie cara i zdekonspirowaniu niedoszłych zamachowców.
Był wybitnym badaczem kultur ludów Dalekiego Wschodu, ale też –po powrocie na krótko do Polski – tatrzańskich górali. To w jego dzieleżycia, jakim były badania prowadzone wśród Ajnów, upatruje się źródła renesansu ich kultury. Bronisław, który w jakimś sensie utraciłwłasną ojczyznę, po latach pomógł odzyskać ojczyznę Ajnom. Nam,
muzealnikom w Żorach bliskie sercu jest także to, co Bronisław Piłsudski myślał o roli muzeów i tym, w jaki sposób powinny one opisywać rzeczywistość. Nie bez przyczyny bywa on nazywany ojcem
muzealnictwa. […]PROGRAM

Muzealny informator dla starszych
MUZEALNYAKTUALNA WYSTAWA CZASOWA„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego
do Shigeru Kayano”

Prowadzenie: Jacek Struczyk, Muzeum Miejskie w ŻorachWstęp: 1 zł
18 maja (piątek), godz. 18:00
Prowincjonalny Ogród Sztuk:
Luwr „na skróty”, część II
Prowadzenie: Katarzyna Podyma, Muzeum Miejskie w Żorach
Zapraszamy na kolejne spotkanie w Prowincjonalnym Ogrodzie
Sztuk z nowego cyklu „Wielkie muzea na skróty”. Spotkaniepoświęcone będzie paryskiemu Luwrowi. Otworzymy drzwi
galerii mieszczących około 300 tysięcy dzieł sztuki. Kiedy muzeum było otwierane w 1793 roku jego kolekcja liczyła jedynie
537 obrazów. Obecnie, gdy ilość muzealiów przechowywanych
w magazynach i eksponowanych w galeriach liczy się w setkachtysięcy, można poczuć się zagubionym w świecie sztuki.
Wstęp: 1 zł
19 maja (sobota), godz. 18:00
Otwarcie wystawy etnograficznej:„Świat Ajnów. Od Bronisława Piłsudskiego do Shigeru Kayano”
Wprowadzenie i oprowadzenie kuratorskie: dr Lucjan Buchalik,
Muzeum Miejskie w Żorach
19–20 maja (sobota–niedziela), godz. 16:00–01:00
Noc Muzeów:
Ajnuska noc muzealna: Niepodległość inaczej (w ramachprojektu „Bronisław Piłsudski. Piórem i karabinem ku niepodległości”)

Porozmawiajmy. Czy niepodległość możliwa jest bez demokracji?
10 maja (czwartek), godz. 18:00
Śladami żorskich zabytków:
Niepodległość na wyciągnięcie ręki. „Wielkie postaci nażorskim rynku”

21 maja (poniedziałek), godz. 18:00
Zagadki antropologii:„Witold Kowalski – tajemnice genealogii Piłsudskich” (w ramach projektu „Bronisław Piłsudski. Piórem i karabinem ku
niepodległości”)

Prowadzenie: Tomasz Górecki, Muzeum Miejskie w Żorach

Prowadzenie: dr Lucjan Buchalik, Muzeum Miejskie w ŻorachBędzie o historycznych pamiątkach i miejscach, z którymi wiążą
się losy bohaterów historii Żor.

Wstęp: 1 złWstęp: 1 zł

22 maja (wtorek), godz. 14:00
Odsłonięcie posągu Bronisława Piłsudskiego – Muzeum
Miejskie w Żorach

16 maja (środa), godz. 18:00
Muzealne spotkania z kulturą:„Motoichi Yuzawa – opowieść o Japonii”
Japonia – przeszłość i przyszłość, tożsamość. Opowieść
o mitycznej krainie „kwitnącej wiśni” u wrót cyberprzestrzeni, wraz z krótkim instruktażem gry na tradycyjnym bębnie

japońskim (w ramach projektu „Bronisław Piłsudski. Piórem
POZNAWANIE
i karabinem ku niepodległości”.
ŚWIATA ZACZYNA SIĘWstęp: 1 złW MUZEUM

22 maja (wtorek), godz. 18:00
Oblicza japońskiej kultury w muzyce współczesnej.
Recital pianistki Miho Kurihary – Zespół Szkół Muzycznychw Żorach. Wstęp wolny (w ramach projektu „Bronisław Piłsudski. Piórem i karabinem ku niepodległości”).
24–25 maja (czwartek, piątek), godz. 9:00–17:00
Niepodległość na wyciągnięcie ręki – „Bronisław Piłsudski,
Ajnowie i fonograf”
Spotkania w ramach Festiwalu Nauki i Techniki – Dom Kultury.
Wstęp wolny (w ramach projektu: „Bronisław Piłsudski. Piórem
i karabinem ku niepodległości”).

