การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์

รีีไซเคิิล

แนวทางสำำ�หรัับ
การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน
ที่่�เป็็นมาตรฐานระดัับโลก

การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์

รีีไซเคิิล

แนวทางสำำ�หรัับการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน
ที่่�เป็็นมาตรฐานระดัับโลก

สงวนลิิขสิิทธิ์์�

ห้้ามทำำ�ซ้ำำ��หรืือคััดลอกเนื้้�อหาส่่วนหนึ่่�งส่่วนใดของหนัังสืือเล่่มนี้้�ในทุุกรููปแบบหรืือโดยวิิธีีการใดๆ ทั้้�งทาง
อิิเล็็กทรอนิิกส์์ ถ่่ายเอกสาร การบัันทึึก หรืือวิิธีีการอื่่�นๆ หรืือจััดเก็็บไว้้ในระบบสืืบค้้นของระบบ
คอมพิิวเตอร์์ใดๆ โดยไม่่ได้้รัับอนุุญาตเป็็นลายลัักษณ์์อัักษรจากเจ้้าของลิิขสิิทธิ์์�
© GS1 Austria GmbH/ECR Austria, 2020 Brahmsplatz 3, 1040 Viennaแนวคิิดและเนื้้�อหา

University of Applied Sciences FH Campus Wien
Section Packaging and Resource Management
Helmut-Qualtinger-Gasse 2 / Stair 2 / 5th floor, 1030 Viennaติิดต่่อ : Dr.in Silvia Apprichsilvia.apprich@fh-campuswien.ac.atติิดต่่อ : Marina Kreuzinger
marina.kreuzinger@fh-campuswien.ac.at
Circular Analytics TK GmbH
Otto-Bauer-Gasse 3 / 13, 1060 Viennaติิดต่่อ: Dr. Manfred Tacker
manfred.tacker@circularanalytics.com
ติิดต่่อ: Dr. Ernst Krottendorfer
ernst.krottendorfer@circularanalytics.com
ผู้้�เขีียน: Ulla Gürlich, Veronika Kladnikแหล่่งข้้อมููลของเนื้้�อหา

คณะทำำ�งาน ECR Austria Working group 'Circular Packaging Design'ออกแบบกราฟิิก
www.0916.atปก© ECR Austriaแนวทางการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียนที่่�เป็็นมาตรฐานระดัับโลกเล่่มนี้้� อ้้างอิิงจาก
ผลงานของ ECR Austria Circular Packaging Initiative ซึ่่�งจััดทำำ�ขึ้้�นโดย ECR Austria โดยความร่่วมมืือ
กัับมหาวิิทยาลััย University of Applied Sciences FH Campus Wien

WORKING GROUP CIRCULAR PACKAGING

3คำ�นำ�

Declan Carolan

Birgit Schröder

Co-Chairs, ECR Community

ECR Community มีีความยิินดีีที่่�จะสนัับสนุุนการเผย
แพร่่แนวทางสำำ�หรัับการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียนเพื่่�อการ
รีีไซเคิิลที่่�เป็็นมาตรฐานระดัับโลก การเผยแพร่่นี้้�มีีวััตถุุประสงค์์
เพื่่� อ ส่่ ง เสริิ ม การพัั ฒ นาความรู้้�ในภาคร้้ า นค้้ า และผู้้�ผลิิ ต สิิ นค้้ าในการเปลี่่�ยนแปลงการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์รููปแบบใหม่่ที่่�ช่่วย
ลดผลกระทบต่่อสิ่่�งแวดล้้อม โดยยัังต้้องรัักษารููปแบบบรรจุุภััณฑ์์
ให้้เหมาะสมสำำ�หรัับใช้้งานและยัังคงมีีความสวยงามเช่่นเดิิม
เราตระหนัักถึึงทั้้�งโอกาสและความท้้าทายที่่�การเปลี่่�ยน
ผ่่านไปสู่่�เศรษฐกิิจหมุนุ เวีียนที่่�กำ�ลัำ งั เข้้ามา และเข้้าใจว่่าบรรจุุภัณั ฑ์์หมุุนเวีียนและระบบการรีีไซเคิิลที่่�เป็็นการสนัับสนุุนซึ่่�งเป็็นขั้้�นตอน
สำำ�คััญในกระบวนการนี้้� แผนเศรษฐกิิจหมุุนเวีียนของสหภาพยุุโรป
(EU) จะส่่งผลกระทบอย่่างมากต่่อทััศนคติิในด้้านบรรจุุภัณั ฑ์์ และเป็็น
สิ่่�งที่่�สำำ�คััญที่่�ผู้้�ค้้าปลีีกและผู้้�ผลิิต ซึ่่�งยัังคงเป็็นผู้้�นำำ�แนวหน้้าในการ
ปรัับตััวตามสภาพการตลาด โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งผู้้�ที่่�ดำำ�เนิินธุุรกิิจ
ในตลาดหลายแห่่ง เมื่่�อผู้้�ค้้าปลีีกและผู้้�ผลิิตเริ่่�มต้้นประกาศกัับ
สาธารณะว่่ า จะลดบรรจุุ ภัั ณ ฑ์์ พ ลาสติิ ก ลงอย่่ า งมีีนัั ย สำำ� คัั ญในปีีหน้้านี้้� คำำ�แนะนำำ�เหล่่านี้้�จะช่่วยนำำ�ทางได้้

4คำ�นำ�

ในเนื้้�อหาได้้ประยุุกตใช้้ระบบสีีของแสงไฟจราจรและ
รหััสสีี ทำำ�ให้้การอ่่านและเข้้าใจได้้ง่่ายสำำ�หรัับผู้้�บริิหารสููงสุุดทุุกคน
การได้้ รัั บ การยอมรัั บ จากทั่่� ว ทุุ ก ธุุ รกิิ จ และในโซ่่ อุุ ป ทานเป็็ นสิ่่�งที่่�จำำ�เป็็นเมื่่�อต้้องทำำ�การเปลี่่�ยนแปลงเช่่นนี้้� ECR Communityอยู่่�ในตำำ�แหน่่งที่่�เหมาะสมในการเผยแพร่่การตีีพิิมพ์์นี้้�ไปทั่่�วโลกให้้
กัับสมาชิิกของ ECR Community เราเป็็นองค์์กรระดัับโลก
สำำ�หรัับองค์์กรระดัับชาติิในภาคการค้้าปลีีกและผลิิตภััณฑ์์อุุปโภค
บริิโภค
ในฐานะองค์์กรไม่่แสวงหาผลกำำ�ไร เราให้้แพลตฟอร์์มที่่�
เป็็นกลางเพื่่�อพััฒนาและแบ่่งปัันแนวทางปฏิิบััติิที่่�ดีีในเครืือของ
ECR Nationals และสมาชิิกของพวกเขา จุุดศููนย์์กลางสำำ�คััญ
สำำ�หรับั เราคืือเศรษฐกิิจหมุนุ เวีียน โดยให้้ความสำำ�คััญกัับผลกระทบ
ที่่� ก ารเปลี่่� ย นแปลงนี้้� จ ะมีีต่่ อ ผู้้�ค้้ า ปลีีกและผู้้�ผลิิ ต ในอนาคตอีีก
ไม่่กี่่�ปีีข้้างหน้้า แนวทางการดำำ�เนิินงานนี้้�สร้้างขึ้้�นบนงานวิิจััยใน
ระยะเวลาสองปีีของ ECR Austria, FH Campus Wien และพัันธมิิตรในการเผยแพร่่ ECR Austria 'Packaging Design for
Recycling' และ 'Sustainability Assessment of Packaging'ของ ECR Community โดยขอความอนุุเคราะห์์ให้้ ECR
Nationals เผยแพร่่ไปยัังสมาชิิก

คำ�นำ�

Nerida Kelton
WPO Vice President –Sustainability & Save Food

Johannes Bergmair
WPO General Secretaryโลกกำำ�ลังั เผชิิญกัับความท้้าทายอย่่างมากมาย โดยเฉพาะ
อย่่างยิ่่ง� การเปลี่่ย� นแปลงของสภาพภููมิอิ ากาศ การทำำ�ลายสิ่่ง� แวดล้้อม
ทรััพยากรที่่�จำำ�กััด โลกาภิิวััฒน์์ การเจริิญเติิบโตของประชากร
รวมไปถึึงการเปลี่่�ยนแปลงทางด้้านอััตราส่่วนประชากรด้้วย
	ความท้้าทายที่่�สำำ�คััญของมวลมนุุษยชาติิ คืือการเคลื่่�อน
จากเศรษฐกิิจแบบเส้้นตรงไปสู่่�เศรษฐกิิจแบบหมุุนเวีียน วัันนี้้�เรา
กำำ�ลัังใช้้วััสดุุมากกว่่าที่่�โลกนี้้�สามารถผลิิตได้้ เนื่่�องจากวััสดุุที่่�ใช้้มีี
จำำ�กััด วััตถุุดิิบที่่�นำำ�กลัับมาใช้้ใหม่่ได้้จะมีีอายุุการใช้้งานน้้อยกว่่า 6เดืือนทุุกปีี หากเราจำำ�กัดั การบริิโภคให้้เท่่ากัับการเติิบโตต่่อปีี ดัังนั้้�น
เพื่่�อให้้โลกยั่่ง� ยืืนอยู่่�ได้้ในอนาคต เราจะต้้องเรีียนรู้้�ที่่�จะมีีส่่วนร่่วมใน
เศรษฐกิิจแบบหมุุนเวีียน ด้้วยเหตุุนี้้� World Packaging Organisation(WPO) มีีเป้้าหมายที่่�จะเน้้นเรื่่อ� งเศรษฐกิิจแบบหมุุนเวีียนและบทบาท
ของบรรจุุภัณั ฑ์์ภายใต้้วิสัิ ยั ทััศน์์

'คุุณภาพชีีวิิตที่่�ดีีขึ้้�น ด้้วยบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ดีีขึ้้�น
เพื่่�อผู้้�คนจํํานวนมากขึ้้�น'เรารู้้�ว่่าบรรจุุภััณฑ์์เป็็นเครื่่�องมืือที่่�สํําคััญที่่�ไม่่ได้้แยกจาก
สัังคมใดๆบนโลกนี้้� เพราะไม่่มีีวัฒั นธรรมใดที่่�สามารถประสบความ
สํําเร็็จโดยไม่่ต้้องใช้้บรรจุุภััณฑ์์ แต่่บรรจุุภััณฑ์์กลัับถููกมองว่่าเป็็น
ปััญหาโดยส่่วนใหญ่่ เป้้าหมายของเราคืือการศึึกษาและเผยแพร่่
ความรู้้�ให้้กัับประชาชนผ่่านการเป็็นสมาชิิกของเราเกี่่�ยวกัับคุุณค่่า
และความสํําคััญของการบรรจุุภััณฑ์์

คำ�นำ�

โลกไม่่สามารถดํําเนิินอยู่่�ได้้โดยไม่่มีีการใช้้บรรจุุภัณั ฑ์์ แต่่เราต้้องเรีียนรู้้�การทํําให้้บรรจุุภััณฑ์์มีีประสิิทธิิภาพมากขึ้้�น และเรา
ต้้องศึึกษาและเผยแพร่่ให้้คนทั่่�วโลกเข้้าใจว่่าการใช้้บรรจุุภััณฑ์์เป็็น
เครื่่�องมืือสํําคััญในการสร้้างสัังคมที่่�มีีความยั่่�งยืืนมากขึ้้�นไปเรื่่�อยๆWPO เป็็นองค์์กรไม่่แสวงหาผลกํําไรและไม่่ได้้รัับการกํํากัับดูแล
จากภาครััฐ เรารวมตััวกัันของสมาคมสถาบัันบรรจุุภััณฑ์์และ
องค์์กรระดัับประชาคมสากล สมาคมบรรจุุภััณฑ์์ระหว่่างภููมิิภาค
และผู้้�ที่่�สนใจอื่่�นๆ เช่่น บริิษััทและสมาคมการค้้า โดยเป้้าหมาย
ขององค์์กรคืือ: 						• ส่่งเสริิมให้้เกิิดการพััฒนาเทคโนโลยีีบรรจุุภััณฑ์์ วิิทยาศาสตร์์
การเข้้าถึึงและวิิศวกรรมการบรรจุุภััณฑ์์
• เพิ่่�มส่่วนร่่วมในการพััฒนาการค้้าระหว่่างประเทศ
• ส่่งเสริิมการศึึกษาและการอบรมเกี่่�ยวกัับบรรจุุภััณฑ์์		ไม่่กี่่�เดืือนก่่อนเมื่่�อ WPO คิิดค้้นไอเดีียในการพััฒนา
International Circular Packaging Design Guideline โดยโครงการนั้้�นเหมืือนเป็็นความฝัันที่่�ไม่่น่่าเป็็นไปได้้ แต่่เมื่่�อเราได้้
ออกแบบและเผยแพร่่หลักั การนี้้ใ� ห้้กับั ชาวโลก นั้้�นเป็็นการแสดงว่่า
ความฝัันสามารถกลายเป็็นความเป็็นจริิงได้้ คู่่�มืือนี้้�จะไม่่สามารถ
เกิิดขึ้้�นได้้หากไม่่มีีพัันธมิิตรที่่�ทำำ�งานร่่วมกัับ WPO ในทุุกขั้้�นตอน
ของโครงการ WPO เห็็นว่า่ คู่่�มืือใหม่่นี้เ้� ป็็นขั้้น� ตอนแรกในการพััฒนา
ความคิิดการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียนสำำ�หรัับวััสดุุและบรรจุุ
ภััณฑ์์ทั่่�วโลก ขั้้�นตอนต่่อไปคืือการสร้้างแรงจููงใจให้้กัับ 53 ประเทศ
สมาชิิกของเรา ไม่่เพีียงแค่่ใช้้คู่่�มืือ แต่่ยัังร่่วมงานกัับ WPO เพื่่�อ
พััฒนาคู่่�มืือฉบัับท้้องถิ่่�นที่่�เหมาะสมกัับประเทศและภููมิิภาคของ
สมาชิิก นี่่�คืือวิิธีีเดีียวที่่�จะให้้คุุณภาพชีีวิิตที่่�ดีีขึ้้�น ผ่่านการพััฒนา
บรรจุุภััณฑ์์ที่่�ดีียิ่่�งขึ้้�น สำำ�หรัับมนุุษยชาติิทั้้�งโลก

5คำ�นำ�

หลายท่่านคงเคยได้้ยินว่ิ า่ “บรรจุุภัณั ฑ์์เป็็นสาเหตุุในการ
สร้้างขยะจริิงหรืือ” คำำ�กล่่าวนี้้�เป็็นข้้อถกเถีียงที่่�มัักจะเกิิดขึ้้�นในวง
ของผู้้�จััดการขยะว่่า ปััญหาขยะสะสมที่่�เกิิดขึ้้�นในแต่่ละวัันมีีสาเหตุุ
มาจากการใช้้งานบรรจุุภัณั ฑ์์ประเภทใช้้ครั้้ง� เดีียว ดัังนั้้�นการจััดการ
บรรจุุภัณั ฑ์์ตั้้ง� แต่่เริ่่ม� ออกแบบขึ้้นจึึ� งเป็็นสิ่่ง� จำำ�เป็็นที่่ผู้� เ้� กี่่ย� วข้้องทุุกคน
ควรมีีความเข้้าใจไปในทิิศทางเดีียวกััน ตั้้�งแต่่ผู้้�ใช้้งาน นัักออกแบบ
ผู้้�ผลิิต ไปจนถึึงผู้้�บริิโภค ควรให้้ความสำำ�คััญถึึงการนำำ�กลัับมา
หมุุนเวีียนใช้้ใหม่่เป็็นอย่่างยิ่่�ง
	หนัังสืือเล่่มนี้้�ได้้ถููกประชาสััมพัันธ์์ครั้้�งแรกโดยคณะผู้้�จััด
ทำำ�จาก World Packaging Organisation ที่่�เดิินทางมาบรรยาย
ในช่่วง Global Packaging Forum ที่่�ศูนย์ู นิ์ ทรริ ศการและการจััด
ประชุุมไบเทคเมื่่อ� เดืือนมิิถุนุ ายนปีี พ.ศ. 2565 มีีเนื้อ้� หาน่่าสนใจเกี่่ย� วกัับคำำ�แนะนำำ�ในการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อกลัับเข้้ากระบวนการ
รีีไซเคิิลได้้ สอดคล้้องกัับการใช้้งานจริิงและยัังคงความสวยงาม
โดยแบ่่งหมวดหมู่่�จากวััสดุใุ ห้้เกิิดความเข้้าใจได้้ง่า่ ยและชััดเจนยิ่่�งขึ้้น�
มีีเป้้าหมายที่่�จะประชาสััมพัันธ์์และจััดแปลไปในภาษาอื่่�นทั่่�วโลก
ทางสมาคมการบรรจุุภััณฑ์์ไทยเล็็งเห็็นความสำำ�คััญในการถ่่ายทอด
เนื้้�อหานี้้� จึึงรัับผิิดชอบที่่�จะดููแลการจััดทำำ�รููปเล่่มเป็็นฉบัับภาษา
ไทยขึ้้�น จากนั้้�นได้้เรีียนเชิิญคณาจารย์์และผู้้�เชี่่�ยวชาญทางด้้าน
บรรจุุภััณฑ์์จากวิิชาเอกเทคโนโลยีีบรรจุุภััณฑ์์ และการจััดการ
ผลิิตภััณฑ์์ และแขนงวิิชาเทคโนโลยีีการจััดการทางวิิศวกรรม สาขาวิิชาวิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี มหาวิิทยาลััยสุุโขทััยธรรมาธิิราช
มาช่่วยในการแปล เรีียบเรีียงเนื้้�อหาของเล่่มขึ้้�นเป็็นฉบัับภาษาไทย

6คำ�นำ�

โดยมีีวัั ต ถุุ ป ระสงค์์ เ พื่่� อ ใช้้ เ ป็็ นสื่่� อ ประชาสัั ม พัั นธ์์ แ นวทางการ
ออกแบบบรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อการรีีไซเคิิลที่่�เป็็นมาตราฐานระดัับโลก
ไปยัังอุุตสาหกรรมการผลิิตและผู้้�ใช้้บรรจุุภััณฑ์์ และนำำ�ไปใช้้เป็็น
สื่่�อประกอบการเรีียนการสอนด้้านบรรจุุภััณฑ์์ให้้กัับนิิสิิต นัักศึึกษา
ในระดัับมหาวิิทยาลััยและผู้้�ที่่�สนใจในงานบรรจุุภััณฑ์์ ได้้นำำ�ความรู้้�
ด้้านการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อการรีีไซเคิิล ที่่�ช่่วยลดผลกระทบ
ต่่อสิ่่�งแวดล้้อมตั้้�งแต่่ต้้นทางของการออกแบบ
หวัังเป็็นอย่่างยิ่่�งว่่าหนัังสืือเล่่มนี้้� จะได้้ให้้คำำ�ตอบและ
ทำำ� ให้้ ผู้้�อ่่ า นตระหนัั ก รัั บ รู้้�ถึึงความสำำ� คัั ญ ของการสร้้ า งสรรค์์
บรรจุุภััณฑ์์โดยคำำ�นึึงถึึงการนำำ�วััสดุุกลัับมาใช้้ได้้อีีกครั้้�ง เพื่่�อให้้
สอดคล้้องกัับนโยบายระบบเศรษฐกิิจหมุุนเวีียนที่่�ทุุกภาคส่่วน
กำำ�ลัังผลัักดัันให้้เกิิดขึ้้�นในอนาคตอัันใกล้้				อนึ่่ง� แม้้หนังั สืือเล่่มนี้้จ� ะผ่่านการพิิจารณาแก้้ไขจากคณะ
ทำำ�งานให้้มีีความถููกต้้องและสมบููรณ์์มากที่่�สุุดแล้้วก็็ตาม แต่่อาจมีี
ข้้อผิิดพลาดและข้้อพกพร่่องเกิิดขึ้้�นได้้ หากผู้้�อ่่านพบข้้อผิิดพลาด
หรืือมีีข้้อเสนอแนะประการใดโปรดแจ้้งต่่อสมาคมการบรรจุุภัณั ฑ์์ไทย
ได้้ทางอีีเมล์์ adminthaipack@gmail.com เพื่่�อเป็็นข้อ้ มููลสำำ�หรับั
นำำ�ไปปรัับปรุุงหนัังสืือเล่่มนี้้�ให้้สมบููรณ์์ยิ่่�งขึ้้�นต่่อไป

คณะผูแ้ ปลรายนามคณะทำำ�งานความร่่วมมืือทางวิิชาการในการแปลหนัังสืือ Packaging Design for Recyclingจาก World Packaging Organisation จำำ�นวน 9 ราย ดัังนี้้�
1. ผู้้�ช่่วยศาสตราจารย์์ ดร.จีีรานุุช บุุดดีีจีีน 		หััวหน้้าโครงการ
2. อาจารย์์ภััทรา คุุณวััฒน์์ 				ที่่�ปรึึกษาทางวิิชาการ
3. รองศาสตราจารย์์ผกามาศ ผจญแกล้้ว 		ที่่�ปรึึกษาด้้านบรรณาธิิการ
4. รองศาสตราจารย์์ ดร.สุุภาวดีี ธีีรธรรมากร		คณะทำำ�งานด้้านเนื้้�อหา
5. ผู้้�ช่่วยศาสตราจารย์์ ดร.บุุญชััย วลีีธรชีีพสวััสดิ์์� 		คณะทำำ�งานด้้านเนื้้�อหา
6. อาจารย์์ ดร.แววบุุญ แย้้มแสงสัังข์์ 			คณะทำำ�งานด้้านเนื้้�อหา
7. นางสาวพิิชญ์์ชาธร บุุญเจริิญ 			คณะทำำ�งานด้้านเนื้้�อหา
8. นางสาวธััญญ์์นภััส ภููวณััฐธนารมย์์ 			คณะทำำ�งานด้้านเนื้้�อหา
9. อาจารย์์ ดร.กรรณิิการ์์ ยิ้้�มนาค 			คณะทำำ�งานด้้านเนื้้�อหาและเลขานุุการ

คำ�นำ�

7คำ�สงวนสิทธิ์

ข้้อมููลในคู่่�มืือนี้้�พััฒนาขึ้้�นจาก Circular Packaging
Design Guideline ของ FH Campus Wien และได้้ถููกปรัับ
เพื่่�อให้้สอดคล้้องกััน เอกสารของ FH Campus Wien นั้้�นสํําหรัับ
ผู้้�มีีส่่วนได้้เสีียในทุุกขั้้�นตอนของการพััฒนาบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ยั่่�งยืืน
	คณะวิิ จัั ย จากภาควิิ ช าบรรจุุ ภัั ณ ฑ์์ แ ละการจัั ด การทรััพยากร ของมหาวิิทยาลััย University of Applied Sciences
FH Campus Wien มีีการวิิจััยในด้้านการพััฒนาบรรจุุภััณฑ์์ที่่�
ยั่่�งยืืนและการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน และวิิธีีการประเมิิน
ความยั่่�งยืืน (sustainability) และความปลอดภััยของบรรจุุภัณั ฑ์์และมีีการปรัั บ ปรุุ ง และปรัั บ เปลี่่� ย นเอกสารเพื่่� อ เข้้ า กัั น ได้้ กัั บเทคโนโลยีีการเก็็บรวบรวม การคััดแยก และเทคโนโลยีีการ
รีีไซเคิิล รวมถึึงการพััฒนาวััสดุุในอนาคต โดยการพััฒนาเหล่่านี้้�
เกิิ ด ขึ้้� น อย่่ า งต่่ อ เนื่่� อ งในทุุ ก ภาคส่่ ว นของผู้้�มีีส่่ ว นได้้ เ สีียในการ
บรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน

ECR ให้้คํําแนะนํําสํําหรัับการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ที่่�
สามารถรีีไซเคิิลได้้ มีีวััตถุุประสงคเพื่่�อจััดเตรีียมเนื้้�อหาสํําหรัับการ
ออกแบบบรรจุุ ภัั ณ ฑ์์ หมุุ น เวีียนสํําหรัั บ กลุ่่�มเป้้ า หมายที่่� เ ป็็ น ผู้้�
ปฏิิบััติิการในระบบบรรจุุภััณฑ์์ ข้้อมููลพื้้�นฐานด้้านเทคนิิค เป็็นสิ่่�ง
จํําเป็็นที่่�ต้้องมีีสํําหรัับการประเมิินบรรจุุภััณฑ์์ซึ่่�งเป็็นการประเมิิน
ในรายกรณีี

นวััตกรรมและการปรัับปรุุงอย่่างต่่อเนื่่�อง (Innovation and Continuous Updating)อุุปสรรคในการพััฒนานวััตกรรม อาทิิ วััสดุุฐานชีีวภาพ
เทคโนโลยีีด้้านวััสดุุสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน เทคโนโลยีีในการคััดแยก
และเทคโนโลยีีการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากเทคโนโลยีีใหม่่นี้้�สามารถ
นํํามาใช้้เพื่่�อปรัับปรุุงประสิิทธิิภาพทางระบบนิิเวศได้้ และนํํามา
วิิเคราะห์์ในรายกรณีี

การเปลี่่�ยนแปลงในเทคโนโลยีีการเก็็บรวบรวม การคััดแยก และการรีีไซเคิิล จะเกี่่�ยวข้้องกัับการพััฒนาวััสดุุใหม่่อนาคต
หน่่วยงาน FH Campus Wien จะติิดตามและพััฒนาอย่่างต่่อ
เนื่่�อง

ข้้อกํําหนดเฉพาะของผลิิตภััณฑ์์ (Product-Specific Requirements)				
คํําแนะนํําเหล่่านี้้�สามารถนํําไปใช้้กัับผลิิตภััณฑ์์ในกลุ่่�ม
อาหาร สิินค้้าที่่�ใกล้้เคีียงกัับอาหาร และสิินค้้าในกลุ่่�มที่่�ไม่่ใช่่อาหาร
ได้้ บรรจุุภััณฑ์์สํําหรัับกลุ่่�มต่่างๆนี้้�จะไม่่แตกต่่างในทางเทคนิิค
ของการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้ แต่่ทั้้�งนี้้�ความ
ต้้องการในการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านและเทคนิิคในการปิิดผนึึกจะ
มีีความหลากหลาย แต่่ข้ ้อมููลเหล่่านี้้�ถููก นํําเสนอในตารางและ
สามารถนํําไปใช้้ได้้ตามต้้องการ 				8	ทั้้�งนี้้� ความต้้องการในการนํําวััสดุุกลัับมาใช้้ซ้ำำ��และการ
รีีไซเคิิ ล พลาสติิ ก สํําหรัั บผลิิ ต เป็็ น บรรจุุ ภััณ ฑ์์ ใ หม่่ จะมีีความ
ต้้องการและกฎระเบีียบที่่�แตกต่่างกัันของสิินค้้าอาหาร สิินค้้าที่่�
ใกล้้เคีียงกัับอาหาร และสิินค้้าในกลุ่่�มที่่�ไม่่ใช่่อาหาร แนวทางนี้้�
สามารถนํําไปประยุุกต์์ใช้้ได้้กัับบรรจุุภััณฑ์์ปฐมภููมิิ บรรจุุภััณฑ์์
ทุุติิยภููมิิ และบรรจุุภััณฑ์์ตติิยภููมิิสํําหรัับสิินค้้าอาหาร สิินค้้าที่่�ใกล้้
เคีียงกัับอาหาร และสิินค้้าในกลุ่่�มที่่�ไม่่ใช่่อาหาร โดยมีีเงื่่�อนไข
เฉพาะของสิินค้้าและกฎระเบีียบของระบบการบรรจุุภััณฑ์์

