NAUKA BUDDYKOŁO DHARMY
Koło Dharmy (sanskr. Dharmacara) jest symbolem nauki Buddy. Koło
wozu toczy się nieustannie, podobnie Nauka Buddy jest ciągle głoszona na
całym świecie. Osiem szprych koła symbolizuje Ośmioraką Ścieżkę, najważniejszy rodzaj praktyki buddyjskiej. Ośmioraka ścieżka to: słuszny wgląd,słuszne myślenie, słuszne słowa, słuszne czyny, słuszny sposób życia, słuszne
wysiłki, słuszna refleksja, słuszna medytacja jako stan jedności umysłu. Początkowo, zanim zaczęto tworzyć wizerunki Buddy, to właśnie Koło Dharmy
było obiektem kultu. Obecnie Koło Dharmy jest rozpoznawalnym na całymświecie symbolem buddyzmu.

Copyright © 1984, 2016 by BUKKYO DENDO KYOKAI
Dowolny fragment tej książki może być cytowany bez pozwolenia. Prosimy tylko o zawiadomienie Bukkyo dendo
kyokai w Tokio oraz o przesłanie egzemplarza publikacji.

BUKKYO DENDO KYOKAI(Stowarzyszenie Propagowania Buddyzmu)
3-14, Shiba 4-chome,
Minato-ku, Tokyo, Japan, 108-0014
Phone: (03) 3455-5851
Fax: (03) 3798-2758
E-mail: bdk@bdk.or.jp http://www.bdk.or.jp
Wydanie trzecie, 2016

Printed by
Kosaido Co., Ltd.
Tokyo, JapanMądrość Buddy jest niezmierzona jak ocean ajego duch jest przepełniony miłosierdziem. Budda nie
ma kształtu, ale przejawił się pod cudowną postacią iw takiej cielesnej formie głosił swoje nauki.
W tej książce zawarta jest istota nauki buddyjskiej,
spisanej w ponad pięciu tysiącach tomów, która przez
prawie dwa i pół tysiąca lat była przekazywana i
wcielana w życie. Nauka ta głoszona jest ponad granicami i podziałami rasowymi.
Słowa Buddy, które zostały w tej książce spisane,
odwołują się do wszystkich aspektów życia ludzkiego
i nadają im sens.

DHAMMAPADA
Nienawiść nigdy nie zostanie pokonana przez nienawiść. Tylko cierpliwa miłość sprawi, że nienawiść zniknie.
Takie jest niezmienne prawo.
(5)
Głupiec, który myśli, że jest głupcem, tak naprawdę
jest mądrym człowiekiem. Głupiec, który uważa się zamądrego, jest rzeczywiście głupcem.
(63)Ten, kto zdoła pokonać własne ego, jest większym
zwycięzcą, niż ten, kto zdoła pokonać w walce tysiące
wrogów.
(103)
Ten, kto żył sto lat, ale nie poznał niezrównanej nauki,
nie może się równać z tym, kto żył tylko jeden dzień, alepojął tę najwyższą prawdę.
(115)
Nie jest łatwo narodzić się w świecie ludzi, zachowanie życia także jest trudne, bardzo rzadko pojawia się natym świecie Budda, niewielu ma okazję usłyszeć jegonaukę.
(182)
Wszyscy Buddowie, czyli wszystkie istoty oświecone,nauczają: nie czyń zła, czyń tylko dobro, zachowaj czyste
serce i czysty umysł.
(183)
Nie można uratować ani dzieci, ani rodziców, ani
najbliższych krewnych, kiedy wybije godzina ich śmierci.
(288)

SPIS TREŚCI
BUDDA
Rozdział pierwszy Budda Siakjamuni– postać historyczna ......................................... 2I.
Życie Buddy ........................................................... 2
II.
Ostatnie pouczenia Buddy ..................................... 10
Rozdział drugi Wieczny Budda Pełen Majestatu ................. 15I.
Miłosierdzie i ślubowanie Buddy .......................... 15
II.
Wyzwolenie i prowadzące do niego sposoby ........ 19
III.
Wieczny Budda ...................................................... 23
Rozdział trzeci Forma Buddy i jej atrybuty ......................... 26
I.
Trzy aspekty ciała Buddy ....................................... 26
II.
Pojawienie się Buddy ............................................. 30
III.
Cnoty Buddy .......................................................... 33

DHARMA
Rozdział pierwszy Przyczynowość .................................... 40
I.
Cztery szlachetne prawdy ................................... 40
II.
Prawo przyczyny i skutku ................................... 43III.
Współzależne powstawanie ................................ 45
Rozdział drugi Teoria istnienia wyłącznie umysłu
a prawdziwy stan rzeczy ............................... 49
I.
Nietrwałość i brak ego ........................................ 49
II.
Teoria istnienia wyłącznie umysłu ...................... 52
III.
Prawdziwy stan rzeczy ........................................ 55IV.
Środkowa droga .................................................. 60

Rozdział trzeci Natura Buddy ............................................ 69
I.
Nieskalany umysł ................................................ 69
II.
Natura buddy jako ukryty klejnot ....................... 75
III.
Nie-ja ................................................................... 80
Rozdział czwarty Skazy .................................................... 86
I.
Skazy umysłu ludzkiego ..................................... 86II.
Natura człowieka ................................................. 93III.
Życie ludzkie ....................................................... 95IV.
Przyczyny i skutki błądzenia ..............................101
Rozdział piąty Wybawienie oferowane przez Buddę ....... 108
I.
Ślubowania Buddy Amidy ................................. 108
II.
Czysta Ziemia Buddy Amidy ..............................117

DROGA PRAKTYKI
Rozdział pierwszy Droga oczyszczania ............................ 122
I.
Oczyszczanie umysłu ......................................... 122
II.
Dobre uczynki .................................................... 130
III.
Przypowieści buddyjskie .................................... 142
Rozdział drugi Urzeczywistnienie ideału ......................... 158
I.
Poszukiwanie prawdy ........................................ 158
II.
Różne rodzaje praktyki ...................................... 172
III.
Droga wiary ........................................................ 186
IV.
Buddyjskie sentencje .......................................... 193
BRATERSKA WSPÓLNOTA
Rozdział pierwszy Obowiązki członków wspólnoty .......... 206
I.
Bezdomni bracia .................................................. 206

II.
Świeccy wyznawcy .............................................. 212
III.
Praktyczne wskazówki na drodze życia ............... 225
Rozdział drugi Tworzenie krainy Buddy ............................ 239
I.
Harmonia braterskiej wspólnoty .......................... 239
II.
Kraina Buddy ....................................................... 248
III.
Ci, którzy żyli na chwałę Krainy Buddy .............. 253
Teksty źródłowe „Nauki Buddy” ......................... 261

I.
II.
III.
IV.
V.

DODATKI
Zarys historii buddyzmu ...................................... 274
Jak przekazywano pouczenia Buddy ................... 282
Historia powstania „Nauki Buddy” ..................... 285
Indeks do „Nauki Buddy” .................................... 289
Słowniczek terminów sanskryckich ..................... 297
Stowarzyszenie Promowania Buddyzmu i
rozpowszechnianie „Nauki Buddy” ..................... 304

BUDDAROZDZIAŁ PIERWSZYBUDDA SIAKJAMUNI – POSTAĆHISTORYCZNAIŻYCIE BUDDY
1.
Kapilawastu była siedzibą klanu Siakjów, znajdującą się na brzegu rzeki Rohini, płynącej u podnóży południowej części Himalajów. Król Siuddhodana Gautama
jako prawowity sukcesor przejął władzę i nakazał
wybudować zamek. Rządził sprawiedliwie a lud poważał
go i był mu posłuszny.
Królowa Maja także należała do klanu Siakjów. Jej
ojciec, pochodzący z rodu Koliya był wujem jej męża irządził sąsiednią prowincją, zwaną Devadaha.
Siuddhodana i Maja przez dwadzieścia lat nie mieli
potomstwa. Pewnej nocy królowej przyśniło się, że białysłoń wszedł przez prawy bok do jej łona i zaraz potem
zaszła w ciążę. Królewski ród i poddani z niecierpliwością oczekiwali na narodziny dziecka. Kiedy czas porodu był już bliski, zgodnie ze zwyczajem tego kraju,
królowa wyruszyła w podróż do swojego rodzinnego
domu, a po drodze zatrzymała się na odpoczynek w gaju
Lambini.
-2-

Budda Siakjamuni

W wiosennym słońcu Maja ujrzała przepiękne kwiaty
drzewa Asioki w pełnym rozkwicie. Kiedy podniosła rękę,żeby zerwać ukwieconą gałązkę, w tym właśnie momencie
urodziła syna. Niebo i Ziemia radowały się narodzinamiksięcia, błogosławiąc jemu i jego matce. A był to 8 kwietnia.
Radość króla nie miała granic i nadał swojemu synowiimię Siddhartha, które oznacza „Spełnienie Wszystkich
Marzeń”.

2.
Jednak wkrótce radość w zamku królewskim zmieniła
się w smutek, gdyż kilka dni po urodzeniu syna królowa Majazmarła. Wychowaniem księcia zajęła się jej młodsza siostra,
Mahapradżapati.
W tym czasie pustelnik Asita odbywał surowe praktyki
w pobliskich górach. Zobaczył łunę wokół zamku i uznał ją za
cudowny znak. Udał się do zamku i wygłosił przepowiednię:„Jeśli książę nie opuści pałacu, kiedy dorośnie, zostanie
wielkim władcą, który zjednoczy wszystkie kraje, jeśli jednak
wybierze drogę praktyki religijnej, porzucając swój dom,stanie się Buddą-Zbawcą Świata”.
Początkowo król Siuddhodana ucieszył się z tej
przepowiedni, jednak później zaczął się martwić, na myśl otym, że jego syn może go opuścić, żeby jako bezdomny ascetapoświęcić się praktyce religijnej.
-3-Budda Siakjamuni

W wieku siedmiu lat książę zaczął przyswajać wiedzę zróżnych dziedzin a także poznawać sztuki walki. Pewnego
wiosennego dnia udał się wraz z ojcem na pola i przyglądał się
oraczom orzącym ziemię. Zobaczył wtedy, że ptak pochwyciłrobaka, dopiero co wydobytego z gleby przez pług. Usiadł wcieniu drzewa i smętnie rozmyślając, westchnął:„Jakie to straszne, że żyjące istoty nawzajem się zabijają.”Książę, który tak wcześnie stracił matkę, widząc
zaciekłą walkę istot żywych o przetrwanie, uświadomił sobie
już w młodym wieku, że z życiem nierozdzielnie związane jest
cierpienie.
Król widząc, że jego syn jest przygnębiony, martwił się
bardzo. Pamiętał o przepowiedni pustelnika i zaczął wymyślać
różne sposoby, żeby odwrócić uwagę księcia od smutków
życia. Zgodnie z jego wolą, w wieku 19 lat Siddhartha ożenił
się z księżniczką Josiodarą, córką Suprabuddy, władcy
Devadaha, który był bratem jego matki.

3.
Przez dziesięć lat książę mieszkał na przemian w
Pałacu Wiosennym, Pałacu Letnim, Pałacu Jesiennym oraz
Pałacu Pory Deszczowej zgodnie z rytmem pór roku,spędzając czas na rozrywkach, takich jak słuchanie muzyki
czy oglądanie tańców. Jednak nawet wtedy pogrążał się wgłębokiej zadumie i pełen rozterek starał się odpowiedzieć napytanie o sens życia.
-4-Budda Siakjamuni„Cóż wart jest ten wspaniały pałac, moje zdrowe ciało,radość młodości? Ludzie chorują i starzeją się. Nie można
uniknąć śmierci. Jakiż jest więc sens tego, że się żyje, że jest
się młodym i zdrowym?
Tak już jest, że człowiek zawsze czegoś szuka. Jednak
są dwie możliwości. Można szukać tego, co słuszne, i tego, cosłusznym nie jest. Błądzą ci, którzy dążą do tego, by żyć
wiecznie, nie zapadając na żadne choroby, chociaż są istotami
nie mogącymi uniknąć chorób i śmierci.
Poszukiwanie tego, co słuszne, polega na uświadomieniu sobie, na czym polega błąd, i poszukiwaniu tego, co jest
ponad ludzkimi cierpieniami, chorobami, starością i śmiercią.
Jednak ja do tej pory wyznaczałem w swoim życiu błędne
cele.”

4.
I tak książę ciągle wątpiąc i będąc pełen rozterek, dożył
29 roku życia, kiedy urodził się jego syn, Rahula.
Pozostawiwszy po sobie następcę, zdecydował się zerwać ze
wszystkim, co doczesne, i rozpocząć praktykę religijną.
Opuścił pałac w nocy w powozie zaprzężonym w śnieżnobiałego konia Kanthakę, a powożonego przez woźnicę Czandakę.
Wtedy otoczyły go demony i zaczęły odwodzić go odjego zamiaru, zsyłając pokusy. „Lepiej, żebyś wrócił do pałacu.
-5-

Budda Siakjamuni

Wystarczy tylko poczekać, a zgodnie z przepowiednią będziesz rządził całym światem.” Jednak książę oparł się
pokusom, mówiąc: „Odstąpcie mnie. Nie pragnę niczego, cojest związane z tym ziemskim padołem.” Odpędził w ten
sposób demony, a potem ogolił głowę i z żebraczą miską udałsię na południe.
Najpierw odwiedził pustelnika Bhagavę i poznał jego
ascetyczne praktyki. Potem udał się do Arady Kalamy i
Udaraki Ramaputry, to właśnie ich formę medytacji uznałpoczątkowo za najlepszą. Praktykował w ten sposób przez
pewien czas, jednak doszedł do wniosku, że nie jest to droga
prowadząca do Oświecenia. Wyruszył więc do Mahadhy irozpoczął surowe praktyki medytacyjne w gaju Uruwilwa, na
brzegu rzeki Najrandżana, płynącej przez miejscowość zwaną
Gaja.
5.
Była to praktyka skrajnej ascezy, o której potem
Siddhartha powiedział: „Żaden asceta w przeszłości nie
medytował w tak żarliwy i pełen determinacji sposób, w jaki ja
to uczyniłem. Nikt ani teraz, ani w przyszłości nie będzie w
stanie tak praktykować.”
Mimo niewyobrażalnych wysiłków, książę nie osiągnął
swojego celu. Po sześciu latach, uświadomiwszy sobie bezsens
swoich starań, bez żalu przerwał medytację. Oczyścił swoje
ciało w pobliskiej rzece Najrandżana, wypił mleko ofiarowane-6-Budda Siakjamuni

mu przez napotkaną dziewczynę o imieniu Sudżata i
całkowicie odzyskał siły witalne. Pięciu ascetów, którzy do tej
pory razem z nim oddawało się surowej praktyce, uznało, że
Siddhartha nie wytrzymał trudów i się załamał, więc z pogardą
opuścili go.
Książę został więc sam między Niebem a Ziemią.
Usiadł pod drzewem i w spokoju ducha zaczął medytować,
gotów umrzeć, jeśli celu nie osiągnie. Podjął wtedy decyzję:„Niech stężeje krew w moich żyłach, niech mięśnie zaczną
gnić, niech kości zaczną się kruszyć – nie ruszę się z tegomiejsca, dopóki nie dostąpię oświecenia.”
Była to wewnętrzna, zacięta walka, jakiej dotąd nie
stoczył. Jego świadomość była chaotyczna i rozproszona,
pojawiały się burzące jego spokój myśli, niepokojące,dręczące go wizje, straszne obrazy, jakby to wszystko była
sprawka demonów. Jednak książę zagłębił się we wszystkie
przejawy swojej świadomości i przebił się przez nie. Były torzeczywiście ostateczne zmagania, które sprawiły, że pociekła
krew, ciało osłabło a kości popękały.
Jednak ta walka zakończyła się o świcie, kiedy wzeszła
gwiazda zaranna. Wtedy książę doznał niezwykłej jasności
umysłu, dostąpił najwyższego wglądu i stał się Buddą, czyli„Oświeconym.” A zdarzyło się to rankiem 8 grudnia, kiedy
Siddhartha miał 35 lat.
-7-

Budda Siakjamuni

6.
Od tej pory księcia określano różnymi imionami, takimi
jak Budda, Doskonale Oświecony, Tathagata, Medrzec z rodu
Siakjów, czyli Siakjamuni, czy też Czczony przez Cały Świat.
Najpierw Budda udał się do Mrigadawy w Waranasi,
gdzie przebywało pięciu ascetów, z którymi wcześnie
praktykował przez wiele lat, i zaczął ich nauczać. Na początku
nie chcieli mieć z nim nic wspólnego, ale po wysłuchaniu jegonauk uwierzyli i zostali jego uczniami. Potem Siakjamuni
wyruszył do zamku Radżagriha i nawrócił króla Bimbisarę,przez jakiś czas przebywał na ziemiach tego władcy głosząc
wszędzie swoje objawienie.
Ludzie zbierali się, by wysłuchać jego nauk, jakspragnieni, którzy poszukują wody, jak głodni, pragnący pożywienia. Wtedy też przyłączyli się do niego dwaj jegouczniowie, Siariputra i Maudgaljajana, a potem dwa tysiące
innych wyznawców.
Ojciec Siddharthy, król Siuddhodana, początkowo
próbował go powstrzymać przed opuszczeniem domu i miał
mu za złe, że wybrał drogę praktyki religijnej wbrew jego woli.
Potem jednak nawrócił się, podobnie jak macocha, Mahapradżapati, żona, Josiodara, a także inni członkowi klanu Siakjów.
Wkrótce Budda miał niezliczoną rzeszę wyznawców.

-8-

Budda Siakjamuni

7.
Przez czterdzieści pięć lat Budda wędrował po kraju inauczał. W wieku osiemdziesięciu lat, kiedy szedł zRadżagrihy do Śrawasti, w miejscowości Wajsali zachorował iprzepowiedział, że za trzy miesiące wstąpi w nirwanę.
Kontynuował podróż i dotarł do Pawy, gdzie zatruł się potrawą
ofiarowaną mu przez kowala Czundę, co pogorszyło jego stan
zdrowia. Mimo fizycznego bólu szedł dalej aż do Kusinagary.
Udał się do zagajnika pod zamkiem, gdzie rosły drzewa
śala i położył się między dwoma, cały czas nauczając. Do
ostatniej chwili spełniał swoją misję Wielkiego NauczycielaŚwiata i w wstąpił w nirwanę w stanie całkowitego spokoju.

8.
Mieszkańcy królestwa Kusinagary opłakiwali go, apotem przeprowadzili kremację jego ciała zgodnie ze
wskazówkami Anandy, jednego z uczniów.
Wtedy władcy siedmiu innych królestw na czele zkrólem Magadhy, Adżatasatru, zażądali, aby wydać imrelikwie Buddy. Król Kusinagary odmówił, co wzbudziło ichgniew. Zapowiadał się ostry konflikt. Mędrcowi o imieniu
Drona udało się go załagodzić i w końcu relikwie zostały
sprawiedliwie rozdzielone między osiem królestw. Dwaj inni
władcy otrzymali popiół z kremacji i glinianą urnę, które
traktowali z czcią tak samo, jak święte szczątki Buddy.
Wybudowano dziesięć wież, zwanych stupami, w których
umieszczone te relikwie.
-9-Budda Siakjamuni

II
OSTATNIE POUCZENIA BUDDY
1.
Pod drzewami śala, w pobliżu zamku Kusinagara,
Budda wygłosił ostatnie słowa skierowane do swoich
uczniów:„Moi uczniowie! Bądźcie dla siebie sami światłem,
polegajcie jedynie na sobie, nie odwołujcie się do żadnej
innej nauki.”„Popatrzcie na swoje ciała, pomyślcie o tym, że są
nieczyste, i nie ulegajcie żądzom. Nie poddawajcie się,wiedząc, że i hedonizm, i umartwienia są przyczyną
cierpienia. Wejrzyjcie w swój umysł, by zrozumieć, że nie
ma czegoś takiego, jak ego. Nie pogrążajcie się w ułudzie,a wtedy położycie kres cierpieniu. Tylko ci są moimi
prawdziwymi uczniami, którzy także po moim odejściu,będą głosić moje nauki.”

2.
„Moi uczniowie, to wszystko, co wam głosiłem, jestważne, dlatego niczego nie odrzucajcie, zawsze pamiętajcie o moich pouczeniach, rozmyślajcie nad nimi i postępujcie z nimi zgodnie, poświęcając się praktyce. Jeśli będziecie czynić w ten sposób, odnajdziecie szczęście.”„Istotą mojej nauki jest kontrolowanie myśli i uczuć.
Dlatego należy okiełznać żądze i przezwyciężyć samego- 10 -

Budda Siakjamuni

siebie. Niech wasze myśli i czyny zawsze będą słuszne, asłowa niech wyrażają szczerość. Nie zapominajcie oprzemijaniu, byście mogli unikać zła, wyrzekając siępożądliwości i gniewu.”„Jeśli kusi was zło, musicie się temu oprzeć. Niemożecie ulec swoim myślom i uczuciom, musicie
kontrolować umysł. Bądźcie panami własnych umysłów.”„Umysł i serce mogą uczynić z człowieka Buddę,ale mogą też uczynić z niego najgorsze bydlę. Jeśli
człowiek błądzi, staje się demonem, jeśli dostąpi oświecenia, osiągnie stan Buddy – wszystko zależy od jegoumysłu. Właśnie dlatego należy kontrolować swoje myśli i
uczucia i starać się zawsze kroczyć słuszną ścieżką.”3.
„Moi uczniowie, odwołując się do mojej nauki,szanujcie się nawzajem, żyjcie w harmonii, unikajcie
konfliktów. Łączcie się jak mleko i woda, nie dzielcie sięna podobieństwo wody i oleju.”„Razem stójcie na straży mojej nauki, razem jązgłębiajcie, razem praktykujcie, podtrzymujcie się razem
na duchu, czerpiąc radość z kroczenia słuszną ścieżką. Nie
dajcie pochłonąć swojego umysłu przez to, co tak naprawdę nie jest ważne, nie traćcie czasu na próżno.
Powinniście zrywać kwiaty oświecenia i zbierać owoce- 11 -

Budda Siakjamuni

religijnej praktyki.”„Moi uczniowie, dostąpiłem oświecenia i dla wasgłosiłem swoje nauki. Zachowajcie to, co wam przekazałem, i działajcie tak, jak was nauczałem.”„Właśnie dlatego, ten, kto się ze mną spotkał, a niepostępuje zgodnie z moją nauką, tak naprawdę nigdy nie
był przy mnie, może nawet przebywać ze mną, ale nie ma
ze mną nic wspólnego. A ten, kto się ze mną nie nigdy
spotkał, ale czyni wszystko zgodnie z moją nauką, jakdaleko by nie był, jest zawsze razem ze mną.”4.
„Moi uczniowie, to są moje ostatnie chwile. Niepłaczcie jednak. W życiu wszystko podlega zmianom, nikt
nie może uniknąć rozkładu własnego ciała. To właśnie
chcę wam pokazać umierając. Teraz moje ciało rozpada się,jakby poszczególne części wozu zostały oddzielone.
Nie rozpaczajcie na próżno, ale uświadomcie sobie,
że nie ma nic stałego na tym świecie i uczcie się,dostrzegając pustkę ludzkiego życia. Nie ma sensu pragnąć,żeby to, co musi podlegać zmianom, było niezmienne,gdyż jest to niemożliwe.
Demon ziemskich żądz cały czas stara się was
skusić i oszukać. Jeśli jadowity waż znajduje się w waszym pokoju, nie będziecie mogli spać spokojnie, zanim- 12 -

Budda Siakjamuni

go nie wygonicie.
Musicie zerwać okowy żądz i pozbyć się ich, jakby
były jadowitymi wężami w waszym domu. Musicie zawsze chronić i kontrolować swój umysł.”
5.
„Moi uczniowie, pamiętajcie, że śmierć dotyczy
tylko fizycznego ciała. To ciało, spłodzone przez matkę iojca, potrzebuje pożywienia, żeby funkcjonować.
Nieuniknione jest to, że ciało choruje, łatwo je zranić ikońcu umiera.”„Jednak to, co stanowi o naturze Buddy, to nie cielesność, ale Oświecenie. Ciało ludzkie musi umrzeć,
jednak Oświecenie trwa wiecznie razem z nauką i praktyką.
Ten, kto widzi tylko moje ciało, nie zna mnie. Może mnie
poznać tylko ten, kto przyjmuję moją naukę.”„Kiedy już mnie nie będzie, waszym mistrzem będzie Dharma, czyli nauka, którą wam przekazałem.
Będziecie mi posłuszni, jeśli zachowacie tę naukę.”„Moi uczniowie, przez 45 lat mojego życia nauczyłam was wszystkiego, czego miałem nauczyć, izrobiłem wszystko, co trzeba było uczynić. Nie mażadnego sekretnego przekazu, wszystko zostało dokładniewyjaśnione. O, moi uczniowie, teraz to już naprawdę
- 13 -

Budda Siakjamuni

koniec. Zaraz wstąpię w Nirwanę. Takie były moje ostatnie
pouczenia.”- 14 -

ROZDZIAŁ DRUGIWIECZNY BUDDA PEŁEN MAJESTATU
IMIŁOSIERDZIE I ŚLUBOWANIE BUDDY
1.
Duch Buddy jest przepełniony wielkim miłosierdziem i współczuciem. To wielkie miłosierdzie sprawia, że
Budda stara się ratować ludzi wszelkimi możliwymi
sposobami. Kiedy cierpią, cierpi razem z nimi, kiedy
chorują, choruje razem z nimi.
Budda jest jak matka, która ciągle myśli o swoim
dziecku i ani na chwilę go nie porzuci, ale chroni go,
wychowuje i broni przed złem. Budda nie opuszcza nas
nigdy, powiedział bowiem: „Wasze cierpienie jest moim
cierpieniem, wasza radość jest moją radością.”Wielkie miłosierdzie Buddy rodzi się w odpowiedzi
na potrzeby ludzi. Ludzie, stykając się z wielkim
miłosierdziem Buddy, zaczynają wierzyć, a dzięki wierzemożliwe jest Oświecenie. Można to porównać do sytuacji,
gdy matka, kochając swoje dziecko uświadamia sobie,
czym jest macierzyństwo, a jej dziecko, otoczone miłością,czuje się spokojne i bezpieczne.
- 15 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

Jednakże ludzie błądzą i nie wiedzą, czym jest
wielkie miłosierdzie Buddy, a niewiedza sprawia, żecierpią, gdyż ulegają żądzom. Ledwo dyszą, uginając się
pod ciężarem własnych złych czynów i nieustannie wspinają się na kolejne szczyty ułudy.

2.
Nie myślcie, że miłosierdzie Buddy dotyczy tylko
obecnego życia. Wyrażane jest ono nieustannie od samegopoczątku, odkąd ludzie zaczęli się odradzać w kolejnych
wcieleniach na skutek błądzenia.
Budda pojawia się ludziom pod postacią, która jest
im bliska, i wymyśla wszelkie możliwe sposoby, aby ich
prowadzić do wyzwolenia.
Siakjamuni urodził się jako książę, ale opuścił swój
dom, aby szukać prawdy. Odbył niezwykle surową
praktykę religijną i dostąpił Oświecenia. Głosił swoje
nauki i nawet śmierć jego doczesnego ciała była ichświadectwem.
Bezgraniczne jest błądzenie ludzkie, dlatego też niemają kresu starania Buddy, by doprowadzić ludzi doOświecenia. Zło czynione przez ludzi jest jak ocean bez- 16 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

dna i dlatego niewyczerpalne jest także miłosierdzie
Buddy.
Kiedy Budda zdecydował się porzucić doczesneżycie, złożył cztery ślubowania: 1) Ślubuję, żedoprowadzę do wyzwolenia wszystkich ludzi; 2) Ślubuję, że pokonam wszystkie żądze; 3) Ślubuję, że zgłębię
wszelką wiedzę; 4) Ślubuję, że dostąpię OstatecznegoOświecenia. Te ślubowania są przejawem miłosierdzia i
współczucia, stanowiąc istotę Natury Buddy.
3.
Budda przede wszystkim starał się unikać grzechu
zabijania, gdyż pragnął, aby wszyscy ludzie mogli dożyć
sędziwego wieku.
Uczył się jak unikać grzechu kradzieży, pragnąc, byludzie mieli wszystko to, co jest im potrzebne.
Unikał popełniania cudzołóstwa, gdyż chciał, abyludzie mogli doświadczyć błogosławieństwa czystości
ducha i nie cierpieli z powodu nienasyconych żądz.
Dążąc do ideału odrzucił kłamstwo, gdyż pragnął,aby ludzie poznali spokój ducha płynący z mówienia
prawdy.
- 17 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

Praktykował, aby nigdy nie być niesłownym czy
dwulicowym, gdyż jego celem było to, aby ludzie poznaliradość życia w harmonii.
Nigdy nie obrażał innych, gdyż chciał, aby ludzie
mieli spokojne umysły, które pozwolą im żyć bez
konfliktów.
Unikał pustych rozmów, aby ludzie mogli zżyczliwością rozumieć swoje intencje.
Realizując swój ideał, wyzwolił się od chciwości,gdyż pragnął, aby ludzie pozbyli się zachłanności, będącej
przyczyną zła i cierpienia.
Uczył się, jak nie ulegać nienawiści i nie wybuchać
gniewem, aby ludzkie serca mogły być przepełnione
miłosierdziem.
Praktykował, aby nie wpaść w sidła niewiedzy, abyludzie nie popełniali błędu i nie lekceważyli prawa
przyczyny i skutku.
Miłosierdzie Buddy obejmuje wszystkich ludzi, ajego nieustanna troska sprawia, że są szczęśliwi. Jego
miłosierdzie można porównać do miłości, jaką rodzice- 18 -

Wieczny Budda Pełen Majestatudarzą swoje dzieci, pragnąc dla nich najwyższego dobra.
Budda chce, aby ludziom udało się dostać na drugi brzeg
oceanu ułudy, narodzin i śmierci.

II
WYZWOLENIE I PROWADZĄCE
DO NIEGO SPOSOBY
1.
Ludziom, którzy borykają się z losem pogrążeni w
niewiedzy, bardzo trudno jest usłyszeć słowa Buddy
wypowiadane z przeciwległego brzegu oceanu, którym
jest Oświecenie, dlatego powraca on na nasz brzeg, donaszego świata i stosuje różne sposoby, aby wyzwolić
wszystkie istoty.
Budda opowiedział następującą przypowieść. „Żyłkiedyś bogaty człowiek, w którego domu wybuchł pożar.
Zdarzyło się to podczas jego nieobecności, kiedy wrócił dodomu ujrzał budynek w płomieniach, ale jego dzieci, będące w środku, nie zwracały na to uwagi zaabsorbowane
zabawą.
Ojciec zaczął krzyczeć do nich: „Uciekajcie! Wybiegnijcie z domu! Śpieszcie się!” Jednak dzieci go nie
posłuchały. Ojciec, który stawiał dobro dzieci ponad- 19 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

wszystko, zawołał do nich: „Dzieci, mam dla waswspaniałe zabawki. Wyjdźcie, to je dostaniecie.” Dzieci
zapragnęły zabawek, więc tym razem zareagowały na jego
wezwanie i wybiegły z domu.”
Nasz świat jest jak płonący dom. Ludziom, którzy
nie są tego świadomi, grozi śmierć w płomieniach, dlatego
Budda w swoim miłosierdziu stara się im pomóc wszelkimi możliwymi sposobami.
2.
Budda opowiedział także inną przypowieść.
„Pewnego dnia jedyny syn bogatego człowieka opuścił
dom i po jakimś czasie popadł w skrajną nędzę.
Ojciec udał się na jego poszukiwania, ale nie mógłznaleźć nawet śladu swego syna. Zrobił wszystko, co mógł,żeby go odnaleźć, ale wszystko na próżno.
Po wielu latach syn, który stał się żebrakiem,błądząc bez celu dotarł w swoje rodzinne strony.
Ojciec od razu poznał syna i wysłał służących, aby
przyprowadzili go domu. Jednak syn nie poznał ojca, byłonieśmielony wspaniałością jego siedziby, dlatego
przestraszył się bardzo i nie chciał iść ze służącymi, bojąc
się, że chcą go oszukać.
- 20 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

Wtedy ojciec znowu wysłał służących, lecz tym
razem z propozycją pracy za godziwym wynagrodzeniem
w majątku bogatego właściciela. Syn zgodził się chętnie izostał w jego domu służącym.
Ojciec awansował syna za jego zasługi, aż w końcu
powierzył mu klucze do swojego skarbca i uczynił
głównym zarządcą. Jednak syn nadal nie poznawałswojego ojca.
Ojciec był wielce zadowolony z wiernej służby
swojego syna, a kiedy nadeszła godzina jego śmierci,
zwołał wszystkich krewnych oraz przyjaciół i powiedział
im: „Moi drodzy, oto mój jedyny syn, którego szukałem
przez tak wiele lat. Od tej pory wszystkie moje dobra iskarby należą do niego.”
Syn był zaskoczony wyznaniem ojca, ale uradowany, że ten, który stał się tak bliski jego sercu, okazał się
być jego rodzicielem, i powiedział: „Jakie to szczęście, żeznalazłem ojca, nie będę też nigdy cierpiał nędzy, gdyżodziedziczyłem ogromny majątek.”
W tej przypowieści bogaty człowiek to Budda, ajego syn marnotrawny to człowiek, który błądzi. Budda
obejmuje swoim miłosierdziem każdego, tak samo jak
ojciec kocha jedynego syna. Budda najskuteczniejszego- 21 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

sposobu, aby przekazywać ludziom swoją naukę i wzbogacić ich największym skarbem, jakim jest Oświecenie.
3.
Budda obejmuje swoim miłosierdziem wszystkich
bez wyjątku, co można porównać do deszczu, który zrasza
wszystkie rośliny. Jednak nie wszystkie rośliny czerpią
taką samą ilość deszczu, który wsiąkł w ziemię, gdyż jednemają większe korzenie, a inne – mniejsze. Różne są też
sposoby wyzwolenia, jakie stosuje Budda w swoim
miłosierdziu ratując różne osoby, gdyż musi je dostosować
do ich charakterów i warunków, w których żyją.
4.
Rodzice kochają swoje dzieci, ale wyrażają
szczególną miłość i troskę w stosunku do tego dziecka,
które jest chore.
Tak samo Budda obejmuje wszystkich tym samym
niezgłębionym miłosierdziem, ale szczególnie troszczy sięo tych, którzy z powodu swojej niewiedzy, czynili wiele
zła i cierpią z powodu skutków swoich niegodziwych
czynów.
Słońce wstaje na wschodzie i rozprasza mrok, dzięki
słońcu jest możliwa wszelka wegetacja. Tak samo Budda
pojawia się wśród ludzi, żeby walczyć ze złem i sprawiać,
by każdy człowiek czynił dobro skąpany w blasku jegomądrości. Jego mądrość przebija się przez mrok niewiedzy,- 22 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

aby prowadzić wszystkich do Oświecenia.
Budda jest ojcem miłości i matką współczucia. W
swoim miłosierdziu wszystko, co robi, czyni dla dobra
ludzi. Bez jego miłosierdzia nie ma możliwości wyzwolenia. Jako dzieci Buddy ludzie mogą być wybawieni
jedynie dzięki jego odpowiednim sposobom.

III
WIECZNY BUDDA
1.
Ludzie zazwyczaj uważają, że Buddą urodził się
jako książę, opuścił dom, by rozpocząć praktykę religijną idzięki niej dostąpił oświecenia. Jednak tak naprawdę odjego oświecenia upłynął nieskończony okres czasu, jest on
bowiem zawsze obecny na tym świecie.
Jako wieczny Budda zna on bardzo dobrze charakterkażdego człowieka i wybiera odpowiedni sposób, aby
prowadzić go do Oświecenia.
Nie ma fałszu w Wiecznej Dharmie, czyli nauce
Buddy, gdyż wie on o wszystkim na tym świecie iprzekazuje tę wiedzę każdemu człowiekowi.
Rzeczywiście bardzo trudno poznać rzeczywistość
- 23 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

taką, jaką jest ona naprawdę. Gdy wydaje nam się coś
prawdziwe, okazuje się być fałszem, a to, co wydaje siębyć fałszem, nim nie jest. Ci, którzy pogrążeni są w
niewiedzy, nigdy nie poznają prawdy o świecie.
Tylko Budda wie, jaka naprawdę jest rzeczywistość,i dlatego nie mówi o czymś, że jest prawdziwe, ani nie
mówi, że jest fałszywe. Nie mówi też, że jest dobre, ani nie
mówi, że jest złe, tylko wskazuje na rzeczywistość taką,jaką jest ona naprawdę.
Budda naucza bowiem: „Wszyscy ludzie powinni
wytworzyć korzenie dobra, zgodnie ze swoim charakterem,
czynami oraz wiarą.”2.
Budda naucza nie tylko swoimi słowami, ale także
swoim życiem. Jego życie jest wieczne, jednak czasamiużywa odpowiedniego sposobu, jakim jest śmierć, aby
przebudzić do Oświecenia tych, którzy całkowicie ulegliżądzom.
Mówi o tym następująca przypowieść. „W czasie,
gdy pewien lekarz przebywał poza swoim domem, jegodzieci przez pomyłkę zażyły truciznę. Kiedy lekarz wrócił,zorientował się, co się stało, i przygotował dla nichodtrutkę. Dzieci, które były tylko lekko zatrute, wzięły
lekarstwo i wyzdrowiały, ale te, których stan był najcięższy,- 24 -

Wieczny Budda Pełen Majestatu

odmówiły wzięcia odtrutki.
Lekarz, który bardzo kochał swoje dzieci,
postanowił zastosować drastyczne środki, żeby je ratować.
Powiedział do nich: „Muszę udać się daleką podróż.
Jestem już stary i śmierć może nadejść każdego dnia. Póki
żyję, mogę się wami opiekować, ale jak mnie zabraknie,
wasz stan bardzo się pogorszy. Jeśli usłyszycie o mojejśmierci, weźcie antidotum na truciznę, żebyście mogli
wyzdrowieć.” Opuścił dom, a po jakimś czasie wysłał dodzieci posłańca z wiadomością o swojej śmierci.
Kiedy dzieci otrzymały tę wiadomość, pogrążyły się
w smutku i uświadomiły sobie, że ojciec nie będzie się już
nimi więcej opiekował. Przypomniały sobie jego ostatnią
prośbę i w poczuciu bezradności i żalu wzięły lekarstwo.
Wtedy wszystkie wyzdrowiały.
Ludzie nie powinni potępiać lekarza, że oszukał
swoje dzieci. Budda jest właśnie taki, jak ten ojciec.
Posługuje się fikcją życia i śmierci, aby ratować tych,którzy całkowicie ulegli swoim żądzom.

- 25 -

ROZDZIAŁ TRZECIFORMA BUDDY I JEJ ATRYBUTYI
TRZY ASPEKTY CIAŁA BUDDY
1.
Nie szukaj Buddy pod jakąś konkretną postacią czyformą. Prawdziwy Budda nie ma formy ani postaci. Budda
jest synonimem Oświecenia. Ujrzenie Buddy oznaczadostąpienie Oświecenia.
Jeśli ktoś widzi wspaniałe atrybuty Buddy i sądzi, żeujrzał Buddę, jest w błędzie, gdyż pogrążony jest w
niewiedzy. Prawdziwy Budda nie być wyrażony w żadnej
formie, a jego atrybutów nie mogą ujrzeć ludzkie oczy.
Nawet najwspanialszy opis nie pozwoli nam poznać
Buddy, gdyż jego atrybuty nie mogą być wyrażone w
słowach.
Chociaż mówimy o prawdziwej formie Buddy, to,co ma formę, nie jest Buddą. Budda nie ma formy, alemoże się przejawić pod dowolną formą.
Ten, kto postrzega Buddę wyraźnie, a jednocześnie
- 26 -

Forma Buddy i jej atrybuty

nie przywiązuje się do jego formy, ten ujrzał go naprawdę,wyzwalając się od wszelkich przeszkód.

2.
Ciało Buddy jest samo w sobie Oświeceniem i
dlatego jest wieczne i nie ulega rozkładowi. Nie jest ciałem,
które musi być zasilane pokarmem, jest bowiem uosobieniem Najwyższej Mądrości, więc nie ulega lękom, nie
zapada na choroby, jest wieczne i niezmienne.
Budda nigdy nie zniknie ani nie odejdzie. Dopóki
jest Oświecenie, jest też Budda. Oświecenie pojawia się
jako światło Najwyższej Mądrości i oświeca człowieka,
sprawiając, że odradza się w Krainie Buddy.
Ci, którzy sobie to uświadamiają, stają się dziećmi
Buddy, przyjmują jego naukę, chronią ją i przekazują
kolejnym pokoleniom. Moc Buddy jest rzeczywiście
cudowna.

3.
Ciało Buddy ma trzy aspekty: aspekt istoty(Dharma-kaja), aspekt możliwości (Sambhoga-kaja) i
aspekt przejawiania (Nirmana-kaja).

- 27 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Ciało Dharmy (Dharma-kaja) to ciało, które samo w
sobie jest Dharmą. Jest to Dharma jako połączenie zasadyświata takiego, jakim jest naprawdę, oraz Najwyższej
Mądrości, docierającej do tej zasady w akcie oświecenia.
Dharma sama w sobie jest Buddą i dlatego Budda nie maani kształtu ani formy. Nie ma kształtu ani formy i dlatego
ani nigdzie nie przychodzi, ani nigdzie nie odchodzi.
Właśnie dlatego, że nigdzie nie przychodzi ani nigdzie nie
odchodzi, wypełnia sobą wszystko. Można porównać go
do Nieboskłonu rozpościerającego się nad wszystkim, co
istnieje.
Budda nie istnieje, dlatego, że ludzie myślą, że
istnieje. Nie przestaje istnieć, jeśli ludzie o nim zapomną.
Nie przychodzi wtedy, gdy ludzie radują się, i nie odchodzi
wtedy, gdy są opieszali i leniwi. Budda w swej istocie istnieje, będąc transcendentny w stosunku do wszystkich
stanów świadomości człowieka.
Ciało Buddy wypełnia wszystkie, nawet najdalszezakątki wszechświata, jego istnienie jest wieczne, niezależnie od tego, co na ten temat sądzą ludzie.
4.
Ciało Dharmy nie ma formy, jednak Budda
przybiera kształt, którym jest Ciało Chwalebne (Sambhoga-kaja), aby mógł wybawić ludzi od cierpienia. Pod tą- 28 -

Forma Buddy i jej atrybuty

postacią Budda składa ślubowania, nieustannie praktykuje,
przybiera konkretne imię i prowadzi ludzi do Oświecenia.
W tym ciele Budda w swoim miłosierdziu ratuje
niezliczone rzesze ludzi, stosując odpowiednie sposoby.
Jak ogień, który trawi wszystko, Budda spala to, co
podsyca żądze ludzkie. Rozwiewa cierpienia i troski, jak
wiatr, który przegania kurz.
Ciało przejawione (Nirmana-kaja) to Budda, który
przyjmuje postać człowieka i pojawia się w naszym
świecie, aby prowadzić ludzi do Oświecenia. W tym ciele
Budda rodzi się, rozpoczyna praktykę religijną, dostępuje
Oświecenia, poucza i ratuje ludzi, używając do tego
odpowiednich sposobów, a jego choroba i śmierćpoświadczają prawdy, które głosi.
Pierwotnie ciałem Buddy jest Ciało Dharmy, jednak
ukazuje się on ludziom pod różnymi postaciami w zależności od ich charakterów. Nawet jeśli postać Buddy jawi
się w różny sposób ze względu na różne ludzkie potrzeby,
czyny czy możliwości, zawsze wskazuje on na tę samąprawdę.
Rozróżnienie na trzy ciała Buddy ma tylko jeden cel– jest nim ratowanie wszystkich ludzi.
Nie jest Buddą ciało, nawet wtedy, gdy przejawia się- 29 -

Forma Buddy i jej atrybuty

ono jako nieskończone i cudowne, obecne wszędzie. Takie
ciało jest formą, a Budda nie ma formy. Tak naprawdę
Oświecenie jest jego ciałem i jako takie przenika wszystko.
Mogą go zobaczyć tylko ci, którzy dotarli do Najwyższej
Prawdy.

IIPOJAWIENIE SIĘ BUDDY
1.
Bardzo rzadko Budda ukazuje się na tym świecie.
Budda pojawia się, dostępuje oświecenia, głosi Dharmę,czyli swoją naukę, przerywa sieć zwątpienia, wyrywa
korzenie żądzy, sprawia, że nie może wytrysnąć źródło zła.
W naszym świecie Budda bez najmniejszych przeszkód
porusza się tam, gdzie chce. Nie ma większej zasługi, niżoddawanie mu czci.
Budda pojawia się na tym świecie, żeby głosić
Dharmę, aby ludzie mogli otrzymać błogosławieństwo
prawdziwego szczęścia. Pojawia się na tym padole łez,ponieważ nie może porzucić tych, którzy życie jest pełne
cierpienia i trosk.
W tym świecie nie jest znana prawdziwa zasada,wszędzie panuje niesprawiedliwość, nie ma kresu ludzkiejpożądliwości. Ludzie stali się zdegenerowani i na ciele, i- 30 -

Forma Buddy i jej atrybuty

na umyśle, a ich życie stało się krótkie – jakże trudno w
takim świecie głosić Dharmę. Tylko wielkie miłosierdzie
Buddy może pokonać te przeszkody.
2.
Budda jest najlepszym przyjacielem wszystkich
ludzi. Gdy Budda widzi, że człowiek cierpi z powodu
jarzma, jakimi są żądze, współczuje mu i pomaga mudźwigać ten ciężar. Budda jest prawdziwym Nauczycielem
na tym świecie. Kiedy spotyka człowieka pogrążonego wułudzie, światłem Najwyższej Mądrości rozprasza mrok
niewiedzy.
Tak ja cielątko nie odstępuje matki, ci, którzy
usłyszą nauki Buddy, nie chcą go opuszczać, gdyżsłuchanie Dharmy sprawia, że są szczęśliwi.
3.
Kiedy księżyc zachodzi, ludzie mówią, że znikł,
kiedy księżyc wschodzi, mówią, że się pojawił. Jednak taknaprawdę księżyc nie znika ani się nie pojawia, ale zawsześwieci na niebie. Budda jest właśnie jak księżyc – nie
przychodzi ani nie odchodzi, gdyż zawsze jest obecny.
Sprawia wrażenie, że przychodzi i odchodzi tylko po to, by
prowadzić ludzi do Oświecenia.
Ludzie mówią o fazie pełni księżyca i o ubywaniuksiężyca, ale tak naprawdę księżyc zawsze jest okrągły, nie- 31 -

Forma Buddy i jej atrybuty

ubywa go ani nie przybywa. Budda jest jak księżyc – w
oczach ludzi zdaje się zmieniać swoją postać, ale taknaprawdę jest niezmienny.
Księżyc jest widoczny wszędzie, nad przeludnionym miastem, nad senną wioską, w górach i nad rzeką.
Widać go w tafli stawu, w naczyniu z wodą i w kropli rosy
na liściu. Człowiek może przejść setki kilometrów, aksiężyc zawsze będzie widoczny, jakby szedł razem z nim.
Ludziom wydaje się, że księżyc się zmienia, ale jest on
niezmienny. Budda jest jak księżyc, gdyż towarzyszyludziom, gdziekolwiek by nie byli, pod różnymi przejawami, chociaż w swej istocie jest niezmienny.
4.
To, że Budda przychodzi i odchodzi, nie oznacza, iż
nie obowiązuje go prawo przyczyny i skutku. Kiedy są
sprzyjające warunki do ratowania ludzi, Budda pojawia się
na tym świecie, a ukrywa swoją postać, kiedy jest takapotrzeba.
Nawet jeśli Budda przychodzi i odchodzi, rodzi się iumiera, tak naprawdę nie przychodzi i nie odchodzi, nierodzi się i nie umiera. Jeśli zrozumiemy tę prawdziwą
zasadę, nie powinny nas dziwić czy też smucić ani
narodziny, ani śmierć Buddy, jak również nieustannezmiany, jakim wszystko podlega. Każdy musi dostąpić
Oświecenia i zdobyć Najwyższą Mądrość.
- 32 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Jak już było to wyjaśniane wcześniej, Budda nie jest
cielesny. Ciało jest tylko narzędziem, może być nazwaneBuddą, tylko wtedy, jest ciałem istoty Oświeconej. Dlategoteż, jeśli ktoś jest przywiązany do fizycznego ciała Buddy i
rozpacza nad jego śmiercią, nie będzie mógł ujrzeć
Prawdziwego Buddy.
Tak naprawdę prawdziwa natura rzeczywistości jest
pustką, w której wszystko jest sobie równe, gdyż jest ona
ponad dualizmem przeciwieństw, takich jak pojawianie sięi niepojawianie, przychodzenie i odchodzenie, dobro i zło.
Wszelkie rozróżnianie jest spowodowane przezbłędne, jednostronne postrzeganie. Prawdziwe atrybuty
Buddy tak naprawdę ani przejawiają się, ani nie
przejawiają się.

III
CNOTY BUDDY
1.
Budda czczony jest na całym świecie ze względu na
jego pięć cnót: doskonałe działanie, doskonały wgląd,doskonałą mądrość, doskonałą zdolność nauczania,
doskonałą zdolność sprawiania, aby ludzie praktykowali
zgodnie z jego nauką.
Do tego posiada osiem innych wspaniałych cnót:- 33 -

Forma Buddy i jej atrybuty

1) Zdolność do przynoszenie pomyślności i szczęścia; 2)Zdolność sprawiania, by jego nauka przynosiła korzyści w
tym świecie; 3) Zdolność do uczenia, jak odróżniać dobro
od zła, ortodoksję od herezji; 4) Zdolność nauczania
prawdziwej drogi do Oświecenia; 5) Zdolność prowadzenia każdego człowieka tą samą drogą do Oświecenia; 6)
Zdolność do unikania pychy; 7) Zdolność do czynów,
zgodnych ze swoją nauką i zdolność do wyrażania w
słowach tego, co czyni; 8) Zdolność do tego, by bez
błądzenia wypełnić ślubowania i w doskonały sposóbukończyć praktykę.
Budda, dzięki medytacji osiąga stan spokoju iwyciszenia, nie przywiązuje się ani do miłości, ani do
nienawiści wobec ludzi, pozbywając się nieczystości
umysłu i serca. Osiąga przez to stan radości, dostępny
tylko osobom nieskalanym.
2.
Budda jest dla ludzi jak ojciec i matka. Przez
pierwsze szesnaście miesięcy życia dziecka rodzice
dostosowując się do dźwięków wydawanych przez
dziecko, mówią do niego dziecinnym językiem, dopiero
potem uczą go języka osób dorosłych. Tak samo Budda,
początkowo naucza w języku zrozumiałym dla ludzi,
przejawia się pod widzialną postacią, sprawiając, żeosiągają stan, w którym odnajdują spokojne i bezpieczne
schronienie.
- 34 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Budda naucza jednym językiem, ale nie wszyscy
ludzie słyszą to samo, słyszą bowiem zgodnie ze swoją
możliwością pojmowania. Budda raduje się z tego, że głosi
swe nauki dla każdego człowieka.
Stan umysłu Buddy przekracza możliwości
pojmowania tych, którzy błądzą, nie mogą go bowiem
wyrazić słowa. Jeśli bardzo chce się jakoś przybliżyć tenstan, może jedynie używać metafor.
Rzeka Ganges jest ciągle zanieczyszczana przezżółwie, ryby, jej dno mącą konie i słonie, a mimo tego jest
czysta. Budda także jest taki, jak ta rzeka, mogą ją mącić
ryby i żółwie, symbolizujące herezje i kłótnie, ale on
pozostaje nieskalany, a jego umysł jest niewzruszony.
3.
Mądrość Buddy jest doskonałym poznaniem
wszystkich prawdziwych zasad, uznaje jedynie środkową
drogę, odrzucając jednostronne stanowiska, będące
jednym z pary przeciwieństw. Mądrość ta wykracza pozasłowa. Dzięki tej mądrości Budda poznaje myśli
wszystkich ludzi, w mgnieniu oka dowiaduje się
wszystkiego o świecie.
W spokojnej toni oceanu odbijają się wszystkie
gwiazdy na nieboskłonie. Tak samo w oceanie mądrości
- 35 -

Forma Buddy i jej atrybuty

Buddy odzwierciedlone są wiernie intencje i myśli
wszystkich ludzi, a także wszystko to, co istnieje. Właśnie
dlatego Budda nazywany jest Wszechwiedzącym.
Mądrość Buddy pobudza umysły ludzi, oświeca jetak, że są w stanie pojąć sens tego świata, zasadę
przyczynowości oraz nieunikniony upadek tego, co osiąga
kulminację swoich możliwości. Rzeczywiście, dzięki
mądrości Buddy, ludzie mogą dobrze zrozumieć świat.
4.
Budda nie zawsze pojawia się jako Budda. Czasami
pojawia się jako demon, czasami pojawia się jako bóstwo,może przybrać postać mężczyzny albo kobiety.
W czasie epidemii pojawia się jako lekarz ratujący
chorych, w czasie walk głosi słuszną naukę o miłosierdziu
i pozwala zapomnieć o wojennej pożodze. Tych, którzy
twardo trzymają się swoich jednostronnych poglądów,naucza o zasadzie nietrwałości i przemijaniu. Tym, którzy
przywiązani są do swojego ego i popadają w pychę, nauczao nieistnieniu ‘ja’. Tym zaś, którzy ulegają pokusom
ziemskich uciech, ukazuje nędzę tego świata.
Wszelka aktywność Buddy przejawia się w naszym
świecie, ale pochodzi z Ciała Dharmy. Dharma-kaja jesttakże źródłem nieskończonego życia oraz wybawienia,
które jak światło dociera wszędzie.
- 36 -

Forma Buddy i jej atrybuty

5.
Nasz świat jest jak płonący dom, w którym nikt nie
zazna spokoju. Pogrążeni w mrokach niewiedzy ludzie
zatracają się w żądzach, wzbudzają w sobie gniew,
nienawiść czy zazdrość. Muszą więc zdać się na
miłosierdzie i współczucie Buddy, tak jak dzieci, które
potrzebują matki.
Budda jest ojcem całego świata, najgodniejszym
czci ze wszystkich godnych. Wszyscy ludzie są dziećmi
Buddy. Widzą oni tylko przyjemności życia i nie posiadają
mądrości, która pozwala dostrzec cierpienie nieuchronnie
z nim związane. A nasz świat jest przerażającym
miejscem pełnym cierpienia, w którym nie wygasają nigdy
płomienie chorób, starości i śmierci.
Budda widzi wyraźnie, że ten świat jest taknaprawdę płonącym domem, dlatego porzucił życie doczesne rozpoczynając praktykę religijną. Kiedy znalazłswoją spokojną pustelnię w lesie, powiedział: „Cały tenświat jest mój, a wszystkie żyjące istoty są moimi dziećmi.
Tylko ja mogę wyzwolić je od niewyobrażalnego
cierpienia.”
Budda jest naprawdę Wielkim Władcą Dharmy idlatego może ją głosić w dowolny sposób. Pojawił się natym świecie tylko po to, by przynosić ludziom ukojenie ibłogosławieństwa. Głosił swoje nauki, aby wyzwolić ich z
cierpienia. Jednak ludzie nie chcą słuchać jego słów, gdyż- 37 -

Forma Buddy i jej atrybuty

ulegają swoim żądzom.
Jedynie ten, kto będzie słuchać Dharmy, osiągnie
stan, z którego na pewno nie będzie już powrotu do świata
ułudy. Budda powiedział: „Ludzie nie mogą dostąpić
oświecenia dzięki własnej mądrości. Jest to możliwe, tylko
wtedy, gdy postępują zgodnie z moją nauką, wierząc w nią– tylko wiara jest sposobem na przyjęcie Dharmy.” Należy
więc uważnie słuchać nauk Buddy i wprowadzać je wżycie.

