就学前・小学生・中学生の子どもをもつ保護者対象

タイ語に

ほん ご

ほご

ぼ ご

日本語を母語としないしゃ

保護者のためのにほんがっ こう せい

かつがいだんす日本の学校生活ガイダンスการแนะแนวการใช้ชีวิตในโรงเรียนญี�ปุ่น

公益財団法人

京都府国際センター

Kyoto Prefecture International Centerはじめに
京都府には、仕事や結婚、留学で来日した方など多様な国・地域につながる人々が暮らしています。近年、永住者の数が毎年増加しており、外国人住民は定住化の傾向にあります。
それは、外国人住民が一時的なゲストではなく、日本社会の中で、日本人と同じようなライフステージをたどっていくことを意味します。
教育の分野においても同様で、来日したばかりの子どもや保護者の定住化に伴う日本生まれ日本育ちの外国につながる子どもたちが増加しており、日本の学校に在籍することが当たり前になってきています。
しかしながら、日本で子育て中の外国出身の保護者は日本の学校生活を経験したことがなく、子どもが通う日本の学校生活や学校制度について未知のことがほとんどです。
特に保護者の日本語理解が不十分な場合、保護者は日本語による情報を得られず子どもの教育への関わりが難しくなっています。
この資料は、そのような保護者の皆さんを対象に、ボランティアグループ「渡日・帰国青少年 ( 児童・生徒 ) のための京都連絡会 ( ときめき )」と京都府国際センターが、平成 22 年度から実施してきた「保護者のための多言語による日本の学校生活ガイダンス」のために作成したプレゼンテーション用のスライドです。
この度、より広く保護者に情報提供を行うためのツールとして、教育関係者や支援者の皆さんにお使い頂けるように配布させて頂くことになりました。
皆さんのお役にたてることを願っています。
2014 年３月（公財）京都府国際センター

構成
●スライド
重要単語には、学校生活用語集の翻訳語を掲載しています。
●日本語説明文文科省の「就学ガイドブック」を元に作成し、ガイダンス実施時の読み原稿をそのまま掲載しています。
小学校・中学校の説明が中心です。
●DVD
第 3 章「学校生活」に、DVD「ようこそ！さくら小学校へ～みんな なかまだ～」の一部を利用していますが、著作権の関係上、動画ファイルの埋め込みは行っておりません。
DVD は、各自ご用意ください。台詞の翻訳文は掲載しています。

利用場面
例えば ・ ・ ・●保護者を対象にした日本の学校生活ガイダンスで●保護者との面談で●日本語教室でもくじ
がっ こうきょういくせい ど① 学校 教育 制度

4

しゅうがく て つづ

② 就学 手続き

11

がっこう せい かつ③ 学校 生活18
せい ど④ いろいろな 制度

68เนื�อหา
①ระบบการศึกษาในโรงเรียน�

②ขั�นตอนการสมัครเข้าเรียน��

③การใช้ชีวิตในโรงเรียน

��④

ระบบต่างๆ

��

＊1-1
これから、日本の学校教育制度についてお話しします。
ต่อจากนี้จะพูดเกี่ยวกับระบบการศึกษาในโรงเรี ยนของประเทศญี่ปุ่น

4

ぎ む きょう いく

義務教育(การศึกษาภาคบังคับ)しょう がっこう

さい

さい

小学校（6歳～12歳）
ちゅう がっこう

さい

さい

きょういく

６年間

ねんかん

中学校（13歳～15歳）

ねんかん

ねん かん

こ

３年間

じんせいじゅうよう

９年間の教育 子どもの人生に 重要＊1-2
まず、義務教育についてお話します。
日本人の場合、保護者は子どもに、満６歳から満１５歳まで、小学校で６年間、中学校で３年間、合計９年間、教育を受けさせなければなりません。
ก่อนอื่น จะพูดถึงการศึกษาภาคบังคับสําหรับชาวญี่ปนุ่ ผู้ปกครองจะต้ องส่งบุตรให้ เรี ยนในโรงเรี ยนตังแต่้ อายุ 6-15 ปี โดยเรี ยนระดับประถมศึกษา6ปี ระดับมัธยมต้ น 3 ปี รวมเป็ น9 ปี＊1-3
外国人の場合でも、希望すれば、親は子どもに、小学校と中学校の９年間教育を受けさせることができます。
この９年間の義務教育は、子どもの人生のためにとても重要です。
สําหรับชาวต่างชาติก็เช่นเดียวกัน หากผู้ปกครองประสงค์จะให้ บตุ รได้ เรี ยนในระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมต้ นรวมเป็ นเวลา 9 ปี ก็สามารถทําได้ ซึง่ การศึกษาภาคบังคับ 9 ปี นี ้ เป็ นสิ่งที่สําคัญมากสําหรับชีวิตของบุตร