135

EWALUACJA PROJEKTUPROJECT EVALUATION

All substantive goals were accomplished during project realization:–	popularizing Bronisław Piłsudski in the context of his research and scientific achievements
as well as his efforts in the preservation of knowledge about the Ainu culture,–	the Ainu culture was presented, accounting tradition and modern aspects, as well as thesocial changes that took place over a period of 100 years,–	the Ainu culture was presented alongside the Japanese lifestyle, explaining differences
and the significance of cultural diversity,–	the importance and meaning of establishing official relations between Poland and Japan in
the political arena of the 1920s was emphasized,–	Poland’s struggle for independence was presented by using as an example the life storiesof the Piłsudski brothers, both of whom contributed to it in their own ways.
Due to the great popularity of the project the activities related to Japanese culture were extended.
Initial calculations concerning the recipients were exceeded. Originally 3,000 recipients were anticipated, this was exceeded by 171%.
Not only people who constantly cooperate with the Museum were encouraged to take part in thisproject but also recipients who had never heard about the Museum. The name Bronisław Piłsudski acted as a magnet for many people interested in Polish history. In turn the exhibition “Świat
Ajnów” (“The World of the Ainu”) became the pretext for visitors from many places in Poland who
traveled to Żory to see the exhibition. It was seen by the Japanese who came to see the cultureof their own country.
The project was met with the approval and recognition of the scientific world as well as common
recipients, it helped to build a positive image of the museum as a scientific and popularizing institution of knowledge.
The project was important for the modern recipient as it drew attention to the ethnic diversification of the world and revealed positive aspects of cultural diversity. It presented in a simple andinteresting way the problem of cultural changes and the need for nurturing cultural legacy whichis the cornerstone of the identity of contemporary nations.
The project allowed people to gain knowledge and escape the stereotyped perception of reality. Its realization led to satisfying direct results in the form of scientific work, improvement ofrecipients’ knowledge and subject popularization as well to indirect results, such as promotionof museum activity, intensification of Polish-Japanese collaboration (cooperation with Japaneseinstitutions and researchers).
Not all of the planned meetings were accomplished as the time for the project’s realization was
too short. Usually because of fortuitous events. Which is why it was decided that chosen aspectsof the project would be continued in the year 2019.