คำ�สงวนสิทธิ์

สารบัญ

1. บทนำำ� — ความยั่่�งยืืน และเศรษฐกิิจหมุุนเวีียน						

		
		
		
		

1.1 เงื่่�อนไขกรอบกฎหมายสำำ�หรัับเศรษฐกิิจหมุุนเวีียน							1.2 คำำ�นิิยามศััพท์์										1.2.1 อััตราการรีีไซเคิิล (Recycling rate)							1.2.2 ความสามารถในการรีีไซเคิิล (Recyclability)						1.2.3 ความสามารถในการคััดแยก (Sorting capability)						1.2.4 การใช้้วััสดุุรีีไซเคิิล (Use of recycled material)						2. บทนำำ� — การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้						

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		

2.1 กระบวนการรีีไซเคิิลในเบื้้�องต้้น								2.1.1 การรีีไซเคิิลพลาสติิก								2.1.3 การรีีไซเคิิลแก้้ว									2.1.4 การรีีไซเคิิลโลหะ									2.2 ข้้อมููลทั่่�วไปและคำำ�แนะนำำ�									2.3 คำำ�แนะนำำ�เฉพาะวััสดุุ									2.3.1 พลาสติิก									2.3.2 กระดาษ/ กระดาษแข็็ง/กระดาษลููกฟููก							2.3.3 แก้้ว										2.3.4 เหล็็กเคลืือบดีีบุุก									2.3.5 อะลููมิิเนีียม									2.4 วััสดุุทางเลืือกและส่่วนประกอบของวััสดุุ								2.4.1 พลาสติิกหายาก									2.4.2 พลาสติิกที่่�สลายตััวได้้ทางชีีวภาพ							2.4.3 เส้้นใยพิิเศษสำำ�หรัับกระดาษ/ กระดาษแข็็ง/ กระดาษลููกฟููก					2.4.4 วััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีีพลาสติิกเป็็นส่่วนประกอบ						3. คำำ�แนะนำำ�การออกแบบแต่่ละประเภทบรรจุุภััณฑ์์							

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		

3.1 ขวด
3.1.1 PET										3.1.2 PE										3.1.3 PP										3.1.4 แก้้ว										3.2 ถาดและถ้้วย										3.2.1 PE										3.2.2 PP										3.2.3 กระดาษ/ กระดาษแข็็ง / กระดาษลููกฟููก							3.2.4 แก้้ว										3.2.5 อะลููมิิเนีียม									3.2.6 เหล็็กเคลืือบดีีบุุก									3.3 บรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว									3.3.1 อะลููมิิเนีียม									3.3.2 PE										3.3.3 PP										3.3.4 กระดาษ									3.4 หลอดบีีบ										3.4.1 อะลููมิิเนีียม									3.4.2 PE										3.4.3 PP										3.5 กระป๋๋อง										3.5.1 อะลููมิิเนีียม									3.5.2 เหล็็กเคลืือบดีีบุุก									3.6 กล่่องพัับได้้จากกระดาษ/ กระดาษแข็็ง/ กระดาษลููกฟููก						3.7 กล่่องวััสดุุคอมโพสิิต									4. คำำ�แนะนำำ�การออกแบบสำำ�หรัับประเภทบรรจุุภััณฑ์์ (อยู่่�ระหว่่างการพััฒนา)					4.1 กล่่องวััสดุุคอมโพสิิต 									4.2 ถััง											4.3 แกลลอน										4.4 บริิสเตอร์์										4.5 ถาด PET										4.6 ฟิิล์์ม PET 										4.7 ถุุงตาข่่าย										4.8 กล่่องพลาสติิกพัับได้้									4.9 บรรจุุภััณฑ์์ไม้้										4.10 เยื่่�อกระดาษขึ้้�นรููป									4.11 ถุุงในกล่่อง										5. หมายเหตุุ/อภิิธานศััพท์์									สารบัญ

10
10
12
12
12
12
12
13
13
13
15
16
17
18
18
18
19
19
19
20
20
20
20
20
21
22
24
26
28
30
30
32
34
36
37
38
39
39
40
42
44
45
45
46
48
50
50
51
52
54

55
55
56
56
57
57
58
58
59
59
60
60
61

9

1. บทนํํา –ความยั่่�งยืืน และเศรษฐกิิจหมุุนเวีียน

ภาพรวมของบรรจุุภััณฑ์์เป็็นสิ่่�งสํําคััญสํําหรัับการพััฒนา
ผลิิตภััณฑ์์อย่่างยั่่�งยืืน แนวทางโดยรวมในการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์
ประกอบด้้วย:ความยั่่�งยืืนด้้านสิ่่�งแวดล้้อม:การคุ้้�มครองผลิิตภััณฑ์์
การหมุุนเวีียน
	สิ่่�งแวดล้้อม

ด้้านอื่่�นๆ:	ความเป็็นไปได้้ทางเทคนิิค
	ความสามารถในการแปรรููปผ่่านอุุปกรณ์์และ
กระบวนการของบรรจุุภััณฑ์์
	ความเป็็นมิิตรกัับผู้้�ใช้้สำำ�หรัับผู้้�บริิโภค
	ข้้อมููลถึึงผู้้�บริิโภค

1.1เงื่่�อนไขกรอบกฎหมายสำำ�หรัับเศรษฐกิิจหมุุนเวีียน

บรรจุุภััณฑ์์ตอบสนองงานสำำ�คััญได้้หลากหลาย ตั้้�งแต่่
การทำำ�หน้้าที่่�ป้้องกััน การจััดเก็็บ และการขนส่่ง ไปจนถึึงด้้าน
อื่่�นๆ เช่่น การใช้้งานที่่�ง่่ายขึ้้�นและการแสดงข้้อมููลผลิิตภััณฑ์์
หน้้าที่่�เหล่่านี่่�มีีส่่วนสำำ�คััญอย่่างยิ่่�งต่่อความยั่่�งยืืน เพราะหากว่่า
ไม่่มีีบรรจุุภััณฑ์์ ผลิิตภััณฑ์์ที่่�มีีความละเอีียด อ่่อนไหวต่่อแรงที่่�มา
กระทำำ� ก็็อาจได้้รัับความเสีียหายได้้ หรืือการสููญเสีียของอาหารก็็
อาจเกิิดขึ้้�นได้้ นอกจากนี้้� การผลิิตสิินค้้าที่่�ต้้องได้้รัับการบรรจุุใน
บรรจุุภััณฑ์์ในหลายกรณีีกลัับพบว่่ามีีผลกระทบต่่อสิ่่�งแวดล้้อม
มากกว่่าการผลิิตตััวบรรจุุภััณฑ์์เองเสีียอีีก ดัังนั้้�นควรให้้ความ
สำำ�คััญอย่่างสููงกัับการปกป้้องผลิิตภััณฑ์์และหลีีกเลี่่�ยงการสููญเสีีย
ผลิิตภััณฑ์์ที่่�มาจากการเน่่าเสีียก่่อนเวลา หรืือความสามารถในการ
เทผลิิตภััณฑ์์ออกจากบรรจุุภััณฑ์์ (emptying ability) ออกได้้
ไม่่หมด
แม้้ว่า่ บรรจุุภัณั ฑ์์มีีส่่วนช่่วยให้้เกิิดเศรษฐกิิจที่่ยั่่� ง� ยืืน แต่่ใน
ฐานะสิินค้้าอุุปโภคบริิโภค ภาพลัักษณ์์ต่่อสาธารณะสำำ�หรัับบรรจุุ
ภััณฑ์์ก็็มัักออกมาเชิิงลบ นอกจากนี้้� ปััญหาต่่างๆ เช่่น การทิ้้�งขยะ
เกลื่่�อนกลาด (littering) การสร้้างการปลดปล่่อยมลพิิษ และการใช้้ทรััพยากรยัังคงอยู่่�ในความสนใจในปีีผ่่านมา ความต้้องการ
ด้้านความยั่่�งยืืนเพิ่่�มมากขึ้้�นในการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์อย่่างเห็็น
ได้้ชััดเจน
บรรจุุภััณฑ์์ที่่�ยั่่�งยืืนให้้คุุณสมบััติิสููงสุุดของการปกป้้อง
ผลิิตภััณฑ์์ได้้ดีีที่่�สุุด และส่่งผลเสีียหายต่่อระบบนิิเวศน์์น้้อยที่่�สุุด

10เมื่่�อปรัับปรุุงบรรจุุภััณฑ์์ให้้เหมาะสม ความขััดแย้้งแต่่ละ
ข้้อกํําหนดมัักนํําไปสู่่�เป้้าหมายที่่�ขััดแย้้งกััน วััตถุุประสงค์์หลัักใน
การพััฒนาบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ยั่่�งยืืนคืือการเลืือกใช้้แนวทางเศรษฐกิิจ
หมุุนเวีียนและการลดผลต้้นตอที่่�ส่่งผลกระทบต่่อนิิเวศน์์และสิ่่�ง
แวดล้้อม ความขััดแย้้งในประเด็็นเหล่่านี้้�มัักเกิิดขึ้้�น ตััวอย่่างเช่่น
บรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว (flexible packaging) มัักมีีความซัับซ้้อนใน
การรีีไซเคิิล หรืือการใช้้บรรจุุภััณฑ์์คงรููป (rigid packaging
solutions) ซึ่่�งมัักจะส่่งผลกระทบต่่อสิ่่�งแวดล้้อมมากกว่่าบรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว การออกแบบเพื่่�อการรีีไซเคิิลจึึงเป็็นส่่วนหนึ่่�งของ
การออกแบบผลิิตภััณฑ์์แบบหมุุนเวีียน และเป็็นพื้้�นฐานที่่�สํําคััญ
สํําหรัับการประเมิินความยั่่�งยืืนแบบองค์์รวม

บทนำ�รวมทั้้�งสามารถหมุุนเวีียนใช้้ซ้ำำ��ให้้ได้้มากที่่�สุุด การหมุุนเวีียนของ
บรรจุุภััณฑ์์ (circularity of packaging) กำำ�ลัังเป็็นความจำำ�เป็็น
เร่่งด่่วน ขณะที่่�สหภาพยุุโรปกำำ�ลัังบัังคัับให้้ลดการใช้้ทรััพยากรลง
เพิ่่�มการใช้้ซ้ำำ��ผลิิตภััณฑ์์และบรรจุุภััณฑ์์ และต้้องการให้้เพิ่่�มโควตา
ของการมีีอััตราการรีีไซเคิิลวััสดุุ (Material recycling) ในระดัับสููง
ให้้เป็็นส่่วนหนึ่่�งของแผนเศรษฐกิิจหมุุนเวีียนของสหภาพยุุโรป
(EU Circular Economy Package) และผลัักดัันให้้เกิิดการใช้้
วััสดุรีีุ ไซเคิิลเป็็นวัตั ถุุดิบิ ที่่�นำ�ำ ไปใช้้ซ้ำ�ำ� (secondary raw material)บรรจุุภััณฑ์์เศรษฐกิิจหมุุนเวีียนในสหภาพยุุโรปที่่�มีีผล
บัังคัับใช้้ในเดืือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 รวมถึึงบทบััญญััติิสำำ�หรัับ
การปรัับปรุุงแนวทางหมุุนเวีียนสำำ�หรัับวััตถุุดิิบในระดัับยุุโรป ในปีี
พ.ศ. 2561 มาตรการต่่างๆ ได้้นำำ�ไปสู่่�การแก้้ไขระเบีียบว่่าด้้วย
บรรจุุภัณั ฑ์์และของเสีียบรรจุุภัณั ฑ์์ของสหภาพยุุโรป (EU Packaging
and Packaging Waste Directives 94/62/EC) ร่่วมกัับ
ระเบีียบว่่าด้้วยการฝัังกลบ (Landfill Directive 1999/31/EC)และกรอบระเบีียบที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับขยะ (Waste Framework
Directive 2008/98/EC) ข้้อกำำ�หนดเหล่่านี้้�ยัังครอบคลุุมถึึง
กระดาษบนพลาสติิก กลยุุทธ์์ของยุุโรปสำำ�หรัับพลาสติิกในระบบ
เศรษฐกิิ จหมุุ น เวีียน หรืื อ เรีียกย่่ อ ว่่ า ยุุ ทธ ศาสตร์์พลาสติิก
สหภาพยุุ โรป (EU Plastics Strategy)จุุดเน้้นอยู่่�ที่่�การเพิ่่�มอััตราการรีีไซเคิิลวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์
ทั้้�งหมด และขยายความรัับผิิดชอบของผู้้�ผลิิตเพิ่่�มขึ้้�น ตลอดจน
การจำำ�กััดการตลาดของผลิิตภััณฑ์์พลาสติิกแต่่ละชิ้้�น โดยเฉพาะ
ผู้้�ผลิิ ต บรรจุุ ภัั ณ ฑ์์ พ ลาสติิ ก ที่่� ต้้ อ งเผชิิ ญ ความท้้ า ทายที่่� สำำ� คัั ญเนื่่�องจากอััตราการรีีไซเคิิลที่่�บัังคัับจะเพิ่่�มขึ้้�นจากระดัับปััจจุุบัันที่่�
26% เป็็น 55% ภายในปีี พ.ศ.2573 (2018/852/ EC amending
Directive 94/62/EC)ระเบีียบใหม่่ด้้านพลาสติิกใช้้ครั้้�งเดีียว (Single-Use
Plastics Directive (2019/904/EC) ครอบคลุุมข้้อบัังคัับเกี่่�ยว
กัับผลิิตภััณฑ์์แบบใช้้ครั้้�งเดีียวที่่�ผลิิตจากพลาสติิกทั้้�งหมด (หรืือ
บางส่่วน) ข้้อห้้ามของข้้อกำำ�หนดนี้้� เป็็นต้้นว่่า การใช้้หลอดดููด
เครื่่�องดื่่�ม สำำ�ลีีก้้าน พลาสติิกแตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxodegradable) และอุุปกรณ์์ช้้อน ส้้อม มืืด ในการรัับประทาน
แบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง รวมทั้้�งส่่งเสริิมให้้ลดการใช้้ถ้้วยเครื่่�องดื่่�มด้้วย

นอกจากนี้้� มาตรา 9 ของข้้อกำำ�หนดได้้กำำ�หนดให้้ทำำ�การเก็็บขวด
เครื่่�องดื่่�มแยกกัันไม่่เกิิน 3 ลิิตร (รวมฝาปิิดด้้วย) โดยตั้้�งเป้้า
77% (ภายในปีี พ.ศ. 2568) และ 90% (ภายในปีี พ.ศ. 2572)
ในทำำ�นองเดีียวกััน ตั้้�งแต่่วัันที่่� 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2567 (ตามมาตรา 6) ภาชนะบรรจุุเครื่่�องดื่่�มที่่�มีีขนาดไม่่เกิิน 3 ลิิตรที่่�ทำำ�ด้้วย
พลาสติิกทั้้�งหมด (หรืือบางส่่วน) จะวางตลาดได้้ก็็ต่่อเมื่่�อการปิิด
หรืือฝาปิิดบนบรรจุุภััณฑ์์ยัังคงติิดอยู่่�กัับภาชนะตามระยะเวลา
ที่่�กำ�หนำ ดไว้้ สิินค้า้ แบบซื้้อ� กลัับบ้้าน (Takeaway) ที่่�บรรจุุภัณั ฑ์์ทำ�ำ
จากพอลิิสไตรีีนโฟม (EPS) ถููกห้้ามใช้้โดยเด็็ดขาด พื้้�นฐานสำำ�หรับั
มาตรการเหล่่านี้้�คืือลำำ�ดัับชั้้�นของเสีีย ซึ่่�งอธิิบายในเนื้้�อหาต่่อไปนี้้�

การหมุนเวียน : Circularityการออกแบบเพื่่�อการรีีไซเคิิลเป็็นส่่วนหนึ่่�งของการออก
แบบผลิิ ต ภัั ณ ฑ์์ หมุุ น เวีียนและเป็็ นพื้้� น ฐานที่่� สำำ� คัั ญ สำำ�หรัั บ การประเมิินความยั่่ง� ยืืนแบบองค์์รวม (sustainability assessment)ดัังนั้้�น การหมุุนเวีียนจึึงหมายความว่่าบรรจุุภัณั ฑ์์ได้้รับั การออกแบบ
ในลัักษณะที่่�สามารถรีีไซเคิิลวััสดุุที่่�ใช้้หมุุนเวีียนมาใช้้ซ้ำำ��ได้้มาก
ที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้ เป้้าหมายในที่่�นี้้�คืือการอนุุรัักษ์์ทรััพยากร
อายุุการใช้้งานที่่�ยาวนานที่่�สุุด การรีีไซเคิิลวััสดุุที่่�เหมืือนกััน (การรีีไซเคิิลระบบปิิด) หรืือการใช้้วััสดุุหมุุนเวีียนใช้้ใหม่่ได้้ บรรจุุภััณฑ์์
แบบหมุุนเวีียนจึึงควรได้้รัับการออกแบบและผลิิตในลัักษณะที่่�
สามารถนำำ�กลัับมาใช้้ซ้ำ�ำ� ได้้ (สารละลายที่่�ใช้้ซ้ำ�ำ� ได้้) และ/หรืือวััตถุุดิบิ
ที่่�ใช้้สามารถนำำ�วััตถุุดิิบกลัับมาใช้้ใหม่่เป็็นวััตถุุดิิบทดแทน หรืือ

วััตถุุดิบิ ที่่�ใช้้ซ้ำ�ำ� (secondary raw materials) หลัังจากขั้้น� ตอนการใช้้งาน (รีีไซเคิิล) และ/หรืือประกอบด้้วยวััตถุุดิบิ ที่่�หมุนุ เวีียนใช้้
ซ้ำำ�� ได้้อย่่างไรก็็ตาม เมื่่�อพิิจารณาตามลํําดัับชั้้�นของของเสีีย
(waste hierarchy) ซึ่่ง� ยึึดถืือตามเป้้าหมายในการอนุุรักั ษ์์ทรัพั ยากรการหลีีกเลี่่�ยงของเสีียจากบรรจุุภััณฑ์์ควรได้้รัับการจััดลำำ�ดัับความ
สำำ�คััญสููงสุุด ตามด้้วยมาตรการสำำ�หรัับการใช้้ซ้ำำ��และการออกแบบ
บรรจุุ ภััณ ฑ์์ ที่่�หมุุ น เวีียกลัั บมาใช้้ ซ้ำำ� � ดัั ง ภาพประกอบนี้้�ที่่�แสดง
มาตรการที่่� ค วรนำำ � ไปใช้้ โดยเฉพาะอย่่ า งยิ่่�ง กัั บการออกแบบ
ระบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน (packaging systems)

1. การลดการใช้้ (Reduce)การลดการใช้้วััสดุุเพื่่�อหลีีกเลี่่�ยงการสร้้างขยะบรรจุุภััณฑ์์

2. การนำำ�กลัับมาใช้้ซ้ำำ�� (Reuse)การทำำ�ให้้สามารถนำำ�วััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ใช้้แล้้วกลัับมาใช้้ใหม่่ได้้ เช่่น ภายหลัังจาก
การทำำ�ความสะอาด

3. การรีีไซเคิิล (Recycle)การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อให้้สามารถรีีไซเคิิลได้้คุุณภาพสููง

อย่่างไรก็็ตาม ควรเลืือกตััวเลืือกที่่�มีีประสิิทธิภิ าพด้้านสิ่่�งแวดล้้อมตลอดวงจรชีีวิิตของบรรจุุภัณั ฑ์์ (life cycle of the packaging)เป็็นตััวเลืือกที่่�เหมาะสม ในการประเมิินนี้้� มีีปััจจััยมากมายที่่�ต้้องคำำ�นึึงและรวมถึึงระบบในการรีีไซเคิิลของแต่่ละพื้้�นที่่�

บทนำ�

11

1.2

คำำ�นิิยามศััพท์์

ต่่อไปนี้้�จะอธิิบายคำำ�ศััพท์์พื้้�นฐานที่่�ใช้้ในบริิบทของการออกแบบผลิิตภััณฑ์์หมุุนเวีียน

1.2.1

อััตราการรีีไซเคิิล (Recycling rate)ตามข้้อกำำ�หนด Directive 2018/852/EC ซึ่่�ง
แก้้ไขข้้อกำำ�หนด Directive 94/62/EC ว่่าด้้วยบรรจุุภััณฑ์์
และของเสีียจากบรรจุุภััณฑ์์ (ข้้อ 1) ของคณะกรรมาธิิการยุุ โรป น้ำำ��หนััก ของขยะบรรจุุภััณฑ์์ที่่�เกิิดขึ้้� น และนำำ � มารีีไซเคิิ ล ในปีี ป ฏิิ ทิิ นที่่� กำำ�หน ดโดยสัั ม พัั นธ์์ กัั บ ปริิ ม าณที่่�
แนะนำำ�สู่่�ตลาดถููกนำำ�ใช้้ในคำำ�นวณอััตราการรีีไซเคิิล โดยการระบุุ น้ำำ��หนัั ก ที่่� แ ท้้ จริิ ง ของขยะบรรจุุ ภัั ณ ฑ์์ รีี ไซเคิิ ล ได้้1.2.2

ความสามารถในการรีีไซเคิิล (Recyclability)ผลิิ ต ภัั ณ ฑ์์ ต้้ อ งเป็็ น ไปตามเกณฑ์์ ต่่ อ ไปนี้้� จึึ งจะรีีไซเคิิลได้้ วััสดุุที่่�ใช้้แล้้วจะถููกรวบรวมโดยระบบรวบรวม
เฉพาะประเทศและเฉพาะภููมิิภาค และสามารถคััดแยกโดย
ใช้้มาตรฐานทางเทคโนโลยีีล่่าสุุด นอกจากนี้้�จะถููกรีีไซเคิิล
เพื่่� อ เวีียนกลัั บ มาใช้้ ใ หม่่ ด้้ ว ยกระบวนการรีีไซเคิิ ล ที่่� ใช้้เทคโนโลยีีสมััยใหม่่

1.2.3

ตรวจจัับและการระบุุชนิิดวััสดุุได้้ถููกต้้อง (เช่่น การตรวจ
สอบวััสดุุด้้วยเทคนิิค NIR (near- infrared) และอีีกนััย
หนึ่่�งขึ้้�นกัับความสามารถในการคััดแยกของบรรจุุภััณฑ์์เอง
(เช่่น การขัับออกด้้วยวิิธีีอััดอากาศ)การใช้้วััสดุุรีีไซเคิิล (Use of recycled material)มาตรฐาน DIN EN ISO 14021 ได้้นิิยามวััสดุุ
รีีไซเคิิลก่่อนและหลัังการใช้้ดัังนี้้� Pre-consumer material คืือวััสดุุที่่�แยกออกจากของเสีียในระหว่่างกระบวนการ
ผลิิต ไม่่รวมถึึงการใช้้ซ้ำำ��ของวััสดุุจากกระบวนการหลัังการ
แปรรููป การบดหรืือปั่่�น หรืือเศษวััสดุุที่่�เกิิดขึ้้�นระหว่่าง
กระบวนการทางเทคนิิค และสามารถนำำ�กลัับมาใช้้ซ้ำำ��ได้้ใน
กระบวนการเดีียวกััน เรีียกว่่าวััสดุุรีีไซเคิิลหลัังการใช้้ใน
อุุตสาหกรรม (PIR, post-industrial recycled content)ส่่วนวััสดุุหลัังการบริิโภค (Postconsumer material)

12วััตถุุดิบิ ที่่�นำ�ำ มาใช้้ซ้ำ�อีีำ� กครั้้�ง (secondary raw materials)ได้้ นั้้�นมีีศััก ยภาพทางการตลาดที่่� สำำ� คัั ญ ซึ่่� ง สามารถใช้้
ทดแทนวััสดุุใหม่่ที่่�เหมืือนกัันได้้ ดัังนั้้�นความสามารถในการ
รีีไซเคิิลจึึงแตกต่่างจากอััตราการรีีไซเคิิลจริิง

ความสามารถในการคััดแยก (Sorting Capability)ความสามารถในการคััดแยกเป็็นข้้อกำำ�หนดพื้้�น
ฐานสำำ�หรัับความสามารถในการรีีไซเคิิล จะต้้องแน่่ใจว่่ามีี
การใช้้เทคนิิคการคััดแยกที่่�ทัันสมััยและแยกเฉพาะวััสดุุได้้
ความสามารถในการคััดแยกขึ้้�นอยู่่�กัับความสามารถในการ

1.2.4

ควรทำำ� ณ จุุดที่่�ขยะบรรจุุภััณฑ์์เข้้าสู่่�กระบวนการรีีไซเคิิลซึ่่�ง
หมายความว่่ า เป็็ น ปริิ ม าณที่่� ผ่่ า นกระบวนการคัั ด แยกเฉพาะวััสดุุแล้้ว ความสููญเสีียจากขั้้�นตอนก่่อนการบำำ�บััด
จะถููกนำำ�มาพิิจารณารวมด้้วย ตััวอย่่างเช่่น ในกรณีีของ
พลาสติิก จะรวมถึึงวััสดุุที่่�ป้้อนเข้้าเครื่่�องอััดรีีดโดยตรงเพื่่�อ
การหลอมใหม่่

บทนำ�คืือวััสดุุจากครััวเรืือน สถานประกอบการเชิิงพาณิิชย์์และ
อุุตสาหกรรมหรืือสถาบััน (ซึ่่�งตามวััตถุุประสงค์์ที่่�เดิิมตั้้�งไว้้
เป็็นผู้้�บริิโภคขั้้�นสุุดท้้ายของผลิิตภััณฑ์์) ที่่�ไม่่สามารถใช้้งาน
ได้้อีีกต่่อไป ซึ่่�งรวมถึึงวััสดุุที่่�รีีไซเคิิลจากห่่วงโซ่่อุุปทาน(หรืือ
ที่่�เรีียกว่่า วััสดุุหลัังการใช้้ของผู้้�บริิโภค วััสดุุรีีไซเคิิลหลััง
ผู้้�บริิโภคใช้้งาน ( PCR, post- consumer recycled) หรืือ
ของเสีียหลัังการใช้้ของผู้้�บริิโภค (PCW, post-consumer
waste) เมื่่�อกล่่าวถึึงบรรจุุภััณฑ์์ที่่�มีีส่่วนประกอบวััสดุุ
รีีไซเคิิล การใช้้วััสดุุหลัังจากที่่�ผู้้�บริิโภคใช้้แล้้ว

2. บทนํํา –การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้
การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ให้้สามารถรีีไซเคิิลได้้ จำำ�เป็็นอย่่างยิ่่�งที่่�จะต้้องมีีความรู้้�พื้้�นฐานเกี่่�ยวกัับกระบวนการคััดแยกและ
กระบวนการรีีไซเคิิล โดยที่่�บรรจุุภััณฑ์์ต้้องมีีความเหมาะสมกัับกระบวนการคััดแยกและการรีีไซเคิิลที่่�ทัันสมััย นอกเหนืือจาก
หน้้าที่่�พื้้�นฐาน (เช่่น การจััดเก็็บ การขนส่่ง การปกป้้องผลิิตภััณฑ์์ การนำำ�เสนอผลิิตภััณฑ์์ และการอำำ�นวยความสะดวก)2.1

กระบวนการรีีไซเคิิลในเบื้้�องต้้น

ต่่อไปนี้้�จะกล่่าวถึึงภาพรวมของกระบวนการรีีไซเคิิลในปััจจุุบัันสำำ�หรัับวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ในแต่่ละประเภท

