7037

ÖLÇÜLER VE AYAR KANUNU
Kanun Numarası
Kabul Tarihi
Yayımlandığı R. Gazete
Yayımlandığı Düstur: 3516
: 11.1.1989: Tarihi : 21/1/1989 Sayı : 20056: Tertibi : 5 Cilt : 28 Sayfa : 218BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler

Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı, milli ekonominin ve ticaretin gereklerine ve kamu yararına uygun olarak Türkiye
hudutları içinde her türlü ölçü ve ölçü aletlerinin doğru ayarlı ve uluslararası birimler sistemine uygun olarak imalini vekullanılmasını sağlamaktır.
Kapsam (1)Madde 2 – Uzunluk, alan, hacim, ağırlık ölçüleri, areometreler, hububat muayene aletleri, elektrik, su, havagazı,doğalgaz, akaryakıt sayaçları, taksimetreler, naklimetreler, akım ve gerilimölçü transformatörleri ile demiryolu yük vesarnıçlı vagonlarının muayenesi, ayarlanması ve damgalanması bu Kanun hükümlerine göre yapılır.
Bakanlar Kurulu, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teklifi üzerine bu maddede yer almayan herhangi bir ölçü ve ölçüaletini bu Kanun kapsamına alabilir.
İstisnalarMadde 3 – Aşağıdaki konular bu Kanun kapsamı dışında bırakılmıştır.
a) Uluslararası Birimler Sisteminin uygulanmadığı ülkelerle ilgili ve taraflardan biri Türk vatandaşı olmayan ve
yurdumuzda oturmayan şahıslarla yapılmış anlaşma, sözleşme ve düzenlenmiş belgeler,b) (a) bendinde belirlenen ülkelere ticaret eşyası ihracı ile uğraşan müessese ve fabrikalarda özellikle bu işler içinkullanılan ölçü ve ölçü aletleri,c) 1782 sayılı Ölçüler Kanununun yürürlüğe girdiği 1.1.1933 tarihinden önce düzenlenmiş bulunan tapu, kontrat ve
senet gibi kayıt ve belgeler,d) Kullanılmayan antika ölçü ve ölçü aletleri,e) Öğretim işlerinde, para ve mücevherat yapımında veya taşıdığı özellikler bakımından Sanayi ve Ticaret
Bakanlığınca uygun görülecek özel, kişisel veya teknik işlerde kullanılan veya sanayi kuruluşlarında özellikle imalata yarayıpmamullerin miktarını tespitle ilgisi bulunmayan ölçü ve ölçü aletleri,f) Münhasıran banyo ve mutfaklarda kullanılmak maksadıyla imal edilmiş bulunan dinamometrik tartı aletleri,g) Silahlı Kuvvetlerin donatım ve donanımına ait olup alım satımla ilgisi bulunmayan teknik ölçü ve ölçü aletleri.
Ancak, (b), (e) ve (g) bentlerinde yazılı ölçü ve ölçü aletlerinden teknik işler dışında ve ticarette kullanılabilecek
nitelikte olanların üzerlerine "ALIM VE SATIM İŞLERİNDE KULLANILAMAZ" deyiminin yazılması ve (b) bendindebelirtilen ölçü ve ölçü aletlerinin özelliklerine göre muayeneleri yapılarak damgalanmış olmaları şarttır.
–––––––––––(1) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 5/8/2006 tarihli ve 26250 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/7/2006 tarihli ve 2006/10736
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki "Bazı Ölçü ve Ölçü Aletlerinin 3516 Sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu Kapsamına Alınmasına İlişkinKarar” a bakınız.