138

W trakcie realizacji projektu osiągnięto wszystkie zamierzone cele merytoryczne:–	spopularyzowano postać Bronisława Piłsudskiego w kontekście jego badań i osiągnięć naukowych oraz zasług w zakresie zachowania wiedzy o kulturze społeczności Ajnów,–	zaprezentowano kulturę Ajnów z uwzględnieniem aspektu tradycji i współczesności orazzmian społecznych, jakie zaszły w okresie 100 lat,–	ukazano kulturę Ajnów na tle kultury Japonii, tłumacząc różnice i znaczenie różnorodności
kulturowej,–	podkreślono znaczenie i wagę skutków nawiązania oficjalnych kontaktów pomiędzy Polską
i Japonią na tle polityki lat 20. XX wieku,–	przedstawiono skomplikowaną drogę do odzyskania przez Polskę niepodległości na przykładzie historii braci Piłsudskich, z których każdy w odmienny sposób zasłużył się w tym
procesie.
Z uwagi na dużą popularność, jaką cieszył się projekt, rozbudowano zakres działań związanychz kulturą Japonii.
Wstępne szacunki ilości odbiorców zostały przekroczone. Pierwotnie ustalone na poziomie 3 000
odbiorców, zostały przekroczone o ponad 171%.
Udało się zachęcić do wzięcia udziału w projekcie nie tylko osoby stale współpracujące z Muzeum,
ale również odbiorcę, który o Muzeum usłyszał po raz pierwszy. Postać Bronisława Piłsudskiego
okazała się „magnesem” dla wielu osób zainteresowanych historią Polski. Z kolei wystawa „Świat
Ajnów” stała się pretekstem do odwiedzin osób, które specjalnie w celu jej zwiedzenia przyjeżdżały do Żor z całej Polski. Wystawę zwiedzali Japończycy po to, aby zobaczyć kulturę własnego kraju.
Projekt spotkał się z aprobatą i uznaniem zarówno świata naukowego, jak i przeciętnego odbiorcy,
przysłużył się budowie pozytywnego wizerunku Muzeum jako instytucji naukowej i popularyzującej wiedzę zarazem.
Projekt był ważny dla współczesnego odbiorcy, ponieważ zwracał uwagę na zróżnicowanie etniczne świata i pokazywał pozytywne aspekty różnorodności kulturowej. W sposób prosty i ciekawy
pokazał problem zmian w kulturze i konieczność dbania o spuściznę kulturową, jako podstawę
tożsamości współczesnych narodów.
Projekt pozwolił na podniesienie poziomu wiedzy i wyjście poza stereotypowe postrzeganie rzeczywistości. W efekcie jego realizacji osiągnięto satysfakcjonujące rezultaty bezpośrednie w postaci opracowania naukowego, podniesienia poziomu wiedzy odbiorców i popularyzacji tematu,
jak i pośrednie w postaci promocji działań muzealnych, intensyfikacji współpracy polsko-japońskiej (w rozumieniu współpracy z instytucjami i naukowcami japońskimi).
Czas realizacji projektu był za krótki i nie udało się zrealizować wszystkich zaplanowanych spotkań. Powodem tego były najczęściej zdarzenia losowe. Zdecydowano więc, że wybrane aspekty
projektu będą kontynuowane w roku 2019.

139

The project enabled a comprehensive presentation of various aspects of Japanese culture not only
to those interested in it but also to the recipient who had never been interested or whose knowledge of this subject was scarce.
The subject was presented in such a way as to appeal to people of different ages and knowledge levels.
Meetings with children and families with children were an important element of the project.
Those meetings involved the popularization of knowledge which in the future should allow children to understand many cultural nuances and “differences” and as a consequence counteract
racism and divisions.
Interest in Japanese theme was so large that chosen subject areas were extended, which allowed
the repeated involvement of the same recipient, broadening his knowledge and creating a complete image of Japan. The important anthropological aspect of Japan’s cultural diversification wasemphasized – the Ainu minority was presented on the background of the larger ethnic group.
The possibility of the direct contact with the invited guests from Japan was of incredible importance. Such meetings constituted an opportunity for a reliable cultural source. Multicultural activities were a very interesting experience. Bringing together and contrasting Japanese / Ainu andSilesian culture brought surprise and laughter, which was a positive experience.
Due to the fact that in 2019 there is a centenary of the establishment of contacts between Poland
and Japan, the project will be continued.
Two events among other things have been planned in January and February:–	a concert of Japanese drummers Wadaiko Daigen-Gumi, promoting traditional Japanese music;–	meet the author session with Teruo Matsumoto, the author of “Siberian Children”,
a book describing the fate of Polish children, accepted in Japan during World War I, whosefamilies were sent to Siberia.

A comparative financial analysisof the planned budget
and the executed budget
According to the planned budget, the total cost of project execution was estimated at269,310.00 PLN. Ultimately the amount of 257,011.76 PLN was disbursed. The difference
amounts to 12,298.24 PLN, which constitutes 4,79% of the overall value of the project. The
causes of this discrepancy are laid out below.
During budget verification, the amount of 43,343.00 PLN from the JF grant was taken into
account. The amount of 43,809.53 PLN was in fact deposited into our account (according to140