2.1.1

การรีีไซเคิิลพลาสติิก

คำำ�ว่า่ การรีีไซเคิิล 'วััสดุ'ุ หรืือ การรีีไซเคิิล'เชิิงกล'หมายถึึง กระบวนการบำำ�บัดั ด้้วยวิิธีเี ชิิงกล โดยรัักษาโครงสร้้าง
พื้้�นฐานทางเคมีีของพอลิิเมอร์์ (polymer) ซึ่่ง� ขยะพลาสติิก
จะถููกคััดแยก และนำำ�มาทำำ�ความสะอาดทางกายภาพอย่่างเข้้ม
ข้้นเพื่่�อขจััดสิ่่ง� สกปรกที่่�อาจเกิิดขึ้้น� จากนั้้�นทำำ�การตััดเป็็นเศษ
ย่่อยแล้้วนำำ�ไปหลอมใหม่่ หรืือการเตรีียมคอมพาวด์์ (compounded) เป็็นวัสดุั ใุ หม่่ซึ่ง่� จะแตกต่่างกัันกับั รีีไซเคิิลเชิิงเคมีี
(เรีียกอีีกอย่่างว่่า การรีีไซเคิิลแบบตติิยภููมิิ

หรืือการรีีไซเคิิลวััตถุุดิบิ ) โดยพอลิิเมอร์์จะถููกทำำ�ให้้แตกสลาย
ทางเคมีีให้้เป็็นสารประกอบที่่�มีีน้ำำ��หนัักโมเลกุุลต่ำำ�� ทำำ�ให้้
บริิสุทธิ์์ุ � แล้้วนำำ�มาทำำ�ปฏิิกิริิ ยิ าพอลิิเมอไรเซชัันอีีกครั้้�ง ดัังนั้้�น
คำำ�ว่่า “การรีีไซเคิิลวััสดุุ” จึึงรวมทั้้�งการรีีไซเคิิลเชิิงกลและ
วััตถุุดิบิ ไว้้ด้ว้ ยกััน กระบวนการรีีไซเคิิลเชิิงกล (mechanicalrecycling process) สำำ�หรับั บรรจุุภัณั ฑ์์พลาสติิก รวมถึึงขั้้น�
ตอนต่่อไปนี้้สำ� �หรัำ บั ระบบบรรจุุภัณั ฑ์์คงรููป: (rigid packaging
systems)

1ขั้้น� ตอนแรก บรรจุุภัณั ฑ์์พลาสติิกจะถููก
รวบรวมแยกเก็็บไว้้ในถัังขยะสีีเหลืืองหรืือ
ถุุงสีีเหลืือง จากนั้้�นจะแยกของเสีียต่่อตาม
รููปร่่าง ความหนาแน่่น ขนาด สีี และองค์์ประกอบทางเคมีี และถููกคััดแยก
อีีกครั้้�ง

6เม็็ดพลาสติิกที่่�ได้้สามารถใช้้
เป็็นวัตั ถุุดิบิ ตั้้ง� ต้้นสำ�หรัำ บั การ
ผลิิตบรรจุุภัณั ฑ์์พลาสติิกใหม่่
ได้้ ไม่่ว่า่ จะเป็็นบรรจุุภัณั ฑ์์ทั้้�งหมด หรืือส่่วนเพิ่่�มเติิม
ของบรรจุุภัณั ฑ์์2หลัังจากนั้้�นของเสีียที่่�คัดั แยกประเภทไว้้แล้้ว จะถููกอััดเป็็น
ก้้อนเพื่่�อให้้สะดวกในการ
ขนส่่งจากโรงงานคััดแยกไป
ยัังโรงงานรีีไซเคิิล

3
5ในการเปลี่่ย� นให้้เกล็็ดเป็็นเม็็ดพลาสติิก
(plastic granulate) ที่่�รีีไซเคิิลได้้
(recyclate) โดยนำำ�มาผสมเข้้าด้้วยกััน เช่่น
การหลอมใหม่่ในเครื่่�องอััดรีีด และ สามารถ
ผสมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ ในขณะ
เดีียวกัันก็ส็ ามารถกำำ�จััดส่่วนประกอบที่่�ไม่่
ต้้องการออกไปได้้ด้ว้ ย

4ขั้้น� ตอนต่่อไป คืือกระบวนการชะล้้าง
เพื่่�อกำำ�จััดสารอิินทรีีย์ที่่์ ต� กค้้างออกจาก
บรรจุุภัณั ฑ์์อาหาร ซึ่่ง� สารตกค้้างนี้้�
สามารถเข้้าไปรบกวนกระบวนการต่่อๆ
ไปได้้
วััสดุจุ ะถููกบดในกระบวนการถััดไปให้้มีีขนาดสม่ำำ�� เสมอ เรีียกว่่า 'เกล็็ด'ต่่อจากนั้้�นจะนำำ�มาคััดแยกแบบละเอีียดต่่อโดยใช้้กระบวนการจม - ลอยเพื่่�อคััดแยก PET ด้้วยความหนาแน่่นที่่ต่ำ� �ำ� กว่่า 1 กรััม/ลบ.ซม.

กระบวนการรีไซเคิล

13กระบวนการที่่� สำำ� คัั ญ ที่่� สุุ ด ประการแรกสำำ�หรัั บกระบวนการรีีไซเคิิลในลำำ�ดับั ถััดไปคืือ เทคโนโลยีีที่่�ใช้้ในการ
คััดแยก ซึ่่�งเป็็นเหตุุผลว่่า ทำำ�ไมการออกแบบที่่�สามารถ
รีีไซเคิิ ล ได้้ จึึ งมีีจุุ ด มุ่่�งหมายหลัั ก เพื่่� อ ให้้ ส ามารถจำำ� แนกประเภทวััสดุุได้้อย่่างชััดเจน ซึ่่�งเทคโนโลยีีที่่�จะกล่่าวต่่อไปนี้้�
นำำ�มาใช้้เป็็นมาตรฐานสำำ�หรัับการคััดแยกประเภทพลาสติิก
การคััดแยกด้้วยแม่่เหล็็ก
(สำำ�หรัับการแยกส่่วนประกอบที่่�เป็็นแม่่เหล็็ก เช่่น
โลหะเหล็็ก)เครื่่� อ งคัั ด แยกวัั สดุุ ด้้ ว ยสนามแม่่ เ หล็็ ก ไฟฟ้้ า(Eddy current separator) (สำำ�หรัับแยกโลหะ
ที่่�ไม่่นำำ�ไฟฟ้้า และอะลููมิิเนีียม)Near-infrared spectroscopy (NIR) (กำำ�หนด
ชนิิดวััสดุุโดยใช้้ลำำ�แสงที่่�สะท้้อนออกมา)หลัังจากการล้้างและตััดเป็็นเศษย่่อย: การลอยตััว
(การแยกพลาสติิกประเภทต่่างๆ ตามความหนา
แน่่นของพลาสติิก)กระบวนการอื่่�นเพิ่่�มเติิม ถ้้าจำำ�เป็็น

ในการรีีไซเคิิลพลาสติิก การคััดแยกโดยใช้้ nearinfrared เป็็นสิ่่�งสำำ�คััญต่่อการจำำ�แนกประเภทวััสดุุของ
บรรจุุภััณฑ์์พื้้�นฐานได้้ถููกต้้อง หากไม่่ทราบชนิิดของวััสดุุ ก็็ไม่่สามารถจััดการการคััดแยกบรรจุุภััณฑ์์ได้้อย่่างถููกต้้องว่่า
จะนำำ�ไปใช้้หรืือคััดแยกออก ปััญหาที่่�เกิิดขึ้้�น เช่่น ฉลากปลอกหุ้้�ม (sleeves) เต็็มพื้้�นผิิวขวด หากวััสดุุที่่�ใช้้ทำำ�ฉลาก
ปลอกหุ้้�มขวดไม่่เหมืือนกัับวััสดุุของขวดและ/หรืือฉลาก
ปลอกหุ้้�มขวดที่่� ไ ด้้ พิิ ม พ์์ เ ต็็ ม พื้้� นที่่� ดัั ง นั้้� นจึึ งไม่่ ส ามารถ

กำำ�หนดสีีของขวด (เช่่น โปร่่งใส) ได้้ ซึ่่�งปััญหาที่่�คล้้ายกัันนี้้�
เกิิดขึ้้�นจากการใช้้สีีย้้อมคาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black)(ดำำ � ) ซึ่่� ง ดูู ด ซัั บลำำ � แสงอิิ น ฟราเรดและทำำ � ให้้ ไ ม่่ สามารถ
ประเมิินค่่าได้้ และคุุณลัักษณะแตกต่่างที่่�สำำ�คััญประการที่่�สอง คืือ ความหนาแน่่นจำำ�เพาะของวััสดุุ โดยที่่�พลาสติิก
ประเภทต่่างๆ มีีความหนาแน่่นเฉพาะของวััสดุุแต่่ละชนิิด
สำำ�หรัับใช้้สร้้างความแตกต่่างในเทคโนโลยีีการคััดแยก แต่่หากพลาสติิกถููกทำำ�ให้้ความหนาแน่่นให้้เปลี่่�ยนไปจากเดิิม
(เช่่น การเติิมสารเติิมแต่่ง (additives) เพื่่�อเพิ่่�มความหนา
แน่่นของ PP ให้้มากกว่่า1 กรััม/ลบ.ซม.) จะไม่่สามารถใช้้
กระบวนการคััดแยกในรููปแบบปกติิได้้ เนื่่�องจากคุุณสมบััติิ
เฉพาะได้้ถูกู เปลี่่ย� นแปลงไป ซึ่่ง� ช่่วงจำำ�กัดั ของความหนาแน่่น
คืือ การคััดแยกที่่�ความหนาแน่่นสููงกว่่าหรืือต่ำำ��กว่่า 1 กรััม/ลบ.ซม. และโดยปกติิขวด PET มีีความหนาแน่่นมากกว่่า 1กรััม/ลบ.ซม. ฝาปิิดที่่�ทำำ�จาก HDPE และฉลากที่่�ทำำ�จาก
PP มีีความหนาแน่่นต่ำำ��กว่่า 1 กรััม/ลบ.ซม. และด้้วยความ
แตกต่่างนี้้� จึึงทำำ�ให้้การคััดแยกสามารถทำำ�ได้้ง่่ายและมีี
ประสิิทธิิภาพ โดยการใช้้วิิธีี จม-ลอย (sink-float tankmethod)การลอยตััว (Flotation) หรืือการคััดแยกแบบจม-ลอย
(sink-float sorting) เป็็นกระบวนการแยกตามความ
หนาแน่่น โดยเกล็็ดพลาสติิกที่่�บดแล้้วจะถููกแยกออกโดยใช้้
น้ำำ��เป็็นตััวช่่วยลอยตััว ด้้วยวิิธีีนี้้� พอลิิเมอร์์ (polymers) ที่่�
มีีความหนาแน่่นน้้อยกว่่า 1 กรััม/ลบ.ซม. (เช่่น PP, PE) จะสามารถถููกแยกออกจากพลาสติิกที่่�มีีความหนาแน่่นสููงกว่่า
ได้้ค่่อนข้้างง่่าย (เช่่น PET, PS, PVC เป็็นต้้น)ตารางต่่อไปนี้้�แสดงความหนาแน่่นจำำ�เพาะของพลาสติิก
บรรจุุภััณฑ์์ทั่่�วไปที่่�ใช้้กัันมากที่่�สุุด

พลาสติก
มีความหนาแน่น < 1กรัม /ซม.3พลาสติก
มีความหนาแน่น > 1กรัม /ซม.3

PP

PS

LLDPE

PET

LDPE

PVC (flexible film)

HDPE

PLA

โครงการวิิจััยหลายโครงการที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการรีีไซเคิิลเชิิงเคมีี กำำ�ลัังอยู่่�ระหว่่างการพััฒนา คาดหวัังว่่าในอีีกไม่่กี่่�ปีี
ข้้างหน้้า กระบวนการรีีไซเคิิลเชิิงเคมีีจะถููกนำำ�ไปใช้้กัันมากขึ้้�น ดัังนั้้�น สำำ�หรัับคู่่�มืือเล่่มนี้้�จึึงยัังไม่่กล่่าวถึึงกระบวนการรีีไซเคิิล
เชิิงเคมีี

14กระบวนการรีไซเคิล

2.1.3การรีีไซเคิิลแก้้ว

แก้้ว เป็็นการผสมของวััตถุุดิิบที่่�ประกอบด้้วยทรายควอตซ์์
โซดา และหิินปููนเป็็นหลััก โดยสามารถเติิมสารเติิมแต่่ง
(additives) อื่่น� ๆ (เช่่น โครเมีียมและเหล็็กออกไซด์์สาหรัับสีี
เขีียว) เพิ่่ม� เติิมได้้ ขึ้้น� อยู่่�กัับการนำไปใช้้และสีีที่่ต้� อ้ งการ และเนื่่อ� งจากแก้้วมีีความเสถีียรสููง ในทางทฤษฎีีจึึงสามารถ

หลอมแก้้ ว ได้้ ไ ม่่ จ ำกัั ด จำนวนครั้้�ง จึึงเหมาะสมอย่่า งยิ่่�ง
สำหรัับการนำมาใช้้เป็็นวััสดุุรีีไซเคิิล.
กล่่าวพอสัังเขป ขั้้�นตอนการรีีไซเคิิลแก้้ว สามารถแบ่่งออก
ได้้ดัังต่่อไปนี้้�:41

เศษแก้้วที่่�ได้้จะนำำ�มาใช้้เป็็นวัตั ถุุดิบิ ที่่�ใช้้ซ้ำ�ำ� (secondary
raw material) และถููกหลอมในโรงหลอมแก้้วรวมกัับ
วััตถุุดิบิ ที่่�ใช้้ครั้้ง� แรก (primary raw materials) การใช้้
เศษแก้้วเป็็นข้อ้ ได้้เปรีียบ ประการหนึ่่ง� คืือการประหยััด
วััตถุุดิบิ ตั้้ง� ต้้น และอีีก ประการหนึ่่ง� คืือการประหยััด
พลัังงาน

ขั้้น� ตอนแรก คืือการรวบรวมแก้้วที่่�ผ่า่ นการใช้้งานแล้้ว โดยแยกตามสีีเป็็นแก้้วสีีขาวและ
แก้้วสีี การคััดแยกเป็็นหลักั การสำำ�คััญที่่�ทำ�ำ ให้้ได้้ความบริิสุทธิ์์ุ ข� องสีีแก้้วที่่�ต้อ้ งการ (ขาว,น้ำำ�� ตาล, เขีียว) ซึ่่ง� ทำำ�ได้้โดยวิิธีกี ารแยกด้้วย
สายตา

2ถััดไปเป็็นการลดขนาดให้้ได้้
ขนาดเศษที่่�ต้อ้ งการ (ประมาณ
20 มม.) ซึ่่ง� จำำ�เป็็นสำ�หรัำ บั การ
คััดแยกและป้้อนเข้้าเตาหลอม
ต่่อไป

3จากนั้้�น สิ่่ง� แปลกปลอมและสิ่่ง� สกปรกจากการใช้้งาน
จะถููกแยกด้้วยกระบวนการคััดแยกวิิธีกี ารต่่าง ๆ และคััดแยกอย่่างละเอีียดเพิ่่�มเติิมขึ้้น� อยู่่�กัับสีีของแก้้ว

สารรบกวนหลัักในเศษแก้้วที่่�ผ่า่ นการใช้้งานแล้้ว ได้้แก่่:แก้้วสีีต่่างๆ และการเติิมโลหะออกไซด์์
จะทำำ�ให้้เกิิดเปลี่่�ยนสีีที่่�ไม่่พึึงประสงค์์ได้้
ดัังนั้้�น ควรใช้้สีีมาตรฐาน ได้้แก่่ สีีน้ำำ��ตาล
สีีขาว และสีีเขีียว (เฉดสีีที่่�อ่่อนลง เช่่น สีีเขีียวอ่่อนสามารถรีีไซเคิิลได้้โดยไม่่มีี
ปััญหาใดๆ)วััสดุุเซรามิิก (เซรามิิก หิิน พอร์์ซเลน) และวััสดุุโลหะ สามารถนำำ�ไปสู่่�การกััดกร่่อนที่่�
เพิ่่�มขึ้้�นของแก้้ว หรืือสิ่่�งเจืือปนที่่�ไม่่ต้้องการ
ในแก้้วที่่�รีีไซเคิิลได้้

กระบวนการรีไซเคิล

สารอิินทรีีย์์ เช่่น เศษอาหาร มีีผลต่่อการ
ปรัับแต่่งสีีและการทำำ�ให้้ใสสะอาด

15

2.1.4การรีีไซเคิิลโลหะ
โลหะเหล็็ก

แผ่่นเหล็็กเคลืือบดีีบุุก เป็็นโลหะเหล็็กที่่�เคลืือบ
ด้้วยชั้้�นป้้องกัันของดีีบุุก ส่่วนใหญ่่ใช้้ทำบรรจุุภััณฑ์์ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งในกรณีีที่่�ต้้องสััมผััสกัับอาหาร พื้้�นที่่�ของ
กระป๋๋ อ งดีีบุุ ก จะถูู ก เคลืือบเพิ่่� ม เติิ ม ด้้ ว ยแล็็ ก เกอร์์ หรืื อชั้้� นพลาสติิก เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้สููญเสีียไอออนของดีีบุุก และเนื่่�องจากคุุณสมบััติิทางแม่่เหล็็ก จึึงทำให้้บรรจุุภััณฑ์์โลหะ
เหล็็ก สามารถถููกตรวจจัับได้้ง่่ายในกระบวนการคััดแยกโดย
การใช้้เครื่่�องแยกด้้วยแม่่เหล็็ก (magnetic separators)ซึ่่�งเหล็็กสามารถถููกกดรีีดและหลอมใหม่่ได้้บ่่อยครั้้�งเท่่าที่่�
ต้้องการ จากนั้้�น โลหะที่่�หลอมเหลวสามารถนำมารีีดเป็็น
แผ่่นและขึ้้�นรููปอีีกครั้้�งเป็็นถาด กระป๋๋อง และฝาปิิด

อะลููมิิเนีียม

อะลููมิิเนีียมใช้้ในการผลิิตบรรจุุภััณฑ์์ เช่่น กระป๋๋อง
และถาด แต่่ยัังคงใช้้เป็็นวััสดุุฟอยล์์สาหรัับวััสดุุคอมโพสิิต
บรรจุุภััณฑ์์อะลููมิิเนีียมถููกรวบรวมในกระบวนการคััดแยก
โดยใช้้เครื่่�องคััดแยกด้้วยสนามแม่่เหล็็กไฟฟ้้า (eddy current
separators) จากนั้้�นวััสดุุจะถููกกดรีีดและสามารถนำำ�ไป
หลอมใหม่่และผ่่านการแปรรููปต่่อไปในโรงหลอมอะลููมิิเนีียม
เช่่นเดีียวกัับโลหะเหล็็ก อะลููมิิเนีียมสามารถนำำ�ไปรีีไซเคิิลได้้
บ่่อยครั้้�งในลัักษณะเดีียวกััน ซึ่่�งช่่วยประหยััดพลัังงานและ
วััตถุุดิิบได้้มากเมื่่�อเทีียบกัับการผลิิตอะลููมิิเนีียมเป็็นวััตถุุดิิบ
ครั้้�งแรก

ขั้้�นตอนพื้้�นฐานในการรีีไซเคิิลโลหะดัังแสดงในแผนภาพด้้านล่่างนี้้�

41
กระบวนการต่่อไป แท่่งหล่่อโลหะจะถููกทำำ�ให้้
เป็็นแผ่่น หรืือฟอยล์์ โดยใช้้กระบวนการรีีด
แบบหลายขั้้น� ตอน ซึ่่ง� ทำำ�ให้้สามารถนำำ�
วััตถุุดิบิ ที่่�สกัดั แล้้วกลัับมาใช้้ใหม่่ได้้

โดยปกติิการรวบรวมเศษโลหะมัักจะ
รวมโลหะเหล็็กกัับอะลููมิเิ นีียมด้้วยกััน

2

3ตามมาด้้วยการแยกโลหะเหล็็กและโลหะที่่�ไม่่ใช่่เหล็็ก
(อะลููมิเิ นีียม) โดยใช้้เครื่่�องแยกด้้วยแม่่เหล็็ก magnetic
separators หรืือเครื่่�อง eddy current separatorsรวมถึึงการคััดแยกโลหะที่่�ไม่่ใช่่เหล็็ก และการคััดแยกใหม่่
บางส่่วนด้้วยตนเองอีีกทั้้�งการแยกสามารถเกิิดขึ้้น� ได้้หลังั
จากกระบวนการตััดเป็็นเศษย่่อยก่่อนหน้้า (การตััดบรรจุุ
ภััณฑ์์ที่่ร� วบรวมมาเป็็นเศษย่่อย) จากนั้้�นจะนำำ�โลหะต่่างๆ
มาคััดแยกออกจากกััน

ในการนำำ�มาผ่่านกระบวนการใหม่่อีีก
ครั้้�ง โลหะเหล็็กหรืืออะลููมิเิ นีียมจะถููก
หลอมรวมกัับสารผสมใดๆ ที่่�เติิมเพื่่�อ
รัักษาคุุณภาพของผลิิตภััณฑ์์และ
หลอมออกมาเป็็นแท่่งโลหะ

16กระบวนการรีไซเคิล

2.2 ข้้อมููลทั่่�วไปและคำำ�แนะนำำ�
บรรจุุภััณฑ์์พร้้อมจำำ�หน่่ายควรได้้รัับการออกแบบ
โดยคำำ�นึึงถึึงหลัักเกณฑ์์ความยั่่�งยืืน (sustainability) เพื่่�อ
ให้้การเก็็บรวบรวม การคััดแยก รวมถึึงการรีีไซเคิิลมีีความ
เป็็นไปได้้สููง เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าบรรจุุภััณฑ์์สามารถรีีไซเคิิลได้้
จึึงได้้มีีการนำำ�คำำ�แนะนำำ�ต่่างๆ มาประยุุกต์์ใช้้ ซึ่่�งแตกต่่างกััน
ไปตามประเภทของบรรจุุภััณฑ์์ และวััสดุุ นอกจากนี้้�สิ่่�ง
สำำ�คััญคืือผู้้�บริิโภคเองจะเข้้ามามีีบทบาทอย่่างไรในบริิบทนี้้�
โดยหลัักการแล้้ว การแยกส่่วนประกอบที่่� 'ถููกต้้อง' ไม่่ควร
ขึ้้�นอยู่่�กัับผู้้�ใช้้ปลายทาง (ผู้้�บริิโภค) เนื่่�องจากพฤติิกรรมของ
พวกเขาไม่่ควรมีีผลกระทบโดยตรง ถ้้าหากไม่่สามารถทำำ�ได้้
ควรดำำ�เนิินมาตรการเพื่่�อให้้ง่่ายที่่�สุุดสาหรัับผู้้�บริิโภคในการ
แยกผลิิตภััณฑ์์ได้้อย่่างถููกต้้อง เช่่น ข้้อมููลที่่�อ่่านได้้ชััดเจนบน
บรรจุุภััณฑ์์และการติิดฉลากประเภทวััสดุุที่่�ชััดเจนสามารถ
มองเห็็ นได้้ง่ ่าย ตลอดจนมีีการทำำ�เส้้นปรุุส าหรัั บฉีีกแยก
ฉลากออกได้้

หากต้้ อ งการให้้ ผู้้�บริิ โ ภคมีีส่่ ว นร่่ ว มในการคัั ด แยก เช่่น
แยกห่่อกระดาษแข็็งออกจากถ้้วยพลาสติิก การแยกและการ
กำำ�จััดส่่วนประกอบที่่�ถููกต้้องนี้้� จะต้้องได้้รัับการพิิสููจน์์และ
จััดทำำ�เอกสารเพื่่�อสำำ�รวจอย่่างชััดเจน (เช่่น การทำำ�กรณีีศึึกษา)	ข้้ อ มูู ล ทั่่� ว ไปและคำำ� แนะนำำ�ต่่ อ ไปนี้้� สำำ�หรัั บ การออกแบบที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้ ที่่�มีีการอ้้างอิิงถึึงเกณฑ์์การ
ออกแบบที่่�จำำ�เป็็น โดยขึ้้�นอยู่่�กัับวััสดุุที่่�ใช้้ สารเติิมแต่่ง
(additives) องค์์ประกอบการตกแต่่ง ส่่วนประกอบอื่่�นๆ
และระบบการปิิด ตลอดจนความเหมาะสมสำำ�หรัับกระบวน
การคััดแยกในปััจจุุบััน และกระบวนการรีีไซเคิิลเชิิงกล ตามคำำ�แนะนำำ�เหล่่านี้้� การตััดสิินใจในการออกแบบผลิิตภััณฑ์์ให้้
รีีไซเคิิลได้้ สามารถทำำ�ได้้โดยขึ้้�นอยู่่�กัับประเภทของบรรจุุ
ภััณฑ์์ คำำ�แนะนำำ�เหล่่านี้้�จะเป็็นแนวทางที่่�ครอบคลุุมเรื่่�องนี้้�ให้้
แก่่ผู้้�อ่่าน

บทสรุุป:การออกแบบที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้ทำำ�ให้้บรรจุุภััณฑ์์สามารถนำำ�กลัับมาใช้้ซ้ำำ��ได้้อย่่างเหมาะสม (ส่่งกลัับคืืนได้้)	ลดการใช้้วััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ให้้ได้้มากที่่�สุุด โดยไม่่ส่่งผลกระทบต่่อการปกป้้องผลิิตภััณฑ์์
	หากเป็็นไปได้้ ให้้ใช้้วััสดุุที่่�รีีไซเคิิลได้้/วััสดุุรีีไซเคิิลแล้้ว
	สนัับสนุุนการใช้้วััสดุุชนิิดเดีียว (mono-materials) ใช้้ส่่วนประกอบของวััสดุุที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้ และใช้้สีี
ให้้น้้อยที่่�สุุด
หมึึกพิิมพ์์และสารเคลืือบที่่�ใช้้ควรสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของสมาคมหมึึกพิิมพ์์ของสหภาพยุุโรป EuPIAใช้้สารยึึดติิดหรืือกาวที่่�ไม่่ส่่งผลกระทบต่่อกระบวนการคััดแยกและรีีไซเคิิล
	ตััวช่่วยหมุุนปิิด/ฝาปิิดควรติิดกัับบรรจุุภััณฑ์์ให้้แน่่นหนา เพื่่�อหลีีกเลี่่�ยงการสร้้างชิ้้�นส่่วนขนาดเล็็ก
	หากเป็็นไปได้้ให้้ใช้้เลเซอร์์เจาะร่่องระบุุเป็็นวันที่่ั ค� วรบริิโภคก่่อน best-before date และหมายเลขรุ่่�นที่่�ผลิติ
	บรรจุุภััณฑ์์ควรได้้รัับการออกแบบในลัักษณะที่่�ให้้สามารถเททิ้้�งของเหลืือภายในออกมาได้้อย่่างมีี
ประสิิทธิิภาพมากที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้.
ในความหมายของ การออกแบบเพื่่�อการรีีไซเคิิล' บรรจุุภััณฑ์์ควรได้้รัับการออกแบบในลัักษณะที่่�สามารถ
แยกส่่วนประกอบบรรจุุภััณฑ์์ (packaging components) แต่่ละส่่วนออกจากกัันได้้ โดยไม่่จำำ�เป็็น
ต้้องให้้ผู้้�บริิโภคขั้้�นสุุดท้้ายมีีส่่วนร่่วมในขั้้�นตอนการกำำ�จััด1สิ่่�งต่่อไปนี้้�ควรหลีีกเลี่่�ยง:	วััสดุุหายากที่่�ไม่่สามารถรีีไซเคิิลได้้และ/มีีอยู่่�ในตลาดเพีียงปริิมาณเล็็กน้้อยเท่่านั้้�น
สารเติิมแต่่ง (Additives) ที่่�นำำ�ไปสู่่�ปััญหาคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลระหว่่างกระบวนการรีีไซเคิิล (เช่่น
เนื่่�องจากอาจปนเปื้้�อน (contaminating) กัับผลิิตภััณฑ์์ที่่�ย่่อยสลายได้้).
	นอกจากนี้้� สีีย้้อมที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) สามารถทำำ�ให้้การจำำ�แนกประเภทวััสดุุไม่่ถููกต้้อง
หรืือถููกคััดออกระหว่่างการตรวจจัับด้้วย NIR ในกระบวนการคััดแยกพลาสติิก (อย่่างไรก็็ตาม สีีย้้อมสีีดำำ�
และสีีเข้้มที่่�ตรวจจัับได้้ด้้วย NIR มีีวางจำำ�หน่่ายแล้้วในท้้องตลาด)กระบวนการรีไซเคิล