5

12
3
4
5
6

しょう がっ こう

小学校 (โรงเรี ยนประถม)まんさいす

はじし がつにゅうがく

満６歳を 過ぎてから 初めての ４月に 入学

ねんかん

６年間
そつぎょう

卒業
1
2
3
ねんかん

３年間

ちゅう がっ こう

中学校 (โรงเรี ยนมัธยมต้ น)＊1-4
小学校へは、満６歳を過ぎてからの、はじめての４月に入学し、そのあと６年間の教育を受けます。
การเข้ าเรี ยนในระดับประถมศึกษา จะเริ่ มในเดือนเมษายนแรก หลังจากที่บตุ รอายุครบ 6 ปี บริ บรู ณ์และจะเรี ยนในโรงเรี ยนเป็ นเวลา 6 ปี

＊1-5
小学校を卒業すると中学校に入学することができます。中学校では３年間の教育を受けます。
เมื่อเรี ยนจบในระดับประถมศึกษาแล้ ว สามารถเรี ยนต่อในระดับมัธยมต้ นได้ซึง่ ในระดับมัธยมต้ นนี ้จะใช้ เวลาในการเรี ยน 3 ปี

6

こう とう がっ こう

1
2
3

こう こう

高等学校＝高校

ねんかん

３年間โรงเรี ยนมัธยมปลายぎ む きょう いく

しんがく

義務教育ではない。しかし、９８％が 進学
ちゅうがっこう

そつぎょう

し けん

中学校を 卒業して、試験を うけるにゅうがく

入学

＊1-6
次に高等学校についてです。高等学校はふつうは「高校」とも呼ばれます。
ต่อไป เป็ นเรื่ องเกี่ยวกับโรงเรี ยนมัธยมปลายโรงเรี ยนมัธยมปลาย ปกติสามารถเรี ยกว่า “โคโค” (โรงเรี ยนม.ปลาย)ได้
＊1-7
日本では、高等学校は義務教育ではありません。しかし、より高度で専門的な教育を受けるために、中学校を卒業した人のうち９８パーセントが高等学校へ行きます。
ที่ญี่ปนุ่ โรงเรี ยนมัธยมปลายไม่ใช่การศึกษาภาคบังคับ แต่หลังจบโรงเรี ยนมัธยมต้ นมีจํานวนผู้เข้ าเรี ยนในโรงเรี ยนมัธยมปลาย 98% เพื่อศึกษาต่อในระดับที่สงู ขึ ้นหรื อเฉพาะทาง
＊1-8
高等学校は、試験を受けて、合格した人だけが入学できます。通常、３年間の教育を受けることができます。
โรงเรี ยนมัธยมปลายจะมีการสอบคัดเลือก และผู้ที่สอบผ่านเท่านันที้ ่จะมีสิทธิ์ได้ เข้ าเรี ยนปกติจะใช้ เวลาในการเรี ยนระดับมัธยมปลาย 3 ปี
＊1-9
高等学校を卒業した人の半分以上は、大学や短期大学、専門学校に行きます。
เมื่อจบชันมั้ ธยมปลายแล้ ว ชาวญี่ปนจํุ่ านวนมากกว่าครึ่ง จะเรี ยนต่อในมหาวิทยาลัย ,มหาวิทยาลัยระยะสันหรื้ อวิทยาลัยอาชีวะ7がっ こうまな