Projekt pozwolił na szerokie zaprezentowanie różnych aspektów kultury japońskiej nie tylko grupie osób zainteresowanych, ale przede wszystkim odbiorcy, który do tej pory nie był nią zainteresowany bądź jego wiedza na ten temat była znikoma.
Dobrze dobrany temat i jego wieloaspektowość pozwoliły na zainteresowanie zróżnicowanej podwzględem wieku i poziomu wiedzy grupy odbiorców.
Ważnym elementem projektu były spotkania dla dzieci i rodzin z dziećmi. W ich trakcie popularyzowana była wiedza, która umożliwi dziecku w przyszłości zrozumienie wielu niuansów kulturowych i „inności”, a w konsekwencji przeciwdziałanie rasizmowi i podziałom.
Zainteresowanie tematyką japońską było tak duże, że rozbudowano wybrane bloki tematyczne, copozwoliło na wielokrotny udział temu samemu odbiorcy, a przez to rozbudowę jego wiedzy i stworzenie całościowego obrazu Japonii. Udało się zwrócić uwagę ważny antropologicznie fakt zróżnicowania kulturowego Japonii – zaprezentowano mniejszość ajnuską w obrębie dużego etnosu.
Nie do przecenienia była możliwość bezpośredniego kontaktu z zaproszonymi gośćmi z Japonii.
Spotkania takie dały okazję do wiarygodnego przekazu kulturowego. Ciekawym doświadczeniem
były wielokulturowe zajęcia. Zetknięcie i skontrastowanie kultury śląskiej z japońską / ajnuską
często budziło zdziwienie i śmiech, budując przy tym pozytywne doświadczenie.
Z uwagi na fakt, że na rok 2019 przypada setna rocznica nawiązania kontaktów dyplomatycznychmiędzy Polską i Japonią, działania projektowe będą kontynuowane.
Na styczeń i luty zostały już zaplanowane między innymi dwa wydarzenia:–	koncert zespołu bębniarzy japońskich Wadaiko Daigen-Gumi, popularyzujący tradycyjną
muzykę japońską;– spotkanie autorskie z Teruo Matsumoto autorem książki „Dzieci syberyjskie”, opowiadającej o losach polskich dzieci rodzin zesłanych na Syberię przyjętych przez Japonię w czasie
I wojny światowej.

Analiza finansowo-porównawczabudżetu planowanego
z budżetem zrealizowanym
Zgodnie ze zweryfikowanym budżetem, koszt realizacji projektu miał wynosić 269 310,00 zł.
Ostatecznie wydatkowano 251 511,76 zł. Różnica wyniosła 17 798,24 zł co stanowi 6,6% ogólnej
wartości projektu. Powody jej wystąpienia zostały opisane poniżej.
W weryfikacji budżetu założono wysokość grantu JF w wysokości 43 343,00 zł. Na konto wpłynęła kwota 43 809,53 zł (zgodnie z dokumentem księgowym). Zwiększeniu uległa również
kwota dotacji celowych – o 18 547,00 zł (planowana na poziomie 125 000,00 zł), co wyniknęło

