PROJEKTOWANIE OPAKOWAŃ

GLOBALNEZALECENIA DOTYCZĄCE
PROJEKTOWANIA OPAKOWAŃW OBIEGU ZAMKNIĘTYMPROJEKTOWANIE OPAKOWAŃ
GLOBALNE ZALECENIA DOTYCZĄCE„PROJEKTOWANIA OPAKOWAŃ W OBIEGU ZAMKNIĘTYM”

WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Żadna część niniejszej publikacji nie może być powielana lub przekazywana w jakiejkolwiek
formie lub w jakikolwiek sposób, elektroniczny, mechaniczny, fotokopiując, nagrywając lub
w inny sposób, ani przechowywana w jakimkolwiek komputerowym systemie wyszukiwania, bez
pisemnej zgody właściciela praw autorskich.
© GS1 Austria GmbH/ECR Austria, 2020 Brahmsplatz 3, 1040 Wiedeń

KONCEPCJA I TEKSTUniwersytet Nauk Stosowanych Campus Wien
Sekcja Opakowań i Zarządzania Zasobami
Helmut-Qualtinger-Gasse 2/ Klatka 2 /5 piętro, 1030 Wiedeń
Kontakt: Dr Silvia Apprichsilvia.apprich@fh-campuswien.ac.at
Kontakt: Marina Kreuzinger marina.kreuzinger@fh-campuswien.ac.at
Circular Analytics TK GmbH
Otto-Bauer-Gasse 3/13,1060 Vienna
Kontakt: Dr. Manfred Tacker
manfred.tacker@circularanalytics.com
Kontakt: Dr. Ernst Krottendorfer
ernst.krottendorfer@circularanalytics.com
Autorzy: Ulla Gürlich, Veronika Kladnik

DANE WEJŚCIOWE ZWIĄZANE Z TREŚCIĄ
Uczestnicy grupy roboczej ECR Austria „Projektowanie opakowań o obiegu zamkniętym”

REALIZACJA GRAFICZNA
www.0916.at

OKŁADKA© ECR Austria

To globalne zalecenie opiera się na pracy ECR Austria Circular Packaging Initiative, która
została wdrożona przez ECR Austria we współpracy z University of Applied Sciences FH
Campus Wien.

GRUPA ROBOCZA DS. OPAKOWAŃ

3

PRZEDMOWA

Declan Carolan
Współprzewodniczący,ECR Community

Birgit Schröder

ECR Community z przyjemnością wspiera publikację
tych globalnych zaleceń dotyczących projektowania
opakowań o obiegu zamkniętym na potrzeby
recyklingu. Publikacja ta ma na celu promowanie
rozwoju wiedzy w sektorze detalicznym i CPG,
ponieważ firmy przechodzą na nowe projekty
opakowań, które pomagają zminimalizować ich wpływ
na środowisko, zapewniając jednocześnie, że
opakowanie pozostaje odpowiednie do celu i nadal
dobrze wygląda.
Zdajemy sobie sprawę zarówno z wyzwań, jaki możliwości, jakie przyniesie przejście na gospodarkę
o obiegu zamkniętym i rozumiemy, że opakowania
o obiegu zamkniętym i wspieranie systemów
recyklingu są kluczowym krokiem w tym procesie.
Unijny "pakiet dotyczący gospodarki o obiegu
zamkniętym" znacząco zmieni krajobraz opakowań
i niezwykle ważne jest, aby detaliści i producenci
wyprzedzali konkurencję, zwłaszcza ci działający na
wielu rynkach.
Ponieważ
sprzedawcy
detaliczni
iproducenci
zaczynają publicznie zobowiązywać się do znacznego
ograniczenia opakowań z tworzyw sztucznych
w nadchodzących latach, niniejsze zalecenia powinnypomóc w prowadzeniu rozmów. Zastosowanie
prostegosystemusygnalizacjiświetlnej
z kodowaniem kolorami sprawia, że jest on łatwy doprzeczytaniaizrozumienia
dlawszystkich
kierowników wyższego szczebla.

4

Uzyskanie poparcia w całej firmie i od osóbw łańcuchu dostaw ma kluczowe znaczenie przywprowadzaniu takich zmian.
ECR Community jest dobrze przygotowana dorozpowszechniania tej publikacji na całym świeciewśród swoich członków. Jesteśmy globalnym
stowarzyszeniem wszystkich organizacji krajowych
ECR w sektorze handlu detalicznego i grup produktów
konsumenckich.
Jakoorganizacja
non-profit
zapewniamy neutralną platformę do rozwijania
i dzielenia się najlepszymi praktykami wśród naszej
sieci ECR Nationals i ich członków. Kluczowym
obszarem naszego zainteresowania jest gospodarka
o obiegu zamkniętym, biorąc pod uwagę wpływ, jaki tatransformacjabędziemiała
na
detalistów
i producentów w nadchodzących latach.
Te globalne wytyczne opierają się na dwuletniej pracy
ECR Austria, FH Campus Wien i ich partnerów nad
publikacją ECR Austria "Packaging Design for
Recycling"i"Sustainability
Assessmentof
Packaging". Wzywamy teraz naszych członków
krajowych ECR do rozpowszechnienia tych zaleceń
wśród swoich członków.

PRZEDMOWA

PRZEDMOWA

Nerida Kelton
Wiceprezes WPO Zrównoważony rozwój ioszczędzanie żywności

Johannes Bergmair
Sekretarz Generalny WPOŚwiat stoi przed ogromnymi wyzwaniami. Główne
z
nich
to
zmianyklimatyczne,
zniszczenieśrodowiska, ograniczone zasoby, globalizacja, wzrost
liczby ludności oraz zmiany demograficzne.
Jednym z powszechnie uznawanych sposobów
adaptacji społeczeństw ludzkich do tych wyzwań jest
przejście od gospodarki linearnej do gospodarkio obiegu zamkniętym. Obecnie zużywamy więcej
surowców niż świat jest w stanie wyprodukować.
Surowce odnawialne wystarczyłyby na mniej niż
6 miesięcy każdego roku, gdybyśmy ograniczyli ichzużycie do rocznego wzrostu. Aby zapewnić, że świat
pozostanie zrównoważony dla przyszłych pokoleń
ludzi, nie mamy innej alternatywy, jak nauczyć się żyć
w gospodarce o obiegu zamkniętym. Z tego powodu
WPO ma na celu podkreślenie kwestii gospodarkio obiegu zamkniętym i roli, jaką odgrywają w niej
opakowania.
„Lepszajakość
życiadziękiopakowaniom dla większej liczby osób”

lepszymTaka jest nasza wizja w Światowej Organizacji
Opakowań WPO. Wiemy, że opakowania są
niezbędnym narzędziem dla każdego społeczeństwa
na naszej planecie. Nie ma na świecie kultury, która
mogłaby obejść się bez opakowań. Jednak zbytczęsto opakowania są postrzegane przez wielu jako
problem. Naszym celem jest edukowanie ludzi,
poprzez nasze członkostwo, na temat ważnych
i wartościowych aspektów opakowań. Świat nie możeobejść się bez opakowań, ale musimy nauczyć się,jak uczynić je jeszcze bardziej efektywnymi; musimy
też edukować ludzi na całym świecie, aby szanowali
cel opakowań i włączyli to narzędzie w proces
budowaniacoraz
bardziej
zrównoważonego
społeczeństwa.

Światowa Organizacja Opakowań jest pozarządową,międzynarodową federacją krajowych instytutów
i stowarzyszeń opakowaniowych, regionalnychfederacji opakowaniowych i innych zainteresowanych
stron, w tym korporacji i stowarzyszeń handlowych.
Celem organizacji, założonej w 1968 roku w Tokio
przez wizjonerskich liderów globalnej społeczności
producentów opakowań, jest m.in:wspieranie rozwoju technologii pakowania, nauki,dostępu i inżynierii;
przyczynianiesiędorozwojuhandlumiędzynarodowego; oraz
stymulowanie edukacji i szkoleń w zakresie
opakowań.
Kilka miesięcy temu, kiedy WPO wpadło na pomysł
opracowaniamiędzynarodowych
wytycznych
dotyczących projektowania opakowań o obiegu
zamkniętym, projekt wydawał się niemożliwym do
spełnienia marzeniem. Gdy z dumą udostępniamyświatupierwszyelement
tego
przewodnika,
pokazaliśmy,że
marzenie
może
stać
się
rzeczywistością. Ten zasób po prostu nie był możliwy
bez
naszychwspaniałych
partnerów,
którzywspółpracowali z WPO na każdym etapie projektu.
WPO postrzega ten nowy zasób jako pierwszy krok
do opracowania spójnego globalnego pojęcia
myślenia projektowego o obiegu zamkniętym dla
materiałów i opakowań. Następnym krokiem jestzachęcenie wszystkich naszych
53 państw członkowskich, aby nie tylko korzystałyz tego narzędzia, ale także współpracowały z WPO
w celu opracowania bardziej lokalnych wersji
dostosowanych do ich krajów i regionów. Jest to
jedyny sposób na zapewnienie lepszej jakości życia
poprzez lepsze opakowania dla większej liczby osób
na całym świecie.

PRZEDMOWA

5PRZEDMOWA

Krzysztof Niczyporuk
PrezesPolskiej Izby Opakowań

Beata Pyś-Skrońska
Dyrektor
Polskiej Izby Opakowań

Dr hab. Renata Dobrucka, prof. UEP
Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

Z ogromną przyjemnością prezentujemy całej branży
opakowań
polskietłumaczenie
przewodnika„Projektowaniu opakowań do recyklingu”. Niniejszyprzewodnik został opracowany przez austriacką grupę
ERC należącą do Światowej Organizacji Opakowań
(WPO). Publikacja ta została już przetłumaczona nakilkanaście języków. Polska wersja przewodnika
została opracowana przez Polską Izbę Opakowań,aktywnego członka World Packaging Organization.
Specjalne podziękowania kierujemy do dr hab. Renaty
Dobruckiej, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego
w Poznaniu za zaangażowanie w proces tłumaczenia,
wsparcie merytoryczne i korektorskie.
Historycznie opakowania spełniały rolę głównie rolęochrony, przechowywania, transportu i informowaniao zapakowanych produktach. W dzisiejszym świecie,
w którym nieustannie pojawiają się nowe wyzwania,
obok dominującej wartości, jaką jest zdrowie
i bezpieczeństwo, a także ograniczanie stratżywności oraz dbałość o środowisko, istotne jest
szukanie rozwiązań odpowiadających na problemyzwiązanezzanieczyszczeniemśrodowiska
tworzywami sztucznymi czy przedłużeniem cyklu życia
opakowań, jednocześnie oferując rozwiązania naukowotechnologiczne mające na celu redukcję odpadów
przemysłowych i pokonsumenckich.

elementem wzrostu świadomości na temat korzyści
z ekoprojektowania, a co za tym idzie możliwości
recyklingu i ponownego wykorzystania materiałów,
transformacji i adaptacji procesów produkcyjnychw oparciu o czyste technologie i wykorzystaniemateriałów zgodnych ze środowiskiem.
Dziękujemy Światowej Organizacji Opakowań (WPO)za umożliwienie nam udziału i współpracy w tej
inicjatywie, która jest niezwykle istotna dla globalnejbranży opakowań. Idea przetłumaczenia przewodnika
na inne języki będzie z pewnością doskonałymnarzędziem dla projektantów i producentów opakowań
na całym świecie

Polska Izba Opakowań została utworzona w 1994 r.
Izba jest organizacją samorządu przedsiębiorców
skupiającą producentów opakowań, materiałów
opakowaniowych, maszyn i urządzeń dla przemysłu
opakowań.
Misją Izby jest promowanie edukacji, integrowanieśrodowiska a także wspieranie innowacyjności
i rozwoju przemysłu opakowaniowego, przyczyniając
się do poprawy jakości życia i ochrony środowiska. Od
2020 roku jest również członkiem World Packaging
Organization.

Przewodnik ten, wraz z zestawem inicjatyw, które
zarówno Polska Izba Opakowań, jak i WPO codziennie
rozwijają, niewątpliwie przyczyni się do silnego
stymulowania budowania świadomości ekologicznej
i społecznej poprzez edukację, szkolenia, innowacje,badania i wdrażanie strategii rozwoju gospodarkio obiegu zamkniętym. , Liczymy, że będzie również

6

PRZEDMOWA

ZASTRZEŻENIA
Informacje zawarte w niniejszym przewodniku opierają
się na wytycznych FH Campus Wien dotyczących
projektowania opakowań o obiegu zamkniętym
i zostały do nich dostosowane. Wytyczne FH Campus
Wien są dostępne dla uczestniczących interesariuszyw całym łańcuchu wartości jako technicznie
uzasadnione ramy dla rozwoju opakowań.
Zespół Katedry Opakowań i Zarządzania Zasobami na
Uniwersytecie Nauk Stosowanych FH Campus Wien
prowadzi badania w zakresie zrównoważonego
rozwoju opakowań i projektowania cyrkularnego,a także metod oceny zrównoważonego rozwoju
i bezpieczeństwa opakowań. Wytyczne są stale
aktualizowaneidostosowywane
dozmian
zachodzących w branży opakowań, technologii
zbiórki, sortowania i recyklingu,

a także do przyszłego rozwoju materiałów. Zmiany sąkoordynowaneistalerozwijanena
forum
interesariuszy "Circular Packaging".
Wytyczne ECR dotyczące projektowania opakowań
nadających się do recyklingu mają na celu
przygotowanietreściwytycznych
dotyczących
projektowania opakowań o obiegu zamkniętym dlaszerszej grupy docelowej w sposób zorientowany na
praktykę i koncentrujący się na systemie pakowania.
Jasna podstawa danych (np. specyfikacja techniczna)
jest warunkiem wstępnym dla konkretnej oceny
poszczególnych
rozwiązań
opakowaniowych.
W związku z tym ocena może być przeprowadzona
tylko w poszczególnych przypadkach.

Innowacje i ciągłe aktualizacje
Niniejszy tekst nie powinien być postrzegany jako
przeszkoda
dlainnowacji(np.
materiałów
pochodzenia biologicznego, nowych technologii
barierowych lub rozwoju technologii sortowania
i recyklingu itp. muszą być w każdym przypadku
analizowane oddzielnie.

Zmiany w technologii zbiórki, sortowania i recyklingu,
a także wszelkie przyszłe zmiany materiałowe, będąśledzone w miarę dalszego rozwoju wytycznych
FH Campus Wien Circular Packaging Design
Guideline.

Wymagania specyficzne dla produktu
Wytyczne te mogą być stosowane do produktówz segmentów Food, Near-Food i Non-Food.
Opakowania dla różnych segmentów zwykle nie różnią
się pod względem technicznym w odniesieniu do
projektu opakowania nadającego się do recyklingu.
Jedynie wymagania dotyczące barier i technik
uszczelniania będą się różnić, ale są one wymienione
w tabelach i mogą być stosowane w razie potrzeby.
Należy zauważyć, że w odniesieniu do wykorzystania
materiałów wtórnych, tworzyw sztucznych i recyklatu
do produkcji nowych opakowań, istnieją różne

wymagania dla sektorów żywności, żywności
i
produktównieżywnościowych,które
są
umiejscowione w prawie.
Wytyczne mają zatem zastosowanie do wszystkich
opakowań pierwotnych, wtórnych i trzeciorzędnych,a także do opakowań żywności, opakowań zbliżonych
do żywności i opakowań niespożywczych, pod
warunkiem przestrzegania przepisów dotyczących
systemu pakowania specyficznych dla danego
produktu.

ZASTRZEŻENIA

7

SPIS TREŚCI
1. WPROWADZENIE - ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ I GOSPODARKA O OBIEGU ZAMKNIĘTYM
1.1 Ramy prawne gospodarki o obiegu zamkniętym
1.2 Definicje terminów
1.2.1 Wskaźnik recyklingu
1.2.2 Recykling
1.2.3 Możliwość sortowania
1.2.4 Wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu
2. WPROWADZENIE — PROJEKTOWANIE OPAKOWAŃ NADAJĄCYCH SIĘ DORECYKLINGU
2.1 Procesy recyklingu w skrócie
2.1.1 Recykling tworzyw sztucznych
2.1.2 Recykling papieru
2.1.3 Recykling szkła
2.1.4 Recykling metali
2.2 Informacje ogólne i zalecenia
2.3 Zalecenia dotyczące materiałów
2.3.1 Tworzywa sztuczne
2.3.2 Paper / tektura / pudła tekturowe
2.3.3 Szkło
2.3.4 Blacha
2.3.5 Aluminium
2.4 Alternatywne materiały i mieszanki materiałów
2.4.1 Rzadko występujące tworzywa sztuczne
2.4.2 Kompostowalne tworzywa sztuczne
2.4.3 Włókna w połączeniach z papierem / tekturą / pudłami tekturowymi
2.4.4 Materiały kompozytowa zawierające tworzywa sztuczne

8

9
9
11
11
11
11
11
12
12
12
12
14
15
16
17
17
17
17
18
18
18
20
20
20
20
20

3. ZALECENIA PROJEKTOWE DLA POSZCZEGÓLNYCH TYPÓW OPAKOWAŃ
3.1 Butelki
3.1.1 PET
3.1.2 PE
3.1.3 PP
3.1.4 Szkło
3.2 Tacki i kubki
3.2.1 PE
3.2.2 PP
3.2.3 Papier/tektura
3.2.4 Szkło
3.2.5 Aluminium
3.2.6 Blacha ocynowana
3.3 Opakowania giętkie
3.3.1 Aluminium
3.3.2 PE
3.3.3 PP
3.3.4 Papier
3.4 Tuby
3.4.1 Aluminium
3.4.2 PE
3.4.3 PP
3.5 Puszki
3.5.1 Aluminium
3.5.2 Blacha ocynowana
3.6 Pudła składane z papieru/tektury
3.7 Wielomateriałowe opakowania do napojów
4. ZALECENIA PROJEKTOWE DLA POSZCZEGÓLNYCH TYPÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)
4.1 Puszki wielomateriałowe
4.2 Wiadra i pojemniki
4.3 Kanistry
4.4 Blistry
4.5 Pojemniki PET
4.6 Folie PET
4.7 Siatki
4.8 Składane opakowania z tworzyw sztucznych
4.9 Opakowania drewniane
4.10 Formy z pulpy włóknistej
4.11Bag-In-Box

21
22
22
24
25

5. UWAGI/SŁOWNIK61SPIS TREŚCI

30
30
32
34
36
37
39
39
39
40
42
43
45
45
46
48
50
50
51
52
54
55
55
56
56
57
57
58
58
59
59
60
60

1. WPROWADZENIE –ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ I GOSPODARKAO OBIEGU ZAMKNIĘTYM
Całościowe spojrzenie na opakowanie mazasadnicze znaczenie dla zrównoważonego
rozwoju produktu. Holistyczne podejście do
projektowania opakowań obejmuje:
Zrównoważony rozwój środowiska:
Ochrona produktu
Obieg zamknięty
Środowisko
Inne aspekty:Możliwości techniczneMożliwości przetwórcze za pomocą
urządzeń i procesówŁatwość obsługi dla użytkowników
Informacja dla konsumenta

1.1

Podczas optymalizacji sposobu pakowania,różnice między poszczególnymi wymaganiamiczęsto prowadzą do do sprzecznych celów.
Podstawowymi celami zrównoważonego rozwoju
opakowań jest zapewnienie gospodarki o obiegu
zamkniętym i zmniejszenie źródła oddziaływania
odpadów na środowisko. Sprzeczności w tych
obszarach wynikają na przykład z zastosowania
elastycznych systemów opakowaniowych, któreczęsto są złożone pod względem recyklingu, lub
sztywnych opakowań, które zazwyczaj mająwiększy wpływ na środowisko niż opakowania
elastyczne.
Projektowanie pod kątem recyklingu jest częścią
projektowania produktów o obiegu zamkniętym
i stanowi ważną podstawę dla holistycznej oceny
zrównoważonego rozwoju.