7038Tarifler
Madde 4 – Bu Kanunun uygulanmasında,Bakanlık : Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,Uluslararası birimler sistemi: Uluslararası Tartılar ve Ölçüler Konferansınca kabul edilen uluslararası birimleri,Ölçü: Ağırlık, uzunluk ve hacim gibi büyüklüklerin ölçülmesinde kullanılan ve üzerinde yazılı birim ve miktarlarındoğruluğu tasdik edilmiş ağırlık, uzunluk taksimatlı ölçüler ve ölçü kaplarını,Ölçü aleti: Ölçü işleminde kullanılan araç, sayaç ve gereçleri,
Umumi ayar işareti: Damgada kullanılan TC şekli olan işareti,
Damga: Muayene sonunda uygun olduğu anlaşılan ölçü ve ölçü aletlerinin üzerine konulan umumi ayar işaretini,Etalon: Çeşitli ölçü ve ölçü aletlerinin doğruluğunu tahkik etmek için sahip olunan imkanlara göre en yüksek
hassasiyetli ölçü ve ölçü aletlerini,
Dinamometrik tartı aleti: Yaylı tartı aletini,İfade eder.
Uluslararası temel birimler
Madde 5 – Bu Kanun kapsamındaki uluslararası temel birimler şunlardır.
Metre : Uzunluk temel birimi,
Kilogram : Kütle (Ağırlık) temel birimi,
Saniye : Zaman temel birimi,
Amper : Elektrik akım şiddeti temel birimi,
Kelvin : Termodinamik sıcaklık temel birimi,
Kandela : Işık şiddeti temel birimi,
Mol : Madde miktar birimi,
Yukarıda yazılı temel birimler ile başka değişik büyüklüklerin ölçüldüğü ve bu büyüklüklerin fiziksel oluşumlarınagöre temel terimlerin çeşitli cebrik tertipleri ile ifade edilen türetilmiş birimlerin tarifleri ile özel adlandırmaları Bakanlıkçaçıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.
Uluslararası birimlerin kullanılması
Madde 6 – Resmi ve özel sözleşmeler, her türlü evrak, belge ve ilanlar ile miktar belirten etiketlerde ve kanunlara
göre tutulan defterlerde, uluslararası birimlerin kullanılması zorunludur.
Sayı ile alınıp satılması gelenek haline getirilmiş bulunan alım satımlarda bu madde hükmü uygulanmaz.
Marka kaydı ile tip ve sistemin onaylanması
Madde 7 – Türkiye'de yapılan veya dışarıdan getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin üzerine, bunları yapan şahıs veya
firmaya ait özel bir markanın; kolaylıkla okunabilecek, silinmeyecek ve ölçü ve ölçü aletinden ayrılmayacak şekildekonulması ve Bakanlığa kaydettirilmiş olması şarttır.
Ayrıca;a) Yurt içinde ölçü ve ölçü aleti yapan fabrika ve imalathanelerle tamir atölyeleri, yaptıkları veya tamir ettikleri ölçüve ölçü aletleri için Bakanlıkça tespit edilecek esaslar dahilinde ve örneğine uygun, tasdikli bir imalat defteri tutmakzorundadırlar.
b) Elektrik, su, havagazı, doğalgaz, akaryakıt sayaçları, ölçü transformatörleri, taksimetreler, naklimetreler ve 2 nci
madde ile kanun kapsamına alınacak diğer sayaçların muayene ve damgalanmaya kabul edilmeleri, bunların kullanışlı tip ve
sistemde olduklarının Bakanlıkça önceden onaylanmış bulunmasına bağlıdır.
Bu maddenin uygulanması ile ilgili esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