141

the accounting documentation). Additionally, the amount of targeted subsidies was raised by
18,547.00 PLN (it was initially estimated at 125,000.00 PLN), which was the result of increasing
the amount of the organizer’s targeted subsidies (Municipality of Żory), as well as of receiving
additional funds of 12,300.00 PLN from the Military Property Agency. As a result the financial
input received from other sources amounted to 143,547.00 PLN. What is more, ticket sales revenue was also higher by 203.00 PLN, which gives the final revenue of 7,703.42 PLN instead of
the planned amount of 7,500.00 PLN.
A significant decrease was seen in the field of publication sales, as it was lower by 8,057.00 PLN.
This was caused on one hand by postponing the promotion date and putting it on the market, and on the other hand by the museum director’s decision to increase the availability ofthe published album to the museums and science institutions, as well as to the researchers
involved with this subject by giving them the publication free of charge. On the director’s
wishes, 250 copies of the published album were handed out free of charge. Up until the settlement date, 155 copies, the value of which is estimated at 7,595.00 PLN, were handed out.
Additionally, the price of the publication was eventually set to 49.00 PLN, instead of the initially assumed 60.00 PLN. Ultimately, 7 published albums were sold, which gives the revenueof 343.00 PLN. The same amount has been reported as deposits.
The amount of 61,608.81 PLN from the museum’s budget was contributed towards the executionof the project. This amount is lower by 23,458.19 PLN than initially estimated. This difference was
the result of:a) increase of grant amounts from other sources by 19,013.53 PLN;b)	decrease of expenditures incurred in regards to the execution of the educational project by
1,762.83 PLN due to material resources already in the museum’s possession;c)	decrease of expenditures incurred in regards to the exhibitions staging by 1,903.00 PLN;
it should be noted that selected elements of the exhibition design were completed in December 2017 in accordance with the work schedule;d)	decrease of expenses related to remunerations by 15,101.25 PLN due to one artist giving
up their remuneration for sculpture design (4,000.00 PLN); not employing a scenographer(3,000.00 PLN; incompatible deadlines); and unforeseeable events, which prevented somemeetings and educational actions from happening.
The costs of producing the publication were increased by 11,178.18 PLN mostly due to the increaseof costs of Japanese translations. The fees were initially assumed without conducting market research, but by comparing the fees for foreign translations. As assumed, the printing feeof 28,926.45 PLN and partial cost of one of the invoices of 14,883.08 PLN (total amount due
18,949.38 PLN) was covered by the JF grant.
Once the album was printed, acceptable defects were detected in part of the production volume.
The parties reached an understanding and it was decided that the total printing fee due was tobe decreased by 4,725.00 PLN. According to the final statement, the JP grant was used to cover142ze zwiększenia zakresu dotacji celowej organizatora (Gmina Miejska Żory), jak i pozyskania
dodatkowych środków z Agencji Mienia Wojskowego w wysokości 12 300,00 zł. W rezultaciekwota wkładu z innych źródeł wyniosła 143 547,00 zł. Zwiększeniu uległa również kwota wpływu z tytułu sprzedaży biletów o 203,00 zł – z planowanych 7 500,00 zł do 7 703,42 zł (zgodniez dokumentem księgowym).
Zdecydowanemu zmniejszeniu uległa kwota z tytułu sprzedaży wydawnictwa o 8 057,00 zł, co
spowodowane zostało z jednej strony przesunięciem terminu promocji i wprowadzeniem do obrotu, z drugiej decyzją dyrektora Muzeum o zwiększeniu dostępności do albumu dla ośrodków muzealnych i naukowych oraz osób zajmujących się badawczo tematem poprzez nieodpłatne przekazanie. Zarządzeniem dyrektora do bezpłatnego rozdawnictwa przeznaczono 250 egzemplarzy,z których rozdano do dnia rozliczenia 32 egzemplarze na ogólną kwotę 1 568,00 zł. Ponadto cena
wydawnictwa została ostatecznie skalkulowana na poziomie 49,00 zł, a nie pierwotnie zakładanych 60,00 zł. Ostatecznie sprzedanych zostało 7 albumów na kwotę 343,00 zł – taką kwotę
odnotowano po stronie wpływów.
Z budżetu Muzeum na realizację projektu wydatkowano kwotę 56 108,81 zł, mniej o 28 958,19 zł
niż pierwotnie zakładano. Różnica ta była skutkiem:a) zwiększenia dofinansowania z innych źródeł o 19 013,53 zł;b)	zmniejszenia wydatków poniesionych na realizację projektu edukacyjnego o 1 762,83 zł
z uwagi na posiadane zasoby materiałówc)	zmniejszenie wydatków związanych ze scenografią wystawy o 8 981,31 zł, co wyniknęło
z wcześniejszej realizacji jednego z manekinów (w roku 2017) oraz wykorzystaniem posiadanego sprzętu wystawienniczegod)	zmniejszenie kosztów z tytułu honorariów o 15 101,25 zł, co wyniknęło z rezygnacji artysty projektującego posąg z wynagrodzenia (4 000,00 zł), niezatrudnieniem scenografa(3 000,00 zł; niezgodność terminów) oraz wypadkami losowymi, które spowodowały
niemożność realizacji niektórych spotkań i działań edukacyjnych.
Zwiększeniu uległy koszty produkcji albumu o 11 178,18 zł, co spowodowane zostało przede wszystkim przez zwiększenie kosztów tłumaczeń japońskich. Pierwotnie zakładane stawki nie zostały
poparte badaniem rynku, a jedynie porównaniem cen za tłumaczenia obcojęzyczne. Z grantu JF,
zgodnie z założeniami, został pokryty koszt druku 28 926,45 zł oraz częściowo tylko jedna z faktur 14 883,08 zł (kwota całkowita należności 18 949,38 zł).
Po wydrukowaniu albumu okazało się, że część produkcji ma wady, które nie mogą zostać zaakceptowane. Strony doszły do porozumienia i ustalono, że kwota należności z tytułu druku zostanie pomniejszona o 4 725,00 zł. Tym samym zmniejszeniu uległa ilość egzemplarzy wydawnictwa
wprowadzonych do obrotu o 77 egzemplarze (223 egz. przeznaczone do dystrybucji). W ostatecznym rozliczeniu grantu JP na druk wydatkowano kwotę 24 201,45 zł, na tłumaczenia kwotę
19 608,08 zł (faktura nr 37/10/2018 na kwotę 18 949,38 zł oraz częściowo faktura nr 5/08/2018częściowo na kwotę 658,70 zł). Na fakturach naniesiono zapisy korygujące.