- 38 -

DHARMAROZDZIAŁ PIERWSZYPRZYCZYNOWOŚĆICZTERY SZLACHETNE PRAWDY
1.
Nasz świat pełen jest cierpienia. Cierpieniem sąnarodziny, cierpieniem jest starość, choroba i śmierć totakże cierpienie. Cierpieniem jest stykanie się z osobą,której nienawidzimy, cierpieniem jest oddzielenie od
osoby, którą kochamy. Cierpieniem jest również skazana z
góry na niepowodzenie próba zaspokojenia pragnień.
Życie zawsze jest cierpieniem, jeśli jesteśmy przywiązani
do doczesności. Taka jest właśnie pierwsza prawda,
Prawda o Istnieniu Cierpienia.
Przyczyną cierpienia w tym życiu są bez wątpienia
skazy, zawsze obecne w umyśle człowieka. Gdy zgłębimy
te skazy, zrozumiemy, że zawsze są one zakorzenione w
żądzach, które od urodzenia są częścią natury człowieka.
Takimi żądzami są przede wszystkim: instynkt życia, czyli
przywiązanie do życia; pożądanie różnych rzeczy, które
człowiek widzi lub o których słyszy; pragnienie śmierci
prowadzące do samobójstwa. Taka jest druga prawda,
Prawda o Przyczynie Cierpienia.
Jeśli usuniemy całkowicie korzenie skaz, którymi są- 40 -

Przyczynowość

żądze, człowiek nie będzie przywiązany do doczesności inie będzie cierpiał. Taka jest trzecia prawda, Prawda oUstaniu Cierpienia.
Aby jednak osiągnąć stan, w którym nie macierpienia, należy podążać Ośmioraką Ścieżką. Ośmioraką
Ścieżką jest: słuszny wgląd, słuszne myślenie, słuszne
słowa, słuszne czyny, słuszny sposób życia, słuszne
wysiłki, słuszna refleksja nad samym sobą, słuszna
medytacja jako stan jedności umysłu.
Ludzie powinni zawsze pamiętać o tych prawdach,ten świat jest bowiem pełen cierpienia i ci, którzy pragną
wyzwolenia, muszą odciąć się od żądz. Tylko dzięki
Oświeceniu można osiągnąć stan, w którym nie ma żądz icierpienia. Drogą do Oświecenia jest jedynie OśmiorakaŚcieżka.
2.
Wszyscy, którzy dążą do Oświecenia muszą pojąć
Cztery Szlachetne Prawdy. Ludzie, właśnie dlatego, że nieznają tych prawd, nie mogą przestać błąkać się pobezdrożach ułudy. Ten, kto zrozumiał Cztery Szlachetne
Prawdy, zyskał wgląd w Oświecenie, czyli posiadł „OczyOświecenia.”
Ci, którzy chcą stać się uczniami Buddy, powinniosiągnąć stan jedności umysłu, przyjąć jego naukę i- 41 -

Przyczynowość

zgłębić Cztery Szlachetne Prawdy. Nieważne w jakich
czasach, każdy mędrzec, jeśli jest prawdziwym mędrcem,dogłębnie zrozumiał Cztery Szlachetne Prawdy i przekazuje je innym ludziom.
Dopiero wtedy, gdy człowiek zrozumie Cztery
Szlachetne Prawdy, jest w stanie wyzbyć się pragnień,przestaje wdawać się w konflikty, nie zabija, nie kradnie,
nie cudzołoży, nie oszukuje, nie obraża innych, nie
przypochlebia się im, nie zazdrości, nie wpada w gniew,postępuje sprawiedliwie i nie zapomina o przemijaniu.
3.
Kroczenie Ośmioraką Ścieżką, czyli życie zgodne znaukami Buddy, jest jak wejście do ciemnego pokoju zzapaloną lampą. Mrok ustępuje i całe pomieszczenie
wypełnia światło.
Człowiek, który zrozumie Cztery Szlachetne
Prawdy i będzie kroczył Ośmioraką Ścieżką, zdobędzie
światło mądrości, które rozjaśni mroki niewiedzy.
Budda prowadzi ludzi do Oświecenia wskazując im
Cztery Szlachetne Prawdy. Ci, którzy przyjmą jego naukę iw pełni zrozumieją Cztery Szlachetne Prawdy, dostąpią
Oświecenia w tym świecie, w którym wszystko jest
nietrwałe i przemija, a dzięki temu będą mogli pomagać
innym i będą dla nich oparciem.
- 42 -

Przyczynowość

A stanie się tak dlatego, że będąca źródłem żądzniewiedza, którą można porównać do mroku, zostanie
rozjaśniona światłem Czterech Szlachetnych Prawd i w ten
sposób pokonana. Uczniowie Buddy, odwołując się do
Czterech Szlachetnych Prawd, posiądą ostateczną wiedzę,zdobędą wszelkie cnoty i mądrość, która umożliwi im
zrozumienie wszystkich praw i zasad. Będą oni w stanie
w dowolny sposób nauczać innych.

II
PRAWO PRZYCZYNY I SKUTKU
1.
Każde cierpienie ma swoją przyczynę, a doOświecenia prowadzi określona droga. Wszystko na tym
świecie powstaje bowiem na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań oraz ginie na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań.
Wszystkie zjawiska, jak na przykład to, że padadeszcz, wieje wiatr, kwitną kwiaty czy opadają liście jesienią, powstają na skutek splotu przyczyn i uwarunkowań,znikają także na skutek splotu przyczyn i uwarunkowań.
Ciało człowieka rodzi się, gdy jego rodzice
wytworzą odpowiednie ku temu przyczyny i warunki, apóźniej utrzymywane jest przy życiu dzięki pożywieniu.
Duch człowieka rozwija się dzięki zdobywaniu wiedzyoraz doświadczenia.
- 43 -

Przyczynowość

Z tego powodu i ciało, i duch są zależne od splotu
przyczyn i uwarunkowań, podlegając z tego powodu
zmianom.
Tak jak sieć tworzy się z połączenia węzłów,
wszystko na tym świecie jest powiązane ze sobą na kształt
sieci. Błądzi ten, kto sądzi, że jakaś część sieci, jakiś jeden
jej węzełek, jest niezależny i niepowiązany z innymi.
To, co określamy mianem oczka sieci, jest tak
nazywane właśnie dlatego, że jest powiązane z innymi.
Każda część sieci jest niezbędna, żeby mogły powstać jej
inne części.
2.
Kwiaty kwitną, kiedy pojawi się sprzyjający temu
splot przyczyn i uwarunkowań, to samo dotyczy opadanialiści jesienią. To splot przyczyn i uwarunkowań sprawia,
że coś rozkwita i coś więdnie, wszystko podlega zmianom.
Nie ma niczego, co istniałoby niezależnie od wszystkiego inie zmieniałoby się.
Wiecznym i niezmiennym prawem jest to, że
wszystko powstaje na skutek splotu przyczyn i uwarunkowań i wszystko ginie na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań. Nie ma niczego, co jest niezmienne,
wszystko podlega zmianom – taka jest niepodważalna
prawda na Niebie i Ziemi, tylko ta prawda jest wieczna iniezmienna.
- 44 -

Przyczynowość

IIIWSPÓŁZALEŻNE POWSTAWANIE
1.
Co jest źródłem smutku, rozpaczy, cierpienia i
trwogi człowieka? Jest nim nic innego jak przywiązanie
do spraw doczesnych.
Człowiek uparcie przywiązuje się do majątku, sławy,przywilejów, rozrywek i przyjemności, przywiązuje siętakże do swojego ‘ja’. Właśnie takie przywiązania sąźródłem zmartwień i cierpienia.
Od początku na tym świecie nieszczęścia się
zdarzają, a z tych wszystkich nieszczęść człowiek na
pewno nie można uniknąć chorób, starości i śmierci,
dlatego właśnie zamartwia się i cierpi.
Gdy jednak dogłębnie rozważymy ten problem,
dochodzimy do wniosku, że zmartwienia i cierpienia są
spowodowane przywiązaniem do spraw doczesnych, więcjeśli tylko uda się wyzwolić od wszelkiego przywiązania,
to zmartwienia i cierpienie same znikną.
Jeśli zgłębimy istotę przywiązania,
odkryjemy, że jest nią niewiedza i pożądliwość.

wtedy

Niewiedza polega na tym, że człowiek nie dostrzega,- 45 -

Przyczynowość

że wszystko przemija i jest nietrwałe, pożądliwość zaś jest
pragnieniem zdobycia tego, czego nie można zdobyć nawieczność, pragnieniem, które powoduje przywiązanie
do doczesności.
Z powodu niewiedzy i pożądliwości ludzie rozróżniają, chociaż nie ma tak naprawdę różnic. Pierwotnie nie
ma rozróżnienia na dobro i zło, jedynie niewiedza ipożądliwość sprawiają, że człowiek rozróżnia dobro i zło.
Wszyscy ludzie zawsze mają niegodziwe myśli, zpowodu swojej głupoty nie dostrzegają prawdziwego stanu
rzeczy. Przekonani o istnieniu odrębnego ‘ja’, w swoim
egoizmie czynią to, co błędne, i w rezultacie żyją w
ułudzie.
Czyny są jakby uprawnym polem, a umysł i serce
człowieka to ziarno. Ułuda wyrasta na podobieństwo
rośliny na polu z gleby, którą jest niewiedza, zroszonadeszczem pożądliwości, podlewana wodą egoizmu,
powodując powstawanie coraz to więcej niegodziwychmyśli.

2.
Tak naprawdę to umysł człowieka jest przyczyną
jego smutku, rozpaczy, cierpienia i trwogi. Cały ten świat
ułudy jest tylko cieniem tworzonym przez umysł.
- 46 -

Przyczynowość

A jednak z tego samego umysłu może wyłonić sięświat Oświecenia.

3.
Na tym świecie są trzy błędne poglądy. Jeśli ktośbędzie wyznawał te błędne poglądy, wtedy zaneguje sens
wszystkiego, co istnieje na tym świecie.
Pierwszy pogląd zakłada, że wszystko, czego doświadczamy w życiu, jest zgodne z Przeznaczeniem.
Orędownicy drugiego poglądu uważają, że to bogowierządzą naszym losem. Zwolennicy trzeciego poglądu
uważają, że wszystkim rządzi przypadek.
Jeśli istniałoby przeznaczenie, wtedy człowiek nie
byłby odpowiedzialny ani za dobro, ani za zło, gdyżwszystko byłoby skutkiem przeznaczenia, także szczęście
i nieszczęście w życiu. Oznaczałoby to, że tylko przeznaczenie tak naprawdę istnieje. Nie miałyby wtedy sensu
wysiłki czy intencje człowieka, aby czegoś nie robić, gdyżnie wolno tak czynić, lub aby robić coś, gdyż tak należy.
Nie byłby wtedy możliwy postęp w świecie, człowiek nie
mógłby też poprawić swojego zachowania.
Z kolei gdyby wszystko było w rękach bogów i nie
byłoby bezpośredniej przyczyny ani uwarunkowania,- 47 -

Przyczynowość

sytuacja byłaby taka sama jak w poprzednim przypadku –unikanie zła i dążenie do dobra nie miałoby wtedy sensu,
człowiek straciłby wolę moralnej poprawy i nie starałbysię doskonalić etycznie.
Tak więc te trzy poglądy są fałszywe, wszystko, co
istnieje, powstaje bowiem na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań, ginie także na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań.

- 48 -

ROZDZIAŁ DRUGITEORIA ISTNIENIA WYŁĄCZNIEUMYSŁU A PRAWDZIWY STAN RZECZYINIETRWAŁOŚĆ I BRAK EGO
1.
Ciało i umysł pojawiają się w wyniku splotu
przyczyn i uwarunkowań, ale nie oznacza to, że posiadają
jakąś niezmienną istotę. Właśnie dlatego, że ciało powstaje
w wyniku splotu przyczyn i uwarunkowań, jest ono
nietrwałe.
Gdyby ciało ludzkie miało swoją niezmienną istotę,mogłoby decydować o sobie, wybierając, czy ma być tak,czy inaczej.
Władca w swoim kraju karze tych, którzy powinni
być ukarani, nagradza osoby, zasługujące na pochwałę,może więc czynić tak, jak uważa za słuszne. Mimo tego,choruje, chociaż sobie tego nie życzy, starzeje się, chociaż
tego nie pragnie, i nie może sprawić, aby jego ciało
funkcjonowało tak, jak on chce.
Nie istnieje istota umysłu człowieka. Umysł jesttakże kumulacją przyczyn i uwarunkowań, dlatego zawsze- 49 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

podlega zmianom.
Gdyby umysł miał niezmienną istotę, mógłby
decydować o sobie, czy ma być tak, czy inaczej. Jednakczęsto człowiek postępuje źle, chociaż myśli, że nie chce
tak robić, oddala się od dobra, chociaż to nie jest jego wolą,sam zdaje sobie sprawę, że nie potrafi nic zrobić zgodnie
ze swoim postanowieniem.
2.
Jeśli padnie pytanie, czy ciało jest czymś, co nigdy
nie podlega zmianie, czy też jest nietrwałe, prawidłową
odpowiedzią jest stwierdzenie, że jest ono nietrwałe.
Jeśli ktoś zapyta, czy to, co nietrwałe, jest związane
ze cierpieniem czy radością, każdy z pewnością odpowie,że jest związane z cierpieniem, ponieważ uświadomi sobie,że żywa istota, której ciało jest nietrwałe, choruje, starzeje
się i umiera.
Błędem jest uważać, że to, co będąc nietrwałe podlega zmianom i jest związane z cierpieniem, można
uważać za niezmienną istotę, za jednostkowe ‘ja’.
Także umysł jest nietrwały i jest związany z
cierpieniem, nie ma więc niezmiennej istoty.
Ciało i umysł człowieka, które są jednostkowym- 50 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczyżyciem, oraz otaczający je świat, tak naprawdę nie mająnic wspólnego z takimi pojęciami jak ‘ja’ czy ‘mój’.
Tylko umysł pogrążony w niewiedzy przywiązuje
się do takich określeń, jak ‘ja’ czy ‘mój’.
Zarówno ciało, jak i otaczający je świat, powstają w
wyniku splotu przyczyn i uwarunkowań, podlegają
zmianom, które nie ustają ani na chwilę.
Ludzki umysł jest zmienny jak przepływ wody, jakpłomień świecy. Jest jak małpa, która ani na chwilę nie
usiedzi spokojnie.
Mędrzec, widząc i słysząc to, powinien odciąć się
od przywiązania do ciała i umysłu, dopiero wtedy będzie
mógł dostąpić Oświecenia.
3.
Możemy mówić o pięciu rzeczach, których nikt naświecie nie może dokonać: po pierwsze, nie można
przestać się starzeć; po drugie, nie można uniknąć w życiu
chorób; po trzecie, nie można uniknąć śmierci; po czwarte,nie można powstrzymać rozkładu tego, co ulega
rozkładowi; po piąte, nie można powstrzymać wyczerpania tego, co się wyczerpuje.
Zwykli ludzie wcześniej czy później zetkną się zpowyższymi faktami i będą zamartwiać się i cierpieć napróżno. Jednak ci, którzy przyjęli naukę Buddy, wiedzą, że- 51 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

to, czego nie można uniknąć, jest nieuchronne, więc niebędą martwić się z tego powodu.
Na tym świecie są cztery prawdy: po pierwsze,
wszystkie żywe istoty rodzą się z niewiedzy; po drugie,
wszystkie obiekty pożądania są nietrwałe, podlegają
zmianom i są związane z cierpieniem; po trzecie, wszystko,
co istnieje, jest nietrwałe, zmienia się i jest związane z
cierpieniem; po czwarte, nie ma niczego, co można byokreślić mianem ‘ja’ czy ‘mój’.
Zawsze obowiązuje zasada nietrwałości – wszystko
jest nietrwałe, podlega zmianom i jest związane z cierpieniem, nic nie ma niezmiennej istoty, nie ma ‘ja’. Ta zasada
nie zależy od tego, czy Budda objawi się w naszym świecie,
czy nie. Budda zna tę zasadę, uświadamia ją sobie iprzekazuje naukę o niej wszystkim ludziom.

II
TEORIA ISTNIENIA WYŁĄCZNIE UMYSŁU
1.
Zarówno niewiedza, jak i Oświecenie pojawiają sięw umyśle. Wszystkie fenomeny są tworzone przez umysł,
tak jak różne przedmioty pojawiają się dzięki sztuczkom
magika.

- 52 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

Zmiany umysłu następują nieustannie, jego
funkcjonowanie jest niczym nie ograniczone. Z umysłu
nieczystego wyłania się skalany świat, z czystego umysłu
wyłania się nieskalany świat. Dlatego też to, co umysł
postrzega jako zewnętrzne w stosunku do siebie, podlega
niczym nie ograniczonym zmianom.
Obraz jest dziełem malarza, zewnętrzny świat jest
stworzony przez umysł. Świat wytwarzany przez umysł
Buddy jest wolny od pożądliwości i nieskalany. Świat
wytwarzany przez umysł człowieka jest skalany z powodu
żądz.
Umysł, jak zdolny malarz, tworzy najróżniejszeświaty. Na tym świecie, nie ma ani jednej rzeczy, która nie
jest wytworem umysłu. Umysł jest tym samym, co Budda,
Budda jest tym samym, co istoty czujące. Biorąc poduwagę to, że umysł tworzy wszystko, nie ma różnicy
między umysłem, Buddą i istotami czującymi.
Budda doskonale wie o tym, że wszystko jest
wytworem umysłu. Ci, którzy to zrozumieją, będą mogli
zobaczyć prawdziwego Buddę.

2.
Jednak umysł, który tworzy wszystko, ulega zawszelękowi i smutkom. Lęka się tego, co już nastąpiło, obawia- 53 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczysię tego, co jeszcze nie nastąpiło. Dzieje się tak dlatego, żeumysł jest pogrążony w niewiedzy i jest chorobliwie
przywiązany do doczesności.
Z umysłu ogarniętego pożądliwością rodzi się świat
ułudy, przyczyny bezpośrednie i uwarunkowania także
pochodzą z umysłu. Nawet życie i śmierć pochodzą z
umysłu, dlatego nie będzie też narodzin i śmierci, jeśli niebędzie umysłu owładniętego ułudą narodzin i śmierci.
Świat ułudy powstaje z umysłu, który jestpogrążony w niewiedzy, wszystko, co postrzega umysłpogrążony w niewiedzy, jest ułudą. Jeśli ktoś pojmie, że
nie ma świata ułudy w oderwaniu od umysłu, wtedy będzie
mógł oczyścić umysł i dostąpić oświecenia.
W ten sposób świat, w którym rodzimy się i umieramy, wyłania się z umysłu, a to, jaki jest ten świat, zależy
od niego. Umysł, który jest pogrążony w niewiedzy, możetworzyć jedynie świat cierpienia i trosk.

3.
Dlatego właśnie wszystko, co istnieje, jest wtórne w
stosunku do umysłu, gdyż jest przez niego stworzone i
kontrolowane. Wóz porusza się śladem wołu, który gociągnie, tak samo cierpienie zawsze nie odstępuje
- 54 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

człowieka, którego słowa i czyny są wytworem
nieczystego umysłu.
Jeśli jednak słowa i czyny wypływają z dobregoumysłu człowieka, wtedy szczęście nigdy go nie opuszcza,
tak jak nie można zgubić swojego cienia. Ludzie, którzy
czynią zło, będą cierpieć karę za swe złe czyny, zaś ludzie
czyniący dobro, otrzymają nagrodę.
Jeśli umysł nie jest czysty, sprawi, że droga staniesię tak wyboista, że nie będzie można uniknąć potknięcia i
upadku. Jeśli zaś umysł będzie nieskalany, droga stanie się
równa i łatwa do przebycia.
Ten, kto potrafi zachować czystość ciała i umysłu,
wyrwie się z diabelskiej sieci i dotrze do krainy Buddy.
Ten, kto ukoi swój umysł i zdobędzie spokój, będzie mógłw dzień i w nocy coraz bardziej ten stan umacniać.

III
PRAWDZIWY STAN RZECZY
1.
Wszystkie elementy wszechświata pojawiły się na
skutek splotu przyczyny i uwarunkowań, a więc w tym
sensie pierwotnie nie ma między nimi żadnej różnicy.
Różnice postrzega jedynie umysł, który jest jednostronny i- 55 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczyprzez to wypaczony.
Wielki przestwór Niebios nie wyróżnia wschodu izachodu. To ludzie wymyślili pojęcia kierunku wschodniego i kierunku zachodniego, a teraz mówią o nich, jakby
to były fakty.
Liczby od jednego do nieskończoności wszystkie sąsobie równe, nie ma w nich rozróżnienia na dużo i mało –takie rozróżnienie wprowadzają ludzie z powodu swojej
chciwości.
Przykładem jednostronnego i przez to wypaczonego
postrzegania świata jest rozróżnianie życia i śmierci,chociaż pierwotnie takiego rozróżnienia nie ma, czy też
rozróżnianie dobra i zła ludzkiego działania, chociaż
pierwotnie żaden czyn sam w sobie nie jest dobry ani zły.
Budda unika takiego jednostronnego, a przez towypaczonego postrzegania, dlatego widzi świat tak, jakby
były to chmury płynące po niebie, jakby to było złudzenie,
jakby to było nie warte ani zachowania, ani porzucenia – w
ten sposób nie wpada w pułapkę zastawioną przez umysł.
2.
Ludzie przywiązują się do wszystkiego, ze względu
na własną wygodę. Przywiązują się do majątku, skarbów isławy, a najbardziej chcą za wszelką cenę zachować życie.
- 56 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

Czy to będzie różnica między dobrem i złem,
istnieniem i nieistnieniem, ortodoksją i herezją, wszelkie
rozróżnianie prowadzi do pogrążenia się w niewiedzy i
dlatego przysparza trosk i cierpienia.
Pewien człowiek udał się w długą podróż i dotarł dobrzegu rzeki. Powiedział wtedy: „Ten brzeg, na którymstoję, jest pełen niebezpieczeństw, brzeg przeciwległy zaśwygląda na spokojny.” Zbudował więc tratwę i przeprawiłsię na bezpieczny brzeg rzeki. Wtedy pomyślał: „Ta tratwa
była bardzo przydatna, bezpiecznie przeprawiłem siędzięki niej na drugi brzeg. Dlatego nie porzucę jej, tylko
zabiorę ze sobą, niosąc na plecach.” Czy ten człowiekpostąpił mądrze? Oczywiście, że nie, obarczył się tylko
niepotrzebnym ciężarem.
Ta przypowieść uczy nas o tym, że nawet to, co
dobre, może stać się niepotrzebnym ciężarem i wtedynależy to odrzucić, tym bardziej nie powinniśmy ulegać
pokusom, ale koniecznie się od nich uwolnić. Budda uczy,że nie należy przywiązywać się do niczego.
3.
Wszystko, co istnieje, ani nie przychodzi, ani nie
odchodzi, ani nie rodzi się, ani nie umiera, dlatego niemożna niczego zyskać, ani niczego stracić.
Budda naucza: „Wszystko, co postrzegamy, nie- 57 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczymoże być rozważane w kategoriach istnienia i nieistnienia,
dlatego nie jest prawdą ani to, że wszystko istnieje, ani to,że nic nie istnieje, ani to, że wszystko rodzi się, ani to, że
wszystko umiera.” Oznacza to, że wszystko powstajedzięki splotowi przyczyn i uwarunkowań, a więc samo w
sobie nie ma niezmiennej natury oraz nie istnieje samo w
sobie – właśnie dlatego nie można powiedzieć, że coś
istnieje. Również dlatego, że wszystko powstaje dzięki
splotowi przyczyn i uwarunkowań, nie można powiedzieć,że nie istnieje.
Przyczyną pogrążenie się umysłu w niewiedzy jest
postrzeganie formy rzeczy i przywiązywanie się do niej.
Gdyby tylko człowiek, postrzegając formę, nie
przywiązywał się do niej, wtedy byłby wolny od ułudy.
Oświecenie polega na zrozumieniu tej prawdy izaprzestaniu błądzenia.
Tak naprawdę nasz świat jest jak sen, skarby tegoświata są czymś na podobieństwo zjawy. To tak, jakby
patrzeć na daleką perspektywę na obrazie – widzimy ją,
jednak w rzeczywistości nie ma jej. Wszystko można
przyrównać do złudzenia optycznego spowodowanego
wpływem wysokiej temperatury na powietrze, kiedy mamy wrażenie, że to, co widzimy nad rozpalonym piaskiem,
faluje.

- 58 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

4.
Wiara w to, że istnieje wiecznie to, co pojawia się na
skutek splotu przyczyn i uwarunkowań, jest błędna, gdyżfałszywa jest teoria uznająca istnienie jakiekolwiek trwałego elementu we wszechświecie. Jednakże nie można
także wierzyć w to, że nic nie istnieje, gdyż teoria
nihilistyczna także jest błędna.
Trwałość-nietrwałość, istnienie-nieistnienie niemają same w sobie formy, ich forma jest postrzegana na
skutek przywiązania i niewiedzy. Jednak wszystko
pierwotnie jest wolne od formy, której źródłem jest przywiązanie.
Wszystko powstaje na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań, dlatego wszystko podlega zmianom. Nie
ma niczego, co jest substancją, czyli jest wieczne iniezmienne. Wszystko podlega zmianom i dlatego jest jak
zjawa, jak optyczne złudzenie, a jednocześnie wszystko,jest prawdziwe, takie, jakie jest. Wszystko zmienia się ijednocześnie jest wieczne i niezmienne.
Człowiek postrzega rzekę jako rzekę, jednak głodnym duchom woda jawi się jako ogień. Dlatego też niemożna powiedzieć, że z punktu widzenia głodnych duchów rzeka istnieje, i nie można powiedzieć, ze z punktu
widzenia ludzi rzeka nie istnieje.
W ten sam sposób nie można powiedzieć, że- 59 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

wszystko istnieje, nie można też powiedzieć, że wszystko
nie istnieje – wszystko można porównać do zjawy lub
iluzji.
Jednakże nie ma prawdziwej, wiecznej i niezmiennej rzeczywistości w oderwaniu od tego świata, którymożna porównać do zjawy lub iluzji. Dlatego błędem jest
postrzeganie tego świata jako coś pozornego i błędem jest
postrzeganie tego świata jako coś rzeczywistego.
Ze względu na ten błąd ludzie uznają, że świat jest
rzeczywisty. Gdyby założyć, że świat jest jedynie czymś
pozornym, jak iluzja, to wtedy nie byłoby możliwe, żeby wświecie ułudy mógł pojawić się umysł, który mógłby
zwodzić sam siebie. Błądzenie i niewiedza pojawia się w
umysłach ludzi, którzy, nie znając prawdziwej zasadywszechświata, wprowadzają rozróżnienie na świat
pozorny i świat rzeczywisty.
Mądry człowiek pojmuje prawdziwą zasadę
wszechświata i postrzega iluzję jako iluzję i dlatego nie
popełnia tego błędu.

IVŚRODKOWA DROGA
1.

Ci, którzy zamierzają dążyć do oświecenia, powinni- 60 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczyunikać dwóch skrajnych sposobów życia. Pierwszy tohedonizm, a więc uleganie żądzom i pogoń za przyjemnościami. Drugi sposób to skrajna asceza, która prowadzi
do niepotrzebnego dręczenia ciała i umysłu. Należy unikać
obu tych skrajności i wybrać środkową drogę, która
polega na tym, że następuje przebudzenie umysłu,
wiedza zostaje pogłębiona, aż w końcu można dostąpić
Oświecenia.
Czym jest ta środkowa droga? Jest nią OśmiorakaŚcieżka: słuszny wgląd, słuszne myślenie, słuszne słowa,słuszne czyny, słuszny sposób życia, słuszne wysiłki,słuszna refleksja, słuszna medytacja jako stan jedności
umysłu.
Ponieważ wszystko pojawia się i ulega unicestwieniu na skutek splotu przyczyn i uwarunkowań, nie masensu rozróżnienie na istnienie i nieistnienie. Głupiec
postrzega istnienie lub nieistnienie, natomiast mędrzec
kroczy Środkową Drogą i jest ponad rozróżnienie istnienia
i nieistnienia. Tylko Środkowa Droga jest prawdą.
2.
Załóżmy, że kłoda płynie z prądem rzeki. Kłoda ta
dotrze do ujścia rzeki i wpadnie do morza, jeśli nie będzie
krążyć w pobliżu któregoś z brzegów, jeśli nie utonie w
głębinach głównego nurtu, jeśli nie zostanie wyrzucona na
brzeg, jeśli nie wyłowi jej człowiek, jeśli nie wciągną ją- 61 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

wiry. Do takiej kłody płynącej środkiem nurtu rzeki domorza można porównać człowieka, który w swoim życiu
kroczy jedynie słuszną środkową drogą. Nie wybiera onżadnego elementu z pary przeciwieństw – ani tego, cowewnętrzne, ani tego, co zewnętrzne; ani ortodoksji, ani
herezji; ani błądzenia, ani oświecenia. Całkowicie
zawierza się on głównemu nurtowi, czyli Środkowej
Drodze jako praktyce prowadzącej do wyzwolenia.
Bardzo ważne jest to, żeby nigdy nie opuszczaćŚrodkowej Drogi i nie postrzegać świata w kategoriach
wykluczających się przeciwieństw.
Należy wiedzieć, że wszystko, co istnieje, nie rodzi
się i nie umiera, nie ma też jakichś określonych niezmiennych cech i dlatego nie można się do tego przywiązywać. Nie należy nawet zbyt długo myśleć o swoich
dobrych uczynkach, gdyż to także rodzaj przywiązania czy
zatrzymania.
Nie być zatrzymywanym oznacza, że nie należy
starać się niczego uchwycić, do niczego się nie przywiązywać. Ten, kto naprawdę praktykuje w celu dostąpieniaoświecenia, nie lęka się śmierci ani nie pragnie życia, nieuważa też za prawdę różnych twierdzeń o rzeczywistości
ani ich negacji.
Kiedy umysł człowieka do czegoś się przywiąże, od
razu pogrąża się w ułudzie. Dlatego też ten, kto chce
- 62 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczykroczyć drogą do oświecenia, nie może się na niczym
zatrzymać, nie może niczego uchwycić, nie może dać się
niczym skrępować, nie może się do niczego przywiązać.
3.
Oświecenie nie ma określonej formy ani nie jestzwiązane z żadnym przedmiotem poznania, można mówić
o dostąpieniu oświecenia, ale nie przedmiocie Oświecenia.
Właśnie dlatego, że ludzie błądzą, możemy mówić oOświeceniu. Jeśli nie będzie błądzenia, nie będzie teżOświecenia. Dlatego też nie ma Oświecenia w oderwaniu
od błądzenia, ani błądzenia w oderwaniu od Oświecenia.
Należy pamiętać, że przedmiotowe podejście doOświecenia jest przeszkodą w praktyce. Właśnie dlatego,że jest ciemność, możemy wyróżnić światło, gdyby nie
było ciemności, nie można by mówić o jasności. Gdyby
nie było mroku, nie byłoby możliwe, żeby pojawiło sięświatło i coś zostało oświetlone.
Tak naprawdę, aby dostąpić Oświecenia, nie można
zatrzymać się na Oświeceniu. Jeśli ktoś przywiązuje się doOświecenia, zaczyna błądzić. Należy pamiętać, żeby doniczego się nie przywiązywać.
W stanie prawdziwego Oświecenia błądzenie jest
jednocześnie oświeceniem, a mrok jest jednocześnie
- 63 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczyjasnością. Dostąpienie prawdziwego oświecenia oznacza,że żądze są tożsame z Oświeceniem.
4.
Pojęciem pustki określamy stan, w którym
wszystko jest sobie równe i nie ma rozróżniania. Wszystko,
co istnieje, nie ma niezmiennej natury, nie powstaje i nie
ulega unicestwieniu. Właśnie dlatego, że tego stanu niemożna wyrazić w słowach, określamy go mianem pustki.
Wszystko powstaje we wzajemnym powiązaniu ijest zależne od siebie nawzajem, nie ma niczego, co
istniałoby niezależnie.
Tak jak światło i cień, to, co długie, i to, co krótkie,biel i czerń, wszystkie cechy, które przydajemy rzeczom,są uwarunkowane cechami innych rzeczy, a więc nie są odnich niezależne.
W tym samym sensie mówimy o tym, że bezbłądzenia nie ma oświecenia i bez oświecenia nie mabłądzenia. Ze względu na to, że błądzenie i oświecenie nieróżnią się od siebie, nie można wyróżniać wykluczających
się przeciwieństw.
5.

Człowiek zawsze błędnie postrzega, że wszystko- 64 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczyrodzi się i umiera, chociaż pierwotnie nic nie rodzi się i nie
umiera.
Dopiero wtedy, gdy człowiek uzyska prawidłowywgląd, pojmuje on, że wszystko nie rodzi się i nie umiera,
dociera wtedy do prawdy, że nie ma dualizmu, czyli niemożna wyróżniać wykluczających się przeciwieństw.
Człowiek myśli, że jest odrębną jednostką, że maswoje ‘ja’, dlatego myśli w kategoriach „to jest moje.”
Jednak nie ma ‘ja’ i mówienie, że coś jest ‘moje’, nie masensu. Trzeba zrozumieć, że nie ma ani ‘ja’, ani tego, co‘moje’, i dotrzeć do prawdy o konieczności przekroczenia
dualizmu.
Ludzie rozróżniają między skalaniem i nieskalaniem, przywiązując się do jednego stanu lub drugiego.
Jednak nie ma nic takiego, co jest skalane, i nic takiego, conieskalane. Skalanie i nieskalanie są pojęciami wymyślonymi przez ludzi.
Ludzie odróżniają dobro od zła i przywiązują się dorozróżnień w sferze moralności. Jednak nie ma czegoś
takiego, jak dobro samo w sobie, nie ma czegoś takiego,
jak zło samo w sobie. Ci, którzy rozpoczęli praktykę
buddyjską, wiedzą, że nie ma różnicy między dobrem izłem, i dlatego w akcie Oświecenia są w stanie ostateczniepojąć tę prawdę.
- 65 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

Człowiek lęka się nieszczęść i pragnie szczęścia.
Jednak ten, kto jest przepełniony prawdziwą mądrością,zgłębiając sprawy tego świata, dochodzi do wniosku, żenieszczęście często staje się ostatecznie czymś pomyślnym.
Człowiek dotrze do ostatecznej prawdy o niedualizmie,
gdy zrozumie, że szczęście i nieszczęście są tym samym,
gdy pojmie, że brak wolności umysłu i ciała z powodu
niewiedzy oraz niczym nie ograniczona, prawdziwa wolność, nie różnią się od siebie. Wtedy też będzie w stanie ze
spokojem ducha przyjmować to, co mu przyniesie los.
Tak więc tak naprawdę nie ma przeciwieństwa
między istnieniem a nieistnieniem, rzeczywistością i nierzeczywistością, ortodoksją i herezją. Jednak prawdziwa
forma rzeczywistości nie może być wyrażona w słowach
ani pojęta rozumem. Dlatego człowiek powinien koniecznie porzucić słowa związane z dyskursywnym myśleniem,gdyż tylko wtedy, będzie w stanie pojąć prawdziwą pustkę.
6.
Kwiaty lotosu nie rosną na suchych wyżynach, nierosną w ogóle w zwykłej glebie, tylko zapuszczają swoje
korzenie na bagnach. Można je przyrównać do Oświecenia,
którego nie można oddzielić od niewiedzy, gdyż to właśnie
z ułudy i błędnych poglądów kiełkują ziarna Oświecenia.
Jeśli człowiek nie zanurkuje w głębiny morzanarażając się na niebezpieczeństwo, nie zdobędzie
- 66 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczy

bezcennej perły. Podobnie, jeśli nie zagłębimy się w bagnobłądzenia, nie zdobędziemy skarbu, jakim jest Oświecenie.
Dopiero wtedy, gdy osiągnie się stan przywiązania dowłasnego ‘ja’, które przytłacza niczym góra, można
przebudzić się do Oświecenia.
Dawno temu żył pustelnik, który zawsze był w
stanie radosnego spokoju. Chociaż wspinał się na górę,której zbocze usiane było ostrzami, nie odniósł najmniejszej nawet rany, chociaż rzucił się w największy ogień, nie
poparzył się na śmierć. Ten, kto będzie usilnie praktykował,będzie odczuwał ożywczy wiatr Oświecenia nawet wtedy,
gdy będzie się wspinał na górę usianą ostrzami żądzy
sławy i materialnych korzyści, nawet wtedy, gdy rzuci się
w buchające płomienie nienawiści.
7.
Budda naucza prawdy o tym, że postrzeganierzeczywistości przez pryzmat dualizmu wykluczających
się przeciwieństw jest błędne, gdyż przeciwieństwa są tym
samym. Popełni błąd każdy, kto wybierze jedno z paryprzeciwieństw i przywiąże się do tego, nawet jeśli tym
jednym, będzie dobro lub sprawiedliwość.
Zawsze błędem jest przywiązanie do jednego z paryprzeciwieństw, na przykład, do twierdzenia, że wszystko
podlega zmianom, lub do twierdzenia, że nic nie podlega
zmianom. Jeśli człowiek przywiąże się do istnienia- 67 -

Teoria istnienia wyłącznie umysłu a prawdziwy stan rzeczyswojego ‘ja’, także popełni błąd i nie uda mu się nigdy
uniknąć cierpienia. Jeśli przywiąże się do nieistnienia
swojego ‘ja’, również popełni błąd i jego praktyka religijnanie przyniesie oczekiwanego skutku. Jeśli człowiek
dojdzie do wniosku, że wszystko jest cierpieniem, popełnibłąd. Jeśli jednak uzna, że wszystko jest źródłem
przyjemności, także pogrąży się w niewiedzy. Nauka
Buddy jest nauką Środkowej Drogi, która wykracza pozadualizm wszystkich przeciwieństw.

- 68 -

ROZDZIAŁ TRZECINATURA BUDDYI
NIESKALANY UMYSŁ
1.
Są różni ludzie na tym świecie. Są tacy, którzy są
pogodni, i tacy, którzy zawsze są niezadowoleni, są mądrzy i głupi, niektórzy mają dobre cechy charakteru, aniektórzy – złe. Są tacy, których łatwo przejrzeć, co do ich
intencji, i tacy, których postępowania nie można przewidzieć. Takich ludzi można porównać do wyrastających z
dna stawu różnorodnych kwiatów lotosu koloru niebieskiego, czerwonego, żółtego i białego. Są wśród tych
kwiatów lotosu takie, które kiełkują i rosną w wodzie, ale
nigdy nie osiągną takiej wysokości, żeby mogły być ponad
powierzchnią wody, inne jakby pływały na powierzchni
wody, a tylko niektóre nie są zmoczone wodą, gdyż mająwystarczająco długie łodygi. Oprócz różnic charakteru sątakże różnice płci, jednak w swojej istocie ludzie nie różnią
się od siebie. Kobieta, tak samo jak mężczyzna, możedzięki usilnej praktyce religijnej dostąpić oświecenia.
Ten, kto chce trenować słonie, musi być zdrowy ipewny siebie, pracowity i szczery. Musi także posiadaćmądrość. Także ten, kto słucha nauk Buddy i chce dostąpić
- 69 -

Natura Buddyoświecenia, musi mieć powyższe pięć cech. I kobieta, imężczyzna, jeśli posiadają te cechy, bardzo szybko
przyswoją naukę Buddy. A to dlatego, że każdy człowiek
ma naturę, która umożliwia dostąpienie Oświecenia.
2.
Ci, którzy dostąpili Oświecenia, na własne oczywidzą Buddę i z całego serca wierzą w niego. Te same oczy
i to samo serce sprawiały wcześniej, że błąkali się pobezdrożach niekończących się narodzin i śmierci.
Władca, który chce ukarać bandytów, plądrujących
jego ziemię, najpierw musi się dowiedzieć, gdzie przebywają. Tak samo człowiek, który chce uniknąć błądzenia,
musi najpierw sprawdzić stan swoich oczu i umysłu.
Kiedy człowiek, znajdujący się w pokoju, maotwarte oczy, widzi najpierw to, co jest w tym pomieszczeniu, dopiero potem dostrzega to, co widać z okna, ipatrzy na krajobraz przed domem. Nie może, będąc w
pokoju, widzieć tylko tego, co na zewnątrz, nie patrząc na
to, co jest wewnątrz.
Gdyby umysł znajdował się w ciele człowieka,
powinien przede wszystkim poznać dokładnie wnętrze
ciała. Jednak ludzie poznają dobrze to, co jest poza ichciałem, a wnętrza swego ciała prawie wcale nie znają.
- 70 -

Natura Buddy

Gdyby z kolei uznać, że umysł znajduje się poza
ciałem, ciało i umysł byłyby wtedy oddzielone od siebie, a
wtedy umysł nie mógłby reagować na to, co się dzieje zciałem, i odwrotnie. Jednak umysł wie, co czuje ciało,
dlatego nie można powiedzieć, że znajduje się poza ciałem.
Skoro umysł nie znajduje się w ciele ani poza nim, to taknaprawdę, gdzie jest?
3.
Od najdawniejszych czasów ludzie ze względu na to,że są pogrążeni w ułudzie i kontrolowani przez żądze, niewiedzą o dwóch najważniejszych sprawach.
Po pierwsze, nie wiedzą o tym, że prawdziwą naturą
człowieka nie jest błądzący umysł, który jest podstawą
życia i śmierci. Po drugie, nie wiedzą o tym, że nieskalany
umysł, który jest naturą Oświecenia, znajduje się w jednostkowej świadomości człowieka, jednak przesłania gobłądzący umysł.
Kiedy człowiek zaciska dłoń w pięść i podnosi rękę,dzięki zmysłowi wzroku jego umysł postrzega to. Jednaktaki umysł, który postrzega i rozróżnia, nie jest prawdziwym umysłem.
Umysł dyskursywny pojawia się na skutek pożądania, rozróżniając własne upodobania. Nie ma niezmiennej
istoty, gdyż jest zależny od warunków i ciągle zmienia się.
- 71 -

Natura BuddyBłądzenie polega na tym, że człowiek taki właśnie
zmienny umysł uznaje błędnie za niezmienny.
Człowiek przestaje zaciskać dłoń w pięść i umysł topostrzega. Tam, gdzie jest zmiana, jest też ruch. Co więcsię poruszyło? Czy poruszyła się ręka? A może poruszyłsię umysł? Czy też może ani ręka się nie poruszyła, aniumysł się nie poruszył? Jeśli porusza się ręka, porusza się
umysł, poruszenie umysłu sprawia, że ręka wykonuje ruch.
Jednak taki umysł, który się porusza, nie jest pierwotnym
umysłem samym w sobie – jest tylko jego powierzchownym przejawem.
4.
Każdy człowiek posiada pierwotnie nieskalany
umysł. Jednak jest on przesłonięty osadem ułudy, na
skutek splotu zewnętrznych przyczyn i uwarunkowań.
Błądzący umysł nie jest gospodarzem prawdziwego
umysłu, jest jedynie gościem.
Księżyc bywa zakryty chmurami, ale nie znaczy to,że chmury zanieczyszczają jego światło. Chmury poruszają się, ale nie mogą sprawić, żeby księżyc się poruszył.
Jeśli porównamy istotę umysłu do księżyca, jasnym staniesię, że nie wolno jest uważać skalanego umysłu, który
nieustannie podlega zmianom, za prawdziwy umysł, czyli
za swoją prawdziwą naturę.
Człowiek musi odkryć swoje prawdziwe ‘ja’, które- 72 -

Natura Buddy

ma zawsze, dzięki przebudzeniu w sobie pierwotnegoumysłu, niezmiennego i nieskalanego. Ludzie błąkają się
po bezdrożach ułudy właśnie dlatego, że przywiązują się
do różnych poglądów, ulegając błądzącemu umysłowi,który ciągle podlega zmianom.
Błędy i skalania umysłu powstają na skutek
pożądliwości oraz reakcji na bodźce pochodzące z
otoczenia, które zawsze są związane z ciągle zmieniającym się splotem przyczyn i uwarunkowań.
Prawdziwym gospodarzem, czyli prawdziwą istotą
umysłu jest jedynie wieczny umysł, który nigdy nie ginie i
nie podległa żadnym zmianom, niezależnie od tego, czypojawia się splot przyczyn i uwarunkowań, czy nie.
Gospoda nie znika tylko dlatego, że goście
wyjechali, tak samo nie zniknie prawdziwy umysł tylko
dlatego, że znikł rozróżniający umysł, który jest całkowicie uzależniony od splotu przyczyn i uwarunkowań.
Prawdziwą istotą umysłu nie jest rozróżnianie, ciągle
podlegające zmianom na skutek wpływu otoczenia.
5.
Wyobraźmy sobie wielkie audytorium, w którym
robi się jasno, gdy rankiem wzejdzie słońce, a pozachodzie słońca robi się ciemno.
- 73 -

Natura BuddyMożemy uznać, że światło pochodzi od słońca, aprzyczynę ciemności upatrywać w nocy. Jednakże, gdy
szukamy źródeł rozróżniającego umysłu, który postrzegaświatło lub mrok, dochodzimy do istoty prawdziwego
umysłu, do jego prawdziwej natury. Dlatego nie można
szukać źródeł rozróżniającego umysłu w niczym poza
nim samym.
Kiedy wschodzi słońce, jego światło postrzegane
jest przez „chwilowy” umysł. W takim właśnie przejściowym stanie umysłu widzimy też ciemność, gdy słońce
zachodzi.
Tak pojawia się umysł, który rozróżnia jasność od
ciemności, w reakcji na bodźce z otoczenia, czyli splot
przyczyn i uwarunkowań, jakim jest również światło lub
mrok. Umysł rozróżniający światło i mrok, jest
przejściowym stanem umysłu, a nie istotą prawdziwego
umysłu. Jednak źródłem zdolności rozróżniania, na
przykład światła i mroku, jest istota umysłu.
Także rozróżnianie dobra i zła, miłości i nienawiści,które pojawia się i znika na skutek zewnętrznego w
stosunku do umysłu splotu przyczyn i uwarunkowań, jest
przejściowym stanem skalanego umysłu.
Pierwotny, nieskalany umysł przesłonięty jest
brudem żądz, chociaż nie może być przez nie zbrukany czy- 74 -

Natura Buddy

splamiony.
Kiedy wlejemy wodę do okrągłego naczynia, przybierze ona okrągły kształt, jeśli naczynie będzie kwadratowe, wlana do niego woda będzie miała kształt kwadratu.
Jednak pierwotnie woda nie ma żadnego kształtu. Ludzie
zapominają o tym i przywiązują się do jej tymczasowej
formy.
Ludzie cierpią, gdyż gonią za tym, co doczesne,uwięzieni w swoich ciasnych poglądach, powstałych na
skutek tego, że rozróżniają dobro i zło, to, co lubią, i to,czego nie lubią, to, co jest, i to, czego nie ma.
Jeśli ludzie uświadomią sobie, że poglądy, które ichkrępują, są tak naprawdę skutkiem splotu zewnętrznych
przyczyn i uwarunkowań, i odkryją swoją prawdziwą
naturę, wolną od wszystkich przyczyn i uwarunkowań,wtedy osiągną stan absolutnej wolności, której nic niemoże zakłócić.

II
NATURA BUDDY JAKO UKRYTY KLEJNOT
1.
Natura Buddy jest synonimem pojęcia nieskalanegoumysłu. Naturę Buddy można też określić mianem ziarna
Stanu Buddy.
- 75 -

Natura BuddyOgień rozpali się, jeśli skupimy promienie
słoneczne przez soczewkę tak, aby padały na wyschniętą
trawę. Jednak skąd pojawia się ogień? Niewyobrażalna
odległość dzieli soczewkę i słońce, nie mogą się one
zetknąć, a jednak ogień się pojawia. Nie ma wątpliwości,co do tego, że dzięki soczewce, skupiającej promienie
słoneczne, trawa się zapali. Gdyby wysuszona trawa nie
miała właściwości palnych, nie można by w ten sposób
wzniecić ognia.
Można wykorzystać ten przykład i powiedzieć, że
Natura Buddy, będąca źródłem Oświecenia, którą posiadakażdy człowiek, jest taką wysuszoną trawą. Na niej można
rozpalić ogień Buddy, czyli ogień prawdziwej wiary, jeśli
tylko użyjemy soczewki, jaką jest mądrość Buddy. Budda
skupia promienie swojej mądrości i kieruje je na cały świat,
aby wszędzie rozpalić ogień prawdziwej wiary.
2.
Ludzie, odwracając się od swojej pierwotnej natury,tożsamej z Oświeceniem, ulegają żądzom, które są jak
kurz. Ograniczeni przez rozróżnianie dobra i zła, nieustannie uskarżają się na cierpienie.
Dlaczego ludzie, którzy pierwotnie posiadająNaturę Buddy, w swoich umysłach tworzą fikcję, sprawiając, że światło Natury Buddy staje się niewidoczne, i wkońcu błądzą po bezdrożach świata ułudy?
- 76 -

Natura Buddy

Pewien mężczyzna stanął przed lustrem i popadł wobłęd, gdyż nie dojrzał odbicia swojej twarzy. Jednak z
jego twarzą było wszystko w porządku, po prostu patrzył
nie na taflę lustra, ale na odwrotną stronę lustra. Patrząc na
tył lustra, uznał, że jego głowa znikła.
Głupotą jest rozpaczać, że nie można dostąpić
oświecenia, mimo usilnych starań. To nie ma sensu. W
stanie Oświecenia nie ma niewiedzy, jednak ci, którzy niemogą dostąpić tego stanu, powinni wiedzieć, że jest tak
dlatego, iż przez tak długi okres czasu wszystko, co robili,
miało na celu zaspokojenie żądz, gdyż ich umysły
wytworzyły świat ułudy, ulegając urojeniom.
Dlatego wystarczy tylko pozbyć się urojeń, a pierwotny umysł sam się odsłoni i będzie można zrozumieć, żeułuda nie istnieje w oderwaniu od Oświecenia.
Najdziwniejsze jest jednak to, że osoba, która dostąpi
oświecenia, uświadomi sobie nie tylko to, że urojenia nie
są prawdziwe, ale także to, że nie ma nic, co mogłoby być
przedmiotem Oświecenia.
3.
Natura Buddy jest niewyczerpana. Nawet jeśli
człowiek odrodzi się w świecie zwierząt, będzie cierpiałjako głodny duch czy też wtrącony zostanie do piekieł, nie
straci nigdy swojej Natury Buddy.
- 77 -

Natura Buddy

W ciele pełnym nieczystości, na dnie najbardziej
ohydnych żądz, cały czas Natura Buddy rozsiewa swojeświatło.
4.
Dawno temu pewien mężczyzna udał się do domu
swojego przyjaciela. W czasie biesiady upił się i zasnął, ajego przyjaciel został nagle wezwany w pilnej sprawie,więc musiał wyjechać. Przed wyjazdem, troszcząc się oniego, włożył mu do kieszeni klejnot ogromnej wartości.
Kiedy mężczyzna obudził się, nie zauważył, że ma w
kieszeni skarb. Udał się do innej krainy i tam cierpiałnędzę. Minęło wiele lat i znowu spotkał swojego
przyjaciela, który powiedział mu o klejnocie schowanym
w kieszeni jego szaty.
W tej przypowieści klejnot symbolizuje Naturę
Buddy, a szata, w której został schowany, to żądze, które ją
przesłaniają. Klejnot w szacie nie stracił swojego blasku,
tak samo jak Natura Buddy pozostaje nieskalana, nawet
wtedy, gdy jest przesłonięta przez pożądliwość i nienawiść.
Tak więc nie ma takiego człowieka, który nie
miałby mądrości Buddy. Budda potrafi to dostrzec i głosi
radosną wieść: „Jakież to wspaniałe, że wszyscy ludzie
posiadają mądrość i cnoty Buddy.”
Jednak ludzie, pogrążeni w niewiedzy, widzą
- 78 -

Natura Buddy

wszystko na opak i dlatego nie są w stanie ujrzeć własnej
Natury Buddy. Właśnie dlatego Budda naucza, że ludzie
zauważą, iż nie różnią się od Buddy, dopiero wtedy, gdypozbędą się urojeń.
5.
Nie ma innej różnicy między człowiekiem a Buddą,niż ta, że Budda już dostąpił Oświecenia, a więc stał sięBuddą, czyli Oświeconym, a człowiek jest istotą zdolną dotego, by dostąpić oświecenia. Człowiek nie tylko mamożliwość dostąpienia Oświecenia, ale jest do tegopredestynowany.
Człowiek jest więc tym, kto powinien stać sięBuddą, ale jeszcze tego nie uczynił, jednak popełnia wielki
błąd, jeśli sądzi, że skoro posiada Naturę Buddę, to nicwięcej nie musi robić.
Chociaż człowiek ma Naturę Buddy, jednak niemoże przejawić jej bez wytężonej praktyki, a jeśli tego nie
zrobi, cel ostateczny, jakim jest Oświecenie, nie zostanieosiągnięty.
6.
Pewien władca zebrał ludzi, którzy nie wiedzieli
nigdy słonia, i kazał, aby zawiązano im chusty, przesłaniając oczy. Wtedy przyprowadzono słonia, a władca kazał
niewidzącym dotykać słonia i opisać mu jego wygląd.
Pierwszy z nich dotknął kła i powiedział, że słoń jest
- 79 -

Natura Buddy

podobny do wielkiej marchwi. Drugi z nich dotknął ucha istwierdził, że słoń przypomina duży wachlarz. Ten, który
dotknął trąby, oznajmił, że słoń jest jak tłuczek, jeszcze
inny dotknął nogi i doszedł do wniosku, że słoń ma taki
kształt, jak moździerz. Temu, kto dotknął ogona, słońskojarzył się z liną. Żaden z nich nie był w stanie
powiedzieć, jak naprawdę wygląda słoń.
Można tę przypowieść przyrównać do sytuacji, gdy
chcemy poznać prawdziwą naturę człowieka, czyli Naturę
Buddy. Docieramy tylko do różnych aspektów, a niemożemy dotrzeć do istoty.
Tylko dzięki Buddzie i jego nauce można odkryć
Naturę Buddy, która jest wieczna. Człowiek nie traci
Natury Buddy nawet w chwili śmierci, nie mogą jej skalać
nawet najohydniejsze żądze.