Regulacje prawne dotyczące
Gospodarki o obiegu zamkniętym
Opakowania pełnią wiele ważnych funkcji. Od
funkcjiochronnych,
magazynowych
i transportowych po takie aspekty, jak łatwiejszeużytkowanieidostarczanie
informacji
o produkcie. Funkcje te znacząco przyczyniają
się do zrównoważonego rozwoju, ponieważ bez
opakowania wrażliwe produkty mogą zostaćmogą ulec uszkodzeniu lub mogą wystąpić stratyżywności. Ponadto, produkcja zapakowanych
wyrobów w wielu przypadkach ma znaczniewiększy wpływ na środowisko wpływ naśrodowisko niż sama produkcja opakowań.
Dlatego też ochrona produktu i unikanie strat
produktu z powodu przedwczesnego zepsucia lub
niewystarczających
możliwości
opróżniania
opakowania powinny mieć wysoki priorytet.
Mimo iż opakowania mogą przyczynić się dozrównoważonej
gospodarki,
jako
dobra
konsumpcyjnego, opinia na ich temat jest
zazwyczaj negatywna. Co więcej, problemy takie
jak zaśmiecanie, emisja zanieczyszczeń i zużycie
zasobów emisji są na pierwszy miejscu.
W ostatnich latach rośnie zapotrzebowanie nabardziej
zrównoważone
projektowanie
opakowań.
Zrównoważone opakowania oferują maksymalną
funkcjonalność
przynajlepszej
ochronie
produktu,
powodują
minimalneszkodyekologiczne i są tak cyrkularne, jak tylko jest tomożliwe.
Wszczególności
cyrkularność
opakowań staje się coraz bardziej pilna. Pilna,ponieważ
Unia
Europejska
domagasięograniczenia zużycia zasobów, ponownego
wykorzystania produktów i opakowań orazznacznie wyższych kwot recyklingu materiałów
w ramach pakietu UE dotyczącego gospodarkio obiegu zamkniętym, a także naciska na
wykorzystaniemateriałów
pochodzących
z recyklingu jako surowców wtórnych.
Pakietdotyczący
gospodarkioobieguzamkniętym w UE, który wszedł w życie w lipcu
2018 r., zawiera przepisy mające na celu
wzmocnienie
cyrkularnego
podejścia
dosurowców na poziomie europejskim. W 2018 r.
pakietśrodków
doprowadziłdozmian
w dyrektywach UE w sprawie opakowań
i
odpadów
opakowaniowych(94/62/WE)
w połączeniu z dyrektywą w sprawie składowania
odpadów (1999/31/WE) i nadrzędną dyrektywą
ramową w sprawie odpadów (2008/98/WE).
Pakiet zawiera również specjalny dokument
dotyczący tworzyw sztucznych (Europejska
strategianarzecz
tworzyw
sztucznychw
gospodarceoobieguzamkniętym,w skrócie Strategia UE w zakresie tworzyw
sztucznych). Koncentruje się ona na zwiększeniu
wskaźników recyklingu wszystkich materiałów
opakowaniowychirozszerzeniu
odpowiedzialności
producenta,atakżeograniczeniu
wprowadzania
doobrotuposzczególnych wyrobów z tworzyw sztucznych.
W szczególności producenci opakowań z tworzyw
sztucznych stoją przed ważnymi wyzwaniami,biorąc pod uwagę, że do 2030 r. wskaźniki
recyklingu organicznego zostaną podniesione
z obecnego poziomu 26% do 55% (2018/852/WE
zmieniająca dyrektywę 94/62/WE).

WPROWADZENIE

9

Nowa
Dyrektywaw
sprawie
produktów
jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych(2019/904/WE)
zawierarównież
przepisy
dotyczące produktów jednorazowego użytku
wykonanych w całości (lub częściowo) z tworzyw
sztucznych. Dyrektywa
zabrania na przykładużywania słomek do picia słomek do picia,
patyczków
higienicznych,
tworzywoksydegradowalnych, sztućców jednorazowych
i promuje redukcję kubków na napoje. Ponadto
art. 9 dyrektywy nakazuje selektywną zbiórkę
butelek po napojach o pojemności do trzech
litrów (w tym ich zamknięcia) z limitem 77%(do 2025 r.) i 90% (do 2029 r.). Podobnie od
3 lipca 2024 r. (zgodnie z art. 6), pojemniki na
napoje o pojemności do trzech litrów wykonane
w całości (lub częściowo) z tworzyw sztucznychmogą być wprowadzane do obrotu wyłącznie
tylko wtedy, gdy zamknięcia lub pokrywki na
opakowaniu
pozostają przymocowane do
pojemnika na czas
zamierzonego użycia.
Opakowania na wynos wykonane z EPS są
całkowicie zakazane. Podstawą dla tych środków
jest hierarchia postępowania z odpadami, która
została opisana w poniższym tekście.

Cyrkularność
Projektowanie z myślą o recyklingu jest częścią
projektowania produktów o obiegu zamkniętym
i stanowi ważną podstawę holistycznej oceny
zrównoważonego rozwoju. W związku z tym
obiegowość oznacza, że opakowanie jest
zaprojektowane w taki sposób, aby można byłoosiągnąć najwyższy możliwy poziom recyklingu
stosowanych materiałów. Celem jest ochrona
zasobów, jak najdłuższa żywotność, recykling
identyczny z surowcem (recykling w obiegu
zamkniętym) lub wykorzystanie materiałów zeźródeł odnawialnych. Opakowania cyrkularne
powinny być zaprojektowane i wyprodukowane
w w taki sposób, aby można je było ponownie
wykorzystać (rozwiązanie wielokrotnego użytku)

i/lub aby użyte surowce mogły być być ponownie
wykorzystane w dużym stopniu jako
surowcewtórne po fazie użytkowania (recykling) i/lub
składały się z surowców odnawialnych.
Jednakże, zgodnie z hierarchią postępowaniaz odpadami, która ma na celu ochronę zasobów,
unikanie odpadów opakowaniowych powinno
mieć najwyższy priorytet. W następnej kolejności
należy podjąć działania na rzecz ponownego
wykorzystaniaiprojektowania
opakowań
nadających się do recyklingu. Poniższa ilustracja
przedstawia środki które powinny być stosowane
przedewszystkim
doprojektowania
cyrkulacyjnych systemów pakowania

1. Redukcja
Zmniejszenie zużycia materiałów w celu uniknięcia generowania odpadów
opakowaniowych.

2. Ponowne wykorzystnieUmożliwienie
ponownego
wykorzystania
opakowaniowego, na przykład po oczyszczeniu.

użytegomateriału

3. Recykling
Projektowanie opakowań w celu umożliwienia wysokiej jakości recyklingu.

Niemniej jednak, zawsze należy wybrać opcję,która oferuje najlepszą ochronę środowiska
w całym cyklu życia opakowania. W tej ocenie

10należy wziąć pod uwagę wiele czynników a także charakterystyczne dla danego obszaru
metody recyklingu

WPROWADZENIE

1.2

DefinicjePoniższy rozdział definiuje podstawowe terminy używane w kontekście projektowania produktówo obiegu zamkniętym.

1.2.1

Wskaźnik recyklingu
Zgodnie z dyrektywą 2018/852/WE zmieniającą
dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 1) Komisji
Europejskiej, do obliczenia poziomu recyklingu
wykorzystujesięmasę
odpadów
opakowaniowych wytworzonych i poddanych
recyklingowi w danym roku kalendarzowym
w stosunku do ilości wprowadzonej na rynek.
Rzeczywisteokreśleniemasy
odpadów
opakowaniowych zaliczonych do poddanych

1.2.2

Przydatność do recyklingu
Produkty muszą spełniać następujące kryteria,
aby nadawały się do recyklingu: Wykorzystywany
materiał jest zbierany przez systemy zbiórkiwłaściwe dla danego kraju i regionu i może być
sortowany przy użyciu najnowszych standardów
technologicznych. Ponadto jest poddawany
recyklingowi w procesie recyklingu, który

1.2.3

wykorzystuje najnowocześniejsze technologię.
Powstałe w ten sposób surowce wtórne mająznaczny potencjał rynkowy, który mogą być
stosowane jako substytuty dla identycznych
materiałowo nowych materiałów. Zdolność dorecyklingu należy zatem od rzeczywistegowskaźnika recyklinguMożliwość sortowaniaMożliwość
sortowania
jest
podstawowym
wymogiem
recyklingu.
Należyzapewnićmożliwość stosowania najnowocześniejszych
technik sortowania specyficznych dla danegomateriału. Zdolność sortowania zależy, z jednej
strony,od
wykrywalności
i
prawidłowej
identyfikacji (np. Rozpoznawanie materiału za

1.2.4

recyklingowi powinno być co do zasadyw
punkcie, w którym odpady opakowaniowe są
wprowadzane do procesu recyklingu. Oznacza to,że jest to ilość, która przeszła już przez proces
sortowania specyficzny dla danego materiału.
Uwzględniono straty z etapów obróbki wstępnej.
Na przykład w przypadku tworzyw sztucznych
obejmuje to materiał, który jest podawany
bezpośrednio do wytłaczarki w celu przetopienia.

pomocą
określonego
spektrumbliskiej
podczerwieni), a z drugiej strony od możliwości
sortowania
samegoopakowania(np.
sortowalności
samegoopakowania(np.
wyrzucanie przez za pomocą sprężonego
powietrza).

Wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu
Norma DIN EN ISO 14021 definiuje materiałpochodzący z recyklingu przed i po użyciu
w następujący sposób: Materiał przedużytkowy tomateriał, który jest oddzielany od strumienia
odpadów podczas procesu produkcyjnego. Nie
obejmujeonponownego
wykorzystania
materiałówzprzetwarzaniakońcowego,
ponownego mielenia lub odpadów, które są
generowane w trakcie procesu technicznego
i mogą być ponownie wykorzystane w tym samym
procesie (znane również jako PIR, materiałyzrecyklingu
poprzemysłowego).
Materiałpoużytkowy
tomateriałpochodzący
z gospodarstw domowych, zakładów handlowych
iprzemysłowych
lub
instytutów(któresąkońcowymi konsumentami produktu), które niemogą być już wykorzystywane do zamierzonegocelu.
Obejmujeonmateriały
poddanerecyklingowi z łańcucha dostaw (znany również
jako PCR, postconsumer recycled lub PCW, postconsumer
waste).
odpadypoużytkowe).
Omawiając opakowania z zawartością materiałów
pochodzących z recyklingu, stosuje się materiałpokonsumpcyjny.

WPROWADZENIE

11

2. WPROWADZENIE –PROJEKT OPAKOWANIA NADAJĄCEGO SIĘ DO
RECYKLINGU
Aby móc zastosować projekt opakowania nadającego się do recyklingu, niezbędna jest pewna
podstawowa wiedza na temat procesów sortowania i recyklingu. W związku z tym opakowanie musi być
odpowiednie dla najnowocześniejszych procesów sortowania i recyklingu, oprócz swoich podstawowych
funkcji (np. przechowywania, transportu, ochrony produktu, prezentacji produktu i wygody).

2.1

Przegląd procesów recyklinguPoniżej znajduje się przegląd obecnych procesów recyklingu materiałów opakowaniowych.

2.1.1

Recykling tworzyw sztucznych
Termin"recyklingmateriałowy"lub"mechaniczny" odnosi się do procesu obróbki
mechanicznej, w którym w którym podstawowa
struktura chemiczna polimeru jest zachowana.
Odpady z tworzyw sztucznych są sortowane,
poddawane
intensywnemu
fizycznemu
czyszczeniu w celu usunięcia potencjalnych
zanieczyszczeń, rozdrabniane, a następnie
przetapiane lub przetwarzane na nowy materiał.
Dla porównania,
w przypadku recyklingu
chemicznego (zwanego również trzeciorzędowym

lub wtórny lub recykling surowcowy), polimer jest
chemicznie degradowany do związków o niskiej
masie cząsteczkowej, oczyszczany, a następnie
ponownie polimeryzowany. Termin "recyklingmateriałowy" łączy w sobie zarówno recyklingmechaniczny, jak i surowcowy.
Proces recyklingu mechanicznego opakowań
z
tworzyw
sztucznych
możeobejmowaćnastępujące etapy dla sztywnych systemów
opakowaniowych:

1
W pierwszym etapie opakowania z
tworzyw sztucznych są zbieraneoddzielnie za pomocą żółtego
pojemnika lub żółtego worka.
Następnie odpady są dalej
segregowane według kształtu,gęstości, rozmiaru, koloru i składu
chemicznego, a następnie
posortowane

6
Powstały granulatmoże być teraz
wykorzystywany jako
surowiec do ponownej
produkcji wyrobów
z tworzyw sztucznych,
w całości lub jako
dodatek do frakcji
pierwotnej.

2Następnie posortowane
odpady, które są terazdostępne w oddzielnych
frakcjach, są prasowane
w bele, aby ułatwić
dalszy transport z
sortowni do zakładu
recyklingu.

35
Aby przekształcić płatki
w przetwarzalny granulat
z tworzywa sztucznego (recyklat),są one mieszane, tj. przetapianew wytłaczarkach. Dodatki mogą być
mieszane, a niepożądane składnikimogą być usuwane

12Następnym krokiem jest proces
mycia w celu usunięcia pozostałości
organicznych z opakowaniażywności. Mogą one utrudniać
pozostały proces.

4
Materiał jest mielony do dalszego przetwarzania i dojednolity rozmiar - tak zwane "płatki". Następnie można
przeprowadzić dalsze dokładne sortowanie przy użyciu
procesu zbiorników typu sink-float do oddzielania
materiałów PET o gęstości poniżej 1 g/cm3).

PROCESY RECYKLINGUNajważniejszym procesem dla późniejszego
procesu recyklingu jest technologia sortowania,
dlatego też projekt nadający się do recyklingu maprzede wszystkim na celu umożliwienie jasnej
klasyfikacji materiału. Następujące technologie
są standardowo stosowane do sortowania
rodzajów tworzyw sztucznych:

Sortowanie magnetyczne(do separacji składników magnetycznych,
np. metali żelaznych)
Separator wiroprądowy (do oddzielania
metali nieprzewodzących, aluminium)
Spektroskopia w bliskiej podczerwieni(NIR) - określanie materiału za pomocą
wiązki odbitej
Po umyciu i rozdrobnieniu: Flotacja(separacja różnych rodzajów tworzyw
sztucznych na podstawie gęstości)Dalsze procesy, jeśli to konieczne
W recyklingu tworzyw sztucznych sortowanie za
pomocą bliskiej podczerwieni ma kluczowe
znaczenie dla prawidłowego przypisania frakcji
materiałowej opakowania podstawowego. Jeśli
takie rozpoznanie nie jest możliwe, opakowanie
nie może zostać przypisane do właściwego
strumienia materiałów i jest albo nieprawidłowo
przypisane, albo odrzucane. Problem tenwystępuje na przykład w przypadku tuleii
pełnopowierzchniowych na butelkach, jeśli
materiał tulei nie jest identyczny z materiałem
butelki i/lub tulei nie jest identyczny z materiałem
butelki jest nadrukowany na całej powierzchni

i dlatego nie można przypisać koloru butelki (np.
przezroczysty). Podobne problemy wynikają z
zastosowania barwnika Carbon black (czarny),
który pochłania wiązkę podczerwieni, a tym
samym uniemożliwia ocenę. Drugą ważną cechą
wyróżniającą jest gęstość specyficzna dlamateriału. Różne rodzaje tworzyw sztucznychmają indywidualną gęstość materiału, która jest
również
wykorzystywana
dorozróżniania
w technologii sortowania. Jeśli gęstość danego
typu tworzywa sztucznego zostanie sztucznie
zmieniona (np. poprzez dodanie dodatków
zmieniających gęstość, które zwiększają gęstość
PP do ponad 1 g/cm3), proces sortowania niemoże być już stosowany w zwykłej formie,
ponieważ cecha wyróżniająca została zmieniona.
Decydującym limitem jest gęstość powyżej lubponiżej 1 g/cm3. Dlatego butelki PET mają zwykle
gęstość powyżej 1 g/cm3, a zamknięcie
wykonane z HDPE i etykieta wykonana z PP majągęstość poniżej 1 g/cm3. Ze względu na tęróżnicę sortowanie można przeprowadzić bardzo
wydajnie i łatwo, stosując tak zwaną metodę
zbiornika zanurzeniowego.
Flotacja (sortowanie typu sink-float) to proces
separacji oparty na gęstości, w którym
rozdrobnione płatki tworzyw sztucznych są
oddzielane, zwykle przy użyciu wody jako
czynnika flotacyjnego. W ten sposób polimery ogęstości mniejszej niż 1 g/cm3 (np. PP, PE)można stosunkowo łatwo oddzielić od tworzyw
sztucznych o większej gęstości (np. PET, PS,
PVC itp.).
Poniższa tabela przedstawia gęstości właściwe
najpopularniejszych
podstawowych
tworzyw
sztucznych do produkcji opakowań:TWORZYWA SZTUCZNEO GĘSTOŚCI < 1g/cm 3

TWORZYWA SZTUCZNEO GĘSTOŚCI > 1 g/cm 3

PP

PS

LLDPE

PET

LDPE

PVC (folia elastyczna)

HDPE

PLA

Obecnie opracowywane są liczne projektybadawcze dotyczące recyklingu chemicznego.
Należy oczekiwać, że w ciągu najbliższych kilku
lat procesy recyklingu chemicznego będąrównież wykorzystywane na dużą skalę. Nie
jest to jeszcze rozpowszechnione, dlatego
procesy recyklingu chemicznego nie zostały
omówione w niniejszym przewodniku.

PROCESY RECYKLINGU

13

2.1.2

Recykling papieru
Papier i tektura to materiały, które składają się
głównie z warstw włókien roślinnych i są dalej
przetwarzane i uszlachetniane na różnych
etapach (powlekanie, impregnacja, laminowanieitp.) W zależności od grubości warstwy włókien,
rodzaju włókien (bielone lub niebielone),

dodanych, wypełniaczy, struktury i konstrukcji(tektura falista, tektura lita itp.), można wyróżnić
szeroką gamę rodzajów
tektury i papieru.
Aby móc ponownie wykorzystać włókna jako
surowiec, konieczny jest wieloetapowy proces
przetwarzania:

1
Pierwszym krokiem jest zbiórka makulatury,
która jest już podzielona według źródła(przetwórstwo papieru, sektor komercyjny
i sektor gospodarstw domowych) w celuwstępnego sortowania.

5
Włókna wtórne mogą być
ponownie wykorzystane do
produkcji papieru. Istnieją
jednak ograniczenia techniczne
ponieważ jakość włókna
(długość włókna) zmniejszasię z każdym cykl recyklingu.

2Następnie odbywa się
stopniowy proces
sortowania na sucho
przy użyciu automatycznej
technologii sortowania(np. czujniki NIR, sita,
jednostki wydmuchujące
itp.) oraz sortowaniaręcznego.
Zanieczyszczenia takie
jak drewno, tekstylia ipapier powlekany są
oddzielane.

4
W procesie obróbki na
mokro włókna papieru są
poddawane naprężeniom
mechanicznym w roztworze
wodnym.w tak zwanych pulperach.
Ponadto, niepożądane substancje
obce, takie jak cząsteczki kleju,
metalowe klipsy i folie są usuwane
na tym etapie. W zależności odzamierzonego zastosowania, farby
drukarskie są również oddzielane za
pomocą procesu odbarwiania (z dodaniem
powietrza i chemikaliów). W przypadku
recyklingu papieru opakowaniowego zazwyczaj
nie stosuje się procesu odbarwiania.

3Następnie makulatura jest rozdzielana zgodniez określonymi rodzajami makulatury (makulaturaniższej jakości, makulatura o wysokiej wytrzymałości,makulatura specjalna itp. Alternatywnie, może miećmiejsce mieszany recykling zebranej makulatury (bezwcześniejszego sortowania).

Podstawowym warunkiem wstępnym zapewnieniamożliwości recyklingu opakowań papierowych jest to,
aby były one zbierane we właściwej frakcji odpadów(frakcja papieru) i nadawały się do recyklingu
w procesie recyklingu (ograniczenia np. z powodu
silnego zanieczyszczenia organicznego). W tym celumuszą być spełnione określone warunki ramowe:
Zgodnie z regulacjami europejskimi, opakowania
papierowe muszą składać się w co najmniej 95%
z włókien, aby mogły być za takie uznane. Należy
wziąć pod uwagę, że obecnie istnieją różnice między
poszczególnymi krajami. Papier powlekany po obu
stronach oraz papier powlekany lub impregnowany
parafiną lub woskiem po jednej lub obu stronach jest
w każdym przypadku uważany za materiałkompozytowy i w związku z tym nie jest opakowaniem

14

papierowym. Ze względu na ograniczenia techniczne
powlekanie powinno odbywać się tylko z jednej strony,ponieważ obustronne powlekanie utrudnia integrację
włókien. W przypadku materiałów specjalnych, takich
jak złożone opakowania na napoje (patrz rozdział3.7), które zazwyczaj składają się z warstw warstw
PE-papier-PElub
PE-papier-PE-aluminium-PE,
istnieją oddzielne struktury do recyklingu.
Aby kwalifikować się do tych materiałów, struktura
specyficzna dla materiału nie może odbiegać (np.
poprzez dodatkowe laminowanie innymi tworzywami
sztucznymi), a opakowanie musi z definicji być
przeznaczone do płynnych lub pastowatych środków
spożywczych.