143

24,201.45 PLN for printing, 19,608.08 PLN for translations (invoice # 37/10/2018 for 18,949.38 PLN
and partially invoice # 5/08/2018 for 658.70 PLN). Corrective notes were applied to the invoices.
The travel costs for artists and specialists were increased by 1,050.00 PLN. These costs were notinitially included in the budget for this project.
The accounting for this project has been performed correctly and with respect to all the guidelines. The changes introduced resulted from reasonable causes and fit the 10% risk margin (final
budget change was estimated at -4,79%), which the organizer had anticipated. As far as the JF
grant distribution goes, no changes were noted.

Comment
The settlement does not include the costs incurred by the Museum for the purchase of exhibits.
The accession procedure was started in 2015 and finished in 2018. During this period, 146 objects,
worth 217 003,26 PLN, for the needs of the exhibition were bought.

144Zwiększeniu uległy koszty podróży artystów i specjalistów o 1 050,00 zł, które pierwotnie nie
zostały w budżecie projektu uwzględnione.
Projekt został rozliczony prawidłowo z zachowaniem wszystkich wytycznych. Wprowadzone
zmiany wynikały z racjonalnych powodów mieszczących się w 10% ryzyku (ostatecznie zmianabudżetu na poziomie -6,6%), które organizator zakładał. W zakresie wydatkowania środków JF
nie nastąpiły żadne zmiany.

Komentarz
Rozliczenie nie obejmuje kosztów poniesionych przez Muzeum na zakup eksponatów. Procedura
akcesyjna rozpoczęła się w 2015 roku, a zakończyła w 2018 roku. W tym okresie na potrzeby wystawy zakupiono 146 obiektów o wartości 217 003,26 zł.

145

Muzeum Miejskie w Żorachul. Muzealna 1/2
44-240 Żory© Muzeum Miejskie w ŻorachŻory 2020
opracowanie
Katarzyna Podyma
projekt i skład
Tatiana Hojczyk
fotografie
Archiwum Muzeum Miejskiego w Żorach

Projekt „Bronisław i Józef Piłsudscy.
Piórem i karabinem ku niepodległości”
stanowi element programu wystawienniczo-naukowego„Polskie poznawanie świata”.

BRONISŁAW I JÓZEF PIŁSUDSCY. PIÓREM I KARABINEM KU NIEPODLEGŁOŚCI
THE PIŁSUDSKI BROTHERS: BRONISŁAW AND JÓZEF WITH PEN AND RIFLE TOWARDS INDEPENDENCE

MUZEUM MIEJSKIE W ŻORACH | UL. MUZEALNA 1/2 | TEL. 32 43 43 714
www. muzeum.zory.pl

BRONISŁAW I JÓZEF PIŁSUDSCYPIÓREM I KARABINEM KU NIEPODLEGŁOŚCI
projekt wystawienniczo-naukowy

THE PIŁSUDSKI BROTHERS:B R O N I S Ł AW A N D J Ó Z E F
WITH PEN AND RIFLE TOWARDS INDEPENDENCE
exhibition and scientific project2 0 2 0