III
NIE-JA
1.
Kiedy mówimy o tym, że człowiek posiada Naturę
Buddy, ktoś mógłby mylnie uważać, że jest ona tym
samym, co pojęcie ‘ja’, czyli pojęcie jednostkowejświadomości.
Pojęcie odrębnego ‘ja’ tworzy umysł, którzy- 80 -

Natura Buddy

przywiązuje się do doczesności. Człowiek, który dostąpił
Oświecenia, wie o tym, że Natura buddy jest skarbem,
który ludzie muszą odkryć, odrzucając przywiązanie dowszystkich form, w tym także do pojęcie ‘ja’. Jako prawdziwa natura człowieka Natura Buddy może być kojarzonaz pojęciem ‘ja’, ale nie ma nic wspólnego z pojęciem „ja,które istnieje” lub też „ja, które posiada.”Jeśli ktoś uważa, że ‘ja’ istnieje, myśli błędnie, że to,co nie istnieje, istnieje. Jeśli ktoś głosi, że nie ma Natury
Buddy, myśli, iż to, co istnieje, nie istnieje.
Zastanówmy się nad sensem następującej przypowieści. Zachorowało małe dziecko i wezwano lekarza.
Lekarz pouczył matkę, żeby po podaniu lekarstwa dziecku
nie karmiła go piersią, dopóki lekarstwo nie zacznie
działać.
Dziecko bardzo chciało ssać pierś matki, więc żebygo do tego zniechęcić, matka smarowała piersi piołunem.
Dopiero kiedy lekarstwo zaczęło działać, mogła karmić
dziecko piersią tak, jak do tej pory. Oczywiście odsuwając
dziecko od piersi, matka robiła to z miłości do niego,
pragnąc, żeby wyzdrowiało.
Tak samo Budda, chcąc usunąć wszystkie błędne
poglądy, w tym także przekonanie o istnieniu odrębnego‘ja’, głosił, że nie ma ‘ja’. Dopiero kiedy wykorzenił błędy,- 81 -

Natura Buddy

mógł od nowa zacząć nauczać, że człowiek na Naturę
Buddy.
Pojęcie ‘ja’ prowadzi do ułudy, drogą do Oświecenia jest Natura Buddy.
Była sobie kobieta, która żyła w skrajnej nędzy, niewiedząc, że w jej domu znajduje się złota szkatułka. Kiedy
Budda naucza i pomaga człowiekowi odkryć Naturę
Buddy, jest to tak, jakby przyszedł do domu tej kobiety i
pokazał jej, gdzie znajduje się bezcenny skarb.
2.
Ktoś mógłby spytać: „Skoro każdy człowiek maNaturę Buddy, dlaczego jest podział na szlachetnie
urodzonych i plebs, na bogatych i biednych? Dlaczego
ludzie popełniają okropne czyny, takie jak morderstwo,
dlaczego kłamią?
Opowiadano historię o zapaśniku, który walczyłmając na czole klejnot. Pewnego dnia w trakcie walki
przeciwnik uderzył go tak mocno w głowę, że klejnot wbiłsię głęboko w ciało tworząc ranę. Zapaśnik widział wlustrze krwawiącą ranę, więc sądził, że zgubił klejnot.
Udał się do medyka prosząc o opatrzenie rany. Lekarz od
razu zorientował się, że w głębi rany tkwi klejnot, który
był przyczyną obrażeń. Wyjął klejnot i pokazał go- 82 -

Natura Buddyzapaśnikowi.
Natura Buddy jest jak klejnot z tej opowieści,ponieważ jest zakryta przez żądze, nie widać jej i można
by uznać, że została utracona. Jednak dobry nauczyciel
pomaga ją ponownie odkryć.
Natura Buddy przesłonięta jest przez pożądliwość,gniew i głupotę. Zakrywają ją czyny człowieka i odpłata zanie, co prowadzi do tego, że w końcu człowiek pogrążony
jest całkowicie w ułudzie. Jednak Natura Buddy nigdy nie
ulegnie zniszczeniu, nigdy nie zostanie utracona,
wystarczy tylko pozbyć się urojeń, aby ponownie mogła
być przejawiona.
Tak jak zapaśnik z przypowieści, który ujrzał znów
klejnot dzięki medykowi, tak samo ludzie mogą odkryćswoją Naturę Buddy, dzięki światłu mądrości Buddy.

3.
Bywają krowy w kolorze białym, czarnym czy
rudym, ale wszystkie dają białe mleko. Podobnie ludziemają taką samą Naturę Buddy, niezależnie od różnic w
warunkach i stylu życia.
Istnieje legenda o cudownym, leczniczym ziele,- 83 -

Natura Buddyrosnącym w gęstych trawach na zboczach Himalajów.
Przez długi czas nikt nie mógł go znaleźć, udało się todopiero pewnemu mędrcowi, który rozpoznał to ziele pozapachu. Zrobił z niego eliksir, który wlał do beczułki. Po
jego śmierci beczułkę zakopano w górach i po pewnym
czasie lekarstwo sfermentowało i zmieniło swój smak.
Naturę Buddy można porównać do tego leczniczegozioła, gdyż ukryta jest w gęstwinie żądz i nie można jejłatwo odkryć. Budda odchyla przesłaniające ją trawy ichwasty, abyśmy mogli ją ujrzeć. Natura Buddy
przyrównana do eliksiru ma słodki smak, jednak na skutek
żądz ludzie czują różne smaki i żyją w różny sposób.

4.
Natura Buddy jest jak diament – twarda i niezniszczalna. Można wywiercić otwór w piaskowcu czypółszlachetnych kamieniach, ale nie można wywiercićotworu w diamencie.
Można zniszczyć ciało i umysł, ale nie można
zniszczyć Natury Buddy.
Natura Buddy jest najwspanialszą cechą człowieka.
W świecie często uznaje się, zgodnie z tradycją, żemężczyzna powinien dominować, a kobieta ma być mu- 84 -

Natura Buddy

podległa. Jednak Budda uczy, że wszyscy ludzie są sobie
równi, gdyż mają taką samą Naturę Buddy.
Złoto otrzymuje się topiąc rudę i usuwając wszystkie domieszki. Potem, dzięki procesowi uszlachetniania,
uzyskuje się czyste złoto. Gdyby człowiek stopił rudęswojego umysłu i usunął osad skaz, do których zalicza siężądze, wtedy mógłby odkryć wrodzoną wszystkim
ludziom Naturę Buddy.

- 85 -

ROZDZIAŁ CZWARTY

SKAZYISKAZY UMYSŁU LUDZKIEGO
1.
Są dwa rodzaje skaz, które przesłaniają Naturę
Buddy.
Do pierwszego rodzaju zaliczamy skazę poznania
rozumowego, a do drugiego – skazę uczuć. Takie są dwa
główne rodzaje skaz, które możemy wyróżnić. Jeśli
szukać tego, co stanowi ich podstawę, wtedy odkryjemy,
że wywodzą się one z niewiedzy i żądzy.
Niewiedza i żądza mają moc tworzenia wszystkichskaz, dlatego można je uznać za źródło skaz, które z koleisą przyczyną cierpienia.
Niewiedza oznacza niezrozumienie zasadyrządzącej wszechświatem. Żądza zaś jest gwałtownympożądaniem, w swojej fundamentalnej postaci przybieraformę przywiązania do życia, instynktu życia, jednakmoże przejawić się również jako pragnienie dowolnej
rzeczy, którą się widziało lub o której się słyszało. Możenawet przemienić się z instynktu życia w pragnienie- 86 -Skazyśmierci.
Na gruncie niewiedzy i żądzy wyrastają wszystkie
inne skazy umysłu, takie jak pożądliwość, gniew, głupota,
heretyckie poglądy, mściwość, zazdrość, schlebianie,oszustwo, duma, pogarda, brak odpowiedzialności.
2.
Pożądliwość pojawia się wtedy, gdy zachwyceniczymś, nie myślimy o tym, tak jak powinniśmy myśleć.
Gniew pojawia się wtedy, gdy widzimy coś, co nam się nie
podoba, i nie myślimy o tym, tak jak powinniśmy. Głupota
wypływa z niewiedzy i polega na tym, że nie wiemy, iżczegoś nie należy robić lub, że coś trzeba zrobić.
Heretyckie poglądy pojawiają się wtedy, gdy przyjmujemybłędne teorie i się ich trzymamy.
Pożądliwość, gniew i głupota nazywane są trzema
ogniami, które niszczą świat. Ogień pożądliwości sprawia,
że człowiek pragnie coraz więcej, a w końcu spala go,
doprowadzając do utraty prawdziwego umysłu. Ogień
gniewu spala zaś osobę, która, wzbudzając w sobie agresję,zagraża innym ludziom. Ogień głupoty strawi tego, ktozbłądził, i nie zna nauki Buddy.
Rzeczywiście, nasz świat spalają różne rodzaje
ognia. Niewygaszone są płomienie ognia pożądliwości,gniewu, głupoty, ognia narodzin, starości i śmierci, ognia- 87 -Skazyżalu, smutku, cierpienia oraz niepokoju. Tego rodzajuogień pali nie tylko tego człowieka, którego prawdziwy
umysł przesłoniły skazy, ale także wszystkich ludzi z jegootoczenia. Skazy są bowiem przyczyną złych czynów,
które można zaklasyfikować do trzech typów: złych
czynów związanych z ciałem, złych czynów związanych zmową oraz złych czynów związanych z myśleniem.
Można też powiedzieć, że z ran powstałych na skutek
oparzenia trzema ogniami skaz sączy się ropa, która,
zatruwając każdego, kto się do nich dotknie, sprowadza go
również na złą drogę.
3.
Pożądliwość pojawia się wtedy, gdy człowiek chce
mieć poczucie satysfakcji, gniew zaś odczuwa, gdy
satysfakcji nie udaje mu się osiągnąć. Natomiast głupota
jest wynikiem nieczystych myśli. Pożądliwość oznaczamałe skalanie złem, ale trudno się jej pozbyć, gniew zaśustępuje szybko, chociaż powoduje ogromne zło.
Natomiast głupoty trudno się pozbyć i jednocześnie jest
ona przyczyną wielu niegodziwości.
Właśnie dlatego, człowiek powinien zawsze
kontrolować swoje myśli, aby wygasić te trzy płomienie,
musi pamiętać o tym, co jest słuszne, kiedy widzi czysłyszy to, co mu się podoba, musi wzbudzić uczucie
miłosierdzia, kiedy styka się z tym, co wywołuje jegogniew. Człowiek nie będzie nękany przez żądze i znikną
wszelkie skazy, jeśli odrzuci egoistyczne myśli, a jego
- 88 -Skazyumysł będzie czysty i przepełniony mądrością.
4.
Pożądliwość, gniew i głupotę można porównać dogorączki. Jeśli człowiek ma wysoką temperaturę, nawet
wtedy, gdy leży we wspaniałym pokoju, rozpalony, męczy
się i nie może zasnąć.
Ci, którzy nie mają gorączki, spowodowanej trzema
skazami, będą spali spokojnie nawet w mroźną noc na
posłaniu z liści czy w upalną i parną noc w dusznym
pokoju z zamkniętymi szczelnie oknami.
Trzy skazy są źródłem wszelkiego smutku i
cierpienia. Można zatkać to źródło smutku i cierpienia
jedynie dzięki mądrości, koncentracji umysłu orazprzestrzeganiu przykazań. A to dlatego, że mądrość usuwa
skazę, jaką jest głupota, koncentracja umysłu usuwa gniew,a przestrzeganie przykazań – pożądliwość.

5.
Pożądliwość ludzka nie zna granic. Można toporównać do picia słonej wody – ile by się jej nie wypiło,
nie tylko nie zaspokoi się w ten sposób pragnienia, alejeszcze bardziej chce się pić.
Jeśli człowiek stara się zaspokoić swoje pragnienia,
powoduje to tylko zwielokrotnienie poczucia niezadowolenia i ciągłą irytację.
- 89 -SkazyCzłowiek z pewnością nigdy nie zaspokoi swoich
pragnień. Cierpi z powodu tego, czego pragnie, a co niemoże być mu dane, poczucie niespełnienia może nawet
doprowadzić go do szaleństwa.
Pożądliwość człowieka jest przyczyną konfliktów iwojen. Zdarza się, że walczą ze sobą, otumanieni swoimi
żądzami, władca z władcą, wasal z wasalem, rodzice zdziećmi, brat przeciw bratu – każdy gotowy jest zabić
drugiego, aby tylko osiągnąć swój cel.
Ludzie często rujnują sobie życie z powodupożądliwości. Kradną, oszukują, cudzołożą, a gdy zostanie
to ujawnione, ponoszą w pohańbieniu wyznaczoną imkarę.
Z powodu pożądliwości ludzie nieustannie
popełniają grzechy ciała, mowy i myślenia, cierpiąc z tego
powodu nie tylko w tym życiu, ale także po śmierci, gdyżodradzają się w świecie mroku.
6.
Tak więc pożądliwość jest najsilniejszą
wszystkich skaz i przez nią pojawia się wiele innych.

zePożądliwość jest jako mokradło, z którego kiełkuje
zło. Z pożądliwości pochodzą bowiem inne skazy.
- 90 -SkazyPożądliwość jest jak demon pożerający dobro, jest on w
stanie zniszczyć efekt wszystkich dobrych czynów.
Pożądliwość jest jak jadowity wąż ukryty wśród pięknych
kwiatów na łące. Ten, kto pożądliwie wyciągnie rękę po tekwiaty, zostanie ukąszony przez niego i umrze na skutek
działania jadu. Pożądliwość jest jak bluszcz obrastający
drzewo, owija się wokół umysłu człowieka i wysysa z
niego wszelkie dobre skłonności. Pożądliwość jest jak
przynęta pozostawiona przez demona, ludzie dają się na
nią nabrać i wpadają w sidła zła.
Jeśli da się głodnemu psu kość umoczoną we krwi,
pies będzie się w nią wgryzać do utraty sił i nic nie zyska.
Podobnie jest w przypadku pożądliwości, która podżadnym względem nie przynosi umysłowi ukojenia.
Jeśli rzuci się sztukę mięsa między dzikie zwierzęta,będą walczyć o nią na śmierć i życie. Głupi człowiekbędzie szedł pod wiatr, niosąc przed sobą pochodnię, ajego ubranie zajmie się ogniem. Ludzie, tak samo jakdzikie zwierzęta czy ten głupiec, z powodu pożądliwości
ranią się i doznają oparzeń.
7.
Można bronić się przed nadlatującą z oddali zatrutą
strzałą, ale nie można bronić się, jeśli zatruta strzała raninas z naszego wnętrza. Takimi właśnie strzałami,zatruwającymi nasz umysł od wewnątrz, są cztery strzały:- 91 -Skazypożądliwości, gniewu, głupoty i egoistycznej ekstazy.
Jeśli człowiek ulega pożądliwości, gniewowi igłupocie, będzie to miało wpływ na to, co będzie mówił,gdyż jego mowa stanie się fałszywa, będzie obrażał innych
i nie będzie dotrzymywał słowa. Będzie to miało także
wpływ na jego ciało i czyny – będzie zabijał, kradł icudzołożył.
Z dziesięciu złych czynów, trzy związane są zmyśleniem, cztery z mową, a trzy ze sferą cielesną.
Jeśli ktoś kłamie świadomie, wiedząc o tym, można
się po nim spodziewać, że może popełnić dowolny zły
czyn. Czynienie zła jest zawsze związane z kłamstwem,właśnie dlatego ten, kto przyzwyczaił się do kłamstwa,
czyni zło bez wyrzutów sumienia.
Głupota jest źródłem pożądliwości, lęku i gniewu, awięc jest także przyczyną ludzkich nieszczęść i
niepowodzeń. W tym sensie można powiedzieć, że głupota
jest największą trucizną dla ludzkości.
8.
Człowiek podejmuje działanie pod wpływem skaz,a później cierpi z powodu skutków swoich czynów. Skazy,
czyny i cierpienie mogą być porównane do trzech kół,które toczą się nieustannie.
- 92 -SkazyRuch tych kół nie ma ani początku, ani końca.
Człowiek nie może uciec od narodzin i śmierci, z koła
reinkarnacji. Zgodnie z wiecznym powrotem zatoczonego
koła, człowiek po śmierci odradza się w kolejnym życiu w
innej postaci.
Gdyby tak usypać w jednym miejscu prochy i kości
po kremacji poszczególnych wcieleń człowieka,
podlegającego nieskończonej reinkarnacji, okazałoby się,że tworzą one wysoką górę. A mleka matki, wypitego w
okresie niemowlęctwa w kolejnych wcieleniach, byłobywięcej niż wód oceanu.
Każdy człowiek posiada Naturę Buddy, jednaknależy pamiętać, że bardzo trudno jest ją przejawić, zewzględu na grubą warstwę błota skaz. Błądzenie ludzi nie
ma końca, gdyż mając Naturę Buddy, nie potrafią jej
odkryć w sobie, więc zachowują się tak, jakby jej nie mieli.

II
NATURA CZŁOWIEKA
1.
Natura człowieka przypomina gąszcz, do którego
nie można się wcisnąć i dlatego nie można go poznać. W
porównaniu z człowiekiem, natura zwierząt jest łatwiejsza
do zrozumienia. Możemy jednak wyróżnić cztery główne
- 93 -Skazyrodzaje ludzkich charakterów.
Do pierwszego rodzaju można zaliczyć tych ludzi,
którzy sami sobie zadają cierpienie, gdyż pod wpływem
błędnej nauki poddają się surowej ascetycznej praktyce.
Do drugiego możemy zaliczyć tych, którzy w sposób
okrutny innym zadają cierpienie, mordując, kradnąc lub
czyniąc inne zło. Trzeci rodzaj ludzi, to tacy, którzy
sprawiają, że sami cierpią i wyrządzają krzywdę innym.
Do czwartego rodzaju natomiast należą ci, którzy nie
powodują ani własnego cierpienia, ani cierpienia innych,
nie ulegają pożądliwości i wiodą spokojne życie, postępują
zgodnie z nauką Buddy, nie kradną i nie zabijają, a ich
intencje są zawsze czyste.
2.
Można także zaklasyfikować ludzi do następujących trzech typów: takich, których można porównać dopisma wykutego w skale, do pisma na piasku i do pisma na
wodzie. Ci, których można porównać do pisma wykutego
w skale, często się wściekają, a ich gniew trwa tak długo,jak widać wyryte na skale litery. Ci, których można
porównać do pisma na piasku, także łatwo wpadają w
gniew, ale mija on szybciej, tak szybko, jak wiatr rozwiewa
napis na piasku. Ludzie, którzy są jak napis na wodzie,mają łagodne usposobienie i nawet wtedy, gdy słyszą
oszczerstwa czy niemiłe słowa, nie przejmują się nimi,można powiedzieć, że nie zostawiają one śladu w ichumysłach, jak słowa pisane na wodzie.
- 94 -SkazyMoże jeszcze wyróżnić trzy inne rodzaje ludzi. Sątacy, których intencje i postępowanie łatwo przewidzieć,gdyż są dumni, ciągle poirytowani i nie liczą się z innymi.
Reakcję osób zaliczonych do drugiego rodzaju trudno
przewidzieć, gdyż są spokojni i uniżeni, bardzo uważają na
to, co mówią i robią, starając się nie ulegać pożądliwości.
Są również tacy, których charakterów przeniknąć niemożna, gdyż udało im się pokonać żądze.
Tak więc ludzi można klasyfikować na różne sposoby, ale nie tak łatwo jest poznać ich naturę. Tylko Budda
jest w stanie poznać każdego i dobrać sposób nauczania
odpowiedni do jego potrzeb i zdolności pojmowania.

IIIŻYCIE LUDZKIE
1.
Następującą przypowieść można uznać za alegorię
życia ludzkiego. Pewien człowiek płynął łodzią i zobaczył,że ktoś stoi na skale. Osoba ta zawołała: „Nie płyń łodzią
tak beztrosko! W dole rzeki są skalne progi, za nimi fale iwiry, a w pieczarach czyhają krokodyle i demony. Jeśli
dalej będziesz płynąć, nie unikniesz śmierci.”
W tej przypowieści „nurt rzeki” symbolizuje postępowanie, którego celem jest zaspokajanie pragnień;„beztroskie płynięcie” to przywiązanie do własnego ciała;„fale” to gniew i zmartwienia, „wiry” to hedonizm,„czyhające w pieczarach krokodyle i demony” to- 95 -Skazyzdegenerowane przez żądze i rozpustę życie, natomiast
człowiekiem na skale, który ostrzega, jest sam Budda.
Podobne przesłanie ma inna przypowieść. Człowiek,
który popełnił przestępstwo, uciekł z miejsca zbrodni.
Goniący go strażnicy byli już bardzo blisko, więc w
sytuacji bez wyjścia postanowił ukryć się w starej studni,
spuszczając się na jej dno po wijących się pnączach
bluszczu. Kiedy już prawie był na dnie, zobaczył jadowitewęże czyhającego na niego z rozdziawionymi paszczami.
Nie wiedząc, co ma robić, przywarł do pnączy, zwisając nanich, jednak poczuł, że długo tak nie wytrzyma. Wtedy
pojawiły się dwie myszy, biała i czarna, które zaczęły
przegryzać pnącza.
Człowiek ten zdawał sobie sprawę z tego, żespadnie w dół i stanie się pokarmem dla węży, jeśli myszy
przegryzą pnącze. Podniósł głowę i wtedy zauważył
gniazdo pszczół, z którego skapywały krople miodu.
Zapomniał o niebezpieczeństwie i zaczął rozkoszować się
słodyczą miodu.
Przypowieść opowiada o jednym człowieku, który
działa sam, gdyż każdy sam się rodzi i sam umrze w
samotności. Ścigający tego człowieka strażnicy iczyhające na niego jadowite węże to jego własne ciało
przepełnione pożądliwością, pnącza w starej studni
symbolizują długość życia ludzkiego, a czarna i biała mysz
– upływ czasu. Krople miodu zaś to chwilowe- 96 -Skazyprzyjemności płynące z zaspokajania żądz.
2.
A oto kolejna alegoria. Pewien władca włożył doskrzyni cztery węże i dał ją na przechowanie służącemu,
rozkazując mu karmić gady. Władca oświadczył, że jeśli
służący sprawi, że chociaż jeden wąż się rozgniewa, wtedykaże go stracić. Służącego tak bardzo przeraził rozkaz
władcy, że wyrzucił skrzynię i uciekł.
Władca na wieść o tym, wysłał za nim w pogoń
pięciu strażników. Zbliżyli się do niego na pozór przyjaźnie i próbowali nakłonić go do powrotu. Jednak służący nie
ufał im i znowu uciekł. Tym razem udał się do pewnej
wioski, szukając tam bezpiecznego schronienia.
Wtedy doznał objawienia – głos z nieba ostrzegł go,że w tej wiosce nikt nie mieszka i musi się mieć nabaczności, gdyż w nocy napadnie na nią sześciu zbójców.
Tak więc służący znowu musiał uciekać, jednak napotkał
przeszkodę, jaką była rwąca rzeka. Nie było łatwo się
przez nią przeprawić, ale tak bardzo bał się zostać na tym
brzegu, pełnym niebezpieczeństw, że zrobił tratwę i z
trudem dostał się na drugi brzeg, gdzie wreszcie odzyskał
spokój.
Cztery węże w skrzyni to cztery elementy, z których
składa się ciało człowieka, czyli ziemia, woda, ogień ipowietrze. Ciało, będąc siedliskiem żądz, w tym sensie jest
- 97 -Skazywrogiem umysłu. Właśnie dlatego człowiek chciał uciec
od pożądań cielesnych.
Pięciu strażników, którzy go ścigali, to pięć elementów składających się na poczucie odrębnego ‘ja’, amianowicie forma, uczucia, percepcja, wola i świadomość.
Dom, w którym chciał się ukryć, to sześć zmysłów
człowieka, a sześciu zbójców to obiekty sześciu doznań
zmysłowych. Człowiek ten, widząc niebezpieczeństwa
związane ze sferą zmysłów, znowu uciekł, a rwąca rzeka,którą napotkał, jest metaforą życia całkowicie kontrolowanego przez żądze.
Udało mu się w końcu przepłynąć na drugi,
bezpieczny brzeg rwącej, bezdennej rzeki żądz na tratwie,
która symbolizuje naukę Buddy.
3.
Ludzie powiadają, że są trzy przypadki, kiedy matka
nie może pomóc dziecku, a dziecko – matce: pożar,powódź i włamanie się złodziei do domu. Jednakże matka idziecko, mogą próbować się ratować i wzajemnie się
wspierać, jeśli dotkną ich takie nieszczęścia.
Jednak są trzy przypadki, w których wszelkie próby
ratunku ze strony matki czy dziecka są skazane na niepowodzenie. Nie można bowiem pomóc nikomu, kto jest
przepełniony lękiem przed starością, chorobą i śmiercią.
- 98 -SkazyKiedy matka się starzeje, dziecko nic nie możezrobić, nie może ustrzec jej przed tym, nawet gdyby było
gotowe poświęcić się dla niej. Matka, która widzi swoje
dziecko ciężko chore, płacze i wolałaby sama przyjąć tęchorobę na siebie, aby tylko dziecko nie cierpiało, ale nie
jest to możliwe. Tak samo nie jest możliwe, żeby w chwiliśmierci dziecka z powodu choroby czy wypadku matka
uratowała go, z miłości do niego oddając własne życie.
Również dziecko nie może w podobnej sytuacji uratować
w ten sposób swojej matki. Tak więc nawet najbardziej
kochające się osoby, nie są w stanie uchronić się nawzajem
przed chorobą, starością i śmiercią.
4.
Władca Piekieł, Yama, sędzia ludzi po śmierci,
przesłuchiwał grzesznika, który po śmierci został
przyprowadzony przed jego oblicze. „Czy widziałeś trzech
niebiańskich posłańców, wysłanych do ciebie za życia?”
Człowiek ten odpowiedział: „O Panie, nie widziałem
twoich posłańców.”
Wtedy Yama spytał go, czy widział zgarbionego
starca, który szedł, słaniając się i opierając na lasce. „O,
Panie, często widywałem takich ludzi” – odparł grzesznik.
Wtedy Yama powiedział: „Cierpisz teraz właśnie dlatego,że nie rozpoznałeś mojego posłańca, który miał ci uświadomić, że ty także się starzejesz nieuchronnie i dlatego
powinieneś jak najszybciej zacząć czynić dobro, zanimbędzie już za późno.
Potem Yama zapytał grzesznika, czy widział kiedyś
- 99 -Skazybudzącego litość człowieka wyniszczonego chorobą, który
już sam o własnych siłach nie mógł wstać z posłania.
Grzesznik odpowiedział, że widział wielu takich ludzi. Na
to Yama: „A więc także tego posłańca nie rozpoznałeś, apowinieneś wiedzieć, że ciebie także nie ominą choroby,więc nie wolno ci zaniedbywać swoich obowiązków.
Właśnie dlatego jesteś teraz w piekle.”
Potem Yama zadał ostatnie pytanie: „Czy widziałeś
w swoim otoczeniu umierających lub ludzkie zwłoki?” I
tym razem grzesznik przytaknął, gdyż widział wielu
zmarłych. „To byli moi posłańcy ostrzegający cię, że pociebie też przyjdzie śmierć. A ty nie myślałeś o tym, że pośmierci czeka cię kara za zło, które popełniłeś, i wcale nie
starałeś się czynić dobra. Za popełnione grzechy będziesz
teraz musiał ponieść karę.”5.
Kobieta o imieniu Kisagotami była żoną bogacza.
Urodziła syna i był on jej jedynym dzieckiem. Kiedy
chłopczyk zachorował nagle i zmarł, oszalała z rozpaczy.
Wybiegła na ulicę trzymając na rękach jego zwłoki i pytała
wszystkich, czy ktoś może uratować jej dziecko.
Oczywiście wszyscy okazywali jej współczucie, alenikt nie był w stanie pomóc. Jeden z wyznawców Buddy,
nie mogąc patrzeć na jej cierpienie, powiedział, aby udała
się Dżetawana, gdzie przebywa jego mistrz. Kobieta odrazu tam pobiegła z martwym dzieckiem na ręku.
Budda przyglądał się jej uważnie, gdy mówiła mu,- 100 -Skazypo co przyszła, a potem spokojnie powiedział: „Można
uratować twoje dziecko. Potrzebne są do tego ziarnka
maku. Wystarczy jak przyniesiesz cztery czy pięć ziaren
maku z domu, w którym nikt nie umarł.
Oszalała z rozpaczy kobieta pobiegła po ziarna
maku, jednak nie znalazła takiej rodziny, w której nikt nie
umarł. W końcu wróciła do Buddy z pustymi rękami.
Widząc Buddę, który czekał na nią emanując spokojem,
kobieta po raz pierwszy uświadomiła sobie sens jego słów
i miała wrażenie, jakby przebudziła się ze snu. Pozwoliła
odprawić pogrzeb i pochować dziecko, a potem wróciła do
Buddy i dołączyła do grona jego uczniów.

IV
PRZYCZYNY I SKUTKI BŁĄDZENIA
1.
Uczucia ludzi są powierzchowne. Nie okazują
bliźnim miłości i współczucia, często kłócą się zażarcie odrobiazgi. Cierpią, ale też sami wyrządzają zło i tak
dobiegają swoich dni nieustannie zajęci pracą idoczesnymi sprawami. Niezależnie od tego, czy są bogaci,
czy biedni, wszyscy martwią się o pieniądze. Biedak
martwi się z powodu nędzy, dla bogacza przyczyną
zmartwień jest jego majątek, gdyż umysły obu owładnięte
są chciwością i nie znają spokoju.
Jeśli bogacz ma pole czy dom, będzie to źródłem
- 101 -Skazyjego trosk. Jeśli jego majątek strawi ogień, okradną go
złodzieje lub zdarzy się inne nieszczęście, cierpi wtedy takbardzo, że się załamuje psychicznie, co może być nawet
przyczyną jego przedwczesnego zgonu. A śmierci musi
stawić czoło sam, nikt mu w tym nie pomoże.
Z kolei biedakowi ciągle czegoś brakuje, co jest
potrzebne do życia, pożąda dóbr doczesnych, takich jakziemia uprawna czy domostwo, a w końcu pożądliwość
spala go, wyniszczając jego ciało i umysł. Doprowadza toczęsto do tego, że umiera, nie dożywając późnej starości.
Cały świat zdaje się być jego wrogiem, a życie staje się dlaniego samotną i mozolną wędrówką ku śmierci.

2.
Można wymienić pięć przejawów zła w świecie.
Pierwsze to nieustanna walka, jaką toczą nie tylko ludzie,
ale nawet najmniejsze owady – zawsze silny zwycięża
słabego, słaby stara się oszukać silniejszego, walcząc naśmierć i życie, wzajemnie ranią się bezlitośnie.
Drugim przejawem zła jest to, że w relacjachmiędzy dziećmi i rodzicami, starszym i młodszym
rodzeństwem, mężem i żoną oraz między krewnymi nie są
przestrzegane powinności obu stron i brak jest szczerości.
Każdy dba jedynie o swoje sprawy ulegając pożądliwości,oszukuje innych, co innego myśli, a co innego mówi.
- 102 -SkazyTrzecim przejawem zła jest to, że myśli ludzi są
nikczemne. Uwielbiają tworzyć frakcje i zwalczać się
nawzajem, nie wiedzą, co to sprawiedliwość. Mężczyźni ikobiety ukrywają swoje mroczne i perwersyjne żądze, nie
kierują się w życiu zasadami etycznymi.
Czwartym przejawem zła jest to, że ludzie nie starają się czynić dobra, ale czynią zło, namawiając się dotego nawzajem. Pochłania ich czcza gadanina, kłamią,wzajemnie się oczerniają, nie dotrzymują obietnic,
okrutnie ranią innych. Nie myślą o tym, że powinni się
nawzajem szanować, każdy z nich uważa, że tylko on jestkimś wyjątkowym i godnym szacunku. Nawet wtedy, gdy
pogardzają innymi ludźmi i krzywdzą ich, nie mają z tego
powodu żadnych wyrzutów sumienia.
Piątym przejawem zła jest to, że ludzie są leniwi inie wypełniają swoich obowiązków. Nie mają ochoty
czynić dobra, nie okazują wdzięczności tym, którzy im
pomagali i ich wspierali. Robią wszystko, by zaspokoić
swoje żądze, często kosztem innych ludzi i w końcu
dopuszczają się haniebnych czynów.
3.
Ludzie powinni wzajemnie się szanować, wspierać iokazywać sobie miłość, a mimo tego najmniejszy konflikt
interesów sprawia, że walczą ze sobą bezwzględnie. Nie
wiedzą o tym, że początkowa drobna niechęć z czasem- 103 -Skazystaje się coraz większa i większa, aż zmienia się w
nienawiść.
Drobne konflikty nie zawsze doprowadzają dowyrządzania sobie nawzajem krzywdy, nie muszą też być
przyczyną wzajemnego wyniszczania. Jeśli jednak człowiek cały czas zatruwa się trucizną gniewu, w jego umyśle
zakorzenia się agresja. Ma to nie tylko negatywny skutek
na jego obecne życie, ale także na przyszłe wcielenia.
Każdy na tym świecie żądzy sam się rodzi i sam
umiera. Kary, która kiedyś spotka człowieka za złe czyny,
nikt inny nie może wziąć na siebie. Każdy sam musi
odpokutować za swoje winy.
Dobry uczynek zostanie nagrodzony, zło zostanie
ukarane – takie jest niezmienne prawo tego świata. Odpłata za dobro i za zło nie jest bowiem taka sama. Każdy
musi być odpowiedzialny za wszystko, co robi, gdyż sambędzie musiał ponieść konsekwencje swoich czynów.
4.
Upływają lata i miesiące życia, a człowiek niemoże otrząsnąć się ze smutku, cały czas czymś się martwi,
ubezwłasnowolniony przywiązaniem do doczesności. W
dodatku cały czas ulega żądzom i złym skłonnościom, obyle drobiazg kłóci się z innymi i rywalizuje. Nie potrafiwejść na dobrą drogę i nią kroczyć, dlatego nie dożywa
sędziwego wieku. Umiera przedwcześnie, a w kolejnych- 104 -Skazywcieleniach nadal cierpi.
W ten sposób wszystko, co czyni człowiek, sprowadza na niego nieszczęścia, gdyż nie jest zgodne ani z
prawem natury, ani z prawem ludzkim. Właśnie dlategoludzie cierpią nieustannie męki w tym świecie i w
kolejnych wcieleniach.
W rzeczywistości wszystko na tym świecie tak
szybko przemija, nie ma nic stałego na czym można bypolegać. Znikąd nie ma ratunku. Jakże godne ubolewania
jest to, że ludzie tego nie zauważają i są całkowicie
pochłonięci pogonią za chwilowymi przyjemnościami.
5.
Taka właśnie jest prawda o życiu ludzi, którzycierpią cały czas, a mimo to czynią zło, nie mając wcale
ochoty spełniać dobrych uczynków. Nie mogą więcuniknąć kary za swoje grzechy, gdyż sprawiedliwa odpłataza czyny jest niezmiennym prawem tego świata.
Ludzie robią wszystko, by zaspokoić swoje
potrzeby, a nie myślą o tym, jak pomóc innym. Są
całkowicie kontrolowani przez żądze, które są źródłem
wszelkiego zła. Męczą się, starając się zaspokoić swoje
pragnienia i cierpią z powodu skutków swoich czynów.
Czas chwały i prosperity nie trwa wiecznie, musi się
kiedyś skończyć. Nie ma też żadnej przyjemności na tym- 105 -Skazyświecie, która nie minie.
6.
Właśnie dlatego, człowiek powinien odrzucić
wszystko, co doczesne, i rozpocząć praktykę religijną
prowadzącą do Oświecenia. Pragnąc tylko życia wiecznego, powinien praktykować wtedy, gdy ma jeszcze siłę icieszy się dobrym zdrowiem. Poza Oświeceniem nie mabowiem prawdziwego szczęścia i poczucia bezpieczeństwa.
Ludzie nie wierzą w prawo odpłaty karmicznej, w to,że dobry czyn przynosi dobry skutek dla jego sprawcy, azły czyn sprowadza na niego karę. Nie wierzą także w to,że dawanie jałmużny potrzebującym i dzielenie się z
innymi swoim majątkiem, sprawia, że ofiarodawca
zyskuje szczęście i pomyślność. Ludzie są bowiem
całkowitymi ignorantami w sprawach dobra i zła.
Ci, którzy są pogrążeni w niewiedzy, nie znają
prawdziwej drogi do Oświecenia, nie wiedzą, co jest
naprawdę dobre, a ich serca są mroczne. Nie chcą zrozumieć, że wszystko przemija, a więc po okresie prosperity
nadejdzie kryzys, a po paśmie sukcesów, następują klęski.
Widzą tylko to, co mają przed oczyma, i rozpaczają, gdy
pojawiają się trudności.
Nie ma niczego, co jest wieczne, a więc wszystko
podlega nieustannym zmianom. Ludzie cierpią i rozpa- 106 -Skazyczają z tego powodu, ale nie skłania ich to słuchania nauki
Buddy. A nawet jeśli słuchają, nie starają się pojąć jej istoty.
Zatracają się w chwilowych przyjemnościach, nigdy nie sąw stanie zaspokoić swoich cielesnych żądz czy też
pragnienia pomnażania majątku.
7.
Człowiek od najdawniejszych czasów błąka się potym świecie ułudy, pogrążony w smutku i rozpaczy, ażtrudno opisać jego niezliczone cierpienia. Także dzisiaj
ludzie błądzą, tak samo jak dawniej. Jednak jakże radosne
jest to, że są tacy, którzy poznali naukę Buddy i uwierzyli
w nią. Muszą tylko postępować zgodnie z pouczeniami
Buddy, głęboko przemyśleć objawione im prawdy, unikać
zła i czynić dobro, nigdy nie ustając w wysiłkach.
To wielkie szczęście, że ludzie mogli poznać naukę
Buddy, dlatego powinni z całego serca pragnąć odrodzićsię w Czystej Ziemi, zawierzywszy jego ślubowaniu.
Ten, kto poznał naukę Buddy, nie może ulegać presji
otoczenia i stać się znów niewolnikiem żądz i zła. Należy
także pamiętać, że nauka o drodze do Oświecenia nie jest
przeznaczona tylko dla jednego człowieka. Trzeba
wprowadzać w życie naukę Buddy, aby móc ją przekazać
innym ludziom.

- 107 -

ROZDZIAŁ PIĄTYWYBAWIENIE OFEROWANEPRZEZ BUDDĘ
IŚLUBOWANIA BUDDY AMIDY
1.
Ludziom bardzo trudno pozbyć się żądz, od najdawniejszych czasów każdy z nich dźwiga brzemię złych
czynów z poprzednich wcieleń, a w kolejnych gromadzi
ich jeszcze więcej. Mimo że wszyscy mają Naturę Buddy,
nie potrafią jej przejawić.
Budda Amida, który przeniknął naturę człowieka,
dawno temu odrodził się jako przepełniony wielkim
miłosierdziem bodhisattwa i współczując tym, którzy żyjąw ciągłym lęku, złożył następujące ślubowania, aby móc
ich wyzwolić. Obiecał przy tym, że wypełni następujące
ślubowania, przezwyciężając wszystkie przeszkody, także
cierpienia ciała, które są jak wolno działająca trucizna:(a) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że ludzie, którzy
odrodzą się w mojej krainie, również dostąpią Oświecenia
i staną się Buddami.
- 108 -

Wybawienie oferowane przez Buddę(b) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że moje promienie dotrą wszędzie i oświetlą nawet najbardziej odległezakątki wszechświata.
(c) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że moje życie niebędzie ograniczone żadną, nawet najwyższą liczbą lat,gdyż będzie wieczne.
(d) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że Buddowie
dziesięciu stron świata będą wychwalać moje czyny i
sławić moje imię.
(e) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że wszyscy
ludzie odrodzą się w mojej krainie, jeśli tylko wzbudzą w
sobie pragnienie Oświecenia, będą praktykować, aby
przejawiać wszystkie cnoty, aż wreszcie w szczerości serca
i przepełnieni wiarą zawołają dziesięć razy moje imię,pragnąc odrodzić się w raju.
(f) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że pojawię się
wraz z wspaniałym orszakiem bodhisattwów przedkażdym umierającym człowiekiem, który wzbudził wsobie pragnienie Oświecenia, praktykował, aby przejawiać
wszystkie cnoty, oraz w szczerości serca i przepełniony- 109 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

wiarą pragnął odrodzić się w mojej rajskiej krainie.
(g) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że odrodzi się w
mojej krainie każdy człowiek, który usłyszał o mnie, w
swoim sercu zasiał ziarno cnoty, całkowicie oddał się
praktyce religijnej, rozmyślał o moim raju i pragnął się w
nim odrodzić.
(h) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że ludzie, którzy
odrodzą się w mojej krainie, w kolejnym życiu dostąpią
Oświecenia i staną się Buddami. Z tym, że to ślubowanie
nie dotyczy tych, którzy sami złożą własne ślubowania,
czyniąc z nich zbroję chroniącą ich wtedy, kiedy będączynić wszystko, co tylko możliwe, aby zaprowadzić
pokój i zapewnić pomyślność innym ludziom oraz w
swoim niewyczerpanym miłosierdziu będą prowadzić ich,aby mogli dostąpić Oświecenia.
(i) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że każdy, kogooświetli moje światło, odczuje ukojenie cielesne i duchowe,dzięki temu stając się wzorem postępowania dla innych.
(j) Ślubuję, że nawet jeśli stanę się Buddą, niedostąpię oświecenia, dopóki nie sprawię, że każdy, kto
usłyszy moje imię, będzie przepełniony wiarą, której niebędą w stanie zachwiać cierpienie i pożądliwość tegoświata, oraz mądrością przenikającą wszystko.
- 110 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

Składam właśnie takie ślubowania. Ślubuję, że niedostąpię Oświecenia, dopóki nie wypełnię tych przyrzeczeń.
Stanę się władcą nieskończonej światłości, która
dotrze wszędzie i wyzwoli wszystkich z cierpienia,
otworzę dla nich skarbiec nauki Buddy i będą rozdawać
wszystkim klejnoty jego cnót.
2.
Jeszcze będąc bodhisattwą, Amida złożył powyższe
ślubowania i przez niezmiernie długi okres czasu gromadził zasługi, dzięki czemu stworzył rajską krainę. Później,
co dla nas jest odległą przeszłością, dostąpił Oświecenia istał się Buddą. Od tej pory przebywa w swojej rajskiej
krainie i tam naucza.
Kraina Buddy Amidy jest nieskalana i zawsze
panuje w niej pokój. Nie ma tam cierpienia, wszyscy,
którzy się tam odrodzą, mogą radować się Oświeceniem.
Wszystko, czego zapragną, a więc wyszukane potrawy,
barwne stroje czy piękne przedmioty, będzie im dane.
Kiedy ożywczy wiatr w tej krainie wieje i porusza liście z
klejnotów na cudownych drzewach, wszyscy słyszą głos,
który przekazuje naukę Buddy, a to sprawia, że umysły
istot tam przebywających oczyszczane są z kurzu skalania.
W krainie Buddy rosną niezliczone kwiaty lotosu oróżnych kolorach. Każdy z tych kwiatów ma wiele płatków,- 111 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

a z każdego płatka wydobywają się promienie o barwie
tego kwiatu. Każdy promień niesie z sobą niezgłębioną
mądrość Buddy, a ci, do których dociera, doświadczają
spokoju Oświecenia.
3.
Buddowie Dziesięciu Stron Świata wysławiają cnoty
Buddy Amidy, który nazywany jest Buddą Nieskończonego Światła i Wiecznego Życia.
Każdy, kto usłyszawszy imię Buddy Amidy, pomyśli z radością o jego ślubowaniach i w nie uwierzy, będzie
mógł odrodzić się w jego rajskiej krainie.
Wszyscy, którzy odrodzą się w krainie Buddy
Amidy, będą żyć wiecznie. Od razu złożą ślubowanie, żesami też będą prowadzić innych do wyzwolenia, jakim jestOświecenie, i będą niestrudzenie działać w tym celu.
Dzięki złożeniu tego ślubowania, każdy z nichuwolni się od przywiązania do doczesności i uświadomi
sobie nietrwałość wszystkiego. Będą czynić wszystko nie
tylko dla własnego dobra, ale także dla dobra innych.
Okażą innym ludziom miłosierdzie, a żyjąc wśród nich, nie
ulegną pokusom i nie staną się znowu niewolnikami spraw
doczesnych.
Ci, którzy odrodzą się w tej rajskiej krainie, będądobrze znali cierpienia naszego świata, jednak doświadczą
- 112 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

także mocy niewyczerpanego miłosierdzia Buddy. Ich
umysły będą absolutnie wolne, nie tylko dlatego, że niebędą się do niczego przywiązywać ani niczego wyróżniać,
ale także dlatego, że przekroczą dualizm wykluczających
się przeciwieństw i nie będą odróżniać siebie od innych
osób. W stanie niedualizmu ani nie będę nigdzie iść, ani
nie będą powracać, nie będą ani się poruszać, ani stać w
miejscu. Chociaż będą absolutnie wolni, sami zadecydują
o tym, że chcą przebywać z tymi, którzy są obdarzeni łaską
Buddy.
Każdy, kto poczuje radość i będzie podniesiony na
duchu słysząc o Buddzie Amidzie, jeśli chociaż raz
wezwie z wiarą jego imię, obdarzony zostanie wielką łaską.
Należy zawsze pamiętać, że każdy powinien z radością
uwierzyć w naukę Buddy i zawsze postępować zgodnie znią, nawet jeśli otaczają go płomienie niszczące ten świat.
Ludzie, którzy żarliwie pragną dostąpić Oświecenia,
powinni koniecznie zdać się na moc Buddy Amidy.
Zwykły człowiek nie jest bowiem w stanie sam o własnych
siłach wyzwolić się.
4.
Budda Amida nie jest istotą Oświeconą, niedostępną dla wyznawców. Przebywa w odległej rajskiej
krainie na zachodzie, ale jednocześnie jest zawsze obecny
w umysłach tych osób, które z wiarą wzywają jego imię.
- 113 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

Powiadają, że kiedy człowiek wizualizuje postać
Buddy Amidy, dostrzega wtedy blask dziesięciu milionów
odcieni złota oraz osiemdziesiąt cztery tysiące jego form i
atrybutów. Każda poszczególna forma czy atrybut emituje
osiemdziesiąt cztery tysiące promieni, a każdy z tych
promieni oświetla swoim opiekuńczym blaskiem osobę,która wymawia imię Buddy Amidy, nigdy nie pozostawiając jej ciemnościach.
Poprzez kontemplację postaci Buddy Amidy, można
także poznać jego umysł. Umysł Buddy Amidy jest
całkowicie przepełniony miłosierdziem i prowadzi do
wyzwolenia nie tylko osoby wierzące w niego, ale także
tych, którzy nie wiedzą o jego wielkim miłosierdziu lub teżo nim zapomnieli.
Budda Amida sprawia, że ci, którzy w niego wierzą,stają się z nim jednością. Budda Amida przenika cały
wszechświat, dlatego przenika także umysły ludzi.
Właśnie dlatego, kiedy człowiek myśli o Buddzie Amidzie,
jego umysł staje się Buddą z jego doskonałą postacią iwszystkimi atrybutami. Innymi słowy, umysł człowieka
staje się Umysłem Buddy.
Ci, których przepełnia szczera wiara i nie popadają
w herezję, powinni wizualizować swój umysł jako Umysł
Buddy.
- 114 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

5.
Ciało Buddy Amidy ma różne wspaniałe cechy, aprzejawia się ono ludziom zgodnie z ich możliwością
pojmowania. Ciało Buddy Amidy przenika cały wszechświat i jest nieskończone – nie jest dostępne poznaniu
rozumowemu. Dlatego można kontemplować Buddę
Amidę we wszechświecie, a więc także w człowieku iprzyrodzie.
Ludzie, którzy z wiarą recytują imię Buddy Amidy,
wzywając go, będą mogli ujrzeć jego cudowną postać,
przybędzie bowiem do nich w towarzystwie dwóch istot
oświeconych: Awalokiteśwary, bodhisattwy miłosierdzia i
Mahasthamaprapty, bodhisattwy mądrości. Ciało przejawione Buddy Amidy przenika wszystkie światy, jednakbędą mogli je ujrzeć tylko, ci którzy w niego wierzą.
Ci, którzy będą w stanie ujrzeć tymczasowe
przejawienia Buddy Amidy, będą radować się pomyślnością w tym życiu. Natomiast ci, którzy zobaczą jego
prawdziwą postać, zdobędą bezcenne cnoty i niewyobrażalne szczęście.

6.
Budda prowadzi do wyzwolenia wszystkich ludzi,gdyż jego umysł to wielkie miłosierdzie i najwyższa
mądrość same w sobie.

- 115 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

Wiecznie będą pokutować w kolejnych wcieleniachza swoje czyny, wszyscy, którzy ulegli pożądliwości,łatwo wpadali w gniew i pogrążeni byli w niewiedzy, a dotego popełnili dziesięć grzechów, takich jak kłamstwo,
czcza gadanina, mówienie oszczerstw, nie dotrzymywanie
słowa, zabijanie, kradzież czy cudzołóstwo.
W chwili śmierci człowieka, który czynił zło,
przyjdzie do niego dobry przyjaciel i powie serdecznie:„Umierasz i stoisz w obliczu kary za swoje grzechy, więcnie jesteś pewnie w stanie myśleć teraz o Buddzie Amidzie
i kontemplować jego przymioty. Wystarczy jednak, jeśli zwiarą wypowiesz jego imię.”Jeśli zły człowiek z całego serca wezwie Buddę
Amidę, to w trakcie, gdy będzie mówił, zostaną odkupionejego winy, za które musiałby odpokutować cierpiąc w
niezliczonych światach ułudy.
Dzięki inwokacji do Buddy Amidy mogą zostać
odkupione winy, za które człowiek, cierpiąc w światach
ułudy, nie byłby w stanie odpokutować nawet przez
wieczność. Ileż więcej może zyskać, jeśli będzie nie tylko
wzywał Buddę Amidę, ale także skoncentruje się na
kontemplacji jego atrybutów.

- 116 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

Ludzie, którzy recytują inwokację do Buddy Amidy,są jak nieskalane białe kwiaty lotosu. Ich towarzyszami są
zawsze boshisattwa miłosierdzia i bodhisattwa mądrości,dlatego nie zboczą z drogi praktyki religijnej i odrodzą się
w Czystej Ziemi, czyli rajskiej krainie Buddy Amidy.
Wszyscy ludzie powinni przyjąć te nauki i powtarzać z wiarą „Namu Amida Butsu” (Chwała Buddzie
Nieskończonego Światła i Wiecznego Życia).

II
CZYSTA ZIEMIA BUDDY AMIDY
1.
Budda Amida także teraz w swojej krainie głosi
Dharmę, czyli najwyższą naukę. Mieszkańcy jego rajskiej
krainy nie znają cierpienia, spędzając beztrosko i radośnie
każdy dzień.
W krainie tej znajduje się staw siedmiu skarbów
wypełniony krystaliczną wodą, jego dno jest pokryte złotym piaskiem i wyrastają z niego różnobarwne kwiaty
lotosu ogromne jak koła wozu. Niebieskie kwiaty lotosu
rozsiewają błękitny blask, żółte kwiaty lotosu – złocisty,
czerwone – szkarłatny, a białe – śnieżnobiały. Wszystkie
wydzielają cudowny zapach, który dociera do najdalszych
zakątków tej krainy.
- 117 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

W pobliżu stawu w różnych miejscach stoją
pawilony, do których prowadzą marmurowe schody.
Pawilony wykonano z czterech bezcennych kruszców:
złota, srebra, lapis lazuli i kryształu. Na brzegu stawu
znajdują się pomosty z pięknymi balustradami, nad którymi wiszą baldachimy ozdobione klejnotami. Między
pomostami rosną przepiękne kwiaty i wszędzie unosi się
ich słodki zapach.
W powietrzu wibruje niebiańska muzyka, a ziemia
jest spowita złotym blaskiem. Sześć razy dziennie z nieba
spadają kwiaty, a mieszkańcy Czystej Ziemi Buddy Amidy
zbierają je do koszy, a potem udają się do niezliczonych
rajskich krain innych Buddów, aby złożyć im je w ofierze.
2.
W rajskiej krainie Buddy Amidy słychać przepiękny
śpiew różnych gatunków rajskich ptaków, a także łabędzi,pawi czy papug. Ich świergot przekazuje naukę Buddy,
wysławiając cnoty i dobre czyny.
Mieszkańcy tej krainy słuchają śpiewu ptaków i
muzyki niebiańskiej, myśląc o Buddzie i jego nauce, co
sprawia, że wszyscy żyją w harmonii. Każdy, kto słucha
śpiewu i muzyki, ma wrażenie, jakby słuchał głosu Buddy,
i umacnia się w swojej wierze. Odczuwa także na noworadość ze słuchania nauki Buddy i zacieśnia więzi
przyjaźni z mieszkańcami krain innych Buddów.
- 118 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

Kiedy wieje ożywczy wiatr przez szpalery drzew iporusza siecią świetlistych dzwoneczków, wydają one
delikatny dźwięk, a potem rozbrzmiewają jednocześnie
niezliczone tony muzyki.
Ci, którzy słuchają tej cudownej muzyki, od razumyślą o Buddzie i jego nauce oraz pragną harmonii i
przyjaźni z innymi ludźmi. W taki właśnie cudowny
sposób wyrażane są cnoty Buddy w tej rajskiej krainie.

3.
Dlaczego Budda tej krainy został nazwany Buddą
Nieskończonego Światła i Wiecznego Życia? Światło,
które rozsiewa Budda Amida jest niezmierzone i oświetla
wszystkie strony wszechświata bez najmniejszych
zakłóceń. A życie Buddy Amidy będzie trwać zawsze.
Właśnie dlatego otrzymał takie imię.
Ludzie, którzy odrodzą się w Czystej Ziemi Buddy
Amidy, nie będą się już musieli odradzać w świecie ułudy,a będą ich niezliczone zastępy. Tak samo nie będzie można
zliczyć tych, którzy przebudzili się do nowego życia dzięki
światłości Buddy Amidy.
Jeśli człowiek przez jeden dzień lub siedem dnibędzie kontemplował imię Buddy Amidy, całkowicie- 119 -

Wybawienie oferowane przez Buddę

koncentrując na tym swój umysł, w nagrodę w chwili jegośmierci przybędzie po niego Budda Amida razem zzastępem bodhisattwów. Jeśli człowiek ten zachowa wtedy
spokojny i czysty umysł, z pewnością odrodzi się w
Czystej Ziemi.
Ten, kto usłyszy imię Buddy Amidy i zawierzy mu,będzie chroniony mocą Buddów i dostąpi doskonałegoOświecenia, z którym nic nie może się równać.