ない よう

学校で学ぶ内容
しょう がっこう

くに

き

国が決める

きょうか

小学校の教科こくごしゃかいさんすうりかせいかつおんがく

総合学習
ずがこうさくかてい

どうとくたいいく

とくべつ
かつどう

そうごうてきながくしゅうのじかん＊1-10
それでは、学校で学ぶ内容についてお話しします。
学校で学ぶ内容は、国によって決められています。
学校で学ぶ教科についてお話しします。
ต่อจากนี ้ เป็ นเนื ้อหาการเรี ยนในโรงเรี ยนเนื ้อหาในการเรี ยนที่โรงเรี ยนจะถูกกําหนดโดยรัฐบาลต่อไปจะพูดเกี่ยวกับวิชาที่จะต้ องเรี ยนในโรงเรี ยน＊1-11
小学校では、国語、社会、算数、理科、生活、音楽、図画工作、家庭、体育などの教科があります。また、道徳、特別活動、総合的な学習の時間があります。
ที่โรงเรี ยนประถมศึกษา จะมีวิชาเรี ยนดังนี ้ คือ วิชาภาษาญี่ปนุ่ , สังคม, คณิตศาสตร์ , วิทยาศาสตร์ ,สร้ างเสริ มประสบการณ์ชีวิต(สปช.), ดนตรี , งานฝี มือ, คหกรรม และพลศึกษา เป็ นต้ น นอกจากนี ้ก็ยงั มีชวั่ โมงสําหรับเรี ยนศีลธรรม, กิจกรรมพิเศษและการเรี ยนเสริ มด้ วย8

ちゅうがっこう

きょうか

中学校の教科
美術

数学
こくご

しゃかい

りか

すうがく

おんがく

びじゅつ

総合学習
たいいく

かてい

えいご

どうとくか もくに ほん ご

とくべつ
かつどう

そうごうてきながくしゅうのじかん

まな

すべての課目を 日本語で学ぶ。

＊1-12
中学校では、国語、社会、数学、理科、音楽、美術、保健体育、技術・家庭、英語などの教科があります。また、道徳、特別活動、総合的な学習の時間があります。
ที่โรงเรี ยนมัธยมต้ นจะมีวิชาดังต่อไปนี ้ คือ วิชาภาษาญี่ปน,ุ่ สังคม, คณิตศาสตร์ , วิทยาศาสตร์ , ดนตรี , ศิลปะ,สุขศึกษา, เทคโนโลยี, คหกรรมและภาษาอังกฤษ เป็ นต้ น นอกจากนี ้ ก็ยงั มีชวั่ โมงสําหรับเรี ยนศีลธรรม,กิจกรรมพิเศษและการเรี ยนเสริ มด้ วย＊1-13
小学校、中学校とも、これら全ての課目を学びます。そして、授業は日本語でおこなわれます。
ทังโรงเรี้ยนประถมศึกษาและโรงเรี ยนมัธยมต้ นจะเรี ยนวิชาทังหมดที้่กล่าวมาข้ างต้ นและในการเรี ยนการสอนวิชาทังหมดจะสอนด้้วยภาษาญี่ปนุ่9きょう か しょ教科書
しょう がっこう(ตําราเรี ยน)
むりょう

ちゅう がっこう

無料

小学校・中学校
こう とう がっ こう

たがっこう

高等学校や その他の 学校
ほ じょ きょうざい

ゆうりょう

有料

補助教材(วัสดุช่วยเสริมการเรียนการสอน)

ゆうりょう

有料
練習帳

＊1-14
学校では教科書を使います。小学校と中学校では、国から無料で教科書をもらいます。しかし、高等学校やその他の学校では有料です。
ที่โรงเรี ยนจะใช้ตาํ ราเรี ยน ในการเรี ยนระดับประถมศึกษาและมัธยมต้น นักเรี ยนทุกคนจะได้รับตําราเรี ยนฟรีแต่ในการเรี ยนระดับมัธยมปลายและการศึกษาแบบอื่นๆจะต้องเสี ยเงินค่าตําราเรี ยน＊1-15
また、学校では教科書以外にも、補助教材などを使用します。それらは有料ですので、注意してください。
อนึ่ง ในการเรี ยนที่โรงเรี ยน นอกจากหนังสือเรี ยนแล้ ว บางครัง้ อาจจะต้ องใช้ วสั ดุช่วยเสริ มการเรี ยนการสอนซึง่ ส่วนนี ้ต้ องรับผิดชอบค่าใช้ จ่ายเอง10＊2-1
それでは、子どもを小学校や中学校に入学、または編入学させるための手続きについてお話しします。
子どもを小学校や中学校に入学、編入学させたいときは、「就学手続き」が必要です。
ต่อจากนี ้ จะพูดถึงขันตอนการนํ้
าบุตรเข้ าเรี ยนในโรงเรี ยนประถมศึกษา, โรงเรี ยนมัธยมต้ นรวมทังการนํ้าบุตรเข้ าเรี ยนกลางคันด้ วยการนําบุตรเข้ าเรี ยนต่อในโรงเรี ยนประถมศึกษา, โรงเรี ยนมัธยมต้ น รวมทังการนํ้
าบุตรเข้ าเรี ยนกลางคันจําเป็ นต้ องรู้“ขันตอนการสมั้
ครเข้ าเรี ยน”