7039
Uluslararası ölçü örneklerinin kabulü
Madde 8 – 1889 yılında Paris'te toplanan Uluslararası Tartılar ve Ölçüler Genel Konferansında kabul edilerek
Fransa'da Sevr'de Breteuil Pavyonunda saklanmakta olan metre ve kilogram prototiplerinden alınan ölçü örnekleri, Türkiyeiçin de uzunluk ve kütle (ağırlık) temel etalonlarıdır.
Bu temel etalonlar, Bakanlık tarafından uygun bir yerde saklanır. Bu etalonlara göre hazırlanacak yoklama vekullanma etalonlarının ne şekilde sağlanacakları, muayene edilecekleri ve korunacakları Bakanlıkça tespit edilir.
Bakanlık bu amaçla mevcut veya kurulacak metroloji ve kalibrasyon merkezlerinden faydalanabilir.
İKİNCİ BÖLÜMMuayene, damgalama ve yasaklar
Muayeneler
Madde 9 – Ölçü ve ölçü aletleri aşağıdaki muayenelere tabi tutulurlar.
İlk muayene,Periyodik muayene,Ani muayene,Şiyaket muayenesi,
Stok muayenesi.
a) İlk muayene: Yeni yapılan veya parçaların birleştirilmesi suretiyle meydana getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin satışaveya kullanılmaya başlanmalarından önce veya ithal edilen ölçü ve ölçü aletlerinin yurda sokulmaları sırasında veya
periyodik, ani, şikayet ve stok muayeneleri sonunda damgaları iptal olunan ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve
ayarlanmalarından sonra veya ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise her yerdeğiştirmeleri halinde uygulanır.
b) Periyodik muayene: Belli sürelerde olmak üzere, bu Kanun kapsamına giren ölçü ve ölçü aletleri için yapılan
genel muayenedir.
c) Ani muayene: Bakanlık merkez ve taşra ölçüler ve ayar kuruluşları memurlarının görecekleri lüzum veya ihbar
üzerine, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde habersizce yapılan muayenedir.
d) Şikayet muayenesi: Bir ölçü ve ölçü aletinin doğru çalışıp çalışmadığını tespit etmek üzere, ölçü ve ölçü aletisahibi veya diğer bir kimsenin yazılı müracaatı üzerine yapılan muayenedir.
e) Stok muayenesi: İlk muayene damgasını taşıdıkları halde satılmayıp depo, atölye, imal veya satış yerlerinden,yahut henüz kullanılmasına ihtiyaç duyulmayarak stok halinde bulundurulan ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayenesüreleri içinde tekrar tabi tutuldukları bir muayene şeklidir.
Bu muayenelerin usul ve esasları, kimler tarafından ne şekilde ve surette yapılacakları ve muayeneye tabi ölçü veölçü aletleri sahiplerinin veya bunları kullananların görev ve sorumlulukları ile tabi olacakları yasaklar Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Tamir ve ayar yetki belgesi
Madde 10 – Sayaç ayar istasyonları ile ölçü ve ölçü aletleri tamir ve ayar atölyelerinde çalışanlara Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslara göre yetki belgesi verilir.
Bakanlık ölçü ve ölçü aletlerinin muayene ve ayar işleri için resmi ve özel kuruluşlara ait laboratuvar, ayar
istasyonları ve atölyelerden faydalanır.

7040Tamir ve ayar ücretleri (1)Madde 11 – Elektrik, su, doğalgaz ve havagazı sayaçlarının tamir ve ayar ücretleri Bakanlıkça her yıl Ocak ayında
tespit edilerek ilan edilir.
Gümrük işleri
Madde 12 – Yurt dışından ithal veya yurt dışına ihraç edilen ölçü ve ölçü aletlerinin muayenelerine ilişkin usul ve
esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Damgalama veya damga yerine belge verme
Madde 13 – İlk, periyodik ve stok muayenelerinde doğru oldukları anlaşılan ölçü ve ölçü aletleri damgalanmaya
elverişli bulundukları takdirde damgalanır. Damgalanmaya elverişli bulunmayan ölçü ve ölçü aletleri için damga yerinegeçmek üzere bir belge verilir.
Damgalama veya damga yerine belge verme, yer değiştirme halinde damganın geçerliliği ve damgaların iptaline ait
usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Yasaklar
Madde 14 – a) Uluslararası Birimler Sistemine göre yapılmamış olan veya bu sisteme göre imal edilmiş olmakla
beraber, nitelikleri bakımından bu Kanun hükümlerine uygun bulunmayan ölçü ve ölçü aletlerinin ticaret maksadıyla yurda
sokulması veya yapılması,b) Damgalanmamış ölçü ve ölçü aletlerinin satışa arzı veya satılması, satışına aracılık edilmesi, alım satımda
kullanılması veya alım satım yerlerinde bulundurulması,c) Doğru olmadığı açıkça belli olan ölçü ve ölçü aletleri ile veya bu aletlerin ayarı bozulmak suretiyle ölçmeyapılması veya bunların alım satım yerlerinde bulundurulması,d) Damgası kopmuş, bozulmuş, periyodik muayene zamanında müracaat edilmemiş veya damga süresi geçirilmişveya damgaları iptal edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin kullanılması, satışa arzı veya satılması, alım satım yerlerindebulundurulması, damgaları iptal edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin, tamirlerinden sonra tekrar muayene ve damga yaptırılmadan
sahiplerine teslimi,e) Bu Kanun kapsamına giren ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlarının Bakanlığın yetki belgesini taşımayankişilerce yapılması,f) Ambalajında belirtilen veya yetkili makamlarca tespit edilen miktarlara uymayan bir malın satışa arzı,g) Bakanlıkça tespit edilen tarifeler üstünde ücret talep etmek veya almak,Yasaktır.
Bu Kanunun 13 üncü maddesine göre damgaları iptal edilmiş sabit ve sökülüp taşınması güç olan ölçü ve ölçü aletleri,alım satım yerlerinde bulundurulma yasağına tabi değildir.
Yurt dışından alınan siparişleri karşılamak veya yurt dışına gönderilmek amacıyla miktarı, nitelikleri ve yapım
maddeleri belirtilerek yapılacak ölçü ve ölçü aletleri hakkında (a) ve (b) bendlerindeki yapım ve alım satım yasağıuygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜMCeza Hükümleriİdari cezalar
Madde 15 – (Değişik:23/1/2008 – 5728/461 md.)a) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen istisna dışında, resmi ve özel sözleşmelerde, her türlüevrak, belge ve ilanlar ile miktar belirtilen etiketlerde ve kanunlara göre tutulan defterlerde uluslararası birimleri kullanmayankişiye ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.