- 120 -

DROGA PRAKTYKI

ROZDZIAŁ PIERWSZYDROGA OCZYSZCZANIAIOCZYSZCZANIE UMYSŁU
1.
Skazy w umysłach ludzi sprawiają, że cierpią wświecie ułudy. Istnieją trzy sposoby, aby pozbyć się tychskaz.
Pierwszy sposób polega na prawidłowym postrzeganiu rzeczywistości, a więc na zwracaniu uwagi na
przyczynę i skutek, aby móc uświadomić sobie, co jest
przyczyną cierpienia. Skoro przyczyną cierpienia są żądze,powinno to prowadzić do słusznego wniosku, że należy
usunąć żądze, a wtedy nie będzie cierpienia. Człowiek nie
widzi rzeczywistości, takiej, jaka ona jest, dlatego
postrzega siebie jako odrębne ‘ja’ i zachowuje się egoistycznie. Ignoruje prawo przyczynowości, nie potrafi
pozbyć się skaz i cierpi pogrążony w niewiedzy.
Drugi sposób to kontrolowanie własnego umysłu,
aby stłumić pożądliwość i w ten sposób opanować żądze.
Jeśli człowiek zachowa czystość umysłu, wtedy odetnie
korzeń skaz i uwolni się od pożądliwości powstającej na
skutek doznań cielesnych za pośrednictwem zmysłu
wzroku, słuchu, powonienia, smaku, dotyku oraz przez- 122 -

Droga oczyszczania

dyskursywne myślenie, będące reakcją na bodźce zzewnątrz.
Trzeci sposób to odpowiednie podejście do rzeczy
materialnych. Nie należy myśleć o jedzeniu czy ubraniu w
kategoriach przyjemności. Ubranie zakrywa wstydliweczęści ciała i powinno być dostosowane do warunków
pogodowych – przewiewne w lecie i chroniące przed
chłodem w zimie. Pożywienie jest potrzebne człowiekowi
tylko dlatego, że ma dostarczyć substancji odżywczych,
aby mógł zachować zdrowie i bez przeszkód poświęcić się
praktyce buddyjskiej. Jeśli tak będziemy podchodzić dorzeczy materialnych, nie będą one wzbudzać żądz.
Czwartym sposobem jest ćwiczenie się w wytrwałości. Człowiek powinien być odporny na zimno i upał,
spokojnie znosić głód i pragnienie, nie przejmować się
niezależnie od tego, czy ludzie go chwalą, czy ganią. Jeśli
będzie wszystko cierpliwie znosić, wtedy powstrzyma
także wewnętrzny ogień własnych żądz i nie pozwoli, by
go spalił.
Ostatnim, piątym sposobem, to unikanie pokus iniebezpieczeństwa. Mądry człowiek nie zbliża się dowierzgającego konia ani do wściekłego psa. Nie należy
chodzić tam, gdzie czai się zło, nie należy też zadawać sięze złymi ludźmi. Jeśli zachowa się ostrożność, wtedy ogień
żądz sam wygaśnie.
- 123 -

Droga oczyszczania

2.

Istnieje pięć rodzajów pożądania.

Pierwsze pożądanie wzbudzane jest przez piękne
formy postrzegane przez oczy, drugie – przez upojnedźwięki, które słyszą uszy, trzecie – przez przyjemne
zapachy, odbierane przez zmysł powonienia, czwarte –przez wspaniały smak, który czuje język, piąte – przez
to, co przyjemne w dotyku, a odczuwane przez ciało. Tepięć rodzajów pożądań, wzbudzanych przez różne części
ciała, jest przyczyną pogoni za hedonizmem.
Większość ludzi ulega cielesnym pożądaniom iznajduje w nich upodobanie, nie zauważając, że skutki ich
zaspokajania są tragiczne. Wpadają w sidła zła tak samo
jak nieostrożna sarna wpada w pułapkę zastawiona przezmyśliwych. Należy pamiętać o tym, że pożądania cielesne
są taką właśnie pułapką, a ten, kto w nią wpadnie, stanie
się niewolnikiem żądz i będzie cierpiał. Należy uważnie
przyglądać się nieszczęściom i cierpieniom innych ludzi,
spowodowanym przez cielesne żądze, i poznać sposoby
unikania sideł pokus.
3.
Istnieje wiele sposobów unikania pożądania
cielesnego. Wyobraźmy sobie, że ktoś schwytał i związał
razem sześć stworzeń, z których każde ma inne środowisko życia, a mianowicie węża, krokodyla, ptaka, psa,
lisa i małpę. Człowiek ten zostawił związane razem- 124 -

Droga oczyszczania

zwierzęta w lesie. Każde z nich chciało wrócić tam, skądzostało zabrane, gdyż miejsca to najbardziej odpowiadało
jego naturze. Ptak chciał ulecieć w niebo, wąż pragnął
ukryć się wśród traw na wzgórzu, krokodyl wysilał się,żeby dojść do rzeki, pies starał się wrócić do wioski, lis
wyrywał się na pola, a małpa usiłowała wskoczyć na
drzewo w lesie. Chociaż każde zwierzę dążyło w innym
kierunku, to, które było najsilniejsze, zaciągnęło resztę tam,gdzie wcale nie chciały iść.
Tak jak w powyższej przypowieści, ludzie ulegają
pokusom doznań wzroku, słuchu, powonienia, smaku i
dotyku, a także ich myśli sprawiają, że skłaniają się ku
czemuś, jednakże ostatecznie ulegają temu, co stanowi dlanich najsilniejszą pokusę i w tym kierunku będą dążyć.
Gdyby jednak te sześć zwierząt zostało związanych
osobno i oddzielnie przywiązanych do pala, wtedypoczątkowo próbowałyby zerwać więzy, aby powrócić domiejsca, gdzie je schwytano. Szarpałyby się jednak napróżno i wreszcie, wyczerpane, zaprzestałyby walki,
potulnie kładąc się na ziemi.
Podobnie człowiek nie ulegnie pięciu pożądaniom,jeśli będzie ćwiczyć swój umysł i nauczy się go kontrolować. Gdyby tylko człowiek potrafił zapanować nad
własnym umysłem, żyłby w pokoju i szczęściu w tym
życiu i w przyszłych wcieleniach.
4.

Człowiek robi wszystko, by zyskać sławę i- 125 -

Droga oczyszczaniapoważanie, przez co jest spalany przez ognie swoich żądz.
Można jego stan porównać do kadzidełka, które pali się
błyskawicznie, zmieniając się w popiół. Ci, którzy szukają
poklasku i chcą pławić się w zaszczytach, nawet niemyśląc o drodze prowadzącej do Oświecenia, swoje ciało
wystawią na niebezpieczeństwa, a ich umysły, nękane
żalem i niezaspokojonymi ambicjami, nie zaznają spokoju.
Człowieka, który ustawicznie goni za sławą imajątkiem, można porównać do dziecka, które zlizuje
słodki miód z ostrego noża. Może rozkoszować się
słodyczą, ale naraża się na zranienie ostrzem. Można goteż porównać do osoby, która niesie pochodnię idąc po
wiatr. Oczywiste jest to, że poparzy się, gdyż jej ubranie
zajmie się ogniem. Człowiek nie może zawierzyć
swojemu umysłowi, jeśli jest on zatruty trzema truciznami:pożądliwością, gniewem i głupotą. Nie wolno mu
pozwolić, aby jego umysł wymknął mu się spod kontroli.
Musi cały czas panować nad swoim umysłem i nie ulegaćżądzom.
5.
Każdy, kto pragnie dostąpić Oświecenia, musiwygasić ogień pożądania. Człowiek niosący suche siano,będzie unikał iskier, tak samo ten, kto rozpoczyna praktykę
buddyjską, musi unikać pokus.
Jakże głupi jest ten, kto wydłubuje sobie oczy, gdyżobawia się, że piękny widok zawładnie jego umysłem.
Prawdziwy umysł jest władcą, jeśli odetnie się od
nieprzyzwoitych myśli, wtedy doznania wzrokowe będą- 126 -

Droga oczyszczania

mu posłuszne i nie będą wzbudzać pożądliwości.
Jakże trudno jest kroczyć drogą do Oświecenia.
Jeszcze bardziej trudne i uciążliwe jest życie osoby, która
nie wzbudziła w sobie pragnienia Oświecenia. Czeka jątylko nieskończone cierpienie związane z narodzinami,
starzeniem się, chorobą i śmiercią.
Człowiek, który kroczy drogą ku Oświeceniu, musi
być ostrożny, jak wół, który dźwiga ciężkie pakunki,
przedzierając się przez bagnisty teren. Mimo zmęczenia,
nawet na chwilę nie przystaje ani się nie rozgląda, dopiero
wtedy, gdy wydostanie się na pewny grunt, zatrzymuje sięna odpoczynek. Bagno pożądliwości jest o wiele groźniejsze, dlatego należy poruszać się wyznaczoną, ścieżką
prawdy, a wtedy można się z niego wyjść i uniknąć cierpienia.
6.
Człowiek, który pragnie dostąpić oświecenia, musiwyzbyć się pychy i przyjąć w pokorze światłość nauki
Buddy. Najwspanialsze ozdoby ze złota, srebra, czy szlachetnych kamieni, nie mogą równać się z klejnotami cnót.
Jeśli ktoś chce się cieszyć dobrym zdrowiem, nieść
pokój innym ludziom i zapewnić pomyślność swojej
rodzinie, musi najpierw kontrolować swój umysł. Jeśli
będzie panował nad swoim umysłem i pragnął z radością
dążyć do Oświecenia, wtedy, sam nie wiedząc kiedy,
odkryje w sobie mądrość i wszelkie inne cnoty.
- 127 -

Droga oczyszczania

Szlachetne kamienie wydobywane są z ziemi, acnoty są skutkiem dobra, które człowiek czyni. Mądrość
zaś pojawi się w czystym i spokojnym umyśle. Aby przejść
przez labirynt życia, trzeba oświetlić drogę światłemmądrości, a ciało chronić od pokus, wkładając zbroję z
cnót.
Budda naucza, że należy pozbyć się trzech trucizn:pożądliwości, gniewu i głupoty. Ci, którzy słuchają tej
niezrównanej nauki i postępują zgodnie z nią, będą wieść
szczęśliwe i dobre życie.
7.
Człowiek zawsze dąży do tego, na czym
koncentrują się jego myśli. Jeśli myśli pożądliwie, jegoumysł jest pełen żądz. Jeśli myśli gniewnie, jego umysłstaje się coraz bardziej agresywny. Jeśli jego myśli sągłupie, jego umysł będzie pogrążony w ignorancji.
Człowiek, który hoduje bydło, kiedy nadchodzi czasżniw jesienią, zgania krowy, które dotąd pasły się nałąkach, w jedno miejsce, a potem prowadzi je do obory.
Czyni tak, ponieważ nie chce, żeby wchodziły na cudzepola i wyrządzały szkody, gdyż w takim przypadku
musiałby zapłacić odszkodowanie. Obawia się także, żerozwścieczony sąsiad mógłby zabić krowę, gdyby zobaczył, że niszczy ona jego pole. Także ludzie, zdając sobie
sprawę z tego, jakie nieszczęścia spotykają innych na
skutek złych czynów, muszą zapieczętować swoje umysły
przed pokusami i porzucać natychmiast wszelkie niegodziwe myśli. Nie powinni ulegać pożądliwości, agresji- 128 -

Droga oczyszczania

oraz głupocie, muszą kontrolować swoje myśli, aby mogli
wykształcić umysł, który znajduje upodobanie w
skromności, spokoju i mądrości.
Kiedy nadchodzi wiosna i kwiaty na łąkach zaczynają puszczać pąki, gospodarz wypuszcza swoje krowy z
obory na pastwiska. Nawet wtedy jednak pilnuje, żebyjego stado nie zeszło na manowce, nie leni się i często
sprawdza, czy krowy są tam, gdzie je zostawił. Także
człowiek powinien cały czas kontrolować stan swojego
umysłu. Pamiętając o tym, co dobre, musi strzec, by jegomyśli nie zboczyły na manowce żądz.
8.
Pewnego dnia Budda Siakjamuni przybył ze swoimi
uczniami do miasta Kausambi. Jeden z mieszkańców żywił
do Buddy urazę i przekupił kilku ludzi pozbawionych
skrupułów, aby opowiadali nieprawdziwe historie o
Buddzie, oczerniając go. Z tego powodu mieszkańcy drwili
i szydzili z uczniów Buddy, którzy przyszli zbierać
jałmużnę. Świeccy wyznawcy zawsze ofiarowywali
mnichom jałmużnę, aby mogli oni kontynuować praktykę
w celu wyzwolenia wszystkich istot, jednak w tym mieście
uczniowie Buddy nie mogli zebrać odpowiednio dużopożywienia.
Jeden z uczniów, Ananda, powiedział do Buddy:„Mistrzu, lepiej będzie, jeśli nie zostaniemy dłużej w tym
mieście. Na pewno jest wiele innych miejscowości, gdzie
przyjmą nas gościnnie.” Wtedy Budda odpowiedział mupytaniem na pytanie: „Anando, a co zrobimy, jeśli w- 129 -

Droga oczyszczania

innym mieście spotka nas to samo?” „Wtedy przeniesiemy się do następnego.” – odparł Ananda.
Budda na to: „Nie, Anando, jeśli tak zrobimy, niebędzie temu końca. Kiedy ktoś mnie lży i mówi oszczerstwa, znoszę to w spokoju ducha i czekam, aż przestanie,
dopiero wtedy przenoszę się w inne miejsce.
Anando, tego, kto dostąpił Oświecenia, nie jest w
stanie poruszyć ani obietnica korzyści, ani groźba poniesienia szkody, ani obelgi, ani pochwały, ani wysławianie,
ani potępienie, ani cierpienie, ani przyjemności. Zapewne
już niedługo ludzie w tym mieście przestaną nas obrażać.”II
DOBRE UCZYNKI
1.
Ci, którzy dążą do Oświecenia, muszą zawsze staraćsię, aby ich ciała, słowa i myśli były nieskalane. Nieskalanie ciała polega na tym, że człowiek nie zabija, nie
kradnie i nie cudzołoży. Nieskalanie słów oznacza, że nie
kłamie, nie mówi oszczerstw, dotrzymuje przyrzeczeń,unika czczej gadaniny. Natomiast jego myśli będąnieskalane, jeśli nie będzie wpadał w gniew, ulegałpożądliwości i nie zbaczał na drogę herezji.
Jeśli umysł człowieka nie jest czysty, jego czynytakże będą skalane. Jeśli zaś czyny człowieka są skalane- 130 -

Droga oczyszczania

złem, nie będzie mógł uniknąć cierpienia. Właśnie dlatego
najważniejsze jest oczyszczenie umysłu i czynienie dobra.
2.
Była sobie pewna bogata wdowa, o której wszyscy
mówili z podziwem, że jest uprzejma, skromna i ma dobre
serce. Miała mądrą służącą, która była bardzo pracowita.
Pewnego dnia służąca pomyślała: „Moja Pani mabardzo dobrą reputację. Ciekawe, czy rzeczywiście taka
jest, czy tylko tak się zachowuje w sprzyjających
warunkach. Bardzo chcę to sprawdzić.”
Jak pomyślała, tak zrobiła. Następnego dnia
specjalnie nie wstała rankiem, jak zwykle, tylko przyszła
do swojej Pani w południe. Pani w bardzo złym nastroju
skarciła ją ostro za spóźnienie. Służąca powiedziała wtedy:„Do tej pory nie było do mnie zastrzeżeń, to chyba nic
takiego, jeśli raz czy dwa spóźnię się.” Jednak te słowarozwścieczyły wdowę.
Następnego dnia służąca znowu specjalnie przyszłapóźno, a wtedy jej Pani wpadła w wielki gniew iwymierzyła jej karę chłosty. Kiedy okoliczni mieszkańcy
się o tym dowiedzieli, byli oburzeni i wdowa straciła dobrą
reputację.
3.

Wielu ludzi zachowuje się tak, jak ta wdowa. Kiedy- 131 -

Droga oczyszczania

wszystko dzieje się po ich myśli, są spokojni, uprzejmi iskromni. Ale wątpliwe jest, czy będą się tak zachowywać,jeśli pojawią się niesprzyjające warunki. Czy będą w staniezachować spokojny umysł i nadal czynić dobro, jeśli
usłyszą przykre słowa lub ktoś okaże im jawną wrogość. A
co będzie, kiedy pojawią się trudności w zaspokajaniu
takich podstawowych potrzeb jak głód, pragnienie,
odzienie czy dach nad głową?
Nie może więc uznać, że jest tak naprawdę dobry
ten, kto zachowuje czysty umysł i czyni dobro tylko wtedy,
kiedy wszystko idzie po jego myśli. Prawdziwie dobrzy sątylko ci, którzy przyjęli naukę Buddy i dzięki wytężonej
praktyce potrafią ją wcielać w życie, będąc zawsze
spokojni i pełni pokory.
4.
Można wyróżnić pięć rodzajów wypowiedzi:
stosowne i niestosowne, odpowiadające faktom i niepodpowiadające faktom, łagodne i gniewne, takie, który
przynoszą korzyść, i takie, które szkodzą, przepełnionemiłością i zionące nienawiścią. Niezależnie od tego, któraz tych wypowiedzi zostanie skierowana do nas, powinniśmy starać się myśleć w następujący sposób: „Mój umysł
jest nieporuszony. Nie odpowiem na to gniewem, wzbudzę
w sobie dobre myśli, dzięki uczuciu miłosierdzia i
współczucia w stosunku do tych, którzy są pogrążeni w
niewiedzy. Nie dam się sprowokować i nie zareaguję
agresją i nienawiścią.”- 132 -

Droga oczyszczania

Wyobraźmy sobie człowieka, który stara się usunąć
warstwę ziemi, używając do tego motyki i grabi. Niezależnie od jego wysiłków, im bardziej kopie, ziemia nie
znika, im dłużej grabi, jedynie wzbija w powietrze więcej
pyłu. Tak samo nie jest możliwe, aby można było żyć
unikając komunikacji słownej. Właśnie dlatego, nieważne
jakie słowa padną, należy kontrolować umysł i sprawić, bybył nieporuszony, dzięki dobrym i pełnym współczuciamyślom.
Nie jest możliwe namalowanie czegokolwiek
farbami na niebie, nie można sprawić, by woda w rzece
wyparowała od ognia jednej słomianej pochodni, niemożna wydobyć dźwięku metalicznego, pocierając dwa
kawałki dobrze wyprawionej skóry. Należy więc ćwiczyć
umysł, aby nie mogły go poruszyć, żadne, nawet
najbardziej przykre słowa.
Umysł człowieka powinien być rozległy jak Ziemia,
nieskończony jak Niebo, głęboki jak wielka rzeka,
delikatny jak dobrze wyprawiona skóra.
Nie jest prawdziwym uczniem Buddy ten, kto
schwytany i torturowany przez wroga, złorzeczy mu inienawidzi go. Jego umysłu nigdy nie powinny opanować
ciemności, musi powtarzać uparcie: „Mój umysł jest
nieporuszony, nie wypowiem słów gniewnych inienawistnych. Niech moje miłosierdzie i współczucie
obejmie także mego prześladowcę.”- 133 -

Droga oczyszczania

5.
A oto przypowieść o człowieku, który natknął się na
wielkie mrowisko, które w ciągu dnia płonęło, a w nocy
dymiło się. Nie wiedział, co zrobić, więc zapytał mędrca,
który mieszkał w pobliżu, a ten poradził mu, żeby wbił w
to mrowisko miecz i zaczął nim grzebać, aż wyjmie to, cojest w środku. Uczynił tak i wydobył po kolei: rygiel, pianę,widły, szkatułkę, żółwia, nóż rzeźnicki i kawał mięsa. Na
samym końcu wyłonił się smok. Człowiek ten powiedziałmędrcowi, co znalazł, a ten rzekł. „Nie ruszaj tylko smoka,
nie wchodź mu w drogę. Wszystko inne wyrzuć.”
Wszystkie elementy tej przypowieści to ukryte
symbole. Mrowisko to ciało człowieka. Dymi w nocy,gdyż wtedy człowiek rozmyśla nad tym, co zrobił w ciągu
dnia albo ciesząc się, albo zamartwiając. Pali się w dzień,gdyż w ciągu dnia wprowadza w życie to, co postanowiłpoprzedniej nocy.
Człowiek, który natknął się na to mrowisko, toadept dążący do Oświecenia, a mędrzec jest Buddą. Miecz,
którego użył, symbolizuję doskonałą i nieskalaną mądrość,a praca, jaką wykonał, odpowiada wysiłkom w trakcie
praktyki buddyjskiej. Rygiel to niewiedza, piana – wybuchy gniewu i przypływ smętnych myśli, widły – wahanie i
niepokój, szkatułka – nagromadzenie pożądliwości, agresji,lenistwa, niestałości, żalu i ułudy, żółw – ciało i umysł,miecz rzeźnicki – pięć pragnień (bogactwa, stosunków
seksualnych, jedzenia i picia, sławy oraz snu), a kawałmięsa – nienasyconą hedonistyczną żądzę. Wszystko to- 134 -

Droga oczyszczania

stanowi truciznę dla ciała, dlatego Budda nakazuje, aby siętego pozbyć.
Smok, który pojawił się na końcu, to umysł
oczyszczony z wszystkich skaz. Jeśli tylko będziemy ciąćmieczem mądrości w ziemię pod naszymi stopami, wtedy
ujrzymy tego smoka. Wydobycie smoka na powierzchnię
symbolizuje przejawienie się nieskalanego umysłu, który
trzeba utrzymać w stanie niezakłóconym. Dlatego mędrzec
powiedział, że nie należy wchodzić smokowi w drogę.

6.
Jeden z uczniów Buddy o imieniu Pindola, po dostąpieniu oświecenia, powrócił do Kausambi, w swoje
rodzinne strony, żeby odwdzięczyć się wszystkim, którzy
mu pomagali i go wspierali. Postanowił przygotować pole,na którym będzie można rozpocząć siew ziaren nauki
Buddy.
Na przedmieściach Kausambi znajdował się park,
palmy kokosowe tworzyły długi szpaler, wzdłuż brzegu
dostojnie niosącej swoje wody rzeki Ganges, od której
wiał zawsze orzeźwiający wiatr.
Pewnego upalnego dnia w lecie, Pindola medytowałwłaśnie w tym miejscu w cieniu palm. Akurat wtedy
przybył tam król Udajana razem ze swoimi żonami. Był- 135 -

Droga oczyszczaniaznużony muzyką i tańcami, które oglądali wcześniej,
dlatego, czując przyjemny chłód, zapadł w drzemkę w
cieniu. Jego żony spacerowały po parku i zobaczyły
Pindolę, siedzącego w medytacji. Widząc go całkowicie
skoncentrowanego na praktyce religijnej, wzbudziły wsobie pragnienie Oświecenia i poprosiły, aby wygłosił imnauki Buddy. Pindola zgodził się, a one słuchały gouważnie.
Kiedy król obudził się i zobaczył, że nie ma przynim jego żon, ogarnęła go podejrzliwość, więc zaczął ichszukać. Zobaczył, że otaczają siedzącego pod drzewem
ascetę. Król łatwo ulegał cielesnym pokusom, dlatego od
razu uznał, że asceta, który rozmawia z jego żonami, musi
mieć nieczyste myśli. Palony ogniem zazdrości, zaczął
krzyczeć na Pindolę: „To niewybaczalne, żebyś w towarzystwie kobiet oddawał się czczym pogaduszkom.”Pindola nic nie odpowiedział na swoją obronę, tylko
zamknął oczy i pogrążył się w medytacji.
Rozgniewany król dobył miecza i chciał ściąć
ascecie głowę za karę, ale ten nawet się nie drgnął, siedziałnieporuszony jak skała. Wtedy władca, jeszcze bardziej
rozzłoszczony, ciął mieczem w znajdujące się opodal
mrowisko, a potem obsypał ciało ascety czerwonymi
mrówkami, które zaczęły go kąsać. Ale nawet wtedy
Pindola, nieczuły ani na ból, ani na zniewagi, nawet niedrgnął i nie przerwał medytacji.
- 136 -

Droga oczyszczania

Wtedy król opamiętał się i zawstydził. Uznał swoją
winę i przeprosił Pindolę za to, co zrobił. To zdarzenie
przyczyniło się do tego, że członkowie rodu królewskiego
zainteresowali się nauką Buddy, która zaczęła być
głoszona w całym kraju.

7.
Kilka dni później król Udajana udał się do pustelni
Pindoli i spytał go: „Czcigodny nauczycielu, jak tomożliwe, że uczniowie Buddy, mimo że są młodzi, nie
ulegają żądzom i zachowują celibat?”
Na to Pindola odpowiedział: „Szlachetny władco,
Budda nauczał nas, co powinniśmy myśleć w obecności
kobiet. Starsze od nas kobiety powinniśmy traktować jakswoje matki, te mniej więcej w naszym wieku – jak siostry,a młodsze od nas – jak córki. Właśnie dlatego, chociaż
wielu jego uczniów jest młodych, nie ulegają żądzom izachowują czystość ciała.”
Król miał jednak wątpliwości: „Czcigodny nauczycielu, wielu mężczyzn ma lubieżne myśli w stosunku dokobiet, które są w wieku ich matek, sióstr czy córek. W jakiwięc sposób uczniowie Buddy nie ulegają seksualnemupożądaniu?”- 137 -

Droga oczyszczania

Pindola wyjaśnił: „Szlachetny władco, Budda uczyłnas, żebyśmy patrzyli na ciało jako na coś przepełnionegoróżnymi nieczystościami, takimi jak krew, ropa, pot czy
śluz. Właśnie z tego powodu ciało budzi naszą odrazę i nie
ulegamy cielesnemu pożądaniu.”„Czcigodny nauczycielu, możliwe, że jest to łatwe
dla uczniów Buddy, którzy nieustannie kontrolują swoje
ciało i umysł oraz posiadają prawdziwą mądrość. Jednakże
dla tych, którzy nie umocnili się w praktyce, nawet jeśli
zostaną uczniami Buddy, zapewne jest to bardzo trudne.
Mogą chcieć postrzegać ciało jako coś w istocie nieczystego, jednak przyciąga ich jego nieskazitelna forma izamiast odczuwać odrazę, są zauroczeni jego pięknem.
Musi być jeszcze jakiś inny powód, dla którego uczniowie
Buddy są w stanie zachować celibat.”„ Szlachetny władco, Budda uczy nas jak stać
zawsze na straży wrót pięciu zmysłów. Kiedy postrzegamy
barwy i kształty, słyszymy dźwięki, czujemy zapachy,smaki czy dotyk, nie pozwalamy, aby nasze umysły
przywiązywały się do tego, co atrakcyjne, ani odrzucały,
tego, co ohydne. Budda uczy nas, jak kontrolować zmysły,więc nawet jego młodzi uczniowie potrafią zachować
czystość ciała i umysłu.”„Czcigodny nauczycielu, nauka Budda zaiste jest
- 138 -

Droga oczyszczania

cudowna. Także z własnego doświadczenia wiem, żenatychmiast ulegam pożądliwości, która kala mój umysł,jeśli mam kontakt z czymś pięknym lub przyjemnym, a nie
kontroluję swoich zmysłów. Stanie na straży wrót
zmysłów jest rzeczywiście konieczne, jeśli chce siępostępować godnie.
8.
Kiedy ludzie nie zastanawiają się nad tym, co robią,zazwyczaj pojawia się następująca reakcja zwrotna. Jeśli
ktoś cię obraża, masz ochotę dać mu reprymendę lub
ukarać go. Zawsze trzeba być świadomym tego i strzec się
przed tym. Każdą próbę odwetu można porównać do
plucia na kogoś pod wiatr – ślina nie dosięgnie osoby,którą chce się ukarać, ale splami nas samych. Tak samo jest
z zamiataniem w stronę, z której wieje wiatr – nie tylko nie
uda się w ten sposób pozbyć kurzu, ale także sami się
pobrudzimy. Jeśli umysł człowieka pragnie zemsty,
zawsze sprowadzi to na niego nieszczęście.
9.
Należy przestać myśleć tylko o sobie, ale otworzyć
się na innych, aby ich wspierać. Jednak od dobroczynności
ważniejszy jest stan umysłu, który pragnie dostąpić
Oświecenia, z szacunkiem i pokorą dążąc do tego.
Człowiek powinien przestać być egoistyczny istarać się ze wszystkich sił pomagać innym. Jeśli widzi, że- 139 -

Droga oczyszczaniaktoś pomaga innych ludziom, powinno to go zainspirować
do tego samego. Dobroczynność prowadzi do szczęścia ipomyślności wszystkich.
Od jednej pochodni można rozpalić tysiąc pochodni,
a ogień tej pierwszej pochodni, od której rozpalono inne,
nie stanie się przez to mniejszy. Podobnie jest zeszczęściem – szczęścia nie ubywa, gdy dzielimy się nim z
innymi ludźmi.
Ten, kto dąży do Oświecenia musi być ostrożny cały
czas. Niezależnie od tego, jak wielkie byłyby jego zamierzenia, musi je realizować krok po roku. Nie można
dostąpić Oświecenia w oderwaniu od codziennego życia.
10. Można wymienić dwadzieścia przeszkód, stojących
na drodze tego, kto rozpoczyna praktykę prowadzącą doOświecenia:(1) Trudno jest osobie biednej dawać innym jałmużnę; (2)Trudno jest osobie dumnej przyjąć nauki Buddy; (3)Trudno jest dążyć do Oświecenia, będąc gotowym poświęcić własne życie; (4) Trudno jest urodzić się wtedy,
gdy Budda pojawił się na tym świecie; (5) Trudno jest
wsłuchiwać się w nauki Buddy; (6) Trudno jest porzucić
wszelkie pragnienia, zwłaszcza poskromić cielesne żądze;(7) Trudno jest nie pożądać tego, co piękne, widząc to;(8) Trudno jest, posiadając pełnię władzy, nie okazywać
tego w kontaktach z ludźmi; (9) Trudno jest nie wpaść w- 140 -

Droga oczyszczania

gniew, kiedy jest się upokorzonym; (10) Trudno jest nie
być egocentrycznym, kiedy sytuacja staje się dla nas niepomyślna; (11) Trudno jest posiąść rozległą i pogłębioną
wiedzę; (12) Trudno jest nie lekceważyć osób początkujących; (13) Trudno pozbyć się pychy; (14) Trudno jest
zdobyć dobrych przyjaciół; (15) Trudno jest kroczyć drogą
praktyki i dostąpić Oświecenia; (16) Trudno jest zachować
umysł, którego nie wzburzą zewnętrzne bodźce; (17)Trudno jest nauczać, dostosowując się do możliwości
poznawczych ucznia; (18) Trudno jest zawsze zachować
wyciszony umysł; (19) Trudno jest nie kłócić się o to, czycoś jest dobre, czy złe; (20) Trudno jest dobrać odpowiedni
sposób do konkretnej sytuacji.
11. Cechy dobrego człowieka i złego człowieka bardzo
się różnią. Zły człowiek nie rozumie, że czyni źle i nie
zamierza zaprzestać, nie chcą także słuchać tych, którzyzwracają mu uwagę, że postępuje nikczemnie. Dobry
człowiek odróżnia dobro od zła, jak tylko się zorientuje, że
czyni coś złego, przestaje to robić, dziękuje osobie, która
zwróciła mu uwagę na to, że postępuje źle.
Głupcem jest ten, kto nie odwdzięcza się za wyrządzoną przysługę.
Natomiast mądry człowiek, zawsze dziękuje osobom, którym bezpośrednio coś zawdzięcza oraz okazuje
bezinteresowną życzliwość w stosunku do wszystkich ludzi.

- 141 -

Droga oczyszczania

III
PRZYPOWIEŚCI BUDDYJSKIE
1.
Dawno temu w pewnym kraju był zwyczaj porzucania starych ludzi w górach, aby tam zmarli i nie byliciężarem dla rodziny. Wprowadzono nawet prawo, surowo
egzekwowane, zgodnie z którym członkowie rodziny
musieli zaprowadzić starych rodziców do odległegomiejsca w górach i tam ich pozostawić.
Jeden z ministrów władcy tego kraju nie potrafił
porzucić swojego ojca, chociaż zdawał sobie sprawę z tego,że łamie prawo. Zbudował więc dla niego ziemiankę w
pobliżu swojego domu i opiekował się nim, codziennie
przynosząc mu jedzenie i inne potrzebne rzeczy.
Pewnego dnia na dworze władcy zdarzyło się coś
niezwykłego. Królowi objawił się jakiś bóg, który zapowiedział, że da mu do rozwiązania zagadki, a jeśli nie
padnie prawidłowa odpowiedź, zniszczy cały kraj.
Pierwsza zagadka brzmiała następująco: „Przyjrzyj się tym
dwóm wężom i określ ich płeć.” Ani król, ani nikt inny nadworze nie potrafił odróżnić samicy węża od samca. Król
kazał więc rozgłosić w całym kraju, że ten, komu uda się
rozwiązać tę zagadkę, zostanie sowicie wynagrodzony.
Minister wrócił do domu i udał się do kryjówki
swojego ojca. Kiedy opowiedział mu, co się stało, ojciecrzekł: „To przecież łatwa zagadka. Połóżcie węże na- 142 -

Droga oczyszczaniamiękkim posłaniu, ten wąż, który będzie się poruszał zwigorem, to będzie samiec, a samica będzie leżeć
nieruchomo.” Minister pośpieszył do pałacu i powiedział,
to co usłyszał od ojca. Jego odpowiedź okazała się prawidłowym sposobem rozpoznania płci węży.
Bóstwo zadawało kolejne trudne zagadki, których
nie potrafił rozwiązać ani król, ani nikt z jego doradców.
Jedynie minister, dzięki radom ojca, zawsze znalazłprawidłową odpowiedź.
Oto zagadki, o które pytało bóstwo, oraz ich
rozwiązania:„Kim jest ten, kto nazywany jest przebudzonym, w
przeciwieństwie do tych, którzy śpią, i jednocześnie nazywany jest uśpionym, w przeciwieństwie do przebudzonych?” „ Ten, kto kroczy drogą do Oświecenia jest
przebudzony w porównaniu z tymi, którzy nie znają nauk
Buddy, a więc są uśpieni. Jednak ta osoba jeszcze niedostąpiła Oświecenia więc jest uśpiona w porównaniu z
prawdziwie przebudzonymi.”„Jak można zważyć ogromnego słonia?” „Należy
zaprowadzić słonia na statek i zaznaczyć na burcie, jakgłębokie było zanurzenie. Potem trzeba wyprowadzić
słonia ze statku i załadować na jego miejsce tyle kamieni,
aby statek zanurzył się tak głęboko, jak przedtem. Pozważeniu tych kamieni, będziemy wiedzieć, ile waży- 143 -

Droga oczyszczania

słoń.”„Co znaczy przysłowie: kubek wody to więcej niż
cały ocean?” „Jeśli ktoś, przepełniony miłosierdziem, podawodę spragnionym rodzicom lub osobie chorej, jegozasługi będą niewyczerpane. Chociaż wody w oceanie
wydaje się być bardzo dużo, nawet ocean może kiedyś
wyschnąć.”Wychudzony człowiek, sama skóra i kości, pyta, czyjest ktoś na świecie, kto cierpi z głodu bardziej niż on. Jestktoś taki, czy nie?” „Jest ktoś, kto cierpi bardziej. Jest to
osoba o zatwardziałym sercu, która nie wierzy w trzyskarby, czyli w Buddę, jego naukę i wspólnotę wyznawców, nie modli się w intencji zmarłych rodziców czy
dobroczyńców. To właśnie jej serce cierpi głód wiary. Pośmierci, za swoje grzechy taka osoba odrodzi się na długi
okres czasu w świecie głodnych duchów, a wtedy jej cierpienia z powodu głodu i pragnienia będą niewyobrażalne.”„Oto deska z drzewa Chandana. Który jej koniec byłbliżej korzeni tego drzewa?” „Trzeba włożyć tę deskę dowody. Ten koniec, który był bliżej korzeni, trochę głębiej
się zanurzy.”Stoją dwa konie wyglądające zupełnie tak samo – tomatka i dziecko. Jak rozpoznać matkę?” „Trzeba dać
koniom siano. Klacz zawsze najpierw podsunie siano
swojemu dziecku, nawet jak będzie już dorosłe.”- 144 -

Droga oczyszczania

Wszystkie prawidłowe odpowiedzi udzielone przez
ministra zadowoliły bóstwo i uradowały króla. Wtedy
minister odważył się wyznać, że dowiedział się rozwiązania wszystkich zagadek od swojego starego ojca, którego
ukrywał, łamiąc prawo. Poruszony tym władca wydałrozkaz, by zaprzestano porzucania w górach starych ludzi i
troskliwie opiekowano się nimi.
2.
Królowa Wideha, która żyła w Indiach, we śnieujrzała słonia o sześciu kłach. Zapragnęła cennej kości
słoniowej i poprosiła swojego męża, aby zdobył ją dla niej.
Król, który bardzo ją kochał, nie potrafił jej odmówić,chociaż wydawało mu się, że taki słoń nie może istnieć.
Kazał rozgłosić w całym kraju, że osoba, która wytropi
słonia o sześciu kłach, otrzyma nagrodę.
Zdarzyło się, że słoń o sześciu kłach żył wtedy w
Himalajach. Była to istota, która odrodziła się w świecie
zwierząt, ale praktykowała usilnie w celu dostąpieniaOświecenia. Przepełniony miłosierdziem słoń pewnego
dnia uratował myśliwego przed niechybną śmiercią.
Myśliwy wrócił potem w rodzinne strony i usłyszał oorędziu króla i obietnicy nagrody. Uległ chciwości izapomniał o długu wdzięczności wobec słonia o sześciu
kłach. Postanowił zabić go i zdobyć nagrodę, więc znowu
udał się w góry.
Myśliwy wiedział, że słoń pragnie dostąpić
- 145 -

Droga oczyszczaniaOświecenia, dlatego zgolił głowę i przebrał się za mnicha.
W ten sposób zbliżył się do słonia, a potem wykorzystałchwilę jego nieuwagi i trafił go zatrutą strzałą wystrzelonąz łuku.
Słoń ugodzony zatrutą strzałą poczuł, że są to jegoostatnie chwile. Nie próbował się jednak zemścić namyśliwym, o dziwo, współczuł mu z powodu tego, że jest
w niewoli swoich żądz. Kiedy inne słonie przybiegły, aby
stratować mordercę ich towarzysza, słoń o sześciu kłach
nie pozwolił na to, osłaniając myśliwego swoim własnym
ciałem. Potem spytał myśliwego, dlaczego chciał go zabić,ryzykując własne życie, a ten odparł, że zapragnął zdobyć
jego sześć kłów. Wtedy konający słoń zaczął uderzać
kłami o drzewa tak długo, aż się odłamały i ofiarował jemyśliwemu. Na koniec słoń rzekł: „Dzięki tej ofierze zwłasnych kłów, zakończyłem swoją praktykę. Zapewne
odrodzę się w Czystej Ziemi Buddy Amidy. Przyrzekam,
że jak tylko dostąpię stanu Buddy, usunę z twojego umysłu
trzy zatrute strzały: pożądliwości, gniewu i głupoty.”
3.
U podnóży Himalajów w gaju bambusowym żyłapapuga wśród wielu zwierząt i innych ptaków. Pewnego
dnia nagle zerwał się silny wiatr, a pod jego naporem
pochylone pnie bambusów kołysały się i pocierały jeden odrugi, co doprowadziło do wykrzesania ognia. Wichura
sprawiła, że błyskawicznie zaczął się palić cały las, aosaczone ogniem zwierzęta i ptaki wpadły panikę. Lecąca
- 146 -

Droga oczyszczania

nad zagajnikiem papuga, zobaczyła, co się dzieje.
Odczuwając wdzięczność do krzewów i bambusów,będących przez tak długi czas jej schronieniem i współczując ptakom i zwierzętom, którym groziła śmierć,postanowiła pośpieszyć na ratunek. Od razu poleciała dopobliskiego stawu, zanurzyła skrzydła w wodzie, a potem
pofrunęła do płonących drzew i strząsała ze skrzydełkrople wody, próbując w ten sposób ugasić pożar. Jej serce
przepełnione było miłosierdziem, więc bez chwili
wytchnienia latała między stawem a zagajnikiem.
Współczucie i poświęcenie papugi zrobiło ogromnewrażenie na bogu Brahmie, który zstąpił do niej z nieba ipowiedział: „Twoje intencje są szlachetne, ale w jaki
sposób możesz ugasić tak wielki pożar kroplami wodystrząsanymi z piór?” Papuga odpowiedziała: „Jeśli coś
czyni się z wdzięczności i współczucia, to wtedy nawet to,co niemożliwe, staje się możliwe. Zrobię wszystko, cotylko jest w mojej mocy, aby ratować innych w tym
wcieleniu i w kolejnych.” Brahma wzruszył się bardzo
czystymi intencjami papugi i pomógł jej ugasić ogień.
4.
W Himalajach żył kiedyś ptak o jednym ciele idwóch głowach. Pewnego dnia jedna głowa zauważyła, żedruga zjada soczysty owoc i poczuła zazdrość. Nie mogąc
opanować uczucia zazdrości, postanowiła: „W takim razie
zrobię drugiej głowie na złość i zjem trujący owoc.” Takteż zrobiła, uśmiercając w ten sposób także siebie.
- 147 -

Droga oczyszczania

5.
Pewnego dnia głowa i ogon węża kłóciły się, wktórą stronę mają się udać. Ogon powiedział: „Zawsze ty
prowadzisz, to jest niesprawiedliwe. Przynajmniej raz jabędę pierwszy.” Głowa na to: „Jestem głową i to oczywiste,że ciało porusza się w moim kierunku. Nie możesz być
pierwszy.” Kłótnia stawała się coraz bardziej zażarta.
Ogon, nie chcąc iść za głową, owinął się wokół drzewa.
Głowa wysilała się, żeby ruszyć ciało do przodu, ażwreszcie, zmęczona, dała za wygraną. Wtedy ogonpociągnął ją w swoją stronę, ale ponieważ nie miał oczu inie widział, co jest przed nim, wąż wpadł w ogień.
Wszystko w naturze ma swoją kolejność i pełniokreśloną rolę. Jeśli ktoś ma o wszystko pretensje i zakłóca
naturalny porządek, wtedy nic nie może funkcjonować
prawidłowo, a to doprowadza do katastrofy.
6.
Pewien człowiek z byle powodu wpadał w gniew.
Przed jego domem przystanęło dwóch mężczyzn i zaczęło
o nim rozmawiać. Jeden z nich powiedział to, co usłyszał zplotek: „Podobno to dobry człowiek, ale jego wadą jest
porywczość i agresja.” Ten, o którym rozmawiano,usłyszał krytyczną uwagę na swój temat, wściekł się iwybiegł z domu. Dopadł obu mężczyzn, zaczął ich okładać
pięściami i kopać, tak ich pobił, że odnieśli poważne
obrażenia.
Mądry człowiek, gdy słyszy krytyczne uwagi na- 148 -

Droga oczyszczania

swój temat, rozważa je. Jeśli są słuszne, stara się poprawić
swoje postępowanie. Natomiast głupiec, gdy mu sięwykaże jego wady, nie tylko zlekceważy dobrą radę, alebędzie powtarzał swoje błędy.
7.
Pewnego dnia bardzo bogaty, ale też bardzo głupi
człowiek zobaczył piękny, dwupiętrowy dom sąsiada i
poczuł zazdrość. Zapragnął mieć taki sam, a że stać go
było na to, wezwał cieślę i zlecił mu budowę. Cieśla
najpierw postawił fundamenty, potem wybudował parteroraz pierwsze piętro i dopiero potem miał przystąpić dowzniesienia drugiego piętra. Bogaty głupiec, który
przyszedł nadzorować budowę, widząc to, zawołałzirytowany: „Nie potrzebuję fundamentów, parteru ipierwszego piętra! Chcę tylko mieć piękne drugie piętro,więc zbuduj mi je szybko!”Głupiec myśli tylko o efektach pracy, nie interesują
go wysiłki, bez których nie są one możliwe. Nie można
zbudować drugiego piętra bez fundamentów, podobnie jaknie można osiągnąć celu bez wysiłku.
8.
Pewien człowiek gotował miód w garnku, kiedy
odwiedził go przyjaciel. Postanowił go poczęstować, aleponieważ miód był gorący, użył wachlarza, żeby go
wystudzić, nie zdejmując garnka z ognia. Oczywiście niemożna wystudzić miodu, dopóki nie przestanie się go- 149 -

Droga oczyszczania

podgrzewać. Podobnie nie można zdobyć mądrości
oświecenia, która jest wolna od namiętności, bez
wygaszenia ognia żądz.
9.
Dwa demony sprzeczały się przez cały dzień o to,
do kogo należy szkatułka, laska i para butów. Zobaczył toprzechodzień i zaciekawiony spytał: „Dlaczego tak się
kłócicie? Jakież to moce posiadają te rzeczy, że tak o nie
walczycie?”
Demony odpowiedziały: „Ta szkatułka jest magiczna, można z niej wyjąć dowolną rzecz, której się zapragnie, na przykład pyszne potrawy lub kosztowności.
Laska ma taką moc, że każdy, kto trzyma ją w ręku, bez
problemu pokona swoich wrogów. A ten, kto włoży te buty,może latać po niebie.”
Przechodzień na to: „Nie ma się o co kłócić. Zostawcie mnie na chwilę samego, zastanowię się i powiem
wam, jak sprawiedliwie powinniście się tym podzielić.”
Demony zgodziły się i odeszły, a przechodzień wykorzystał ich nieuwagę, zabrał laskę i szkatułkę, włożył buty,
wzbił się w powietrze i odleciał.
Demony symbolizują ludzi, którzy nie przyjęli
nauki Buddy. Szkatułka symbolizuje pomoc materialną dla
potrzebujących, jednak ci, którzy błądzą, nie wiedzą, żedobroczynność jest źródłem wielu skarbów. Laska tokoncentracja umysłu, jednak ci, którzy nie są wyznawcami
Buddy, nie potrafią dzięki jedności umysłu odpędzić de- 150 -Droga oczyszczania

monów żądz. Para butów to przykazania umożliwiające
zachowanie czystości umysłu, jednak ci, którzy dbają
tylko o samych siebie, nie wiedzą, że dzięki zachowaniu
przykazań można nie dać się wciągnąć w żadne spory. Tak
jak demony z przypowieści, ludzie, którzy nie znają nauki
Buddy, kłócą się nieustannie, wyrywając sobie szkatułkę,laskę i parę butów.
10. Pewien człowiek podróżował sam i kiedy zbliżała
się noc, postanowił zanocować w opuszczonym domu. O
północy nagle pojawił się demon, dźwigający jakieś
zwłoki. Położył martwe ciało na podłodze, a wtedy
pojawił się drugi demon, który chciał mu je zabrać.
Zaczęły ze sobą walczyć, ale szala zwycięstwa nie
przechylała się na żadną stronę.
Wtedy jeden demon powiedział: „Nie ma sensu tak
dalej się szarpać. Potrzebny nam jest ktoś, kto rozsądzi
nasz spór.” Drugi demon zgodził się na takie rozwiązanie,
a wtedy ten pierwszy wyciągnął z kąta skulonego i przerażonego podróżnego, który tam się ukrywał. Kazali mu
powiedzieć, do którego z demonów należą zwłoki.
Podróżny wpadł w panikę, gdyż zdał sobie sprawę,że jeśli przyzna rację jednemu demonowi, wtedy ten drugiwścieknie się na niego i z zemsty na pewno go zabije. Niewidząc jednak żadnego wyjścia z tej trudnej sytuacji,
powiedział uczciwie to, co widział.
- 151 -

Droga oczyszczania

Tak jak się spodziewał, demon, któremu nie
przyznał racji, wpadł w furię, rzucił się na niego i wyrwałmu rękę. Drugi demon, widząc to, doczepił mu na miejsce
wyrwanej ręki rękę trupa. Jego rozzłoszczony kompan
wyrwał wtedy podróżnemu drugą rękę, która zostałazastąpiona ręką trupa przez drugiego demona. I tak jeden
demon wyrwał podróżnemu obie nogi, głowę i korpus, adrugi demon zastąpił je członkami wyrwanymi ze zwłok.
Potem oba demony, widząc leżące na podłodze części ciała
podróżnego, pożarły je, a potem otarły swoje wstrętne
paszcze i odeszły.
Podróżny, który padł ofiarą demonów w opuszczonym domu, był w strasznym stanie. Części jego ciała,
które spłodzili jego rodzice, zostały pożarte przez demony,a jego ręce, nogi, głowa i korpus należały wcześniej do
trupa człowieka, którego wcześniej nigdy nie spotkał.
Zupełnie nie wiedział, co o tym wszystkim myśleć: „Czy
to jestem ja, czy nie ja?” O świcie wyszedł z opuszczonego domu i ruszył w dalszą drogę. Kiedy zobaczyłświątynię, ucieszył się bardzo. Pobiegł tam, opowiedziałmnichowi o swoich strasznych przeżyciach ostatniej nocy i
poprosił o radę. Ludzie słysząc jego historię, odkryli w niejnaukę o tym, że tak naprawdę ‘ja’ nie istnieje.
11. Pewien człowiek miał niezwykłego gościa –odwiedziła go piękna kobieta ubrana w kosztowne szaty.
Spytał ją, kim jest, a ona odpowiedziała, że jest boginią
- 152 -

Droga oczyszczaniaszczęścia. Gospodarz domu bardzo się ucieszył i przyjął jągościnnie.
Niedługo potem w tym samym domu pojawiła się
brzydka i biednie odziana kobieta. Przedstawiła się jako
bogini ubóstwa. To przeraziło gospodarza, który próbowałwypędzić ją, jednak nie chciała odejść. Bogini ubóstwa
rzekła: „Kobieta, która przyszła do ciebie wcześniej, tomoja siostra. My, siostry, trzymamy się razem, więc jeśli
mnie wypędzisz, moja siostra także odejdzie.” Gospodarz
jednak nie zmienił zdania i bogini ubóstwa odeszła, a zaraz
potem znikła także piękna bogini szczęścia. Tam, gdzie
jest życie, jest też śmierć, nie ma pomyślności bez
nieszczęść, ani dobra bez zła. Ludzie powinni zdawać
sobie z tego sprawę. Tylko głupcy gonią za sukcesami inienawidzą tego, co dla nich niepomyślne. Człowiek, którydąży do Oświecenia, musi być ponad to i nie przywiązywać się do niczego.
12. Żył kiedyś ubogi malarz, który zostawił żonę w
rodzinnych stronach i wyruszył w podróż, pragnąc dorobić
się majątku. Po trzech latach ciężkiej pracy i wyrzeczeń
udało mu się odłożyć znaczną kwotę. Kiedy wreszcie
wracał do domu, po drodze zobaczył świątynię, w której
odprawiano ceremonię i składano ofiary. Widząc to malarz
bardzo się uradował, gdyż pomyślał: „Nigdy jeszcze nie
zasiałem ziaren prawdziwego szczęścia. Teraz znalazłem
odpowiednie pole, aby to zrobić, więc nie mogę przegapić
takiej okazji.” Zamierzał w ten sposób zadbać o coś więcej
- 153 -

Droga oczyszczania

niż swoje doczesne życie, więc ofiarował mnichom
wszystkie pieniądze, które zarobił przez ostatnie trzy lata.
Kiedy malarz wrócił do domu z pustymi rękami,
jego żona bardzo się rozgniewała i zaczęła robić mu wymówki. Powiedział jej, że zarobione pieniądze ukrył wbezpiecznym skarbcu. Żona dopytywała się, co to za
skarbiec, a on wyjaśnił, że skarbcem tym jest szlachetna
wspólnota uczniów Buddy.
Rozzłościło to jeszcze bardziej żonę, która pozwała
swojego męża do sądu. Na pytanie, co ma na swoją obronę,malarz powiedział: „Nie uważam, że postąpiłem głupio.
Przecież nie roztrwoniłem zebranego z takim trudemmajątku. Dotąd żyłem, nie wiedząc, że można zasiać
ziarna przyszłego szczęścia, jednak wzbudziłem w sobiewiarę, gdy ujrzałem ceremonię ofiarną w świątyni.
Uznałem wtedy, że to jest właśnie to pole, na którym
powinien zasiać ziarna szczęścia. Wyzbyłem się całego
przywiązania do dóbr doczesnych i odkryłem radość z
dobroczynności. Prawdziwym bogactwem nie są dobra
materialne, ale czysty umysł.” Słysząc te słowa, sędzia nie
tylko uniewinnił malarza, ale zaczął go wychwalać, aludzie, przysłuchujący się rozprawie, byli wzruszeni.
Malarz stał się znany i uważano go za osobę godną
zaufania, dlatego wkrótce dorobił się wielkiego majątku ijego rodzina żyła dostatnio.