PROCESY RECYKLINGU

2.1.3

Recykling szkła
Szkło jest mieszaniną surowców składającą się
głównie z piasku kwarcowego, sody i wapienia. Wzależności od przeznaczenia i zabarwienia,można dodać inne dodatki (np. chrom i tlenekżelaza dla zielonego zabarwienia). Ze względu

na wysoką stabilność, szkło może być
teoretycznie przetapiane nieograniczoną liczbę
razy i dlatego idealnie nadaje się do recyklingu
materiałów.
Z
grubszamożnawyróżnićnastępujące
etapy
recyklingu
szkła:

4

1
Stłuczka szklana jest następnie dodawana jako
surowiec wtórny i topiona w zakładzie topienia
szkła razem z surowcami pierwotnymi.
Wykorzystanie stłuczki szklanej jest korzystne
z jednej strony ze względu na oszczędność
surowców pierwotnych, a z drugiej strony,ze względu na oszczędność energii

Pierwszym krokiem jest zbiórka odpadów
szklanych posortowanych według koloru
na szkło białe i kolorowe. Separacja jestważną podstawą do osiągnięcia
wymaganej czystości koloru (biały,brązowy, zielony), którą uzyskuje się
poprzez dalsze sortowanie optyczne.

2

3

Kolejno następuje redukcja
rozmiaru do wymaganych
wielkości ziaren (ok. 20mm), które są niezbędne
do dalszego sortowania
i podawania do pieca dotopienia.

Następnie w różnych procesach
sortowania oddziela się ciała obcei zanieczyszczenia powstałe podczasużytkowania, a następnie przeprowadzasię sortowanie według koloru.

Do głównych substancji niepożądanych w stłuczce szklanej należą:Różnokolorowe szkło i dodane
tlenki metali, które prowadzą doniepożądanych
przebarwień.
Dlategostandardowe
kolorybrązowy, biały i zielony (osłabione
odcienie, takie jak jasnozielonyzielonemogą
byćrównież
poddawane recyklingowi bez bezżadnych problemów).

Materiały ceramiczne (ceramika,
kamienie, porcelana) i metalowemogą prowadzić do zwiększonej
korozjiszklanegozbiornika
lub
niepożądanychwtrąceń
w przetworzonym szkle.

PROCESY RECYKLINGU

Substancje organiczne, takie
jakpozostałości
żywności,
mają
wpływ
na
barwienie
i oczyszczanie.

152.1.4

Recykling metali
Metale żelazne

Aluminium

Blacha biała, metal żelazny pokryty warstwą
ochronną cyną, jest używana głównie dopakowania. Szczególnie w przypadku kontaktu
z żywnością, powierzchnia ocynowana jest
dodatkowo pokryta lakierem lub warstwą
tworzywa
sztucznegoabyzapobiec
przedostawaniu się jonów cyny. Ze względu na
ich właściwości magnetyczne, opakowania
z metali żelaznych mogą być stosunkowo łatwo
wykrywane w procesie sortowania przy użyciu
separatorów magnetycznych. Żelazo może byćnastępnie prasowane i przetapiane tak często,jak jest to pożądane. Stopiony stopiony metalmożna następnie zwinąć w arkusze i ponownie
przetworzony na tacki, puszki i zamknięcia.

Aluminium jest wykorzystywane do produkcji
opakowań, takich jak puszki i tacki, ale także jako
materiał do wytwarzania folii kompozytowych.
Opakowania aluminiowe są zbierane w procesie
sortowaniaza
pomocą
separatorów
wiroprądowych.
Materiałjestnastępnie
prasowany i może być przetapiany i dalej
przetwarzany w hutach aluminium. Podobnie jakmetale żelazne, aluminium może być poddawane
recyklingowi bardzo często i w identyczny
sposób. Pozwala to zaoszczędzić dużą ilość
energii i surowców w porównaniu z pierwotną
produkcją aluminium.

Podstawowe etapy recyklingu metali przedstawiono poniżej na schemacie:

4

1
Zbiórka odpadów metalowych
odbywa się zazwyczaj łącznie
dla metali żelaznych i
aluminium.

W dalszej obróbce odlewane formy sąnastępnie przekształcane w arkusze
lub folie wieloetapowego procesu
formowania. Umożliwia toponowne wykorzystanie
wydobytych surowców.

2

3
W procesie ponownego
przetwarzania, metal żelazny
lub aluminium jest stapianyz dodatkiem ewentualnych
domieszek w celu utrzymaniajakości produktu i odlewany
do formy odlewniczej.

16

PROCESY RECYKLINGUNastępnie następuje rozdzielenie na metależelazne i metale nieżelazne (aluminium)
przy użyciu separatorów magnetycznych
lub separatorów wiroprądowych, a także
dalsze dokładne sortowanie metalinieżelaznych i ręczne ponowne sortowanie.
Alternatywnie, separacja może również
odbywać się po wcześniejszym procesie
rozdrabniania (rozdrabnianie zebranych
opakowań). Metale są następnie sortowane.

2.2
2.2 Informacje ogólne i zalecenia
Opakowania gotowe do sprzedaży powinny
być projektowane z uwzględnieniem kryteriów
zrównoważonego rozwoju, tak aby zbiórka
i sortowanie - a także recykling - były możliwe
w wysokim stopniu.
Aby zapewnić możliwość recyklingu opakowań,stosuje się różne zalecenia, które różnią się
w zależności od rodzaju opakowania i materiału.
Ponadto istotne jest, jaką rolę w tym kontekście
odgrywają potencjalni konsumenci. Zasadniczo"prawidłowe" oddzielenie komponentów nie
powinno być uzależnione od użytkowników
końcowych (konsumentów), ponieważ nie można
bezpośrednio wpływać na ich zachowanie. Jeśli
nie jest to możliwe, należy podjąć środki w celu
ułatwienia
konsumentowi
końcowemu
prawidłowego oddzielenia produktów, takie jak
czytelne informacje na opakowaniu i wyraźne
oznakowanie rodzaju materiału, a także widoczne
i łatwe w użyciu perforacje do ponownego użycia.
Jeśli nie jest to możliwe, należy podjąć środki
w celu aby jak najbardziej ułatwić konsumentowi
końcowemu prawidłowe rozdzielenie produktów,
takie jak czytelne informacje na opakowaniu

i wyraźne oznakowanie rodzaju materiału, jakrównież widoczne i łatwe w użyciu perforacje do
usuwania
elementów
dekoracyjnych.
Jeśli przewiduje się lub zakłada aktywny udziałkonsumenta końcowego (np. przy oddzielaniu
materiału z tektury od kubka wykonanego
z tworzywa sztucznego), należy udowodnić
iudokumentować
prawidłowe
oddzielenie
i utylizację komponentów za pomocą badań
empirycznych (np. studium przypadku).
Poniższeogólneinformacjeizalecenia
dotyczące projektu produktu nadającego się dorecyklingu odnoszą się do istotnych kryteriów
projektowych w zależności od zastosowanegomateriału,
jego
dodatków,elementów
dekoracyjnych, innych komponentów i systemów
zamykania, a także ich przydatności donajnowocześniejszych
procesów
sortowania
i procesów recyklingu mechanicznego. W oparciu
o te zalecenia, decyzje dotyczące projektu
produktu nadającego się do recyklingu mogą być
również
podejmowane
niezależnie
odkonkretnych typów opakowań. Zalecenia testanowią nadrzędny przewodnik dla czytelnika.

Preferowane rozwiązania
Opakowania wielokrotnego użytku (zwrotne) o konstrukcji nadającej się do recyklingu.
Ograniczenie zużycia materiałów opakowaniowych (bez negatywnego wpływu na
ochronę produktu).
Wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu/recyklatu tam, gdzie to możliwe.
Stosowanie monomateriałów, używanie kombinacji materiałów, które nadają się dorecyklingu. Oszczędna kolorystyka.
Farby i powłoki drukarskie zgodne z EuPIA.
Należy stosować kleje, które nie mają negatywnego wpływu na procesy sortowania i
recyklingu.
Elementy dodatkowe/zamknięcia powinny być mocno przymocowane do opakowania,
aby uniknąć generowania drobnych fragmentów.
Jeśli to możliwe, grawerowanie laserowe daty przydatności do spożycia i numerów partii.
Opakowanie powinno być zaprojektowane
z pozostałości było jak najłatwiejsze.

w

taki

sposób,abyopróżnianie„Projektowania dla recyklingu" oznacza że, opakowanie powinno być zaprojektowane w
taki sposób, aby móc oddzielić poszczególe elementy opakowania bez udziału
konsumenta końcowego . 1Należy unikać następujących rozwiązań:Rzadko stosowane materiały, które nie nadają się do recyklingu i/lub występują tylko
w niewielkich ilościach na rynku.
Dodatki, które prowadzą do problemów jakościowych w recyklacie podczas procesów
recyklingu (np. z powodu potencjalnie zanieczyszczających produktów degradacji).
Barwniki na bazie sadzy mogą prowadzić do błędnej klasyfikacji materiału lub
odrzucenia go podczas wykrywania NIR w procesie sortowania tworzyw sztucznych(jednak czarne i ciemne barwniki wykrywalne przez NIR są dostępne na rynku)

PROCESY RECYKLINGU

17

2.3

Zalecenia dotyczące materiałówRóżnorodność
materiałów
opakowaniowychdostępnych obecnie na rynku umożliwia
optymalne dopasowanie materiału do produktu, a
tym
samym
zagwarantowanie
najlepszejmożliwej jego ochrony. W ramach tych kategorii
materiałów istnieje wiele różnych wzorów i typów
opakowań, które zostały szczegółowo opisane

2.3.1

w
poniższychsekcjach.
Wymienione
tutaj
zalecenianależytraktować
jako
ogólnie
obowiązujące zalecenia dotyczące konkretnych
materiałów.
Zalecenia
zawierają
również
wskazówki dotyczące typów opakowań, które nie
zostały
wyraźnie
opisanew
niniejszym
dokumencie.

Tworzywa sztuczne
Stosowanie materiałów, które są jak najczęściej dostępne (PP, PE, PET).
Kombinacje materiałów nadających się do recyklingu (najlepiej monomateriały).
Powierzchnia materiału bazowego powinna być w najlepszym rozwiązaniu
pokryta maks. 50% 2 rękawem/etykietą/banderolą.
Łatwe mechaniczne oddzielanie poszczególnych elementów w procesie sortowania.
Jeśli to możliwe, używanie przezroczystych materiałów.
Jak najmniej dodatków.
Kleje nadające się do recyklingu lub zmywania w określonych warunkach.
Brak warstw barierowych, ale w razie potrzeby: węglowa powłoka plazmowa 3 ,bariera SiOx lub Al 2 O 3 .

Unikanie małych części, które mogą zostać oddzielone przez finalnego
konsumenta (zaśmiecanie).
Materiały kompozytowe nienadające się do recyklingu (patrz szczegółowe
zalecenia projektowe).
Dodatki zmieniające gęstość (na przykład dodatki zwiększające gęstość
w opakowaniach z PE i PP prowadzą do problemów z sortowaniem).
Stosowanie tuszów na bazie sadzy

2.3.2

Papier/Tektura
Włókna do produkcji pochodzą w najepszym przypadku z drzew iglastychi liściastych.
Jeśli to możliwe bez powłoki, a jeśli to konieczne - jednostronne powłoki
z tworzywa sztucznego lub laminat z tworzywa sztucznego (zawartość
włókien w najlepszym rozwiązaniu > 95%). 4
Aplikacje samoprzylepne, które nie prowadzą do powstawania problemowych
naklejek. Atramenty, które można usunąć w procesie odbarwiania.
Jak najmniej kolorów i minimalny zadruk przy użyciu kolorów zgodnych z EuPIA.

Obustronne powłoki z tworzywa sztucznego.
Powłoki woskowe.
Papier silikonowy (wyjątek: wsad do specjalnych zakładów recyklingu).
Elementy włókniste wzmacniane na mokro. 6
Zintegrowane okienka i inne elementy z tworzyw sztucznych, których niemożna łatwo oddzielić od papieru

18

ZALECENIA DOTYCZĄCE MATERIAŁÓW

2.3.3Szkło

Standardowe
kolory:zielony,brązowy,(przezroczysty) lub pokrewne odcienie.
Zwykłe trójskładnikowe szkło
kwarcowy, soda, wapień).

opakowaniowe

biały(piasek

Ryciny i etykiety papierowe (wytrzymałość na mokro).
Nie stosować szkła nieopakowaniowego, takie jak szkłożaroodporne (np.: szkło boro-krzemianowe).
Kryształ ołowiowy, szkło kriolitowe.
Części ceramiczne.
Butelki z kolorową powłoką na całej powierzchni.
Rękawy na całej powierzchni.
Trwale przylepne etykiety z tworzyw sztucznych o dużej
powierzchni.

2.3.4

BlachaMetale ferromagnetyczne.
Powłoka lakieru.
Zamknięcie wykonane z metalu ferromagnetycznego.
Zdobienie za pomocą wytłaczania lub banderoli
papierowej.
Puszkiaerozolowez
gazaminabaziewęglowodorów i/lub szczątkową zawartością.
Niedozwolone barwniki

2.3.5

AluminiumCzęści z metali nieżelaznych
Proces druku bezpośredniego.
Tłoczenie lub druk bezpośredni.
Powlekanie farbą.
Zamknięcia wykonane z aluminium

Aluminium w materiale kompozytowym.6
Niedozwolone barwniki.
Puszkiaerozolowez
gazamiwypełniającymi na bazie substancji
węglowodorowych i/lub z pozostałością
takich substancji

ZALECENIA DOTYCZĄCE MATERIAŁÓW

19

2.4

Materiały alternatywne
i połączenia materiałowe

2.4.1

Rzadkie tworzywa sztuczne
Zasadniczo recykling może odbywać się
w sposób ekonomicznie opłacalny tylko wtedy,
gdy materiał wejściowy jest dostępny w dużych imożliwie jednorodnych ilościach. W przypadku
materiałów, które są rzadko spotykane na rynku,częstoniemaodpowiednich
strumieni
recyklingu, pomimo ich potencjalnie dobrej
zdolności do recyklingu.

2.4.2

Kompostowalne tworzywa sztuczne
Cel kompostowalności jest sprzeczny z procesem
recyklingu, ponieważ materiał, który można
dobrze skomponować, często traci już swoją
jakość, zanim trafi do strumienia recyklingu.
Jednak w przypadku produktów, dla których
recykling materiałów jest wykluczony zewzględu na zakładane duże zanieczyszczenie lubz innych powodów, w przyszłości można zalecić
stosowanie materiałów biodegradowalnych (np.
kapsułki z kawą, opakowania na świeże mięso
itp.)
Jednakdowód
kompostowania
przemysłowego musi być dostępny, o czym
należyrównież
poinformować
konsumentakońcowego.

2.4.3

Niski wkład tych materiałów do strumienia
makulatury jest uważany za niekrytyczny dla
procesu ponownego przetwarzania.

Materiały kompozytowe z dodatkiem tworzyw sztucznychMateriały
kompozytowelubmateriały
wielowarstwowe (ang. "multilayer"), materiały
wykonane z dwóch lub więcej różnych materiałówmogą łączyć w sobie najlepsze właściwości
poszczególnychmateriałów.
Powszechnym
zastosowaniem materiałów kompozytowych są
folie, które spełniają wysoką funkcję barierową,a tym samym wydłużają okres przydatności do

20

W ramach oceny cyklu życia można ocenić
potencjalne zalety stosowania kompostowalnych
tworzyw sztucznych. Tworzywa oksydegradowalne (tworzywa, które mogą rozkładać sięw środowisku dzięki zawartym w nich dodatkom)
nie są w ogóle zalecane. Oprócz pogorszeniajakości recyklatu, w wyniku niepełnego rozkładu
powstają mikrodrobiny tworzyw sztucznych.
Ponadto wprowadzanie do obrotu oksydegradowalnych tworzyw sztucznych bez tych
dodatków jest zabronione od dnia 3 lipca 2021 r.
w ramach dyrektywy UE w sprawie tworzyw
sztucznych jednorazowego użytku (2019/904,
art. 5).

Włókna specjalne do papieru/tektury
W tym przypadku wpływ włókien niedrzewnych(np. trawy, konopi, bawełny itp.) na proces
recyklingu nie został jeszcze w pełni wyjaśniony.

2.4.4

Przyjazny dla recyklingu projekt opakowania
powinienzatem
koncentrowaćsięnawykorzystaniu kilku popularnych materiałów. Do
rzadkich materiałów, które nie powinny byćużywane, należą poliwęglan (PC) i polichlorek
winylu (PVC).

spożycia produktów spożywczych. Materiały
kompozytowe mogą zapewnić wysoki poziom
ochrony produktu przy zmniejszonej wadze
opakowania, ale mogą utrudniać recykling,a nawet go uniemożliwiać. Nadające się dorecyklingu kompozyty z tworzyw sztucznych są
wymienione w rozdziale "Zalecenia projektowe
dla typów opakowań".

ZALECENIA DOTYCZĄCE MATERIAŁÓWPROJEKTOWE DLA
3. ZALECENIAPOSZCZEGÓLNYCH TYPÓW OPAKOWAŃ
Poniżej przedstawiono zalecenia dotyczące
projektowania opakowań nadających się dorecyklingu. Szczegółowe zalecenia projektowemożna już podać dla wielu popularnych rodzajów
opakowań. W przypadku niektórych innych typów
są one nadal opracowywane, dlatego też ogólne
zalecenia są dostępne tutaj. Aby projekt w pełni
nadawał się do recyklingu, należy wybrać kryteria
z kategorii "najlepszy przypadek". Kryteria"w razie potrzeby" również pozwalają na
recykling, ale nie ma indywidualnych ograniczeń

(takich jak obniżenie jakości recyklatu). Kryteria
których „których należy unikać" powinny byćzasadniczo
wykluczone,
ponieważ
albo
uniemożliwiają
wyraźnesortowanie,
albo
prowadzą do niepożądanego zanieczyszczenia
w
procesie
recyklingu.
Są
toogólnie
obowiązujące zalecenia, które można zastosować
na podstawie aktualnych danych. Dalsze
szczegóły zostaną opracowane we współpracyz FH Campus Wien.

System kodowania koloramiPoniższe zalecenia dotyczące projektowania
opakowań nadających się do recyklingu zostały
sklasyfikowanewzależności
odrodzaju
opakowania i materiału opakowaniowego w celu

zapewnienia
jaknajbardziej
praktycznego
zastosowania rekomendacji. Różne rodzaje
płatności są zdefiniowane w następujący sposób

BUTELKITACKI I KUBKI

OPAKOWANIA GIĘTKIETUBY

PUSZKIPUDŁA SKŁADANEZ PAPIERU/TEKTURYZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ
(W TRAKCIE OPRACOWANIA)WIELOMATERIAŁOWE
OPAKOWANIA DO NAPOJÓW

Główne kryteria
Zalecenia projektowe podano dla każdego z trzech głównych kryteriów, które z kolei podsumowują
najważniejsze cechy projektu:- Materiał i dodatki- Bariery- Kolor

SYSTEMYZAMYKANIA

DECORACJAI INNE ELEMENTY

MATERIAŁ

- Etykiety, banderole i rękawy
- Kodowanie przez rozlewnie- Farby drukarskie- Wzory- Klej do etykiet- Zamknięcia
- Uszczelki, folie
uszczelniające

System znaków barwnych
Typy opakowań, dla których istnieją juższczegółowe zalecenia, podzielono na trzykategorie (zielona, żółta, czerwona). Zalecenia
projektowe dla typów opakowań - dla których
obecnie opracowywany jest dalszy poziom
szczegółowości - podzielono na kategorie zieloną
iczerwoną.
W
niektórych
przypadkach
poczyniono
dalszeuwagi
dotyczące
poszczególnych kryteriów projektowych, któremożna znaleźć w rozdziale 5 / Glosariusz.

najlepszy przypadek
w razie potrzebynależy unikać

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

21

3.1 BUTELKIZAMKNIĘCIE

3.1.1 PET
MATERIAŁ

DECORACJA

MATERIAŁ
Przezroczysty mono-PET najlepiej nadaje się do recyklingu o wysokiej jakości i identycznym
materiale.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę z tlenku krzemu(SiOx), tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej (tylko w przypadku kolorowych
butelek), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.