–––––––––––––––(1) Bu maddenin 1/1/2017 tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak, 29/12/2016 tarihli ve 29933 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının MSGM-2016/22 sayılı Tebliğine bakınız.

7041b) Yurt içinde ölçü ve ölçü aleti yapan fabrika ve imalathanelerle tamir atölyelerinde, yapılan veya tamir edilen ölçüve ölçü aletleri için Bakanlıkça tespit edilen esaslar dahilinde ve örneğine uygun, tasdikli imalat defteri tutmayan kişiyebeşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
c) Damgası kopmuş, bozulmuş, damga süresi dolmuş ölçü aletini kullanan kişiye, bin Türk Lirası idarî para cezasıverilir. Ayrıca bu ölçü aletlerine el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
d) Yetkisiz olduğu halde, bu Kanun kapsamına giren ölçü aletlerinin bakım ve tamirini yapan kişiye, beşyüz TürkLirası idarî para cezası verilir.
e) Ayarı doğru olmayan ölçü aletlerini kullanan kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca bu ölçüaletlerine el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
f) Ambalajında belirtilen veya yetkili makamlarca tespit edilen miktarlara uymayan bir malı üreten, satışa arzeden
veya satan kişiye bin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
g) Bu Kanun hükümleri gereğince Bakanlıkça tespit edilen tarifeler üstünde ücret talep eden veya alanlara beşyüzTürk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
Bu idarî yaptırımlara Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İl Müdürü tarafından karar verilir.
Adli cezalar
Madde 16 – (Değişik:23/1/2008 – 5728/462 md.)
Uluslararası birimler sistemine göre yapılmamış olan veya bu sisteme göre imal edilmiş olmakla beraber nitelikleri
bakımından bu Kanun hükümlerine uygun bulunmayan ölçü ve ölçü aletlerini ticaret maksadıyla imal eden, ithal eden, satan,satışa arzeden, satın alan, bulunduran veya bu özelliğini bilerek nakleden kişi, bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılır.
Damgalanmamış ölçü ve ölçü aletlerini satan, satışa arzeden veya ticari ilişkide kullanan kişi, bir yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.
Ayarının doğru olmadığını bildiği aletle ölçü yapan ve bu suretle haksız menfaat temin eden kişi, Türk CezaKanununun dolandırıcılık suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜMMali Hükümler
Muayene ve damgalama ücreti
Madde 17 – Bakanlık ölçüler ve ayar kuruluşlarınca yapılan ilk, periyodik ve stok muayeneleri sonunda damgalanan
veya yerine belge verilen ölçü ve ölçü aletleri için Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte belirtilecek miktar ve esaslara göremuayene ve damga ücreti alınır.
Ölçüler ve ayar fonu
Madde 18 – (Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.)
Yerinde muayene giderleri
Madde 19 – Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların
6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerintaşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenir. İhbar üzerine yapılan muayenelerde yolluk ve giderler
Bakanlık bütçesinden karşılanır.