- 154 -

Droga oczyszczania

13. Pewien człowiek mieszkał w pobliżu cmentarza.
Pewnej nocy usłyszał stamtąd donośny głos, który wiele
razy go przyzywał. Przerażony, rankiem następnego dnia
opowiedział o tym kilku swoim przyjaciołom, a jeden znich, który był odważny, postanowił, że jeśli znowu
odezwie się w nocy ten głos, pójdzie na cmentarz, żebysprawdzić, co się dzieje.
Następnej nocy, podobnie jak poprzedniej, słychać
było z cmentarza uporczywe nawoływanie. Ten, który był
wzywany, przestraszył się jeszcze bardziej, ale jegoodważny przyjaciel śmiało wszedł na teren cmentarza iudał się w kierunku skąd dobiegał głos. Kiedy mężczyzna
doszedł w to miejsce, zapytał głośno, kto wzywa jego
przyjaciela, odezwał się głos spod ziemi: „ Jestem skarbem
ukrytym pod ziemią. Wzywałem tego człowieka, gdyżuważałem, że zasłużył na to, by mnie odnaleźć. Jednak on
bał się tu przyjść. Ty jesteś odważny, a więc to tobie
przypadnie nagroda. Jutro rano przyjdę do twojego domu z
siedmioma towarzyszami.”Mężczyzna na to: „Skoro chcesz mnie odwiedzić,będę czekał na ciebie. Powiedz mi tylko, jak powinienem
cię ugościć?” Głos odpowiedział: „Przybędziemy pod
postacią mnichów, więc dokonaj ablucji, posprzątaj pokój
a potem w nim przygotuj dla nas wodę. Jak przyjdziemy,
postaw na stole osiem miseczek z kleikiem ryżowym.
Kiedy skończymy jeść, zaprowadź nas po kolei do innego
pokoju, a potem zamknij go na klucz, a wtedy zmienimy- 155 -

Droga oczyszczania

się w dzbany ze złota.”Następnego ranka mężczyzna wykąpał się,posprzątał pokój i cierpliwie czekał. Tak jak zapowiedziałgłos, odwiedziło go ośmiu mnichów, zachowując się tak,jakby przyszli po należną im od świeckich wyznawców
jałmużnę. Mężczyzna zaprowadził ich do pokoju, gdzie
mnisi zjedli przygotowany dla nich posiłek z kleikuryżowego, a potem udali się do innego pokoju. Kiedy
gospodarz zamknął drzwi na klucz, wszyscy zamienili się
w dzbany ze złota.
Usłyszał o tym chciwy sąsiad i postanowił także w
ten sposób zdobyć złoto. Wysprzątał pokój i zaprosiłmnichów, składając im ofiarę z pożywienia, a potem, kiedy
przeszli do innego pomieszczenia, zamknął ich na klucz.
Jednak ośmiu mnichów nie zamieniło się w dzbany zezłota. Wpadli we wściekłość i zaczęli hałasować. Donieśli
na policję, że zostali zamknięci wbrew własnej woli, ichciwy sąsiad został aresztowany.
Człowiek, który pierwszy usłyszał głos z cmentarza,
ale bał się tam pójść, także zapragnął złota. Chociaż do tej
pory zachowywał się jak tchórz, poszedł do domuodważnego przyjaciela i domagał się, aby ten oddał mu
złoto, skoro to jego głos wzywał z cmentarza. Wdarł się
nawet do pokoju, gdzie znajdowały się dzbany ze złota,chcąc je zabrać, ale wtedy wypełzły z nich jadowite węże izaczęły go atakować.
- 156 -

Droga oczyszczania

Władca tej krainy usłyszał o tym wydarzeniu i wydał wyrok, iż złote dzbany należą do tego odważnego
człowieka, który poszedł na cmentarz. Król powiedziałwtedy: „Zawsze tak się dzieje na świecie. Głupcy myślą
tylko o końcowym efekcie, a nie o odwadze i wysiłkach,które są potrzebne, aby taki rezultat osiągnąć, właśnie
dlatego ciągle odnoszą porażki. Można to także porównać
do sytuacji, gdy ktoś tylko udaje, że przestrzega przykazań
– jeśli tak naprawdę nie wierzy w nauki Buddy, jego umysł
nie znajdzie ukojenia.”- 157 -

ROZDZIAŁ DRUGIURZECZYWISTNIENIE IDEAŁUIPOSZUKIWANIE PRAWDY
1.
Następujące pytania nie są ważne, kiedy człowiekdąży do Oświecenia: Jaka jest struktura Wszechświata?
Czy Wszechświat jest wieczny, czy nie? Czy Wszechświat
jest nieskończony, czy nie? Jaka jest struktura społeczeństwa? Jakie jest idealne społeczeństwo? Jeśli ktoś będzie
się starać najpierw odpowiedzieć na te pytania, umrze,zanim będzie mógł dostąpić Oświecenia.
Można to porównać do sytuacji, kiedy ktoś jest
raniony zatrutą strzałą. Jego rodzina i krewni zebrali się idoradzają, że należy wezwać jak najszybciej lekarza, abywyjął strzałę z rany i podał antidotum na truciznę. Co bysię stało, gdyby ranny, zamiast dać się leczyć, powiedział:„Nie wyjmujcie tej zatrutej strzały. Najpierw powiedzciemi, kto tę strzałę wystrzelił, mężczyzna czy kobieta? Zjakiego rodu? A jaki był łuk, duży czy mały? Z jakiegoś
drzewa czy bambusowy? A z czego zrobiona była cięciwa,z włókna czy z jelita zwierzęcego? A strzała była z trzciny
czy z drzewa palmowego? A jakie piórka były przymocowane do strzały? Nie możecie wyciągnąć zatrutej strzały,
dopóki się nie dowiem wszystkiego!”- 158 -Urzeczywistnienie ideału

Oczywiście, zanim ten człowiek poznałby odpowiedzi na wszystkie swoje pytania, trucizna rozeszłaby się
po całym jego ciele i z pewnością by zmarł. W takim
przypadku należy przede wszystkim wyjąć zatrutą strzałę inie dopuścić do zatrucia całego organizmu.
Najpierw należy uchronić się przez ogniem żądzy,palącym nasze ciała, dlatego nie jest najważniejsze znalezienie odpowiedzi na pytanie i to, jaka jest prawdziwa
struktura wszechświata, albo jaki jest ideał społeczeństwa.
Niezależnie od tego, czy wszechświat jest wieczny,
czy nie, czy jest skończony, czy nie, każdy człowiek, który
jest zagrożony jest przez płomienie żądz, nie uniknie
również kolejnych narodzin, choroby, starości i śmierci.
Będzie także dręczony przez żal, cierpienie, smutek i troski.
Człowiek musi więc przede wszystkim rozpocząć praktykę
buddyjską, aby mógł uchronić się przed tym, co mu
zagraża.
Budda naucza tylko to, co jest istotne, a pomija to,co nie jest ważne. Pozwala ludziom dowiedzieć się tego,
co muszą wiedzieć, pozbyć się tego, czego powinni się
pozbyć, praktykować to, co należy praktykować i uświadomić sobie najwyższą prawdę, bez której nie można
dostąpić Oświecenia.
Właśnie dlatego ludzie najpierw muszą zdecydować,- 159 -Urzeczywistnienie ideału

co jest naprawdę istotne, dopiero wtedy, gdy ustalą
priorytety, gdy będą wiedzieli, co tak naprawdę stanowi
zagrożenie, będą mogli zacząć praktykę od kontrolowania
własnego umysłu.
2.
Wyobraźmy sobie człowieka, który udał się do lasu,
aby wydobyć środkowy miąższ z pnia drzewa, a wrócił dodomu myśląc, że osiągnął swój cel, chociaż przyniósł tylko
gałęzie i liście. Z pewnością uznamy go za głupca. Jednak
ci, którzy rozpoczęli praktykę buddyjską często zadawalają się tylko korą drzewa lub zewnętrznymi słojami pnia, amyślą, że udało im się zdobyć rdzeń drzewa, czyli dostąpić
Oświecenia.
Ludzie rozpoczynają praktykę buddyjską, chcąc
uwolnić się od żalu, cierpienia, smutku i trosk oraz znaleźć
lekarstwo na to, co nieuniknione, czyli kolejne narodziny,
choroby, starość i śmierć. Takie lekarstwo, którym jestOświecenie, można porównać do rdzenia drzewa zpowyższej przypowieści. Jednak wielu ludzi, którzy rozpoczęli praktykę, jak tylko zdobędą trochę szacunku
wyznawców lub zakosztują sławy, zadawala się tylko
liśćmi i gałęziami. Stają się bowiem dumni i lekceważą
innych.
Są tacy, którzy szczycą się wysiłkiem, włożonym w- 160 -Urzeczywistnienie ideału

praktykę buddyjską, chociaż jest on niewielki, sądzą, żeosiągnęli już wszystko, co zamierzali, więc zaczynają sięwywyższać. Zadowoleni z siebie, nieustannie chwalą się
swoimi dokonaniami – nie zdają sobie sprawy z tego, że
przynieśli z lasu tylko gałęzie i liście.
Nie zdobył rdzenia drzewa ten, kto myśli, że dostąpił Oświecenia, gdyż uspokoił swój umysł i nie jest targanynamiętnościami, jeśli z tego powodu wpadł w dumę iuważa się za kogoś lepszego od innych, pogardzając nimi.
Nie dotarł do rdzenia drzewa, a zadowolił się jedynie zewnętrznymi słojami pnia ten, kto zdobył intuicyjnywgląd, ale wywyższa się i lekceważy innych. Tak, jak inni,którym wydaje się tylko, że dostąpili Oświecenia, osłabił
swoją wolę, zaniedbał praktykę, a więc nie uwolnił się od
cierpienia.
Ci, którzy prawdziwie dążą do Oświecenia, niedbają o poważanie, sławę czy ofiary składane im przez
współwyznawców. Wiedzą bowiem, że nie wystarczy
niewielki wysiłek, chwilowa równowaga umysłu, czydrobne przejawy intuicji.
Przede wszystkim człowiek musi zrozumieć naturę
świata życia i śmierci.
- 161 -Urzeczywistnienie ideału

3.
W świecie tym nie ma nic substancjonalnego,czegoś, co się nie zmienia. Wszystkie zjawiska pojawiają
się na skutek splotu przyczyn i uwarunkowań. Przyczyną
błądzenia człowieka jest to, że jego umysł fałszywie
rozróżnia, dlatego należy przestać to robić. To nie formy
przedmiotów poznania są fałszywe same w sobie, błądtkwi w umyśle człowieka. Umysł człowieka przepełniony
jest pożądliwością i dlatego spala go płomień żądzy. Jesttakże pogrążony w niewiedzy, dlatego nie widzi światła
tylko mrok, nie może też uwolnić się od żalu, cierpienia,
smutku i trosk.
Ten, kto dąży do Oświecenia, musi być świadomy,
że to właśnie jego umysł tworzy fałszywą wizję świata,
powinien więc rozpocząć praktykę, która polega właśnie
na kontroli umysłu.
4.
„O, mój umyśle! Dlaczego nigdy nie zaznajesz
spokoju, dlaczego dążysz do czegoś uparcie i chociaż
okazuje się, że twoje wysiłki idą na marne, od razu szukasz
nowego celu? Dlaczego oszukujesz mnie, wmawiając, żegromadzenie rzeczy da mi szczęście? Jesteś jak motyka,
która miała być użyta do uprawy pola, a rozpadła się zanim
rozpocząłem pracę. Nieustannie błąkam się po morzu
niewiedzy, odradzam się w niezliczonych, kolejnych
wcieleniach, a wszystko na próżno, gdyż mój umysł leżyodłogiem i nawet nie przybliżam się do Oświecenia.

- 162 -Urzeczywistnienie ideałuO, mój umyśle! Sprawiłeś, że kiedyś odrodziłem się
jako król, a innym razem jako żebrak. Sprawiłeś, że
odrodziłem się w krainie niebian, w której pogrążyłem się
w słodkim śnie o chwale, a potem sprawiłeś, że pochłonęły
mnie ognie piekielne.
Jakże głęboko jesteś pogrążony w niewiedzy, o mójumyśle! Kierowałeś mnie na różne ścieżki, a ja dałem się
prowadzić, jak ciele na rzeź. Jednak teraz usłyszałemnaukę Buddy, więc nie przeszkadzaj mi więcej i nie
przysparzaj zmartwień. Pomóż mi ze wszystkich swoichsił, abym uwolnił się od cierpienia i jak najszybciej
dostąpił Oświecenia.
Mój umyśle! Nie możesz się do niczego przywiązywać, skoro już wiesz, że nie ma nic co jest substancjonalne. Nic nie ma niezmiennej istoty, gdyż wszystko
nieustannie podlega zmianom. Nie możesz też myśleć oniczym: „to jest moje.” Odnajdziesz ukojenie, jeśli tylko
pozbędziesz się pożądliwości, gniewu i głupoty. Każdy
twój dzień będzie spokojny, jeśli odetniesz więzy żądzmieczem najwyższej mądrości, przestaniesz myśleć w
kategoriach zysku i straty oraz przejmować się obelgami.
Umyśle mój! Popełniłeś tyle błędów, ale także to ty
wzbudziłeś we mnie pragnienie dążenia do Oświecenia.
Dlaczego więc teraz znowu kusi cię sława i bogactwa tegoświata, dlaczego znowu pozwalasz, by zniewoliły cię- 163 -Urzeczywistnienie ideałubodźce zewnętrzne?
O mój umyśle, nie masz formy, a pędzisz gdzieś
daleko, na oślep. Pomóż mi przepłynąć burzliwy ocean
niewiedzy. Do tej pory to ja podążałem za twoimi kaprysami. Teraz jednak to ty musisz mnie słuchać, abyśmy
razem mogli postępować zgodnie z nauką Buddy.
O mój umyśle! Wszystko podlega zmianom, nawet
morza i góry, zawsze zagrażają nam katastrofy inieszczęścia. Gdzie na tym świecie można znaleźć
prawdziwe szczęście? Podążając drogą Buddy, musimy jak
najszybciej dobić do brzegu Oświecenia.”
5.
Ludzie, którzy dążą do Oświecenia, kontrolując
swój umysł, praktykują z ogromną determinacją i nie są w
stanie ich poruszyć obelgi ani szykany innych. Ludzie
kontrolujący swój umysł, nie są jak ci, którzy w przypływie złości od razu dobywają miecza, okładają przeciwnikapięściami lub rzucają w niego kamieniami.
Wyznawcy Buddy powinni pozostać niewzruszeni,
nawet wtedy, gdy wróg odetnie im ręce, nogi lub nawetgłowę. Nie jest uczniem Buddy ten, kto pozwala, aby mrok
ogarnął jego umysł. Prawdziwy uczeń Buddy musi zawszepamiętać o tym, że jego umysł musi pozostać nieporuszony,
nawet wtedy, kiedy inni szydzą z niego i go znieważają,- 164 -Urzeczywistnienie ideałubiją go, rzucają w niego kamieniami lub atakują go z
mieczami w ręku. Musi być pełen determinacji i zawsze
gotowy na to, by jego umysł kierował się tylko naukami
Buddy.
Aby dostąpić Oświecenia, należy zrobić wszystko
to, co powinno być uczynione, należy znieść wszelkie
trudy i cierpienia, które należy wytrzymać, trzeba dzielić
się z innymi tym, czego potrzebują.
Nie należy wahać się, ale z pełną determinacją
praktykować w celu dostąpienia Oświecenia, nawet wtedy,
gdyby oznaczało to spożywanie tylko jednego ziarnka ryżudziennie lub konieczność wstąpienia w ogień.
Ten, kto rozdaje innym swój dobytek, nie powinien
tym się chełpić, podobnie jak żadnym innym swoim
czynem w trakcie praktyki. Musi zawsze myśleć, że robi to,co mądre i sprawiedliwe. Powinien robić to wszystko,
współczując innym i nie oczekując na nagrodę, jak matka,
która bez wahania oddaje dziecku swoje okrycie, gdy jest
mu zimno, lub opiekuje się nim w chorobie kosztem
swojego snu.
6.
Dawno temu był mądry i miłosierny władca, który
kochał swój lud i rządził sprawiedliwie, zapewniając pokój
i pomyślność wszystkim poddanym. Król ten bardzo- 165 -Urzeczywistnienie ideału

pragnął dostąpić Oświecenia, dlatego ogłosił, że ten, kto
przekaże mu szlachetną naukę prowadzącą do wyzwolenia,
otrzyma od niego wielki skarb, nie ważne kim jest.
Wieść o determinacji króla dotarła nawet do niebios
i wzruszyła bóstwa. Jeden z bogów, postanowił sprawdzićszczerość intencji władcy, więc pojawił się przed bramą
pałacu królewskiego pod postacią demona i zawołał: „Jaznam szlachetną naukę, dzięki której można wyzwolić się.
Zaprowadźcie mnie do króla.”Król bardzo się ucieszył i uprzejmie zaprosił go doswoich komnat, prosząc o wygłoszenie nauk. Jednak demon, szczerząc ostre jak noże kły, powiedział: „Jestemteraz bardzo głodny i nie mogę wygłosić szlachetnej nauki.”Król kazał przynieść smakowite potrawy, ale demon nie
chciał nic jeść i rzekł: „Mogę się nasycić tylko ludzkimmięsem i krwią.” Wtedy królowa i syn króla z własnej woli
ofiarowali się jako pożywienie dla demona, aby tylko król
mógł dostąpić Oświecenia. Demon pożarł ich ciała, apotem powiedział, że chce zjeść także króla, gdyż nadal
jest głodny.
Wtedy król powiedział: „Nie żal mi swojego życia.
Jednak jeśli mnie pożresz, nie będę mógł wysłuchać
szlachetnej nauki. Wygłoś ją najpierw, a potem będziesz
mógł mnie zjeść.”- 166 -Urzeczywistnienie ideału

Demon wygłosił naukę: „Z pożądliwości rodzi siężal, z pożądliwości rodzi się lęk. Ten, kto odrzuci żądze,nie będzie odczuwał smutku ani strachu.” To powiedziawszy, przybrał na powrót swoją prawdziwą postać.
Król ujrzał także swoją żonę i syna, którzy pojawili się w
komnacie, jakby nic się nie stało.
7.
Dawno temu w Himalajach praktykował asceta,
który pragnął dostąpić Oświecenia. Nie zależało mu na
niczym innym, pragnął tylko poznać naukę, która pozwoli
mu wyrwać się z niewoli ułudy. Dlatego nie kusiły go ani
największe skarby na ziemi, ani splendor i cudowności
świata bogów.
Jeden z bogów, będąc pod wrażeniem szlachetnej
postawy ascety, postanowił poddać go próbie. Przybrał
postać demona i wędrował po górach śpiewając:„Wszystko podlega zmianom, to, co się pojawia, ulega
unicestwieniu.” Asceta usłyszał tę pieśń i zrozumiał, że tobyła najwyższa prawda, której poszukiwał. Poczuł
ogromną radość, jak umierający z pragnienia człowiek,
który może wreszcie napić się wody, jak więzień wypuszczony na wolność. Zaczął się rozglądać, żebydowiedzieć się, kto śpiewał tę pieśń, i ujrzał straszliwego
demona. Chociaż asceta bardzo się go bał, zbliżył się doniego i poprosił: „Jeśli to twój głos słyszałem przed chwilą,pozwól mi usłyszeć drugą zwrotkę tej pieśni.”- 167 -Urzeczywistnienie ideału

Demon na to: „Tak, to ja śpiewałem. Ale teraz
jestem bardzo głodny, więc nie mogę śpiewać.”
Asceta nie dał jednak za wygraną: „Och, nie. Bardzo cię proszę, bądź łaskaw i zaśpiewaj dla mnie. Słowa tejpieśni są szlachetną prawdą, której zawsze szukałem.
Jednak nie poznam całej prawdy, jeśli nie usłyszę
zakończenia.”
Demon powiedział: „Nie mogę już wytrzymać zgłodu. Mogę skończyć pieśń dopiero wtedy, jak zjem
jeszcze ciepłe ludzkie ciało i napiję się ludzkiej krwi.”
Wtedy asceta obiecał demonowi, że będzie mógłzjeść jego ciało, zaraz po tym, jak zaśpiewa drugą zwrotkę.
Demon zgodził się i zaśpiewał całą pieśń:„Wszystko podlega zmianom,
to, co się pojawia, ulega unicestwieniu.
Odnajdzie spokój i ukojenie tylko ten,kogo nie wiąże ani życie, ani śmierć.”
Asceta wyrył wersy pieśni na drzewie, potem wykuł
je także w skale, a następnie wdrapał się na wysokie
urwisko i rzucił w dół, ofiarowując w ten sposób swoje
ciało demonowi. Jednak dokładnie w tym momencie,
demon zmienił się z powrotem w boga i pochwycił ascetę,ratując go przed śmiercią.
- 168 -Urzeczywistnienie ideału

8.
Asceta o imieniu Sadaprarudita, bardzo pragnął
dostąpić Oświecenia. Nie gonił za sławą i majątkiem, byłodporny na wszelkie pokusy, wytrwale poświęcił się
praktyce. Pewnego dnia usłyszał głos z nieba: „Sadaprarudito, idź na wschód. Nie zbaczaj ze szlaku, nie zatrzymuj
się nawet w najgorszy upał, nie zwracaj uwagi na to, czyinni ludzie będą cię wychwalać, czy ganić, nie rozróżniaj
między dobrem a złem. Jeśli tylko udasz się na wschód,
spotkasz tam prawdziwego mistrza, który wskaże ci, jakmożesz dostąpić Oświecenia.”
Sadaprarudita bardzo się ucieszył i nie zwlekając,tak jak mu powiedział głos, wyruszył na wschód.
Wędrówka była długa i pełna trudów. Musiał spać na
polach i górach, kiedy przemierzał obce kraje, często
spotykały go upokorzenia i prześladowania, żeby zdobyćpożywienie musiał nawet sprzedać się w niewolę i harować jak wół. Jednak w końcu spotkał prawdziwego mistrza
i poprosił go, aby przyjął go na ucznia.
Istnieje takie powiedzenie: „ Na drodze do tego, conaprawdę dobre, czyha wiele demonów”, co oznacza, żejest bardzo trudno zdobyć to, co naprawdę cenne.
Przekonał się o tym Sadaprarudita, który musiał na swojej
drodze pokonać wiele przeciwności. Chciał kupić kwiaty i
kadzidła na ofiarę dla swojego mistrza, ale nie miałpieniędzy, a nikt nie chciał go zatrudnić. Demony czyhały
na niego codziennie piętrząc przeszkody i starając się- 169 -Urzeczywistnienie ideału

uniemożliwić mu dostąpienie Oświecenia. Droga doOświecenia jest bowiem wyboista, przejście jej wymaga
wielu wyrzeczeń i poświęceń, a są tacy, którzy giną, nieosiągnąwszy tego celu.
Kiedy wreszcie Sadaprarudita mógł wysłuchać nauk
mistrza, okazało się, że nie ma ani papieru, ani tuszu, aby
je zapisać. Pełen determinacji przeciął nożem skórę
swojego przedramienia i użył własnej krwi, by spisać
prawdziwą naukę. Był gotów na wszystko, żeby poznaćdrogę do Oświecenia.
9.
Dawno temu żył młodzieniec imieniem Sudhana,który z zapałem poświęcił się praktyce, pragnąc dostąpić
wyzwolenia. Wędrował po całym kraju w poszukiwaniu
prawdy o Oświeceniu. Od rybaków dowiedział się ocudach głębin mórz. Obserwując jak lekarz troskliwie
opiekuje się swoimi pacjentami, zrozumiał istotę
miłosierdzia. Rozmawiając z człowiekiem, który zgromadził wielki majątek, pojął, że każda, nawet najmniejsza
rzecz ma swoją wartość. Przebywał jakiś czas z mnichem,
który praktykował medytację, i uświadomił sobie, żewyciszony umysł sam się oczyszcza i ujawnia cudowne
moce. Napotkana szlachetna kobieta wyjaśniła mu, na
czym polega prawdziwa dobroczynność. Poddający się
surowym umartwieniom asceta nauczył go, że w praktyce
religijnej niezbędna jest skrajna determinacja – należy być- 170 -Urzeczywistnienie ideału

gotowym nawet wskoczyć w ogień lub też wspiąć się nagórę po ostrzach mieczy. W ten sposób młody Sudhana
dowiedział się, że wszystko, co widzimy czy słyszymy,może być źródłem prawdziwej wiedzy, jeśli tylko poświęcimy temu odpowiednio dużo uwagi.
Zrozumiał, że nawet słaba, bezradna kobieta możedostąpić Oświecenia, uświadomił sobie, że także bawiące
się dzieci mają Naturę Buddy. Rozmawiając ze szczerymi,
dobrymi ludźmi, zdobył bezcenną wiedzę, jak żyć
zachowując spokój ducha.
Obserwując łączenie różnych substancji zapachowych do wyrobu kadzidła, nauczył się, czym jest harmonia,
a kontemplując sztukę kompozycji kwiatowych wzbudziłw sobie wdzięczność do całego świata. Pewnego dnia,
kiedy odpoczywał w zagajniku, ujrzał, że z powalonego,zbutwiałego pnia, wyrasta nowe drzewko, co uświadomiło
mu nietrwałość wszystkiego.
Światło promieni słonecznych w dzień i blask
gwiazd w nocy rozjaśniały mroki niewiedzy umysłu Sudhany, który pragnął dostąpić Oświecenia, a wszelkie nauki
były dla niego tym, czym deszcz dla spękanej od suszyziemi.
Sudhana, gdziekolwiek był, wszędzie pytał o istotę
Oświecenia, wszędzie wysłuchiwał pouczeń i wszędzie
- 171 -Urzeczywistnienie ideału

dostrzegał przejawy Natury Buddy. Zaprawdę, każdy, ktodąży do Oświecenia, musi umocnić twierdzę swojego
umysłu i przystroić ją klejnotami cnót. Sudhana nauczyłsię, jak należy z pokorą i szacunkiem otworzyć bramy
umysłu-twierdzy i oddawać cześć znajdującemu się tam
Buddzie, składając mu ofiarę z kwiatów wiary oraz z
kadzideł radości płynącej z Oświecenia.

IIRÓŻNE RODZAJE PRAKTYKI
1.
Każdy, kto pragnie dostąpić Oświecenia, nie możezapominać o trzech pouczeniach: pouczeniu o przykazaniach buddyjskich, pouczeniu o sposobie koncentracji
umysłu i pouczeniu o prawdziwej mądrości.
Jaki jest sens przykazań? Dotyczą one prawidłowego postępowania człowieka. Każdy musi ich
przestrzegać, kontrolować swoje ciało i umysł, strzec bramswoich pięciu zmysłów, widzieć zagrożenie nawet w
najmniejszym uchybieniu, nie ustawać w czynieniu dobra.
Na czym polega koncentracja umysłu? Koncentracja oznacza odrzucenie pożądliwości i oddalenie się od
wszelkiego zła, aby dzięki temu stopniowo utrwalać stanrównowagi umysłu.
- 172 -Urzeczywistnienie ideału

Czym jest prawdziwa mądrość? Prawdziwa
mądrość to poznanie czterech szlachetnych prawd: prawdy
o istnieniu cierpienia, prawdy o przyczynie cierpienia,
prawdy ustaniu cierpienia oraz prawdy o drodze do
wyzwolenia od cierpienia.
Tylko ten, kto słucha tych trzech pouczeń, zasługuje
na miano ucznia Buddy.
Wyobraźmy sobie osła, który nie ma rogów i niewygląda jak krowa, a mimo to wlecze się za stadem krów itwierdzi, że też jest krową. Czy ktoś w to uwierzy? Taksamo nikt nie uwierzy głupcowi, który uważa się za ucznia
Buddy, a nie stara się zgłębić trzech najważniejszych
pouczeń o przykazaniach, koncentracji umysłu i prawdziwej mądrości.
Zanim rolnik zbierze plony na jesieni, musi
najpierw zaorać pole, zasiać ziarno, podlewać a potem
pielić. Nie można dostąpić Oświecenia bez starannej„uprawy” własnego umysłu, która polega na zgłębianiu
trzech najważniejszych pouczeń. Rolnik nie spodziewa siętego, że zasiane ziarna zbóż zaczną kiełkować tego samegodnia, następnego pojawią się kłosy, a więc w niedługim
czasie będzie mógł zacząć żniwa. Jest to niemożliwe,niezależnie od tego, jak bardzo będzie tego pragnął.
Podobnie człowiek nie może oczekiwać, że jednego dniapozbędzie się wszystkich żądz, następnego uwolni się od- 173 -Urzeczywistnienie ideału

przywiązania do doczesności, a kolejnego uda mu siędostąpić Oświecenia.
Od momentu, kiedy rolnik zakończy siew, musi się
wiele natrudzić, zanim przy sprzyjającej pogodzie pojawią
się pierwsze kiełki, a potem długo czeka, aż nadejdzie czasżniw. Tak samo nie jest możliwe dostąpienie Oświecenia,jeśli człowiek nie będzie przestrzegał przykazań, niebędzie medytował koncentrując się i nie będzie zgłębiał
prawdziwej mądrości. Dopiero dzięki wytężonej praktycemożna stopniowo pozbyć się żądz oraz przywiązania dodoczesnego świata, aby mógł nastąpić czas Oświecenia.
2.
Bardzo trudno jest dostąpić Oświecenia tym
ludziom, których umysły są zmącone, gdyż ustawicznie
pragną sławy i majątku, ulegając żądzom. Nie da siępołączyć doczesnych przyjemności i radości, płynącej z
kroczenia słuszną ścieżką praktyki buddyjskiej.
Jak to już było wcześniej wyjaśnione, najważniejszy
jest stan umysłu. Jeśli umysł znajduje upodobanie w
sprawach doczesnych, wtedy pojawia się niewiedza i
cierpienie, a jeśli chętnie poddaje się praktyce i dyscyplinie, wtedy odnajduje najwyższą radość płynącą zOświecenia.
Tak więc każdy, kto pragnie dostąpić Oświecenia.
- 174 -Urzeczywistnienie ideału

musi zachować czysty umysł i przestrzegać przykazań.
Jeśli człowiek będzie zawsze przestrzegał przykazań,wtedy dzięki koncentracji osiągnie jedność umysłu. Tam
gdzie jest jedność umysłu, jest też prawdziwa mądrość,dzięki której można dostąpić Oświecenia.
Te trzy pouczenia są naprawdę drogą do Oświecenia.
Ludzie pogrążają się w ułudzie właśnie dlatego, że ich nieznają i nie starają się poznać. Każdy człowiek powinien
rozpocząć praktykę, unikać wszelkich konfliktów,
medytować oczyszczając swój umysł, aby jak najszybciej
dostąpić Oświecenia.
3.
Trzy podstawowe pouczenia tak naprawdę kryją w
sobie najważniejsze nauki buddyjskie, a mianowicieOśmioraką ścieżkę, Cztery prawidłowe poglądy, Cztery
dobre działania, Pięć mocy oraz Sześć doskonałości.
Ośmioraka ścieżka to: słuszny wgląd, słusznemyślenie, słuszne słowa, słuszne czyny, słuszny sposóbżycia, słuszne wysiłki, słuszna refleksja nad samym sobą,słuszna medytacja jako stan jedności umysłu.
Słuszny wgląd to uznanie Czterech szlachetnych
prawd oraz wiara w prawo przyczyny i skutku, dzięki
czemu można uniknąć błędów.
Słuszne myślenie to stan umysłu, który nie ulega- 175 -Urzeczywistnienie ideałupożądliwości i chciwości, nie wpada w gniew, nie znajduje
przyjemności w krzywdzenia innych ludzi.
Słuszne słowa nie zawierają kłamstwa, obelg,
obłudy, nie są także czczą gadaniną.
Słuszne czyny to powstrzymywanie się od zabijania,
kradzieży i cudzołóstwa.
Słuszny sposób życia to godne życie, którego nie
trzeba się wstydzić przed ludźmi.
Słuszne wysiłki oznaczają ciągłe dążenie do dobra i
unikanie zaniedbania oraz lenistwa.
Słuszna refleksja nad samym sobą zakłada ciągłą
kontrolę własnego umysłu.
Słuszna medytacja jako stan jedności umysłu
wyklucza dążenie do błędnych celów. Jej rezultatem jest
prawdziwa mądrość, którą można osiągnąć jedynie przez
uspokojenie umysłu, dzięki doskonałej koncentracji.
4.
Cztery prawidłowe poglądy to następujące przekonania: ciało nie powinno być skalane i przywiązane dodoczesności; wszelkie doznania zmysłowe, zarówno
przyjemne, jak i nieprzyjemne, są przyczyną cierpienia;- 176 -Urzeczywistnienie ideału

umysł jest zawsze w ruchu i bez przerwy podlega zmianom; wszystko, co istnieje, powstaje na skutek splotu
przyczyn i uwarunkowań, dlatego nie ma niczego, co jest
wieczne i niezmienne.
5.
Cztery dobre działania to: nie dopuszczać do tego,żeby stało się coś złego; jeśli zło już się stało, starać się jenaprawić; dążyć ze wszystkich sił do tego, aby dobry
uczynek mógł zostać spełniony; jeśli robi się coś dobrego,starać się, by było jeszcze większym dobrem.
6.
Pięć mocy niezbędnych w praktyce religijnej to:
moc wiary, moc wysiłków, moc utrzymania zdolności dorefleksji nad samym sobą, moc jednoczenia umysłu, moc
zachowania prawdziwej mądrości. Powyższe pięć mocyumożliwia dostąpienie Oświecenia.
7.
Sześć doskonałości to: dobroczynność, przestrzeganie przykazań, wytrwałość, determinacja, koncentracjaumysłu i mądrość. Ten, kto zdobędzie te doskonałości
dzięki wytężonej praktyce, będzie w stanie odpłynąć odlądu ułudy i dotrzeć do drugiego brzegu, którym jestOświecenie.
Dobroczynność wymaga wyrzeczenia się egoizmu,- 177 -Urzeczywistnienie ideału

przestrzeganie przykazań sprawia, że czyny są dobre,
wytrwałość poskramia skłonność do gniewu, determinacja
zwalcza lenistwo i opieszałość, medytacja poskramia
gonitwę myśli i uspokaja umysł, prawdziwa mądrość jestświatłem rozświetlającym mroki niewiedzy.
Dobroczynność i przestrzeganie przykazań to podstawy praktyki oraz fundamenty, na których można
umocnić umysł, by stał się jak twierdza nie do zdobycia.
Wytrwałość i determinacja są jak mury obronne umysłu,
chroniąc go przed wrogami. Medytacja jest orężem, który
chroni ciało i pomaga wyzwolić się z koła narodzin iśmierci, a prawdziwa mądrość to zbroja, w której bez lękumożna walczyć z wrogami, jakimi są żądze.
Dawanie jałmużny temu, kto o nią prosi, nie jest
prawdziwą dobroczynnością. Prawdziwą dobroczynnością
jest bowiem współczucie, które nakazuje pomagać
potrzebującym, samemu występując z inicjatywą. Nie jest
też prawdziwą dobroczynnością jałmużna dawana odświęta. Ten, kto kieruję się prawdziwym miłosierdziem,
zawsze ratuje innych w potrzebie.
Nie jest też prawdziwą dobroczynnością dawanie
jałmużny, a potem żałowanie, że dało się za dużo ani też
szczycenie się swoją szczodrością. Prawdziwa dobroczynność polega na tym, że raduje ona serce darczyńcy, ale
nie rozpamiętuje on potem ani swojego aktu miłosierdzia,- 178 -Urzeczywistnienie ideału

ani nie myśli o obdarowanym człowieku, czy też o tym, co
mu dał.
Prawdziwa dobroczynność nie spodziewa się
pochwał, gdyż czyniona jest z czystego serca przepełnionego miłosierdziem oraz pragnieniem, aby wszyscy moglidostąpić Oświecenia.
Można wyróżnić siedem rodzajów dobroczynności,którą mogą praktykować także osoby biedne. Pierwszy
rodzaj to dobroczynność poprzez pracę fizyczną, przy
czym najwyższą formą jest poświęcenie własnego ciała dla
innych, o czym będzie mowa w przypowieści o księciu
Sattwie. Drugim rodzajem jest życzliwość dla wszystkich
istot żywych. Trzeci rodzaj to serdeczne spojrzenie, które
koi serca ludzi. Czwarty to pogodny uśmiech, któryłagodzi napięcie. Piątym są życzliwe słowa przepełnione
troską o innych. Szósty to gotowość do ustępstw,
poczynając od ustępowania miejsca innym. Ostatnim,
siódmym rodzajem dobroczynności, jest oferowanie
noclegu w swoim domu zmęczonym wędrowcom. Każdy,nawet najuboższy człowiek w codziennym życiu zawszemoże w taki właśnie sposób spełniać dobre uczynki.
8.
Dawno temu żył książę o imieniu Sattwa. Pewnego
dnia udał się ze swoimi dwoma starszymi braćmi do lasu,żeby się tam pobawić. Nagle zobaczyli leżącą w pobliżu
stromego urwiska tygrysicę i siedem tygrysiątek.
- 179 -Urzeczywistnienie ideału

Tygrysica umierała z głodu i zaczęła czołgać się w stronę
swoich dzieci, aby je pożreć. Starsi bracia uciekli ze
strachu, ale książę Sattwa postanowił uratować głodujące
tygrysy. Wspiął się na urwisko i rzucił się w dół, popełniając samobójstwo. W ten sposób ofiarował swoje ciało
tygrysicy, nie dopuszczając do tego, by pożarła własne
dzieci.
Kiedy książę Sattwa podjął tę heroiczną decyzję,pragnął tylko dostąpić Oświecenia. Pomyślał wtedy:„Ciało ludzkie jest kruche i podlega starzeniu. Do tej porynic dla nikogo nie zrobiłem, byłem przywiązany doswojego ciała i najważniejsze były dla mnie hedonistyczne
doznania. Teraz jestem gotów poświęcić swoje życie dla
innych istot, aby dążyć w ten sposób do Oświecenia.”
W takiej właśnie intencji książę własnym ciałem
nakarmił tygrysicę, która umierała z głodu.
9.
Należy także wyróżnić cztery nieograniczone stany
umysłu, które musi osiągnąć osoba, pragnąca dostąpić
Oświecenia: miłosierdzie, współczucie, radość orazrównowaga.
Miłosierdzie oznacza odrzucenie pożądliwości
związanej z egoizmem, współczucie tłumi gniew, radość
uwalnia od cierpienia a równowaga pozwala przekroczyć
dualizm takich przeciwieństw, jak żywienie urazy i
odczuwanie wdzięczności.
Wielkie miłosierdzie umożliwia działanie na rzecz- 180 -Urzeczywistnienie ideałuszczęścia i pomyślności wielu ludzi. Wielkie współczucie
sprawia, że znikają smutek i cierpienie. Wielka radość
rozpromienia uśmiechem innych ludzi. Wielka równowaga
sprawia, że można traktować wszystkich tak samo, nie
faworyzując jednych, a dyskryminując innych.
Ci, którzy osiągnęli te cztery nieograniczone stany
umysłu, czyli stan miłosierdzia, współczucia, radości i
równowagi, przestają ulegać pożądliwości, nie wpadają w
gniew, nie cierpią, nie rozróżniają miłości i nienawiści. Zły
umysł jest jak agresywny pies łańcuchowy. Jeśli Natura
Buddy jest przesłonięta żądzami, umysł zostaje wytrącony
z równowagi i jest jak uciekająca na oślep po lesie sarna.
Zły umysł, który przywiązuje się do wszystkiego, można
porównać do liter wykutych w skale, które nie znikają
przez bardzo długi czas. Dobry umysł nie przywiązuje siędo niczego i dlatego przypomina litery napisane na wodzie.
Ze względu na błędy popełniane przez umysł, droga doOświecenia jest niezwykle trudna.
10. Jeden z uczniów Buddy, imieniem Srona urodził się
w bogatej rodzinie, ale był bardzo słabego zdrowia. Miał toszczęście, że spotkał Siakjamuniego i słuchał jego nauk.
Tak bardzo pragnął dostąpić oświecenia, że praktykował
usilnie i z poświęceniem, dręcząc swoje ciało skrajną
ascezą. Jednak nie mógł dostąpić Oświecenia.
Budda Siakjamuni ulitował się nad nim i powiedział: „Srono, na pewno w dzieciństwie uczyłeś się graćna jakimś instrumencie strunowym. Jeśli struna jest
- 181 -Urzeczywistnienie ideałunaciągnięta zbyt mocna, nie wyda prawidłowego dźwięku,tak samo, jeśli jest napięta zbyt słabo. Struna zadźwięczy
pięknie dopiero wtedy, gdy w trakcie strojenia znajdziesz
złoty środek, czyli najbardziej odpowiedni sposób jejnaciągnięcia, ani za mocno, ani za słabo.
Podobnie jest z praktyką, która prowadzi doOświecenia. Nie będzie skuteczna, nie tylko jeśli człowiekbędzie się lenił, ale też jeśli podda się nadmiernie surowej
ascezie. Dlatego każdy powinien zachować środkową
drogę także w trakcie praktyki.”
Usłyszawszy to pouczenie, Srona pojął jegoznaczenie i wkrótce dostąpił Oświecenia.
11. Dawno temu żył książę, który w doskonały sposób
opanował posługiwanie się pięcioma rodzajami broni.
Długo zgłębiał nauki u różnych mistrzów, aż w końcu sam
zdobył sławę. Kiedy wracał w rodzinne strony, na łąceujrzał bestię, która miała niezwykle grubą sierść zawsze
ociekającą kleistym śluzem z gruczołów znajdujących pod
nią. Bestia ta zaatakowała go, więc broniąc się, wystrzelił
strzałę. Jednak strzała nawet nie zraniła bestii, tylko
utknęła w jej splątanej sierści. To samo stało się, gdyż użyłpozostałych rodzajów broni: miecza, halabardy, maczugi iwłóczni. Nie potrafił powstrzymać ataku bestii ani jej
zabić. Kiedy bestia natarła na niego, zaczął ją kopać iokładać pięściami, ale bardzo szybko sam zaplątał się w jej
kleistą, zmierzwioną sierść. Uderzył ją w końcu głową,gdyż tylko nią mógł jeszcze poruszać, ale głowa też- 182 -Urzeczywistnienie ideałuutknęła i został unieruchomiony.
Bestia oblizała się z zadowoleniem i powiedziała:„Teraz mi już nie umkniesz! Pożrę cię z przyjemnością.”Jednak książę nie zamierzał się tak łatwo poddać.
Roześmiał się, co zdziwiło bestię, i rzekł: ”Pewnie myślisz,
że nie mam już żadnej broni, która mogłaby ci zagrozić?
Mam jeszcze diamentowe ostrze, które przebije wszystko.
Jeśli mnie połkniesz, wtedy od środka rozpruję tym
ostrzem twój brzuch.
Odwaga i pewność księcia zbiły z tropu bestię, która
niepewnie zapytała: „W jaki sposób możesz zrobić coś
takiego?” Książę odparł: „Moc prawdy jest po mojej
stronie.”
Wtedy bestia, której sierści nic nie mogło przebić,odstąpiła od księcia. Prosiła, aby przekazał jej moc prawdy,
a on wygłosił jej nauki Buddy. Bestia nawróciła się i odtąd
nikogo już nie krzywdziła.
Nauka zawarta w tej przypowieści ma zachęcić
wyznawców buddyzmu do tego, by nie ustawali w wysiłkach i nie tracili ducha w obliczu zagrożenia.
12. Ten, kto nie odczuwa wstydu ani wobec siebie, ani
wobec innych ludzi, jest zagrożeniem dla świata. Ten, kto
wstydzi się swojego złego postępowania wtedy, gdy widzą
go inni, i wtedy gdy jest sam, jest błogosławieństwem dlaświata. Człowiek, który ma poczucie wstydu i zachowuje
pokorę, będzie szanował rodziców, swoich nauczycieli- 183 -Urzeczywistnienie ideału

oraz przełożonych, zachowa także harmonijne relacje zeswoim rodzeństwem. Szlachetną jest postawa człowieka,
który nie tylko jest zdolny do refleksji nad samym sobą iwstydzi się, gdy uświadomi sobie, że jego czyny nie były
sprawiedliwe, ale także odczuwa wstyd widząc niegodne
zachowanie innych.
Jeśli ktoś poczuje żal za swoje grzechy, przestaną
być one dla niego ciężarem. Jednak ten, kto nie odpokutuje
swoich złych czynów, będzie cierpiał karę za nie przez
wieczność.
Prawdziwą naukę można przyswoić tylko wtedy,
gdy się jej słucha uważnie, często o niej rozmyśla i zgodniez nią się postępuje. Nie można przyswoić prawdziwej
nauki, jeśli tylko się ją słyszy, ale nie rozmyśla się o niej inie stara się wcielić jej w życie.
Największym wsparciem w trakcie praktyki jest
wiara, pokora, poczucie wstydu, wytrwałość oraz mądrość.
Fundamentem jest jednak mądrość, to z nią powiązane są
pozostałe cztery cnoty i jej podlegają. Ten, kto rozpoczyna
praktykę prowadzącą do Oświecenia, nie będzie robiłpostępów, jeśli będzie przywiązany do spraw tego świata,będzie tracił czas na czczą gadaninę czy też oddawał się
lenistwu śpiąc zbyt długo.
13. Wielu rozpoczyna praktykę w tym samym czasie,
ale jedni wcześniej dostąpią Oświecenia a inni później.
Jednak ci, którzy widzą, że inni już dostąpili Oświecenia,- 184 -Urzeczywistnienie ideału

nie powinni się martwić i zniechęcać brakiem postępów na
drodze do wyzwolenia.
Człowiek, który uczy się strzelać z łuku, napoczątku nie może trafić w cel. Jednak jeśli wytrwalećwiczy, w końcu jego strzała trafia w środek tarczy. To, copłynie z głównym nurtem rzeki, w końcu dotrze do jejujścia i wpadnie do morza.
Tak samo ten, kto nie rezygnuje z praktyki, alemimo powodzeń wytrwale ją kontynuuje, z pewnością
dostąpi Oświecenia.
Jak już o tym była mowa, wszędzie, gdzie tylko
okiem sięgnąć, można dostrzec przejawy nauki Buddy,
dlatego Oświecenie może nastąpić w dowolnym miejscu ichwili.
Pewien człowiek zapalił kadzidełko i nagle uświadomił sobie, że jego zapach ani nie istnieje, ani nie istnieje,
ani nie pojawia się, ani nie znika. To ostatecznie sprawiło,że nagle dostąpił Oświecenia.
Inny człowiek szedł drogą i poczuł ból z powodu
ciernia, który utkwił mu w stopie. Wtedy nagle uświadomiłsobie, że poczucie bólu nie istnieje w jego umyśle cały
czas, ale jest wywołane przez pewien splot uwarunkowań ibodźców. Dostąpił nagle Oświecenia, gdy zrozumiał, że
ten sam umysł, który w stanie wzburzenia przesłonięty jest
przez żądze, w stanie wyciszenia przejawia Naturę Buddy.
Jeszcze inny człowiek nieustannie ulegał swoim- 185 -Urzeczywistnienie ideałużądzom. Dostąpił nagle Oświecenia, gdy myślał o swoimpożądliwym umyśle i uświadomił sobie, że na podpałceżądz, kiedyś zapłonie ogień Oświecenia.
Zdarzyło się też, że ktoś dostąpił Oświecenia,słysząc następujące pouczenie: „Zachowaj równowagę
swojego umysłu. Jeśli twój umysł będzie w stanie
równowagi, równowaga zapanuje też na Niebie i Ziemi.”
Człowiek ten uświadomił sobie, że źródłem wszelkiego
rozróżniania jest właśnie umysł. Zaprawdę, niezliczone są
okazje do tego, by człowiek mógł dostąpić Oświecenia.

III
DROGA WIARY
1.
Uczniami Buddy są ci, którzy zawierzą Trzem
Skarbom, czyli wierzą w Buddę, jego naukę oraz znajdują
schronienie we wspólnocie wyznawców. Każdy z nichprzestrzega pięciu przykazań, zachowuje wiarę, czyni
dobro oraz kierująe się mądrością.
Uczniowie Buddy przestrzegają pięciu przykazań –nie zabijają, nie kradną, nie cudzołożą, nie kłamią i nie pijąalkoholu.
Pokładają ufność w niezmierzonej mądrości Buddy,
unikają pożądliwości i egoizmu, znajdują upodobanie w
dobroczynności. Posiadają najwyższą mądrość, gdyżrozumieją prawo przyczyny i skutku oraz to, że w świecie- 186 -Urzeczywistnienie ideału

wszystko podlega zmianom, będąc nietrwałe.
Drzewo, które przechylone jest na wschód, kiedy
zbutwieje, na pewno przewróci się w kierunku wschodnim.
Człowiek, nie ważne w jakim wcieleniu, po śmierci z
pewnością odrodzi się w Czystej Ziemi, jeśli zawsze
słucha nauk Buddy przepełniony wiarą.
2.
Należy zawsze pamiętać, że uczniami Buddy są ci,
którzy zawierzą Trzem Skarbom, którymi są: Budda,
Dharma i Samgha.
Buddą nazywamy tę istotę, która dostąpiła Oświecenia i w swoim miłosierdziu chce wyzwolić wszystkich
cierpiących. Dharma to nauka głoszona przez Buddę.
Samgha jest wspólnotą wierzących, którzy w harmonii
praktykują zgodnie z nauką Buddy, unikając konfliktów.
Budda, Dharma i Samgha to trzy skarby, których niemożna traktować rozdzielnie. Dharma jest bowiem nauką
o Buddzie, a Samgha może powstać tylko wtedy, gdy
ludzie przyjmą Dharmę. Tak więc trzy skarby są w swojej
istocie jednym skarbem. Ci, którzy wierzą w Dharmę i
Samghę, wierzą także w Buddę. Wiara w Buddę oznaczazawierzenie jego nauce i wspólnocie wyznawców. W ten
sposób trzy skarby stają się jednym.
Wszyscy ludzie mogą być wyzwoleni tylko poprzez- 187 -Urzeczywistnienie ideałuwiarę w Buddę, jedynie w ten sposób są w stanie dostąpić
Oświecenia. Budda miłuje wszystkich ludzi, jakby bylijego dziećmi, dlatego ujrzy Buddę i zostanie przez niego
wyzwolony ten, kto mu zawierzy tak, jak dziecko ufa
matce.
Ten, kto będzie wzywał Buddę, zostanie oświetlonyświatłem jego mądrości i przeniknięty zapachem kadzidła
jego łaski.
3.
Nic nie przynosi większej korzyści niż wzywanie
imienia Buddy. Zyska niezliczone błogosławieństwa ten,
kto słysząc chociaż raz imię Buddy, będzie się radować zcałego serca.
Chociaż nasz świat jest jak płonący dom, należy
słuchać nauki Buddy i uwierzyć w nią.
Niezwykle trudno jest spotkać Buddę w swoimżyciu, nie jest także łatwo zetknąć się z ludźmi, którzy
głoszą naukę Buddy. Jednak najtrudniej jest uwierzyć w
słowa Buddy.
Ci, którzy zetknęli się z ludźmi, którzy głoszą naukęo Oświeceniu, i usłyszeli to, co tak niewielu może usłyszeć,
powinni z radością uwierzyć w słowa Buddy.
- 188 -Urzeczywistnienie ideału

4.
Wiara jest najlepszym towarzyszem człowieka,
strawą niezbędną w wędrówce przez życie. Nie mawiększego skarbu niż wiara.
Wiarę można porównać do nieskalanej dłoni, która
przyjmuje nauki Buddy oraz wszelkie cnoty z nią związane.
Metaforą wiary jest także ogień, który spala wszelkie
skalania umysłu, dzięki czemu człowiek może wkroczyć
na drogę praktyki prowadzącej do Oświecenia. Na tej
drodze ogień wiary cały czas chroni go przed chłodem
zniechęcenia.
Wiara wzbogaca umysł człowieka, usuwa pożądliwość i pychę, uczy pokory i szacunku. Wiara sprawia, że
prawdziwa mądrość może oświetlać drogę praktyki iczłowiek wie, jakie postępowanie jest dobre, nie poddaje
się przeciwnościom, pokonuje przeszkody. Wiara dajeogromną siłę, dzięki której można nie przywiązywać się dożycia doczesnego i nie ulegać pokusom.
Wiara staje się zachętą na długiej i mozolnej drodze
praktyki, dlatego prowadzi do Oświecenia.
Wiara sprawia, że człowiek czuje się tak, jakby
zawsze przebywał w obecności Buddy, jakby Budda
chronił go, tuląc do siebie. Dzięki temu człowiek staje sięłagodny i spokojny, potrafi też okazywać życzliwość
wszystkim ludziom niezależnie od okoliczności.
- 189 -Urzeczywistnienie ideału

5.
Ten, kto posiada niewzruszoną wiarę, słyszy
nauki Buddy we wszystkich odgłosach świata, zdobywa
także mądrość, odczuwając radość niezależnie odmeandrów życia. Dzięki wierze posiada także mądrość
cierpliwego akceptowania tego, co przyniesie los, gdyżwie, że wszystko pojawia się na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań.
Zna prawdę, że nie ma nic wiecznego ani niezmiennego na tym świecie, w którym wszystko przemija itak naprawdę nic nie jest ważne. Mądrość płynąca z wiarykaże mu się nie dziwić ani nie smucić, gdy widzi, że to, co
rozkwitło, po jakimś czasie usycha, a prosperita kończy sięi następuje kryzys.
Wiara przejawia się pod trzema postaciami:
wyznania win i pokuty, radości ze szczęścia innych osób
oraz modlitwy.
Najpierw należy szczerze wyznać swoje winy,uświadamiając sobie, jak bardzo są wielkie, a potemnależy odprawić pokutę. Wtedy człowiek będzie w stanie
cieszyć się, widząc szczęście innych osób i będzie im
dobrze życzyć, zwłaszcza tego, by doskonali się i posiedli
wszelkie cnoty. Modlitwa zaś zawsze powinna być w
intencji tego, by odczuwać obecność Buddy, wszystko
czynić zgodnie z jego nauką w każdym momencie swojegożycia.
- 190 -Urzeczywistnienie ideału

Umysł przepełniony wiarą dociera do swojej głębi iw tym sensie jest prawdziwym umysłem. Prawdziwy
umysł raduje się z tego, że będzie mógł odrodzić się w
Czystej Ziemi, rajskiej krainie, dzięki mocy Buddy.
Budda słyszy wszystkie głosy, które wymawiają
jego imię w najdalszych zakątkach świata, ale daje moc,płynącą z jego Oświeconego Umysłu tylko tym, którzywzywają go z wiarą i radością. Dzięki mocy Buddy będąmogli oni odrodzić w Czystej Ziemi i już nigdy więcej niepogrążą się w ułudzie.
6.
Umysł każdego człowieka, wierząc w Buddę,przejawia Naturę Buddy, gdyż jest ona ukryta w umysłach
wszystkich ludzi. Innymi słowy ten, kto zna Buddę, samjest Buddą, ten, kto wierzy w Buddę, sam jest Buddą.
Chociaż każdy ma Naturę Buddy, znajduje się ona
na samym dnie bagna skaz, dlatego nie mogą z niej
wykiełkować i zakwitnąć kwiaty Oświecenia. Jak możepojawić się pragnienie Oświecenia w umyśle, któregoNatura Buddy przesłonięta jest pożądliwością i gniewem?
Drzewa Eranda są tak trujące, że nie mogą rosnąć
obok nich inne rośliny, także wydające przepiękny zapachdrzewa Czandana. Jeśli drzewo Czandana wyrośnie w lesie,
gdzie królują drzewa Eranda, można nazwać to cudem.
- 191 -Urzeczywistnienie ideału

Podobnie cudem może wydawać się to, iż w świecie, w
którym jest tyle zła, w umyśle człowieka rodzi się wiara ipragnienie Oświecenia.
Wierzący umysł, który pragnie Oświecenia, jest
przepełniony „wiarą bez korzeni.” A to dlatego, że wumyśle człowieka nie możemy znaleźć korzeni wiary,
znajdują się one bowiem jedynie w pełnym miłosierdziaumyśle Buddy.
7.
Wiara jest matką wszystkich cnót, podstawą
praktyki buddyjskiej, jednak istnieje pięć przeszkód, które
osłabiają wiarę człowieka, pragnącego dostąpić Oświecenia.
Pierwszą przeszkodą jest wątpienie w mądrość
Buddy. Druga przeszkoda to brak zaufania do nauk Buddy.
Trzecia – niedowierzanie osobie, która przekazuje nauki
buddyjskie. Czwarta – różne błędy, które pojawiają się na
drodze do wyzwolenia. Piątą przeszkodą jest pycha, która
sprawia, że w gniewie poddaje się pod wątpliwość poglądy
współwyznawców, którzy postępują zgodnie z nauką
Buddy.
Nie ma nic gorszego od wątpienia i podejrzliwości,wątpienie sprawia, że umysł jest podzielony. Podejrzliwość jest trucizną niszczącą przyjaźń, rani umysł, stając
się ostrym cierniem lub tnącym mieczem.
- 192 -Urzeczywistnienie ideałuNależy pamiętać o tym, że wiara jest darem Buddy.
Jeśli ktoś jest przepełniony wiarą, to dzieje się tak dlatego,że w odległej przeszłości Budda, w swoim miłosierdziu,umożliwił to przez odpowiedni splot przyczyn i uwarunkowań.
Osoba radującą się z tego, że jest przepełniona wiarą,którą umożliwił splot przyczyn i uwarunkowań dzięki
miłosierdziu Buddy, będzie mogła odrodzić się w Czystej
Ziemi, niezależnie od tego, jakie życie będzie prowadzić
na tym świecie.
Bardzo trudno odrodzić się w świecie ludzi, jeszcze
trudniej jest usłyszeć naukę Buddy, ale najtrudniej jest
zdobyć prawdziwą wiarę. Właśnie dlatego należy nieustannie wsłuchiwać się w słowa Buddy.
IV
BUDDYJSKIE SENTENCJE
1.
Nigdy nie pozbędą się negatywnych uczuć ci ludzie,
którzy ciągle podsycają poczucie urazy, przypominając
sobie, że ktoś ich obraził, uderzył czy też wyśmiewał się znich.
Nie można wykorzenić złości złością. Złość zniknie,- 193 -Urzeczywistnienie ideału

gdy człowiek zapomni o niej i przestanie żywić urazę do
innych.
Jeśli rynny nie odprowadzają wody z dachu, dachzaczyna przeciekać. Podobnie jest z umysłem – jeśli nie
jest kontrolowany, ulega pożądliwości.
Zaniedbywanie i próżnowanie to droga ku śmierci,nieustanne wysiłki i starania to droga życia. Tylko głupiec
leniuchuje, mądry człowiek jest pracowity.
Ten, kto wyrabia łuki i strzały, będzie tak długo
usuwał wszystkie sęki i nierówności drewna, aż strzałabędzie prosta. Podobnie mędrzec nie ustaje w wysiłkach,by jego umysł był sprawiedliwy.
Bardzo trudno jest kontrolować swój umysł, gdyżulega on wzburzeniu, gdy pojawi się nawet najsłabszybodziec z zewnątrz. Człowiek może osiągnąć prawdziwy
spokój tylko wtedy, gdy panuje nad swoim umysłem.
Umysł człowieka czyni więcej zła niż najgorszywróg, więcej nawet niż szaleniec, owładnięty żądzą zemsty.