Białe, jasne, ciemne lub nieprzezroczyste materiały mogą być zbierane lub poddawane
recyklingowi, ale ich jakość jest niższa niż w przypadku materiałów przezroczystych.
Dodatki takie jak stabilizatory UV, rozjaśniacze optyczne i absorbery tlenu powinny być
dodawane tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
Zasadniczo należy unikać stosowania dodatkowych elementów. W pewnych okolicznościachmożna jednak stosować materiały barierowe z PA (ułamek masowy <5% wag.),
wielowarstwowy materiał z PGA, stopy PTN oraz materiały barierowe na bazie TPE lub PO.

Ważne jest, aby unikać stosowania materiałów o gęstości <1 g/cm 3 i dodatków zmieniających
gęstość w polimerze, ponieważ sortowanie PET opiera się na separacji gęstości.
Bariery wykonane z EVOH i PA (ułamek masowy > 5 % wag.), a także inne dodatkowe
elementy mogą czasami znacznie pogorszyć jakość recyklatu.
Inne rodzaje PET (np. PET-G), a także kompozyty z innymi tworzywami sztucznymi, takimi jak
PLA, PVC i PS nie są kompatybilne z frakcją PET i są uważane za materiały przeszkadzające.
Specjalne dodatki, takie jak dodatki tlenowe/bio/oksodegradowalne, nanocząstki i dodatek PA
uszkadzają recyklat. Co więcej, dodatki oksydegradowalne zostały zakazane w całej UE od 2021
r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Kolory na bazie sadzy mogą uniemożliwić sortowanie. Należy unikać kolorów metalicznych
i fluorescencyjnych ze względu na zanieczyszczenie recyklatu.

22

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃDECORACJA I INNE ELEMENTYJeśli to możliwe, należy unikać bezpośredniego drukowania na opakowaniach. Jeśli jest to
konieczne, farby drukarskie muszą być przynajmniej zgodne z EuPIA i nie mogąpowodować rozlewania, aby uniknąć potencjalnego zanieczyszczenia.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia powinno być wykonane
w formie wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Jeśli używane są etykiety i rękawy, powinny one pokrywać maksymalnie 50% opakowania 8
i być wykonane z materiału o gęstości <1g/cm 3 (np. PP, PE), aby można je było oddzielić
w procesie sortowania.

Etykiety papierowe o podwyższonej wytrzymałości na wilgoć są lepsze od konwencjonalnych,
ponieważ w procesie mycia nie wydostają się z nich włókna, które mogłyby zanieczyścić recyklat.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane za pomocą minimalnego bezpośredniego drukowania za pomocą innych
systemów kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.

Szeroki obszar druku bezpośredniego na opakowaniach jest niekorzystny, ponieważ uwolnione
farby drukarskie mogą pogorszyć przejrzystość recyklatu lub zanieczyścić strumień recyklingu
poprzez uwolnione farby drukarskiej w wodzie do mycia (potencjalne tworzenie NIAS).
Duże dekoracje zajmujące ponad 50% powierzchni opakowania 8 mogą utrudniać sortowanie
opakowań.
Etykiety i rękawy wykonane z materiału o gęstości > 1 g/cm³ (np. PVC, OPS, PLA), PET jak
również etykiety papierowe o niskiej wytrzymałości na zwilżanie mogą zanieczyścić frakcję PET.
Materiały klejące zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy wynoszącej > 5 μm)mogą prowadzić do niepożądanego przesortowania do frakcji metalowej.

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia najlepiej wykonywać z PP, HDPE lub innych materiałów o gęstości < 1 g/cm 3 ,ponieważ można je oddzielić od PET w procesie recyklingu.
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą one być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Preferowane są systemy zamknięć bez wkładek. W razie potrzeby należy stosować wkładki
EVA lub TPE.
Od 2024 r. przyczepność zamknięcia (zgodnie z art. 6 2019/904/WE) musi być
zagwarantowana na czas zamierzonego użytkowania pojemników na napoje o pojemności
do 3 litrów.

Jeśli konieczne jest uszczelnienie i inne elementy wykonane z silikonu, powinny one miećgęstość < 1 g/cm 3 , aby umożliwić separację w procesie sortowania.

Komponenty wykonane z metalu, materiałów zawierających aluminium (o grubości warstwy > 5 µm),
duroplastu, PS, POM i PVC są uważane za materiały przeszkadzające, ponieważ utrudniają
sortowanie i ponowne przetwarzanie materiału oraz mogą m.in. uszkodzić wytłaczarki i wyposażenie.
Dotyczy to również nieusuwalnych folii uszczelniających lub silikonów, szklanych i metalowychsprężyn systemów pomp lub materiałów o gęstości > 1 g/cm³.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

23

3.1.2 PEZAMKNIĘCIE

MATERIAŁ

DECORACJA

MATERIAL
W najlepszym rozwiązaniu butelki PE są możliwie niepigmentowane (przezroczyste) lub
białe i składają się z monomateriału PE bez warstwy barierowej.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę z tlenku krzemu(SiOx), tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej (tylko w przypadku butelek
kolorowych), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.

W razie potrzeby można użyć kompozytu wielowarstwowego, jeśli składa się on z różnych
rodzajów PE (np. LDPE, HDPE).
Kompozyty wielowarstwowe z niewielkimi ilościami PP nadają się do recyklingu.
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje < 1 g/cm 3 ,a zatem klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
W razie potrzeby można zastosować warstwę barierową
przestrzegania obowiązujących wartości granicznych. 10

EVOH,

pod

warunkiemNależy unikać mieszanek materiałów z PS, PVC, PLA, PET i PET-G, ponieważ
zanieczyszczają one frakcję PE.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talk, CaCO3), a także środków spieniających
do ekspansji chemicznej, prowadzących do wzrostu gęstości do ≥ 1 g/cm, może powodować
problemy z sortowaniem, ponieważ klasyfikacja specyficzna dla materiału nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PA, PE-X i EVOH10 (w przypadku przekroczenia
odpowiednich limitów) stanowią substancje utrudniające recykling materiału, ponieważ
zanieczyszczają recyklat.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Barwniki na bazie sadzy mogą zapobiegać sortowaniu.

24

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej zgodne
z EuPIA i niepowodujące zacieków/rozlewania, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnych lub lśniących kolorach.
Jeśli używane są etykiety i rękawy, powinny być one wykonane z tego samego materiału cokorpus butelki (np. HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE).
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PE, maksymalnie 50% powierzchni
opakowania powinno być pokryte, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału głównego.8
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia powinno być wykonane
w formie wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe wytrzymałe na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókien, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety i rękawy wykonane z PP, OPP i PET mogą być używane w razie potrzeby, pod
warunkiem, że pokryte jest maksymalnie 50% powierzchni opakowania. 8
Ponadto wszystkie etykiety wykonane z materiału innego niż PE lub PP powinny być zmywalnewodą, aby zapewnić oddzielenie od frakcji PE i nie powinny pozostawać żadne pozostałości kleju.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane za pomocą minimalnego bezpośredniego drukowania za pomocą innych
systemów kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.
Etykiety wykonane z innych materiałów, które nie nadają się do mycia wodą, mogąnegatywnie wpływać na sortowanie lub jakość recyklingu frakcji PE.
Zasadniczo należy unikać rękawów i etykiet z PVC, nawet jeśli można je myć wodą.
Dekoracje o dużej powierzchni (>50% powierzchni opakowania) i rękawy na całej
powierzchni wykonane z materiału innego niż PE mogą negatywnie wpływać na sortowanie.
Materiały klejące zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy > 5 µm) mogąprowadzić do niepożądanego przesortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb drukarsich powodujących zacieki/rozlewanie

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia są wykonane z tego samego materiału bazowego co butelka (np. HDPE, LDPE,
LLDPE, MDPE). W idealnym przypadku zakrętka i butelka są również tego samego koloru.
Preferowane są systemy zamknięć bez wkładek. W razie potrzeby należy stosować wkładki
EVA lub TPE.
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Od 2024 r. przyczepność zamknięcia (art. 6 2019/904/WE) musi być zagwarantowana naczas zamierzonego użytkowania pojemników na napoje o pojemności do 3 litrów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów z tworzyw sztucznych PE i PP są
kompatybilne z frakcją PE w małych ilościach 9 .
Zamknięcia z PP w większych ilościach, mogą prowadzić do zanieczyszczenia. 9Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET, PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS, PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje przeszkadzające w procesie recyklingu.
Systemy pomp wykonane z innych materiałów (zwłaszcza ze szklanymi i metalowymi
sprężynami) również stanowią materiały przeszkadzające.
Folie uszczelniające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy > 5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

25

3.1.3 PPZAMKNIĘCIE

MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
W najlepszym rozwiązaniu, butelki PP są jak najmniej zabarwione (przezroczyste) lub białe
i składają się z monomateriału PP bez barieryJeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę z tlenku krzemu(SiOx), tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej (tylko w przypadku butelek
kolorowych), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.
W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składasię on z różnych rodzajów PP (np. OPP, BOPP).
Kompozyty wielowarstwowe z niewielkimi ilościami PE nadają się do recyklingu. 9
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje < 1 g/cm 3 , a zatem
klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
W razie potrzeby można zastosować warstwę barierową
przestrzegania obowiązujących wartości granicznych. 10

EVOH,

pod

warunkiemNależy unikać mieszanek materiałów z PS, PVC, PLA, PET i PET-G, ponieważ
zanieczyszczają one frakcję PP.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talk, CaCO3), a także środków spieniających
do ekspansji chemicznej, prowadzących do wzrostu gęstości do ≥ 1 g/cm, może powodować
problemy z sortowaniem, ponieważ klasyfikacja specyficzna dla materiału nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PA, PE-X i EVOH (w przypadku przekroczenia
odpowiednich limitów) stanowią substancje utrudniające recykling materiału, ponieważ
zanieczyszczają recyklat.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Barwniki na bazie sadzy mogą uniemożliwiać sortowanie.

26

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być przynajmniej zgodne z
EuPIA i nie mogą powodować zacieków/rozlewania, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnychlub prześwitujących kolorach.
Jeśli używane są etykiety i rękawy, powinny być one wykonane z tego samego materiału
bazowego (PP) co butelka.
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PP, maksymalnie 50% powierzchni
opakowania powinno być pokryte, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału
podstawowego. 8
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia powinno być wykonane
w formie wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe odporne na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókna, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety i rękawy wykonane z PE i PET mogą być używane w razie potrzeby, pod warunkiem,że maksymalnie 50% powierzchni opakowania jest pokryte. 8
Ponadto wszystkie etykiety wykonane z materiału innego niż PP lub PE powinny być
zmywalne wodą, aby zapewnić oddzielenie od frakcji PP i nie powinny pozostawać żadne
pozostałości kleju.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia można, w razie potrzeby,
wykonać również za pomocą minimalnego bezpośredniego drukowania za pomocą innych
systemów kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem użycia atramentów spożywczych.
Etykiety wykonane z innych materiałów, które nie nadają się do mycia wodą, mogąnegatywnie wpływać na sortowanie lub jakość recyklingu frakcji PP.
Zasadniczo należy unikać rękawów i etykiet z PVC, nawet jeśli można je zmywać wodą.
Dekoracje o dużej powierzchni (>50% powierzchni opakowania) i rękawy na całej
powierzchni wykonane z materiału innego niż PP mogą negatywnie wpływać na sortowanie
opakowania). 8
Materiały klejące zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy wynoszącej
> 5 µm) mogą prowadzić do niepożądanego sortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb drukarsich powodujących zacieki/rozlewanie

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia są wykonane z tego samego materiału (PP) bazowego co butelka. W idealnym
przypadku zakrętka i butelka są również w tym samym kolorze.
Preferowane są systemy zamknięć bez wkładek. W razie potrzeby należy stosować wkładki
EVA lub TPE.
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów z tworzyw sztucznych PE i PP są
kompatybilne z właściwościami PP w małych ilościach 9 .
Od 2024 r. przyczepność zamknięcia (art. 6 2019/904/WE) musi być zagwarantowana naczas zamierzonego użytkowania pojemników na napoje o pojemności do 3 litrów.
Zamknięcia PE mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach. 9Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET, PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS, PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje utrudniające.
Systemy pomp wykonane z innych materiałów (zwłaszcza ze szklanymi i metalowymi
sprężynami) również stanowią materiały utrudniające.
Folie uszczelniające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy >5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

27

ZAMKNIĘCIE

3.1.4 SZKŁO

S

MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
Zwykłe trójskładnikowe szkło opakowaniowe (piasek kwarcowy, soda, wapień)w standardowym kolorze przezroczystym/białym, zielonym lub brązowym (lub pokrewnym
kwarcowym) może być skutecznie poddawane recyklingowi.
Stężenie metali ciężkich w materiale musi być zgodne z decyzją Komisji 2001/171/WE, abyzapobiec zanieczyszczeniu.
Zastosowanie alternatywnych, nieprzezroczystych lub metalicznych odcieni utrudnia
ponowne dopasowanie wymaganych standardowych odcieni szkła z recyklingu.
Należy zatem unikać czarnego lub ciemnoniebieskiego szkła.
Szkło inne niż opakowaniowe, takie jak szkło żaroodporne (np. szkło borokrzemianowe),kryształy ołowiu, szkło kriolitowe i składniki emalii są głównymi zanieczyszczeniami, które
wpływają na jakość recyklingu szkła opakowaniowego.

28

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Dekoracje na opakowaniach szklanych powinny być wykonane poprzez grawerowanie.
Etykiety papierowe o dużej wytrzymałości na wilgoć oraz druk bezpośredni z użyciem powłok
i atramentów zgodnych z EuPIA również mogą być stosowane bez żadnych problemów.

Jeśli szklany pojemnik jest w pełni pokryty kolorem, może to prowadzić do problemówz wykrywaniem i sortowaniem materiału.
Etykiety z tworzyw sztucznych powinny być używane tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
Trwale przylegające i wielkopowierzchniowe rękawy oraz etykiety z tworzyw sztucznych
mogą, w pewnych okolicznościach, utrudniać sortowanie i obróbkę szkła.

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia wykonane z metali ferromagnetycznych (stopów) można łatwo oddzielić
podczas sortowania magnetycznego.
Zamknięcia wykonane z tworzywa sztucznego i aluminium mogą być również oddzielone,a tym samym nie utrudniają topienia szkła.
Zamknięcia wykonane z ceramiki i zatyczki obrotowe z elementami ceramicznymi lub
porcelanowymi mogą prowadzić do niepożądanych wtrąceń w szkle pochodzącym
z recyklingu i należy ich unikać.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

29

3.2 TACKI I KUBKI
3.2.1 PEZAMKNIĘCIE
MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
W najlepszym rozwiązaniu tacki i kubki z PE są jak najmniej zabarwione (przezroczyste) lub
białe i składają się z monomateriału PE bez warstwy barierowej.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące warstwy, można zastosować warstwę z tlenku krzemu(SiOx), tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej (tylko w przypadku kolorowych
kubków), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.

W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składasię on z różnych rodzajów PE (np. LDPE, HDPE). Wielowarstwowe materiały kompozytowe
zawierające niewielkie ilości PP również nadają się do recyklingu 9 .
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje <1 g/cm3,
a zatem klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
W razie potrzeby można zastosować warstwę barierową EVOH, pod warunkiem
przestrzegania obowiązujących wartości granicznych 10 .
Metalizacja (osadzanie się oparów aluminium) materiału bazowego może w pewnych
okolicznościach powodować problemy z sortowaniem 11 . Ponadto może to prowadzić dopogorszenia jakości recyklatu (szare zabarwienie).

Należy unikać mieszanek materiałów z PS, PVC, PLA, PET i PET-G, ponieważ
zanieczyszczają one frakcję PE.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talku, CaCO 3 ), jak również środków
spieniających do ekspansji chemicznej, które prowadzą do wzrostu gęstości do ≥1 g/cm 3 ,moźe powodować problemy z sortowaniem, ponieważ klasyfikacja specyficzna dla materiału
nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PA, PE-X i EVOH (w przypadku przekroczenia
odpowiednich limitów) stanowią substancje utrudniające recykling materiału, ponieważ
zanieczyszczają recyklat.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Barwniki na bazie sadzy mogą zapobiegać sortowaniu

30

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej
zgodne z EuPIA i bez barwienia, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnych lub lśniących kolorach.
Jeśli używane są etykiety i rękawy, powinny być one wykonane z tego samego materiału coopakowanie (np. HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE).
Można stosować etykiety in-mould wykonane z PE. Jednak wysoki stopień zadrukowania możemieć negatywny wpływ, ponieważ etykieta jest poddawana recyklingowi wraz z materiałem bazowym.
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PE, maksymalnie 50% powierzchni opakowania
powinno być pokryte, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału podstawowego8.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia najlepiej wykonać w formie
wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe wytrzymałe na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókien, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety i rękawy wykonane z PP, OPP i PET mogą być używane w razie potrzeby, pod
warunkiem, że pokryte jest maksymalnie 50% powierzchni opakowania 8 .
Ponadto wszystkie etykiety wykonane z materiału innego niż PE lub PP powinny być zmywalnewodą, aby zapewnić oddzielenie od frakcji PE i nie powinny pozostawać żadne pozostałości kleju.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane poprzez minimalny bezpośredni nadruk za pomocą innych systemów
kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.
Etykiety wykonane z innych materiałów, które nie nadają się do usunięcia za pomocą wody,mogą negatywnie wpływać na sortowanie lub jakość recyklingu frakcji PE.
Zasadniczo należy unikać rękawów i etykiet z PVC, nawet jeśli można je usunąć wodą.
Dekoracje o dużej powierzchni (>50% powierzchni opakowania) i rękawy na całej
powierzchni wykonane z materiału innego niż PE mogą niekorzystnie wpływać na sortowanie
opakowań. 8 Materiały samoprzylepne zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy>5 µm) mogą prowadzić do niepożądanego sortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb drukarsich powodujących zacieki/rozlewanie

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia są wykonane z tego samego materiału bazowego co tacka/kubek (np. HDPE,
LDPE, LLDPE, MDPE).
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą one być łatwe do usunięcia bez
pozostawiania śladów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów PE i PP są kompatybilne z frakcją PE
w małych ilościach.
Zamknięcia z PP mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach 9 .
Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET, PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS, PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje przeszkadzające.
Folie uszczelniające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy >5µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

31

3.2.2 PP
DEKORACJAZAMKNIĘCIE

MATERIAŁ

MATERIAŁ
W najlepszym rozwiązaniu tacki i kubki z PP są możliwie niepigmentowane (przezroczyste)
lub białe i składają się z monomateriału PP bez żadnej bariery.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę krzemionkową
(SiOx), barierę z tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej 7 (tylko dla
kolorowych butelek), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.
W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składasię on z różnych rodzajów PP (np. OPP, BOPP).
Kompozyty wielowarstwowe z niewielkimi ilościami PE nadają się do recyklingu. 9
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje <1 g/cm 3, a zatem
klasyfikacja gęstości nie jest utrudniona.
W razie potrzeby można zastosować warstwę barierową
przestrzegania obowiązujących wartości granicznych. 10

EVOH,

pod

warunkiem

Metalizacja (osadzanie się oparów aluminium) materiału bazowego może w pewnych
okolicznościach powodować problemy z sortowaniem. Ponadto może to prowadzić dopogorszenia jakości recyklatu (szare zabarwienie).
Należy unikać materiałów zawierających PS, PVC, PLA, PET i PET-G, ponieważ zawierają
one frakcję PP.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talku, CaCO 3 ), jak również środków
spieniających do ekspansji chemicznej, które prowadzą do wzrostu gęstości do ≥1 g/cm 3 ,moźe powodować problemy z sortowaniem, ponieważ klasyfikacja specyficzna dla materiału
nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PA i EVOH10 (jeśli obowiązujące limity są przekroczone)
stanowią substancje utrudniające recykling materiału, ponieważ zanieczyszczają recyklat.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Kolory na bazie sadzy mogą zapobiegać sortowaniu.