17

2.3 คำำ�แนะนำำ�เฉพาะวััสดุุ

ความหลากหลายของวัั ส ดุุ บ รรจุุ ภัั ณ ฑ์์ ที่่� มีี อยู่่�ใน
ท้้องตลาดปััจจุุบััน ช่่วยให้้สามารถจัับคู่่�วััสดุุกัับผลิิตภััณฑ์์
ได้้อย่่ างเหมาะสมที่่�สุุด และรัับ ประกััน ได้้ถึึงการปกป้้ อ งผลิิตภััณฑ์์ได้้อย่่าง ภายในกลุ่่�มของวััสดุุเหล่่านี้้� มีีการออกแบบ
และใช้้ประเภทของวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ที่่�แตกต่่างมากมาย

2.3.1

ซึ่่�งจะอธิิบายโดยละเอีียดในหััวข้้อต่่อไปนี้้� คำแนะนำที่่�จะ
กล่่าวถึึงไว้้นี้้�จััดเป็็นคำนำเฉพาะวััสดุุที่่�ใช้้ได้้ทั่่�วไป และยัังให้้
แนวทางสำหรัั บ ประเภทบรรจุุ ภัั ณ ฑ์์ อื่่� น ที่่� ไ ม่่ ไ ด้้ อ ธิิ บ ายไว้้
อย่่างชััดเจนในคู่่�มืือนี้้�

พลาสติิก
	ใช้้วััสดุุที่่�มีีอยู่่�แพร่่หลายเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้ (PP, PE, PET)	ใช้้วััสดุุที่่�รีีไซเคิิลได้้เป็็นส่่วนประกอบ (โดยหลัักการควรใช้้วััสดุุชนิิดเดีียว mono-materials)	พื้้�นผิิวของวััสดุุฐานควรที่่�มีีปลอกหุ้้�ม/ฉลาก/กระดาษห่่อปกคลุุมสููงสุุดไม่่เกิิน 50 %2 ของพื้้�นที่่�
ทั้้�งหมด
	ความสามารถในการแยกแต่่ละส่่วนประกอบในกระบวนการคััดแยกได้้ง่่าย
	หากเป็็นไปได้้ ให้้ใช้้วััสดุุโปร่่งใส
	ใช้้สารเติิมแต่่งให้้น้้อยที่่�สุุด
	ใช้้สารยึึดติิดที่่�รีีไซเคิิลได้้หรืือล้้างทำำ�ความสะอาดได้้ภายใต้้สภาวการณ์์ที่่�กำำ�หนด
	ไม่่ควรมีีชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน แต่่ถ้้าจำำ�เป็็น: ใช้้การเคลืือบด้้วยพลาสมาคาร์์บอน (carbon
plasma coating3) ชั้้�นสกััดกั้้�น SiOx- หรืือ Al2O3
	หลีีกเลี่่�ยงชิ้้�นส่่วนขนาดเล็็กที่่�ผู้้�บริิโภคขั้้�นสุุดท้้ายสามารถแยกออกมาโยนทิ้้�งได้้ (Littering)	วััสดุุคอมโพสิิตไม่่สามารถรีีไซเคิิลได้้ (ดููคำำ�แนะนำำ�การออกแบบเฉพาะ)	สารเติิมแต่่ง (additives)เปลี่่�ยนแปลงความหนาแน่่น (เช่่น สารเติิมแต่่งที่่�เพิ่่�มความหนาแน่่น
ในบรรจุุภััณฑ์์ PE และ PP ทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยก)การใช้้หมึึกพิิมพ์์คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black)2.3.2กระดาษ/กระดาษแข็็ง/กระดาษลููกฟููก
	ควรใช้้เส้้นใยมาจากต้้นสนและไม้้ผลััดในการผลิิต
	ถ้้าเป็็นไปได้้ ไม่่ควรมีีการเคลืือบผิิว ถ้้าจำำ�เป็็น -> ให้้เคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียวหรืือพลาสติิก
ลามิิเนต (plastic laminate) (ปริิมาณเส้้นใยที่่�ควร > 95 %)4	การใช้้กาว หรืือสารยึึดติิด (Adhesive applications) ต้้องไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิด
(stickies). และใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�สามารถกำำ�จััดออกได้้ในกระบวนการ de-inking process	ขณะที่่�ใช้้สีีให้้น้้อยที่่�สุุดเท่่าที่่�จำำ�เป็็น และมีีการพิิมพ์์สีีให้้น้้อยที่่�สุุดโดยใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้อง
กัับข้้อกำำ�หนด EuPIA	การเคลืือบพลาสติิกทั้้�งสองด้้าน
	การเคลืือบแว็็กซ์์
	กระดาษซิิลิโิ คน (ยกเว้้น: ป้้อนให้้กับั โรงงานรีีไซเคิิลแบบพิิเศษ)	ส่่วนประกอบของเส้้นใยที่่�แข็็งแรงเมื่่อ� เปีียก6	หน้้าต่่างในตััวและส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่น� ๆ ที่่�ไม่่สามารถแยกออกจากกระดาษได้้ง่า่ ย

18คำ�แนะนำ�เฉพาะวัสดุ

2.3.3แก้้ว	การใช้้สีีมาตรฐานเป็็นสีีเขีียว น้ำำ��ตาล ขาว (โปร่่งใส) หรืือเฉดสีีที่่�เกี่่�ยวข้้อง
	บรรจุุภััณฑ์์แก้้วที่่�มีี 3 องค์์ประกอบปกติิ ทรายควอทซ์์ โซดา หิินปููน
(limestone)	การเจาะร่่อง (engraving) และฉลากกระดาษ (แข็็งแรงเมื่่�อเปีียก)	บรรจุุภัณั ฑ์์แก้้วที่่�ไม่่ควรใช้้ จำำ�พวกแก้้วทนความร้้อน (เช่่น แก้้วโบโรซิิลิเิ กต)	ตะกั่่ว� คริิสตัลั แก้้วไครโอไลต์์
	ชิ้้�นส่่วนเซรามิิก
ขวดเคลืือบสีีเต็็มพื้้�นผิวิ
	ฉลากปลอกหุ้้�ม (sleeves) เต็็มพื้้�นผิวิ
	ฉลากพลาสติิกขนาดใหญ่่และติิดกาวถาวร

2.3.4

เหล็็กเคลืือบดีีบุุก
	โลหะที่่�เป็็นแม่่เหล็็ก
	การเคลืือบสีี
	ฝาปิิดทำำ�จากโลหะที่่�เป็็นแม่่เหล็็ก
	การตกแต่่งโดยใช้้การดุุนนููนหรืือแถบกระดาษห่่อ
	กระป๋๋องสเปรย์์ที่่มีีส� ารขัับดัันฐานที่่�เป็็นไฮโดรคาร์์บอนและ/หรืือ
มีีสารตกค้้าง
	หมึึกพิิมพ์์ที่่ไ� ม่่สอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดมาตรฐาน

2.3.5

อะลููมิิเนีียม
ชิ้้ �นส่่วน Non-ferrous metal parts	กระบวนการพิิมพ์์โดยตรง
	การดุุนนููนหรืือการพิิมพ์์โดยตรง
	การเคลืือบสีี
	ฝาปิิดทำำ�จากอะลููมิิเนีียม
	อะลููมิเิ นีียมในวััสดุคุ อมโพสิิต 6	หมึึกพิิมพ์์ที่่ไ� ม่่สอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนด
กระป๋๋องสเปรย์์ที่่มีีส� ารขัับดัันฐาน
ไฮโดรคาร์์บอนและ/หรืือสารตกค้้าง

คำ�แนะนำ�เฉพาะวัสดุ

19

2.4 วััสดุุทางเลืือก

และส่่วนประกอบของวััสดุุ

2.4.1

พลาสติิกหายาก
ตามกฎแล้้ว การรีีไซเคิิลสามารถทำำ�ได้้โดยวิิธีีการที่่�
ประหยััดได้้หากใช้้วััสดุุป้้อนเข้้าที่่�มีีปริิมาณมากและสามารถ
รวมเป็็นเนื้้�อเดีียวกัันได้้มากเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้ สำำ�หรัับวััสดุุที่่�
หาได้้ยากในท้้องตลาด มัักไม่่มีีกระบวนการรีีไซเคิิลที่่�เหมาะสม แม้้ว่่าจะมีีความสามารถในการรีีไซเคิิลได้้ดีีก็็ตาม

2.4.2

พลาสติิกที่่�สลายตััวได้้ทางชีีวภาพ
เป้้าหมายของความสามารถในการย่่อยสลายได้้
นั้้�นสวนทางกัับกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากวััสดุุที่่�สามารถ
ย่่อยสลายได้้ดีี มัักจะสููญเสีียคุุณภาพไปเมื่่�อถึึงเวลาที่่�นำำ�
วััตถุุดิิบจะเข้้าสู่่�กระบวนการรีีไซเคิิล อย่่างไรก็็ตาม สำำ�หรัับ
ผลิิตภััณฑ์์ที่่�ไม่่ต้้องการรีีไซเคิิลวััสดุุ (material recycling)เนื่่� อ งจากสัั นนิิ ษ ฐานว่่ า จะก่่ อ มลพิิ ษ อย่่ า งหนัั ก หรืื อ ด้้ ว ยเหตุุผลอื่่�น ๆ อาจแนะนำำ�ให้้ใช้้วััสดุุที่่�ย่่อยสลายได้้ทางชีีวภาพ
ต่่อไปในอนาคต (เช่่น แคปซููลกาแฟ บรรจุุภััณฑ์์สำำ�หรัับเนื้้�อสด เป็็นต้้น) อย่่างไรก็็ตาม ต้้องมีีหลัักฐานการย่่อยสลายได้้
ทางอุุตสาหกรรม และต้้องสื่่�อสารให้้ผู้้�บริิโภคทราบด้้วย
	ภายในกรอบการประเมิินวััฏจัักรชีีวิิต สามารถ
ประเมิิ น ข้้อดีีที่่�เป็็นไปได้้ของการใช้้พลาสติิกที่่�ย่่อยสลายได้้

2.4.3

กระแสความต้้องการในการนำำ�เอาวััสดุุกระดาษ
เหล่่านี้้�กลัับมาใช้้ใหม่่ยัังมีีน้้อย จึึงพิิจารณาได้้ว่่ายัังไม่่มีีความ
สำำ�คััญสำำ�หรัับกระบวนการรีีไซเคิิล

วััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีีพลาสติิกเป็็นส่่วนประกอบ
วััสดุคุ อมโพสิิตหรืือวััสดุทีุ่่ มีีห� ลายชั้้น� ('multilayer')คืือ วััสดุุที่่�ทำำ�จากวััสดุุที่่�แตกต่่างกัันตั้้�งแต่่สองชนิิดขึ้้�นไปที่่�
สามารถรวมคุุ ณส มบัั ติิ ข องวัั สดุุ แ ต่่ ล ะชนิิ ด เข้้ า ด้้ ว ยกัั น ได้้การใช้้งานทั่่�วไปของวััสดุุคอมโพสิิตนั้้�นคืือ ฟิิล์์ม ซึ่่�งจะทำำ�
หน้้าที่่�สกััดกั้้�นการซึึมผ่่านได้้สููง ดัังนั้้�นจึึงช่่วยยืืดอายุุการเก็็บ
รัักษาของผลิิตภััณฑ์์อาหารได้้

20แต่่ไม่่แ นะนำำ� ให้้ ใช้้ พ ลาสติิ ก ที่่� ย่่ อ ยสลายได้้ ด้้ ว ยออกซิิ เจนได้้แก่่ พลาสติิกย่่อยสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (Oxo-degradable plastics) พลาสติิกที่่�สามารถย่่อยสลายได้้ในสิ่่�ง
แวดล้้อมเนื่่�องจากสารเติิมแต่่ง (additives) เพราะนอกจาก
ความเสีียหายที่่�เกิิดขึ้้�นต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลแล้้ว ยัังมีี
ไมโครพลาสติิก (microplastics) ถููกผลิิตขึ้้�นจากการสลาย
ตััวที่่�ไม่่สมบููรณ์์อีีกด้้วย นอกจากนี้้� ได้้มีีการห้้ามนำำ�พลาสติิก
ย่่อยสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซที่่�ไม่่มีีสิ่่�งนี้้�ออกสู่่�ตลาดตั้้�งแต่่วัันที่่�
3 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ภายใต้้ประกาศใช้้ระเบีียบว่่า
ด้้วยพลาสติิกชนิิดใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง (EU Single-Use Plastics
Directive 2019/904, มาตรา 5)เส้้นใยพิิเศษสำำ�หรัับกระดาษ/ กระดาษแข็็ง/ กระดาษลููกฟููก
ในที่่�นี้้� ผลกระทบของเส้้นใยที่่�ไม่่ใช่่ไม้้ (เช่่น หญ้้า
ป่่าน ฝ้้าย เป็็นต้้น) ต่่อกระบวนการรีีไซเคิิล ยัังไม่่ได้้มีีการ
ชี้้�แจงอย่่างครบถ้้วนสมบููรณ์์

2.4.4

ดัังนั้้�น การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ที่่�เป็็นมิิตรต่่อการรีีไซเคิิลจึึง
ควรเน้้นที่่�การใช้้วััสดุุที่่�หาได้้ทั่่�วไปไม่่กี่่�ขนิิด ไม่่ควรใช้้วััสดุุที่่�
หายาก ได้้แก่่ พอลิิคาร์์บอเนต (PC) และพอลิิไวนิิลคลอไรด์์
(PVC)

วััสดุุคอมโพสิิตสามารถให้้การปกป้้องผลิิตภััณฑ์์ได้้ในระดัับ
สููงด้้วยน้ำำ��หนัักของบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ลดลง แต่่อาจทำำ�ให้้การ
รีีไซเคิิลทำำ�ได้้ยากขึ้้�น หรืือขััดขวางการรีีไซเคิิล ซึ่่�งคอมโพสิิต
พลาสติิกที่่�รีีไซเคิิลได้้จะถููกจััดอยู่่�ในรายการของวััสดุุเฉพาะ
พื้้�นฐาน ในบท 'คำำ�แนะนำำ�ในการออกแบบสำำ�หรัับประเภท
บรรจุุภััณฑ์์'คำ�แนะนำ�เฉพาะวัสดุ

3. คำำ�แนะนำำ�การออกแบบ

แต่่ละประเภทบรรจุุภััณฑ์์
คำำ�แนะนำำ�ในการออกแบบสำำ�หรัับบรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อ
การรีีไซเคิิลได้้มีีการแนะนำำ�ไว้้ดัังต่่อไปนี้้� โดยคำำ�แนะนำำ�ด้้าน
การออกแบบที่่� เ ฉพาะเจาะจงสามารถนำำ� ไปใช้้ ไ ด้้ แ ล้้ ว ในบรรจุุภััณฑ์์พื้้�นฐานหลายประเภท สำำ�หรัับประเภทอื่่�นอีีกบาง
ประเภทก็็กำำ�ลัังอยู่่�ในระหว่่างการปรัับปรุุง จึึงทำำ�ให้้การเผย
แพร่่ ต รงส่่ ว นนี้้� คร อบคลุุ ม ไว้้ เ พีียงกรณีีคำำ� แนะนำำ�ทั่่� ว ไปสำำ�หรัับการออกแบบที่่�รีีไซเคิิลได้้โดยสมบููรณ์์นั้้�น จะต้้อง
พิิจารณาคััดเลืือกเกณฑ์์กำำ�หนดจากหมวดหมู่่� กรณีีที่่�ดีีที่่�สุุด
ถ้้าจำำ�เป็็น เกณฑ์์กำำ�หนดก็็ต้้องอนุุโลมให้้รีีไซเคิิลได้้ แต่่จะ
ไม่่มีีข้้อจำำ�กััดที่่�เลืือกปฏิิบััติิเป็็นเฉพาะกรณีี

เช่่น การลดคุุณภาพของสิ่่�งที่่�ได้้จากการรีีไซเคิิล เกณฑ์์
กำำ�หนดที่่�ระบุุว่่า “พึึงหลีีกเลี่่�ยง” ควรจะต้้องไม่่นำำ�มาใช้้
เนื่่�องจากมัันอาจเป็็นการปิิดกั้้�นการคััดแยกอย่่างชััดเจน หรืือ
นำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนอัันไม่่พึึงประสงค์์ (contamination)ที่่�อาจเกิิดขึ้้�นได้้กระบวนการรีีไซเคิิล สิ่่�งเหล่่านี้้�จะเป็็นคำำ�
แนะนำำ�ที่่� ถููก ต้้ อ งซึ่่� ง สามารถทำำ� ตามได้้ ใ นบริิ บทของข้้อมููล
ปััจจุุบััน รายละเอีียดนอกเหนืือจากนี้้�จะได้้รัับการศึึกษาใน
การทำำ�งานร่่วมกัันกัับ FH Campus Wienระบบรหััสสีี

คำำ�แนะนำำ�ต่่อไปนี้้�สำำ�หรัับการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์ที่่�รีีไซเคิิลได้้ ซึ่่�งได้้จััดหมวดหมู่่�ตามประเภทของวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์
เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าจะสามารถทำำ�ตามคำำ�แนะนำำ�ได้้ในเชิิงปฏิิบััติิ บรรจุุภััณฑ์์ประเภทต่่างๆ ได้้กำำ�หนดไว้้ชััดเจนดัังต่่อไปนี้้�

ขวดถาดและถ้้วย

บรรจุุภัณั ฑ์์อ่อ่ นตััว

หลอดกระป๋๋อง

กล่่องพัับได้้

กล่่องเครื่่�องดื่่�มแบบ
คอมโพสิิต

คำำ�แนะนำำ�การออกแบบสำำ�หรัับประเภทบรรจุุภััณฑ์์
(อยู่่�ระหว่่างการพััฒนา)เกณฑ์์หลััก
ดัังนี้้�:คำำ�แนะนำำ�การออกแบบได้้กำำ�หนดไว้้สำำ�หรัับแต่่ละสามเกณฑ์์หลััก ซึ่่�งสรุุปคุุณลัักษณะการออกแบบที่่�สำำ�คััญที่่�สุุดไว้้วัสดุ- วัสดุและสารเติมแต่ง
- ตัวกั้น- สีการตกแต่งและส่วนประกอบอื่นๆ
- ฉลาก ป้้าย และปลอกหุ้้�ม
- รหััสบนขวด
- หมึึกพิิมพ์์
- การออกแบบ
- กาวติิดฉลาก

ระบบการปิดภาชนะ
- ฝาปิด
- ซีล ฟอยล์ซีล
- ตัวช่วยเปิด

ระบบไฟจราจร
ประเภทบรรจุุภััณฑ์์ซึ่่�งมีีคำำ�แนะนำำ�ในรายละเอีียด
แล้้ว จะถููกแบ่่งเป็็นสามกลุ่่�ม (เขีียว เหลืือง แดง) คำำ�แนะนำำ�
สำำ�หรัับประเภทของบรรจุุภััณฑ์์ ซึ่่�งในรายละเอีียดอยู่่�ระหว่่าง
การพิิจารณา แบ่่งออกกลุ่่�มสีีเขีียวและสีีแดง ในบางกรณีีจะมีี
การระบุุความเห็็นเพิ่่�มเติิมในเกณฑ์์การออกแบบเฉพาะกรณีี
ซึ่่�งอยู่่�ในบทที่่� 5/เชิิงอรรถ (Glossary)คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

กรณีที่ดีที่สุด
ถ้าจำ�เป็น
พึงหลีกเลี่ยง

21

3.1

ขวด

ฝาปิด

3.1.1 PETวัสดุการตกแต่ง

วัสดุ
ขวด PET ชนิิดเดีียวแบบใส เหมาะสำำ�หรัับนำำ�มารีีไซเคิิลที่่�ให้้วััสดุุรีีไซเคิิลมีีคุุณภาพสููง และวััสดุุเหมืือนกััน
หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�น ชั้้�นสกััดกั้้�นที่่�เป็็นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx)อะลููมิิเนีียมออกไซด์์ (Al2O3) หรืือการ
เคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating) (สำำ�หรัับขวดที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) สามารถใช้้ได้้เนื่่�องจากไม่่ส่่งผลต่่อ
คุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุุที่่�มีีสีีอ่่อน สว่่าง มืืด หรืือทึึบแสง สามารถรวบรวมนำำ�มารีีไซเคิิลได้้ แต่่คุุณภาพที่่�ได้้จะต่ำำ��กว่่าวััสดุุที่่�มีีความโปร่่งใส
การเติิมสารเติิมแต่่ง เช่่น สารเพิ่่�มเสถีียรภาพทางยููวีี (UV stabilisers) สารเพิ่่�มความสว่่าง (optical brighteners) และสารดููดซัับออกซิิเจน (oxygen absorbers) ควรเติิมในกรณีีที่่�จำ�ำ เป็็นเท่่านั้้�น
โดยหลัักการแล้้วควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน อย่่างไรก็็ตามวััสดุุสกััดกั้้�นประเภท PA (เศษส่่วนมวล <5 wt%) วััสดุุหลายชั้้�นประเภท PGA, PTN alloy และ TPE หรืือวััสดุุสกััดกั้้�นประเภท PO สามารถใช้้ได้้ในบางกรณีี
สิ่่ง� สำำ�คััญคืือต้้องหลีีกเลี่่ย� งการใช้้วัสดุั ทีุ่่ มีีค� วามหนาแน่่น < 1 กรััม/ลบ.ซม. และสารเติิมแต่่งที่่�เปลี่่ย� นความหนาแน่่นใน
พอลิิเมอร์์ (polymer) เนื่่�องจากการคััดแยก PET ขึ้้น� อยู่่�กัับการแยกความหนาแน่่น
วััสดุสกัุ ดั กั้้น� การซึึมผ่่านทำำ�จาก EVOH และ PA (เศษส่่วนมวล > 5 wt%) รวมทั้้�งวััสดุสกัุ ดั กั้้น� ประเภทอื่่�นที่่เ� ติิมเพิ่่�มเข้้าไป
บางครั้้�งส่่งผลให้้คุณภุ าพวััสดุรีีุ ไซเคิิลลดลงอย่่างมาก
PET ประเภทอื่่�น (เช่่น PET-G) รวมทั้้�งวััสดุคุ อมโพสิิตกัับพลาสติิกประเภทอื่่�น เช่่น PLA, PVC และ PS ไม่่สามารถเป็็น
เนื้้อ� เดีียวกัันได้้กับั PET จััดเป็็นวัสดุั รุ บกวนในการรีีไซเคิิล
สารเติิมแต่่งพิิเศษ เช่่น สารเติิมแต่่งประเภท oxygen/bio/Oxo-degradable อนุุภาคนาโน (nanoparticles) และ PA
additive สร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิล นอกจากนี้้�สารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ประเภทอ็็อกโซได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�ง
สหภาพยุุโรปตั้้ง� แต่่ปีี พ.ศ. 2564 ในข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้ง� เดีียว
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้ และต้้องหลีีกเลี่่ย� งสีีเมทััลลิิกและสีีเรืืองแสงเนื่่�องจาก
จะทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้อ� น (contamination) วััสดุรีีุ ไซเคิิลได้้
22คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
ถ้้าเป็็นได้้ควรหลีีกเลี่่�ยงการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หากจำำ�เป็็นหมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องเป็็นไปตามข้้อกำำ�หนดของสมาคม
หมึึกพิิมพ์์สหภาพยุุโรป EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของหมึึกพิิมพ์์ไปยัังบริิเวณที่่�ไม่่ต้้องการ (non-bleeding)เพื่่�อหลีีกเลี่่�ยงการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการ
โดยการดุุนนููนหรืือการใช้้เลเซอร์์
หากใช้้ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) ควรครอบคลุุมพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์มากสุุดไม่่เกิิน 50% 8 และทำำ�จากวััสดุุ
ที่่�มีีความหนาแน่่น < 1 กรััม/ลบ.ซม. (เช่่น PP, PE) เพื่่�อให้้สามารถแยกออกได้้ในกระบวนการคััดแยก
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไป เนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปน
เปื้้�อนกัับวััสดุุรีีไซเคิิล
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุด
ด้้วยระบบรหััส (coding) อื่่�นๆ (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยต้้องใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
การพิิมพ์์พื้้�นที่่�มากๆ โดยตรงลงบนบรรจุุภััณฑ์์เป็็นข้้อเสีีย เนื่่�องจากมีีหมึึกพิิมพ์์ที่่�อาจปล่่อยมาทำำ�ให้้มีีผลต่่อคุุณภาพวััสดุุ
รีีไซเคิิลหรืือปนเปื้้�อนในกระบวนการรีีไซเคิิลจากหมึึกพิิมพ์์ที่่�กำำ�จััดออกมาในน้ำำ��ล้้าง (การก่่อสารที่่�ไม่่ตั้้�งใจเติิมใน
กระบวนการรีีไซเคิิล (NIAS)
การตกแต่่งผิิวบรรจุุภััณฑ์์ขนาดใหญ่่ที่่�ครอบคลุุมพื้้�นที่่�ผิิวบรรจุุภััณฑ์์มากกว่่า 50%8 ทำำ�ให้้ความสามารถในการคััดแยก
บรรจุุภััณฑ์์ลดลง
ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จากวััสดุุที่่�มีีความหนาแน่่น > 1 กรััม/ลบ.ซม. (เช่่น PVC, OPS, PLA), PET และฉลากกระดาษไม่่แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกน้ำำ�� สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในส่่วน PET ได้้วััสดุุสารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียมเป็็นส่่วนประกอบ (มีีความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยก
เศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการได้้

ระบบการปิด
ฝาปิิดควรทำำ�จาก PP, HDPE หรืือวััสดุุอื่่�นๆ ที่่�มีีความหนาแน่่น < 1 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อให้้สามารถแยกออกจาก PET ได้้ในกระบวนการรีีไซเคิิลได้้
หากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องง่่ายต่่อการแยกกำำ�จััดออกโดยไม่่ทิ้้�งคราบใดๆ
แนะนำำ�ให้้ใช้้ระบบปิิดที่่�ไม่่มีี liners หากจำำ�เป็็นต้้องมีี liner ควรใช้้วััสดุุประเภท EVA หรืือ TPEตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2567 เป็็นต้้นไป การยึึดติิดของฝาปิิด (ตามระเบีียบ Article 6, 2019/904/EC) ต้้องได้้รัับการรัับรองการ
ยึึดติิดในช่่วงการใช้้งานสำำ�หรัับภาชนะบรรจุุเครื่่�องดื่่�มที่่�มีีความจุุไม่่เกิิน 3 ลิิตร
หากจำำ�เป็็นต้้องมีีการปิิดผนึึกและมีีส่่วนประกอบอื่่�นๆ ที่่�ทำำ�จากซิิลิิโคน ควรมีีความหนาแน่่น < 1 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อให้้
สามารถแยกออกได้้ในกระบวนการคััดแยก
ส่่วนประกอบที่่�ทำำ�จากโลหะ อะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน), duroplast, PS, POM และ PVC ถืือเป็็น
วััสดุุที่่�รบกวนกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากส่่งผลกระทบต่่อการคััดแยกและการแปรรููปวััสดุุใหม่่ และสามารถทำำ�ให้้
เครื่่�องอััดรีีด และอุุปกรณ์์ขึ้้�นรููปอื่่�นๆ เสีียหายได้้เช่่นกััน
นอกจากนี้้�ยัังรวมถึึงการใช้้ฟิิล์์มหรืือซิิลิิโคนปิิดผนึึกที่่�ไม่่สามารถลอกออกได้้ สปริิงที่่�ทำำ�จากแก้้วและโลหะของระบบปั๊๊�ม
หรืือวััสดุุที่่�มีีความหนาแน่่น > 1 กรััม/ลบ.ซม.