7042BEŞİNCİ BÖLÜMÇeşitli Hükümler
Kontrol yetkisi
Madde 20 – Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı memurları, belediye ölçüler ve ayar memurlarının ölçü ve ölçüaletlerine ait bilumum işlerini bu Kanunun uygulanması bakımından kontrol etmeye yetkilidir.
Belediye ölçüler ve ayar memurluğuMadde 21 – Her belediye özellikle muayene ve damgalama işlerinde çalıştırılmak üzere, iş hacmine göre asgari birölçüler ve ayar memuru görevlendirmek mecburiyetindedir.
Bakanlık bütçe, idari ve yerleşim durumlarını dikkate alarak belediyeleri gruplaştırmak suretiyle ölçüler ve ayarişlerinin müşterek ayar memurları tarafından yürütülmesini sağlayabilir, Belediye ölçüler ve ayar memurlarının sicillerinin
tutulması ve ayar memurluğu ile ilgili bilumum yazışmaların yapılması grup merkezi olan belediyelere ait olup, müşterekmasraflardan gruba dahil belediyelere düşecek miktar, bütçelerine göre Bakanlıkça tespit olunur ve ilgili belediyelerce grup
merkezi belediyesine ödenir.
Kadro temini, atama ve görevlendirme
Madde 22 – Bakanlık, belediyelerin ölçüler ve ayar memurluğu kadrolarındaki noksanlığı, İçişleri Bakanlığının
aracılığı ile mahalli Belediyelerce yeni kadro temin edilmesini ve kadrolara atamalar yapılmasını sağlar.
Bakanlık, belediye ölçüler ve ayar memurluğu kadrolarının her ne suretle olursa olsun boşalması halinde görevinaksamamasını teminen ayar memurluğu vazifelerini bölge teşkilatlarında görevli ölçüler ve ayar kontrolör veya fen
memurlarına veya diğer bir belediyenin ölçüler ve ayar memuruna memuriyet unvan ve irtibatları baki kalmak şartıyla geçici
olarak gördürebilir.
Yürürlükten kaldırılan kanunlar
Madde 23 – 26.3.1931 tarihli ve 1782 sayılı Ölçüler Kanunu ile bu Kanunun ek ve tadilleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Yönetmelik
Madde 24 – Bu Kanunda çıkarılması öngörülen yönetmelikler Kanunun yayımı tarihinden itibaren biryıl içinde
çıkarılır. Yönetmelikler çıkarılıncaya kadar mevcut tüzük ve yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin
uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmeyecek hükümleri yürürlüğe girinceye kadar, 1782
sayılı Ölçüler Kanununun ceza hükümleri ile bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 2 – Bu Kanunun 15 ve 16 ncı maddelerinin yürürlüğe girdiği tarihten önce 1782 sayılı ÖlçülerKanunu hükümlerine muhalefet sebebiyle açılan ve bu Kanunla mahkemelerin görev alanı dışına çıkarılmış olup da;a) Devam eden davalar hakkında görevsizlik kararı verilir, varsa tutuklular derhal tahliye edilir. Kararın bir örneği
ve tutanak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İl Müdürlüğüne gön-derilir. Bu merci, evrakın ilgilileri hakkında tutanaklarında
yazılı suçlarının 1782 sayılı Kanuna

7043
göre verilmesi gereken cezalarından sadece para cezasının asgari haddini uygulamak suretiyle karar verir. Verilecek paracezasından aynı suçtan dolayı tutuklu kalınan süreler 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 4 üncü maddesininbirinci fıkrasının (1) numaralı bendinde kabahatlar için gösterilen asgari hadde göre hesap edilerek mahsup edilir. Paracezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
b) Kesinleşmiş ve henüz yerine getirilmemiş mahkumiyet kararlarının sadece para cezalarına ilişkin kısmı infazolunur ve hükümlü olanlar derhal tahliye edilir. İnfaz edilecek para cezasından, aynı suçtan dolayı tutuklu ve hükümlü
kalınan süreler 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendindekabahatlar için gösterilen asgari hadde göre hesap edilerek mahsup edilir.
Yürürlük
Madde 25 – Bu Kanunun 5, 6, 12, 14, 15, 16 ve Geçici 2 nci maddeleri Kanunun yayımı tarihinden bir yıl sonra,diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 26– Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

7044-1
3516 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİRENMEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTALEDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİGÖSTERİR LİSTEDeğiştiren
Kanunun/KHK’nin/ İptal
Eden Anayasa
Mahkemesi Kararının
Numarası3516 sayılı Kanunun değişen veya
iptal edilen maddeleri

Yürürlüğe GirişTarihi–1/1/2002 tarihindengeçerli olmak üzere
3/3/2001 tarihinde

15, 16

8/2/2008

4629

5728