- 194 -Urzeczywistnienie ideału

2.
Prawdziwy spokój może osiągnąć tylko człowiek,
który będzie postępował zgodnie z nauką Buddy i nie
pozwoli, aby jego umysłem zawładnęły pożądliwość igniew. Jeśli mowa człowieka jest wzniosła i szlachetna, ale
nie wprowadza on swoich słów w czyn, można porównać
go do kwiatu o pięknej barwie, który nie pachnie.
Jeśli wieje silny wiatr w stronę ukwieconych pól,zapach kwiatów nie dociera w przeciwnym kierunku.
Jednak dobre czyny człowieka będą poznane przez całyświat, niezależnie od przeciwności losu.
Człowiekowi, który nie może zasnąć, noc się dłuży.
Dla zmęczonego wędrowca droga zdaje się nie mieć końca.
Ludzie, którzy nie znają nauki Buddy, na zawsze pogrążeni
są w ułudzie.
Człowiek powinien udawać się w podróż z osobą na
podobnym poziomie intelektualnym lub z mądrzejszą.
Lepiej wędrować samemu, niż podróżować z głupcem.
Należy wystrzegać się złych przyjaciół bardziej niż
dzikich bestii. Dzika bestia może zaatakować tylko nasze
ciało, podczas gdy zły przyjaciel sprowadzi na złą drogę
nasz umysł.

- 195 -Urzeczywistnienie ideału

Głupiec cierpi, zamartwiając się o swoje dzieci czy
swój majątek. Jednak nie ma ego, czyli ‘ja’, jak więcmożna używać słów ‘mój’, ‘moja’, ‘moje’?
Głupiec, który wie, że jest głupcem, wart jest więcej
od głupca uważającego siebie za mędrca.
Łyżka, którą człowiek je zupę, nie może poznać
smaku tej ani żadnej innej potrawy. Głupiec zaś, nawetjeśli będzie przebywał z mędrcami, nie zrozumie ich
pouczeń.
Ze świeżego mleka tak szybko nie powstanie zsiadłe
mleko. Za złe czyny także nie od razu spotka człowieka
kara, jednak nie ucieknie od niej. Może się wydawać, żezostał tylko popiół, ale pod nim tli się ogień, który znowu
wystrzeli płomieniem.
Głupiec cierpi, ciągle pożądając majątku i sławy.
Nie zazna spokoju, cały czas pragnąc zaszczytów,
bogactwa i władzy.
Jeśli ktoś wykazuje nam nasze błędy i zaniedbania
oraz piętnuje zło, które czynimy, powinniśmy być mu
dozgonnie wdzięczni, jak komuś, kto pokazuje miejsce
ukrycia skarbu.
- 196 -Urzeczywistnienie ideału

3.
Umysł człowieka, który z radością przyjmuje naukę
Buddy, jest nieskalany, dlatego człowiek ten może spać
spokojnie. Jego umysł został bowiem przez to oczyszczony z wszelkich skaz.
Cieśla długo obrabia pień, żeby belka nie była
krzywa, człowiek wytwarzający strzały, stara się, aby były
dobrze wyważone. Ten, kto chce nawodnić pole, kopie
rowy irygacyjne starannie je łącząc. Wszyscy oni wkładają
w swoją pracę wiele wysiłku i bardzo się starają, żeby jej
efekt był doskonały – taką samą determinację musi miećten, kto chce kontrolować swój umysł.
Twardej i ciężkiej skały nie zwieje nawet najsilniejszy wiatr. Umysł mędrca jest nieporuszony, jak takawłaśnie skała, niezależnie od tego, czy inni ludzie go
chwalą, czy krytykują.
Zwycięstwo nad samym sobą jest godne podziwu
bardziej niż pokonanie na polu bitwy niezliczonychzastępów wrogiej armii.
Lepiej żyć tylko jeden dzień i poznać prawdziwą
naukę, niż żyć sto lat, nigdy o niej nie słysząc.
Każdy, kto sam siebie naprawdę miłuje, powinien
chronić siebie samego od wszelkiego zła. Dla swojego- 197 -Urzeczywistnienie ideału

dobra, powinien przebudzić się do najwyższej prawdy,jeśli nie uda mu się to w młodości czy w sile wieku,także w podeszłym wieku nie powinien rezygnować z
praktyki religijnej.
Nasz świat jest jak dom, który trawi pożar.
Wszystko spala ogień pożądliwości, gniewu i głupoty.
Żeby się uratować, należy jak najszybciej wybiec zpłonącego domu.
Tylko umysł człowieka jest tak naprawdę cenny,dlatego należy go chronić. Wszystko na tym świecie jest
nietrwałe, jak piana na wodzie, kruche, jak pajęcza nić,skalane, jak brudne naczynie.
4.
Istota nauki Buddy sprowadza się do unikania
czynienie zła, spełniania wszelkich dobrych uczynków
oraz kontrolowania umysłu, aby mógł być nieskalany.
Najtrudniej jest wytrwać w praktyce do końca, jeśli
jest wyjątkowo surowa. Tylko wytrwały zdobędzie wkońcu laur zwycięstwa.
Osoba, która żywi się do kogoś urazę, odczuwa
pożądliwość czy jest pogrążona w żalu, musi zacząć
kontrolować swój umysł i nie ulegać tym uczuciom. Jeśli
zrozumie, że nie ma ‘ja’ i nic na tym świecie nie należy do- 198 -Urzeczywistnienie ideału

niej, będzie mogła wieść spokojne życie, zachowując
czystość umysłu.
Jeśli ktoś nie choruje, powinien uznać to za
największą pomyślność w życiu. Ten, kto wie, kiedy trzeba
powiedzieć „dosyć” i nie ulegać pożądliwości, zdobyłnajwiększy majątek. Wzajemne zaufanie to skarb przyjaźni. Jednak największym szczęściem jest Oświecenie.
Nie lęka się ten, kto zakosztował trzech smaków:
rozkoszował się odrzuceniem wszelkiego zła, zasmakował
w spokoju ducha i delektował się radością ze słuchania
nauki Buddy.
Przywiązanie pojawia się wtedy, kiedy rozróżniamy
to, co nam się podoba, i to, co nam się nie podoba. Jeśli
znajdujemy w czymś upodobanie lub czegoś nienawidzimy, zawsze będziemy pogrążać się w smutku, żalu i nigdy
nie wyzwolimy się z łańcuchów przywiązania.
5.
Rdza nie pojawi się tam, gdzie nie ma żelaza. Rdza
pojawia się tylko na żelazie i doprowadza do rozkładu jegowewnętrzną strukturę. Zło zaś pochodzi od człowieka iniszczy go.
Jeśli księgi nie są czytane, wkrótce pokryje je kurz,
dom, którego nikt nie dogląda, szybko popadnie w ruinę, a- 199 -Urzeczywistnienie ideału

człowiek, jeśli nie będzie dbać o swoje ciało, będzie
brudny i cuchnący.
Złe czyny kalają człowieka. Jeśli ktoś daje cośkomuś, a potem tego żałuje, jego dar staje się przez tonieczysty. Zło, czynione przez człowieka, będzie go kalać
w tym życiu i w przyszłych wcieleniach.
Ze wszystkich skaz najtrudniej pozbyć się niewiedzy. Umysł człowieka, pogrążonego w ignorancji, nigdy
nie będzie nieskalany.
Bardzo łatwo jest wbić się w dumę, być bezczelnym
jak namolna mucha, nie odczuwać wstydu, nie mieć
wyrzutów sumienia, raniąc innych.
Bardzo trudno jest zachować pokorę, okazywać
innym szacunek, uwolnić się od przywiązania, czynić
dobro i posiadać mądrość.
Łatwo jest wytykać innym ich wady, trudno jest
dostrzec własne. O przewinach innych ludzi człowiek
opowiada chętnie każdemu, kogo napotka. O własnychzłych czynach milczy, skrywając je skrzętnie, jak hazardzista, ukrywający dodatkowe karty, które potem stara się
podmienić, tak, żeby nikt tego nie zauważył.
- 200 -Urzeczywistnienie ideału

Ptaki, dym ani burza nie pozostawiają śladów na
niebie. Heretyckie nauki nie prowadzą do Oświecenia. Nicna tym świecie nie jest wieczne. Umysł człowieka, którydostąpił Oświecenia jest nieporuszony.
6.
Wojownicy bronią zamku przed wrogami zzewnątrz i wewnątrz. Nie mogą sobie pozwolić nawet na
chwilę nieostrożności. W ten sam sposób należy cały czas
kontrolować swój umysł.
Każdy człowiek jest sam sobie panem, każdy musipolegać tylko na sobie. Właśnie dlatego najważniejsze jest
kontrolowanie własnego umysłu.
Pierwszym krokiem w kierunku uwolnienia się złańcuchów przywiązania jest zapanowanie nad własnym
umysłem, unikanie czczej gadaniny oraz często
rozmyślanie o sobie i świecie.
Słońce świeci w dzień, księżyc rozświetla noc.
Każdy posiada coś, co dodaje mu blasku chwały. Dla
wojownika jest to jego zbroja, a dla osoby, która pragniedostąpić Oświecenia – spokój ducha.
Nie jest prawdziwym uczniem Buddy ten, kto nie
potrafi kontrolować swoich pięciu zmysłów: wzroku,
słuchu, smaku, zapachu i dotyku i dlatego wzbudza w- 201 -Urzeczywistnienie ideału

sobie pożądliwość pod wpływem różnych pokus z
otoczenia. Dostąpi Oświecenia tylko ten, kto stoi na straży
bram swoich zmysłów i uspokoi swój umysł.
7.
Jeśli człowiek jest przywiązany do doczesności,wtedy ulega pokusom i nie potrafi obiektywnie ocenić
sytuacji, będąc ich niewolnikiem. Widzi rzeczywistość
taką, jaka ona jest, dopiero wtedy, gdy uwolni się od
wszelkiego przywiązania. Wyzwolony umysł postrzega
rzeczywistość tak, jakby nagle wszystko wokół ożyło.
Człowiek odczuwa smutek, odczuwa też radość.
Właśnie dlatego, że rozróżnia smutek, rozróżnia też jegoprzeciwieństwo, czyli radość. Jednak ten, kto chce
wyzwolić swój umysł, musi wyjść poza rozróżnianie nie
tylko radości i smutku, ale także dobra i zła.
Zwiędnie, jak ścięta i rzucona na ziemię trzcina, ten,
kto myśli tylko o przyszłości i martwi się na zapas lubciągle rozpacza, wspominając przeszłość, zachowując siętak, jakby próbował dogonić cień dawnych dni.
Będzie zdrowy na ciele i umyśle ten, kto skoncentruje się na teraźniejszości i nie będzie rozpamiętywał
przeszłości ani zamartwiał się, robiąc plany na przyszłość.
Człowiek nie powinien żyć przeszłością ani ciągle
- 202 -Urzeczywistnienie ideału

czekać na to, co przyniesie mu przyszłość. Musi żyć pełnią
życia tu i teraz.
To, co masz zrobić dzisiaj, nie odkładaj do jutra.
Jeśli chcesz przeżyć dobry dzień, skoncentruj się na tym,
co powinieneś zrobić teraz.
Wiara jest najwierniejszym przyjacielem, mądrość
jest najlepszym nauczycielem. Należy uciec od mroku
cierpienia, szukając światła, jakim jest Oświecenie.
Wiara jest największym bogactwem, szczerość
nadaje smak życiu, najważniejszym celem jest zdobywanie wszelkich cnót. Dzięki postępowaniu zgodnym z nauką
Buddy można osiągnąć stan spokoju ducha i ciała.
Wiara jest duchową strawą podczas wędrówki, jakąjest życie, a cnoty są najlepszym schronieniem człowieka.
Mądrość to promienie rozświetlające cały świat, a słusznemyśli można porównać do nocnej straży. Człowiek
nieskalany jest niezniszczalny, a prawdziwie wolny jest ten,
kto zwyciężył własne żądze.
Zdarza się, że dla rodziny człowiek zapomina osamym sobie, dla dobra własnej wioski zapomina o swojej
rodzinie, a dla dobra kraju – o własnej wiosce. Jednak ten,
kto pragnie dostąpić Oświecenia, musi zapomnieć owszystkim.
- 203 -Urzeczywistnienie ideału

Wszystko podlega zmianom, pojawia się i ulega
unicestwieniu. Jest jednak możliwe życie w spokoju ducha
tak głębokim, że nietrwałość nie jest przyczyną udręki.

- 204 -

BRATERSKA WSPÓLNOTAROZDZIAŁ PIERWSZYOBOWIĄZKI CZŁONKÓW
WSPÓLNOTYI
BEZDOMNI BRACIA
1.
Ci, którzy chcą zostać moimi uczniami, muszą
porzucić swój dom, wyrzec się majątku i całkowicieodciąć się od spraw tego świata. Bezdomnym bratem, czylimnichem, nazywa się tego, kto porzuci wszystko i postępuje zgodnie z moją nauką, stając się w ten sposób moim
uczniem.
Ten, kto idzie za mną tak blisko, że dotyka mojej
szaty, lub kroczy dokładnie moimi śladami, jest daleko odemnie, jeśli jego umysł jest wzburzony pożądliwością.
Nawet jeśli taki człowiek przywdzieje mnisią szatę ibędzie zachowywać się jak mnich, nie rozumie mojej
nauki i nie postępuje zgodnie z nią. Ten, kto nie dostrzega
istoty mojej nauki, nie widzi także mnie.
Ten, kto jest tak daleko ode mnie, że trudno nawet
sobie wyobrazić tak ogromny dystans, zawsze jest bliskomnie, jeśli tylko jego sprawiedliwy umysł jest spokojny i
nie ulega żądzom. A to dlatego, że ten, kto dociera do
istoty mojej nauki, widzi mnie tak wyraźnie, jakby stałobok.
- 206 -

Obowiązki członków wspólnoty

2.
Bezdomni bracia, czyli mnisi, muszą swoje życie
oprzeć na następujących czterech zasadach.
Po pierwsze, ich szaty muszą być uszyte z kawałków zniszczonych ubrań. Po drugie, muszą zdobywaćpożywienie, prosząc innych ludzi o jałmużnę. Po trzecie,muszą wędrować spędzając noc, tam gdzie ich zastanie,
pod drzewem lub na skałach. Po czwarte, w przypadku
choroby mogą zażywać jedynie lekarstwo z krowiej uryny.
Każdy mnich, trzymając w rękach miskę, powinienchodzić od domu do domu, prosząc o jałmużnę, jednak nie
jest to zwykła żebranina. Mnisi czynią tak, gdyż wierzą, że
tak należy postępować zgodnie z nauką o wyzwoleniu od
cierpienia i niewiedzy – nikt ich do tego nie zmusza, nie
namawia ani nie nakłania oszustwem.
Na nic się zda to, że ktoś opuścił dom i zostałmnichem, jeśli nadal ulega pożądliwości, wpada w gniew inie potrafi kontrolować swoich zmysłów.

3.
Ten, kto wierzy, że jest mnichem i tak się przedstawia innym ludziom, musi móc z przekonaniem
wypowiedzieć następujące słowa:„Będę surowo przestrzegać wszystkich przykazań
- 207 -

Obowiązki członków wspólnoty

obowiązujących mnichów. Zawsze będę wiernie kroczyłścieżką bezdomnych braci, dążąc do Oświecenia, ajednocześnie mocą swoich zasług, płynących z praktyki,
sprawię, że ludzie, którzy będę mi dawać jałmużnę, unikną
nieszczęść.”Co więc takiego powinien robić mnich? Musi nie
ulegać żądzom, zawsze żałować za zło, które uczynił iodprawiać pokutę. Jego ciało, mowa i umysł powinny być
nieskalane, aby mógł postępować zgodnie z nauką Buddy,
kontrolując myśli i wrota czterech zmysłów. Nie powinien
dać się skusić żadnym przyjemnościom. Nie wolno mu
wpadać w dumę ani pogardzać innymi, nie może też lenić
się i spać zbyt długo.
Wieczorem mnisi medytują w bezruchu lub ruchu, opółnocy kładą się na prawym boku ze złączonymi nogami izapadają w spokojny sen, myśląc o przebudzeniu.
Rankiem znowu medytują siedząc lub chodząc.
Przy każdej codziennej czynności muszą zachować
prawidłowy stan umysłu. Powinni znaleźć spokojne
miejsce do medytacji w pozycji siedzącej, by móc kontrolować ciało i umysł. Celem medytacji jest oczyszczenie
umysłu dzięki odrzuceniu pożądliwości, gniewu i głupoty,
nie ulegając senności, nie pozwalając na rozproszenie- 208 -

Obowiązki członków wspólnotymyśli, nie poddając się zwątpieniu ani nie czując żalu.
Jeśli w ten sposób mnich będzie utrzymywał
jedność umysłu, posiądzie mądrość, która sprawi, że łatwo
odrzuci wszelkie żądze i będzie mógł poświęcić się
praktyce, pragnąc dostąpić Oświecenia.

4.
Jeśli ktoś został mnichem, a nie wyrzekł się gniewu,pożądliwości, mściwości, nienawiści, zarozumiałości i
pychy, to tak, jakby ukrył w swoich szatach obosieczny,
ostry miecz, którym łatwo samemu się zranić.
Aby być bezdomnym bratem, nie wystarczy nosić
mnisie szaty, zbierać jałmużnę lub czytać sutry. Takazewnętrzna forma nie czyni z człowieka prawdziwego
mnicha.
Jeśli ktoś ulega żądzom, nie zasługuje na mianomnicha, choćby robił wszystko, co powinien czynić mnich.
To tak, jakby dziecko dla zabawy założyło mnisie szaty.
Prawdziwym mnichem jest ten, kto kontroluje swój
umysł, dociera do prawdziwej mądrości, nie ulegapożądliwości i ze wszystkich sił dąży do Oświecenia,
krocząc ścieżką Buddy.
- 209 -

Obowiązki członków wspólnoty

Ten, kto będzie czynił na drodze do Oświecenia
wszystko, co powinien, przepełniony determinacją taksilną, że będzie siedział w medytacji i nie przerwie jej,
nawet wtedy, gdy jego kości zaczną pękać i krew stężeje wżyłach, osiągnie ostateczny cel praktyki buddyjskiej, awszystkie jego czyny będą dobre.

5.
Każdy mnich ma obowiązek przekazywać ludziom
nauki Buddy. Nie żałując czasu ani wysiłków, musi głosić
wszędzie naukę o wyzwoleniu z cierpienia, wyjaśniać
błędy heretyckich teorii i prowadzić ludzi do prawdy.
Niezwykle trudnym zadaniem jest głoszenie nauki
Buddy, dlatego ci, którzy pragną to robić, muszą założyć
szaty Buddy, usiąść na miejscu Buddy i wejść do schronienia Buddy.
Założenie szat Buddy symbolizuje łagodność,pokorę i cierpliwość. Usiąść na miejscu Buddy może tylkoten, kto widzi pustkę we wszystkim, co istnieje, i nie
przywiązuje się do niczego. Wejście do schronienia Buddy
oznacza umysł przepełniony wielkim miłosierdziem
wobec wszystkich istot.

- 210 -

Obowiązki członków wspólnoty

6.
Ten, kto zamierza przekazywać innym naukę Buddy,
musi zawsze zwracać baczną uwagę na cztery stany
swojego umysłu. Powinien kontrolować swoje zachowanie; dobierać odpowiednie słowa, dostosowując swoją
wypowiedź do możliwości pojmowania słuchaczy; byćświadomy swoich intencji oraz mieć silną wolę, bynauczać mimo trudności; zawsze mieć umysł przepełniony
wielkim miłosierdziem.
Po pierwsze, musi zakorzenić się wytrwałości, byćłagodny i pełen pokory, unikać szorstkich słów i nadpobudliwości. Nie może nigdy zapominać o tym, że wszystko
jest pustką i dlatego nie należy rozróżniać nawet dobra i zła,
nie wolno też przywiązywać się do niczego. Powinien
zawsze koncentrować się na tym, co jest tu i teraz,
działając rozważnie i subtelnie.
Po drugie, należy zwracać baczną uwagę na
charakter słuchaczy i ich warunki życia. Nie wolno
przebywać z ludźmi niegodziwymi, którzy nie majążadnych wyrzutów sumienia, ani dać się wciągnąć w krągpochlebców, szukających wsparcia osób dzierżących
władzę. Ci, którzy wyrzekli się świata i wkroczyli na drogę
praktyki prowadzącej do Oświecenia, muszą także unikać
kontaktów z płcią przeciwną. Trzeba znaleźć spokojne
miejsce, w którym można praktykować i kontrolować swój
umysł, osadzając go mocno na fundamencie prawdy o tym,
że wszystko powstaje na skutek splotu przyczyn iuwarunkowań. Nie można obrażać innych ludzi, wytykać- 211 -

Obowiązki członków wspólnoty

im wady czy błędy ani pogardzać nimi.
Po trzecie, trzeba zawsze zachować spokój umysłu,myśleć o Buddzie, który miłuje wszystkich ludzi, tak jakojciec kocha własne dzieci. Należy być nauczycielem dla
innych praktykujących i przekazywać naukę Buddy
wszystkim ludziom, okazując wielkie miłosierdzie, nikogo
nie faworyzując ani nikogo nie pomijając.
Po czwarte, ten, kto ma prowadzić innych doOświecenia, musi zawsze współczuć innym, tak jak Budda,
i pragnąć, żeby ci, którzy nie znają drogi do wyzwolenia,
zechcieli słuchać nauki o wyzwoleniu. Powinien zachęcać
ich do tego, nie ustając w wysiłkach.

IIŚWIECCY WYZNAWCY
1.
Jak już było to wyjaśniane wcześniej, każdy
wyznawca buddyzmu powinien wierzyć w Trzy Skarby:Buddę, Dharmę (jego naukę) oraz w Samghę (wspólnotę
wierzących).
Wiara wyznawców buddyzmu w Buddę, Dharmę i
Samghę musi być niezachwiana. Wszyscy wyznawcy
powinni skrupulatnie przestrzegać wszystkich przykazań,o których nauczał Budda.
- 212 -

Obowiązki członków wspólnoty

Przykazania przeznaczone dla tych świeckich
wyznawców, którzy nie są jeszcze w stanie porzucić tegoświata i rozpocząć praktykę w klasztorze, to: nie zabijaj,
nie kradnij, nie cudzołóż, nie kłam, nie pij alkoholu.
Świecki wyznawca buddyzmu powinien zawsze
wierzyć w Trzy Skarby i postępować etycznie, a do tegomusi jeszcze starać się ze wszystkich sił wpływać na
innych ludzi, aby rozbudzili w sobie wiarę i chęćprzestrzegania zasad moralnych. Misją każdego prawdziwego wyznawcy buddyzmu jest nawracanie swojej
rodziny, krewnych i przyjaciół, gdyż jest to akt wielkiegomiłosierdzia.
Zachowanie wiary i przestrzeganie przykazań przezświeckiego wyznawcę jest bardzo ważne na jego długiej
drodze do Oświecenia, dlatego musi on starać się nie
ulegać pożądliwości i nie przywiązywać do niczego,chociaż nie wyrzeka się, tak jak mnisi, spraw tego świata.
Dla każdego człowieka nadejdzie dzień, kiedyśmierć zabierze jego rodziców. Będzie też musiał kiedyś
rozstać się z bliskimi. Nasz świat też w końcu przeminie.
Nie należy przywiązywać się do tego, z czym musimy się
rozstać, ani do tego, co przemija, aby móc bez żalu ismutku całkowicie skoncentrować swój umysł napragnieniu dostąpienia nirwany.
- 213 -

Obowiązki członków wspólnoty

2.
Jeśli świecki wyznawca słucha nauk Buddy, a jego
wiara jest tak silna, że wytrwa w niej niezależnie od
przeciwieństw, z pewnością przyjdzie dzień, kiedydoświadczy radości płynącej z wiary. Wtedy nie straci
pogody ducha w żadnej trudnej sytuacji i wszędzie będzie
widział promienie nadziei rozświetlające mrok.
Człowiek wielkiej wiary ma nieskalany umysł, jestłagodny i pełen pokory, unika konfliktów, nie sprawia
zmartwienia innym, zawsze ufa Trzem Skarbom, czyli
Buddzie, jego nauce i wspólnocie wyznawców. Spontanicznie przejawia radość i wszędzie dostrzega światłoOświecenia.
Wiara sprawia, że jest on jednością z Buddą,odrzuca egocentryzm przez to, że zawierza się Buddzie
całkowicie, nic nie traktuje, jak swoją własność, dlategożyje bez lęku i z pokorą przyjmuje słuszną krytykę.
Nie boi się śmierci, gdyż wierzy, że odrodzi się w
Czystej Ziemi, rajskiej krainie Buddy. Z odwagą wyznaje
przed innymi swoją wiarę, gdyż jest przekonany o prawdziwości szlachetnej nauki Buddy.
Podstawą jego działania jest wielkie miłosierdzie,
dlatego nie wyróżnia tych, których lubi ani nie dyskryminuje tych, których nie lubi. Jego nieskalany umysł jest
sprawiedliwy, więc nieustannie czyni dobro.
- 214 -

Obowiązki członków wspólnoty

Wiara jego jest coraz większa, niezależnie od tego,
czy spotyka go szczęście, czy nieszczęście. Nie robi
niczego, co mogłoby być powodem wstydu, z szacunkiem
słucha nauk Buddy, zawsze postępuje tak, jak zapowiedział, gdyż jego słowa są zgodne z jego czynami. Posiadamądrość, która pozwala mu dostrzec i zrozumieć wszystko,jego umysł jest nieporuszony niczym góra. Z każdym
dniem coraz bardziej pragnie kroczyć drogą prowadzącą
do Oświecenia.
Prawdziwy wyznawca buddyzmu, niezależnie od
przeciwności losu, kieruje się mądrością Buddy i stara się
sprowadzić na dobrą drogę wszystkich ludzi, których
skalane umysły ulegają żądzom, sprawiając, że przywiązują się do świata ułudy.
3.
Każdy człowiek przede wszystkim musi wzbudzić
w sobie pragnienie słuchania nauki Buddy.
Potrzebna jest do tego determinacja tak wielka, żemożna ją przyrównać do gotowości wskoczenia w ogień,jeśli oznaczałoby to możliwość poznania drogi doOświecenia.
Wyzwolić człowieka może tylko nauka Buddy,
dlatego właśnie warto rzucić się nawet w płomienie, aby ją
usłyszeć.
- 215 -

Obowiązki członków wspólnotyNależy najpierw samemu poznać tę szlachetną
naukę i postępować z nią zgodnie, a więc dawać jałmużnę,dzieląc się z innymi swoim majątkiem, szanować tych,którzy na to zasługują, służyć tym, którym powinno sięsłużyć i zawsze okazywać wszystkim ludziom wielkie
miłosierdzie. Nie jest prawdziwym wyznawcą Buddy ten,
kto zachowuje się egoistycznie, nie licząc się z innymi.
Dla świeckich wyznawców najważniejsza jest wiara
w nauki Buddy. Nie powinni żywić urazy do innych ludzi,
niezależnie od tego, co jest jej powodem. Nie dadzą sięzwieść błędnym teoriom, jeśli zawsze będą rozważać
dokładnie swoje czyny. Muszą całkowicie skoncentrować
się na kontrolowaniu własnego umysłu, nie wolno im
szukać wad i błędów innych.
Ludzie, którzy nie wierzą w nauki Buddy,
nieustannie zamartwiają się swoimi problemami. Mająwąskie horyzonty i dlatego nie potrafią spojrzeć na świat z
szerszej perspektywy, są ciągle zdenerwowani i zabiegani.
W przeciwieństwie do nich wyznawcy buddyzmu wierzą,że wspiera ich moc i wielkie miłosierdzie Buddy, dlategomają spokojne umysły, które nie są niczym ograniczone.
4.
Ten, kto słucha nauk Buddy, nie przywiązuje się doswojego ciała, gdyż wie, że jest ono źródłem fizycznego
cierpienia, będąc nietrwałe. Zdaje sobie sprawę z tego, że- 216 -

Obowiązki członków wspólnoty

pokusy ciała są często przyczyną zła wyrządzanego innym
ludziom.
Jednak wyznawca buddyzmu wie także, że powinien dbać o swoje ciało i odpowiednio je odżywiać.
Dbałość o ciało w jego przypadku nie wynika z hedonizmu,
ale ze świadomości, że musi być zdrowy, jeśli chce poddać
się surowej praktyce prowadzącej do Oświecenia.
Jeśli ktoś zaniedba swoje ciało, nie dożyje późnej
starości, może więc nie zdążyć poznać nauki Buddy. Ajeśli ją pozna, ale będzie żyć krótko, nie będzie miał czasu,
aby przekazać ją innym ludziom.
Człowiek, który chce poznać naukę Buddy, musi
dbać o swoje ciało tak samo, jak podróżny troszczy się oswojego konia, a przewoźnik, wożący ludzi przez rzekę,pilnuje, aby jego łódź nie przeciekała.
Wyznawca Buddy nie nosi pięknych i drogich szat,
aby się stroić. Nosi ubranie po to, by zakrywać wstydliweczęści swojego ciała oraz chronić się przed zimnem lubpalącym słońcem.
Nie objada się, rozkoszując się różnymi smakami,
ale spożywa to, co ma wartości odżywcze i da mu siłę, abymógł słuchać nauki Buddy i przekazywać ją innym- 217 -

Obowiązki członków wspólnoty

ludziom.
Także jego dom ma być schronieniem dla ciała, a nie
dowodem zamożności czy wysokiego społecznego statusu.
Tak naprawdę powinien zamieszkać w domu Oświecenia,
którego dach nie przecieka, ściany są mocne, dlatego wiatr
i ulewa herezji nie mają do niego dostępu. Dom Oświecenia chroni go także przed złodziejami, którymi są jegowłasne żądze.
To, co robi świecki wyznawca Buddy, nie jest ani na
pokaz, ani dla jego przyjemności. Czyni wszystko, abymógł poznać naukę Buddy i dostąpić Oświecenia, oraz po
to, by pomagać innym, kierując się współczuciem imiłosierdziem.
Świecki wyznawca, chociaż nie porzucił tego świata
i mieszka razem z rodziną, musi cały czas pamiętać opouczeniach Buddy. Troszczy się o członków swojej
rodziny, kierując się wielkim miłosierdziem i stara się
znaleźć odpowiednie sposoby, aby naprowadzić ich nadrogę do wyzwolenia od cierpienia.
5.
Świecki wyznawca musi zawsze być gotowy
psychicznie na to, by każdego dnia opiekować się swoimi
rodzicami, troszczyć się o żonę i dzieci, dbać o siebie orazoddawać cześć Buddzie.
- 218 -

Obowiązki członków wspólnotyŻeby móc dobrze opiekować się rodzicami, należy
chronić i wspierać wszystkie żyjące istoty, dążąc do życia
w pokoju. Najlepszy sposób troszczenia się o żonę i dzieci
to uwolnienie się z więzienia żądz i łańcuchów przywiązania.
Słuchając muzyki z rodziną, świecki wyznawca
powinien przypominać sobie nauki Buddy, za każdym
razem wchodząc do swojego domu, musi się czuć tak,jakby odwiedzał pustelnię mędrca, aby uwolnić od skaz.
Kiedy będzie dawał jałmużnę, powinien całkowicie
pozbyć się chciwości, gdy znajdzie się w tłumie, musizachowywać się tak, jakby był w towarzystwie istot
oświeconych. Nawet jeśli spotka go nieszczęście, jegoumysł nie może być tym wzburzony. W każdej sytuacjinależy wzbudzić w sobie pragnienie, by umysł pozostałnieporuszony.
Szukając schronienia w łasce Buddy, powinienślubować, że razem z innymi ludźmi będzie umacniał się w
praktyce i dążył do Oświecenia.
Szukając schronienie w nauce Buddy, będzie starałsię wejść razem z innymi ludźmi do skarbnicy Dharmy,
aby zdobyć mądrość niezmierzoną jak ocean.
- 219 -

Obowiązki członków wspólnoty

Szukając schronienia we wspólnocie wyznawców,
razem z innym będzie prowadził innych do Oświecenia,
starając się usunąć wszystkie przeszkody.
Gdy świecki wyznawca ubiera się, powinien czuć
się tak, jakby przywdziewał szaty z korzeni dobra,
wyznania win i pokuty.
Kiedy będzie się wypróżniał w toalecie, musi czuć
się tak, jakby wydalał pożądliwość, złość i głupotę.
Widząc drogę, która pnie się w górę, powinien miećwrażenie, że wspina się na sam szczyt, jakim jest Oświecenie, porzucając świat ułudy. Widząc drogę prowadzącą
w dół, musi odczuwać, że z pokorą zagłębia się w tajniki
nauki Buddy.
Ten, kto słucha nauk Buddy, będąc świeckim
wyznawcą, kiedy widzi most, kojarzy go z przejściem na
drugi brzeg, którym jest Oświecenie, i wzbudza w sobie
pragnienie, by jak najwięcej osób mogło tam dotrzeć.
Kiedy widzi rozpaczającego człowieka, ubolewa
nad tym, że wszystko podlega zmianom i nie ma nic stałego.
Widząc ludzi, goniących za przyjemnościami,- 220 -

Obowiązki członków wspólnoty

pragnie wyzwolić się z tego świata ułudy i dostąpić
Oświecenia.
Kiedy ma wystarczająco pieniędzy, żeby jeść najsmaczniejsze nawet potrawy, nie jest rozrzutny. Ma małe
potrzeby i unika przywiązania do luksusu. Kiedy nie stać
go i jego strawa jest nędzna, pragnie jak najszybciej
pozbyć się wszelkich żądz.
W najgorsze upały pragnie uciec od palących gożądz, aby znaleźć ukojenie w przyjemnym chłodzieOświecenia. W mroźną zimę tęskni za ciepłem miłosierdzia Buddy.
Kiedy czyta sutry, stara się ze wszystkich siłzapamiętać nauki Buddy, by móc przekazać je innym.
Kiedy myśli o Buddzie, pragnie zdobyć jego wszechwidzące oczy.
Kładąc się spać w nocy, pragnie, żeby jego ciało,
mowa i myśli zostały oczyszczone i zregenerowane, gdyżwtedy jego umysł będzie nieskalany. Budząc się rano z
jasnym umysłem, ma nadzieję, że będzie postrzegać rzeczywistość taką, jaką naprawdę jest.

- 221 -

Obowiązki członków wspólnoty

6.
Ten, kto wierzy w Buddę, zna naukę o pustce,
według której wszystko jest takie, jakie jest. Właśnie
dlatego nie lekceważy innych ludzi ani żadnych spraw tegoświata, przyjmuje i akceptuje wszystko, co przyniesie mulos, starając się żyć zgodnie z nauką Buddy.
Wie, że świat ułudy, w którym pogrążeni są ludzie,nie ma wartości, a jedynie świat Buddy jest godny
najwyższej czci, ale wie też, że tych dwóch światów niemożna rozdzielać, gdyż oświecenia można dostąpić wkażdym momencie i przy dowolnej czynności w świecie
ułudy.
Tylko dla tych, których oczy przesłonięte są
bielmem niewiedzy, nasz świat jest iluzją pozbawioną
wartości. Dla tych, którzy widzą wszystko wyraźnie dzięki
prawdziwej mądrości, świat w znanej nam postaci jesttożsamy ze światem Oświecenia.
Człowiek rozróżnia to, co ma wartość, i to, co nie
ma wartości, to, co dobre, i to, co złe, podczas gdy taknaprawdę nie ma dualizmu, więc rozróżnianie nie masensu. Jeśli oświetlimy wszystko prawdziwą mądrością,która jest wolna od rozróżniania, zrozumiemy, że wszystko
ma taką samą wartość.

- 222 -

Obowiązki członków wspólnoty

7.
Ten, kto wierzy w Buddę, dzięki swojemu
wierzącemu umysłowi doświadcza niepojętej jedności
wszystkiego, mając przy tym poczucie wzniosłości, a z
drugiej strony z całą pokorą i uniżeniem służy innym ludziom.
Ten, kto wierzy w Buddę, pomaga innym, odrzucapychę, pogardę, zachowuje skromność i pokorę. Jegoumysł nie może niczego odrzucać ani nienawidzić, alepowinien być jak Niebo i Ziemia, które przyjmują iakceptują wszystko. Musi znosić cierpliwie trudy i przeciwności, nie poddawać się lenistwu ani gnuśności, głosić
naukę Buddy zwłaszcza ludziom biednym, starając sięzasiać w ich umysłach ziarno dobra.
Współczuje ludziom, których wzburzone umysłypogrążone są w niewiedzy, i stara się prowadzić ich tak, jakmatka wychowująca ukochane dzieci. Jednocześnie nigdy
nie wywyższa się ponad innych, ale traktuje ich z takim
samym szacunkiem, jaki należny jest rodzicom i mentorom.
Budda opiekuje się swoimi wyznawcami i dlategobędą bezpieczni nawet wtedy, gdy sto tysięcy ludzi będzie
odczuwało w stosunku do nich nienawiść i wrogość, chcąc
im zaszkodzić. Nie będą w stanie nic im zrobić, gdyż ichzłość jest jak kropla trucizny w wielkim oceanie miłosierdzia Buddy.
- 223 -

Obowiązki członków wspólnoty

8.
Ci, którzy wierzą w Buddę, zawsze są mu wdzięczni,gdyż zdają sobie sprawę, jak wielkie mieli szczęście, żemogli zetknąć się z jego naukami. Wiedzą też, że ich wiara
jest darem Buddy, podobnie jak jego moc, która została imofiarowana.
W trzęsawisku żądz nie zakiełkują ziarna wiary, alejeśli na tym bagnie, do którego można porównać ulegający
pożądliwości umysł, zakorzeni się miłosierdzie Buddy,
wtedy jest możliwe przebudzenie wiary.
Cytowane już było przysłowie o tym, że drzewa
Czandana, które wydzielają piękny zapach, nie mogąrosnąć w gaju trujących drzew Eranda. Podobnie nie możezakiełkować ziarno wiary buddyjskiej w umyśle zatruwanym przez żądze.
Jednak jest sposób na to, aby w umyśle opanowanym przez żądze mogły zakwitnąć kwiaty radości z
odkrycia drogi do wyzwolenia. Jest to możliwe dzięki
łasce Buddy, gdyż wtedy korzenie tych kwiatów wyrastają
z umysłu Buddy, a nie z bagna żądz w umyśle człowieka.
Jeśli wyznawca Buddy jest nadal przywiązany doswojego ‘ja’, egocentryzm sprawi, że w jego umyśle
pojawią się trzy trucizny: pożądliwość, gniew i głupota,
które są źródłem zazdrości, nienawiści, poczucia urazyoraz chęci krzywdzenia innych. Jeśli jednak zawierzy- 224 -

Obowiązki członków wspólnoty

Buddzie, wtedy w jego umyśle pojawi się miłosierdzie imądrość, a wszystko to dzięki cudownej łasce Buddy.

III
PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI
NA DRODZE ŻYCIA
1.
Głupotą jest sądzić, że nieszczęścia przychodzą donas ze wschodu czy zachodu, tak naprawdę bowiem ich
przyczyna jest w umyśle.
Dawniej ludzie tak zaczynali dzień – wstawali rano,
myli twarz i płukali usta, a potem składali pokłony Niebu i
Ziemi oraz czterem kierunkom świata, wschodowi,
zachodowi, północy i południu, w ten sposób zabezpieczając niewidzialne bramy, chroniące ich przed złymi
mocami, gdyż wierzyli, że zapewni im to pomyślność.
Jednak wyznawcy Buddy tak nie czynią. Chronią się
przed nieszczęściami, oddając cześć sześciu kierunkom
Prawdy oraz spełniając dobre uczynki i pielęgnując cnoty.
Należy stać na straży sześciu kierunków Prawdy,
oczyszczając skalania czterech złych czynów, nie
dopuszczając do powstania czterech złych stanów umysłu- 225 -

Obowiązki członków wspólnoty

oraz zamykając sześć bram, przez które może wejść zło ipozbawić nas domu i majątku.
Skalania czterema złymi czynami to: zabójstwo,
kradzież, cudzołóstwo i kłamstwo. Cztery złe stany umysłu to: pożądliwość, gniew, głupota i lęk. Sześć rodzajów
zła, które może wejść przez sześć bram i pozbawić nas
domu i majątku, to: pijaństwo powodujące nieodpowiedzialne zachowanie, zapamiętanie w rozrywkach izabawach do białego rana, zamiłowanie do hazardu,
przyjaźnienie się z podłymi ludźmi. Wszystko to powoduje,że człowiek zaniedbuje swoje obowiązki, trwoniąc czas i
pieniądze.
Oddawanie czci sześciu kierunkom Prawdy polega
na usunięciu skalania czterech złych czynów, powstrzymaniu czterech złych stanów umysłu oraz zapieczętowaniusześciu bram, przez które może wejść zło i pozbawić nas
domu i majątku.
Sześć kierunków Prawdy to: na wschodzie –odpowiednia relacja między rodzicami a dziećmi; na południu – między nauczycielem a uczniem; na zachodzie –między mężem a żoną, na północy – między przyjaciółmi,w dół – między przełożonym a podwładnym. Natomiast
kierunek w górę odnosi się do powinności wobec osób,
które głoszą naukę Buddy.

- 226 -

Obowiązki członków wspólnotyPięć powinności dziecka wobec rodziców to: opieka
nad rodzicami na starość, praca dla dobra rodziców,
zadbanie o kontynuację rodu, dziedziczenie rodzinnegomajątku, odprawianie ceremonii i składanie ofiar w intencji zmarłych przodków.
Rodzice także mają pięć obowiązków wobec swoich
dzieci: unikanie zła, czynienie dobra i namawianie innych
do tego samego, przekazywanie dziecku wiedzy i umiejętności, umożliwienie dziecku zawarcia związku
małżeńskiego, w odpowiednim czasie przekazanie
potomstwu swojego majątku. Jeśli i dzieci, i rodzice,wypełniają powyższe obowiązki względem siebie, wtedy
ich relacje, odpowiadające wschodniemu kierunkowi
Prawdy, są harmonijne i nikt nie żywi do nikogo urazy.
Pięć powinności ucznia wobec nauczyciela to:wstawanie, kiedy nauczyciel wchodzi, służenie mu zpoświęceniem, uważne słuchanie jego nauk, nie zwlekanie
z darami, które są podziękowaniem za naukę, dokładnie
zapamiętywanie pouczeń.
Nauczyciel też ma pięć powinności wobec ucznia:
powinien zawsze zachowywać się godnie i sprawiedliwie,
przekazać uczniowi całą swoją wiedzę, robić częste
powtórki, aby uczeń dobrze zapamiętał nauki, pomóc
uczniowi zyskać poważanie, sławę i majątek dzięki prze-kazanej mu wiedzy. W ten sposób relacje nauczyciela i
ucznia, odpowiadające południowemu kierunkowi Prawdy,będą harmonijne i nikt nie będzie żywił do nikogo urazy.
- 227 -

Obowiązki członków wspólnotyPięć powinności męża wobec żony to: szacunek,
uprzejme zachowanie, dochowanie wierności, dzielenie sięz nią władzą w domu, kupowanie jej pięknych strojów i
ozdób. Pięć powinności żony wobec męża to: pilne wy-
pełnianie obowiązków domowych, zaspokajanie potrzeb
krewnych męża, dochowanie wierności, dbanie o majątek
rodzinny, tworzenie bardzo dobrej atmosfery w domu.
Dzięki temu relacje męża i żony, odpowiadające zachod-
niemu kierunkowi Prawdy, będą harmonijne i nikt niebędzie żywił do nikogo urazy.
Przyjaciele powinni sobie wzajemnie pomagać
materialnie, życzliwie ze sobą rozmawiać, działać
nawzajem na swoją korzyść, wspierać się nawzajem na
duchu, zawsze postępować wobec siebie uczciwie.
Każdy z nich musi się starać, żeby jego przyjaciel
nie zszedł na złą drogę, jeśli jednak ulegnie on złym
pokusom, należy robić wszystko, by chronić jego majątek,wspomagać go w trudnej sytuacji i zaopiekować się jegorodziną, jeśli zajdzie taka potrzeba. Jeśli tak będą postę-
pować przyjaciele, ich relacje odpowiadające północnemu
kierunkowi Prawdy, będą harmonijne i nikt nie będzie
żywił do nikogo urazy.
Pięć powinności przełożonego w stosunku do pod-
władnego to: zlecać mu pracę, którą jest w stanie wykonać,
płacić mu odpowiednio wysoką pensję i w trakcie pracy
oferować odżywcze posiłki, zapewnić leczenie w przy-
padku choroby, częstować smakołykami, jeśli samemu się- 228 -

Obowiązki członków wspólnoty

je spożywa, zapewnić możliwość odpoczynku o odpo-
wiedniej porze.
Z kolei pięć powinności podwładnego wobec prze-łożonego to: wstawać wcześniej niż przełożony i kłaść siępóźniej od niego, zawsze postępować uczciwie, starać się
jak najszybciej nauczyć się nowych obowiązków i wyko-
nywać je perfekcyjnie, robić wszystko, żeby dobre imięprzełożonego nie zostało wystawione na szwank. W ten
sposób relacje podwładnego i przełożonego (pana i sługi),
odpowiadające kierunkowi w dół, który jest kierunkiem
Prawdy, będą harmonijne i nikt nie będzie żywił do nikogo
urazy.
Powinności wyznawcy wobec osoby, która prze-kazuje naukę Buddy, są następujące: należy przepełnić
współczuciem swoje ciało, mowę i myśli, zawsze witać
mistrza serdecznie i uprzejmie, uważne słuchać jego nauk ipostępować zgodnie z nimi, składać dary jako dowódwdzięczności za pouczenia.
Natomiast ten, kto głosi nauki Buddy, musi unikać
zła, spełniać dobre uczynki, namawiać innych do czynie-
nie dobra, zawsze mieć dobre intencje, okazywać miło-
sierdzie, uczyć innych jak powinni moralnie postępować,
wyczerpująco wyjaśniać wszystkie aspekty nauki, sprawić,
aby słuchający osiągnęli stan spokoju i równowagi umysłu.
Jeśli tak będą robić, relacje tego, kto przekazuje naukę
Buddy, i tego, kto jej słucha, odpowiadające kierunkowi wgórę, który jest kierunkiem Prawdy, będą harmonijne i nikt
nie będzie żywił do nikogo urazy.
- 229 -

Obowiązki członków wspólnoty

Oddawanie czci sześciu kierunkom w buddyzmie
nie ma nic wspólnego ze składaniem pokłonów w sześć
stron świata, aby uniknąć katastrof i nieszczęść.
Wyznawca Buddy musi strzec sześciu kierunków Prawdy,
aby mógł nie dopuścić do pojawienia się w swoim umyśle
zła, gdyż przyczyną wszelkiego zła jest właśnie umysł
człowieka.
2.
Trzeba odróżnić przyjaciół wartych tego, by się znimi bratać, od takich, których trzeba unikać.
Przyjaciele, których należy unikać, to osoby za-
chłanne, potrafią pięknie mówić, ale ich słowa nie są
wcielane w czyn, marnują czas i pieniądze.
Prawdziwym przyjacielem jest ten, kto potrafi
współczuć, pomoże w biedzie, raduje się szczęściem
innych, dzieli ich troski, zawsze udziela dobrych rad.
Prawdziwy przyjaciel zwraca nam uwagę, jeśli
postępujemy nieodpowiedzialnie, zawsze martwi się, czycoś z nami nie stało się złego, chociaż tego nie okazuje,
pociesza w nieszczęściu, nie żałuje pieniędzy, jeśli po-trzebujemy pomocy, nikomu nie wyjawia naszych sekre-tów, zawsze naprowadza nas na ścieżkę sprawiedliwości idobra.
Nie jest łatwo zdobyć takiego prawdziwego przy-
jaciela, również bardzo trudno samemu jest stać się takim- 230 -

Obowiązki członków wspólnoty

prawdziwym przyjacielem. Tak jak słońce opromienia
wszystko, tak samo prawdziwy przyjaciel swoimi dobrymi
uczynkami rozświetla nasz świat.
3.
Nikt nie zdoła odwdzięczyć się swoim rodzicom za
wszystko, co zrobili dla niego od jego urodzenia, nawet ten,
kto w takiej intencji przez sto lat nosiłby ojca na swoim
lewym ramieniu, a matkę – na prawym ramieniu.
Nie zdołałby się odwdzięczyć za wszystkie dobro-
dziejstwa swoim rodzicom także ten, kto przez sto lat
robiłby wszystko, odgadując ich życzenia i namaszczając
ich ciała wonnościami. Nawet gdyby sprawił, że jegorodzice zasiedliby na królewskim tronie, nawet wtedy,
gdyby zdobył dla nich bogactwa całego świata, nie
zdołałby się im odwdzięczyć.
Są jednak sposoby, aby odwdzięczyć się swoim
rodzicom, można bowiem sprawić, by porzucili błędne
ścieżki i uwierzyli w nauki Buddy, można też nauczyć ichradości z dzielenia się dobrami materialnymi z innymidzięki odrzuceniu pożądliwości. W ten sposób można
spłacić rodzicom dług wdzięczności z nawiązką.
4.
W rodzinie jest najwięcej okazji do tego, aby ludzie
na co dzień przebywali ze sobą. Jeśli w umysłach człon-ków rodziny zagości miłość i harmonia, wtedy dom
przypomina ogród pełen pięknych kwiatów. Jeśli jednak w- 231 -

Obowiązki członków wspólnoty

ich umysłach pojawi się niezgoda, konflikt doprowadzi
dom do ruiny, jak wicher i wzburzone fale niszczą
wszystko, co im stoi na drodze.
Kiedy członkowie rodziny zaczynają się kłócić,każdy powinien nie obwiniać innych, tylko samemu
zastanowić się nad stanem swojego umysłu i postępować
zgodnie z nauką Buddy, aby unikać błędów.
5.
Dawno temu żył młody człowiek, który był żarli-
wym wyznawcą buddyzmu. Jego ojciec zmarł, więcmieszkał tylko z matką, troszcząc się o nią. Kiedy sięożenił, jego żona wprowadziła się do ich domu. Napoczątku żyli spokojnie bez kłótni i wszyscy sąsiedzi
zachwycali się, że stanowią taką zgodną rodzinę. Jednakmałe nieporozumienie sprawiło, że teściowa i synowazaczęły mieć do siebie nawzajem pretensje, które przero-dziły się w poważny konflikt. Nie potrafiły się pogodzić,więc w końcu matka zdecydowała, że chce zamieszkać
sama i ostentacyjnie się wyprowadziła. Po jakimś czasie
synowa zaszła w ciążę i urodziła syna. Teściowa, którażyła w osamotnieniu, bardzo się obraziła, gdy doszły doniej plotki, że synowa rozpowiada wszystkim, iż spotkałoją wielkie szczęście, jakim były narodziny dziecka,
dopiero wtedy, gdy zatruwająca jej życie teściowa opuściła
dom.
Rozgniewana teściowa zawołała: „Nie ma już
sprawiedliwości na tym świecie! Skoro wielkie szczęście
- 232 -

Obowiązki członków wspólnoty

spotyka kobietę po tym, jak wygoniła z domu matkę
swojego męża, wszystko jest postawione na głowie!”
Krzycząc, że sprawiedliwości już nie ma i trzeba ją
pogrzebać, jak szalona pobiegła na cmentarz. Bóg Indra,
który wiedział o wszystkim, co się wydarzyło, objawił sięteściowej i próbował ją uspokoić, przekonując, że nie maracji, ale stara kobieta była nieustępliwa.
Wtedy Indra powiedział: „Skoro wyrządzono ci takwielką krzywdę, ześlę ogień, aby spalił znienawidzoną
przez ciebie synową i jej dziecko. Czy to cię zadowoli?”Stara kobieta przeraziła się, słysząc słowa Indry, izaczęła przepraszać go za to, że uległa nienawiści. Błagała,
aby oszczędził synową i wnuka. Tymczasem syn i synowa,
odczuwając wyrzuty sumienia, że zostawili starą matkę
bez opieki, przyszli do jej domu, a dowiedziawszy, żeposzła na cmentarz, udali się tam za nią. Spotkali się w
połowie drogi i pogodzili się. Tak to bóg Indra sprawił, żepokój znów zagościł w ich domu.
Jeśli człowiek nie postępuje sprawiedliwie, nieoznacza to, że nauka o sprawiedliwości zaginęła na wieki.
Może się wydawać, że nie ma sprawiedliwości, ale tak nie
jest, tak naprawdę winny jest konkretny człowiek, którego
czyny są złe.
Jeśli ludzie nie mogą się dogadać, gdyż ich umysły
nie są zgodne, staje się to przyczyną wielu nieszczęść.
Nawet mała sprzeczka może przerodzić się w konflikt,- 233 -

Obowiązki członków wspólnoty

który bardzo trudno załagodzić. Szczególnie jest to
zagrożeniem w życiu rodzinnym.
6.
Wszyscy członkowie rodziny muszą dbać o budżet
domowy, ograniczając wydatki. Powinni bardzo się starać
dla dobra ogółu, jak pracowite mrówki i pszczoły. Niemożna zakładać, że ktoś inny ma obowiązek pomóc ioczekiwać finansowego wsparcia od krewnych.
Z drugiej strony nie wolno zapominać o tym, żemajątek, który zdobył człowiek, nie należy tylko do niego.
Część dochodów należy odłożyć na czarną godzinę, aletrzeba dzielić się z innymi, pomagając im finansowo. Niemożna też zapominać o tym, że powinno się łożyć na
potrzeby całej społeczności, a także wspierać tych, którzy
głoszą naukę Buddy.
Nie ma żadnej rzeczy, o której można powiedzieć:„to jest moje.” Majątek jest skutkiem splotu przyczyn iuwarunkowań, więc należy go traktować tak, jakby ktośpowierzył nam go na pewien okres czasu. Właśnie dlatego
nie wolno go trwonić, ale trzeba szanować każdy grosz.
7.
Królowa Sjamwati, żona króla Udajany, ofiarowała
Anandzie, uczniowi Buddy, pięćset wspaniałych szat.
Ananda chętnie przyjął ten dar. Kiedy się o tym dowiedziałkról Udajana, zaczął podejrzewać Anandę o zachłanność i- 234 -

Obowiązki członków wspólnoty

dlatego zapytał go, co zamierza zrobić z tak wieloma
kosztownymi szatami.
Ananda odpowiedział: „Bardzo wielu mnichów nosi
zniszczone szaty, więc rozdzielę ten dar między nich.”
Król na to:„A co zrobicie ze zniszczonymi szatami?”„Ze zniszczonych szat zrobimy poszewki na
kołdry.”„A co zrobicie ze starymi poszewkami na kołdry?”„Zrobimy z nich poszewki na poduszki.”„A co zrobicie ze starymi poszewkami na podusz-ki?”„Przerobimy je na maty na podłogę.”„A co zrobicie ze starymi matami?”„Zrobimy z nich ręczniki do nóg.”„A co zrobicie ze starymi ręcznikami do nóg?”„Zrobimy z nich ścierki do podłogi.”„A co zrobicie ze starymi ścierkami do podłogi?”„Potniemy je na kawałki, zmieszamy z gliną i
uszczelnimy nimi ściany w naszym klasztorze.”
Nie wolno bowiem niczego marnować, jeśli tylko tomożliwe, należy wykorzystać zużyte rzeczy w inny sposób.
Człowiek musi pamiętać, że o niczym nie może powie-dzieć: „to jest moje”, dysponuje czymś tylko dlatego, żezostało to mu powierzone.
8.