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

23

3.1.2 PE

ฝาปิด
วัสดุ

การตกแต่ง

วัสดุกรณีี ขวด PE ต้้องไม่่มีีสีี (โปร่่งใส) หรืือสีีขาว และประกอบด้้วยวััสดุุ PE ชนิิดเดีียว (mono-material) โดยไม่่มีี
ชั้้�นสกััดกั้้�น (barrier)หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน สามารถใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
(Al2O3) หรืือการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating) (สำำ�หรัับขวดที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) เนื่่�องจากจะไม่่ส่่ง
ผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุุคอมโพสิิตหลายชั้้�น (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PE ประเภทต่่างๆ
(เช่่น LDPE, HDPE)วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PP ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้
สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุยัังอยู่่�ในระดัับ < 1 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
ถ้้าหากจำำ�เป็็นในการใช้้ EVOH เพื่่�อเป็็นสารสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน ควรใช้้ปริิมาณตามมาตรฐาน10ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนผสมวััสดุุที่่�มีี PS, PVC, PLA, PET และ PET-G เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PE ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 1 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนกประเภท
เฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านหรืือวััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีี PVDC, PA, PE-X and EVOH (หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะ
รบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากจะเกิิดการปนเปื้้�อน (contaminate) ในวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
การเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

24คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของหมึึก
พิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกัันกับั ตััวขวด (เช่่น HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE)หากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุอืุ่่ นที่่� ไ� ม่่ใช่่ PE ควรปิิดพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้ขัดั ขวางการคััดแยกที่่�ถูกู ต้้องของวััสดุฐุ าน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้�อนกัับ
วััสดุุรีีไซเคิิล
ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำ�จำ าก PP, OPP และ PET สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น โดยต้้องปิิดพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์ได้้ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8นอกจากนี้้� ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE หรืือ PP ควรล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้ เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าสามารถแยกออกจากเศษ PE และไม่่มีี
คราบกาวตกค้้างอยู่่�
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่สามารถล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้อาจส่่งผลเสีียต่่อคุุณภาพการคััดแยกหรืือรีีไซเคิิลของเศษ PE
โดยทั่่�วไปควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PVC ถึึงแม้้ว่่าจะล้้างออกได้้ด้้วยน้ำำ��ได้้ก็็ตาม
การตกแต่่งพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ (> 50% ของพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์) และปลอกหุ้้�มแบบเต็็มพื้้�นผิิวที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE อาจทำำ�ให้้การ
คััดแยกบรรจุุภััณฑ์์บกพร่่องได้้8สารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการ
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
ฝาปิิดตามหลัักการแล้้วควรทำำ�จากวััสดุุฐานเดีียวกัันกัับขวด (เช่่น HDPE, LDPE, LLDPE, MDPE) โดยฝาและขวดต้้องมีีสีีเดีียวกััน
ระบบปิิดที่่�ไม่่มีี liners เป็็นที่่�ต้้องการมากกว่่า หากจำำ�เป็็นต้้องมีี liner ควรใช้้วััสดุุประเภท EVA หรืือ TPEหากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2567 เป็็นต้้นไป การยึึดติิดของฝาปิิด (ตาม Article 6, 2019/904/EC) ต้้องได้้รัับการรัับรองการยึึดติิด
ในช่่วงการใช้้งานสำำ�หรัับภาชนะบรรจุุเครื่่�องดื่่�มที่่�มีีความจุุไม่่เกิิน 3 ลิิตร
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PE และ PP สามารถเข้้ากัันได้้กัับเศษ PE ในปริิมาณเล็็ก
น้้อย9ฝาปิิด PP สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในปริิมาณมากขึ้้�น9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษ PE ที่่�นำำ�กลัับมา
ใช้้อีีกครั้้�ง
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมทั้้�งการปิิดผนึึกและซิิลิิโคนไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จึึงถืือว่่าเป็็นสารรบกวนการรีีไซเคิิล
ระบบปั๊๊�มที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ (โดยเฉพาะที่่�มีีสปริิงแก้้วและโลหะ) จััดเป็็นวััสดุุรบกวนการรีีไซเคิิลเช่่นกััน
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

25

3.1.3 PP

ฝาปิด

วัสดุ
การตกแต่ง

วัสดุกรณีี ขวด PP ต้้องไม่่มีีสีี (โปร่่งใส) หรืือสีีขาว และประกอบด้้วยวััสดุุ PP ชนิิดเดีียว (mono-material) โดยไม่่มีี
ชั้้�นสกััดกั้้�น (barrier)หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน สามารถใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
(Al2O3) หรืือการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating) (สำำ�หรัับขวดที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) เนื่่�องจากจะไม่่ส่่ง
ผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้นที่่� ทำ� �จำ ากวััสดุุ PP ประเภทต่่างๆ
(เช่่น OPP, BOPP)
วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PE ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุยัังอยู่่�ในระดัับ < 1 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
ถ้้าหากจำำ�เป็็นในการใช้้ EVOH เพื่่�อเป็็นสารสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน ควรใช้้ปริิมาณตามมาตรฐาน10ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนผสมวััสดุุที่่�มีี PS, PVC, PLA, PET และ PET-G เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PP ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 1 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนกประเภท
เฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านหรืือวััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีี PVDC, PA and EVOH (หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะรบกวน
ในกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากจะเกิิดการปนเปื้้�อน (contaminate) ในวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
การเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

26คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของหมึึก
พิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกัันกับั ตััวขวด (PP)หากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุอืุ่่ นที่่� ไ� ม่่ใช่่ PP ควรปิิดพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้ขัดั ขวางการคััดแยกที่่�ถูกู ต้้องของวััสดุฐุ าน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต batch coding และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน best-before date ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่อ� เปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้อ� นกัับวััสดุรีีุ ไซเคิิล
ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PE และ PET สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น โดยต้้องปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ได้้ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8นอกจากนี้้� ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP หรืือ PE ควรล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้ เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าสามารถแยกออกจากเศษ PP และไม่่มีี
คราบกาวตกค้้างอยู่่�
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่สามารถล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้อาจส่่งผลเสีียต่่อคุุณภาพการคััดแยกหรืือรีีไซเคิิลของเศษ PP
โดยทั่่�วไปควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PVC ถึึงแม้้ว่่าจะล้้างออกได้้ด้้วยน้ำำ��ได้้ก็็ตาม
การตกแต่่งพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ (> 50% ของพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์) และปลอกหุ้้�มแบบเต็็มพื้้�นผิิวที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP อาจทำำ�ให้้การ
คััดแยกบรรจุุภััณฑ์์บกพร่่องได้้8สารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการ
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
ฝาปิิดตามหลัักการแล้้วควรทำำ�จากวััสดุุฐานเดีียวกัันกัับขวด (PP) โดยฝาและขวดต้้องมีีสีีเดีียวกััน
ระบบปิิดที่่�ไม่่มีี liners เป็็นที่่�ต้้องการมากกว่่า หากจำำ�เป็็นต้้องมีี liner ควรใช้้วััสดุุประเภท EVA หรืือ TPEหากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PE และ PP สามารถเข้้ากัันได้้กัับเศษ PP ในปริิมาณเล็็ก
น้้อย9ตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2567 เป็็นต้้นไป การยึึดติิดของฝาปิิด (ตาม Article 6, 2019/904/EC) ต้้องได้้รัับการรัับรองการยึึดติิด
ในช่่วงการใช้้งานสำำ�หรัับภาชนะบรรจุุเครื่่�องดื่่�มที่่�มีีความจุุไม่่เกิิน 3 ลิิตร
ฝาปิิด PE สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในปริิมาณมากขึ้้�น9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษ PP ที่่�นำำ�กลัับมา
ใช้้อีีกครั้้�ง
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets) พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมทั้้�งการปิิดผนึึกและซิิลิิโคนไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จึึงถืือว่่าเป็็นสารรบกวนการรีีไซเคิิล
ระบบปั๊๊�มที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ (โดยเฉพาะที่่�มีีสปริิงแก้้วและโลหะ) จััดเป็็นวััสดุุรบกวนการรีีไซเคิิลเช่่นกััน
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

27

3.1.4 แก้้ว

ฝาปิด

S

วัสดุ
การตกแต่ง

วัสดุบรรจุุภััณฑ์์แก้้วโดยทั่่�วไปประกอบด้้วย 3 องค์์ประกอบ (ทรายซิิลิิกา โซดา หิินปููน (limestone) และสีีมาตรฐาน
โปร่่งใส/ขาว เขีียว หรืือน้ำำ��ตาล (หรืือควอตซ์์ที่่�เกี่่�ยวข้้อง) สามารถรีีไซเคิิลได้้อย่่างมีีประสิิทธิิภาพ
ความเข้้มข้้นของโลหะหนัักในวััสดุุต้้องเป็็นไปตาม Commission Decision 2001/171/EC เพื่่�อป้้องกัันการ
ปนเปื้้�อน (contamination)การใช้้เฉดสีีอื่่�น สีีทึึบแสง หรืือสีีเมทััลลิิกทำำ�ให้้เทีียบสีีกัับเฉดสีีมาตรฐานที่่�ต้้องการยากขึ้้�นในแก้้วที่่�รีีไซเคิิลอีีกครั้้�ง
ควรหลีีกเลี่่�ยงแก้้วสีีดำำ�หรืือสีีน้ำำ��เงิินเข้้ม
แก้้วที่่�ไม่่ใช่่บรรจุุภััณฑ์์ เช่่น แก้้วทนความร้้อน (เช่่น แก้้วโบโรซิิลิิเกต) ตะกั่่�วคริิสตััล แก้้วไครโอไลต์์ และส่่วนประกอบ
เคลืือบอีีนาเมล เป็็นสิ่่�งเจืือปนสำำ�คััญที่่�ส่่งผลต่่อคุุณภาพวััสดุุรีีไซเคิิลของบรรจุุภััณฑ์์แก้้ว

28คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การตกแต่่งบนบรรจุุภััณฑ์์แก้้วควรทำำ�โดยการเจาะร่่องที่่�ผิิว (engraving)ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกและการพิิมพ์์โดยตรง สามารถใช้้สารเคลืือบและหมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้องตามข้้อกำำ�หนด
ของ EuPIA ได้้โดยไม่่มีีปััญหาใดๆ
หากบรรจุุภััณฑ์์แก้้วเคลืือบสีีทั้้�งหมด ทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการตรวจจัับและคััดแยกวััสดุุได้้
ควรใช้้ฉลากพลาสติิกเมื่่�อจำำ�เป็็นเท่่านั้้�น
ฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) และฉลากพลาสติิกที่่�ยึึดติิดถาวร และมีีพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ ในบางกรณีีจะรบกวน
กระบวนการคััดแยกของแก้้วได้้

ระบบการปิด
ฝาปิิดที่่�ทำำ�จากโลหะผสมสารแม่่เหล็็ก (Alloy) สามารถแยกออกได้้ง่่ายในระหว่่างการคััดแยกด้้วยแม่่เหล็็ก
ฝาปิิดที่่�ทำำ�จากพลาสติิกและอะลููมิิเนีียมสามารถแยกออกได้้ จึึงไม่่รบกวนการหลอมละลายของแก้้ว
ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากเซรามิิกและและอุุปกรณ์์กำำ�หนดตำำ�แหน่่งปิิดฝาที่่�มีีส่่วนประกอบเซรามิิก หรืือพอร์์ซเลน
เนื่่�องจากสามารถรวมตััวกัับแก้้วรีีไซเคิิลซึ่่�งไม่่เป็็นที่่�ต้้องการ

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

29

3.2 ถาด และถ้้วย
3.2.1 PE
ฝาปิด

วัสดุ

การตกแต่ง

วัสดุกรณีี ถาดและถ้้วย PE ต้้องไม่่มีีสีี (โปร่่งใส) หรืือสีีขาว และประกอบด้้วยวััสดุุ PE ชนิิดเดีียว (mono-material) โดยไม่่มีีชั้้�นสกััดกั้้�น (barrier)หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน สามารถใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
(Al2O3) หรืือการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating) (สำำ�หรัับถ้้วยที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) เนื่่�องจากจะไม่่ส่่ง
ผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุุคอมโพสิิตหลายชั้้�น (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PE ประเภทต่่างๆ
(เช่่น LDPE, HDPE)วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PP ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุยัังอยู่่�ในระดัับ < 1 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
ถ้้าหากจำำ�เป็็นในการใช้้ EVOH เพื่่�อเป็็นสารสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน ควรใช้้ปริิมาณตามมาตรฐาน10การทำำ�เมทััลไลซ์์ (metallisation) โดยใช้้ไอโลหะจากอะลููมิเิ นีียมจะทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกบางกรณีี นอกจากนั้้�นจะ
ทำำ�ให้้เกิิดการเสื่่อ� มสภาพของคุุณสมบััติใิ นการรีีไซเคิิล (เกิิดการเปลี่่ย� นเป็็นสีีเทา) คุุณภาพวััสดุรีีุ ไซเคิิล (การเป็็นสีีเทา)ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนผสมวััสดุุที่่�มีี PS, PVC, PLA, PET และ PET-G เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PE ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 1 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนกประเภท
เฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านหรืือวััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีี PVDC, PA, PE-X and EVOH (หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะ
รบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากจะเกิิดการปนเปื้้�อน (contaminate) ในวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
การเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

30คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของ
หมึึกพิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกัันกับั ตััวบรรจุุภัณั ฑ์์ (เช่่น HDPE, LDPE, MDPE,
LLDPE)
ฉลากพร้้อมโมล์์ด (In-mould labels) ที่่�ทำ�จำ าก PE สามารถใช้้ได้้ อย่่างไรก็็ตามระดัับการพิิมพ์์ (degree of printing) ในระดัับสููง
อาจส่่งผลเสีียได้้ เนื่่�องจากฉลากถููกรีีไซเคิิลร่่วมกัับวััสดุฐุ านหากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE ควรปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกวััสดุุฐาน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้�อนกัับ
วััสดุุรีีไซเคิิล
ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำ�จำ าก PP, OPP และ PET สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น โดยต้้องปิิดพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์ได้้ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8นอกจากนี้้� ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE หรืือ PP ควรล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้ เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าสามารถแยกออกจากเศษ PE และไม่่มีี
คราบกาวตกค้้างอยู่่�
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่สามารถล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้อาจส่่งผลเสีียต่่อคุุณภาพการคััดแยกหรืือรีีไซเคิิลของเศษ PE
โดยทั่่�วไปควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PVC ถึึงแม้้ว่่าจะล้้างออกได้้ด้้วยน้ำำ��ได้้ก็็ตาม
การตกแต่่งพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ (> 50% ของพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์) และปลอกหุ้้�มแบบเต็็มพื้้�นผิิวที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE อาจทำำ�ให้้การ
คััดแยกบรรจุุภััณฑ์์บกพร่่องได้้8สารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการ
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
ฝาปิิดตามหลัักการแล้้วควรทำำ�จากวััสดุุฐานเดีียวกััน (เช่่น HDPE, LDPE, LLDPE, MDPE)
หากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PE และ PP สามารถเข้้ากัันได้้กัับเศษ PE ในปริิมาณเล็็ก
น้้อย9ฝาปิิด PP สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในปริิมาณมากขึ้้�น9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษ PE ที่่�นำำ�กลัับมา
ใช้้อีีกครั้้�ง
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมทั้้�งการปิิดผนึึกและซิิลิิโคนไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จึึงถืือว่่าเป็็นสารรบกวนการรีีไซเคิิล
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

31

3.2.2 PPการตกแต่ง
ฝาปิด

วัสดุ

วัสดุ
กรณีี ถาดและถ้้วย PP ต้้องไม่่มีีสีี (โปร่่งใส) หรืือสีีขาว และประกอบด้้วยวััสดุุ PP ชนิิดเดีียว (mono-material)โดยไม่่มีีชั้้�นสกััดกั้้�น (barrier)หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน สามารถใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
(Al2O3) หรืือการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating)7 (สำำ�หรัับถ้้วยที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) เนื่่�องจากจะไม่่
ส่่งผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้นที่่� ทำ� �จำ ากวััสดุุ PP ประเภทต่่างๆ
(เช่่น OPP, BOPP)
วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PE ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุอยู่่�ในระดัับ < 1 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
ถ้้าหากจำำ�เป็็นในการใช้้ EVOH เพื่่�อเป็็นสารสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน ควรใช้้ปริิมาณตามมาตรฐาน10การทำำ�เมทััลไลซ์์ (metallisation) โดยใช้้ไอโลหะจากอะลููมิเิ นีียมจะทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกบางกรณีี นอกจากนั้้�นจะ
ทำำ�ให้้เกิิดการเสื่่อ� มสภาพของคุุณสมบััติใิ นการรีีไซเคิิล (เกิิดการเปลี่่ย� นเป็็นสีีเทา) คุุณภาพวััสดุรีีุ ไซเคิิล (การเป็็นสีีเทา)ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนผสมวััสดุุที่่�มีี PS, PVC, PLA, PET และ PET-G เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PP ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 1 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนกประเภท
เฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านหรืือวััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีี PVDC, PA and EVOH10 (หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะ
รบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากจะเกิิดการปนเปื้้�อน (contaminate) ในวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
การเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

32คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของ
หมึึกพิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกััน (PP) กัับตััวบรรจุุภัณั ฑ์์ฉลากพร้้อมโมล์์ด (In-mould labels) ที่่�ทำ�จำ าก PP สามารถใช้้ได้้ อย่่างไรก็็ตามระดัับการพิิมพ์์ (degree of printing) ในระดัับสููง
อาจส่่งผลเสีียได้้ เนื่่�องจากฉลากถููกรีีไซเคิิลร่่วมกัับวััสดุฐุ านหากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP ควรปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกวััสดุุฐาน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่อ� เปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้อ� นกัับวััสดุรีีุ ไซเคิิล
ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PE และ PET สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น โดยต้้องปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ได้้ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8นอกจากนี้้� ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP หรืือ PE ควรล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้ เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าสามารถแยกออกจากเศษ PP และไม่่มีี
คราบกาวตกค้้างอยู่่�
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่สามารถล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้อาจส่่งผลเสีียต่่อคุุณภาพการคััดแยกหรืือรีีไซเคิิลของเศษ PP
โดยทั่่�วไปควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PVC ถึึงแม้้ว่่าจะล้้างออกได้้ด้้วยน้ำำ��ได้้ก็็ตาม
การตกแต่่งพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ (> 50% ของพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์) และปลอกหุ้้�มแบบเต็็มพื้้�นผิิวที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP อาจทำำ�ให้้การ
คััดแยกบรรจุุภััณฑ์์บกพร่่องได้้8สารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการ
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
ฝาปิิดตามหลัักการแล้้วควรทำำ�จากวััสดุุฐานเดีียวกััน (PP) กัับถาดและถ้้วย
หากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PE และ PP สามารถเข้้ากัันได้้กัับเศษ PP ในปริิมาณเล็็ก
น้้อย9ฝาปิิด PE สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในปริิมาณมากขึ้้�น9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษ PP ที่่�นำำ�กลัับมา
ใช้้อีีกครั้้�ง
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมทั้้�งการปิิดผนึึกและซิิลิิโคนไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จึึงถืือว่่าเป็็นสารรบกวนการรีีไซเคิิล
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การ
คััดแยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

33

3.2.3 กระดาษ/กระดาษแข็็ง/กระดาษลููกฟููก
วัสดุ
ฝาปิด

การตกแต่ง

วัสดุเส้้นใยสำำ�หรัับการผลิิตกระดาษมาจากไม้้สนและไม้้ผลััดใบจะดีีที่่�สุุด
กระดาษไม่่เคลืือบผิิวหรืือไม่่ลามิิเนตเป็็นสิ่่ง� ที่่�ดีีโดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� ทำำ�ให้้ง่า่ ยต่่อการย่่อยเส้้นใยและป้้องกัันการปนเปื้้อ� น(contamination)การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียว/พลาสติิกลามิิเนต (plastic laminate) สามารถรีีไซเคิิลได้้ถ้้ามีีปริิมาณเส้้นไย > 95%
ตััวเติิมที่่�เป็็นแร่่ธาตุุ เช่่น ดิินขาว ทััลคััม แคลเซีียมคาร์์บอเนต และไทเทเนีียมไดออกไซด์์ (ผงสีีขาว) และกลุ่่�มแป้้ง
สามารถใช้้ได้้โดยไม่่ต้้องลัังเล เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ไม่่มีีผลรบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล
เส้้นใยจากพืืชทางเลืือกที่่�ไม่่ใช่่ไม้้ เช่่น ป่่าน และฝ้้าย เป็็นต้้น เป็็นวััสดุุที่่�สามารถรบกวนการรีีไซเคิิลกระดาษได้้
อย่่างไรก็็ตาม ถ้้ามีีปริิมาณเล็็กน้้อยก็็ไม่่ส่่งผล
การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียว/การลามิิเนตพลาสติิกสามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าปริิมาณเส้้นใยกระดาษอยู่่�ระหว่่าง 95%
และ 85%การผลิิตเยื่่�อจากเส้้นใยทำำ�ได้้ยากมากขึ้้�นด้้วยหากกระดาษมีีการเคลืือบพลาสติิกทั้้�งสองด้้าน การเคลืือบแว็็กซ์์ การเคลืือบ
ซิิลิิโคนและมีีส่่วนผสมของเส้้นใยที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียก6ในทำำ�นองเดีียวกััน ควรหลีีกเลี่่�ยงการเคลืือบพลาสติิก/การลามิิเนตพลาสติิกด้้านเดีียว หากปริิมาณ
เส้้นใยกระดาษ < 85 %34คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การพิิมพ์์ควรน้้อยที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้และใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้องตามข้้อกำำ�หนดของสมาคมหมึึกพิิมพ์์แห่่งสหภาพ
ยุุโรป (EuPIA)ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนประกอบที่่�มีีสารยึึดติิด เช่่น การมีีช่่องหน้้าต่่าง ฉลาก และส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่�น โดยควรออกแบบ
ในลัักษณะที่่�สามารถแยกออกได้้ง่่ายในกระบวนการรีีไซเคิิลหรืือโดยผู้้�บริิโภค
หากบรรจุุภััณฑ์์มีีการพ่่นไอโลหะ การทำำ�เมทััลไลซ์์ไม่่ควรปกคลุุมพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์เกิิน 60%วััสดุุใช้้ทำำ�ช่่องหน้้าต่่างและส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่�นที่่�ไม่่สามารถแยกออกจากกระดาษได้้ง่่ายถืือเป็็นวััสดุุรบกวนต่่อการ
รีีไซเคิิล
สิ่่�งสำำ�คััญคืือต้้องหลีีกเลี่่�ยงหมึึกพิิมพ์์ที่่�มีีส่่วนประกอบของน้ำำ��มัันแร่่ เนื่่�องจากสารนี้้�ปนเปื้้�อน (contaminate) เส้้นใยที่่�นำำ�
มาใช้้ซ้ำำ�� (secondary fibres)ระบบการปิด
เทปกระดาษสามารถใช้้ได้้ตราบใดที่่�การใช้้สารยึึดติิด (adhesive application) ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิด
(stickies)12โดยทั่่�วไป สิ่่�งสำำ�คััญคืือต้้องใช้้สารยึึดติิดที่่�ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิดในกระบวนการรีีไซเคิิล12เมื่่�อใช้้ลวดเย็็บกระดาษและเทปกาวพลาสติิก ควรใช้้อย่่างระมััดระวัังเพื่่�อให้้แน่่ใจว่่า สามารถแยกออกจากกััน
ในกระบวนการรีีไซเคิิลหรืือถููกแยกออกไปก่่อนโดยผู้้�บริิโภคปลายทาง

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

35

3.2.4 แก้้ว
การปิด

GLASS

วัสดุ

การตกแต่ง

วัสดุบรรจุุภััณฑ์์แก้้วโดยทั่่�วไปประกอบด้้วย 3 องค์์ประกอบ (ทรายซิิลิิกา โซดา หิินปููน (limestone) และสีีมาตรฐาน โปร่่งใส/ขาวเขีียวหรืือน้ำำ��ตาล (หรืือควอตซ์์ที่่�เกี่่�ยวข้้อง) สามารถรีีไซเคิิลได้้อย่่างมีีประสิิทธิิภาพ
ความเข้้มข้้นของโลหะหนัักในวััสดุตุ้ อ้ งเป็็นไปตาม Commission Decision 2001/171/EC เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้อ� น (contamination)การใช้้เฉดสีีอื่่�น สีีทึึบแสง หรืือสีีเมทััลลิิกทำำ�ให้้เทีียบสีีกัับเฉดสีีมาตรฐานที่่�ต้้องการยากขึ้้�นในแก้้วที่่�รีีไซเคิิลอีีกครั้้�ง
ควรหลีีกเลี่่�ยงแก้้วสีีดำำ�หรืือสีีน้ำำ��เงิินเข้้ม
แก้้วที่่�ไม่่ใช่่บรรจุุภััณฑ์์ เช่่น แก้้วทนความร้้อน (เช่่น แก้้วโบโรซิิลิิเกต) ตะกั่่�วคริิสตััล แก้้วไครโอไลต์์ และส่่วนประกอบเคลืือบอีีนาเมล
เป็็นสิ่่�งเจืือปนสำำ�คััญที่่�ส่่งผลต่่อคุุณภาพวััสดุุรีีไซเคิิลของบรรจุุภััณฑ์์แก้้ว

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การตกแต่่งบนบรรจุุภััณฑ์์แก้้วควรทำำ�โดยการเจาะร่่องที่่�ผิิว (engraving)ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกและการพิิมพ์์โดยตรง สามารถใช้้สารเคลืือบและหมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้องตามข้้อกำำ�หนดของ EuPIAได้้โดยไม่่มีีปััญหาใดๆ
หากบรรจุุภััณฑ์์แก้้วเคลืือบสีีทั้้�งหมด สามารถทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการตรวจจัับและการคััดแยกวััสดุุได้้
ควรใช้้ฉลากพลาสติิกเมื่่�อจำำ�เป็็นเท่่านั้้�น
ฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) และฉลากพลาสติิกที่่�ยึึดติิดถาวร และมีีพื้้�นที่่ข� นาดใหญ่่ ในบางกรณีีจะรบกวนกระบวนการคััดแยกของแก้้วได้้