32

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej
zgodne z EuPIA i nie powodujące barwienia, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnych lub lśniących kolorach.
Jeśli używane są etykiety i rękawy, powinny być one wykonane z tego samego materiału
bazowego (PP) co opakowanie.
Można stosować etykiety in-mould wykonane z PP. Jednak wysoki stopień zadrukowania możemieć negatywny wpływ, ponieważ etykieta jest poddawana recyklingowi wraz z materiałem bazowym.
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PP, należy pokryć maksymalnie 50%
powierzchni opakowania, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału podstawowego.8
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia najlepiej wykonać w formie
wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe wytrzymałe na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókien, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety i rękawy wykonane z PE i PET mogą być używane w razie potrzeby, pod
warunkiem, że maksymalnie 50% powierzchni opakowania jest pokryte. 8
Ponadto wszystkie etykiety wykonane z materiału innego niż PP lub PE powinny być zmywalnewodą, aby zapewnić oddzielenie od frakcji PP i nie powinny pozostawać żadne pozostałości kleju.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane poprzez minimalny bezpośredni nadruk za pomocą innych systemów
kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.
Etykiety wykonane z innych materiałów, które nie nadają się do mycia wodą, mogąnegatywnie wpływać na sorbowanie lub jakość recyklingu frakcji PP.
Zasadniczo należy unikać rękawów i etykiet z PVC, nawet jeśli można je myć wodą.
Dekoracje o dużej powierzchni (>50% powierzchni opakowania) i rękawy na całej
powierzchni wykonane z materiału innego niż PP mogą utrudniać sortowanie opakowań. 8
Materiały samoprzylepne zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy >5 µm)mogą prowadzić do niepożądanego przesortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb drukarsich powodujących zacieki/rozlewanie

SYSTEM ZAMYKANIA
W najlepszym rozwiązaniu zamknięcia są wykonane z tego samego bazowego materiału(PP) co tacki i kubki.
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów PE i PP są kompatybilne z frakcją PP w małychilościach.9
Zamknięcia PE mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach. 9Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje utrudniające.
Folie uszczelniające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy >5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

33

3.2.3 PAPER/TEKTURA
MATERIAŁZAMKNIĘCIEDEKORACJA

MATERIAŁ
Włókna do produkcji pochodzą w najlepszym rozwiązaniu z drzew iglastych i liściastych.
Preferowana jest wersja niepowlekana i nielaminowana, szczególnie w celu uproszczenia
trawienia włókna i zapobiegania zanieczyszczeniom.
Jednostronna powłoka z tworzywa sztucznego / laminat z tworzywa sztucznego może być
poddany recyklingowi, jeśli zawartość włókien wynosi >95%.
Wypełniacze mineralne, takie jak kaolin, talk i węglan wapnia, a także dwutlenek tytanu(biały pigment) i skrobia, mogą być stosowane bez ograniczeń, ponieważ nie utrudniają
procesu recyklingu.
Włókna z alternatywnych, niezdrewniałych roślin, takich jak konopie, bawełna trawiasta itp.
są materiałem, który może potencjalnie utrudniać recykling papieru. W niewielkich ilościach
nie są one jednak niewskazane.
W razie potrzeby można zastosować jednostronną powłokę z tworzywa sztucznego / laminatz tworzywa sztucznego, jeśli zawartość włókien pozostaje między 95% a 85%.
Rozwłóknianie włókien jest utrudnione przez obustronną powłokę z tworzywa sztucznego,
powłoki woskowe, papier silikonowany i wzmocnione na mokro części włókien. 6Należy unikać jednostronnych powłok z tworzyw sztucznych / laminatów z tworzyw
sztucznych, jeśli zawartość włókien wynosi <85%.

34

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Nadruk powinien być jak najmniejszy i wykonany przy użyciu farb drukarskich zgodnych
z EuPIA.
Należy unikać elementów samoprzylepnych, takich jak okienka, etykiety i inne elementy
z tworzyw sztucznych. Powinny one być zaprojektowane w taki sposób, aby można je byłołatwo oddzielić w procesie recyklingu lub przez konsumenta.
Jeśli opakowanie jest metalizowane, metalizacja nie powinna obejmować więcej niż 60%
powierzchni opakowania.
Okna i inne elementy z tworzyw sztucznych, których nie można łatwo oddzielić od papieru,
są materiałami przeszkadzającymi.
Należy unikać atramentów zawierających olej mineralny, ponieważ mogą one zanieczyścić
włókna wtórne.

SYSTEM ZAMYKANIATaśmy papierowe mogą być stosowane pod warunkiem, że zastosowanie kleju nie prowadzi
do powstawania problematycznych lepkich plam 12 .
Ogólnie rzecz biorąc, ważne jest, aby używać klejów, które nie prowadzą do powstawania
problematycznych substancji klejących w procesie recyklingu 12 .
W przypadku stosowania zszywek i taśm z tworzyw sztucznych samoprzylepnych należy
zadbać o to, aby mogły one zostać oddzielone w procesie recyklingu lub wcześniej przez
konsumentów końcowych.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

35

3.2.4 SZKŁOZAMKNIĘCIEDEKORACJAGLASSMATERIAŁ

MATERIAŁ
Zwykłe trójskładnikowe szkło opakowaniowe (piasek kwarcowy, soda, wapień)w standardowym kolorze przezroczystym/białym, zielonym lub brązowym (lub pokrewnym
kwarcowym) może być skutecznie poddawane recyklingowi.
Stężenie metali ciężkich w materiale musi być zgodne z decyzją Komisji 2001/171/WE, abyzapobiec zanieczyszczeniu.
Zastosowanie alternatywnych, nieprzezroczystych lub metalicznych barw utrudnia ponowne
dopasowanie wymaganych standardowych odcieni szkła z recyklingu.
Należy zatem unikać czarnego lub ciemnoniebieskiego szkła.
Szkło inne niż opakowaniowe, takie jak szkło żaroodporne (np. szkło borokrzemianowe),kryształy ołowiu, szkło kriolitowe i składniki emalii są głównymi zanieczyszczeniami, które
wpływają na jakość recyklingu szkła opakowaniowego.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Dekoracje na opakowaniach szklanych powinny być wykonane poprzez grawerowanie.
Możliwe jest również stosowanie etykiet papierowych o dużej wytrzymałości na wilgoć oraz
drukowanie bezpośrednie z użyciem powłok i farb zgodnych ze standardem EuPIA.
Jeśli opakowanie szklane jest w pełni pokryty kolorem, może to prowadzić do problemówz wykrywaniem i sortowaniem materiału.
Etykiety z tworzyw sztucznych powinny być używane tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
Trwale przylegające i wielkopowierzchniowe rękawy oraz etykiety z tworzyw sztucznych
mogą, w pewnych okolicznościach, utrudniać sortowanie i wpływać na przetwórstwo szkła.

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia wykonane z metali ferromagnetycznych (stopowych) można łatwo oddzielić
podczas sortowania magnetycznego
Zamknięcia wykonane z tworzywa sztucznego i aluminium mogą być również oddzielone,a tym samym nie utrudniają topienia szkła.
Zamknięcia wykonane z ceramiki i zatyczki obrotowe z elementami ceramicznymi lub
porcelanowymi mogą prowadzić do niepożądanych wtrąceń w szkle z recyklingu i należy ich unikać.

36

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

3.2.5 ALUMINIUM
ZAMKNIĘCIE

MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
Zastosowane aluminium powinno składać się wyłącznie z elementównieżelaznych (NF), aby zapobiec zanieczyszczeniom w recyklingu.

zmetaliW najlepszym rozwiązaniu dotyczy to opakowania monomateriałowego, w którym wszystkie
komponenty wykonane są z aluminium.
Powłoka lakieru nie utrudnia konwencjonalnego procesu recyklingu.
W przypadku aluminium w materiałach kompozytowych (np. w połączeniu z tworzywem
sztucznym) zazwyczaj nie ma możliwości recyklingu wysokiej jakości.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Tłoczenie nie ma negatywnego wpływu na recykling.
Bezpośrednie nadruki na opakowaniach powinny być wykonywane przy użyciu powłok i farb
drukarskich zgodnych z EuPIA.
Niewłaściwe tusze mogą obniżyć jakość materiału wtórnego.
Należy unikać etykiet PVC, ponieważ mogą one powodować problemy w procesie recyklingu.

SYSTEM ZAMYKANIA
Systemy zamknięć wykonane z aluminium mogą być poddane recyklingowi razem
z materiałem bazowym i dlatego są one preferowane.
Zamknięcia z tworzyw sztucznych powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby można
je było oddzielić przed wyrzuceniem lub podczas procesu sortowania.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

37

3.2.6 BLACHA OCYNOWANA

MATERIAŁZAMKNIĘCIEDEKORACJA

MATERIAŁ
Aby zapobiec zanieczyszczeniu podczas recyklingu, należy używać wyłącznie metali
ferromagnetycznych (stopów).
Powłoka lakieru nie utrudnia konwencjonalnego procesu recyklingu.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Tłoczenie nie ma negatywnego wpływu na recykling.
Bezpośrednie nadruki na opakowaniach powinny być wykonywane przy użyciu powłok i farb
drukarskich zgodnych z EuPIA.
Papierowe banderole mogą być również używane bez żadnych problemów.
Niewłaściwe tusze mogą obniżyć jakość materiału wtórnego.
Należy unikać etykiet PVC, ponieważ mogą one powodować problemy podczas
przetwarzania w procesie recyklingu.

SYSTEM ZAMKNIĘĆ
Papierowe taśmy samoprzylepne mogą być stosowane, o ile aplikacja kleju nie powoduje
powstawania problematycznych lepkich śladów. 12
Ogólnie rzecz biorąc, ważne jest, aby stosować kleje, które nie powodują tworzenia się
problematycznych lepkich substancji w procesie recyklingu. 12

38

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

3.3 OPAKOWANIA GIĘTKIE
3.3.1 ALUMINIUM
OGÓLNEW obecnej strukturze recyklingu, recyklingmateriałowymożnazałożyćtylko
dlaelastycznych opakowań aluminiowych, które
są zbierane oddzielnie. Folie kompozytowe
aluminiowo-tworzywowe są zatem wykluczone.
Jeśli folie te są utylizowane we frakcji lekkiej,

są one sortowane jako zanieczyszczeniaw
procesie sortowania i zazwyczaj wysyłane do
recyklingu termicznego. Poniższa tabela
odnosi się zatem przede wszystkim do
konstrukcji
czystychfolii
aluminiowych
i półfabrykatów, które nie są w kompozycie.

OGÓLNE
Zastosowane aluminium powinno składać się wyłącznie z elementównieżelaznych (NF), aby zapobiec zanieczyszczeniu w recyklingu.

zmetali

Tłoczenie nie ma negatywnego wpływu na recykling.
Bezpośredni nadruk na opakowaniu powinien być wykonany przy użyciu powłok i farb
drukarskich zgodnych z EuPIA.
W przypadku aluminium w materiałach kompozytowych (np. w połączeniu z tworzywem
sztucznym) zazwyczaj nie ma możliwości recyklingu wysokiej jakości. 6
Nieodpowiednie tusze mogą obniżyć jakość materiału wtórnego.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

39

3.3.2 PE

MATERIAŁZAMKNIĘCIEDEKORACJA

MATERIAŁ
W najlepszym rozwiązaniu opakowania z PE są jak najmniej zabarwione (przezroczyste) lub
białe i składają się z monomateriału PE bez warstwy.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę z tlenku krzemu(SiOx), powłokę z plazmy węglowej 7 lub barierę z tlenku glinu (Al 2 O 3 ), ponieważ nie
wpływają one znacząco na jakość recyklatu.

W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składasię on z różnych rodzajów PE (np. LDPE, HDPE). Wielowarstwowe materiały kompozytowe
zawierające niewielkie ilości PP również nadają się do recyklingu 9 .
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje <0,97 g/cm 3 ,a zatem klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
W razie potrzeby można zastosować warstwę barierową
przestrzegania obowiązujących wartości dopuszczalnych 10 .

EVOH,

pod

warunkiem

Metalizacja (osadzanie się oparów aluminium) materiału bazowego może w pewnych
okolicznościach powodować problemy z sortowaniem. Ponadto może to prowadzić dopogorszenia jakości recyklatu (szare zabarwienie).

Należy unikać mieszania materiału z innymi tworzywami sztucznymi , ponieważ spowoduje
to zanieczyszczenie frakcji PE.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talku, CaCO3), jak również środków spieniających
do ekspansji chemicznej, które prowadzą do wzrostu gęstości do ≥1 g/cm3, moźe powodować
problemy z sortowaniem, ponieważ klasyfikacja specyficzna dla materiału nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PVC, PA, aluminium 6 i EVOH 10 (w przypadku
przekroczenia odpowiednich limitów) stanowią substancje utrudniające ponowne
przetwarzanie materiału, ponieważ zanieczyszczają recyklat.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Farby na bazie sadzy mogą uniemożliwić sortowanie.

40

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej
zgodne z EuPIA i bez barwienia, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnych lub połyskujących kolorach.
Jeśli używane są etykiety, powinny być one wykonane z tego samego materiału bazowego
co opakowanie (np. HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE).
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PE, maksymalnie 50% powierzchni opakowania
powinno być pokryte, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału podstawowego8.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia najlepiej wykonać w formie
wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe wytrzymałe na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókien, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety wykonane z PP mogą być stosowane w razie potrzeby, pod warunkiem, żemaksymalnie 50% powierzchni opakowania jest zakryte 8 .
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane poprzez minimalny bezpośredni nadruk za pomocą innych systemów
kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.

Należy unikać etykiet wykonanych z materiałów innych niż PE, PP lub papier.
Dekoracje na dużych powierzchniach (>50% powierzchni opakowania) wykonane z materiału
innego niż PE mogą utrudniać sortowanie opakowań 8
Materiały klejące zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy wynoszącej
>5 µm) może prowadzić do niepożądanego przesortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb drukarsich powodujących zacieki/rozlewanie

SYSTEM ZAMYKANIA
Idealnie gdy zamknięcia są wykonane z tego samego materiału bazowego co folia(np. HDPE, LDPE, LLDPE, MDPE).
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów z tworzyw sztucznych PE i PP są
kompatybilne z frakcją PE w małych ilościach 9 .
Zamknięcia PP mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach.
Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET, PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS i PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje przeszkadzające.
Folie zabezpieczające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy > 5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

41

3.3.3 PP
DEKORACJA

MATERIAŁZAMKNIĘCIE

MATERIAŁ
W najkorzystniejszym przypadku folie elastyczne PP są jak najmniej zabarwione(przezroczyste) lub białe i składają się z monomateriału PP bez żadnej warstw barierowej.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące warstwy barierowej, można zastosować barierę z tlenku
krzemu (SiOx), powłokę z plazmy węglowej 7 lub można zastosować barierę z tlenku glinu(Al 2 O 3 ), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.
W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składa się
on z różnych rodzajów PE (np. LDPE, HDPE). Wielowarstwowe materiały kompozytowe
zawierające niewielkie ilości PP również nadają się do recyklingu.
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje <0,97 g/cm 3 ,a zatem klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
W razie potrzeby można zastosować warstwę barierową
przestrzegania obowiązujących wartości granicznych 10 .

EVOH,

pod

warunkiem

Metalizacja (osadzanie się oparów aluminium) materiału bazowego może w pewnych
okolicznościach powodować problemy z sortowaniem. Ponadto może to prowadzić dopogorszenia jakości recyklatu (szare zabarwienie).

Należy unikać mieszania materiału z innymi tworzywami sztucznymi, ponieważ spowoduje
to zanieczyszczenie frakcji PE.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talku, CaCO 3 ), a także środków
spieniających do ekspansji chemicznej, które prowadzą do wzrostu gęstości do ≥1 g/cm 3 ,może powodować problemy z sortowaniem, ponieważ klasyfikacja specyficzna dla materiału
nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PVC, PA, aluminium 6 i EVOH 10 (w przypadku
przekroczenia odpowiednich limitów) stanowią substancje przeszkadzające w ponownym
przetwarzaniu materiału, ponieważ zanieczyszczają recyklat.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Farby na bazie sadzy mogą uniemożliwiać sortowanie.

42

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej
zgodne z EuPIA i bez barwienia, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnych lub lśniących kolorach.
Jeśli używane są etykiety, powinny być one wykonane z tego samego materiału bazowego
co opakowanie (np. HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE).
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PE, maksymalnie 50% powierzchni
opakowania powinno być pokryte, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału
podstawowego8.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia najlepiej wykonać w formie
wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe wytrzymałe na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókien, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety wykonane z PP mogą być stosowane w razie potrzeby, pod warunkiem, żemaksymalnie 50% powierzchni opakowania jest poakryte. 8
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane poprzez minimalne bezpośrednie drukowanie za pomocą innych systemów
kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.

Należy unikać etykiet wykonanych z materiałów innych niż PE, PP lub papier.
Dekoracje na dużych powierzchniach (>50% powierzchni opakowania) wykonane z materiału
innego niż PE mogą utrudniać sortowanie opakowań 8 .
Materiały klejące zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy >5 μm) mogąprowadzić do niepożądanego sortowania do frakcji metalu.
Należy unikać farb drukarsich powodujących zacieki/rozlewanie

SYSTEM ZAMYKANIA
W najlepszym rozwiązaniu zamknięcia są wykonane z tego samego bazowego materiału(PP) co folia (e.g. HDPE, LDPE, LLDPE, MDPE).
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów z tworzyw sztucznych PE i PP są kompatybilne
z frakcją PE w małych ilościach9
Zamknięcia PP mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach. 9Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje przeszkadzające.
Folie uszczelniające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy >5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

43

3.3.4 PAPERZAMKNIĘCI
E

MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
Włókna do produkcji pochodzą w najkorzystniejszym przypadku z drzew iglastych i liściastych
Preferowana jest wersja niepowlekana i nielaminowana, zwłaszcza w celu uproszczenia
przetwarzania włókien i zapobiegania zanieczyszczeniom.
Jednostronna powłoka z tworzywa sztucznego/laminat z tworzywa sztucznego mogą być
poddane recyklingowi, jeśli zawartość włókien wynosi >95%.
Wypełniacze mineralne, takie jak kaolin, talk i węglan wapnia, a także dwutlenek tytanu(biały pigment) i skrobia mogą być stosowane bez ryzyka, ponieważ nie utrudniają procesu
recyklingu.
Włókna z alternatywnych, niezdrewniałych roślin, takich jak konopie, bawełna itp. są materiałem,
który może potencjalnie utrudniać recykling papieru. W niewielkich ilościach nie są jednak
krytyczne.
W razie potrzeby można zastosować jednostronną powłokę/laminat z tworzywa sztucznego,jeśli zawartość włókien wynosi od 95% do 85%.
Proces rozkładu włókien utrudnia również obustronna powłoka z tworzywa sztucznego, powłoki
woskowe, papier silikonowany i elementy z włókien z wykończeniem odpornym na wilgoć.
Podobnie, należy unikać jednostronnych powłok z tworzyw sztucznych/laminatów z tworzyw
sztucznych, jeśli zawartość włókien wynosi <85%.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Nadruk powinien być jak najmniejszy i wykonany przy użyciu farb drukarskich zgodnych
z EuPIA.
Należy unikać elementów samoprzylepnych, takich jak okienka, etykiety i inne elementy
z tworzyw sztucznych. Powinny one być zaprojektowane w taki sposób, aby można je byłołatwo oddzielić w procesie recyklingu lub przez konsumenta końcowego.
Jeśli opakowanie jest metalizowane, metalizacja nie powinna obejmować więcej niż 60%
powierzchni opakowania.
Okienka i inne elementy z tworzyw sztucznych, których nie można łatwo oddzielić odpapieru, są materiałami niepożadanymi.
Należy unikać farb zawierających olej mineralny, ponieważ mogą one zanieczyścić włókna
wtórne.

SYSTEM ZAMYKANIATaśmy papierowe mogą być stosowane pod warunkiem, że zastosowanie kleju nie
prowadzi do powstawania problematycznych lepkich plam 12 .
Ogólnie rzecz biorąc, ważne jest, aby używać klejów, które nie prowadzą do powstawania
problematycznych substancji klejących w procesie recyklingu 12 .
W przypadku stosowania zszywek i taśm z tworzyw sztucznych samoprzylepnych należy
zadbać o to, aby mogły one zostać oddzielone w procesie recyklingu lub wcześniej przez
konsumentów końcowych.