Prawidłowa relacja męża i żony nie polega na tym,
- 235 -

Obowiązki członków wspólnotyże są ze sobą dla własnej wygody, ani na tym, że fizyczniesą razem, gdyż prowadzą wspólny dom. Mąż i żonapowinni bowiem razem karmić się duchową strawą, jakąjest nauka Buddy, osiągając jedność umysłów.
Pewnego dnia do Buddy przyszła para małżeńska w
podeszłym wieku, uważana przez wszystkich za ideałmęża i żony. Zapytali oni Buddę: „O Czcigodny, znamy sięod dzieciństwa, pobraliśmy się i darzymy się głębokim
uczuciem. Do tej pory dochowaliśmy sobie wierności, nie
przyszła nam nawet do głowy myśl o zdradzie. Comożemy zrobić, aby w kolejnym wcieleniu spotkać się iznów być razem?”
Budda odpowiedział: „W kolejnym wcieleniu teżbędziecie jednością w sferze duchowej, jeśli w tym życiu
przyjmiecie tę samą naukę, tak samo będziecie kontrolo-
wać swoje umysły, zdobędziecie taką samą mądrość orazbędziecie wspólnie spełniać dobre uczynki. A przede
wszystkim musicie wierzyć tak samo głęboko.”
9.
Na drodze do oświecenia nie ma różnic między
kobietą a mężczyzną. Jeśli kobieta wzbudzi w sobie
pragnienie wyzwolenia, tak samo jak mężczyzna nazy-wana jest „osoba idącą śladami Buddy.”
Król Prasenadzit i królowa Ajodja mieli córkę
imieniem Mallika, która pragnęła dostąpić Oświecenia.
Nawróciła się i przed obliczem Buddy złożyła dziesięć
przyrzeczeń.
- 236 -

Obowiązki członków wspólnoty„O Czcigodny, oto moje ślubowania, których zamierzam
dotrzymać, aby dostąpić Oświecenia: nie złamię żadnego
przykazania, nie będę okazywać arogancji wobec osób
postawionych wyżej ode mnie, nie rozgniewam się na
nikogo, nikt i nic nie wzbudzi mojej zazdrości, nie będęniczego żałować innym ani w sferze materialnej, ani
duchowej, wszystko, co posiadam, rozdam biednym, aby
ich uszczęśliwić.”„Będę dawać jałmużnę, zwracać się do wszystkich zżyczliwymi słowami, robić to, co przyniesie korzyść
innym ludziom, zawsze będę starała się postawić w ich
sytuacji i zrozumieć ich intencje, a wszystko to nie po to,
aby samej zyskać zasługi, ale po to bym mogła działać dla
dobra innych istot z nieskalanym umysłem, nie zważając
na przeszkody ani nie ulegając zniechęceniu.”„Jak tylko napotkam osoby cierpiące, na przykład z
powodu osamotnienia, ciężkiej choroby czy kary więzie-
nia za popełnione przestępstwo, postaram się wszystkim
im ulżyć w cierpieniu i przywrócić spokój ducha, naucza-jąc o drodze do wyzwolenia.
Jeśli napotkam ludzi, którzy polują na zwierzęta,trzymają je w niewoli lub w inny sposób łamią przykazania,jeśli tylko będzie to w mojej mocy, spowoduję, aby
zaprzestano takich niegodnych praktyk, karząc tych,którzy powinni być ukarani, i napominając osoby niezdające sobie sprawy z tego, że czynią zło.
- 237 -

Obowiązki członków wspólnoty

Nigdy nie zapomnę, że powinnam nieustanniezgłębiać nauki Buddy, gdyż zdaję sobie sprawę z tego, żejeśli zaprzestanę pogłębiania wiedzy, zacznę się oddalać
od prawdy o wyzwoleniu i błądząc po wzburzonym
oceanie ułudy, nigdy nie dotrę do brzegu, jakim jestOświecenie.
Poza powyższymi dziesięcioma przyrzeczeniami
chciałabym jeszcze złożyć trzy przysięgi, aby móc urato-
wać wszystkich nieszczęśliwych ludzi, kierując się
wielkim miłosierdziem.
Po pierwsze, ślubuję, że przywrócę spokój ducha
wszystkim ludziom, i w tym celu, dzięki korzeniom dobra,będę mogła zdobyć mądrość i poznać prawdziwą naukę,niezależnie od tego, w jakim wcieleniu się odrodzę w
przyszłości.
Po drugie, jeśli poznam prawdziwą naukę, nie
porzucę jej nawet za cenę życia, poświęcę jej także swoje
ciało i cały majątek.
Prawdziwe znaczenie posiadania rodziny polega natym, że wszyscy jej członkowie mogą wzajemnie sięzachęcać i wspierać na drodze do Oświecenia. Jeśli kobietazłoży tak wspaniałe ślubowania, jak to zrobiła księżniczka
Mallika, będzie godna miana tej, która kroczy śladami
Buddy.

- 238 -

ROZDZIAŁ DRUGITWORZENIE KRAINY BUDDYI
HARMONIA BRATERSKIEJ WSPÓLNOTY
1.
Wyobraźmy sobie leżące odłogiem równiny, któresą pogrążone w całkowitej ciemności. Żaden promień nierozświetla mroku, a żyją tam różne istoty.
W ciemności nic nie widzą, a więc nie znają siebie
nawzajem, każde z nich prowadzi samotniczy żywot,błąkają się po omacku, trzęsąc się ze strachu. Jakiż tożałosny widok.
Nagle pojawia się jakaś wspaniała postać, trzymając
w ręku pochodnię, która oświetla wszystko. I wtedy na
równinie, która dotąd była spowita mrokiem, wszystkowyraźnie widać dzięki światłu pochodni.
Wszystkie istoty, błąkające się dotąd po omacku w
ciemnościach, stanęły nagle i rozejrzały się, a widząc, że
nie są same, że jest bardzo wiele innych istot podobnych
do nich, zaczęły się radośnie nawoływać. Wszystkie
przybiegły w jedno miejsce, by móc się przywitać ze sobą,ściskały się serdecznie i rozmawiały o swoich dotychcza-sowych przeżyciach.
- 239 -

Tworzenie krainy Buddy

Równina pogrążona w ciemności, to świat ludzi,
który nie jest oświetlony promieniami prawdziwejmądrości. Ci, którzy są pogrążeni w niewiedzy, nawet jeśli
się spotykają, nie wiedzą, co robić, aby mogli żyć w
pokoju i harmonii. Każdy człowiek rodzi się sam i sam
umiera. Każdy czuje się tak, jakby był skazany na samot-ność. Życie upływa im na bezsensownej krzątaninie w
ciągłym lęku.
Wspaniała postać z pochodnią w ręku to Budda,
który pojawia się w świecie ludzi przynosząc światło
najwyższej mądrości.
Każdy człowiek, skąpany tym światłem, po raz
pierwszy poznaje prawdę o sobie samym oraz uczy się, jakpokoju i harmonii żyć z innymi ludźmi.
Setki tysięcy ludzi może żyć obok siebie, ale nie
powstanie prawdziwa wspólnota, jeśli nie połączą ichwięzy serdeczności i chęć wzajemnego wsparcia.
Prawdziwa wspólnota to wielu ludzi, którzy żyją w
pokoju, opromienieni najwyższą mądrością, wzajemnie
sobie ufając i pomagając.
Tak naprawdę to właśnie harmonijne współistnienie
nadaje sens wspólnocie i ożywia ją duchem braterskiejmiłości.
- 240 -

Tworzenie krainy Buddy

2.

Można wyróżnić trzy rodzaje społeczności.
Pierwszy to organizacja, w której najważniejsza jest
władza, zasoby finansowe oraz autorytet przywódcy.
Drugi rodzaj to grupa ludzi, których łączą wspólne
potrzeby lub interesy, trzymają się oni razem tak długo,dopóki nie pojawią się konflikty.
Trzecim rodzajem jest wspólnota buddyjska, dlaktórej najważniejsza jest doktryna religijna. Wszyscy
członkowie tej wspólnoty starają się żyć w zgodzie,
współpracując ze sobą.
Idealną społecznością jest właśnie ta trzecia,
wszystkich łączy bowiem ten sam duch prawdy, wszyscy
też starają się realizować te same szlachetne wartości. W
takie wspólnocie panuje pokój, radość, spełnienie iszczęście.

Kiedy deszcz pada w górach, woda deszczowa
spływa strumieniami do rzeki w dolinie, będącej dopły-
wem wielkiej rzeki, która wpada do morza.
Podobnie jest z nauką Buddy, najpierw dociera do
poszczególnych jednostek, żyjących w różnych warunkach,a potem, dzięki tym jednostkom, prawda o wyzwoleniu
przekazywana jest dalej, najpierw lokalnym wspólnotom,
a potem całemu społeczeństwu. Dzięki temu wszyscy,
którzy przyjęli nauki Buddy, dotrą kiedyś do OceanuOświecenia.
- 241 -

Tworzenie krainy BuddyJeśli umysły ludzi połączą się jak mleko i woda,
wspólnota przez nich stworzona będzie harmonijna.
Prawdziwa nauka, nauka Buddy, stanowi fundament,
na którym można zbudować idealne społeczeństwo, gdyżposiada ona moc światła rozpraszające mroki niewiedzy,sprawiając, że w umysłach ludzi panuje spokój i harmonia.
Nazwa Samgha odnosi się jedynie do prawdziwej
wspólnoty, której podstawą są nauki Buddy.
Do Samghi powinni należeć wszyscy ludzie, gdyżwszyscy powinni pragnąć duchowej strawy, jaką jest
nauka o wyzwoleniu, jednak w rzeczywistości używa się
tej nazwy na określenie wyznawców Buddy.
3.
We wspólnocie osób, które wierzą w Buddę, mnisi imniszki przekazujące naukę świeckim wyznawcom,
otrzymują od nich w zamian pożywienie i ubranie, aby
mogli kontynuować surową praktykę. Wszyscy jednak
starają się, aby wspólnota trwała i przyjmowała nowych
członków, a głoszenie nauki Buddy całemu światu jest
obowiązkiem zarówno mnichów, jak i świeckich
wyznawców.
Wszyscy członkowie Samghi muszą pamiętać, żenajważniejszym celem jest utrzymanie pokoju i harmonii- 242 -

Tworzenie krainy Buddy

oraz wypełnianie misji głoszenia nauki Buddy. Mnisi imniszki pouczają świeckich wyznawców, a ci przyjmują
słowa Buddy i wierzą w nie. Świeccy wyznawcy sąwdzięczni mnichom i mniszkom, dlatego nie ma między
nimi niezgody.
Wszyscy muszą unikać konfliktów i traktować się
nawzajem z życzliwością, odczuwać radość z tego, żemogą przebywać razem z braćmi i siostrami w wierze.
Powinni okazywać sobie nawzajem współczucie, jedno-cząc swoje umysły, zgodnie z nauką Buddy.
4.
Aby zachować harmonię we wspólnocie wyznaw-
ców Buddy trzeba pamiętać o sześciu zasadach, których
trzeba przestrzegać. Są to:1) komunikowanie się za pomocą słów pełnych
miłosierdzia;2) spełnianie miłosiernych uczynków;
3) zachowanie myśli i intencji przepełnionych
miłosierdziem;4) sprawiedliwe dzielenie się dobrami material-nymi;5) przestrzeganie przez wszystkich członków
przykazań, dzięki którym można uwolnić się od żądz;6) zachowanie ortodoksyjnej wykładni nauk Buddy.
- 243 -

Tworzenie krainy Buddy

Z tych sześciu najważniejsza jest ostatnia zasada,czyli zachowanie ortodoksyjnej wykładni nauk Buddy,gdyż pozostałe pięć wynika z niej.
Należy także pamiętać o dwóch zbiorach pouczeń, zktórych każde zawiera siedem zasad, mających na celu
rozkwit wspólnoty wyznawców Buddy.
Według pierwszego zbioru pouczeń należy:1) często spotykać się, żeby słuchać nauk Buddy irozmawiać o nich,2) szanować się nawzajem i odnosić się do siebieżyczliwie,
3) podchodzić czcią do nauki Buddy i nie wpro-
wadzać do niej żadnych zmian,
4) zachować hierarchię starszeństwa,5) uznać, że poczucie sprawiedliwości i pokora są
najważniejszymi stanami umysłu.
6) oczyszczać swój umysł podczas medytacji w
specjalnie do tego wybranym spokojnym miejscu, zawszeustępować pierwszeństwa innym,7) miłować ludzi, serdecznie podejmować gości,troskliwie opiekować się chorymi.
Wspólnota przetrwa wszystkie burze, jeśli jej
członkowie będą przestrzegać powyższych siedmiu zasad.
Według drugiego zbioru pouczeń należy: 1) za-
chować czystość umysłu i unikać zaangażowania w zbyt
- 244 -

Tworzenie krainy Buddy

wiele spraw; 2) nie ulegać pożądliwości; 3) unikać kon-
fliktów, zachowując cierpliwość i nie dając się wyprowa-
dzić z równowagi: 4) wybierać milczenie i nie dawać sięwciągnąć w czczą gadaninę; 5) postępować zgodnie znauką Buddy i nie wpadać w dumę; 6) być wiernym nauce
Buddy, nie dając się sprowadzić na drogę herezji; 7)oszczędzać i żyć skromnie, co dotyczy także strojów ipożywienia.
Jeśli członkowie będą przestrzegać powyższych
siedmiu zasad, wspólnota wyznawców Buddy nie zaginie.
5.
Jak już to było powiedziane, wspólnota wyznawców
Buddy nie może istnieć, jeśli nie panuje w niej harmonia.
Bez harmonii nie ma Samghi, dlatego trzeba starać się ze
wszystkich sił nie dopuszczać do powstania konfliktów, ajeśli nie dało się ich uniknąć, należy jak najszybciej
doprowadzić do zgody.
Nie można zmyć krwi krwią, tak samo nie nastanie
pokój, jeśli na nienawiść odpowiemy nienawiścią. Nie-nawiść może wygasnąć tylko wtedy, kiedy obie strony
zapomną o wzajemnych urazach.
6.
Żył pewien władca zwany Królem Sprowadzającym
Klęski. Jego kraj został podbity przez króla Brahmadattę, zktórym od wielu lat był w konflikcie. Król Sprowadzający
- 245 -

Tworzenie krainy BuddyKlęski przez jakiś czas ukrywał się wraz z żoną i synem. Wkońcu on i jego żona zostali pojmani, ale jego synowi
udało się uciec. Ojciec został wtrącony do wilgotnegolochu i czekał na egzekucję, a jego syn szukał jakiegoś
sposobu, by go uwolnić, jednak na próżno. Kiedy nadszedłdzień, w którym miał być stracony, syn mógł tylko ronić
łzy i bezsilnie się przyglądać śmierci ojca, stojąc w tłumie
gapiów.
Tuż przed wykonaniem wyroku, ojciec dostrzegł
syna w tłumie. Chciał przekazać mu swoją wolę, więcudając, że mówi sam do siebie, powiedział dostateczniegłośno, aby syn mógł usłyszeć: „Nie zatrzymuj się nad
niczym zbyt długo. Nie działaj nigdy pochopnie. Umysł,pragnący zemsty można ukoić tylko wtedy, gdy zapomnisię o zemście.”
Jednak jego syn pragnął pomścić ojca, paliła gonienawiść do wroga, więc postanowił zabić go skrytobój-czo. Wykorzystał okazję i zatrudnił się w pałacu króla
Brahmadatty, z czasem udało mu się zasłużyć na zaufaniewładcy, a nawet został jego doradcą.
Pewnego dnia udał się na polowanie razem z królem
i jego świtą. Uznał, że to jest okazja do zemsty, na którą
czekał tak długo, więc postanowił zrobić wszystko, żebyzostać z królem sam na sam. Król w zapale polowania
pojechał za nim i oddzielili się od reszty orszaku. Kiedy
znaleźli się sami głęboko w górach, król postanowił- 246 -

Tworzenie krainy Buddy

odpocząć i zdrzemnął się, położywszy głowę na kolanachswojego zaufanego doradcy.
Książę uświadomił sobie, że jest to najlepszy
moment, by zabić znienawidzonego wroga, mordercę
swojego ojca. Wyjął sztylet i przyłożył do szyi króla, chcąc
mu poderżnąć gardło. W tym momencie jednak przypo-mniał sobie ostatnie słowa ojca i chociaż starał się zmusić
do tego, by pozbawić życia Brahmadattę, nie mógł tegozrobić. Nagle król obudził się i powiedział, że miałstraszny sen, śniło mu się, że chciał mu poderżnąć gardło
syn Króla Sprowadzającego Klęski.
Wtedy książę, chcąc dopełnić zemsty, którą plano-
wał tak długo, wyjawił swoje prawdziwe imię i znowu
przyłożył ostrze do szyi króla. Jednak i tym razem nie
mógł postąpić wbrew woli swojego ojca, więc odrzucił
sztylet i padł przed swoim wrogiem na kolana.
Kiedy wyjawił królowi, dlaczego nie mógł go zabić,
ten wzruszył się słowami swojego dawnego wroga izrozumiał, że agresja jest obosiecznym mieczem. Książę
wybaczył królowi to, że pozbawił życia jego ojca, a król
wybaczył mu, że chciał go zabić. Brahmadatta zwróciłksięciu jego królestwo i odtąd oba kraje zawarły sojusz iżyły w pokoju.
Ostatnie słowa ojca księcia: „Nie zatrzymuj się nad
niczym zbyt długo” kryją w sobie przesłanie, że nie należy
- 247 -

Tworzenie krainy Buddy

do nikogo żywić długo urazy. Pouczenie: „Nie działaj
nigdy pochopnie” odnosi się szczególnie do więzów
przyjaźni, które tak łatwo można nieopatrznie zerwać.
Pragnienie zemsty można ukoić tylko wtedy, gdy
zapomnimy o zemście, nienawiść zniknie tylko wtedy, gdy
się o niej zapomni, w przeciwnym razie ogień nienawiści
w umyśle będzie ciągle podsycany przez wspomnienie
krzywdy.
Wszyscy członkowie harmonijnej wspólnoty
wyznawców Buddy powinni zawsze pamiętać o przesłaniu
tej przypowieści.
Przesłanie to jest ważne nie tylko dla buddystów, aletakże dla członków wszystkich innych społeczności.

IIKRAINA BUDDY
1.
Jeśli we wspólnocie wyznawców Buddy panuje
harmonia i wszyscy pamiętają o misji głoszenia innym
ludziom nauki Buddy, coraz więcej osób przyłącza się, coz kolei sprawia, iż coraz więcej wyznawców zaangażo-
wanych jest w pracę misyjną.
Powiększanie wspólnoty wyznawców oznacza, że- 248 -

Tworzenie krainy Buddy

coraz więcej osób kontroluje swoje umysły zgodnie z na-
ukami Buddy. Dzięki temu wycofują się zastępy demonówpożądliwości, gniewu i głupoty, którymi dowodzi Król
Mara, władca niewiedzy i żądzy, a na ziemiach, które
opuszczą, może zapanować światłość mądrości i radość
wiary.
Do tej pory tam, gdzie panowały demony żądzy,wszystko pogrążone było w mroku, a ludzie nieustannie
wiedli spory, kłócili się i walczyli aż do rozlewu krwi. Ich
umysły przepełnione były zazdrością, pogardą i nienawi-ścią, dlatego nie szczędzili sobie obelg, oszukiwali się,zatajali prawdę, chętnie kłamali lub prawili sobie
pochlebstwa.
To królestwo demonów w jednej chwili możezmienić się w krainę Buddy, opromienioną prawdziwą
mądrością, gdzie padają deszcze miłosierdzia, zraszając
spragnioną wody glebę, w której głęboko zakorzenia się
wiara, co sprawia, że rozkwitają niezliczone kwiatyradości.
Ciepły wietrzyk i kwitnące kwiaty zwiastują wiosnę.
Podobnie, jeśli tylko jedna osoba dostąpi Oświecenia,
miejsce, w którym przebywa, staje się krainą Buddy.
Trawy, drzewa, ziemia, góry, rzeki, krainy – wszystko jest
przejawem Oświecenia.
Jeśli umysł jest czysty, sprawia, że wszystko wokół- 249 -

Tworzenie krainy Buddytakże staje się nieskalane.
2.
W świecie, w którym ludzie przyjmują naukę Buddy
i postępują zgodnie z nią, panuje szczerość. A dzieje się tak
dlatego, że dzięki nieskończonemu miłosierdziu Buddy,
ulegają oczyszczeniu skalane umysły ludzi, oświeconeświatłem jego mądrości.
Szczery umysł osoby wierzącej w Buddę, staje sięgłębokim, szczodrym, wyciszonym, wytrwałym umysłem,
który nie zbacza z prawidłowej ścieżki, przestrzega
przykazań, podnosi innych na duchu, jest przepełniony
miłosierdziem i mądrością, potrafi też znaleźć odpowiedni
sposób, aby prowadzić innych do Oświecenia. Ten, kto
posiada taki umysł, sprawia, że miejsce, w którym się
znajduje, przemienia się w krainę Buddy.
Miejscem, w którym może przejawić się duch
Buddy, czyli duch mądrości i miłosierdzia, jest nie tylko
klasztor, ale także dom rodzinny, a nawet państwo, w
którym istnieją nierówności społeczne.
Duch Buddy nie będzie obecny nawet w najwspa-
nialszej świątyni, jeśli została zbudowana przez ludzi,będących niewolnikami żądz. Można znaleźć ducha
Buddy tylko w szczerym umyśle człowieka, a wtedy
prawdziwą świątynią Buddy staje się jego domostwo,
nawet jeśli jest to nędzna chata z dziurawym dachem,- 250 -

Tworzenie krainy Buddy

przez który prześwieca światło księżyca.
Jeden człowiek o czystym umyśle tworzy zaczątek
krainy Buddy, a jego wiara przyciąga innych, którzy także
przyjmują naukę o wyzwoleniu. I tak kraina Buddy coraz
bardziej poszerza swoje terytorium – od pojedynczego
domu, przez wioskę, miasto, państwo, aż obejmie całyświat.
Tak więc głoszenie nauki Buddy innym ludziom jest
niczym innym, jak powiększaniem terytorium krainy
Buddy.
3.
Z jednej strony nasz świat jest krainą demonów zła,pełną żądz doprowadzających do konfliktów i przelewu
krwi. Z drugiej strony nie wolno zapominać, że nasz świat
może zostać odebrany demonom i przemieniony w krainę
Buddy przez jego wyznawców, którzy siłą wiary są w
stanie sprawić, aby przelana krew zmieniła się w mleko, apożądliwość w miłosierdzie.
Wydaje się być niemożliwe, aby można była za
pomocą chochelki wyczerpać wodę z oceanu. Jednak uda
się to temu, kto w tym i w kolejnych wcieleniach będzie dotego nieustępliwie dążył. Taka właśnie silna determinacja
jest niezbędna na drodze do Oświecenia.
Budda czeka na nas na drugim brzegu, jakim jest
- 251 -

Tworzenie krainy BuddyOświecenie. W jego wiecznej krainie nie ma i nie będzie
nigdy pożądliwości, gniewu, głupoty, cierpienia ani trosk.
Wszystko w tej krainie jest opromienione prawdziwą
mądrością i przesiąknięte deszczem miłosierdzia.
W krainie tej znajdują schronienie i ukojenie ci,
którzy cierpią, martwią się, smucą się oraz osobyzmęczone głoszeniem nauki Buddy w świecie pełnym zła.
Światłość nigdy nie wygasa w tej krainie wiecznegożycia, skąd nie ma już powrotu do świata ułudy.
W tej krainie wszystko wyraża radość Oświecenia,
promienie mądrości świecą z rosnących tam kwiatów,
nawet śpiew ptaków przekazuje naukę Buddy.
4.
Kraina Buddy jest miejscem wytchnienia, ale nie
lenistwa i spędzania czasu po próżnicy. Mieszkańcy tej
krainy śpią na poduszkach z kwiatów nie po to, by gnu-śnieć i wylegiwać się bez końca. Jest to bowiem miejsce
odpoczynku w celu regeneracji sił, aby móc się poświęcić
dla innych.
Posłannictwo Buddy nigdy się nie skończy. Dopóki
ludzie są pogrążeni w niewiedzy i istnieją błądzące istoty,
pragnie on prowadzić ich do wyzwolenia ze świata ułudy,który wytworzyły ich skalane umysły.

- 252 -

Tworzenie krainy Buddy

Wszyscy, którzy odrodzili się na brzegu Oświecenia
w Czystej Ziemi, przepełnieni miłosierdziem powrócą doświata, z którego przyszyli, aby głosić nauki Buddy.
Można to porównać do rozpalaniu wielu pochodni
od ognia jednej pochodni, której płomień przez to nie
wyczerpuje się. Tak samo od ognia umysłu Buddy będą się
w nieskończoność rozpalać kolejne pochodnie umysłów
ludzkich.
Wszyscy uczniowie Buddy są także jego dziećmi i
po wieczność będą kontynuować jego dzieło oczyszczaniaz żądz umysłów innych ludzi i ozdabiania krainy Buddy
klejnotami wszelkich cnót.

III
CI, KTÓRZY ŻYLI NA CHWAŁĘ KRAINY
BUDDY
1.
Pierwsza małżonka króla Udajany, Sjamawati, była
gorliwą wyznawczynią buddyzmu. Przebywała w swoim
pałacu odizolowanym od świata i nigdy go nie opuszczała.
Wysyłała swoją służącą, Uttarę, która obdarzona była
doskonałą pamięcią, aby słuchała kazań Buddy, a potem
wszystko jej przekazywała.
Druga żona Udajany, Magandja będąc zazdrosna onią, robiła wszystko, aby oczernić ją w oczach króla. W- 253 -

Tworzenie krainy Buddykońcu uznał on winę Sjamawati i zgodnie z oczekiwaniami
Magandji, skazał swoją pierwszą małżonkę na śmierć.
Kiedy przyprowadzono Sjamawati przed oblicze
króla, nie broniła się, tylko posłusznie przyjęła wyrok,
zachowując spokój umysłu. Jej twarz emanowała
miłosierdziem i król nie potrafił jej zabić. Stopniała całazłość, jaką odczuwał do niej wcześniej, zaczął błagać owybaczenie, że potraktował ją tak okrutnie.
Wprawiło to Magandję w jeszcze większy gniew,
ale nie dała za wygraną. Podczas nieobecności królazawiązała spisek z nieprzychylnymi Sjamawati dworza-nami i nakazała podpalić jej pałac. Pierwsza małżonka
króla i jej dwórki nie mogły uciec, gdyż płomienie otaczały
je zewsząd. Sjamawati nie ulegając panice, bez lękuprzyjęła śmierć. Do ostatniej chwili uspokajała przerażone
służące, przekazując im naukę Buddy. Wszystkie zginęły
w pożarze, także Uttara.
Ze wszystkich świeckich wyznawczyń Buddy
Sjamawati jest słynna jako uosobienie miłosierdzia,
natomiast jest służąca Uttara jest pamiętana jako wzór dla
uczniów i uczennic Buddy, ze względu na swoją doskonałą
pamięć i gorliwość w zapamiętywaniu nauk.
2.
Książę Mahanama z rodu Siakjów był kuzynem
Buddy Siakjamuniego. Został jednym z jego najwierniej-- 254 -

Tworzenie krainy Buddy

szych uczniów i znany był ze swojej wielkiej wiary orazpoświęcenia na drodze praktyki religijnej.
Wybuchła wojna i ród Siakjów został zaatakowany
przez ogromną armię króla Wirudaki z Kosali. Zamek
Mahanamy został oblężony przez wroga i nie było nadziei
na zwycięstwo. W końcu Mahanama zdecydował się
negocjować z królem Wirudaką warunki złożenia broni.
Pragnął, aby wszyscy jego ludzie mogli odejść wolni, alewiedział, że Wirudaka nie zgodzi się na to. Powiedziałwięc Wirudace, że zanurkuje do stawu i poprosił go, abywypuścił na wolność tylko tyle osób, ile przejdzie przezbramę zamku do czasu, kiedy wypłynie na powierzchnię.
Wirudaka zgodził się, myśląc, że Mahanama nie
zdoła długo wytrzymać pod wodą i niewielu obrońców
zamku skorzysta z jego łaski.
Mahanama zanurkował do stawu, a wtedy otwo-
rzono bramę zamku. Jego ludzie zaczęli wybiegać przez
nią w popłochu, pragnąc się uratować. Jednak, ku
zdumieniu króla Wirudaki, wszystkim poddanym Maha-
namy udało się opuścić zamek. A stało się tak dlatego, żeMahanama zanurkował i przywiązał swoje włosy do
grubego pnia wierzby, leżącego na dnie stawu. Dla dobra
swoich ludzi poświęcił swoje życie – utopił się, ale jegociało nie wypłynęło na powierzchnię.
- 255 -

Tworzenie krainy Buddy

3.
Utpalawarna była mniszką, znaną z nadnaturalnych
mocy zdobytych w trakcie medytacji. Mówiono o niej, że
dorównuje mądrością nawet słynnemu uczniowi Buddy,
Maudgaljajanie. Była jedną z przywódczyń w zakonieżeńskim i niestrudzenie prowadziła inne mniszki doOświecenia, przekazując im naukę Buddy.
Dewadatta, kuzyn Buddy Siakjamuniego, który
zszedł na złą drogę, nienawidził go i planował spisek
przeciw niemu. Początkowo udało mu się uzyskać
przychylność księcia Adżatasatru i wciągnąć go w intrygę.
Jednak po jakimś czasie Adżatasatru przyjął naukę Buddy inie chciał więcej mieć nic do czynienia z Dewadattą.
Pewnego dnia Dewadatta kolejny raz próbował zobaczyć
się z księciem, ale nie został wpuszczony do zamku. Z tego
powodu wpadł w furię i wyładował swój gniew na pierw-szej osobie, jaką napotkał. Prawie do nieprzytomności
pobił Utpalawarnę, która wyszła z bramy zamku. Mniszka
doznała poważnych obrażeń głowy, ale mimo ogromnegobólu, o własnych siłach wróciła do klasztoru. Jej uczennice,przerażone jej stanem, otoczyły ją, ale ona zaczęła je
uspokajać, mówiąc: „Siostry moje, same widzicie, jakbardzo życie jest nieprzewidywalne. Wszystko jest
nietrwałe, nie ma nic, co jest wieczne i niezmienne, nie mawięc ‘ja’. Tylko świat Oświecenia jest prawdziwym uko-
jeniem i oparciem. Nie ustawajcie w wysiłkach na drodze
do wyzwolenia.” To powiedziawszy, wyzionęła ducha.
- 256 -

Tworzenie krainy Buddy

4.
Angulimalja był straszliwym bandytą, który zabiłwielu ludzi. Uratowany przez Buddę Siakjamuniego,
nawrócił się i został jego uczniem. Kiedy zbierał jałmużnę,jak przystało na mnicha, często zdarzało się, że ludzie
rozpoznawali go i bili, karząc za zbrodnie, które kiedyś
popełnił.
W pewnej wiosce właśnie z tego powodu został
pobity do krwi, tak że z trudem wrócił do miejsca, gdzie
przebywał Budda Siakjamuni. Angulimalja upadł do jego
stóp i powiedział: „O Czcigodny, moje pierwotne imiębrzmiało „Nie Wyrządzający Krzywdy”, a mimo to, z
powodu mojej głupoty zabiłem wiele ludzi a do tegozbierałem obcięte im palce splamione krwią, której nie
dało się zmyć. Właśnie dlatego ludzie nazwali mnie
Angulimalja, czyli Kolekcjoner Palców.
Teraz zawierzyłem Trzem Sakarbom, Buddzie, jegonauce i wspólnocie wyznawców, dzięki czemu zdobyłem
prawdziwą mądrość. Żeby powozić koniem lub wołem
trzeba używać lejców i bata, a ty, Panie, oczyściłeś mój
umysł w cudowny sposób, nie robiąc tego wbrew mojej
woli.
To, co mnie dzisiaj spotkało, było zasłużoną karą zamoje złe czyny. Nie zależy mi na życiu, nie pragnę umrzeć.
W spokoju przeżyję przeznaczone mi dni.”- 257 -

Tworzenie krainy Buddy

5.
Maudgaljajana i Siariputra byli dwoma najbardziej
znanymi uczniami Buddy Siakjamuniego. Przywódcy
innych religii, widząc, że nauka Buddy jest przyjmowana
przez ludzi tak chętnie, jak woda wsiąka w spękany odsuszy grunt, czuli ogromną zazdrość i starali się za wszelką
cenę przeszkodzić im w pracy misyjnej.
Jednak ich wysiłki spełzły na niczym, więcrozzłoszczeni postanowili skrytobójczo zabić Maudgalja-janę, aby Siakjamuni stracił ważnego sprzymierzeńca.
Dwa razy Maudgaljajana dowiedział się o tym, żezastawili na niego zasadzkę, i udało mu się uniknąć śmierci,
jednak za trzecim razem został osaczony przez tłum
uzbrojonych mężczyzn.
Chociaż bili go tak mocno, że połamali mu kości, acałe ciało pokrywały głębokie rany obficie krwawiące,jego Oświecony umysł był nieporuszony. Nie wydając z
siebie nawet jęku bez oporu przyjmował wszystkie ciosy iumarł w spokoju ducha.

- 258 -

AṄGUTTARA NIKĀYA

Księga stopniowego nauczania
O mnisi, jest jedna osoba, która narodziła się na tym świecie dladobra i szczęścia wielu. Narodziła się ze współczucia dla świata, abynieść pomyślność i wszelakie korzyści dla ludzi i istot niebiańskich. Kim
jest ta niezwykła osoba? To Tathagata, zwany też Arhatem (Tym, Kto
Jest Wart Ofiar) oraz W Pełni Oświeconym. O mnisi, właśnie o tej
osobie mówię.
O mnisi, jak bardzo rzadko zdarza się, by jedna ważna osoba
przejawiła się w naszym świecie. Kim jest ta niezwykła osoba? To
Tathagata, zwany też Arhatem (Tym, Kto Jest Wart Ofiar) oraz W PełniOświeconym. Właśnie o tej osobie mówię.
O mnisi, jakże niezwykle trudno jest spotkać na tym świeciewyjątkową osobę. Kim jest ta niezwykła osoba? To Tathagata, zwany też
Arhatem (Tym, Kto Jest Wart Ofiar) oraz W Pełni Oświeconym. Właśnie
o tej osobie mówię.
O mnisi, śmierć jednej osoby jest opłakiwana z żalem przez
wszystkich. Kim jest ta niezwykła osoba? To Tathagata, zwany też
Arhatem (Tym, Kto Jest Wart Ofiar) oraz W Pełni Oświeconym. Właśnie
o tej osobie mówię.
O mnisi, jest tylko jedna osoba na świecie, z którą nikt nie może się
równać. Kim jest ta niezwykła osoba? To Tathagata, zwany też Arhatem(Tym, Kto Jest Wart Ofiar) oraz W Pełni Oświeconym. Właśnie o tej
osobie mówię.
O mnisi, jest tylko jedna osoba, która pojawia się na tym świecie jako
przejaw Wielkiego Oka, Wielkiej Jasności i Wielkiego Światła. Kim jest
ta niezwykła osoba? To Tathagata, zwany też Arhatem (Tym, Kto Jest
Wart Ofiar) oraz W Pełni Oświeconym. Właśnie o tej osobie mówię.
(Aṅguttara Nikāya I-13)- 259 -TEKSTY ŹRÓDŁOWE“NAUKI BUDDY”

Abbreviations: DN-Dīgha Nikāya
MN-Majjhima Nikāya
SN-Saṃyutta Nikāya
AN-Aṅguttara Nikāya

BUDDHA
Podrozdział Strona

Rozdział 112

Wiersz  Teksty źródłowe

2
4
5
5
6

1
18
5
15
16

6
7
7
8
9
10
10
12
13

21
6
12
1
1
3
17
21
4

Rozdział 2115Różne pisma
AN 3-38, Sukhumālā-sutta
MN 3-26, Ariyapariyesana-suttaRóżne pisma
MN 9-85, BodhirājakumārasuttaRóżne pisma
Sutta-nipāta 3-2, Padhāna-suttaRóżne pisma
Vinaya, Mahāvagga 1
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
Parinibbāna-sutta
Parinibbāna-sutta
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta

1 Amitāyur-dhyāna i Vimalakīr-ti-nirdeśa sutras- 262 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

15
15
16
17
2

17
19
20
22
23

3
Rozdział 3
1
26
27
27
27
2

6 Śūraṃgama-sūtra
11 Sutry Vimalakīrtinirdeśa i Ma-
hā-parinirvāṇa sūtras
6 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 16
3 Mahāyāna-jātaka-cittabhūmi-
parīkṣa-sūtra
10 Mahāparinirvāna-sūtra
4 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 3
9 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 4
3 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 5
7 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 16
1
3
8
16

30
30

6
13

30
31
31
31

18
3
1
14

Avataṃsaka-sūtra 5
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra
Suvarṅaprabhāsottamarāja-sūtra
3
Avataṃsaka-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Ga-ṇḍa-vyūha
Mniejsza Sukhāvatīvyūha-sūtra
Avataṃsaka-sūtra
SN 35-5Mahāparinirvāṇa-sūtra- 263 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

3

33
33
35
35
36
36
37
37

15
17
5
14
9
12
1
7

MN 8-77, Mahāsakulūdayi-sutta
Mahāparinirvāṇa-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 32
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 25
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 2
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 3
DHARMA

Rozdział 1
1
40
41
42
42
3

42
43

Rozdział 2
1
49
50
52
52

1 Vinaya, Mahāvagga 1-6 i SN56-
11-12, Dhammacakka-
pavattana-sutta
16 Itivuttaka 103
5 MN 2, Sabbāsava-sutta
1 Sūtra w czterdziestu dwuczęściach 18
21 Śrīmālādevīsiṃhanāda-sūtra
9 Avataṃsaka-sūtra 22, Daśa-
bhūmika
1
13
3
10

MN 4-35, Cūḷasaccaka-sutta
AN 5-49, Muṇḍarāja-vagga
AN 4-185, Samaṅa-sutta
AN 3-134, Uppāda-sutta- 264 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

2

3

4

52
53
53
54

16
1
12
4

54
54
54
55
55
56
56
57
57
60
61
61
62
62
63
64
64
67

9
14
18
8
16
6
19
15
20
20
14
20
9
24
11
3
20
6

67

15

Laṅkāvatāra-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 2
Avataṃsaka-sūtra 16
Avataṃsaka-sūtra 22, Daśa-
bhūmikaLaṅkāvatāra-sūtra
AN 4-186, Ummagga-sutta
Dhammapada 1, 2, 17, 18
SN 2-1-6, Kāmada-sutta
Avataṃsaka-sūtra 16Laṅkāvatāra-sūtra
MN 3-22, Alagaddūpama-suttaLaṅkāvatāra-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Vinaya, Mahāvagga 1-6Laṅkāvatāra-sūtra
SN 35-200, Dārukkhandha-suttaLaṅkāvatāra-sūtra and others
MN 2-18, Madhupiṇḍika-suttaLaṅkāvatāra-sūtraLaṅkāvatāra-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 34, Gaṇḍa-vyūhaLaṅkāvatāra-sūtra i inne

- 265 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

Rozdział 3
1
69
69
70
2
76
77
78

1
17
5
1
20
4

78
78
79
79
80

20
24
5
19
16

3
Rozdział 4
1
86
87
87
87
88
89
89
90
90
90
91

Vinaya, Mahāvagga 1-5
Vinaya, Cūḷavagga 5-21
Śūraṃgama-sūtraŚūraṃgama-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 7 iŚūraṃgama-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 32
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Brahmajāla-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra

1
6
13
20
12
2
16
1

Śrīmālādevīsiṃhanāda-sūtra
AN 2-11
Itivuttaka 93
Vinaya, Mahāvagga
AN 3-68, Aññātiṭṭhika-sutta
AN 3-34, Āḷavaka-sutta
Vaipulya-sūtra
Vinaya, Mahāvagga 1-6,
Dhamma-cakkapravattana-sutta
5 MN 2-14, Cūḷadukkhakkhandha-sutta
18 Mahāparinirvāṇa-sūtra
21 Itivuttaka 24- 266 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

2
3

93
94
95
95
96
97
98
99
100
101

4
Rozdział 5
1
108
112
113
2
117

17
14
1
13
3
2
15
13
16
13

MN 6-51, Kandaraka-suttanta
AN 3-130
AN 3-113
Itivuttaka 100Saṃyuktaratnapiṭaka-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 3-62
AN 3-35, Devadūta-sutta
Therīgāthā Aṭṭhakathā
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2

1
5
20
9

Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.1
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2
Amitāyur-dhyāna-sūtra
Mniejsza Sukhāvatīvyūha-sūtra

DROGA PRAKTYKI
Rozdział 1
1
122
124
124
125

1
1
20
26

128
129
130
131

11
12
12
3

2

MN 2, Sabbāsava-sutta
MN 3-26, Ariyapariyesana-sutta
SN 35-206, Chapāna-sutta
Sūtra w czterdziestu dwuczęściach 41-2
MN 2-19, Dvedhāvitakka-sutta
Dhammapada AṭṭhakathāAN 3-117
MN 3-21, Kakacūpama-sutta- 267 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

134
135
139
139
140
3

141
142
148
151
152
153

Rozdział 2
1
158
160
162
162
164
165
165
167
169

1 MN 3-23, Vammīka-sutta
10 Jātaka IV-497, Mātaṅga-Jātaka
7 Sūtra w czterdziestu dwuczęściach 918 Sūtra w czterdziestu dwuczęściach 11
13 Sūtra w czterdziestu dwuczęściach 13
13 AN 2-4, Samacitta-sutta
1 Saṃyuktaratnapiṭaka-sūtra
1 Upamā-śataka-sūtra
8 Mahāprajñāpāramitā-upadeśa-śāstra24 Mahāparinirvāṇa-sūtra
18 Saṃyuktaratnapiṭaka-sūtra
1 MN 7-63, Cūamālunkya-
sut-tanta
5 MN 3-29, Mahāsāropama-sutta
1 Mahāmāyā-sūtra
16 Theragāthā Aṭṭhakathā
12 MN 3-28, Mahāhatthipadopa-
ma-sutta
5 Mahāparinirvāṇa-sūtra
21 Avadānaśataka-sūtra
7 Mahāparinirvāṇa-sūtra
1 Pañcaviṃśatisāhasrikā-
prajñāpāramitā-sūtra- 268 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

170
2

3

172
173
173
174
175
176
177
177
178
179
179
180
181
182
183
184
184
184
184
185
186
187
187
188
188
189

11 Avataṃsaka-sūtra 34,
Gaṇḍa-vyūha
8 AN 3-88
6 AN 3-81
15 AN 3-82
12 Parinibbāna-sutta vol.2
12 MN 14-141, Saccavibhanga-sutta
17 Parinibbāna-sutta vol.2
10 AN 5-16, Bala-sutta
15 Avataṃsaka-sūtra 6
14 Mahāparinirvāṇa-sūtra
7 Saṃyuktaratnapiṭaka-sūtra
21 Suvarṅaprabhāsa-sūtra 26
17 Mahāparinirvāṇa-sūtra
19 Theragāthā Aṭṭhakathā
13 Jātaka 55, Pañcāvudha-Jātaka
21 Itivuttaka 39 i 40
7 Mahāparinirvāṇa-sūtra
11 Mahāparinirvāṇa-sūtra
16 AN 5-12
24 Parinibbāna-sutta
11 Śūraṃgama-sūtra
11 SN 55-21 i 22, Mahānāma-sutta
7 AN 5-32, Cundī-sutta
15 Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
6 Śūraṃgama-sūtra
13 Sukhāvatīvyūha-sūtra vol.2
1 SN 1-4-6- 269 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

4

189
190
190
191
191
191
192
193
193
203
203
204

4
1
14
1
5
11
9
1
15
6
19
1

Avataṃsaka-sūtra 33
Avataṃsaka-sūtra 24
Suvarṅaprabhāsa-sūtra 4
Amitāyur-dhyāna-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
MN 2-16, Cetokhila-sutta
Sukhāvatīvyūha-sūtra vol. 2
Dhammapada
SN 1-4-6AN
Mahāparinirvāṇa-sūtra

BRATERSTWO
Rozdział 1
1
206

2

206
207
207
209
210
210
211
212
213
213

1 Itivuttaka 100 i MN 1-3,
Dhammadāyāda-sutta
7 Itivuttaka 92
1 Vinaya, Mahāvagga 1-30
18 MN 4-39, Mahā-assapura-sutta
6 MN 4-40, Cūḷa-assapura-sutta
7 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 10
11 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 10
1 Saddharmapuṇḍarīka-sūtra 14
13 SN 55-37, Mahānāma-sutta
5 AN 3-75
13 SN 55-37, Mahānāma-sutta- 270 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

3

213
214
215
218
222
223
224
225
231
231
232
234
234
235
236

Rozdział 2
1
239
241
242
243
243
245
2
248
249
250
251
252
252

18
1
15
20
1
1
1
3
4
21
8
3
15
26
19

SN 55-54, Gilāyanaṃ-sutta
Avataṃsaka-sūtra 22
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 7
Mahāmāyā-sūtra
Avataṃsaka-sūtra 21
Mahāparinirvāṇa-sūtra
DN 31, Siṅgālovāda-sutta
AN 2-4, Samacitta-sutta
AN 3-31
Jātaka 417, Kaccāni-Jātaka
DN 31, Siṅgālovāda-sutta
Dhammapada Aṭṭhakathā 1(Komentarze z Birmy)Śrīmālādevāsiṃhanāda-sūtra

1
1
13
11
11
11
14
20
2
11
8
13

Mahāparinirvāṇa-sūtra
AN 3-118, Soceyyan-sutta
SN
Vinaya, Mahāvagga 10-1 i 2
DN 16, Mahāparinibbāna-sutta
Vinaya, Mahāvagga 10-1 i 2SNAntarābhava-sūtra
Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Mahāparinirvāṇa-sūtra
Mniejsza Sukhāvatīvyūha-sūtra
Sukhāvatīvyūha-sūtra- 271 -

Podrozdział Strona Wiersz  Teksty źródłowe

3

253
253
253
254
256
256
257
258

4
13
19
23
1
7

Vimalakīrtinirdeśa-sūtra
Dhammapada Aṭṭhakathā 1
AN 34-2
Dhammapada Aṭṭhakathā 1
AN 5-1
Mūla-sarvāstivāda-vinayaSaṅghabheda-vastu 10
1 MN 9-86, Aṅgulimāla-sutta
1 AN 26- 272 -

DODATKI

ZARYS HISTORII BUDDYZMU– Przekaz nauki Buddy z Indii do Japonii –1. INDIE

Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii ludzkości jest pojawienie
się w centralnych Indiach „Światła Azji”, czyli nauki Buddy, co można także
porównać do wytryśnięcia źródła prawdziwej mądrości i wielkiego miłosier-dzia.
Budda Gautama, nazwany później przez wyznawców „Mędrcem z rodu
Siakjów”, czyli Siakjamunim, opuścił swój dom, został wędrownym ascetą, iudał się na południe do Magadhy. Według tradycyjnego przekazu, w połowie
V wieku p.n.e. dostąpił Oświecenia pod drzewem Bodhi. Od tego czasu, głosił
naukę o prawdziwej mądrości i wielkim miłosierdziu przez 45 lat aż do swojej„Wielkiej Śmierci”, czyli do wstąpienia w nirwanę. Osiągnął bowiem stan
Wielkiego i Ostatecznego Zgaśnięcia (Maha-pari-nirvana). Wielu wybitnych
mnichów buddyjskich głosiło potem jego naukę w królestwach i różnych
regionach Indii.
Za panowania króla Asioki (sanskr. Aśoka, na tronie: 268-232 r.p.n.e.),który był trzecim władcą królewstwa Maurja (sanskr. Maurya), buddyjskie
przesłanie dotarło do wszystkich rejonów Indii i było też głoszone poza ich
granicami.
Maurja była pierwszym zjednoczonym królestwem Indii. Za panowania
swojego pierwszego władcy, Czandragupty (sanskr. Chandragupta, na tronie:
ok. 317-293 r. p.n.e.) obejmowało ono ogromny obszar od łańcucha Himala-
jów na północy, po Zatokę Bengalską na wschodzie, pasma gór Hindukusz nazachodzie i Windhja na południu. Król Asioka poszerzył potem swoje teryto-rium aż do Wyżyny Dekan, podbijając między innymi królestwo Kalinga.
Król Asioka miał podobno bardzo porywczy charakter, dlatego jego
poddani nazywali go Czandasioką, czyli „Gniewnym Asioką” (Chandāsoka).
Jednak król stał się gorliwym wyznawcą drogi najwyższej mądrości iwielkiego miłosierdzia, po tym, jak ujrzał straszliwe zniszczenia i ofiary- 274 -

swojej zwycięskiej wojny z królestwem Kalinga. Przyjął naukę Buddy i
przyczynił się do wzmocnienia pozycji tej religii w Indiach, dzięki dwóm
przedsięwzięciom.
Po pierwsze, rozkazał, by na kolumnach i skalnych ścianach wyryto in-
skrypcje przepisów administracyjnych opartych na nauce Buddy, które potem
nazwano „edyktem Asioki.” Przyczyniło się to do propagowania buddyzmu,
gdyż edykt został wyryty w wielu miejscach. Po drugie wysyłał misje, abygłosiły naukę o najwyższej mądrości i wielkim miłosierdziu w odległychkrainach. Niektórzy wysłani przez niego misjonarze dotarli nawet do Syrii,
Egiptu, Cyrenajki czy Epiru i dzięki nim nauki Buddy poznano także na
Zachodzie. Jeden z misjonarzy o imieniu Mahendra (w języku pāli: Mahinda)
przybył na Sri Lankę i udało mu się „zakorzenić wspaniałą naukę Buddy napięknej Lankādvīpa (inna nazwa Sri Lanki; w pāli: Lankādīpa)”, przez costworzył przyczółek do dalszej owocnej działalności misyjnej na tej wyspie.

2. POWSTANIE BUDDYZMU WIELKIEGO WOZU
Przed erą chrześcijańską buddyjska działalność misyjna była prowadzonaprzede wszystkim na zachód od Indii, dopiero później, mniej więcej w I w. n.e.,rozpoczęła się ekspansja w kierunku wschodnim. Zanim nastąpił triumfalnypochód misjonarzy buddyjskich w Azji Wschodniej, wprowadzono zmiany w
doktrynie buddyzmu. Interpretacja Wielkiego Wozu, czyli mahajany (sanskr.
mahāyāna), którą można nazwać „nową falą” w historii buddyzmu, zaczęła
być uznawana przez coraz więcej wyznawców, wyraźnie odróżniając się odwcześniejszych teorii.
Kto, kiedy i gdzie zaczął tę „nową falę”? Nie ma jednoznacznej
odpowiedzi na to pytanie. Można być pewnym tylko dwóch faktów. Po
pierwsze, nowa interpretacja pojawiła się w szkole Mahasamghików (sanskr.
Mahāsaṁghika), wśród postępowych mnichów, którzy wygłaszali kazania dlaludu. Po drugie, między I lub II w. p.n.e. a I w. n.e. z pewnością istniały już
pewne nauki, kluczowe dla sutr Wielkiego Wozu. Buddyzm Wielkiego Wozu
zaznaczył swoje istnienie wśród religii świata dzięki powstaniu nowych sutr,- 275 -

których najsłynniejszym komentatorem był bez wątpienia Nagardżuna (sanskr.
Nāgārjuna).
W rozwoju buddyzmu niezaprzeczalnie ważną rolę odegrała właśnie
doktryna Wielkiego Wozu. W Chinach i Japonii zaznaczyły się bowiem
wpływy jedynie buddyzmu Wielkiego Wozu, a inne interpretacje pozostaływłaściwie nieznane. Nic w tym dziwnego, gdyż orędownicy Wielkiego Wozu
propagowali nowy rodzaj praktyki, mającej na celu dostąpienia oświecenia
przez lud dzięki pomocy istot Oświeconych, czyli Buddów i Bodhisattwów.
Nie bez znaczenia było także to, że opracowali oni także rozbudowane, spójne
teorie metafizyczne oraz psychologiczne, które wyjaśniały różne aspekty
doktryny. Nauki Wielkiego Wozu nawiązują do przekazu Buddy Gautamy onajwyższej mądrości i wielkim miłosierdziu, jednak zawierają także noweelementy. Ta nowa, wzbogacona interpretacja sprawiła, że nauka buddyjska
zaczęła być głoszona w całej Azji przez wyznawców Wielkiego Wozu z
ogromnym entuzjazmem i zaangażowaniem. Taką właśnie działalność
misyjną orędowników Wielkiego Wozu można porównać do rwącej rzeki w
czasie powodzi, która występuje z brzegów, a jej wody docierają wszędzie.

3. AZJA CENTRALNA
Buddyzm dotarł do Chin przez Azję Centralną, a niezwykle ważną rolę w
tym procesie odegrał Jedwabny Szlak. Jedwabny Szlak powstał za panowania
Cesarza Wu z dynastii Han (na tronie:140-87r.) i łączył terytoria Azji Cen-
tralnej zarówno z Zachodem, jak i ze Wschodem, prowadząc często przez
pustkowia i bezdroża. W tym czasie pod panowaniem dynastii Han znajdo-wały się także tereny zachodnie, między innymi Fergana, Sogdiana. Parthia i
Tukhara, w których kwitła wymiana handlowa, zapoczątkowany tam przez
Aleksandra Wielkiego. Nazwa Jedwabny Szlak została nadana z tego powodu,
że najważniejszym towarem był właśnie jedwab. Mniej więcej na przełomie
chrześcijańskiej ery kontakty handlowe między Indiami i Chinami odbywały
się Jedwabnym Szlakiem, a wraz z kupcami przybywali misjonarze, aby głosić
nauki Buddy w Państwie Środka.