ระบบการปิด
ฝาปิิดที่่�ทำำ�จากโลหะผสมสารแม่่เหล็็ก (Alloy) สามารถแยกออกได้้ง่่ายในระหว่่างการคััดแยกด้้วยแม่่เหล็็ก
ฝาปิิดที่่�ทำำ�จากพลาสติิกและอะลููมิิเนีียมสามารถแยกออกได้้ จึึงไม่่รบกวนการหลอมละลายของแก้้ว
ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากเซรามิิก และอุุปกรณ์์กำำ�หนดตำำ�แหน่่งปิิดฝาที่่�มีีส่่วนประกอบเซรามิิก หรืือพอร์์ซเลน เนื่่�องจากสามารถ
รวมตััวกัับแก้้วรีีไซเคิิลซึ่่�งไม่่เป็็นที่่�ต้้องการ
36คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

3.2.5 อะลููมิิเนีียม
การปิด
วัสดุการตกแต่ง

วัสดุอะลููมิิเนีียมที่่�ใช้้ควรเป็็นโลหะที่่�ไม่่มีีเหล็็กเป็็นองค์์ประกอบ (non-ferrous(NF) metal components) เท่่านั้้�นเพื่่�อป้้องกัันการ
ปนเปื้้�อน (contamination) ในการรีีไซเคิิล
ควรใช้้บรรจุุภััณฑ์์ที่่�ทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียว (mono-material package) ที่่�ส่่วนประกอบทั้้�งหมดทำำ�มาจากอะลููมิิเนีียม
การเคลืือบแล็็คเกอร์์ไม่่รบกวนกระบวนการรีีไซเคิิลแบบปกติิ
สำำ�หรัับอะลููมิิเนีียมในวััสดุุคอมโพสิิต (เช่่น ในการใช้้ร่่วมกัับพลาสติิก) ไม่่สามารถนำำ�ไปใช้้ในการรีีไซเคิิลคุุณภาพสููง
(high-quality recycling)6การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การปั๊๊�มนููนบนบรรจุุภััณฑ์์ ไม่่ส่่งผลกระทบเชิิงลบต่่อการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ ควรสอดคล้้องกัับมาตรฐาน EuPIA รวมทั้้�งการเคลืือบผิิวและหมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ด้้วย
การใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนด สามารถลดคุุณภาพของวััสดุุที่่�นำำ�ไปใช้้ซ้ำำ��ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลาก PVC เนื่่�องจากอาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในกระบวนการรีีไซเคิิลได้้

ระบบการปิด
ระบบฝาปิิดที่่�ทำำ�จากอะลููมิิเนีียม เป็็นที่่�ต้้องการเพราะสามารถรีีไซเคิิลไปพร้้อมกัับวััสดุุฐานกระป๋๋องได้้เลย
ฝาพลาสติิก ควรออกแบบให้้สามารถแยกออกจากกระป๋๋องได้้ก่่อนการนำำ�ไปทิ้้�งหรืือในระหว่่างกระบวนการคััดแยก

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

37

3.2.6 เหล็็กเคลืือบดีีบุุก
วัสดุการปิด
การตกแต่ง

วัสดุควรใช้้โลหะผสมสารแม่่เหล็็ก (Ferromagnetic) เท่่านั้้�น เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ในการรีีไซเคิิล
การเคลืือบแลคเกอร์์บนกระป๋๋องไม่่รบกวนกระบวนการรีีไซเคิิลแบบปกติิ

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การปั๊๊�มนููนไม่่มีีผลเชิิงลบต่่อการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภัณั ฑ์์ควรใช้้สารเคลืือบและหมึึกพิิมพ์์ที่่ส� อดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIAสามารถใช้้กระดาษห่่อโดยรอบได้้โดยไม่่มีีปััญหา
การใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่เป็็นไปตามข้้อกำำ�หนด ทำำ�ให้้ลดคุุณภาพของวััสดุุในการนำำ�ไปใช้้ซ้ำำ��ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลาก PVC เนื่่�องจากสามารถสร้้างปััญหาระหว่่างกระบวนการรีีไซเคิิลได้้

ระบบการปิด
เทปกระดาษกาวสามารถใช้้ตลอดตราบใดที่่�การใช้้สารยึึดติิด (adhesive application) ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิด
(stickies)12โดยทั่่�วไป สิ่่�งสำำ�คััญคืือ ควรเลืือกใช้้กาวที่่�ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหากาวเหนีียวติิดในกระบวนการรีีไซเคิิล1238คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

3.3 บรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว
3.3.1 อะลููมิิเนีียม
ข้อมูลทั่วไป

	ข้้อจำกััดความรัับผิิดชอบ: โครงสร้้างการรีีไซเคิิลใน
ปััจจุุบัันนั้้�นการรีีไซเคิิลวััสดุุ (material recycling) สามารถ
ทำได้้เฉพาะบรรจุุภััณฑ์์อะลููมิิเนีียมอ่่อนตััวที่่�รวบรวมแยก
ต่่างหากเท่่านั้้�น ดัังนั้้�นวััสดุุประกอบฟอยล์์อะลููมิิเนีียมกัับ
พลาสติิกจะไม่่นำมารวมด้้วย ถ้้าวััสดุุประกอบดัังกล่่าวถููก
กำจััดเป็็นเศษเล็็กเศษน้้อย

เศษเหล่่านั้้�น จะถููกแยกออกเป็็นสารปนเปื้้�อนในกระบวนการ
คััดแยก และโดยทั่่�วไปจะถููกส่่งไปเพื่่�อการรีีไซเคิิลด้้วยความ
ร้้อน ดัังนั้้�นตารางต่่อไปนี้้�โดยหลัักแล้้ว หมายถึึง การออกแบบ
ฟอยล์์อะลููมิิเนีียมบริิสุุทธิ์์�และชิ้้�นงานอะลููมิิเนีียมที่่�ไม่่ได้้อยู่่�ใน
รููปวััสดุุประกอบ

ข้อมูลทั่วไป
อะลููมิิเนีียมที่่�ใช้้ควรเป็็นโลหะที่่�ไม่่มีีเหล็็กเป็็นองค์์ประกอบ (non-ferrous(NF) metal components) เท่่านั้้�นเพื่่�อ
ป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ในการรีีไซเคิิล
การดุุนนูนู ไม่่มีีผลเสีียต่่อการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์ตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ควรทำำ�ด้้วยการเคลืือบและหมึึกพิิมพ์์ที่่�เป็็นไปตามข้้อกำำ�หนดของสมาคมหมึึกพิิมพ์์แห่่ง
สหภาพยุุโรป (EuPIA)สำำ�หรัับอะลููมิิเนีียมในวััสดุุคอมโพสิิต (เช่่น ในการใช้้ร่่วมกัับพลาสติิก) ไม่่สามารถนำำ�ไปใช้้ในการรีีไซเคิิลคุุณภาพสููง
(high-quality recycling)6หมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่เป็็นตามข้้อกำำ�หนดสามารถลดคุุณภาพของวััสดุุที่่�ใช้้ซ้ำำ��ได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

39

3.3.2 PEวัสดุการปิด

การตกแต่ง

วัสดุหมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่เป็็นไปตามข้้อกำำ�หนดสามารถลดคุุณภาพของวััสดุุที่่�ใช้้ซ้ำำ��ได้้
หากมีีข้้อกำำ�หนดด้้านการสกััดกั้้�น สารสกััดกั้้�นชนิิดซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) สารเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon
plasma coating)7 หรืืออะลููมิิเนีียมออกไซด์์ (Al2O3) สามารถใช้้ได้้ เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ไม่่มีีผลกระทบอย่่างมีีนััย
สำำ�คััญต่่อวััสดุุรีีไซเคิิล
วััสดุุคอมโพสิิตหลายชั้้�น (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PE ประเภทต่่างๆ
(เช่่น LDPE, HDPE)วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PP ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุอยู่่�ในระดัับ < 0.97 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
ถ้้าหากจำำ�เป็็นในการใช้้ EVOH เพื่่�อเป็็นสารสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน ควรใช้้ปริิมาณตามมาตรฐาน10การทำำ�เมทััลไลซ์์ (metallisation) โดยใช้้ไอโลหะจากอะลููมิเิ นีียมจะทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกบางกรณีี นอกจากนั้้�นจะ
ทำำ�ให้้เกิิดการเสื่่อ� มสภาพของคุุณสมบััติใิ นการรีีไซเคิิล (เกิิดการเปลี่่ย� นเป็็นสีีเทา) คุุณภาพวััสดุรีีุ ไซเคิิล (การเป็็นสีีเทา)ควรหลีีกเลี่่�ยงสารประกอบวััสดุุกัับพลาสติิกชนิิดอื่่�น เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PE ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 1 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนกประเภท
เฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นหรืือวััสดุุคอมโพสิิตกัับ PVDC, PVC, PA, อะลููมิิเนีียม6 และ EVOH10 หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะ
รบกวนกระบวนการนำำ�วััสดุุกลัับมาใช้้ใหม่่ เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ปนเปื้้�อนวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
การเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้
40คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของ
หมึึกพิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลากและฉลากแบบปลอกหุ้้�ม (sleeves) ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกัันกับั ตััวบรรจุุภัณั ฑ์์ (เช่่น HDPE, LDPE, MDPE,
LLDPE)
หากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE ควรปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกวััสดุุฐาน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้อ� นกัับวััสดุรีีุ ไซเคิิล
หากจำำ�เป็็นสามารถใช้้ฉลากที่่�ทำำ�ด้้วย PP ได้้ โดยต้้องปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นนอกเหนืือจาก PE PP หรืือกระดาษ
การตกแต่่งผิิวบรรจุุภััณฑ์์พื้้�นที่่�กว้้าง (มากกว่่า 50% ของผิิวหน้้าบรรจุุภััณฑ์์) ด้้วยวััสดุุอื่่�นนอกเหนืือจาก PE สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกบรรจุุภััณฑ์์เสีียหายได้้8วััสดุุสารยึึดติิดหรืือกาวที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (มีีความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่
ต้้องการได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
การปิิดควรใช้้วััสดุุฐานเดีียวกัับตััวฟิิล์์ม (เช่่น HDPE, LDPE, LLDPE, MDPE)
หากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PP และ PE ต้้องเป็็นวััสดุุที่่�เข้้ากัันได้้กัับเศษ PE ในปริิมาณ
เล็็กน้้อย9ฝาปิิด PP สามารถนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนในปริิมาณที่่�มากขึ้้�นได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากวััสดุุเหล่่านี้้�นำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษวััสดุุ PE
ที่่�ใช้้ซ้ำำ��ได้้
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมถึึงตััวปิิดผนึึกและซิิลิิโคนที่่�ไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จััดเป็็นสารที่่�รบกวนวััสดุุรีีไซเคิิลด้้วย
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

41

3.3.3 PPการตกแต่ง
วัสดุการปิด

วัสดุบรรจุุภัณั ฑ์์อ่อ่ นตััวชนิิด PP ควรเป็็นวัสดุั ทีุ่่ ไ� ม่่มีีสีี (ใส) หรืือสีีขาวและประกอบด้้วยวััสดุุ PP ชนิิดเดีียว (PP monomaterial)โดยไม่่มีีชั้้�นสกััดกั้้�นใดๆ
หากมีีข้้อกำำ�หนดด้้านการสกััดกั้้�น สารสกััดกั้้�นชนิิดซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) สารเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน carbon
plasma coating7 หรืืออะลููมิิเนีียมออกไซด์์ (Al2O3) สามารถใช้้ได้้ เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ไม่่มีีผลกระทบอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
ต่่อวััสดุุรีีไซเคิิล
วััสดุุคอมโพสิิตหลายชั้้�น (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PE ประเภทต่่างๆ
(เช่่น LDPE, HDPE)วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PP ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุอยู่่�ในระดัับ < 0.97 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
ถ้้าหากจำำ�เป็็นในการใช้้ EVOH เพื่่�อเป็็นสารสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน ควรใช้้ปริิมาณตามมาตรฐาน10การทำำ�เมทััลไลซ์์ (metallisation) โดยใช้้ไอโลหะจากอะลููมิเิ นีียมจะทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกบางกรณีี นอกจากนั้้�นจะ
ทำำ�ให้้เกิิดการเสื่่อ� มสภาพของคุุณสมบััติใิ นการรีีไซเคิิล (เกิิดการเปลี่่ย� นเป็็นสีีเทา) คุุณภาพวััสดุรีีุ ไซเคิิล (การเป็็นสีีเทา)ควรหลีีกเลี่่�ยงสารประกอบวััสดุุกัับพลาสติิกชนิิดอื่่�น เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PP ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 1 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนกประเภท
เฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นหรืือวััสดุุคอมโพสิิตกัับ PVDC, PVC, PA, อะลููมิิเนีียม6 และ EVOH10 หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะ
รบกวนกระบวนการนำำ�วััสดุุกลัับมาใช้้ใหม่่ เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ปนเปื้้�อนวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
การเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

42คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของ
หมึึกพิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลากควรเป็็นฉลากวััสดุเุ ดีียวกัันกับั วััสดุฐุ านบรรจุุภัณั ฑ์์หากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP ควรปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกวััสดุุฐาน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้อ� นกัับวััสดุรีีุ ไซเคิิล
หากจำำ�เป็็นสามารถใช้้ฉลากที่่�ทำำ�ด้้วย PP ได้้ โดยต้้องปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นนอกเหนืือจาก PE PP หรืือกระดาษ
การตกแต่่งผิิวบรรจุุภััณฑ์์พื้้�นที่่�กว้้าง (มากกว่่า 50% ของผิิวหน้้าบรรจุุภััณฑ์์) ด้้วยวััสดุุอื่่�นนอกเหนืือจาก PP สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกบรรจุุภััณฑ์์เสีียหายได้้8วััสดุุสารยึึดติิดหรืือกาวที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (มีีความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่
ต้้องการได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
การปิิดควรใช้้วััสดุุฐานเดีียวกัับตััวฟิิล์์ม
หากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PP และ PE ต้้องเป็็นวััสดุุที่่�เข้้ากัันได้้กัับเศษ PP ในปริิมาณ
เล็็กน้้อย9ฝาปิิด PP สามารถนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนในปริิมาณที่่�มากขึ้้�นได้้9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากวััสดุุเหล่่านี้้�นำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษวััสดุุ PE
ที่่�ใช้้ซ้ำำ��ได้้
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมถึึงตััวปิิดผนึึกและซิิลิิโคนที่่�ไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จััดเป็็นสารที่่�รบกวนวััสดุุรีีไซเคิิลด้้วย
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

43

3.3.4 กระดาษ

การปิด

วัสดุการตกแต่ง

วัสดุเส้้นใยสำำ�หรัับการผลิิตกระดาษมาจากไม้้สนและไม้้ผลััดใบจะดีีที่่�สุุด
กระดาษไม่่เคลืือบผิิวหรืือไม่่ลามิิเนตเป็็นสิ่่ง� ที่่�ดีีโดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� ทำำ�ให้้ง่า่ ยต่่อการย่่อยเส้้นใยและป้้องกัันการปนเปื้้อ� น (contamination)การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียว/พลาสติิกลามิิเนต (plastic laminate) สามารถรีีไซเคิิลได้้ถ้้ามีีปริิมาณเส้้นไย > 95%
ตััวเติิมที่่�เป็็นแร่่ธาตุุ เช่่น ดิินขาว ทััลคััม แคลเซีียมคาร์์บอเนต และไทเทเนีียมไดออกไซด์์ (ผงสีีขาว) และกลุ่่�มแป้้ง สามารถใช้้ได้้โดย
ไม่่ต้้องลัังเล เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ไม่่มีีผลรบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล
เส้้นใยจากพืืชทางเลืือกที่่�ไม่่ใช่่ไม้้ เช่่น ป่่าน ฝ้้าย เป็็นต้้น เป็็นวััสดุุที่่�สามารถรบกวนการรีีไซเคิิลกระดาษได้้
อย่่างไรก็็ตาม ถ้้ามีีปริิมาณเล็็กน้้อยก็็ไม่่ส่่งผล
การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียว/การลามิิเนตพลาสติิกสามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าปริิมาณเส้้นใยกระดาษอยู่่�ระหว่่าง 95% และ 85%การแยกเป็็นเส้้นใยทำำ�ได้้ยากมากขึ้้�นหากกระดาษมีีการเคลืือบพลาสติิกทั้้�งสองด้้าน การเคลืือบแว็็กซ์์ การเคลืือบซิิลิิโคนและมีีส่่วน
เส้้นใยที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียก
ในทำำ�นองเดีียวกััน ควรหลีีกเลี่่�ยงการเคลืือบพลาสติิก/การลามิิเนตพลาสติิกด้้านเดีียว หากปริิมาณเส้้นใย < 85 %การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การพิิมพ์์ควรน้้อยที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้และใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้องตามข้้อกำำ�หนดของ EuPIAควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนประกอบที่่�มีีสารยึึดติิด เช่่น การมีีช่่องหน้้าต่่าง ฉลาก และส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่�น โดยควรออกแบบในลัักษณะ
ที่่�สามารถแยกออกได้้ง่่ายในกระบวนการรีีไซเคิิลหรืือโดยผู้้�บริิโภค
หากบรรจุุภััณฑ์์มีีการพ่่นไอโลหะ การทำำ�เมทััลไลซ์์ไม่่ควรปกคลุุมพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์เกิิน 60%วััสดุุใช้้ทำำ�ช่่องหน้้าต่่างและส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่�นที่่�ไม่่สามารถแยกออกจากกระดาษได้้ง่่ายถืือเป็็นวััสดุุรบกวนต่่อการรีีไซเคิิล
สิ่่�งสำำ�คััญคืือหลีีกเลี่่�ยงหมึึกพิิมพ์์ที่่�มีีส่่วนประกอบของน้ำำ��มัันแร่่ เนื่่�องจากสารนี้้�ปนเปื้้�อนเส้้นใยที่่�นำำ�มาใช้้ซ้ำำ�� (secondary fibres)ระบบการปิด
เทปกระดาษสามารถใช้้ได้้ตราบใดที่่�การใช้้สารยึึดติิด (adhesive application) ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิด (stickies)12โดยทั่่�วไป สิ่่�งสำำ�คััญคืือต้้องใช้้สารยึึดติิดที่่�ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิดในกระบวนการรีีไซเคิิล12เมื่่�อใช้้ลวดเย็็บกระดาษและเทปกาวพลาสติิก ควรใช้้อย่่างระมััดระวัังเพื่่�อให้้แน่่ใจว่่า สามารถแยกออกจากกัันในกระบวนการรีีไซเคิิล
หรืือถููกแยกออกไปก่่อนโดยผู้้�บริิโภคปลายทาง
44คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

3.4หลอดบีีบ

3.4.1 อะลููมิิเนีียม

วัสดุการตกแต่ง

การปิด

วัสดุอะลููมิิเนีียมที่่�ใช้้ควรเป็็นโลหะที่่�ไม่่มีีเหล็็กเป็็นองค์์ประกอบ (non-ferrous(NF) metal components) เท่่านั้้�นเพื่่�อป้้องกัันการ
ปนเปื้้�อน (contamination) ในการรีีไซเคิิล
ควรใช้้บรรจุุภััณฑ์์ที่่�ทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียว (mono-material package) ที่่�ส่่วนประกอบทั้้�งหมดทำำ�มาจากอะลููมิิเนีียม
การเคลืือบแล็็คเกอร์์ไม่่รบกวนกระบวนการรีีไซเคิิลแบบปกติิ
สำำ�หรัับอะลููมิิเนีียมในวััสดุุคอมโพสิิต (เช่่น ในการใช้้ร่่วมกัับพลาสติิก) ไม่่สามารถนำำ�ไปใช้้ในการรีีไซเคิิลคุุณภาพสููง
(high-quality recycling)การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การปั๊๊�มนููนบนบรรจุุภััณฑ์์ ไม่่ส่่งผลกระทบเชิิงลบต่่อการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ ควรสอดคล้้องกัับมาตรฐาน EuPIA รวมทั้้�งการเคลืือบผิิวและหมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ด้้วย
การใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนด สามารถลดคุุณภาพของวััสดุุที่่�นำำ�ไปใช้้ซ้ำำ��ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลาก PVC เนื่่�องจากอาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในกระบวนการรีีไซเคิิลได้้

ระบบการปิด
ระบบฝาปิิดที่่�ทำำ�จากอะลููมิิเนีียม สามารถรีีไซเคิิลไปพร้้อมกัับวััสดุุฐานหลอดได้้เลย
ฝาพลาสติิก ควรออกแบบให้้สามารถแยกออกจากหลอดได้้ก่่อนการนำำ�ไปทิ้้�งหรืือในระหว่่างกระบวนการคััดแยก

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

45

3.4.2 PEวัสดุการตกแต่ง

การปิด

วัสดุกรณีี หลอดบีีบ PE ต้้องไม่่มีีสีี (โปร่่งใส) หรืือสีีขาว และประกอบด้้วยวััสดุุ PE ชนิิดเดีียว (mono-material) โดยไม่่มีี
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน (barrier)หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน สามารถใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
(Al2O3) หรืือการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating) (สำำ�หรัับหลอดบีีบที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) เนื่่�องจากจะ
ไม่่ส่่งผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุุคอมโพสิิตหลายชั้้�น (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PE ประเภทต่่างๆ
(เช่่น LDPE, HDPE)วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PP ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุอยู่่�ในระดัับ < 0.995 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
การทำำ�เมทััลไลซ์์ (metallisation) โดยใช้้ไอโลหะจากอะลููมิิเนีียมจะทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกบางกรณีี นอกจากนั้้�น
จะทำำ�ให้้เกิิดการเสื่่�อมสภาพของคุุณสมบััติิในการรีีไซเคิิล (เกิิดการเปลี่่�ยนเป็็นสีีเทา) คุุณภาพวััสดุุรีีไซเคิิล (การเป็็นสีีเทา)ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนผสมวััสดุุที่่�มีี PS, PVC, PLA, PET และ PET-G เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PE ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 0.995 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนก
ประเภทเฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านหรืือวััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีี PVDC, PA, PE-X และ EVOH (หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะ
รบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากจะเกิิดการปนเปื้้�อน (contaminate) ในวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
ส่่วนประกอบอะลููมิิเนีียมโดยที่่�ความหนาของชั้้�น (โลหะ) มากกว่่า 5 ไมครอน ไม่่สามารถนำำ�ไปรีีไซเคิิลบรรจุุภััณฑ์์ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงชั้้�นสกััดกั้้�นลามิิเนตอะลููมิิเนีียม (Aluminium Barrier Laminate: ABL) ที่่�มีีโครงสร้้าง PE/ALU/PEการเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

46คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของ
หมึึกพิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
การพิิมพ์์ด้้วยสีีอ่่อนหรืือสีีเคลืือบให้้น้้อยที่่�สุุดจะเป็็นข้้อได้้เปรีียบ
หากมีีการใช้้ฉลาก ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกัันกับั บรรจุุภัณั ฑ์์ (เช่่น HDPE, LDPE, MDPE, LLDPE)ฉลากพร้้อมโมล์์ด (In-mould labels) ที่่�ทำ�จำ าก PE สามารถใช้้ได้้ อย่่างไรก็็ตามระดัับการพิิมพ์์ (degree of printing) ในระดัับสููง
อาจส่่งผลเสีียได้้ เนื่่�องจากฉลากถููกรีีไซเคิิลร่่วมกัับวััสดุฐุ านหากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE ควรปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกวััสดุุฐาน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้�อนกัับ
วััสดุุรีีไซเคิิล
ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำ�จำ าก PP, OPP และ PET สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น โดยต้้องปิิดพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์ได้้ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8นอกจากนี้้� ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE ควรล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้ เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าสามารถแยกออกจากเศษ PE และไม่่มีีคราบกาว
ตกค้้างอยู่่�
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่สามารถล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้อาจส่่งผลเสีียต่่อคุุณภาพการคััดแยกหรืือรีีไซเคิิลของเศษ PP
โดยทั่่�วไปควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำำ�จาก PVC ถึึงแม้้ว่่าจะล้้างออกได้้ด้้วยน้ำำ��ได้้ก็็ตาม
การตกแต่่งพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ (> 50% ของพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์) และปลอกหุ้้�มแบบเต็็มพื้้�นผิิวที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PE อาจทำำ�ให้้การ
คััดแยกบรรจุุภััณฑ์์บกพร่่องได้้8สารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการ
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
ฝาปิิดตามหลัักการแล้้วควรทำำ�จากวััสดุุฐานเดีียวกัันกัับขวด (เช่่น HDPE, LDPE, LLDPE, MDPE)
ควรใช้้ระบบการปิิดฝาที่่�ไม่่มีีชั้้�นไลเนอร์์ (liners) หากจำำ�เป็็นต้้องมีีชั้้�นไลเนอร์์ควรใช้้วััสดุุ EVA หรืือ TPEหากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PE และ PP สามารถเข้้ากัันได้้กัับเศษ PE ในปริิมาณเล็็ก
น้้อย9ฝาปิิด PP สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในปริิมาณมากขึ้้�น9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษ PE ที่่�นำำ�กลัับมา
ใช้้อีีกครั้้�ง
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมทั้้�งการปิิดผนึึกและซิิลิิโคนไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จึึงถืือว่่าเป็็นสารรบกวนการรีีไซเคิิล
ระบบปั๊๊�มที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ (โดยเฉพาะที่่�มีีสปริิงแก้้วและโลหะ) จััดเป็็นวััสดุุรบกวนการรีีไซเคิิลเช่่นกััน
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การคััด
แยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