44

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

3.4 TUBY
3.4.1 ALUMINIUM
MATERIAŁDEKORACJAZAMKNIĘCIE

MATERIAŁ
Stosowane aluminium powinno składać się wyłącznie z elementów z metali nieżelaznych(NF), aby zapobiec zanieczyszczeniu podczas recyklingu.
W najkorzystniejszym przypadku jest to opakowanie monomateriałowe, w którym wszystkie
elementy wykonane są z aluminium.
Powłoka lakieru nie utrudnia konwencjonalnego procesu recyklingu
W przypadku aluminium w materiałach kompozytowych (np. w połączeniu z tworzywem
sztucznym) zwykle nie ma możliwości recyklingu wysokiej jakości.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Tłoczenie nie ma negatywnego wpływu na recykling.
Bezpośrednie nadruki na opakowaniach powinny być wykonywane przy użyciu powłok i farb
drukarskich zgodnych z EuPIA.
Niewłaściwe tusze mogą obniżyć jakość materiału wtórnego.
Należy unikać etykiet PVC, ponieważ
przetwarzania w procesie recyklingu.

mogą

one

powodować

problemy

podczasSYSTEM ZAMYKANIA
Systemy zamknięć wykonane z aluminium mogą być poddane recyklingowi razem
z materiałem bazowym i dlatego są preferowane.
Nakrętki i nakrętki zaworów powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby można je byłooddzielić przed utylizacją lub podczas procesu sortowania.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

45

3.4.2 PE
MATERIAŁDEKORACJAZAMKNIĘCIE

MATERIAŁ
W najkorzystniejszym przypadku tuby z PE są możliwie niepigmentowane (przezroczyste)
lub białe i składają się z monomateriału PE bez bariery.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę z tlenku krzemu(SiOx), tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej (tylko w przypadku kolorowychtub), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.

W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składa się
on z różnych rodzajów PE (np. LDPE, HDPE). Wielowarstwowe materiały kompozytowe
zawierające niewielkie ilości PP również nadają się do recyklingu. 9
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje <0,995 g/cm 3 ,a zatem klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
Metalizacja (osadzanie się oparów aluminium) materiału bazowego może w pewnych
okolicznościach powodować problemy z sortowaniem 11 . Ponadto może to prowadzić dopogorszenia jakości recyklatu (szare zabarwienie).

Należy unikać mieszanek materiałów z PS, PVC, PLA, PET i PET-G, ponieważ
zanieczyszczają one frakcję PE.
Stosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talk, wypełnione poliolefiny (FPO),
CaCO3), a także środków spieniających do ekspansji chemicznej, które prowadzą dowzrostu gęstości do ≥0,995 g/cm³, może powodować problemy z sortowaniem, ponieważ
klasyfikacja specyficzna dla materiału nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC, PA i PE-X stanowią substancje przeszkadzające
w recyklingu materiału, ponieważ zanieczyszczają recyklat. Elementy aluminiowe, w których
grubość warstwy (metalowej) przekracza 5 µm, mogą prowadzić do niepożądanegoodrzucenia opakowania. Dlatego należy unikać aluminiowych laminatów barierowych (ABL)o strukturze PE/ALU/PE.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Farby na bazie sadzy mogą uniemożliwiać sortowanie.

46

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej zgodne
z EuPIA i nie mogą powodować spływania, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu
Korzystny jest minimalny nadruk w jasnych lub lśniących kolorach.
Jeśli używane są etykiety, powinny być one wykonane z tego samego materiału coopakowanie (np. HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE).
Można stosować etykiety in-mould wykonane z PE. Jednak wysoki stopień zadrukowania możemieć negatywny wpływ, gdyż etykieta jest poddawana recyklingowi wraz z materiałem bazowym.
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PE, maksimum 50% powierzchni
opakowania powinno być pokryte, by nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału bazowego8.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia najlepiej wykonać w formie
wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe odporne na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne etykiety papierowe,ponieważ nie uwalniają włókien, które zanieczyszczają recyklat.
Etykiety wykonane z PP/ OPP i PET mogą być stosowane w razie potrzeby, pod warunkiem,że maksymalnie 50% powierzchni opakowania jest zakryte 8 .
Ponadto wszystkie etykiety wykonane z materiału innego niż PE powinny być zmywalne wodą,aby zapewnić oddzielenie od frakcji PE i nie powinny pozostawać żadne pozostałości kleju.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane za pomocą minimalnego bezpośredniego drukowania za pomocą innych
systemów kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że stosowane są farby spożywcze.
Etykiety wykonane z innych materiałów, które nie nadają się do zmywania wodą, mogąnegatywnie wpływać na sortowanie lub jakość recyklingu frakcji PP.
Zasadniczo należy unikać etykiet z PVC, nawet jeśli są zmywalne wodą.
Dekoracje na dużej powierzchni (>50% powierzchni opakowania) wykonane z materiału
innego niż PE mogą utrudniać sortowanie opakowań. 8
Materiały klejące zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy wynoszącej
>5 µm) może prowadzić do niepożądanego przesortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb powodujących przebarwenia.

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia są idealnie wykonane z tego samego materiału bazowego co tuba (np. HDPE,
LDPE, LLDPE, MDPE).
Preferowane są systemy zamykania bez wkładek. W razie potrzeby należy zastosować
wkładki EVA lub TPE.
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów z tworzyw sztucznych PE i PP są
kompatybilne z frakcją PE w małych ilościach 9 .
Zamknięcia z PP mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach 9 .
Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET, PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS, PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje przeszkadzające.
Systemy pomp wykonane z innych materiałów (zwłaszcza ze szklanymi i metalowymi
sprężynami) również stanowią materiały utrudniające.
Folie uszczelniające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy >5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

47

3.4.3 PP
MATERIAŁDEKORACJAZAMKNIĘCIE

MATERIAŁ
W najlepszym rozwiązaniu tuby PP są możliwie niepigmentowane (przezroczyste) lub białe
i składają się z monomateriału PP bez dodatkowej powłoki.
Jeśli istnieją wymagania dotyczące bariery, można zastosować barierę z tlenku krzemu(SiOx), tlenku glinu (Al 2 O 3 ) lub powłokę z plazmy węglowej 7 (tylko w przypadku butelek
kolorowych), ponieważ nie wpływają one znacząco na jakość recyklatu.

W razie potrzeby można użyć wielowarstwowego materiału kompozytowego, jeśli składa się
on z różnych rodzajów PP (np. OPP, BOPP).
Kompozyty wielowarstwowe z niewielkimi ilościami PE nadają się do recyklingu 9 .
Dodatki mogą być dodawane, jeśli gęstość materiału bazowego pozostaje <0,995 g/cm 3 ,a zatem klasyfikacja gęstości nie jest zakłócona.
Metalizacja (osadzanie się oparów aluminium) materiału bazowego może w pewnych
okolicznościach powodować problemy z sortowaniem. Ponadto może to prowadzić dopogorszenia jakości recyklatu (szare zabarwienie).
Należy unikać mieszanek materiałów z PS, PVC, PLA, PET i PET-G, ponieważ
zanieczyszczają one frakcję PP.
Zastosowanie dodatków zmieniających gęstość (np. talk, wypełnione poliolefiny (FPO),
CaCO3), a także środków spieniających do ekspansji chemicznej, które prowadzą dozwiększenia gęstości do ≥0,995 g/cm│, może powodować problemy w sortowaniu, ponieważ
klasyfikacja specyficzna dla materiału nie jest już możliwa.
Warstwy barierowe lub kompozyt z PVDC i PA stanowią substancje przeszkadzające
w ponownym przetwarzaniu materiału, ponieważ zanieczyszczają recyklat.
Elementy aluminiowe, w których grubość warstwy (metalowej) przekracza 5 µm, mogąprowadzić do niepożądanego odrzucenia opakowania. Dlatego należy unikać stosowania
aluminiowych laminatów barierowych (ABL) o strukturze PP/ ALU/PP.
Dodawanie oksydegradowalnych dodatków niszczy recyklat i jest zakazane w całej UE od
2021 r. ze względu na dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku.
Ciemne zabarwienie może mieć negatywny wpływ na jakość recyklatu.
Farby na bazie sadzy mogą uniemożliwiać sortowanie.

48

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

DEKORACJA I INNE ELEMENTYJeśli opakowanie jest drukowane bezpośrednio, farby drukarskie muszą być co najmniej zgodne
z EuPIA i nie mogą powodować wycieków, aby zapobiec potencjalnemu zanieczyszczeniu.
Jeśli używane są etykiety, powinny być wykonane z tego samego materiału bazowego (PP) co tuba.
Można również stosować etykiety in-mould wykonane z PP. Jednak wysoki stopień
zadrukowania może mieć tutaj negatywny wpływ, ponieważ etykieta jest poddawana
recyklingowi wraz z materiałem bazowym.
Jeśli dekoracja jest wykonana z materiału innego niż PP, maksymalnie 50% powierzchni
opakowania powinno być pokryte, aby nie utrudniać prawidłowego sortowania materiału bazowego.8
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia najlepiej wykonać w formie
wytłoczenia lub znakowania laserowego.
Etykiety papierowe o zwiększonej wytrzymałości na wilgoć są lepsze niż konwencjonalne
etykiety papierowe, ponieważ nie zawierają włókien zanieczyszczających recyklat.
Etykiety wykonane z PE i PET mogą być używane w razie potrzeby, pod warunkiem, żemaksymalnie 50% powierzchni opakowania jest pokryte. 8
Ponadto należy usunąć wszystkie etykiety wykonane z materiału innego niż PP lub PE, byćzmywalne wodą, aby zapewnić oddzielenie od frakcji PP i nie powinny pozostawać żadne
pozostałości kleju.
Kodowanie partii i wskazanie daty przydatności do spożycia może, w razie potrzeby, byćrównież wykonane poprzez minimalny bezpośredni nadruk za pomocą innych systemów
kodowania (np. atramentowych), pod warunkiem, że używane są farby spożywcze.
Etykiety wykonane z innych materiałów, które nie są zmywalne wodą, mogą negatywnie
wpływać na sortowanie lub jakość recyklingu frakcji PP.
Zasadniczo należy unikać etykiet z PVC, nawet jeśli można je zmyć wodą.
Duże zdobienia (>50% powierzchni opakowania) wykonane z materiału innego niż PP mogąmieć wpływ na sortowanie opakowania. 8
Materiały samoprzylepne zawierające metal lub aluminium (o grubości warstwy wynoszącej
>5 µm) mogą prowadzić do niepożądanego przesortowania do frakcji metalowej.
Należy unikać farb powodujących przebarwienia

SYSTEM ZAMYKANIA
Najlepiej gdy zamknięcia są wykonane z tego samego materiału bazowego (PP) co tuba.
Preferowane są systemy zamknięć bez wkładek. W razie potrzeby można zastosować
wkładki z EVA lub TPE.
Jeśli stosowane są folie uszczelniające, muszą być łatwe do usunięcia bez zostawiania śladów.
Elastyczne zamknięcia wykonane z laminatów PE i PP są kompatybilne z frakcją PP
w małych ilościach 9 .
Zamknięcia PE mogą prowadzić do zanieczyszczenia w większych ilościach 9 .
Należy unikać zamknięć wykonanych z innych materiałów, takich jak PET, PET-G, PS i PLA,
ponieważ mogą one prowadzić do wtórnego zanieczyszczenia frakcji PE.
Metale, tworzywa termoutwardzalne, EPS, PVC, a także uszczelki i silikony, których niemożna całkowicie usunąć, są uważane za substancje przeszkadzające.
Folie zabezpieczające, które nie są całkowicie usuwalne i zawierają składnik aluminiowy(grubość warstwy >5 µm) mogą negatywnie wpływać na sortowanie.
Systemy pomp wykonane z innych materiałów (zwłaszcza ze szklanymi i metalowymi
sprężynami) również stanowią materiały przeszkadzające.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

49

3.5 PUSZKI
3.5.1 ALUMINIUM

ZAMKNIĘCIEDEKORACJA

MATERIAŁ

MATERIAŁ
Zastosowane aluminium powinno składać się wyłącznie z elementównieżelaznych (NF), aby zapobiec zanieczyszczeniu podczas recyklingu.

zmetaliW najlepszym rozwiązaniu jest to opakowanie monomateriałowe, w którym wszystkie
komponenty wykonane są z aluminium.
Powłoka lakieru nie utrudnia konwencjonalnego procesu recyklingu.
W procesie recyklingu puszek aerozolowych wymagany jest dodatkowy etap przetwarzania,
dlatego ta konstrukcja jest raczej niekorzystna.
Preferowane są puszki aerozolowe z gazami nie opartymi na węglowodorach.
Systemy z pompką umożliwiają wielokrotne napełnianie i nie zawierają gazów, więc mogąstanowić alternatywę dla puszek aerozolowych, pod warunkiem, że poszczególne części
wykonane z innych materiałów (np. nakrętki) można łatwo oddzielić w procesie recyklingu.
Ciała obce wykonane z innych materiałów, takie jak kulki azotowe "widget" w puszkach po piwie,
zamknięcia z tworzyw sztucznych powinny być używane tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
Szczególnie problematyczne są puszki aerozolowe z gazami na bazie węglowodorów orazpuszki o wysokiej zawartości pozostałości.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Tłoczenie nie ma negatywnego wpływu na recykling.
Bezpośredni nadruk na opakowaniu powinien być wykonany przy użyciu powłok zgodnych
z EuPIA.
Niewłasciwe tusze mogą obniżyć jakość materiału wtórnego.
Należy unikać etykiet PVC, ponieważ powodują one problemy podczas przetwarzania
w procesie recyklingu.

SYSTEM ZAMYKANIA
Systemy zamknięć wykonane z aluminium mogą być poddane recyklingowi razem
z materiałem bazowym i dlatego są preferowane.
Zamknięcia z tworzyw sztucznych powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby można
je było oddzielić przed utylizacją lub podczas procesu sortowania.

50

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

3.5.2 BLACHA OCYNOWANAZAMKNIĘCIE

MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
Aby zapobiec zanieczyszczeniu podczas recyklingu, należy używać wyłącznie metali
ferromagnetycznych (stopów).
Powłoka lakieru nie utrudnia konwencjonalnego procesu recyklingu
W procesie recyklingu puszek aerozolowych wymagany jest dodatkowy etap przetwarzania,
dlatego rozwiąznie jest raczej niekorzystne.
Preferowane są pojemniki aerozolowe z gazami nie opartymi na węglowodorach
Szczególnie problematyczne są puszki aerozolowe z gazami na bazie węglowodorów oraz
pojemniki z aerozolem o dużej zawartości pozostałości.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Tłoczenie nie ma negatywnego wpływu na recykling.
Bezpośredni nadruk na opakowaniu powinien być wykonany przy użyciu powłok i farb
drukarskich zgodnych z EuPIA.
Papierowe banderole mogą być również używane bez żadnych problemów.
Niewłaściwe tusze mogą obniżyć jakość materiału wtórnego.
Należy unikać etykiet PVC, ponieważ mogą one powodować problemy podczas
przetwarzania w procesie recyklingu.

SYSTEM ZAMYKANIA
W najlepszym rozwiązaniu zamknięcia są również wykonane z metali ferromagnetycznych(stopów), ponieważ można je poddać recyklingowi wraz z materiałem podstawowym.
Nakrętki i zamknięcia z tworzyw sztucznych powinny być zaprojektowane w taki sposób,
aby można je było oddzielić przed utylizacją lub podczas procesu sortowania.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

51

3.6 PUDŁA SKŁADANEZ PAPIERU/TEKTURYZAMKNIĘCIE

MATERIAŁDEKORACJA52ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

MATERIAŁ
Włókna do produkcji pochodzą w najlepszym rozwiązaniu z drzew iglastych i liściastych.
Preferowana jest wersja niepowlekana i nielaminowana, szczególnie w celu uproszczenia
trawienia włókna i zapobiegania zanieczyszczeniom.
Jednostronna powłoka z tworzywa sztucznego/laminat z tworzywa sztucznego mogą być
poddane recyklingowi, jeśli zawartość włókien wynosi > 95%.
Wypełniacze mineralne, takie jak kaolin, talk i węglan wapnia, a także dwutlenek tytanu(biały pigment) i skrobia mogą być stosowane bez wahania, ponieważ nie utrudniają
procesu recyklingu.
Włókna z alternatywnych, niezdrewniałych roślin, takich jak konopie, bawełna itp. sąmateriałem, który może potencjalnie utrudniać recykling papieru. W niewielkich ilościach nie
są one jednak krytyczne.
W razie potrzeby można zastosować jednostronną powłokę z tworzywa sztucznego / laminatz tworzywa sztucznego, jeśli zawartość włókien pozostaje między 95% a 85%.
Rozdrabnianie włókien jest również utrudnione przez obustronne powlekanie tworzywem
sztucznym, powłoki woskowe, papier silikonowany i wzmocnione na mokro części włókien.
Podobnie, należy unikać jednostronnych powłok z tworzyw sztucznych / laminatów
z tworzyw sztucznych, jeśli zawartość włókien wynosi <85%.

DEKORACJA IINNE ELEMENTY
Nadruk powinien być jak najmniejszy i wykonany przy użyciu farb drukarskich zgodnych
z EuPIA.
Należy unikać elementów samoprzylepnych, takich jak okienka, etykiety i inne elementy
z tworzyw sztucznych. Powinny one być zaprojektowane w taki sposób, aby można je byłołatwo oddzielić w procesie recyklingu lub przez konsumenta.
Jeśli opakowanie jest metalizowane, metalizacja nie powinna obejmować więcej niż 60%
powierzchni opakowania.
Okna i inne elementy z tworzyw sztucznych, których nie można łatwo oddzielić od papieru,
są materiałami utrudniającymi.
Należy unikać atramentów zawierających olej mineralny, ponieważ mogą one zanieczyścić
włókna wtórne.

SYSTEM ZAMYKANIATaśmy papierowe mogą być stosowane, o ile nakładanie kleju nie prowadzi do tworzenia
się problematycznych lepkich warstw 12 .
Ogólnie rzecz biorąc, ważne jest stosowanie klejów, które nie prowadzą do powstawania
problematycznych substancji klejących w procesie recyklingu 12 .

W przypadku stosowania zszywek i taśm samoprzylepnych należy zadbać o to, aby mogły
one zostać oddzielone w procesie recyklingu lub wcześniej przez konsumentów końcowych.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

53

3.7 WIELOMATERIAŁOWE
OPAKOWANIA NA NAPOJEZAMKNIĘCIE
MATERIAŁDEKORACJA

MATERIAŁ
Struktura warstw powinna odpowiadać standardowemu układowi kompozytowemu dla
opakowań tekturowych po napojach w celu jednoznacznej identyfikacji w strumieniu
recyklingu13 (PE-papier-PE lub PE-papier-PE aluminium-PE).
Jednostronne i dwustronne powłoki z tworzywa sztucznego nie powodują żadnych problemów
w procesie recyklingu, ponieważ są one przeznaczone do specjalnego przetwarzania
kompozytowych opakowań tekturowych na napoje.
Standardowe dodatki do papieru, jak kaolin, talk, węglan wapnia, tlenek tytanu i skrobia, mogąbyć stosowane bez żadnych problemów, ale proporcjonalnie zmniejszają wydajność włókien
w procesie recyklingu.
Włókna roślin niedrzewnych, takich jak konopie, trawa i bawełna, mogą zmniejszyć
wydajność włókien w procesie recyklingu i powinny być używane tylko w razie potrzeby.
Należy unikać specjalnych konstrukcji z dodatkową powłoką zewnętrzną, która utrudnia
sortowanie (np. metalizowany PET)
Składniki włókniste wzmocnione na mokro mogą utrudniać trawienie włókien i należy ich
unikać.

DEKORACJA I INNE ELEMENTY
Komponenty wykonane z HDPE lub PP z możliwością łatwego oddzielenia nie ograniczają
procesu recyklingu.
Drukowanie powinno odbywać się wyłącznie przy użyciu atramentów zgodnych z EuPIA.
Metalizowane powierzchnie lub powłoki, które utrudniają detekcję NIR mogą prowadzić do
problemów w procesie sortowania i należy ich unikać.
Farby zawierające olej mineralny mogą prowadzić do zanieczyszczenia włókien wtórnych.

SYSTEM ZAMYKANIA
Zamknięcia z tworzyw sztucznych (np. wykonane z HDPE lub PP) można oddzielić odzawartości włókien w procesie recyklingu.

54

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ

4 . ZALECENIA PROJEKTOWE DLARODZAJÓW OPAKOWAŃ
(W OPRACOWANIU)
W koordynacji z Wytycznymi dotyczącymi
projektowania opakowań o obiegu zamkniętym
kampusu FH w Wien trwają prace nad
opracowaniem
zaleceń
projektowychdlakolejnych typów opakowań. Dla następujących

typów opakowań dostępne są obecnie mniej
szczegółowe zalecenia, dlatego wymienia się
jedyniewyraźnezalecenia
lubkryteria
projektowe, których należy unikać.