11

にゅう がく

入 学(การเข้ าเรี ยน)

ねんせい

しがつ

１年生の はじめ（４月）からがっこう

学校に はいる
へんにゅうがく編入学にゅうがく

いがい(การเข้ าเรียนกลางคัน)
とき

がっこう

入学 以外の時に 学校に はいる＊2-2
１年生の初めから学校に入ることを「入学」、それ以外の時に学校に入ることを「編入学」と言います。
ในการนําบุตรเข้ าเรี ยนในโรงเรี ยนตังแต่้ ชนประถมั้
1 เรี ยกว่า “การเข้ าเรี ยน”แต่การนําบุตรหลานเข้ าเรี ยนในช่วงเวลาอื่นที่ไม่ได้ เริ่ มตังแต่้ ชนป.
ั ้ 1 เรี ยกว่า “การเข้ าเรี ยนกลางคัน”

12

てつづ

ほう ほうやく しょ手続きの方法 （役所）
すやく しょい① 住んでいるところの 役所へ 行くにゅうがく、へんにゅうがく

たん とう しゃつた

② 入学、編入学について、担当者に 伝えるに ほん ご きょうしつがっこうい③日本語教室のある 学校に 行かせたいこともつた

伝える

＊2-3
まず、役所での手続きです。保護者は、住んでいる所の区役所や市役所、町役場に行って下さい。
ก่อนอื่น จะพูดถึงขันตอนที้่จะต้ องดําเนินการในหน่วยงานราชการผู้ปกครองจะต้ องไปที่ที่วา่ การตําบล, ที่วา่ การอําเภอหรื อที่วา่ การท้ องถิ่น
＊2-4
次に、子どもを日本の学校へ入学、または編入学させたいことを、担当者に伝えてください。
また、日本語教室がある学校に入学、編入学させたい場合も、担当者に伝えてください。担当者が、必要な手続きを教えてくれるので、その指示に従ってください。

จากนัน้ ก็แจ้ งกับเจ้ าหน้ าที่วา่ ต้ องการนําบุตรเข้ าเรี ยนหรื อเข้ าเรี ยนกลางคันที่โรงเรี ยนญี่ปนุ่อนึ่งหากต้ องการนําบุตรเข้ าเรี ยนหรื อเข้ าเรี ยนกลางคันในโรงเรี ยนที่มีการจัดการเรี ยนการสอนภาษาญี่ปนใหุ้่ เด็กต่างชาติด้วย ก็ขอให้ แจ้ งเจ้ าหน้ าที่ด้วยเจ้ าหน้ าที่จะแจ้ งขันตอนในการดํ้าเนินเรื่ องให้ ขอให้ ทําตามขันตอนเหล่้านัน้13

て つづほうほうがっこう

手続きの方法 （学校）こがっ こう① 子どもと いっしょに 学校へいく
がっ こうせんせい② 学校の先生と はなしあう
こねんれいがく ねん③ 子どもの年齢で 学年が きまる＊2-5
次に、学校での手続きです。
保護者は、区役所や市役所、町役場から指示された学校へ、子どもといっしょに行ってください。
そこで、学校の先生とこれからの学校生活について話し合ってください。
ต่อไป จะเป็ นขันตอนที้
่จะต้ องดําเนินการที่โรงเรี ยนผู้ปกครองจะต้ องพาบุตรไปโรงเรี ยนที่ทางที่วา่ การตําบล, ที่วา่ การอําเภอหรื อที่วา่ การเมืองแนะนํามาเมื่อไปถึงโรงเรี ยน กรุ ณาสอบถามและพูดคุยกับครูที่โรงเรี ยนเกี่ยวกับการใช้ ชีวิตในโรงเรี ยนและการเรี ยนการสอน