47

3.4.3 PPวัสดุการตกแต่ง

การปิด

วัสดุกรณีี หลอดบีีบ PP ต้้องไม่่มีีสีี (โปร่่งใส) หรืือสีีขาว และประกอบด้้วยวััสดุุ PP ชนิิดเดีียว (mono-material) โดยไม่่มีี
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน (barrier)หากต้้องการสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นการซึึมผ่่าน สามารถใช้้วััสดุุสกััดกั้้�นสารซิิลิิกอนออกไซด์์ (SiOx) อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
(Al2O3) หรืือการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน (carbon plasma coating) (สำำ�หรัับหลอดบีีบที่่�มีีสีีเท่่านั้้�น) เนื่่�องจากจะ
ไม่่ส่่งผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลอย่่างมีีนััยสำำ�คััญ
วััสดุุคอมโพสิิตหลายชั้้�น (multi-layer composite) สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าเป็็นชั้้�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PP ประเภท
ต่่างๆ (เช่่น OPP, BOPP)
วััสดุคุ อมโพสิิตหลายชั้้น� (Multilayer composites) ที่่�มีี PE ในปริิมาณเล็็กน้้อยสามารถนำำ�มารีีไซเคิิลได้้9สามารถเติิมสารเติิมแต่่ง (Additives) ได้้ หากความหนาแน่่นของวััสดุุอยู่่�ในระดัับ < 0.995 กรััม/ลบ.ซม. เพื่่�อที่่�จะ
สามารถคััดแยกด้้วยความหนาแน่่น
การทำำ�เมทััลไลซ์์ (metallisation) โดยใช้้ไอโลหะจากอะลููมิิเนีียมจะทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกบางกรณีี นอกจากนั้้�น
จะทำำ�ให้้เกิิดการเสื่่�อมสภาพของคุุณสมบััติิในการรีีไซเคิิล (เกิิดการเปลี่่�ยนเป็็นสีีเทา) คุุณภาพวััสดุุรีีไซเคิิล (การเป็็นสีีเทา)ควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนผสมวััสดุุที่่�มีี PS, PVC, PLA, PET และ PET-G เนื่่�องจากจะทำำ�ให้้เศษ PP ปนเปื้้�อนได้้
การใช้้สารเติิมแต่่งเพื่่�อปรัับความหนาแน่่น (เช่่น ทััลคััม, CaCO3) รวมทั้้�งสารทำำ�ให้้เกิิดฟอง (foaming agents) ซึ่่�ง
ทำำ�ให้้ความหนาแน่่นเพิ่่�มขึ้้�น ≥ 0.995 กรััม/ลบ.ซม. อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกได้้ เนื่่�องจากไม่่สามารถจำำ�แนก
ประเภทเฉพาะวััสดุุได้้
ชั้้�นสกััดกั้้�นการซึึมผ่่านหรืือวััสดุุคอมโพสิิตที่่�มีี PVDC, PA (หากเกิินขีีดจำำ�กััดที่่�ใช้้ได้้) สารเหล่่านี้้�จะรบกวนในกระบวน
การรีีไซเคิิล เนื่่�องจากจะเกิิดการปนเปื้้�อน (contaminate) ในวััสดุุรีีไซเคิิลได้้
ส่่วนประกอบอะลููมิิเนีียมโดยที่่�ความหนาของชั้้�น (โลหะ) มากกว่่า 5 ไมครอน ไม่่สามารถนำำ�ไปรีีไซเคิิลบรรจุุภััณฑ์์ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงชั้้�นสกััดกั้้�นลามิิเนตอะลููมิิเนีียม (Aluminium Barrier Laminate: ABL) ที่่�มีีโครงสร้้าง PP/ALU/PPการเพิ่่�มสารเติิมแต่่งที่่�แตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ (oxo-degradable) จะสร้้างความเสีียหายให้้กัับวััสดุุรีีไซเคิิลและสารนี้้�
ได้้ถููกห้้ามใช้้ทั่่�วทั้้�งสหภาพยุุโรปตั้้�งแต่่ปีี พ.ศ. 2564 เนื่่�องจากข้้อบัังคัับพลาสติิกแบบใช้้ครั้้�งเดีียวทิ้้�ง
การใช้้สีีเข้้มมีีผลเสีียต่่อคุุณภาพการรีีไซเคิิล
สีีที่่�ใช้้คาร์์บอนแบล็็ค (Carbon black) ทำำ�ให้้ไม่่สามารถคััดแยกได้้

48

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
หากมีีการพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภััณฑ์์ หมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ต้้องสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIA และไม่่เกิิดการแพร่่กระจายของ
หมึึกพิิมพ์์ (non-bleeding) เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ที่่�อาจเกิิดขึ้้�น
หากมีีการใช้้ฉลาก ควรทำำ�จากวััสดุฐุ านเดีียวกััน (PP) กัับลำำ�ตัวั หลอดบีีบ
ฉลากพร้้อมโมล์์ด (In-mould labels) ที่่�ทำำ�จาก PP สามารถใช้้ได้้ อย่่างไรก็็ตามระดัับการพิิมพ์์ (degree of printing) ในระดัับ
สููงอาจส่่งผลเสีียได้้ เนื่่�องจากฉลากถููกรีีไซเคิิลร่่วมกัับวััสดุุฐาน
หากมีีการตกแต่่งทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP ควรปิิดพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์ไม่่เกิิน 50% เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดปััญหาในการคััดแยกวััสดุุฐาน8การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต (batch coding) และการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (best-before date) ควรดำำ�เนิินการโดยการดุุนนููน
หรืือการใช้้เลเซอร์์
ฉลากกระดาษที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะดีีกว่่าฉลากกระดาษทั่่�วไปเนื่่�องจากไม่่มีีเส้้นใยหลุุดออกมาในกระบวนการล้้างที่่�มาปนเปื้้�อนกัับ
วััสดุุรีีไซเคิิล
ฉลากและปลอกหุ้้�มที่่�ทำ�จำ าก PE และ PET สามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น โดยต้้องปิิดพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์ได้้ไม่่เกิิน 50% ของผิิวทั้้�งหมด8นอกจากนี้้� ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP หรืือ PP ควรล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้ เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าสามารถแยกออกจากเศษ PP และไม่่มีี
คราบกาวตกค้้างอยู่่�
การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิตและการระบุุวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน หากจำำ�เป็็น สามารถทำำ�ได้้โดยการพิิมพ์์โดยตรงให้้น้้อยที่่�สุุดด้้วยระบบรหััส
(coding) อื่่�น (เช่่น การพิิมพ์์พ่่นหมึึก ink-jet) โดยใช้้หมึึกพิิมพ์์สำำ�หรัับอาหาร
ฉลากที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่สามารถล้้างออกด้้วยน้ำำ��ได้้อาจส่่งผลเสีียต่่อคุุณภาพการคััดแยกหรืือรีีไซเคิิลของเศษ PP
โดยทั่่�วไปควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลากที่่�ทำำ�จาก PVC ถึึงแม้้ว่่าจะล้้างออกได้้ด้้วยน้ำำ��ได้้ก็็ตาม
การตกแต่่งพื้้�นที่่�ขนาดใหญ่่ (> 50% ของพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์) ที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นที่่�ไม่่ใช่่ PP อาจทำำ�ให้้การคััดแยกบรรจุุภััณฑ์์
บกพร่่องได้้8สารยึึดติิดที่่�มีีโลหะหรืืออะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถนำำ�ไปสู่่�การคััดแยกเศษโลหะที่่�ไม่่ต้้องการ
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�แพร่่กระจาย (bleeding ink)ระบบการปิด
ฝาปิิดควรทำำ�จากวััสดุุฐานเดีียวกััน (PP) กัับหลอดบีีบ
ควรใช้้ระบบการปิิดฝาที่่�ไม่่มีีชั้้�นไลเนอร์์ (liners) หากจำำ�เป็็นต้้องมีีชั้้�นไลเนอร์์ควรใช้้วััสดุุ EVA หรืือ TPEหากใช้้ฟอยล์์ปิิดผนึึก ต้้องแยกกำำ�จััดออกได้้ง่่ายต่่อโดยไม่่มีีสิ่่�งตกค้้างใดๆ
ฝาปิิดจากวััสดุุอ่่อนตััวที่่�ทำำ�จากพลาสติิกลามิิเนต (plastic laminates) PE และ PP สามารถเข้้ากัันได้้กัับเศษ PP ในปริิมาณเล็็ก
น้้อย9ฝาปิิด PE สามารถทำำ�ให้้เกิิดการปนเปื้้�อนในปริิมาณมากขึ้้�น9ควรหลีีกเลี่่�ยงฝาปิิดที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น PET, PET-G, PS และ PLA เนื่่�องจากอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อนของเศษ PE ที่่�นำำ�กลัับมา
ใช้้อีีกครั้้�ง
โลหะ เทอร์์โมเซต (thermosets), พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS), PVC รวมทั้้�งการปิิดผนึึกและซิิลิิโคนไม่่สามารถกำำ�จััดออกได้้หมด
จึึงถืือว่่าเป็็นสารรบกวนการรีีไซเคิิล
ระบบปั๊๊�มที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ (โดยเฉพาะแก้้วและสปริิงโลหะ) จััดเป็็นวััสดุุรบกวนการรีีไซเคิิลเช่่นกััน
ฟอยล์์ปิิดผนึึกที่่�ไม่่ได้้กำำ�จััดออกให้้หมดและมีีส่่วนประกอบของอะลููมิิเนีียม (ความหนาของชั้้�น > 5 ไมครอน) สามารถทำำ�ให้้การ
คััดแยกวััสดุุรีีไซเคิิลลดลงได้้

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

49

3.5
3.5.1

กระป๋๋อง

อะลููมิิเนีียม

การปิด
วัสดุการตกแต่ง

วัสดุอะลููมิิเนีียมที่่�ใช้้ควรเป็็นโลหะที่่�ไม่่มีีเหล็็กเป็็นองค์์ประกอบ (non-ferrous(NF) metal components) เท่่านั้้�นเพื่่�อป้้องกัันการ
ปนเปื้้�อน (contamination) ในการรีีไซเคิิล
กรณีีควรใช้้ บรรจุุภััณฑ์์ที่่�ทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียว (mono-material package) คืือทุุกองค์์ประกอบทำำ�จากอะลููมิิเนีียม
การเคลืือบกระป๋๋องด้้วยแลคเกอร์์สามารถทำำ�ได้้ และไม่่รบกวนกระบวนการรีีไซเคิิลแบบปกติิ
กระบวนการรีีไซเคิิลกระป๋๋องสเปรย์์ จำำ�เป็็นต้้องมีีขั้้�นตอนบำำ�บััดเพิ่่�ม จึึงเป็็นข้้อเสีียของการออกแบบดัังกล่่าว
ควรใช้้กระป๋๋องสเปรย์์ที่่�ใช้้สารขัับดัันที่่�ไม่่ใช่่สารประกอบไฮโดรคาร์์บอน
ระบบสเปรย์์ที่่�มีีตััวปั๊๊�มสเปรย์์ในตััวสามารถบรรจุุซ้ำำ��ได้้ และไม่่ต้้องใช้้สารขัับดััน ทำำ�ให้้สามารถเสนอเป็็นทางเลืือกแทนกระป๋๋อง
แอโรซอลได้้ โดยมีีเงื่่�อนไขว่่าแต่่ละชิ้้�นส่่วนที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�น (เช่่น ฝาพลาสติิก) สามารถแยกออกมาได้้ง่่ายในกระบวนการรีีไซเคิิล
สิ่่�งแปลกปลอมที่่�ทำำ�จากวััสดุุอื่่�นๆ เช่่น 'วิิดเจ็็ต' ลููกบอลไนโตรเจน ('widget' nitrogen balls) ในกระป๋๋องเบีียร์์ ฝาพลาสติิกและ ฝาวาล์์วควรใช้้เมื่่�อจำำ�เป็็นเท่่านั้้�น
กระป๋๋องแอโรซอล ที่่�ใช้้สารขัับดัันเป็็นสารประกอบไฮโดรคาร์์บอน และกระป๋๋องสเปรย์์ที่่�มีีปริิมาณสารตกค้้างสููงอาจก่่อให้้
เกิิดปััญหาได้้

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การปั๊๊�มนููนบนกระป๋๋องสเปรย์์ ไม่่ส่่งผลกระทบเชิิงลบต่่อการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์ตรงบนกระป๋๋องสเปรย์์ ควรสอดคล้้องกัับมาตรฐาน EuPIA รวมทั้้�งการเคลืือบผิิวและหมึึกพิิมพ์์ที่่�ใช้้ด้้วย
การใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนด สามารถลดคุุณภาพของวััสดุุที่่�นำำ�ไปใช้้ซ้ำำ��ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลาก PVC เนื่่�องจากอาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาในกระบวนการรีีไซเคิิลได้้

ระบบการปิด
ควรใช้้ระบบฝาปิิดที่่�ทำำ�จากอะลููมิิเนีียมที่่�สามารถรีีไซเคิิลไปพร้้อมกัับวััสดุุฐานกระป๋๋องได้้เลย
ฝาพลาสติิกและฝาวาล์์ว ควรออกแบบให้้สามารถแยกออกจากกระป๋๋องได้้ก่่อนการนำำ�ไปทิ้้�งหรืือในระหว่่างกระบวนการคััดแยก
50คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

3.5.2 เหล็็กเคลืือบดีีบุุก
การปิด

วัสดุการตกแต่ง

วัสดุควรใช้้โลหะผสมสารแม่่เหล็็ก (Ferromagnetic) เท่่านั้้�น เพื่่�อป้้องกัันการปนเปื้้�อน (contamination) ในการรีีไซเคิิล
การเคลืือบแลคเกอร์์บนกระป๋๋องไม่่รบกวนกระบวนการรีีไซเคิิลแบบปกติิ
ในกระบวนการรีีไซเคิิลกระป๋๋องแอโรซอล จำำ�เป็็นต้้องมีีขั้้�นตอนเพิ่่�ม จึึงเป็็นข้้อเสีียของการออกแบบ
ควรใช้้กระป๋๋องสเปรย์์ที่่�ใช้้สารขัับดัันที่่�ไม่่ใช่่สารประกอบไฮโดรคาร์์บอน
กระป๋๋องแอโรซอลที่่�มีีสารขัับดัันสารไฮโดรคาร์์บอน และกระป๋๋องสเปรย์์ที่่�มีีปริิมาณสารตกค้้างสููงอาจก่่อให้้เกิิดปััญหาได้้

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การปั๊๊�มนููนไม่่มีีผลเชิิงลบต่่อการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์โดยตรงบนบรรจุุภัณั ฑ์์ควรใช้้สารเคลืือบและหมึึกพิิมพ์์ที่่ส� อดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดของ EuPIAสามารถใช้้กระดาษห่่อโดยรอบได้้โดยไม่่มีีปััญหา
การใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�ไม่่เป็็นไปตามข้้อกำำ�หนด ทำำ�ให้้ลดคุุณภาพของวััสดุุในการนำำ�ไปใช้้ซ้ำำ��ได้้
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้ฉลาก PVC เนื่่�องจากสามารถสร้้างปััญหาระหว่่างกระบวนการรีีไซเคิิลได้้

ระบบการปิด
ควรใช้้ฝาปิิดที่่�ทำำ�จากโลหะผสมสารแม่่เหล็็ก (alloy) เป็็นอย่่างยิ่่�ง จะทำำ�ให้้สามารถรีีไซเคิิลพร้้อมกัับตััวกระป๋๋องได้้
ฝาพลาสติิกและฝาวาล์์ว ควรออกแบบให้้สามารถแยกออกจากกัันได้้ก่่อนกระบวนการกำำ�จััดหรืือระหว่่างกระบวนการ
คััดแยก

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

51

3.6 กล่่องพัับได้้จาก

กระดาษ/กระดาษแข็็ง/กระดาษลููกฟููก

การปิด

วัสดุการตกแต่ง

52คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

วัสดุ
เส้้นใยสำำ�หรัับการผลิิตกระดาษมาจากไม้้สนและไม้้ผลััดใบจะดีีที่่�สุุด
กระดาษไม่่เคลืือบผิิวหรืือไม่่ลามิิเนตเป็็นสิ่่ง� ที่่�ดีีโดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� ทำำ�ให้้ง่า่ ยต่่อการย่่อยเส้้นใยและป้้องกัันการปนเปื้้อ� น (contamination)การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียว/พลาสติิกลามิิเนต (plastic laminate) สามารถรีีไซเคิิลได้้ถ้้ามีีปริิมาณเส้้นไย > 95%
ตััวเติิมที่่�เป็็นแร่่ธาตุุ เช่่น ดิินขาว ทััลคััม แคลเซีียมคาร์์บอเนต และไทเทเนีียมไดออกไซด์์ (ผงสีีสีีขาว) และกลุ่่�มแป้้ง สามารถใช้้ได้้โดย
ไม่่ต้้องลัังเล เนื่่�องจากสารเหล่่านี้้�ไม่่มีีผลรบกวนในกระบวนการรีีไซเคิิล
เส้้นใยจากพืืชทางเลืือกที่่�ไม่่ใช่่ไม้้ เช่่น ป่่าน ฝ้้าย เป็็นต้้น เป็็นวััสดุุที่่�สามารถรบกวนการรีีไซเคิิลกระดาษได้้ อย่่างไรก็็ตาม
ถ้้ามีีปริิมาณเล็็กน้้อยก็็ไม่่มีีผลสำำ�คััญ
การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียว/การลามิิเนตพลาสติิกสามารถใช้้ได้้หากจำำ�เป็็น ถ้้าปริิมาณเส้้นใยกระดาษอยู่่�ระหว่่าง 95% และ 85%การผลิิตเยื่่�อจากเส้้นใยทำำ�ได้้ยากมากขึ้้�นหากกระดาษมีีการเคลืือบพลาสติิกทั้้�งสองด้้าน การเคลืือบแว็็กซ์์ การเคลืือบซิิลิิโคนและ
มีีส่่วนเส้้นใยที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียก
ในทำำ�นองเดีียวกััน ควรหลีีกเลี่่�ยงการเคลืือบพลาสติิก/การลามิิเนตพลาสติิกด้้านเดีียว หากปริิมาณเส้้นใย < 85 %การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
การพิิมพ์์ควรน้้อยที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้และใช้้หมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้องตามข้้อกำำ�หนดของ EuPIAควรหลีีกเลี่่�ยงส่่วนประกอบที่่�มีีสารยึึดติิด เช่่น การมีีช่่องหน้้าต่่าง ฉลาก และส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่�น โดยควรออกแบบในลัักษณะ
ที่่�สามารถแยกออกได้้ง่่ายในกระบวนการรีีไซเคิิลหรืือโดยผู้้�บริิโภค
หากบรรจุุภััณฑ์์มีีการพ่่นไอโลหะ การทำำ�เมทััลไลซ์์ไม่่ควรปกคลุุมพื้้�นผิิวบรรจุุภััณฑ์์เกิิน 60%วััสดุุใช้้ทำำ�ช่่องหน้้าต่่างและส่่วนประกอบพลาสติิกอื่่�นที่่�ไม่่สามารถแยกออกจากกระดาษได้้ง่่ายถืือเป็็นวััสดุุรบกวนต่่อการรีีไซเคิิล
สิ่่�งสำำ�คััญคืือหลีีกเลี่่�ยงหมึึกพิิมพ์์ที่่�มีีส่่วนประกอบของน้ำำ��มัันแร่่ เนื่่�องจากสารนี้้�ปนเปื้้�อนเส้้นใยที่่�นำำ�มาใช้้ซ้ำำ�� (secondary fibres)ระบบการปิด
เทปกระดาษสามารถใช้้ได้้ตราบใดที่่�การใช้้สารยึึดติิด (adhesive application) ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิด (stickies)12โดยทั่่�วไป สิ่่�งสำำ�คััญคืือต้้องใช้้สารยึึดติิดที่่�ไม่่ก่่อให้้เกิิดปััญหาเหนีียวติิดในกระบวนการรีีไซเคิิล12เมื่่�อใช้้ลวดเย็็บกระดาษและเทปกาวพลาสติิก ควรใช้้อย่่างระมััดระวัังเพื่่�อให้้แน่่ใจว่่า สามารถแยกออกจากกัันในกระบวนการรีีไซเคิิล
หรืือถููกแยกออกไปก่่อนโดยผู้้�บริิโภคปลายทาง

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

53

3.7 กล่่องวััสดุุคอมโพสิิต
การปิด
วัสดุการตกแต่ง

วัสดุโครงสร้้างเป็็นชั้้�นๆควรสอดคล้้องกัับ ระบบวััสดุุคอมโพสิิตมาตรฐานสำำ�หรัับกล่่องเครื่่�องดื่่�ม (beverage cartons) เพื่่�อการระบุุ
ที่่�ชััดเจนในสายการรีีไซเคิิล13 (PE-กระดาษ-PE หรืือ PE-กระดาษ-PE-อะลููมิิเนีียม-PE)การเคลืือบพลาสติิกด้้านเดีียวและสองด้้านไม่่ก่อ่ ให้้เกิิดปััญหาใดๆ ในกระบวนการรีีไซเคิิล เนื่่�องจากได้้รับั การออกแบบมาสำำ�หรับั
กระบวนการพิิเศษแล้้วของกล่่องเครื่่�องดื่่ม� ที่่�เป็็นวัสดุั คุ อมโพสิิต
สารเติิมแต่่ง (additives) ตามมาตรฐานทางอุุตสาหกรรมที่่�ใช้้ในเนื้้อ� กระดาษ เช่่น ดิินขาว ทััลคััม แคลเซีียมคาร์์บอเนต ไทเทเนีียม
ออกไซด์์ และแป้้งสามารถใช้้ได้้โดยไม่่มีีปัญั หาใดๆ แต่่ผลผลิิตเส้้นใยในกระบวนการรีีไซเคิิลจะลดลงตามสััดส่่วนที่่�ใช้้
เส้้นใยพืืชที่่�ไม่่ใช่่ไม้้ เช่่น ป่่าน หญ้้า ฝ้้าย สามารถลดผลผลิิตเส้้นใยในกระบวนการรีีไซเคิิลและควรใช้้ เมื่่�อจำำ�เป็็นเท่่านั้้�น
ควรหลีีกเลี่่�ยงการออกแบบพิิเศษที่่�มีีการเคลืือบด้้านนอกเพิ่่�มเติิมเช่่น ฟิิล์์ม PET เมทััลไลซ์์ซึ่่�งส่่งผลต่่อการคััดแยก
ส่่วนประกอบเส้้นใยที่่�แข็็งแรงเมื่่�อเปีียกจะทำำ�ให้้การย่่อยเส้้นใยยากมากขึ้้�น ควรหลีีกเลี่่�ยงการนำำ�มาใช้้

การตกแต่งและส่วนประกอบอื่น
ส่่วนประกอบที่่�ทำำ�จาก HDPE หรืือ PP ที่่�สามารถแยกออกได้้ง่่ายจะไม่่ไปยัับยั้้�งกระบวนการรีีไซเคิิล
การพิิมพ์์ควรพิิมพ์์ด้้วยหมึึกพิิมพ์์ที่่�สอดคล้้องกัับสมาคมหมึึกพิิมพ์์ยุุโรป EuPIA เท่่านั้้�น
พื้้�นผิิวเมทััลไลซ์์หรืือการเคลืือบที่่�ขััดขวางการตรวจจัับด้้วยเทคนิิค NIR สามารถนำำ�ไปสู่่�ปััญหาในกระบวนการคััดแยก และควร
หลีีกเลี่่�ยงการใช้้
หมึึกที่่�มีีน้ำำ��มัันแร่่นำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อน (contamination) ของเส้้นใยที่่�นำำ�มาใช้้ซ้ำำ�� (secondary fibres)ระบบการปิด
การปิิดด้้วยพลาสติิก (เช่่น ทำำ�ด้้วย HDPE หรืือ PP) สามารถถููกทำำ�ให้้แยกออกจากเส้้นใยในกระบวนการรีีไซเคิิลได้้

54คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์

4. คำำ�แนะนำำ�การออกแบบ

สำำ�หรัับประเภทบรรจุุภััณฑ์์
(อยู่่�ระหว่่างการพััฒนา)การเชื่่�อมโยงกัับแนวทางการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์
หมุุนเวีียนของมหาวิิทยาลััย FH Campus Wien ซึ่่�งอยู่่�
ระหว่่ า งการพัั ฒ นาข้้ อ แนะนำการออกแบบสำหรัั บบรรจุุภััณฑ์์ประเภทอื่่�น

4.1

สำหรัั บบรรจุุ ภััณ ฑ์์ ป ระเภทต่่ อ ไปนี้้� คำแนะนำเฉพาะยััง
มีีอยู่่�น้้ อ ย ซึ่่� ง คำแนะนำหรืือเกณฑ์์ ก ารออกแบบที่่� อ อกมากล่่ า วถึึงสิ่่�ง ที่่� ค วรหลีีกเลี่่� ย งเท่่ า นั้้� นกล่่องวััสดุุคอมโพสิิต

แนะนำำ�ให้้มีีสััดส่่วนของวััสดุุที่่�ไม่่ใช่่เส้้นใยให้้น้้อยที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้ ยกตััวอย่่างเช่่น ให้้ส่่วนฐานและส่่วนฝาปิิดทำำ�จาก
กระดาษ หากมีีปริิมาณเส้้นใยมากกว่่า 95 เปอร์์เซ็็นต์์ แนะนำำ�ให้้ตรวจสอบความสามารถในการรีีไซเคิิลและความเป็็นไป
ได้้ในการนำำ�กลัับมาใช้้ใหม่่
ส่่วนใหญ่่กระป๋๋องกระดาษคอมพอสิิตจะมีีชั้้�นกั้้�น (barrier) ของอะลููมิิเนีียมและคอมโพสิิตที่่�เป็็นพลาสติิกอยู่่�ในบรรจุุภััณฑ์์
ดัังนั้้�น โครงสร้้างดัังกล่่าวไม่่ถืือว่่ารีีไซเคิิลได้้ ถ้้าหากมีีชั้้�นฐานหรืือฝาที่่�ทำำ�ด้้วยแผ่่นเหล็็กเคลืือบดีีบุุก ที่่�สามารถตรวจจัับได้้
โดยเครื่่�องคััดแยกแม่่เหล็็ก (magnetic separator) ในโรงงานคััดแยกในกระบวนการคััดแยกโลหะ และเฉพาะเนื้้�อโลหะ
เท่่านั้้�นที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้ ในกรณีีที่่�มีีปริิมาณเส้้นใยน้้อยกว่่า 95 เปอร์์เซ็็นต์์ และกระดาษเคลืือบสองด้้าน ที่่�เคลืือบผิิว
ด้้วยแว็็กซ์์/พาราฟิิน หรืือชุุบผิิว ถืือเป็็นข้้อจำำ�กััดในการรีีไซเคิิล

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์ (อยู่ระหว่างการพัฒนา)55

4.2 ถััง

ถัังควรทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียว (mono-material) โดยทั่่�วไปถัังทำำ�จาก HDPE PP หรืือเหล็็กเคลืือบดีีบุุก คำำ�แนะนำำ�
ในการออกแบบให้้ดููจากข้้อมููลสมบััติิเฉพาะของวััสดุุในตารางของบรรจุุภััณฑ์์ถาดและถ้้วย
ควรหลีีกเลี่่�ยงหููหิ้้�วที่่�ทำำ�จากโลหะ ในการออกแบบถัังพลาสติิก เพราะในกรณีีถัังบรรจุุขนาดใหญ่่อาจทำำ�ให้้เกิิดปััญหาใน
การคััดแยกด้้วยมืือ หรืือกรณีีถัังบรรจุุขนาดเล็็กอาจปนไปกัับเศษโลหะในเครื่่�องคััดแยกแบบอััตโนมััติิได้้

4.3 แกลลอน

แกลลอนควรทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียว โดยทั่่�วไปทำำ�จาก HDPE PP หรืือเหล็็กเคลืือบดีีบุุก การตกแต่่งและฝาปิิด ควรสอดคล้้องกัับข้้อกำำ�หนดเฉพาะของวััสดุุที่่�เกี่่�ยวข้้องดููได้้จากตารางสำำ�หรัับการออกแบบถาดและถ้้วย
ควรหลีีกเลี่่�ยง การยึึดติิดที่่�มีีสารที่่�ไม่่ละลายน้ำำ��เป็็นองค์์ประกอบ

56

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์ (อยู่ระหว่างการพัฒนา)4.4 บลิิสเตอร์์

ถ้้าจะให้้ ควรออกแบบบรรจุุภััณฑ์์บลิิสเตอร์์ที่่�รีีไซเคิิลได้้ซึ่่�งทำำ�ด้้วยวััสดุุชนิิดเดีียว (mono-materials) (เช่่น แผ่่นพลาสติิก
มีีแผ่่นแทรกตรงกลางเป็็นแผ่่นพลาสติิกหุ้้�มฟอยล์์หรืือกระดาษแข็็งเต็็มแผ่่น) กรณีีบรรจุุภััณฑ์์บลิิสเตอร์์ที่่�ใช้้กระดาษแข็็ง
เป็็นแผ่่นแทรกกลาง ต้้องแน่่ใจว่่าแผ่่นกระดาษดัังกล่่าวถููกเคลืือบเพีียงด้้านเดีียว และมีีปริิมาณเส้้นใยมากกว่่า 95 เปอร์์เซ็็นต์14์บรรจุุภััณฑ์์บลิิสเตอร์์ที่่�ใช้้พลาสติิกและกระดาษควรใช้้ในกรณีีที่่�สามารถแยกส่่วนประกอบออกจากกัันได้้ง่่ายเท่่านั้้�น
ควรหลีีกเลี่่�ยงการใช้้บรรจุุภััณฑ์์บลิิสเตอร์์ที่่�ทำำ�จากวััสดุุ PET, PVC และ PS เนื่่�องจากไม่่สามารถรีีไซเคิิล หรืือทำำ�ให้้เกิิด
การปนเปื้้�อน (contamination) และควรหลีีกเลี่่�ยงการประกอบหรืือการใช้้ส่่วนประกอบที่่�ทำำ�จากโลหะและพลาสติิกใน
การผลิิตเป็็นบรรจุุภััณฑ์์บลิิสเตอร์์ เนื่่�องจากวััสดุุแต่่ละขนิิดไม่่สามารถรีีไซเคิิลให้้มีีคุุณภาพสููงได้้