4.1 PUSZKI WIELOMATERIAŁOWE

Zaleca się utrzymywanie proporcji materiałów niewłóknistych na jak najniższym poziomie
i na przykład, formowanie podstawy i pokrywy z papieru. Jeśli zawartość włókien przekracza
95%, zaleca się sprawdzenie możliwości recyklingu i odzysku.
W większości przypadków papierowe puszki kompozytowe zawierają warstwę barierową
z aluminium i kompozytu z tworzywem sztucznym. Dlatego też, w typowym przypadku,
struktura ta nie jest uważana za nadającą się do recyklingu. Jeśli dodatkowo podstawa lub
wieczko są wykonane z blachy ocynowanej, przechodzą one przez separator magnetyczny
w sortowniach do przetwarzania metalu i tylko zawartość metalu jest poddawana
recyklingowi. Jeśli zawartość włókien jest mniejsza niż 95%, a papier jest powlekany po obu
stronach, powlekany woskiem/parafiną lub impregnowany, istnieją dodatkowe ograniczenia
strukturalne dotyczące recyklingu.

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA RODZAJÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)

55

4.2 WIADRA I POJEMNIKI

Wiadra powinny być wykonane z jednego materiału. Zazwyczaj wiadra i pojemniki są
wykonane z HDPE, PP lub blachy ocynowanej. Zalecenia projektowe można znaleźć
w informacjach dotyczących konkretnych materiałów w tabelach dotyczących tac i kubków.

Należy unikać metalowych uchwytów w wiadrach i pojemnikach, ponieważ powodują oneduży problem podczas sortowania ręcznego (większe pojemniki) lub trafiają do frakcji
metalowej podczas sortowania automatycznego (mniejsze pojemniki).

4.3 KANISTRY

Kanistry powinny być wykonane z jednego materiału. Zazwyczaj są one wykonane z HDPE,
PP lub blachy ocynowanej. Dekoracje i zamknięcia powinny być skoordynowane
z odpowiednimi specyfikacjami materiałowymi w tabelach dla tac i kubków.
Należy unikać przyklejania elementów nierozpuszczalnych w wodzie.

56

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)

4.4 BLISTERW najlepszym rozwiązaniu opakowanie typu blister nadające się do recyklingu składa sięz monomateriałów (np. wkładka z tworzywa sztucznego z folią ochronną również z tworzywa
lub pełny blister tekturowy). W przypadku blistrów z tektury litej należy upewnić się, że są
one powlekane tylko z jednej strony, a zawartość włókien wynosi >95% 14 .
Połączenie tworzywa sztucznego i papieru w opakowaniu blistrowym powinno być
stosowane tylko wtedy, gdy składniki można łatwo rozdzielić. W najlepszym rozwiązaniu
opakowanie typu blister nadające się do recyklingu składa się z pojedynczych materiałów(np. wkładka wykonana z tworzywa z folią ochronną lub blister tekturowy).

Należy unikać blistrów wykonanych z PET, PVC i PS, ponieważ nie nadają się one do
recyklingu lub prowadzą do niepożądanego zanieczyszczenia.
Należy unikać łączenia metali i tworzyw sztucznych, ponieważ materiały te nie mogą być
poddane recyklingowi wysokiej jakości.

4.5 POJEMNIKI PETJeśli pojemniki są wykonane z PET, uważa się, że monomateriał (tj. 100% PET) ma dobrewłaściwości recyklingowe. Folia PET lub folia z tworzywa sztucznego o gęstości mniejszej
niż 1 g/m 3 , która może być oddzielona od inych materiałów, jest odpowiednia jako
zamknięcie. Jeśli stosowane są etykiety z tworzyw sztucznych, powinny one również miećgęstość mniejszą niż 1 g/m 3 i zajmować jak najmniejszą powierzchnię, aby nie utrudniać
sortowania materiałów.
Aby zapewnić wysoką jakość recyklatu, do produkcji tacek PET nie należy stosować
materiałów wielowarstwowych. Modyfikacja PET (np. PET-G, C-PET, ekspandowany PET(LDPET)) również prowadzi do problemów w recyklingu termoformowanego PET. Dlategonależy unikać kompozytów z innymi tworzywami sztucznymi, np. PE, PLA, PVC, PS
i strukturą PET CJSC. Podobnie, wkładki ssące mogą prowadzić do problemów w procesie
recyklingu tacek PET, zwłaszcza jeśli są mocno związane. Należy unikać etykiet o gęstości
>1 g/m3, etykiet papierowych zawierających bisfenol A lub etykiet papierowych o niskiej
wytrzymałości na zwilżanie. 16

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)

57

4.6 OPAKOWANIA Z FOLII PET

Tylko w indywidualnych przypadkach folie PET mogą zostać pozytywnie sklasyfikowane
jako część systemu opakowań nadających się do recyklingu, na przykład jako elastyczne
zamknięcie tacek PET zgodnie z zaleceniami Petcore Europe.

Obecnie folie PET do opakowań elastycznych nie są poddawane recyklingowi ze względu
na ograniczenia materiałowe i ilościowe, dlatego obecnie nie można określić zaleceń
dotyczących projektowania.

4.7 SIATKI

Siatki mogą być wykonane z różnych materiałów i w wielu przypadkach składają się z PE,
EPS lub celulozy. Zdolność do recyklingu zależy zatem od materiału bazowego i jest
również związana z warunkami technicznymi w sortowni, ponieważ w szczególności siatkio małym formacie mogą zostać odrzucone.
Jeśli używane są siatki, ważne jest, aby używać materiałów, które są jak najszerzejdostępne, a także mają strukturę recyklingu (np. PE). Ponadto zamknięcia, klipsy
i oznaczenia (np. etykiety, bandery) powinny być wykonane z tego samego materiału cosiatka.

Należy unikać metalowych zacisków i odłączanych małych części, a także innychelementów wykonanych z niekompatybilnych materiałów (por. informacje dotyczące
materiałów w tabelach dla opakowań elastycznych).

58

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)

4.9

SKŁADANE OPAKOWANIA Z TWORZYWSZTUCZNYCHSkładane opakowania z tworzywa sztucznego są często wykonane z PET lub PP;
specyfikacje materiałowe można znaleźć w tabelach dotyczących tacek i kubków.
Stosowane kleje i etykiety muszą być dostosowane do materiału bazowego, a bezpośrednie
drukowanie powinno być ograniczone do minimum.

4.9

OPAKOWANIA DREWNIANE

Należy unikać elementów pomocniczych wykonanych z innych materiałów, takich jak
metalowe klipsy i przylegające elementy z tworzyw sztucznych. Jeśli zbierane są
opakowania drewniane, można z nich odzyskać jedynie odpady gorszej jakości ze względu
na specyficzne właściwości materiału. 17

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)

59

4.10 FORMY Z PULPY WŁÓKNISTEJFormy z pulpy włóknistej, która jest tylko częściowo odporna na wilgoć, umożliwia ponowne
rozdzielenie komponentów. Zastosowane kleje 5 nie mogą pozostawiać na opakowaniu,
a etykiety powinny być wykonane z papieru.

Dodatkowe zabezpieczenie formy przed wilgocią 15 może zmniejszyć możliwości recyklingu.

4.11 BAG-IN-BOX

Opakowanie typu bag-in-box to połączenie opakowania elastycznego i pudła składanego(wykonanego głównie z tektury falistej). Kryteria projektowe specyficzne dla materiałumożna znaleźć w tabelach dotyczących opakowań giętkich i pudełek składanych, a także
opakowań giętkich z PE. Możliwość recyklingu opakowań typu bag-in-box jest silnie
uzależniona od tego, czy odbiorca końcowy oddziela elementy opakowania i utylizuje jeoddzielnie. Jeżeli opakowanie zostanie odpowiednio oddzielone i zutylizowane, można
założyć, że część włóknista tektury oraz folia wewnętrzna (w zależności od użytegomateriału) nadają się do recyklingu (pod warunkiem, że spełniają zalecenia dotyczące
projektowania nadającego się do recyklingu).
Należy unikać nieprzylepnych małych części i kombinacji niekompatybilnych tworzyw
sztucznych (patrz informacje dotyczące materiałów dla opakowań elastycznych).

60

ZALECENIA PROJEKTOWE DLA TYPÓW OPAKOWAŃ (W OPRACOWANIU)

5. UWAGI/SŁOWNIK
1.

Istnieją wyjątki w ramach wymogów Europejskiej Platformy Butelek PET (EPBP, 2019) dla produktów higieny
osobistej i środków czystości, pod warunkiem, że dozwolone jest opakowanie z rękawem z tworzywa
sztucznego z podwójną perforacją i podana jest informacja o segregacji (rozporządzenie obowiązuje do
2022 r.). Ponadto można zrobić wyjątek, jeśli można udowodnić za pomocą badań empirycznych, żeposzczególne elementy opakowania są oddzielane przez konsumentów w znacznym stopniu.

2.

Jeśli zdobienie obejmuje ponad 50% powierzchni opakowania, należy udowodnić możliwość sortowania
materiału opakowaniowego, aby można go było uznać za nadający się do recyklingu.

3.

W przypadku transparentnego materiału bazowego może wystąpić odbarwienie.

4.

Zatwierdzenie zawartości ilościowej i projektu warstwy barierowej EVOH może się różnić w zależności odrodzaju opakowania i nie może przekraczać określonej wartości. Szczegółowe informacje są dostarczane
przez RecyClass na stronie: https://recyclass.eu/de/uber-recyclass/richtlinien- fuer-recyclingorientiertesproduktdesign/ bereitgestellt.

5.

Informacje na temat możliwości recyklingu klejów są obecnie weryfikowane i zostaną opublikowane
w przyszłej wersji wytycznych FH Campus Wien - Circular Packaging Design Guideline.

6.

Wyniki odbiegające od normy muszą być analizowane indywidualnie dla każdego przypadku.

7.

W przypadku przezroczystego materiału bazowego mogą wystąpić przebarwienia.

8.

Jeśli zdobienia pokrywają więcej niż 50% powierzchni opakowania, możliwość sortowania opakowania musi
zostać udowodniona za pomocą testu sortowania, aby można je było uznać za nadające się do recyklingu.

9.

Dokładne limity zawartości PP są obecnie przedmiotem dyskusji.

10. Dozwolony procent masy i konstrukcja warstwy EVOH różnią się w zależności od rodzaju opakowania i nie
powinny przekraczać określonej wartości. Szczegółowe informacje są dostarczane przez RecyClass pod adresem:
https://recyclass.eu/de/uber-recyclass/richtlinien-fuer- recyclingorientiertes-produktdesign/ bereitgestellt
11. Segregacja nie jest na ogół utrudniona, jeśli metalizacja jest stosowana w warstwie pośredniej struktury
laminatu.
12. Szczegółowe wymagania i zalecenia dotyczące klejów są obecnie opracowywane w oddzielnej grupie
roboczej w FH Campus Wien "Focus Group Recycling-Ready Adhesives".
13. Proces sortowania może się jednak różnić w zależności od poszczególnych urządzeń.
14. Limity minimalnej zawartości włókien mogą się różnić w zależności od aktualnych wymogów krajowych (np.
minimalna zawartość włókien 80% w Austrii). Informacje na temat technicznych możliwości recyklingu
opakowań papierowych są publikowane przez Cepi - Konfederację Europejskiego Przemysłu Papierniczego:
https://www.twosides.info/UK/cepi-publish-paper-based-packaging-recyclability- guidelines/
15. Informacje na temat rozpuszczalników są obecnie aktualizowane. Ze względu na bieżące aktualizacje
wytycznych FH Campus Wien - Circular Packaging Design Guideline, klasyfikacja możliwości recyklingumoże się różnić.
16. Dalsze informacje i bieżące zmiany dotyczące termoformowanych opakowań PET są przygotowywane przez
Petcore Europe i są dostępne online.
17. Nie dotyczy to opakowań przeznaczonych do transportu specjalnego i transportu dużych ładunków, które
podlegają odrębnym przepisom dotyczącym bezpieczeństwa transportu.

UWAGI

61

AA blocker
Acetaldehyde blocker to dodatek w technologii tworzyw sztucznych, który zapobiega przenikaniu aldehydu
octowego, substancji o właściwościach nadających specyficzny posmak, z PET do żywności, wiążąc go.

Al2O3
Tlenek glinu jest stosowany do powlekania tworzyw sztucznych w celu poprawy właściwości barierowych. W tym
celu aluminium jest osadzane parami na podłożu w bardzo cienkich warstwach. Może to być stosowane zarówno
do opakowań foliowych, jak i sztywnych.

Aplikacja kleju
Aplikacja kleju opisuje sposób, w jaki klej jest nakładany.

Bisfenol A
Bisfenol A (BPA) to substancja stosowana między innymi jako plastyfikator w produkcji tworzyw sztucznych
i uważana za potencjalnie niebezpieczną dla zdrowia ze względu na działanie hormonalne w organizmie człowieka.
Przykładami zastosowania bisfenolu A są powłoki na papierze termicznym (np. paragony z kas fiskalnych) lub
powłoki wewnętrzne puszek na żywność.

BOPP
BOPP to dwuosiowo (wzdłużnie i poprzecznie) rozciągnięty polipropylen. Celem rozciągania jest zwiększenie
wytrzymałości i przezroczystości.

CaCO3
Węglan wapnia (wapień) to wypełniacz mineralny stosowany w technologii tworzyw sztucznych.

Compounding
Compounding to proces przygotowania, w którym właściwości tworzywa sztucznego są modyfikowane przez
domieszkę dodatków (różnych dodatków, takich jak wypełniacze, barwniki, materiały wzmacniające itp.) Zwykle
obejmuje topienie, dyspergowanie, mieszanie, odgazowywanie i wytłaczanie i jest zwykle stosowane w celu
optymalizacji właściwości materiału.

C-PET
C-PET to oznaczenie jakości materiału PET (krystaliczny PET). W przeciwieństwie do amorficznego PET (A-PET),
C-PET ma wyższą wytrzymałość i sztywność, ale niższą udarność i przezroczystość.

Cykl życia opakowania
Cykl życia zaczyna się od wydobycia surowców, a kończy na recyklingu opakowania.

Data przydatności do spożycia
Data przydatności do spożycia wskazuje czas, do którego producent gwarantuje, że żywność zachowa swoje
specyficzne właściwości, na przykład zapach lub smak, jeśli będzie prawidłowo przechowywana.

Dodatek PA
Dodatek PA do PET (PET - PA Blend) służy do zwiększenia barierowości na działanie światła i tlenu. Może on
jednak spowodować wykrycie materiału jako potencjalnie zakłócającego identyfikację NIR.

DodatkiDodatki to substancje dodawane do produktów w niewielkich ilościach w celu uzyskania (lub poprawy) określonychwłaściwości. W przypadku tworzyw sztucznych ma to miejsce podczas mieszania. Przykładami dodatków sąplastyfikatory, barwniki, wypełniacze i stabilizatory.

Dyrektywa w sprawie odpadów (2008/98/WE)
Dyrektywa 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów - dyrektywa ramowa w sprawie odpadów- jest dyrektywą Wspólnoty Europejskiej i ustanawia ramy prawne dla przepisów państw członkowskich
dotyczących odpadów.
Link: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/ALL/?uri=CELEX%3A32008L0098

62SŁOWNIK

Dyrektywa UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych(94/62/WE)
Dyrektywa UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych to ogólnoeuropejska dyrektywa, która służy
zapewnieniu jednolitego, przyjaznego dla środowiska i zdrowia charakteru opakowań i odpadów opakowaniowych.
Link: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/ALL/?uri=CELEX%3A31994L0062

Dyrektywa w sprawie składowania odpadów (1999/31/WE)
Dyrektywa UE w sprawie składowania odpadów (1999/31/WE) tworzy jednolite standardy dla składowisk odpadów
lub usuwania odpadów w Europie.
Link: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:01999L0031- 20111213&from=DE

DIN EN ISO 14021
Międzynarodowa norma określa wymagania dotyczące deklaracji środowiskowych dostawców, w tym oświadczeń,symboli i reprezentacji graficznych produktów. Określa również wybrane terminy często używane w deklaracjachśrodowiskowych i zawiera wytyczne dotyczące ich stosowania.

Druk atramentowy - Ink jet
Technologia druku atramentowego Ink jet to proces drukowania, w którym drukowany obraz powstaje w wyniku
celowego wystrzeliwania lub odchylania kropelek farby.

EPBP
European PET Bottle Platform to dobrowolna inicjatywa podjęta przez Europejską Federację Wody Butelkowanej(EFBW), Europejskie Stowarzyszenie Organizacji Recyklingu i Odzysku Tworzyw Sztucznych (EPRO), Petcore
Europe, Plastics Recyclers Europe (PRE) oraz Unię Europejskich Stowarzyszeń Producentów Napojów(UNESDA).

EPSEPS (polistyren ekstrudowany) to sztywna pianka stała wytwarzana przez chemiczne wytłaczanie polistyrenu
i znana głównie pod nazwą handlową polistyren.

Etykieta w formie
Wydrukowana etykieta jest umieszczana w formie bezpośrednio przed formowaniem wtryskowym,
termoformowaniem lub rozdmuchiwaniem bez dodawania środków zwiększających przyczepność. W ten sposób
etykieta staje się integralną częścią gotowego produktu.

EuPIA
EuPIA to Europejskie Stowarzyszenie Producentów Farb Drukarskich. Jest częścią Europejskiej KonfederacjiPrzemysłu Farb, Farb Drukarskich i Barwników Artystycznych (CEPE). https://www.eupia.org/index.php?id=1

EVA
Etylen-octan winylu (EVA) odnosi się do grupy kopolimerów powstałych w wyniku polimeryzacji etylenu i octanu
winylu. EVA jest dostępny na przykład jako materiał foliowy, ale możliwości przetwarzania są zróżnicowane ipodobne do tych z LDPE.

EVOH
Kopolimer etylenu i alkoholu winylowego (EVOH) jest stosowany w sektorze opakowań jako tworzywo barierowe.
Może być wytłaczany lub laminowany jako cienka warstwa na kartonie lub plastiku. Kompozyty EVOH są
stosowane głównie tam, gdzie istnieją zwiększone wymagania dotyczące barierowości, np. do pakowania mięsa
lub kiełbas.

Farby bez efektu zacieków/rozlewania
Rozlewanie(zacieli) farby drukarskiej odnoszi się do rozprzestrzeniania się farby drukarskiej lub barwników na
niepożądane obszary. Jeśli farby powodujące powstawanie zacieków są używane na opakowaniach i są
poddawane recyklingowi, może to wpłynąć na jakość recyklatu i/lub zanieczyścić wodę do mycia.

Granulat tworzyw sztucznych
Jest powszechną formą dostarczania tworzyw termoplastycznych dla przemysłu przetwórstwa tworzyw
sztucznych. Tworzywo sztuczne jest podgrzewane/topione w wytłaczarkach, formowane w pasma za pomocą
dysz, cięte na odcinki o długości kilku milimetrów i chłodzone. Powstały granulat może być łatwo transportowany
jako materiał sypki.

SŁOWNIK

63

HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE
W oparciu o różne gęstości rozróżnia się 4 główne rodzaje polietylenu (PE):HDPE - polietylen o wysokiej gęstości: Polietylen o wysokiej gęstości.
MDPE - polietylen o średniej gęstości: Polietylen o średniej gęstości.
LDPE - polietylen o niskiej gęstości: Polietylen o niskiej gęstości.
LLDPE - liniowy polietylen o niskiej gęstości.

Hierarchia postępowania z odpadamiPięciostopniowa hierarchia postępowania z odpadami uregulowana w ustawie o gospodarowaniu odpadami
w zamkniętym cyklu substancji określa podstawowy porządek priorytetów w zakresie środków przetwarzania
i odzysku odpadów: 1.Wystrzeganie, 2 Przygotowanie do ponownego użycia, 3. Recykling, 4. Pozostały odzysk,
w szczególności odzysk energii i zasypywanie, 5. Usunięcie

Kodowanie
Nadruk nanoszony bezpośrednio na opakowanie pierwotne podczas procesu pakowania lub napełniania,w większości przypadków w celu oznaczenia numerów partii i dat przydatności do spożycia (w odróżnieniu odprocesów druku bezpośredniego, takich jak druk offsetowy, fleksograficzny, sitodruk lub druk cyfrowy).

Kodowanie partii
Partia opisuje ilość produktu, który został wyprodukowany lub zapakowany w tych samych warunkach. Za pomocą
odpowiedniego kodu partii lub numeru partii, który jest umieszczony na opakowaniu, można określić tę partię iprześledzić, kiedy produkt został wyprodukowany i zapakowany.