＊2-6
日本の学校は、年齢で学年が決められます。
ですから、母国での学年と一致しない場合もあります。
โรงเรี ยนที่ญี่ปนจะกํุ่าหนดชันปี้ ที่เรี ยนตามอายุ เพราะฉะนัน้อาจจะมีกรณีที่บตุ รได้ เข้ าชันเรี้ ยนที่สงู หรื อตํ่ากว่าที่เคยเรี ยนในโรงเรี ยนไทย14

に ほん ご日本語が よく わからない とき、ねんれいしたがく ねん

年齢より下の 学年に はいる ことも あるがくねん

どの 学年に はいるかは、
がっ こう

せん せい

学校の 先生とはなしあってきめる＊2-7
日本語がよくわからないときは、年齢より下の学年に入ったほうがいいこともあります。その時は、学校の先生としっかり話し合って決めてください。
หากบุตรไม่ร้ ูภาษาญี่ปนดีุ่ มากนัก อาจจะได้ รับการแนะนําให้ เข้ าเรี ยนในชันเรี้ ยนที่ตํ่ากว่าอายุหากเกิดกรณีนี ้ขึ ้น ขอให้ ปรึ กษาครูท่ีโรงเรี ยนอย่างดีก่อนตัดสินใจ

15

がっ く

こう く

学区（校区）

เขตการศึกษา (กักคุ หรือ โคคุ )

A小学校

B小学校

＊2-8
子どもが行く小学校や中学校は、保護者の住所によって決まります。
この通学区域を、「学区」または「校区」と言います。
โรงเรี ยนประถมศึกษาหรื อโรงเรี ยนมัธยมต้ นที่บตุ รจะเข้ าเรี ยนได้ จะถูกกําหนดจากที่อยูข่ องผู้ปกครอง
เราจะเรี ยกเขตโรงเรี ยนที่กําหนดตามที่อยูน่ ี ้ว่า (เขตการศึกษา) (กักคุ หรื อ โคคุ)

16

ひこ

引っ越し
A小学校
C小学校

B小学校

＊2-9
引っ越しをしたときは、１4日以内に市役所や区役所で手続きをすることが法律で決められています。学校にも必ず連絡をしてください。
ตามกฎหมายควบคุมคนเข้ าเมือง เมื่อย้ ายที่อยูแ่ ล้ ว จะต้ องยื่นเรื่ องย้ ายที่อยูท่ ี่ที่วา่ การอําเภอหรื อที่วา่ การเขตภายใน14 วัน และจะต้ องแจ้ งโรงเรี ยนด้ วย＊2-10
遠くに引っ越して、学校を変わるときは、学校が必要な書類を準備しますので、すぐに担任に連絡してください。
ในกรณีที่ย้ายที่อยูไ่ ปอยูท่ ี่ต่างเขตหรื อต่างจังหวัดที่ไกลๆ และต้ องย้ ายโรงเรี ยนจําเป็ นต้ องใช้ เอกสารสําคัญที่ต้องขอจากโรงเรี ยนที่บตุ รเรี ยนอยู่ ในกรณีนี ้ ขอให้ สอบถามและปรึกษาครูประจําชัน้
＊2-11
近くに引っ越すときも、新しい住所と「学区」をよく確認しましょう。
住所が近くても「学区」がちがう場合、普通は、学校も変わらなければなりません。子どもが、何度も学校を変わることがないように、気をつけましょう。
ในกรณีที่ย้ายที่อยูไ่ ม่ไกลจากเดิมมากนัก ก็ขอให้ ตรวจสอบที่อยูใ่ หม่กบั เขตที่โรงเรี ยนอยูด่ ้ วยเพราะถึงแม้ ที่อยูท่ ี่ย้ายไปจะไม่ไกลจากที่เดิม แต่วา่ โรงเรี ยนอยูค่ นละเขตกับที่อยูใ่ หม่ ก็จําเป็ นจะต้ องย้ ายโรงเรี ยนด้ วยเพราะฉะนัน้ ขอให้ ระมัดระวังเพื่อที่บตุ รจะได้ ไม่ต้องย้ ายโรงเรี ยนบ่อยๆ17