- 276 -

4. CHINY
Historia buddyzmu w Chinach zaczyna się od przywiezienia tam przez
misjonarzy sutr, które były tłumaczone na język chiński. Według tradycyjnych
przekazów najstarszym tekstem sprowadzonym do Chin jest Sutra zawierająca
nauki Buddy w 42 częściach (chiń. Ssu-shih-êr-châng-ching), przełożona na ję-
zyk chiński m.in. przez Kaśjapamatangę (sanskr. Kāśyapamātaṅga) w czasie
ery Yin-p’ing (58-76r.), za panowania cesarza Minga z tzw. późnej, wschod-
niej dynastii Han. Jednak obecnie badacze są przekonani, że jest to tylko
legenda, a za pierwszego tłumacza sutr buddyjskich na język chiński uznają
An-shih-kao, działającego aktywnie w miejscowości Lo-yang w latach148-171. Od tego czasu przez ponad tysiąc lat, do czasów północnej dynastii
Sung (960-1129), tłumaczono niestrudzenie na język chiński sutry i
komentarze.
Początkowo największe zasługi w sprowadzaniu i przekładzie sutr najęzyk chiński mieli mnisi z Azji Centralnej, tacy jak wspomniany jużAn-shih-kao, pochodzący z Parthii czy też K’angsêng-k’ai, który przybył doLo-yangu z regionu Samarkandy ok. III w. i przetłumaczył Sutrę Nieskoń-czonego Życia (sanskr. Sukhāvatīvyūha). Warto wspomnieć także Chu-fa-hu,
zwanego także Dharmakarszą (sanskr. Dharmakarsha), słynnego tłumacza
Sutry Lotosu (sanskr. Saddharmapuṇḍarīka), który przybył z Tukhary i
przebywał w Lo-yangu na przełomie III i IV wieku. Ogromny wpływ na
intensyfikację prac translatorskich miał Kumaradżiwa (sanskr. Kumārajīva),który przybył do Chin w V wieku z Kuczy (sanskr. Kucha).
W V wieku chińscy mnisi zaczęli podróżować do Indii, aby tam uczyć się
sanskrytu. Jednym z takich pionierów był Fa-hsien (339-420?). Po tym, jakopuścił Ch’ang-an w 399 roku, dotarł do Indii i przebywał tam 15 lat. Nawyróżnienie zasługuje słynny mnich Hsuan-chuang (602-664), który wyruszył
w drogę do Indii w 627 roku, przebywał tam 19 lat i wrócił do domu w 645
roku. Aż 25 lat studiował w Indiach mnich I-ching (635-713) [nie należy mylić
go z I-ching, czyli Księgą Przemian], który udał się do Indii drogą morską w
671 roku.

- 277 -

Wszyscy ci mnisi uczyli się w Indiach sanskrytu i przywieźli do Chinsutry i komentarze, które sami uznali za najważniejsze. Przetłumaczyli najęzyk chiński wiele tekstów buddyjskich. Szczególnie zasłużył się
Hsuan-chuang, którego znajomość sanskrytu nie miała sobie równych. Todzięki jego energii i zaangażowaniu prace translatorskie osiągnęły swoje
apogeum.
Badacze buddyzmu odróżniają tzw. „stare przekłady” sutr, autorstwa m.in.
Kumaradżiwy, od „nowych przekładów” Hsuan-chuang’a i jego następców.
Po tym, jak przetłumaczono ogromną liczbę zwojów sutr z sanskrytu nachiński, pojawiła się stopniowa, ale coraz silniejsza tendencja do sinizacji
doktryny buddyjskiej. W przekładach i komentarzach wyraźnie zaznaczyły się
cechy narodowe Chińczyków i ich potrzeby religijne. Odrzucili oni niektóre
teorie buddyjskie powstałe w Indiach. Jednym z przykładów sinizacji jest
szczególne zainteresowanie metafizycznym pojęciem ‘pustki’, występującym
w sutrach, wyjaśniających istotę najwyższej mądrości, czyli prażni (sanskr.
prajñā). W późniejszym okresie chińscy buddyści odrzucili interpretację
Małego Wozu, czyli hinajany (sanskr. hīnayāna) i skoncentrowali się nawyjaśnianiu doktryny Wielkiego Wozu. Ten zwrot ku naukom mahajany był
widoczny najpierw w doktrynie szkoły t’iant’ai (jap. tendai), a później
szczególnie w szkole ch’an (jap. zen).
W drugiej połowie VI wieku szkoła t’iant’ai umocniła się, a jej doktryna
została opracowana i usystematyzowana przez Trzeciego Patriarchę, Chih-i(538-597). Był on wybitnym buddyjskim myślicielem, który przeprowadziłkrytyczną analizę sutr buddyjskich i opracował teorię Pięciu Okresów [na-uczania Buddy] oraz teorię Ośmiu Doktryn. Te dwie teorie miały ogromny
wpływ na rozwój buddyzmu w Chinach i Japonii.
W Chinach różne sutry buddyjskie były sprowadzane i tłumaczone bezzwiązku z ich chronologicznym porządkiem. Pojawiła się więc konieczność
oceny ich treści i ustalenia, kiedy powstały, aby możliwe stało się syntetyczne
ujęcie złożonego zjawiska, jakim był buddyzm, oraz wysnucie wniosków
dotyczących praktyki. Chiński sposób myślenia, związany z rodzimą tradycją
filozoficzną, okazał się kluczowy przy ocenie tekstów buddyjskich.

- 278 -

Najbardziej systematyczną i przekonującą klasyfikację sutr przeprowadziłChih-i, jednak współczesne badania obaliły wiele jego teorii.
Ostatnim ważnym nurtem buddyzmu w Chinach był ch’an (jap. zen).
Pierwszym Patriarchą ch’an był „Śramana z obcego kraju”, czyli Bodhid-
harma (zm. 528). Z ziarna nauki, które zasiał, wyrósł kwiat dopiero za czasów
Szóstego Patriarchy, Hui-nenga (638-713). Dzięki działalności wielu
wybitnych mnichów, przez kilka wieków szkoły ch’an umocniły swoją
pozycję w życiu religijnym Chin.
W buddyzmie ch’an widać wyraźnie nową interpretację nauk Gautamy,
na którą wpływ miała bez wątpienia mentalność i religijność Chińczyków.
Można uznać, że jest to buddyzm przefiltrowany przez rodzimą filozofię
chińską. Jednak tak wzbogacony buddyzm, jak rzeka zasilana nowymi
dopływami, miał coraz większą siłę oddziaływania także w innych krajach
azjatyckich.

5. JAPONIAW Japonii buddyzm pojawił się w VI wieku. W 538 roku władca Paikche(Kudara na półwyspie koreańskim) wysłał posłów z darami na dwór cesarza
Kimmeia, wśród których znajdował się posąg Buddy oraz zwoje sutr. Minęło
już ponad 1400 lat od tego wydarzenia, które zapoczątkowało rozwój
buddyzmu w Japonii.
W tak długiej historii buddyzmu w tym kraju można wyróżnić trzy klu-
czowe okresy, które stanowią jakby punkty ogniskowe. Pierwszy to przełom
VII i VIII wieku, a związane z nim zabytki sakralne to świątynia Hōryūji(607r.) oraz świątynia Tōdaiji (752r.). Warto zauważyć, że jest okres, kiedy w
całej Azji następował niebywały rozwój kulturalny, podczas gdy cywilizacja
Zachodu pogrążona był w mroku i stagnacji. To na Wschodzie powstawały w
tym okresie nowe ruchy w dziedzinach filozofii, religii i sztuki, widoczne
zwłaszcza w Chinach, Azji Centralnej oraz Azji Południowo-Wschodniej. Nafali takiego fermentu intelektualnego ożywczy przypływ humanizmu- 279 -

buddyjskiego dotarł do wszystkich zakątków Azji. Wpływy z kontynentu
przejawiły się w Japonii m.in. w budowie wspaniały świątyń, takich jak
Hōryūji i Tōdaiji, które stanowią architektoniczne „perełki.” Odprawiane tamz przepychem ceremonie buddyjskie są dowodem na to, że nowe azjatyckie
trendy w religii i sztuce dotarły także na archipelag japoński.
Wcześniej Japonia nie była krajem cywilizowanym na wzór chiński, ale w
tym okresie zaczęła gorliwie przyjmować wzory z tego kraju we wszystkichdziedzinach życia. Było to ogromnie ważne dla przyszłego rozwoju Japonii, aokazało się możliwe dzięki przyjęciu buddyzmu, gdyż to właśnie świątynie
buddyjskie stały się ośrodkami promującymi zdobycze cywilizacji chińskiej.
Wykształceni mnisi byli wtedy nauczycielami nie tylko religii, ale także w
innych dziedzinach, np. administracji. Taka właśnie była sytuacja w Japonii, wpoczątkowym okresie rozwoju buddyzmu.
W IX wieku słynnymi mnichami buddyjskimi byli: Saichō (Dengyō Da-
ishi, 767-822), założyciel szkoły tendai, i Kūkai (Kōbō Daishi, 774-835), za-łożyciel szkoły shingon. Szkoły tendai i shingon zdominowały życie religijne
arystokracji dworskiej w okresie Heian (VIII-XIIw.). Obie szkoły, chociaż są
kontynuacją nurtów buddyjskich z Chin, mają zdecydowanie japoński
charakter i zachowały ducha nauk Buddy Siakjamuniego. Główny klasztor
szkoły tendai znajduje się na górze Hiei, a szkoły shingon – na górze Kōya.
Przez trzy wieki od swojego powstania aż do okresu Kamakura, były to dwie
najważniejsze szkoły buddyjskie w Japonii.
Drugi okres przypada na przełom XII i XIII wieku, kiedy to działali
aktywnie tacy wybitni mnisi, jak Hōnen (1133-1212), Shinran (1173-1262),
Dōgen (1200-1253) i Nichiren (1222-1282). Nie można mówić o historii
buddyzmu w Japonii, nie wymieniając imion tych słynnych przywódców
religijnych. Dlaczego właśnie w tym okresie pojawiły się tacy wybitni myśli-
ciele buddyjscy? Możliwe dlatego, że wszyscy oni borykali się z tym samym
problemem – w jaki sposób propagować buddyzm odpowiednio do mental-ności Japończyków i ich potrzeb religijnych.
Ktoś mógłby zadać pytanie, dlaczego tak się stało, skoro buddyzm byłgłoszony w Japonii wiele wieków wcześniej. Rzeczywiście, tak było pod- 280 -

względem chronologii, jednak wyraźnie było potrzebne prawie sześćset lat,żeby buddyzm przestał być „religią obcego kraju” a Japończycy mogli się
całkowicie z nim utożsamiać. Tak więc buddyzm był propagowany w Japonii
szczególnie intensywnie na przełomie VII i VIII wieku, jednak dopiero na
przełomie XII i XIII wieku osiągnął swój dojrzały rozwój i był wyznawany
przez przedstawicieli wszystkich warstwa społecznych.
Dzieło wielkich reformatorów buddyzmu z tego okresu trwa po dziś dzień,chociaż w późniejszym okresie nie znalazł się żaden buddyjski mnich, który
mógłby dorównać Hōnenowi, Shinranowi, Dōgenowi czy Nichirenowi.
Zdaniem autora niniejszego zarysu historii buddyzmu, w Japonii należy
wyróżnić jeszcze jeden bardzo ważny okres, a mianowicie przełom XIX i XX
wieku, kiedy to rozpoczęto badania nad pierwotną doktryną buddyjską.
Od VI wieku, kiedy buddyzm pojawił się w Japonii, była studiowana jegoodmiana, zwana Wielkim Wozem, ze względu na to, że dominowała ona także
w Chinach. Wszyscy wielcy przywódcy buddyjscy, którzy działali na
przełomie XII i XIII wieku byli orędownikami Wielkiego Wozu, a ichnastępcy kontynuowali ich dzieło w tym samym duchu. Dopiero w połowie
okresu Meiji (1868-1912) rozpoczęto w Japonii badania nad pierwotnym
buddyzmem. Do tej pory absolutnym autorytetem dla wielu japońskich
buddystów były komentarze mistrzów japońskich i chińskich, zwłaszcza tych,którzy byli założycielami szkół. Dzięki badaniom w okresie Meiji Japończycyuświadomili sobie konieczność powrotu do nauk Buddy Gautamy jako istoty
buddyzmu i jego najpełniejszej wykładni. Ta nowa faza rozwoju japońskiego
buddyzmu ciągle jeszcze dotyczy głównie naukowców, a nie zwykłych
wyznawców. Wyniki badań nad filozofią buddyjską, jak na razie, nie zyskały
entuzjastycznego poparcia zwykłych wyznawców. Wydaje się jednak, żezdecydowanie rośnie w Japonii zainteresowanie pierwotną nauką Buddy iwłaśnie dlatego autor niniejszego tekstu uznał czasy od początku ery Meiji zaważny punkt ogniskowy procesu rozwoju buddyzmu w tym kraju.

- 281 -

JAK PRZEKAZYWANO POUCZENIA BUDDY
Doktryna buddyjska została opracowana na podstawie nauk Buddy
Siakjamuniego, które wygłaszał przez 45 lat swojego życia. Jego słowa są
największym autorytetem, dlatego do sutr, w których zostały spisane, odwo-łują się liczne szkoły i tzw. 84000 bram Dharmy. Wszystkie święte księgi,stanowiące zapis nauk Buddy, zostały zebrane i nazwane Zbiorem wszystkich
sutr (jap. Issaikyō) lub Wielkim skarbcem sutr (jap. Daizōkyō).
Siakjamuni zawsze podkreślał, że wszyscy ludzie są sobie równi iwygłaszał kazania prostym, kolokwialnym językiem, aby wszyscy mogli gozrozumieć. Nauczał dla dobra całej ludzkości do ostatniej chwili przed swoją
śmiercią, w wieku 80 lat.
Po wstąpieniu Siakjamuniego w nirwanę, uczniowie głosili jego nauki,
które zapamiętali. Zasłyszane pouczenia były opowiadane innym ludziom i w
procesie takiego oralnego przekazu mogły pojawić się błędy lub nadinterpre-
tacje, gdyż uczniom mogło się tylko wydawać, że przekazują dokładnie to, cousłyszeli. Uczniowie Buddy zdawali sobie sprawę z tego, że muszą zachować
pierwotną treść nauk swojego mistrza, a jednocześnie sprawić, aby jak
najwięcej ludzi je usłyszało. Z tego powodu wysokiej rangi mnisi zbierali się,aby recytować słowa Buddy, które każdy z nich zapamiętał, a potem, po wielu
dyskusjach, starali się uzgodnić ostateczną, ortodoksyjną wersję. Rezultatem
tych zebrań było opracowanie tzw. Ustalonej wersji nauk Buddy (jap. Ketsujū).
Świadczy to o tym, z jak wielkim szacunkiem i starannością przystąpiono do
działa propagowania duchowej spuścizny Buddy Siakjamuniego.
Uzgodniona wersja nauk Buddy została spisana, a uczeni mnisi wpóźniejszych okresach interpretowali ją i objaśniali, tak powstały Komentarze(jap. Ron). Potem zebrano sutry, komentarze oraz zbiory przykazań i powstały
tzw. Trzy Skarbce (jap. Sanzō), w sanskrycie Tripiṭaka, czyli dosłownie Trzy
Kosze (pāli Tipitaka). Trzy Skarbce składają się ze Skarbca Sutr (Kyōzō), czyli
spisanych słów Buddy, Skarbca Komentarzy (Ronzō), autorstwa wybitnych
buddyjskich myślicieli, oraz Skarbca Przykazań (Ritsuzō), obowiązujących
duchownych i świeckich wyznawców.

- 282 -

Każda szkoła buddyjska ma swój własny kanon Trzech Skarbców, jednak
kompletny zestaw wszystkich świętych tekstów zachował się w języku pāli w
szkole therawadinów (sanskr.Theravada).
Zgodnie z tradycyjnym przekazem, nauki buddyjskie zaczęły być
głoszone w Chinach w 67 roku za panowania cesarza Minga z późnej,wschodniej dynastii Han (25-220). Jednak w rzeczywistości sutry buddyjskie
zostały sprowadzone do Chin i tam tłumaczone dopiero 84 lata później, za
cesarza Huan’a z tej samej dynastii. W tym czasie w Indiach już powstał nurt
Wielkiego Wozu, jednak do Chin docierały zarówno sutry Wielkiego Wozu,
jak i wcześniejsze sutry Małego Wozu. Przez ponad 1700 lat tłumaczono teteksty na język chiński, a ich ostateczna liczba to 1440 tytułów, razem 5586
tomów.
Już za czasów Dynastii Wei starano się je zachować poprzez kopiowanie,
jednak dopiero w okresie Północnej dynastii Sung przygotowano specjalne
matryce i rozpoczęto drukowanie tekstów buddyjskich. Różniły się one jednak
od pierwotnych, indyjskich wersji, ponieważ chińscy mnisi dodawali swoje
własne komentarze. Nazwa Zbiór wszystkich sutr (jap. Issaikyō) na określenie
kanonu tekstów buddyjskich pojawiła się za czasów dynastii Sui, a za czasów
dynastii Tang sutry, komentarze, traktaty i przykazania buddyjskie określane
były mianem Wielkiego skarbca sutr (jap. Daizōkyō).
Buddyzm zaczęto propagować w Tybecie ok. VII wieku, od IX do XI
wieku przez około 150 lat, dzięki ogromnemu wysiłkowi mnichów został
przetłumaczony na język tybetański cały kanon buddyjski.
Biorąc pod uwagę to, że sutry i inne teksty buddyjskie przetłumaczono nie
tylko na prawie wszystkie azjatyckie języki takich krajów, jak Korea, Japonia,
Sri Lanka, Kambodża czy Turcja, ale także na języki zachodnie: łacinę,francuski, angielski, niemiecki czy włoski, można powiedzieć, że błogosła-wieństwo objawienia Buddy dotarło do najdalszych zakątków świata.
Z drugiej strony, ze względu na to, że w trakcie rozwoju buddyzmu przez
ponad 2000 lat powstało więcej niż 10000 różnych przekładów tekstów
buddyjskich o różnej jakości i dokładności, nadal trudno jest zrozumieć
prawdziwe znaczenie słów Buddy Siakjamuniego, nawet odwołując się do- 283 -

Wielkiego skarbca sutr (jap. Daizōkyō). Z tego powodu konieczne jest
wybranie najbardziej fundamentalnych nauk z Daizōkyō i uczynienia z nichpodstawy wiary i kryterium postępowania wyznawców buddyzmu.
Nauka Buddy musi rozwiązywać najbardziej palące problemy, będąc
dostosowana do realiów codziennego życia wyznawców, inaczej stanie się
abstrakcyjna i nie będzie głęboko ich inspirować ani być źródłem ich żarliwej
wiary. Nauka Buddy, z którą każdy może się utożsamiać, musi być prosta,
zrozumiała, spójna, powinna zawierać najważniejsze punkty doktryny,wyrażone językiem używanym na co dzień.
Niniejsza książka powstała właśnie w odpowiedzi na takie potrzeby,
przekazując kolejnym pokoleniom dziedzictwo buddyjskiego kanonuświętych tekstów, które liczy sobie ponad 2000 lat. Oczywiście nie jest to
opracowanie doskonałe, które nie może być krytykowane. Słowa Buddy majątak nieskończenie głębokie znaczenie, a jego cnoty są niezliczone, dlatego też
nie jest łatwo zrozumieć i przekazać innym jego przesłanie.
Autorzy tej książki mają nadzieję, że zgodnie z pierwotnym założeniem,będzie ona poprawiana w kolejnych wydaniach, aby mogła stać się cennym iwiarygodnym źródłem wiedzy na temat doktryny buddyzmu.

- 284 -HISTORIA POWSTANIA „NAUKI BUDDY”
Niniejsza książka jest zbiorem tekstów buddyjskich opracowanych i
poprawionych na podstawie Pism buddyjskich w nowym przekładzie, wyda-
nych w języku japońskim w lipcu 1925 roku przez Stowarzyszenie Propago-
wania Pism buddyjskich w nowym przekładzie, którego prezesem był mnich,Muan Kuzu. Kompilatorami pierwszego wydania japońskiego byli prof.
Shūgaku Yamabe oraz prof. Chizen Akanuma, którzy przez 5 lat pracowali nad
tym projektem, współpracując z buddologami z całego kraju.
W erze Shōwa (1926-1989) przez to stowarzyszenie opublikowane
zostało także Popularne wydanie pism buddyjskich, które było rozpowszech-
niane w całej Japonii.
W lipcu 1934 roku, kiedy to w Japonii odbyło się Spotkanie Młodzieży
Buddyjskiej z rejonu Pacyfiku, Ogólnojapońska Federacja Młodzieży
Buddyjskiej opublikowała angielską wersję Popularnego wydanie pism
buddyjskich przy współpracy D. Goddarda pt. The Teaching of Buddha. W
1962 roku w 70. Rocznicę wprowadzenia buddyzmu do Ameryki, Ehan
Numata, założyciel Korporacji Mututoyo, wydał kolejną angielską edycję
Nauki Buddy.
W 1965 roku w Tokio Ehan Numata założył Stowarzyszenie Promowania
Buddyzmu i wsparł je finansowo. Popularyzacja angielskiego wydania Nauki
Buddy stała się jedną z najważniejszych form działalności tej organizacji.
W związku z tym, w 1966 roku powołano komitet, którego celem było
zredagowanie i wprowadzenie poprawek do kolejnego wydania tej książki.
Członkami komitetu byli: prof. Kazuyoshi Kino, prof. Shūyū Kanaoka, prof.
Zennō Ishigami, prof. Shinkō Saeki, prof. Kōdō Masutani, prof. Shōjun Bandōoraz prof. Takemi Takase. W gronie współpracowników znaleźli się także prof.
Fumio Masutani, N.A. Waddel i Takemi Takase. W ten sposób powstała
współczesna, dwujęzyczna wersja Nauki Buddy po japońsku i angielsku.

- 285 -

W 1972 roku na postawie wydania dwujęzycznego w języku japońskim iangielskim prof. Shūyū Kanaoka, prof. Zennō Ishigami, prof. Shōyū
Hanayama, prof. Kansei Tamura oraz prof. Takemi Takase opracowali
poprawioną wersję anglojęzyczną, która została opublikowana w tym samymroku.
W 1973 roku został powołany komitet, który opracował poprawione
wydanie wersji japońskiej, opublikowane w tym samym roku, w składzie: prof.
Ryōtatsu Shiori, prof. Takemi Takase, prof. Hiroshi Tachikawa, prof. Kansei
Tamura, prof. Shōjun Bandō oraz redaktor naczelny, prof. Shōyū Hanayama,
Rok później powołano kolejny komitet w składzie: prof. Kōdō Matsunami,
prof. Shōjun Bandō, prof. Shinkō Saeki, prof. Dōyū Tokunaga, prof. Kansei
Tamura oraz redaktor naczelny, prof. Shōyū Hanayama, żeby wprowadzić
poprawki do wersji angielskiej przy współpracy Richarda R. Steinera. W ten
sposób zostały opublikowane dwie uwspółcześnione wersje Nauki Buddy – wjęzyku japońskim (1973) i dwujęzyczna po japońsku i angielsku (1974).
Do komitetu redakcyjnego przyjęto nowych członków, w 1978 roku byli
to: prof. Shigeo Kamata i prof. Yasuki Nara, a w 2001 – prof. Kenneth Tanaka,prof. Shōgō Watanabe, prof. Yoshiyasu Yonezawa oraz prof. Sengaku Maeda(redaktor).

W 2013 roku Stowarzyszenie Promowania Buddyzmu zmieniło swój
status i stało się organizacją użyteczności publicznej. Z tej okazji powołano
nowy komitet redakcyjny w składzie: prof. Sengaku Maeda (Naczelny Re-
daktor), prof. Zennō Ishigami, prof. Kiyotaka Kimura, prof. Kenneth Tanaka,prof. Makio Takemura, prof. Yasuaki Nara, prof. Chizuko Yoshimizu, prof.
Yoshiyasu Yonezawa oraz prof. Shōgō Watanabe. Komitet zbiera się na obradyraz w roku, aby dyskutować o tym, w jaki sposób książka pt. Nauka Buddy
powinna odpowiadać na potrzeby współczesnego społeczeństwa.

Tłumaczem pierwszego polskiego wydania „Nauki Buddy” był prof.
Masanari Kobayashi, który korzystał z pomocy żony, dr Marii Kobay-
ashi z Polski, a poprawki wprowadził Jerzy Tumiłowicz w Polsce.

- 286 -

Autorką przekładu drugiego polskiego wydania jest prof. dr hab.
Agnieszka Kozyra z Katedry Japonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Lipiec, 2016

- 287 -

INDEKS DO„ NAUKI BUDDY”
Życie ludzkie
Strona Wiersz
Sens życia ...........................................................
5
Rzeczywisty stan tego świata ............................. 102
Idealne sposoby życia ......................................... 250
Błędne wyobrażenia o życiu ..............................
51Właściwe wyobrażenie o życiu ..........................
43Życie, przed jakim należy przestrzegać .............
60
Dla tych, którzy ulegają złudzeniom (bajka) ..... 134
Życie człowieka (bajka) ...................................
96
Gdy człowiek ulega żądzy i namiętnościom
(bajka) .............................................................
95
O czym pouczają starcy, chorzy oraz umarli(opowieść) .......................................................
99
Nie można zwyciężyć śmierci (opowieść)......... 100
Pięć rzeczy, których nikt na tym świecie
nie może dokonać ............................................
51
Cztery prawdy tego świata ...............................
52
Zarówno ułuda jak i Oświecenie rodzą
się w umyśle .......................................................
52
Dwadzieścia rzeczy, które są dla zwykłego człowieka
trudne do osiągnięcia, które jednak osiągnąć warto . 140

5
13
2
14
9
20
1
3
13
13
16
14
3
15
13

Wiara
Wiara jest ogniem ...............................................
Wiara ma trzy ważne aspekty .............................
Wiara jest przejawem .........................................
Wiara powstaje szczerym umyśle ......................
- 289 -

189
190
191
191

1
14
20
1

Indeks

StronaWierszOdnaleźć wiarę jest tak trudno, jak trudno jestślepcowi określić kształt słonia, posługując się
dotykiem (bajka) ..............................................
79
19
Prawdziwa nauka buddyjska wskazuje, gdzie
istnieje natura Buddy (bajka) ............................  82  15Namiętności przesłaniają Naturę Buddy (bajka) ..
78
4Wątpliwości utrudniają wiarę............................. 192
9
Budda jest Ojcem całego świata, a ludziesą jego dziećmi ...................................................
37
7
Mądrość Buddy jest ogromna i głęboka jak
wielki jest ocean .................................................
35
21
Duch Buddy jest pełen Wielkiego Miłosierdzia ..
15
1
Miłosierdzie Buddy jest wieczne .......................
16
6
Budda nie ma ziemskiego ciała ..........................
13
10
Budda nauczał swoim życiem ............................
24
13
Budda posłużył się fikcją życia i śmierci,
aby przekonać ludz .............................................
24
18
Budda posługiwał się przypowieściami,
aby wyzwolić ludzi od cierpienia .......................
19
10
j.w.
................................................
20
9Świat Oświecenia ............................................... 251
23
Jak być oddanym Trzem Skarbom(Budda, Dharma i Samgha) ................................ 187
15
Jak przyswoić sposoby przestrzegania reguł,koncentracji umysłu oraz mądrego postępowania. 172
8
Szlachetna Ośmioraka ścieżka ........................... 175
16Sześć ścieżek, które wiodą na drugi brzegOświecenia ......................................................... 177
18
Cztery właściwe wysiłki..................................... 167
5- 290 -

Indeks

StronaCztery punkt widzenia, które należy wziąć
pod uwagę...........................................................
Pięć sił do osiągnięcia Oświecenia.....................
Cztery nieograniczone stany umysłu .................
Ci, którzy rozumieją Cztery Szlachetne
Prawdy ................................................................
Śmierć człowieka i przemijalność życia ............
Ci, którzy powtarzają imię Buddy Amidy,
odrodzą się w jego Czystej Ziemi ......................
Uczyńcie z siebie światło, polegającie na sobie ...

Wiersz

176
177
180

17
10
17

41
12

16
11

119
10

20
4

Ćwiczenia umysłu
Człowiek powinien wiedzieć, co jest dla
niego najważniejsze (przypowieść).................... 158
Bądź ostrożny na początku drogi ....................... 140
Nie zapomnij, czego poszukujesz (przypowieść) . 160
Aby osiągnąć w czymkolwiek powodzenie,należy pokonać wiele trudności (bajka) ............. 167
Wytężaj siły, nawet jeśli niepowodzenia
powtarzają się (opowieść) .................................. 182
Nie pozwalaj, aby twój umysł uległ wzburzeniu,
nawet w niesprzyjających okolicznościach(opowieść) ....................................................... 131
Ci, którzy rozumieją Ośmioraką Szlachetną
Ścieżkę i stosują się do niej, są jak idący
za światłem wśród ciemności .............................
42
Człowiek może wszędzie znaleźć dla siebie naukę
(opowieść) .......................................................... 170- 291 -

8
9
5
17
13

3

11
11

Indeks

StronaLudzie są skłonni postępować zgodnie z tym,
co wskazuje im umysł ........................................
Sednem nauki jest kontrolowanie
własnego umysłu .............................................
Przede wszystkim kontroluj swój umysł ............
Jeśli kontrolujesz umysł .....................................
Różne stany umysłu (bajka) ...............................
Umysł nie jest „ja”-osobowym ........................
Nie pozwalaj umysłowi, żeby rządził ................
Zapanuj nad swoim umysłem .............................
Bądź panem swojego umysłu .............................
Ciało, słowa oraz myśli są źródłem
wszelkiego zła .................................................
Wzajemny stosunek umysłu i słów ....................
Ziemskie ciało nie jest niczym więcej niżpożyczoną rzeczą (opowieść) .............................
Ziemskie ciało jest pełne wszelkiej nieczystości ..
Nie pożądaj niczego ...........................................
Zachowaj czystość ciała, mowy i myśli .............
Nie popadaj w skrajności, bądź wytrwały(opowieść) .......................................................

Wiersz

128

11

10
224
128
124
50
10
162
11

20
3
16
20
12
7
16
5

92
132

8
15

151
138
10
130

8
1
8
12

181

19

45
12

1
21

63
122

7
1

Ludzkie cierpienieŹródłem ludzkiego cierpienia jest przywiązanie
W jaki sposób zapobiec cierpieniom ..................
Ułuda i niewiedza stanową punkt wyjścia
do Oświecenia ....................................................
Jak wyzwolić się z cierpień ................................
- 292 -

Indeks

StronaOrzeźwiające Oświecenie można osiągnąć,gdy zgaśnie palący płomień namiętności ...........
Żądza jest źródłem ułudy ...................................
Traktuj żądzę, jak żmiję ukrytą wśród kwiatów
Nie bądź przywiązany do domu,
który płonie(bajka) .............................................
Namiętność jest źródłem zła ..............................
Świat jest ogarnięty pożarem .............................
Gdy ludzie ubiegają się o sławę i zaszczyty,
to tak jakby się spalali ........................................
Człowiek, który pragnie bogactwa i zaspokaja
swoje żądze, doprowadzi się do upadku ............
Ludzie mądrzy i głupi różnią się naturą .............
Głupcy nie zdają sobie sprawy ze
swoich błędów (bajka) .......................................
Głupcy zazdroszczą innym powodzenia, gdyżzwracają uwagę jedynie na efekty (bajka) .........
W jaki sposób skłonni są postępować
głupcy (bajka) .....................................................

Wiersz

149
89
91

20
18
3

20
124
87

5
10
21

125

26

126
141

8
14

148

25

149

5

155

1

179

24

179
152
139

7
17
16

146

1

Życie codzienne
Składaj ofiary i zapomnij o nich ........................
Siedem rodzajów ofiar, składanych przez
biedaków ............................................................
Droga do osiągnięcia bogactwa (opowieść) .......
W jaki sposób można zdobyć szczęście .............
Bądź zawsze wdzięczny za dobro, które ciwyświadczono (opowieść) .................................
- 293 -

Indeks

StronaRóżne charaktery ludzi .......................................
Niepowodzenia prześladują tych,którzy ulegają chęci zemsty ...............................
Jak opanować uczucie urazy (opowieść) ...........
Nie przejmuj się krytyką innych (opowieść) .....
Nie żyjesz po to, aby mieć kosztowne stroje,
potrawy i dom.....................................................
Żywność i ubranie nie służą wygodzie
ani przyjemności.................................................
O czym myśleć w czasie posiłku........................
O czym myśleć, nosząc ubranie .........................
O czym myśleć przed zaśnięciem ......................
O czym myśleć w czasie upałów oraz chłodów .
O czym myśleć w życiu codziennym .................

Wiersz

94

14

138
243
129

7
21
12

217

20

123
221
220
221
221
219

3
3
4
16
8
6

234
234

20
8

237
153

5
18

231
226

21
5

GospodarkaNależy odpowiednio wykorzystywać rzeczy(opowieść) ..........................................................
Niczego nie posiadamy na zawsze .....................
Nie należy gromadzić rzeczy tylko dla
swojego pożytku .................................................
W jaki sposób osiągnąć bogactwo (opowieść)...

Życie rodzinne
Rodzina jest miejscem, gdzie spotykają
się umysły ...........................................................
Co przynosi rodzinie szkodę ..............................
W jaki sposób można spłacić dług wdzięcznośc
- 294 -

Indeks

Stronawobec swoich rodziców .....................................
Właściwy stosunek syna do rodziców................
Właściwy stosunek między mężem a żoną ........
Męża i żonę powinna łączyć jednakowa
wiara (opowieść) ................................................

Wiersz

231
227
228

15
1
1

235

26

Droga bezdomnych braci
Nie wystarczy przywdziać strój mnicha i powtarzać
słowa sutr, aby być bezdomnym bratem ............ 209
Bezdomni bracia nie są dziedzicami świątyni
ani jej własności ................................................. 206
Człowiek pożądliwy nie może być prawdziwym
mnichem ............................................................. 206
Jakie powinno być życie bezdomnego brata ...... 208

10
1
7
6

Życie wspólnoty
Czym jest życie wspólnoty .................................
Prawdziwy stan wspólnot na świecie .................
Trzy rodzaje organizacji .....................................
Życie prawdziwej wspólnoty .............................
Wielkie światło, które rozjaśnia ciemności ........
Harmonia w stosunkach między ludźmi ............
Co pozwala wprowadzić harmonię w
społecznej organizacji ........................................
Ideał Braterskiej Wspólnoty ...............................
Ideał społeczny wyznawców Buddy ..................
Ci, którzy sprzeciwiają się porządkowi rzeczy,poniosą klęskę (bajka) ........................................
- 295 -

240
102
241
241
239
242

18
13
1
11
8
1

248
242
251

11
7
11

148

1

Indeks

StronaCi, którzy są zazdrośni i sprzeczają się z innymi,
poniosą klęskę (bajka) ........................................
Należy szanować ludzi starych (opowieść)........
Jak powinien odnosić się uczeń do swojego
nauczyciela i nauczyciel do ucznia ....................
Zasady przyjaźni.................................................
Jak wybrać sobie dobrych przyjaciół .................
Jak powinni odnosić się do siebie pan i sługa ....
Stosunek do przestępców ...................................
Na co powinni zwracać uwagę ci, którzy
pragną nauczać Dharmy .....................................

- 296 -

Wiersz

148
140

2
1

227
228
230
228
237

15
11
8
23
16

211

1

SŁOWNICZEK TERMINÓW SANSKRYCKICH(W porządku alfabetycznym)ANĀTMAN (pol. anatman; nie istnienie ego):

Jest to jedno z kluczowych pojęć buddyjskich. Wszystkie rzeczy izjawiska na świecie nie mają żadnej substancjonalnej realności. Przekonanie otym w naturalny sposób wynika z twierdzenia o nietrwałości wszystkiego – to,co nietrwałe nie może być substancjonalne. Anātman może być także
przetłumaczony jako „nie istnienie duszy.”

ANITYA (pol. anittja; nietrwałość, przemijalność):Również bardzo ważne pojęcie buddyjskie. Wszystkie rzeczy i zjawiska na świecie podlegają nieustannym zmianom, nie są takie same
nawet przez krótką chwilę. Wszystko ulegnie unicestwieniu, każdy
człowiek kiedyś umrze, a taka perspektywa jest przyczyną cierpienia.
Jednak pojęcie to nie powinno być rozważane jedynie z pesymistycznego
czy nihilistycznego punktu widzenia, gdyż nieustanne zmiany umożliwiają rozwój i reprodukcję.

BODHISATTVA(pol. bodhisattwa; Ten, kto dąży do Oświecenia):Początkowo tym pojęciem określano Gautamę Siddhārthę, zanimdostąpił Oświecenia. Jednak po tym, jak wyłonił się nurt Wielkiego Wozu,zaczęto używać tego pojęcia w szerokim znaczeniu jako każdego, kto
przyjął ślubowania mahajany. Potem słowo to oznaczało ideał osoby
praktykującej, która sama dąży do Oświecenia i jednocześnie stara się za
wszelką cenę prowadzić innych do tego samego celu. Jeszcze inny odcień
znaczeniowy ma pojęcie bodhisattwy jako istoty nadnaturalnej, która,
wspierając Buddę, kieruje się najwyższą mądrością i wielkim miłosierdziem. Takie istoty pojawiają się w świecie ludzi, aby ratować cierpiących
dzięki odpowiednim sposobom. Do najbardziej znanych bodhisattwów onadnaturalnych mocach należy Avalokiteśvara (jap. Kannon), Kṣitigarbha(jap. Jizō) oraz Mañjuśrī (jap. Monju).

- 298 -

BUDDHA (Istota Oświecona, Oświecony):Początkowo przydomek Gautamy Siddhārthy, założyciela buddyzmu,
który w wieku 35 lat dostąpił Oświecenia około 2500 lat temu w Indiach.
Ostatecznym celem każdego wyznawcy buddyzmu niezależnie od tego, dojakiej szkoły należy, jest właśnie dostąpienie stanu Buddy. Liczne nurty i
szkoły w buddyzmie powstały z powodu uznania różnych rodzajów
praktyki prowadzącej do Oświecenia. W buddyzmie Wielkiego Wozu
szczególnym kultem otaczane są postaci następujących Buddów, uważanych także za wielkich nauczycieli: Amitābha (jap. Amida), Mahāvairocana (jap. Dainichi), Bhaiṣajyaguru (jap. Yakushi). W Japonii słowem
Hotoke, oznaczającym Buddę, określa się także zmarłych ze względu na
wpływ wierzeń szkoły Czystej Ziemi (jap. jōdo shū), według których
osoba zmarła, po odrodzeniu się w Czystej Ziemi Buddy Amidy, dostępuje
Oświecenia i staje się Buddą.

DHARMA (prawdziwa nauka):

Pouczenia Istoty Oświeconej, czyli Buddy. Można wyróżnić ich trzy
rodzaje: spisana nauka Buddy, czyli sutry (sankr. Sūtra), przykazania idyscyplina klasztorna (sanskr. Vinaya) oraz komentarze i spisane dyskusje
na temat sutr, przykazań czy dyscypliny klasztornej autorstwa buddyjskich myślicieli z późniejszych okresów (sanskr. Abhidharma). Wszystkie
te trzy rodzaje stanowią “Trzy Kosze” (sanskr. Tripiṭaka) lub Trzy skarbce(jap. Sanzō) . Dharma jest jednym z Trzech Skarbów buddyzmu.

KARMAN (uczynek):

Pierwotne znaczenie tego słowa to “czyn”, jednak w związku zprawem przyczyny i skutku karman został uznany za pewien potencjał,będący rezultatem czynów z przeszłości. Każdy czyn niesie ze sobą dobro
lub zło, cierpienie lub przyjemność, mając wpływ na to, co stanie się z
człowiekiem w przyszłości. W tym sensie karma jest niejako przeznaczeniem, ale spowodowanym przez własne czyny człowieka. Jeśli
człowiek spełnia dobre uczynki, dobry potencjał akumuluje się i sprawia,
że w przyszłości pojawia się nagroda za nie. Są trzy rodzaje karmana:
uczynki ciała, mowy (słowa, mające sprawczą moc) i myśli (intencje,mające sprawczą moc).

- 299 -

MAHĀYĀNA (pol. mahajna; Wielki Wóz):

W historii buddyzmy pojawiły się dwa główne nurty interpretacji
nauk Buddy: Theravāda (lub hīnayāna), czyli Mały Wóz, oraz mahāyāna,czyli Wielki Wóz. Buddyzm Wielkiego Wozu rozprzestrzenił się m.in. w
Tybecie, Chinach, Korei i Japonii, a Małego Wozu – m.in. w Birmie, na Sri
Lance i w Tajlandii. Symbolika Wielkiego Wozu jest taka, że mogą doniego wsiąść wszystkie istoty cierpiące w świecie narodzin i śmierci, aby
dotrzeć do celu, jakim jest Oświecenie.

NIRVĀṆA (pol. nirwana; doskonałe zgaśnięcie):

Dosłownie słowo to oznacza „zgaśnięcie.” Jest to stan, w którymdzięki praktyce i medytacji najwyższej mądrości, wygaszone zostają
wszystkie ludzkie żądze a skalania zostają usunięte. Ci, którzy osiągną
taki stan, nazywani są Buddami. Według jednej z interpretacji pojęcie
nirwany jest tożsame z Oświeceniem, którego Gautama Siddhārtha
dostąpił w wieku 35 lat. Według innej, obecnie częściej uznawanej, Buddawstąpił w nirwanę dopiero po śmierci, ponieważ nie mógł się pozbyć
wszystkich skaz, dopóki jego fizyczne ciało było żywe.

PĀLI (język pali):Język, w którym spisano kanon buddyjski szkoły Therawadinów(sankr. Theravāda). Uważa się, że właśnie w pali spisano najstarsze sutry
buddyjskie. Pali jest dialektem sanskrytu, dlatego nie ma między nimibardzo dużych różnic, np. Nauka Buddy to Dharma w sanskrycie a
Dhamma w pali, ‘doskonałe zgaśnięcie’ to nirvāṇa w sanskrycie, anibbāna w pali.

- 300 -

PĀRAMITĀ (pol. paramita; dotarcie na drugi brzeg):

Dotarcie na drugi brzeg oznacza, że opuszczamy ląd świata ułudy idopływamy do brzegu Oświecenia, który jest Krainą Buddy, co jestmożliwe dzięki praktyce buddyjskiej. W tym sensie używa się określenia„sześciu paramit” (jap. ropparamitsu) jako następujących sześciu rodzajów praktyki, która umożliwia Oświecenie: dobroczynność, moralność,cierpliwość, determinacja, koncentracja w trakcie medytacji oraz
najwyższa mądrość. W Japonii wiosną i na jesieni odbywają się ceremonie
ku czci zmarłych zwane higan (dosłownie „drugi brzeg”), które nawiązują
do pierwotnego pojęcia paramitā.

PRAJÑĀ (pol. pradżnia; najwyższa mądrość):Jedna z „sześciu praramit.” Zdolność umysłu do postrzegania rzeczywistości takiej, jaką jest ona naprawdę, oraz do odróżniania dobra od
zła. Ten, kto zdobył najwyższą mądrość, nazywany jest Buddą. Należy
odróżnić pradżnię, która jest najsubtelniejszą mądrością Oświecenia, od
zwykłej ludzkiej inteligencji.

SAṄGHA (pol. Samgha; wspólnota buddyjska):

Wspólnota składająca się z mnichów, mniszek oraz świeckich
wyznawców obu płci. Pierwotnie była to wspólnota jedynie mnichów imniszek. Kiedy umocnił się buddyzm Wielkiego Wozu, za członka
wspólnoty uznano każdego, kto pragnął dostąpić oświecenia, przyjmując
ślubowania bodhisattwy. Jeden z Trzech Skarbów buddyzmu.

SANSKRIT:

Klasyczny język literacki w starożytnych Indiach, należący do grup yjęzyków indoeuropejskich. Wyróżnia się dwie jego formy: wedyjski orazklasyczny sanskryt. Sutry i komentarze Wielkiego Wozu zapisane sąstylem zwanym buddyjskim sanskrytem hybrydowym.

- 301 -

SAṀSĀRA

(pol. samsara; świat, w którym odbywa się reinkarnacja):

Według doktryny buddyjskiej wszystkie istoty, zgodnie z odpłatą za
swoje czyny, która może być nagrodą lub karą, odradzają się w sześciu
sferach samsary: piekieł, głodnych duchów, zwierząt, walczących
demonów, ludzi, niebian. Tylko istota Oświecona może wyzwolić się z
koła narodzin i śmierci. Ci, którzy nie podlegają już reinkarnacji, nazywani są Buddami.

ŚŪNYATĀ (pol. siunjata; pustka, niesubstancjonalność):Jest to jedno z kluczowych pojęć buddyzmu, które podkreśla, że
wszystko jest nietrwałe, a więc nie jest substancjonalne. Nie ma niczego,
co nie byłoby uwarunkowane i nie podlegałoby prawu przyczyny i skutku,
dlatego człowiek nie ma ego, rozumianego jako nieśmiertelna dusza. Z
drugiej strony buddyzm naucza, że trzeba przekroczyć dualizm przeci wieństw, a więc nie można przywiązywać się nie tylko to przekonania, że
wszystko jest substancjonalne, ale także do przekonania, że wszystko nie
jest substancjonalne. Wszystko, co istnieje, jest wzajemnie uwarunkowane, a więc jest względne, dlatego nie można absolutyzować żadnego
stanu ani przywiązywać się do niego.

SŪTRA (pol. sutry; pisma buddyjskie):Są to spisane nauki Buddy. Słowo sūtra dosłownie oznacza sznur, comoże się kojarzyć z głównym przesłaniem, wspólnym dla bardzo wieluróżnych tekstów religijnych czy naukowych. Jeden z „Trzech Koszy”(sanskr. Tripiṭaka).

- 302 -

THERAVĀDA

(pol. szkoła Therawadinów: “Zwolennicy Starszych”):

Nurt buddyzmu popularny w Azji Południowej. “Thera” oznacza“osobę starszą”. Szkołę „Starszych” stanowiła grupę konserwatywnychmnichów, którzy przywiązywali bardzo dużą wagę do przykazań idyscypliny klasztornej, w porównaniu z grupą bardziej liberalnych ipostępowych mnichów. (Poglądy tych liberalnych mnichów stały sięzaczątkiem buddyzmu Wielkiego Wozu, czyli tzw. północnego buddyzmu.) Spory we wspólnocie mnichów zaczęły się stosunkowo wcześnie,kilka wieków po śmierci Buddy, kiedy to jeden z postępowych mnichów,
Mahādeva, domagał się bardziej liberalnej interpretacji pięciu kategorii
przykazań buddyjskich. To spowodowało rozłam na szkołę Therawadinów(sanskr. Theravāda) oraz szkołę Mahasanghików (sanskr. Mahāsāṅghika),z której później wyłonił się nurt Wielkiego Wozu.

TRIPIṬAKA (pol. tripitaka; „Trzy kosze”):

Trzy rodzaje nauk buddyjskich (Dharma), w języku japońskim zwane
Sanzō, czyli Trzy Skarbce. Należą do nich: sutry, w których spisano słowa
Buddy, przykazania i wskazówki dotyczące dyscypliny klasztornej (sanskr.
Vinaya) oraz komentarze na temat sutr i przykazań (sanskr. Abhidharma).
Później do kanonu pism buddyjskich włączone zostały także traktaty
autorstwa słynnych mnichów chińskich i japońskich. (zob. DHARMA).

- 303 -

STOWARZYSZENIESTOWARZYSZENIEPROMOWANIAPROMOWANIABUDDYZMU
BUDDYZMUI IROZPOWSZECHNIANIEROZPOWSZECHNIANIE„„NAUKINAUKIBUDDY”
BUDDY”
Omawiając
Omawiając działalność
działalność Stowarzyszenia
Stowarzyszenia Promowania
Promowania Buddyzmu,
Buddyzmu,należynależyzacząć
zacząćod
odprzedstawienia
przedstawieniasylwetki
sylwetkip.p.Ehana’a
Ehana’aNumaty,
Numaty,założyzałożyciela
cielaKorporacji
KorporacjiMitutoyo.
Mitutoyo.
W
W19341934roku
rokuzałożył
założyłon
onfirmę
firmęprodukującą
produkującąprecyzyjne
precyzyjneinstrumenty
instrumenty
pomiarowe.
pomiarowe. ByłBył jednak
jednak głęboko
głęboko przekonany,
przekonany, żeże sukces
sukces ww biznesie
biznesiezależyzależyododzachowania
zachowaniaharmonii
harmoniimiędzy
międzyNiebem,
Niebem,Ziemią
Ziemiąi iczłowiekiem,
człowiekiem,
aadoskonałość
doskonałośćludzkiego
ludzkiegoumysłu
umysłumoże
możebyćbyćosiągnięta
osiągniętajedynie
jedyniepoprzez
poprzezzrównoważone
zrównoważonepołączeniepołączeniemądrości,mądrości,współczucia
współczuciai iodwagi.
odwagi.Zgodnie
Zgodniezz
takimitakimiprzekonaniami
przekonaniamitworzył
tworzyłcoraz
corazbardziej
bardziejprecyzyjne
precyzyjneinstrumenty
instrumenty
pomiarowepomiaroweoraz
orazdoskonalił
doskonaliłswój
swójumysł.
umysł.
WierzyłWierzyłtakże,także,żeżepokój
pokójnanaświecieświeciemoże
możezapanować
zapanowaćtylko
tylkowtedy,
wtedy,
gdy
gdyumysły
umysłyludzi
ludzistaną
stanąsię
siędoskonałe
doskonałepod
podwpływem
wpływemnauki
naukiBuddy.
Buddy.Od
Odpoczątkupoczątkuistnienia
istnieniafirmy
firmypoświęcił
poświęciłsię
sięnienietylkotylkojej
jejzarządzaniu,zarządzaniu,ale
ale
także
także rozpowszechniałrozpowszechniał nauki
nauki Buddy
Buddy oraz
oraz jego
jego wizerunki.
wizerunki. W
W kręgukręgu
zainteresowań
zainteresowańp.p.Ehana
EhanaNumaty
Numatyznalazła
znalazłasię
siętakże
takżemuzyka
muzykabuddyjska,
buddyjska,którąktórąpropagował,
propagował,zwłaszcza
zwłaszczawwuwspółcześnionej
uwspółcześnionejwersji.
wersji.
W
W grudniu
grudniu 1965
1965 roku
roku zz własnych
własnych zasobów
zasobów finansowych
finansowych założył
założyłfundację
fundacjęmającą
mającąna
nacelucelugłoszenie
głoszenienauk
naukBuddy
Buddyi itak
takwłaśnie
właśniepowstało
powstało
Stowarzyszenie
StowarzyszeniePromowania
PromowaniaBuddyzmu,
Buddyzmu,jako
jakoorganizacjaorganizacjaużytecznoużyteczności
ścipublicznej.
publicznej.
Co
Co można
można zrobić,
zrobić, żebyżeby nauka
nauka buddyjska
buddyjska dotarła
dotarła do
do wszystkich
wszystkichzakątkówzakątkówświataświatai ikażdy
każdyczłowiek
człowiekmógł
mógłzzniej
niejwyciągnąć
wyciągnąćjak
jaknajwięcej
najwięcej
korzyści,korzyści, radując
radując sięsię ŚwiatłemŚwiatłem Mądrości
Mądrości i i Miłosierdzia
Miłosierdzia Buddy?
Buddy?
Rozwiązanie
Rozwiązanie tego
tego problemu
problemu jest
jest właśnie
właśnie zadaniem
zadaniem Stowarzyszenia
Stowarzyszenia
Promowania
PromowaniaBuddyzmu,
Buddyzmu,zgodnie
zgodniezzwolą
woląjegojegozałożyciela.
założyciela.

--304
304--

KrótkoKrótkomówiąc,mówiąc,każdy
każdymożliwy
możliwysposób
sposóbpropagowania
propagowanianauki
naukiBuddy
Buddy
jest
jest ważny
ważny dla
dla tegotego stowarzyszenia,
stowarzyszenia, którego
którego sercem
sercem i i duszą
duszą jest
jest
działalność
działalnośćmisyjna.
misyjna.
Pomysł
Pomysł wydania
wydania książki
książki pt.
pt. Nauka
Nauka Buddy
Buddy pojawił
pojawił sięsię nana skutek
skutekuświadomieniauświadomienia sobie
sobie przez
przez członków
członków stowarzyszenia,
stowarzyszenia, żeże ww Japonii
Japonii
wieku
wiekunie
niepowstał
powstałwłaściwiewłaściwieżaden
żadenzbiór
zbiórpouczeń
pouczeńbuddyjskich,
buddyjskich,który
który
można
można bybyuznaćuznać zaza japońską
japońską interpretację
interpretację tej
tej religii,
religii, chociaż
chociaż JapońJapończycy
czycyzazwyczaj
zazwyczajdumni
dumnisąsązzkulturowej
kulturowejspuściznyspuściznybuddyzmu
buddyzmuswoim
swoim
kraju.
kraju.
KsiążkaKsiążka tata ma
ma być
być duchową
duchową strawą
strawą dla
dla wszystkich
wszystkich i i każdego
każdego zz
osobna.
osobna.Zamierzeniem
Zamierzeniemwydawców
wydawcówbyło
byłoto,to,abyabymożna
możnająjąbyło
byłotrzymać
trzymaćnanaswoimswoimbiurku
biurkulub
lubnosić
nosićprzy
przysobie
sobiei iczytać
czytaćwwdowolnym
dowolnymmomencie
momenciei i
wwten
tensposób
sposóbzetknąć
zetknąćsię
sięzzniezwykłą
niezwykłąosobowością
osobowościąBuddy
BuddySiakjamuSiakjamuniego,
niego,tak,tak,jakby
jakbybył
byłon
onzawsze
zawszeobecny.
obecny.
Niniejsze
Niniejszewydanie
wydanieNauki
NaukiBuddy,
Buddy,chociaż
chociażzapewne
zapewnewiele
wielebrakuje
brakujemu
mudo
do doskonałości,doskonałości, jest
jest rezultatem
rezultatem wysiłków
wysiłków wielu
wielu ludzi.
ludzi. Ludzie
Ludzie ci,ci,
odpowiadając
odpowiadającna
napotrzeby
potrzebyswojej
swojejepoki,epoki,poświęcili
poświęcilibardzo
bardzodużo
dużoczasu,
czasu,
starając
starającsię
sięskompilować
skompilowaćtakie
takiewprowadzenie
wprowadzeniedo
dodoktryny
doktrynybuddyjskiej,
buddyjskiej,
które,
które,będąc
będącwiarygodne
wiarygodnei iortodoksyjne,
ortodoksyjne,napisane
napisanebyłoby
byłobyprzystępnym
przystępnym
językiem.
językiem.
Pragnieniem
Pragnieniem wszystkich
wszystkich członków
członków Stowarzyszenia
Stowarzyszenia Propagowania
Propagowania
Buddyzmu
Buddyzmujest
jestto,to,abyabyjakjaknajszybciej
najszybciejNauka
NaukaBuddy
Buddyznalazła
znalazłasię
sięwwjakjaknajwiększej
największejliczbie
liczbiedomostw
domostwi iaby
abywszyscy
wszyscymogli
mogliradować
radowaćsię,się,skąpani
skąpaniŚwiatłem
ŚwiatłemPrawdy
Prawdyobjawionej
objawionejprzez
przezWielkiego
WielkiegoNauczyciela.
Nauczyciela.
Komentarze
Komentarze czytelników
czytelników sąsą mile
mile widziane.
widziane. Bardzo
Bardzo prosimy
prosimy ookontakt
kontaktzezeStowarzyszeniem
StowarzyszeniemPropagowania
PropagowaniaBuddyzmu.
Buddyzmu.


--305
305--