Komponenty / Elementy dodatkowe opakowania
Opakowanie zazwyczaj składa się z kilku komponentów. Można je podzielić na materiały opakowaniowe i materiały
ułatwiające pakowanie i składają się one z różnych materiałów opakowaniowych. Materiał opakowaniowy jest
rozumiany jako składnik, który stanowi główną część opakowania i zamyka lub utrzymuje całość zapakowanych
produktów (zawartości). To jest podstawowy warunek. Może to być na przykład butelka, tacka lub torba. Elementy
dodatkowe opakowania to komponenty, które umożliwiają dodatkowe funkcje, takie jak zamykanie, etykietowanie,przenoszenie i usuwanie. Należą do nich zszywki, folie uszczelniające, taśmy samoprzylepne, etykiety, banderole,rękawy, zamknięcia, taśmy ściągające i materiały amortyzujące. Opakowania podstawowe i materiały pomocnicze
tworzą razem opakowanie.

Kulki azotowe „Widget”
Terminem „widget” określa się puste w środku kulki o średnicy 3 cm wypełnione azotem, które służą do tworzenia
piany w opakowaniach puszek po piwie. Gdy tylko puszka zostanie otwarta, zawarty w niej azot ulatnia się przez
ustalony punkt pękania w kulce i tworzy się piana

Laminat z tworzywa sztucznego
Ogólnie rzecz biorąc, materiał lub produkt składający się z dwóch lub więcej warstw połączonych ze sobąw płaski sposób nazywany jest laminatem. Warstwy te mogą składać się z tych samych lub różnych materiałów.
W przypadku laminatu z tworzywa sztucznego różne tworzywa sztuczne są łączone ze sobą na całej powierzchni,dzięki czemu można wytwarzać np. wielowarstwowe folie.

LinerOkreślenie liner jest używane na wiele sposobów w sektorze opakowań, na przykład do oznaczania różnych
rodzajów papieru w produkcji tektury falistej (kraft liner, test liner). W kontekście zamknięć termin ten odnosi
się do uszczelek.

Materiały wielowarstwowe/kompozytowePołączenie kilku materiałów opakowaniowych, których nie można rozdzielić ręcznie i z których żaden nie maudziału masowego większego niż 95%. (Definicja zgodna z niemiecką ustawą o opakowaniach)

Metale NF
Skrót oznaczający metale nieżelazne. Obejmuje wszystkie metale z wyjątkiem żelaza, a także stopy metali,
w których żelazo nie jest głównym pierwiastkiem lub nie przekracza 50%. Przykładami są miedź, aluminium
i mosiądz.

64SŁOWNIK

Mikrodrobiny tworzyw sztucznych
Mikrodrobiny tworzyw sztucznych są ogólnie definiowane jako małe cząsteczki tworzyw sztucznych, ale obecnie
nie ma obowiązującej na całym świecie definicji - w tym limitu wielkości. Według austriackiej i niemieckiej
Federalnej Agencji Środowiska, mikrodrobiny tworzyw sztucznych to "stałe, nierozpuszczalne w wodzie cząstki
tworzyw sztucznych o wielkości pięciu milimetrów lub mniejsze". Mikrodrobiny plastiku powstają z czasem
z większych kawałków tworzyw sztucznych w wyniku ścierania i erozji, np. w wyniku zużycia opon, prania tkanin
syntetycznych lub rozkładu odpadów z tworzyw sztucznych w morzu.

Nanocząstki
Nanocząstki to małe cząstki o charakterystycznych wymiarach w zakresie od 1 do około 100 nm, które są
stosowane jako dodatki do tworzyw sztucznych w celu uzyskania nowych właściwości mechanicznych, optycznych
lub chemicznych.

NIAS
Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością mogą zawierać niezamierzenie dodane substancje(NIAS), które w pewnych okolicznościach migrują do żywności. Nie są to substancje wprowadzane z przyczyn
technicznych, ale produkty uboczne, produkty degradacji i zanieczyszczenia. Mogą one być syntezami
chemicznymi surowców lub powstawać podczas transportu lub recyklingu opakowań.

NIR
Bliska podczerwień odnosi się do spektrum światła w zakresie niewidocznym dla ludzi, wynoszącym od 760 do
2500 nm. Spektrometry NIR są wykorzystywane w procesie recyklingu do wykrywania i sortowania tworzyw
sztucznych i opierają się na zasadzie transmisji i odbicia promieniowania.

Odbarwianie
Odbarwianie (usuwanie atramentu) to proces usuwania farby z makulatury. Najważniejszym etapem tegomechanicznego i chemicznego procesu jest tak zwana flotacja. Podczas flotacji, uprzednio rozdrobniony papier
jest uwalniany od cząstek atramentu w kąpieli wodnej wraz z chemikaliami i poprzez dodanie powietrza. Cząsteczki
farby wraz z chemikaliami przyczepiają się do pęcherzyków powietrza i unoszą się w mieszaninie wody, gdziemogą zostać odtłuszczone i usunięte.

Oksydegradowalne tworzywo sztuczne
Oksydegradowalne tworzywo sztuczne to tworzywo sztuczne zawierające pewne dodatki (np. magan), które
powodują, że tworzywo sztuczne rozpada się na mikrocząstki lub ulega degradacji chemicznej poprzez utlenianie.
Stanowi to problem, ponieważ ten rodzaj tworzywa sztucznego nie ulega wystarczającej biodegradacji, a tym
samym przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska mikrodrobinami tworzyw sztucznych lub ma negatywny
wpływ na recykling konwencjonalnych tworzyw sztucznych, jeśli artykuły są wysyłane do recyklingu.

Opakowania elastyczne
Opakowania, które znacząco zmieniają kształt podczas zamierzonego użytkowania, pod niewielkim obciążeniem.
Na przykład woreczki i torby. Definicja zgodna z ÖNORM A 5405: 2009 06 15

Opakowania jednomateriałowe
Elementy opakowania są wykonane głównie z jednego materiału opakowaniowego lub przynajmniej z głównegomateriału grupy materiałów opakowaniowych. Jednym z przykładów jest opakowanie typu blister, w którym
termoformowana dolna część i folia pokrywająca składają się z polipropylenu.

Opakowania sztywne
Opakowanie, które nie zmienia swojego kształtu i formy pod obciążeniem, jeśli jest używane zgodnie
z przeznaczeniem. Na przykład szklane butelki. Definicja zgodna z ÖNORM A 5405: 2009 06 15

OPP
Polipropylen OPP to jednoosiowo (wzdłużnie) rozciągnięty polipropylen. Jest często używany jako materiałopakowaniowy do produkcji worków.

PA
Poliamid jest tworzywem sztucznym opartym na wiązaniach peptydowych, tj. jest chemicznie podobny docząsteczek białka. Charakteryzuje się wysokim stopniem twardości i wytrzymałości, a także dobrymiwłaściwościami barierowymi. Dobrze znanym przedstawicielem tego materiału jest nylon. W sektorze opakowań
PA jest stosowany głównie w postaci folii.

SŁOWNIK

65

Papier zawierający drewno
Odnosi się do zawartości miazgi drzewnej w papierze. Papiery zawierające drewno zawierają więcej niż 5% masy
celulozowej w całkowitej masie włókien. Masa drzewna otrzymywana mechanicznie zawiera więcej ligniny niż
masa otrzymywana chemicznie. Z tego powodu papiery zawierające drewno mają tendencję do większegożółknięcia

Pakiet UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym
Pakiet UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym, który wszedł w życie w lipcu 2018 r., zawiera przepisy
dotyczące wzmocnienia podejścia do surowców na poziomie europejskim. Określa on nowe prawnie wiążące celew zakresie recyklingu odpadów i redukcji składowania odpadów w całej Europie wraz z konkretnymi terminami.

PC
Poliwęglan jest przezroczystym tworzywem sztucznym o bardzo wysokiej wytrzymałości, używanym do produkcji
przyborów kuchennych, butelek do napojów i naczyń mikrofalowych. Jednak ze względu na zawarty w nim bisfenol
A (podejrzewany o działanie hormonalne), jego zastosowanie w sektorze spożywczym spada.

PE
Polietylen jest jednym z najczęściej stosowanych tworzyw sztucznych i jest odporny na oleje, smary i alkohole,a także rozcieńczone kwasy i zasady. Jest również bardzo odporny na zimno i może być spawany. Jest również
produkowany w różnych jakościach (patrz HDPE, LDPE, MDPE). W zależności od jakości/rodzaju, PE jest
stosowany m.in. w torebkach do zamrażania i torbach transportowych oraz jako wewnętrzna powłoka na
kompozytowych opakowaniach na napoje.

PET
Politereftalan etylenu jest zwykle przezroczystym tworzywem sztucznym, które jest szczególnie stabilne i ma
dobre właściwości barierowe. PET ma czasami wysoką gęstość chemiczną i dobrą odporność na lipidy. Stosowany
jest głównie do produkcji butelek na napoje gazowane, ale także do produkcji tacek sałatkowych, przezroczystych
kubków i folii.

PETG
To PET modyfikowany glikolem, który charakteryzuje się przede wszystkim wysoką lepkością i jest stosowany
w formowaniu wtryskowym, wytłaczaniu i rozdmuchiwaniu. Ze względu na doskonałe właściwości uszczelniające,PETG jest również stosowany w foliach wielowarstwowych (PET-GAG).

PE-X
PE-X oznacza "usieciowany polietylen" i reprezentuje nietopliwe, a zatem bardziej odporne termicznie tworzywo
sztuczne.

PGA
Jest biopolimerowym tworzywem sztucznym otrzymywanym z kwasu poliglikolowego (PGA), który jest pierwotnie
stosowany w technologii medycznej, ale może być również potencjalnie stosowany jako substytut
konwencjonalnych tworzyw sztucznych (np. PS, PP).

PLA
PLA (kwas polimlekowy) to tworzywo sztuczne otrzymywane z surowców odnawialnych (skrobia), które możerównież ulegać biodegradacji. Jest to przezroczysty materiał, który charakteryzuje się dobrą barierowością
względem aromatów. PLA jest stosowany głównie do produkcji folii, ale także jako powłoka do kubków papierowych
i do produkcji włókien.

PO
Oznacza grupę tworzyw sztucznych poliolefin (PO). Do najważniejszych przedstawicieli należą polietylen (PE)i polipropylen (PP).

Pochłaniacze tlenu
Pochłaniacze tlenu to dodatki, które wiążą (resztkowy) tlen w opakowaniu za pomocą reakcji chemicznej, w celu
ochrony wrażliwych na utlenianie składników żywności.

66SŁOWNIK

Polimer
Tworzywa sztuczne składają się z polimerów. Polimery to związki chemiczne składające się z łańcuchowych lub
rozgałęzionych cząsteczek (makrocząsteczek), które z kolei składają się z dużej liczby identycznych lub
podobnych jednostek, tak zwanych monomerów. Mogą one mieć strukturę liniową, rozgałęzioną lub usieciowaną.
Polimery dzieli się - w zależności od stopnia usieciowania makrocząsteczek - na termoplasty, termoutwardzalne
i elastomery.

POM
Polioksymetylen (POM) jest bezbarwnym tworzywem termoplastycznym o wysokiej sztywności. Materiał ten jest
przetwarzany głównie na części formowane metodą wtrysku lub wytłaczania z rozdmuchem i jest stosowany
w sektorze opakowań, np. do butelek z rozpylaczem

Powlekanie plazmą węglową
Proces powlekania plazmą węglową jest stosowany między innymi do poprawy właściwości barierowych tworzyw
sztucznych

PP
Polipropylen jest tworzywem sztucznym podobnym do chemicznego polietylenu, ale jest mocniejszy i bardziej
odporny na temperaturę. Ma dobre właściwości barierowe wobec lipidów i wilgoci, a także jest jednym z najczęściej
stosowanych tworzyw sztucznych do pakowania żywności. Przykładami są kapsle do butelek, tacki i folie.

Przetwarzanie na mokro
Przetwarzanie na mokro ma na celu rozpuszczenie makulatury na poszczególne włókna pod wpływem wody
i naprężeń mechanicznych (mieszadło, bęben obrotowy).

PS
Polystyren to tworzywo sztuczne o stosunkowo dużej przepuszczalności gazów i pary wodnej, które jest bardzo
stabilne wymiarowo i przejrzyste. Może być formowany wtryskowo, termoformowany lub spieniany w zależności
od przeznaczenia w przetwórstwie. Typowe zastosowania to pojemniki na jogurty, sztućce i pudełka na płyty CD.

PTN
Polinaftalan trimetylenu (PTN) to polimer, który ma zwiększać właściwości barierowe PET poprzez mieszanie/
stopowanie z PET (w drodze kopolimeryzacji).

PVC
Polichlorek winylu to tworzywo sztuczne o bardzo szerokie zastosowanie, szczególnie w sektorze niespożywczym.
Zwykle jest bardzo twardy i kruchy, a po dodaniu plastyfikatorów staje się bardziej plastyczny. PVC wykorzystuje
się np. jako folię termokurczliwą w transporcie czy do produkcji rur. W kontakcie z żywnością istnieje jednak
ryzyko, że dodane plastyfikatory przedostaną się do żywności.

PVDC
Polichlorek winylidenu stanowi skuteczną barierę i przed tlenem, dwutlenkiem węgla i parą wodną. PVDC można
stosować w różnych zastosowaniach, na przykład jako folia barierowa, powłoka, uszczelnienie butelek lub folia
termokurczliwa.

Recykling materiałów
Recykling materiałów ma na celu wykorzystanie właściwości materiałów podczas odzyskiwania odpadów lubwcześniej używanych produktów oraz produkcję z wykorzystaniem tych surowców wtórnych. Obejmuje on recyklingmateriałowy (mechaniczny) i surowcowy (chemiczny).

RękawRękaw jest etykietą rurową wykonaną z termokurczliwego tworzywa sztucznego, która jest naciągana od góryna korpus materiału opakowaniowego i szczelnie połączona poprzez obkurczenie.

Rozjaśniacze optyczne
Rozjaśniacze optyczne są dodatkami stosowanymi w celu uzyskania wyższego stopnia białości lub
skompensowania resztkowego zabarwienia. Są to związki chemiczne o właściwościach fluorescencyjnych, któresą wprowadzane do tworzywa sztucznego i pochłaniają niewidzialne promieniowanie ultrafioletowe i ponownie
emitują je jako widzialne promieniowanie o dłuższych falach.

SŁOWNIK

67

Sadza techniczna
Sadza techniczna to pigment w postaci praktycznie czystego węgla elementarnego z bardzo małymi cząsteczkami,
który jest używany do barwienia wielu polimerów.

Separator magnetyczny
Separacja magnetyczna to technika oddzielania i sortowania odpadów. Magnesy taśmowe lub bębny magnetyczne
usuwają materiały ferromagnetyczne (głównie materiały żelazne) ze strumieni materiałów transportowanych przez
przenośnik taśmowy.

Separator wiroprądowy
Separator wiroprądowy jest używany do sortowania odpadów opakowaniowych i służy do oddzielania
niemagnetycznych, ale przewodzących prąd substancji, takich jak aluminium i miedź, od strumienia materiałów.
W separatorze wiroprądowym substancje te są odpychane w wyniku złożonego procesu elektromagnetycznego

SiOx
Tlenek krzemu stosowany jest do powlekania tworzyw sztucznych w celu polepszenia ich właściwości barierowych.
Nakłada się go niezwykle cienkimi warstwami metodą powlekania plazmowego. Potocznie nazywa się ją „powłoką
szklaną”.

Stabilizatory UVStabilizatory UV to dodatki dodawane do tworzyw sztucznych w celu zabezpieczenia ich przed starzeniem
wywołanym promieniowaniem UV (rozpad polimeru, łańcuchy ) i służą na przykład do zapobiegania pękaniu i
utracie koloru.

Stickies
Stickies to termin określający składniki klejące powstałe z surowca makulaturowego i mogące potencjalnie
prowadzić do zanieczyszczenia papieru makulaturowego. Definicja na podstawie Blechschmidta (2013) –Pocketbook of Paper Technology

Stopień zadrukowania
Stopień zadrukowania opisuje stosunek obszaru zadrukowanego do obszaru całkowitego.

Struktura PET-GAG
Odnosi się do folii trójwarstwowej, w której warstwy zewnętrzne składają się z PET-G (PET modyfikowany
glikolem), a warstwa wewnętrzna z tańszego PET-A (PET amorficzny). Materiał ten ma dobre właściwości
barierowe i może być również zgrzewany. Warstwa wewnętrzna może być również wykonana z materiału
pochodzącego z recyklingu.

Struktura specyficzna dla materiału (kompozytowy pojemnik na
napoje)Typowa, standardowa struktura specyficzna dla materiału
kompozytowych pojemników na napoje jest następująca:Kompozytowe opakowania na
napoje dla świeżych produktów- Powłoka wewnętrzna PE- Warstwa wiążąca PE- Tektura- Nadruk- Powłoka zewnętrzna PE

skład

materiału

opakowaniowego

Aseptyczne kompozytowe opakowania na
napoje dla produktów o dłuższej trwałości
- Powłoka wewnętrzna PE- Warstwa wiążąca PE- Folia aluminiowa- Warstwa wiążąca PE- Tektura- Nadruk- Powłoka zewnętrzna PE

Udział masowy komponentów wynosi około
80% tektury i 20% PE.

68

lub

SŁOWNIK

Udział masowy komponentów wynosi około 75%
tektury, 20% PE i 5% aluminium.

dlaStrategia UE w zakresie tworzyw sztucznych
Strategia UE w zakresie tworzyw sztucznych to dokument strategiczny dotyczący tworzyw sztucznych, który
towarzyszy pakietowi dotyczącemu gospodarki o obiegu zamkniętym: Koncentruje się ona na zwiększeniu
wskaźników recyklingu wszystkich materiałów opakowaniowych oraz na intensyfikacji systemów rozszerzonej
odpowiedzialności producenta, a także na ograniczeniach we wprowadzaniu do obrotu poszczególnych artykułów
z tworzyw sztucznych.

Surowce pierwotne
Surowce pierwotne to zasoby naturalne pochodzące z pierwotnego wydobycia. Są nieprzetworzone – poza etapami
niezbędnymi do ich ekstrakcji.

Surowce wtórne
Surowce wtórne otrzymywane są w drodze ponownego przetworzenia surowców pierwotnych. Są to zatem
materiały, które wykorzystuje się po raz drugi lub wielokrotnie.

System pakowania
System pakowania obejmuje opakowanie podstawowe (które otacza sam produkt), opakowanie dodatkowe (dogrupowania opakowań podstawowych) i opakowanie dodatkowe (jednostka transportowa).

Środek spieniający
Środki spieniające są stosowane w celu nadania podstawowej masie tworzywa sztucznego niskiej gęstości za
pomocą chemicznych środków porotwórczych.

Termoutwardzalne
Termoutwardzalne to polimery, które po utwardzeniu nie mogą się już odkształcać

TPE
Elastomery termoplastyczne (TPE) to tworzywa sztuczne, które zachowują się jak klasyczne elastomery
w temperaturze pokojowej, ale stają się odkształcalne pod wpływem ciepła. Łączą w sobie zatem elastyczne
właściwości gumy z łatwością przetwórstwa tworzyw termoplastycznych i można je wielokrotnie topić.

Wkładki pochłaniające
Wkładki pochłaniające to wkładki chłonne stosowane w opakowaniach żywności, które pochłaniają wyciekające
płyny z żywności (np. sok mięsny ze świeżego mięsa) i zapobiegają zaleganiu żywności w wypływającej cieczyprzez dłuższy czas. dłuższy okres czasu (podniesienie jakości produktu).

Włókna wtórne
Patrz surowce pierwotne i surowce wtórne

Zanieczyszczenie
Zanieczyszczenie odnosi się do zanieczyszczenia lub skażenia substancji zanieczyszczeniami lub substancjami
utrudniającymi

ZaśmiecanieZaśmiecanie to wyrzucanie lub pozostawianie niewielkich ilości odpadów komunalnych bez korzystaniaz istniejących miejsc utylizacji. Definicja zgodna ze Szwajcarskim Federalnym Urzędem Ochrony Środowiska(BAFU).

Zdolność do całkowitego opróżniania
Zdolność do całkowitego opróżnienia odnosi się do właściwości opakowania w odniesieniu do zamierzonego
usunięcia zawartości przez konsumentów docelowych..

Zrównoważony rozwój
Zrównoważony rozwój, czyli zrównoważony rozwój, oznacza zaspokajanie potrzeb teraźniejszości w sposób
nieograniczający możliwości przyszłych pokoleń. Ważne jest, aby na równych prawach uwzględnić trzy wymiaryzrównoważonego rozwoju – efektywność ekonomiczną, sprawiedliwość społeczną i zrównoważony rozwój
ekologiczny.

SŁOWNIK

69