4.5 ถาด PETถาดพลาสติิกทำำ�จาก PET ขนิิดเดีียว (เช่่น 100% PET) จะถืือว่่ามีีสมบััติิที่่�สามารถรีีไซเคิิลได้้ดีี กรณีีฟิิล์์ม PET หรืือฟิิล์์ม
พลาสติิกที่่�มีีความหนาแน่่นน้อ้ ยกว่่า 1 กรััมต่่อลููกบาศก์์เมตรซึ่่ง� สามารถแยกออกมาได้้ในกระบวนการคััดแยก วััสดุดัุ งั กล่่าว
เหมาะสมที่่�จะใช้้เป็็นฝาปิิด กรณีีที่่�มีีการใช้้ฉลากบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ทำำ�จากพลาสติิก ฉลากดัังกล่่าวควรมีีความหนาแน่่นน้้อยกว่่า
1 กรััมต่่อลููกบาศก์์เมตร และควรใช้้ฉลากครอบคลุุมพื้้�นที่่�ให้้น้้อยที่่�สุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้ เพื่่�อจะได้้ไม่่เป็็นปััญหาในขั้้�นตอน
การคััดแยก
เพื่่�อให้้แน่่ใจว่่ารีีไซเคิิลได้้สููง ไม่่ควรใช้้วััสดุุหลายชั้้�นในการผลิิตเป็็นถาด PET กรณีีวััสดุุ PET ที่่�ผ่่านการดััดแปลง (เช่่น
PET-G, C-PET โฟม PET (LDPET)) ก่่อให้้เกิิดปััญหาในการรีีไซเคิิล PET ในรููปของเทอร์์โมฟอร์์ม หรืือการขึ้้�นรููปถาด
ด้้วยความร้้อน ดัังนั้้�นควรหลีีกเลี่่�ยงวััสดุุคอมโพสิิตที่่�ประกอบด้้วยวััสดุุพลาสติิกชนิิดอื่่�น เช่่น PE, PLA, PVC, PS และโครงสร้้าง PET CJSC ในทำำ�นองเดีียวกัันการเติิมส่่วนที่่�ทำำ�ให้้ถาด PET ถููกดููดให้้ติิดกััน อาจก่่อให้้เกิิดปััญหาใน
กระบวนการรีีไซเคิิลได้้ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งถ้้ามีีการเชื่่�อมติิดกัันแน่่น ควรหลีีกเลี่่�ยงฉลากที่่�มีีความหนาแน่่นมากกว่่า 1 กรััม
ต่่อลููกบาศก์์เมตร ฉลากกระดาษที่่�มีีสารบิิสฟีีนอล เอ (Bisphenol A) เป็็นองค์์ประกอบ และฉลากกระดาษที่่�มีีความ
แข็็งแรงขณะเปีียกน้ำำ��ต่ำำ��16คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์ (อยู่ระหว่างการพัฒนา)57

4.6 ฟิิล์์ม PETในกรณีีเฉพาะที่่�ฟิิล์์ม PET สามารถถููกจััดประเภทอยู่่�ในส่่วนของระบบบรรจุุภััณฑ์์ (Packaging system) ที่่�สามารถ
รีีไซเคิิลได้้ ตััวอย่่างเช่่น ฟิิล์์มปิิดด้้านบนถาด PET ที่่�ซึ่่�งสอดคล้้องกัับข้้อแนะนำำ�ของ Petcore Europeปััจจุุบัันฟิิล์์ม PET สำำ�หรัับบรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว (flexible packaging) ถืือว่่ารีีไซเคิิลไม่่ได้้เนื่่�องจากข้้อจำำ�กััดด้้านวััสดุุและ
ปริิมาณ จึึงเป็็นสาเหตุุที่่�ยัังไม่่สามารถกำำ�หนดคำำ�แนะนำำ�ในการออกแบบไว้้ ณ ปััจจุุบัันได้้

4.7 ถุุงตาข่่าย

ถุุงตาข่่ายทำำ�จากวััสดุุได้้หลายชนิิด โดยทั่่�วไปผลิิตจาก PE, พอลิิสไตรีีนโฟม (EPS) หรืือ เซลลููโลส ดัังนั้้�นความสามารถใน
การรีีไซเคิิลของถุุงตาข่่ายขึ้้�นอยู่่�กัับวััสดุุหลััก และเกี่่�ยวข้้องกัับเงื่่�อนไขทางเทคนิิคในโรงงานคััดแยกด้้วย ดัังนั้้�นโดยทั่่�วไป
ถุุงตาข่่ายขนาดเล็็กมัักจะถููกปฏิิเสธที่่�นำำ�มารีีไซเคิิล
ถ้้าจำำ�เป็็นต้อ้ งใช้้ถุงุ ตาข่่าย สิ่่ง� สำำ�คััญคืือต้้องใช้้วัสดุั ทีุ่่ ห� าได้้ทั่่ว� ไปและมีีโครงสร้้างที่่�รีีไซเคิิลได้้ (เช่่น PE) นอกจากนี้้� ฝาปิิด คลิิป
และส่่วนที่่�ใช้้ทำำ�เครื่่�องหมาย (เช่่น ฉลาก แถบกระดาษ) ควรทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียวกัับถุุงตาข่่าย
ควรหลีีกเลี่่�ยงคลิิปโลหะและชิ้้�นส่่วนขนาดเล็็กที่่�แยกออกได้้ รวมถึึงรายละเอีียดอื่่�นที่่�ทำำ�จากวััสดุุที่่�เข้้ากัันไม่่ได้้ อ้้างอิิงจาก
ข้้อมููลเฉพาะของวััสดุุในตารางสำำ�หรัับบรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว (flexible packaging)58คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์ (อยู่ระหว่างการพัฒนา)4.8กล่่องพลาสติิกพัับได้้

กล่่องพลาสติิกพัับได้้มัักทำำ�จาก PET หรืือ PP ข้้อกำำ�หนดเฉพาะของวััสดุุสามารถดููได้้จากตารางสำำ�หรัับถาดและถ้้วย
สารยึึดติิดที่่�ใช้้ (Applied adhesives) และฉลากควรใช้้ให้้สอดคล้้องกัับเนื้้�อวััสดุุหลััก หรืือการพิิมพ์์ข้้อความลงบนวััสดุุ
โดยตรงควรให้้น้้อยที่่�สุุด

4.9

บรรจุุภััณฑ์์ไม้้

ควรหลีีกเลี่่ย� งส่่วนประกอบที่่�ทำ�จำ ากวััสดุอืุ่่ น� ๆ เช่่น คลิิปโลหะ และตััวยึึดที่่�เป็็นพลาสติิก เมื่่�อมีีการเก็็บรวบรวมบรรจุุภัณั ฑ์์ไม้้
17มารีีไซเคิิล จะทำำ�ให้้วััสดุุที่่�มีีคุุณภาพด้้อยลง

คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์ (อยู่ระหว่างการพัฒนา)59

4.10 เยื่่�อกระดาษขึ้้�นรููป

วััสดุคุ อมโพสิิตเส้้นใยที่่�มีีแข็็งแรงขณะเปีียกเท่่านั้้�นจึึงจะสามารถเอามาทำำ�บรรจุุภัณั ฑ์์เยื่่อ� กระดาษขึ้้นรู� ปู แบบปิิดเปิิดซ้ำำ�� ได้้ สารยึึดติิดที่่�ใช้้ (Applied adhesives)5 ต้้องไม่่ก่อ่ ปััญหาการเหนีียวติิดมืือ (stickies) และฉลากบรรจุุภัณั ฑ์์ควรทำำ�จากกระดาษ
การทำำ�ให้้เยื่่�อกระดาษขึ้้�นรููปมีีความสามารถป้้องกัันความชื้้�นสููง15 จะลดความสามารถในการรีีไซเคิิลลง

4.11

ถุุงในกล่่อง

บรรจุุภััณฑ์์ถุุงในกล่่องประกอบด้้วยการรวมตััวกัันของบรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััวและกล่่องพัับได้้ (ส่่วนใหญ่่กล่่องมัักทำำ�จาก
กระดาษลููกฟููก) ลัักษณะเฉพาะของวััสดุทีุ่่ ใ� ช้้ในการออกแบบดููได้้จากตารางของบรรจุุภัณั ฑ์์อ่อ่ นตััว (flexible packaging)และกล่่องพัับได้้ ซึ่่�งจะมีีลัักษณะคล้้ายกัับบรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััวที่่�ทำำ�จาก PE ความสามารถในการรีีไซเคิิลบรรจุุภััณฑ์์ถุุงใน
กล่่องขึ้้�นอยู่่�กัับผู้้�บริิโภคขั้้�นสุุดท้้ายว่่าจะแยกองค์์ประกอบของบรรจุุภััณฑ์์ และทิ้้�งองค์์ประกอบต่่างๆ แยกจากกัันหรืือไม่่
ถ้้าบรรจุุภัณั ฑ์์ถูกู แยกออกจากกัันและถููกทิ้้�งอย่่างเหมาะสม จะสามารถสรุุปได้้ว่า่ เส้้นใยส่่วนใหญ่่จากกระดาษแข็็งและด้้าน
ในของแผ่่นฟิิล์์ม (ขึ้้�นอยู่่�กัับว่่าใช้้วััสดุุชนิิดใด) รีีไซเคิิลได้้ เมื่่�อปฎิิบััติิตามคำำ�แนะนำำ�ในการออกแบบในการรีีไซเคิิล
ควรหลีีกเลี่่�ยงชิ้้�นส่่วนเล็็กๆ ที่่�ไม่่ยึึดติิดกัับบรรจุุภััณฑ์์ และพลาสติิกที่่�เข้้ากัันไม่่ได้้ (ดููได้้จากข้้อมููลลัักษณะเฉพาะของวััสดุุ
สำำ�หรัับบรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว)60คำ�แนะนำ�การออกแบบสำ�หรับประเภทบรรจุภัณฑ์ (อยู่ระหว่างการพัฒนา)5. หมายเหตุุ/อภิิธานศััพท์์
1. ข้้อยกเว้้นที่่�ยัังคงอยู่่�ในความต้้องการของ European PET Bottle Platform (EPBP, 2019) สำำ�หรัับสิินค้้าส่่วนบุุคคลและ
สิินค้า้ ใช้้ในครััวเรืือน อนุุญาตให้้บรรจุุภัณั ฑ์์หุ้้�มด้้วยปลอก (sleeve) พลาสติิกมีีการปรุุแนวฉีีกสองแนว และต้้องให้้ข้อ้ มููลในการแยกชิ้้น�
ส่่วนนี้้�ไว้้ด้้วย (ข้้อกำำ�หนดบัังคัับใช้้จนถึึง พ.ศ. 2565) นอกจากนี้้� ข้้อยกเว้้นก็็ยัังสามารถทำำ�ได้้ หากสามารถพิิสููจน์์ในการศึึกษาเชิิง
ประจัักษ์์ให้้เห็็นได้้ว่า่ มีีส่่วนประกอบบรรจุุภัณั ฑ์์ (packaging components) แต่่ละส่่วนถููกแยกออกโดยผู้ใ้� ช้้ได้้ในเปอร์์เซ็็นต์ที่่์ สู� งู
2. ถ้้าหากการตกแต่่งผิิวครอบคลุุมพื้้�นที่่�เกิินกว่่า 50% ของผิิวหน้้าบรรจุุภััณฑ์์ จะต้้องพิิสููจน์์ให้้เห็็นถึึงความสามารถในการคััดแยก
วััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ เพื่่�อให้้เข้้าเกณฑ์์พิิจารณาว่่าสามารถรีีไซเคิิลได้้
3. ในกรณีีของวััสดุุโปร่่งใส สีีของวััสดุุอาจจะจางลงไป
4. การรัับรองด้้านองค์์ประกอบเชิิงปริิมาณและการออกแบบชั้้นสกั� ดั กั้้น� EVOH อาจแตกต่่างกัันไปขึ้้น� อยู่่�กัับประเภทของบรรจุุภัณั ฑ์์และจะต้้องไม่่เกิินค่่าที่่�กำำ�หนด ข้้อมููลที่่�เกี่่�ยวข้้องจาก RecyClass ดููเพิ่่�มเติิมได้้ที่่� 					https://recyclass.eu/de/uber-recyclass/richtlinien- fuer-recyclingorientiertes-produktdesign/ bereitgestellt
5. ข้้อมููลเกี่่�ยวกัับการรีีไซเคิิลได้้ของสารยึึดติิดกำำ�ลัังได้้รัับการทบทวนและจะเผยแพร่่ในแนวทางการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน
(FH Campus Wien - Circular Packaging Design Guideline) ฉบัับต่่อไป
6. การค้้นพบที่่�เบี่่�ยงเบนไปจากที่่�ระบุุไว้้ จะต้้องได้้รัับการตรวจสอบเป็็นกรณีีไป
7. การเปลี่่�ยนสีีจางลงอาจเกิิดขึ้้�นในกรณีีที่่�เป็็นวััสดุุโปร่่งใส
8. ถ้้าพื้้�นผิวิ บรรจุุภัณั ฑ์์มีีพื้้นที่่� พิ� มิ พ์์ตกแต่่งมากกว่่า 50% ความสามารถในการคััดแยกบรรจุุภัณั ฑ์์ต้อ้ งได้้รับั การพิิสูจน์ู โ์ ดยการทดสอบ
คััดแยก จึึงจะพิิจารณาได้้ว่่าสามารถรีีไซเคิิลได้้
9. การจำำ�กััดปริิมาณของ PP กำำ�ลัังอยู่่�ในระหว่่างการพิิจารณา
10. ค่่าเปอร์์เซ็็นต์์มวลที่่�ยอมรัับได้้และการออกแบบชั้้�นสกััดกั้้�น EVOH จะแตกต่่างกัันไปขึ้้�นกัับประเภทของบรรจุุภััณฑ์์ และไม่่ควร
เกิินค่่าที่่�กำำ�หนด ซึ่่�งข้้อมููลเฉพาะจััดทำำ�โดย RecyClass ที่่�แผยแพร่่ทางเว็็บไซต์์ https://recyclass.eu/de/uber-recyclass/richtlinien-fuer- recyclingorientiertes-produktdesign/ bereitgestellt
11. ยกตััวอย่่างการคััดแยกที่่�ไม่่ได้้รัับผลกระทบถ้้าพบว่่ามีีการเคลืือบไอโลหะ (metallisation) เป็็นชั้้�นภายในโครงสร้้างของ
ชั้้�นลามิิเนต
12. ข้้อกำำ�หนดและคำำ�แนะนำำ�สำำ�หรัับสารยึึดติิดเฉพาะกำำ�ลัังอยู่่�ระหว่่างการพิิจารณาในคณะทำำ�งานย่่อยของ FH Campus Wienกลุ่่�ม 'Focus Group Recycling-Ready Adhesives'
13. อย่่างไรก็็ตาม กระบวนการคััดแยกอาจจะแตกต่่างกัันขึ้้�นกัับโรงคััดแยก
14. ขอบเขตของปริิมาณเส้้นใยต่ำำ�สุ� ดุ อาจแตกต่่างกัันตามข้้อกำำ�หนดเฉพาะของแต่่ละประเทศในขณะนี้้� (เช่่น ปริิมาณเส้้นใยขั้้นต่ำ� �ำ� 80%ในประเทศออสเตรีีย) ข้้อมููลเกี่่ย� วกัับความสามารถในการรีีไซเคิิลทางเทคนิิคของบรรจุุภัณั ฑ์์กระดาษได้้รับั การตีีพิิมพ์์เผยแพร่่โดย
สมาพัันธ์์อุุตสาหกรรมกระดาษแห่่งสหภาพยุุโรป (Cepi - Confederation of European Paper Industries) โดยข้้อมููลได้้ทาง
เว็็บไซต์์ https://www.twosides.info/UK/cepi-publish-paper-based-packaging-recyclability-guidelines/
15. ข้้อมููลเกี่่�ยวกัับตััวทำำ�ละลายแบบเปีียกอยู่่�ระหว่่างการทบทวน และปรัับปรุุงอย่่างต่่อเนื่่�องจาก FH Campus Wien- Circular
Packaging Design guidline การจำำ�แนกประเภทของความสามารถในการีีไซเคิิลอาจแตกต่่างกััน
16. ข้้อมููลเพิ่่�มเติิมและการพััฒนาที่่�ดำ�ำ เนิินการต่่อเนื่่�องเกี่่ย� วกัับบรรจุุภัณั ฑ์์ PET ที่่�ขึ้้นรู� ปู ด้้วยความร้้อนกำำ�ลังั อยู่่�ระหว่่างการเตรีียมโดย
Petcore Europe และสามารถดููได้้ทางออนไลน์์
17. ที่่�กล่่าวมานี้้�ไม่่ได้้ครอบคลุุมถึึงบรรจุุภััณฑ์์เพื่่�อการขนส่่งแบบพิิเศษและการบรรทุุกน้ำำ��หนัักมาก ซึ่่�งอยู่่�ภายใต้้ระเบีียบข้้อบัังคัับ
ด้้านความปลอดภััยในการขนส่่งที่่�แยกต่่างหาก

หมายเหตุ

61ส่่วนท้้าย
AA blocker ตััวบล็็อกอะซีีทััลดีีไฮด์์
ตััวบล็็อกอะซีีทััลดีีไฮด์์ (สารที่่�มีีผลต่่อรสชาติิ) เป็็นสารเติิมแต่่งในเทคโนโลยีีการผลิิตพลาสติิก ซึ่่�งใช้้เพื่่�อป้้องกัันการถ่่ายโอนอะซีีทััลดีีไฮด์์
จาก PET สู่่�อาหารโดยสร้้างพัันธะกัับตััวบล็็อกอะซีีทััลดััไฮด์์
Additive สารเติิมแต่่ง
สารเติิมแต่่งคืือสารที่่�ใช้้เติิมลงในผลิิตภััณฑ์์ในปริิมาณเล็็กน้้อยเพื่่�อการปรัับปรุุง หรืือให้้ได้้มาซึ่่�งคุุณสมบััติิบางอย่่าง ในกรณีีของพลาสติิก
สารเติิมแต่่จะถููกเติิมในช่่วงของการผสม (compounding) ในการผลิิต ตััวอย่่างของสารเติิมแต่่ง ได้้แก่่ พลาสติิไซเซอร์์ สีีย้้อม ตััวเติิม
และสารทำำ�ให้้คงตััว
Adhesive application การติิดกาว
การอธิิบายวิิธีีการใช้้สารยึึดติิด
Al2O3 อะลููมิิเนีียมออกไซด์์
อะลููมิิเนีียมออกไซด์์ใช้้เคลืือบพลาสติิกเพื่่�อปรัับปรุุงคุุณสมบััติิในการสกััดกั้้�น สำำ�หรัับจุุดประสงค์์นี้้� อะลููมิิเนีียมจะถููกทำำ�ให้้กลายเป็็นไอ
เคลืือบไปบนพื้้�นผิิวด้้วยชั้้�นที่่�บางมาก ซึ่่�งสามารถนำำ�ไปใช้้กัับบรรจุุภััณฑ์์แบบฟิิล์์ม และบรรจุุภััณฑ์์คงรููป (rigid packaging)
Batch coding การระบุุรหััสรุ่่�นการผลิิต
รุ่่�นการผลิิตใช้้บอกถึึงปริิมาณผลิิตภััณฑ์์ที่่�ผลิิตหรืือบรรจุุภายใต้้เงื่่�อนไขเดีียวกััน โดยอ้้างถึึงรหััสหรืือหมายเลขชุุดงานติิดอยู่่�บนบรรจุุภััณฑ์์
ซึ่่�งต้้องทำำ�ให้้สามารถระบุุรุ่่�นการผลิิตได้้และสามารถตรวจสอบย้้อนกลัับว่่าวัันเวลาที่่�ผลิิตภััณฑ์์ถููกผลิิตและบรรจุุ
Best-before date วัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน
วัันที่่�ควรบริิโภคก่่อนคืือการระบุุเวลาที่่�ผู้้�ผลิิตรัับประกัันว่่าอาหารจะคงคุุณสมบััติิอยู่่�ได้้ เช่่น กลิ่่�นหรืือรส หากเก็็บไว้้อย่่างถููกต้้อง
Bisphenol A บิิสฟีีนอล เอบิิสฟีีนอล เอ (BPA) เป็็นสารตั้้�งต้้นทำำ�หน้้าที่่�เป็็นพลาสติิไซเซอร์์ในการผลิิตพลาสติิก ซึ่่�งมีีการใช้้กัันอยู่่� และเป็็นอัันตรายต่่อสุุขภาพ
เนื่่�องจากมีีผลต่่อฮอร์์โมนในร่่างกายมนุุษย์์ ตััวอย่่างการใช้้ บิิสฟีีนอล เอ ได้้แก่่ การเคลืือบบนกระดาษความร้้อน (เช่่น ใบเสร็็จที่่�พิิมพ์์จาก
เครื่่�องคิิดเงิินสด) หรืือการเคลืือบด้้านในกระป๋๋องอาหาร
BOPP บีีโอพีีพีี
บีีโอพีีพีี (BOPP - Biaxially Oriented Polypropylene) เป็็นฟิิล์์มพอลีีโพรพิิลีีนที่่�มีีการขึ้้�นรููปด้้วยการดึึงยืืดแบบสองทิิศทาง (ตามแนว
ยาวและแนวขวางของเครื่่�องขึ้้�นรููปฟิิล์์ม) จุุดประสงค์์เพื่่�อเพิ่่�มความแข็็งแรงและความโปร่่งใส
CaCO3 แคลเซีียมคาร์์บอเนต
แคลเซีียมคาร์์บอเนต (หิินปููน) เป็็นสารตััวเติิมแร่่ในเทคโนโลยีีการผลิิตพลาสติิก
Carbon black คาร์์บอนแบล็็ค
คาร์์บอนแบล็็คเป็็นผงสีีในรููปของธาตุุคาร์์บอนที่่�บริิสุุทธิ์์�โดยมีีอนุุภาคขนาดเล็็กมาก ใช้้สำำ�หรัับการให้้สีีในพอลิิเมอร์์ (polymers) ต่่างๆ
Carbon plasma coating การเคลืือบพลาสมาคาร์์บอน
กระบวนการเคลืือบพลาสมาคาร์์บอนถููกนำำ�มาใช้้เพื่่�อปรัับปรุุงคุุณสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นของพลาสติิก

62อภิธานศัพท์

ส่่วนท้้าย
Coding การพิิมพ์์รหััส
การพิิมพ์์ลงบนบรรจุุภััณฑ์์ชั้้�นที่่�สััมผััสกัับผลิิตภััณฑ์์โดยตรงในระหว่่างกระบวนการขึ้้�นรููปหรืือการบรรจุุ ส่่วนใหญ่่จะใช้้สำำ�หรัับการระบุุ
หมายเลขรุ่่�นการผลิิต (Batch) และวัันที่่�ควรบริิโภคก่่อน (Best-before dates) (แยกต่่างหากจากกระบวนการพิิมพ์์หลััก เช่่น การพิิมพ์์
ออฟเซต การพิิมพ์์เฟล็็กโซกราฟีี การพิิมพ์์สกรีีน หรืือการพิิมพ์์ดิิจิิทััล)Compounding การเตรีียมคอมพาวนด์์
การเตรีียมคอมพาวนด์์เป็็นกระบวนการเตรีียมในขั้้�นตอนการปรัับปรุุงคุุณสมบััติิของพลาสติิก ซึ่่�งสารเติิมแต่่ง (additives) (เช่่น สารเติิม
สีีย้้อม วััสดุุเสริิมแรง ฯลฯ) จะถููกเติิมลงไปในขั้้�นตอนนี้้� โดยปกติิแล้้วจะใช้้วิิธีีการหลอม การกระจาย การผสม การขจััดแก๊๊สและการอััดรีีด
และโดยทั่่�วไปจะใช้้เพื่่�อเพิ่่�มประสิิทธิิภาพคุุณสมบััติิของวััสดุุ
Contamination การปนเปื้้�อน
การปนเปื้้�อน หมายถึึง การก่่อมลพิิษหรืือการปนเปื้้�อนของสารโดยสารที่่�ก่่อให้้เกิิดมลพิิษหรืือสารที่่�ก่่อให้้เกิิดการปนเปื้้�อน
C-PET พอลิิเอทิิลีีนเทเรฟทาเลตประเภท C-PET
C-PET (crystalline PET) หมายถึึงวััสดุุที่่�มีีการปรัับปรุุงโครงสร้้างของ PET ซึ่่�งต่่างจากโครงสร้้างแบบ A-PET (amorphous PET)โดย C-PET มีีความแข็็งแรงและความแข็็งตึึงสููงกว่่า แต่่จะมีีความทนทานต่่อการกระแทกและมีีความโปร่่งใสต่ำำ��กว่่า A-PET
Degree of printing อััตราส่่วนการพิิมพ์์
อััตราส่่วนการพิิมพ์์ คืืออััตราส่่วนของพื้้�นที่่�พิิมพ์์ต่่อพื้้�นที่่�ทั้้�งหมด
De-inking การขจััดหมึึกพิิมพ์์
การขจััดหมึึกพิิมพ์์ เป็็นกระบวนการ ในการขจััดหมึึกออกจากกระดาษเสีีย ขั้้�นตอนสำำ�คััญของกระบวนการขจััดหมึึกพิิมพ์์ คืือการผสม
ผสานระหว่่างกระบวนการเชิิงกลและกระบวนการทางเคมีีที่่�เรีียกว่่า การลอยตััว ในระหว่่างการลอยตััวในน้ำำ��จะทำำ�การเติิมสารเคมีีและ
อากาศ เศษกระดาษดัังกล่่าวจะถููกขจััดอนุุภาคหมึึกในรููปแบบฟองอากาศและลอยขึ้้�นไปเป็็นฝ้้าบนผิิวน้ำำ�� ซึ่่�งทำำ�ให้้สามารถตัักออกได้้
Directive on waste (2008/98/EC)
Directive 2008/98/EC of 19 November 2008 on waste เป็็นข้้อกำำ�หนดกรอบการจััดการของเสีียของสหภาพยุุโรปในประเทศ
กลุ่่�มสมาชิิก ดัังลิิงค์์: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/ALL/?uri=CELEX%3A32008L0098
Eddy current separator เครื่่�องคััดแยกวััสดุุด้้วยสนามแม่่เหล็็กไฟฟ้้า
เครื่่�องคััดแยกวััสดุุด้้วยสนามแม่่เหล็็กไฟฟ้้าสำำ�หรัับใช้้ในการคััดแยกขยะบรรจุุภััณฑ์์และทำำ�หน้้าที่่�แยกสารที่่�ไม่่ใช่่แม่่เหล็็กแต่่นำำ�ไฟฟ้้า เช่่น
อะลููมิิเนีียมและทองแดง โดยสารเหล่่านี้้�จะถููกผลัักออกเนื่่�องจากกระบวนการทางสนามแม่่เหล็็กไฟฟ้้าEPBP
European PET Bottle Platform เป็็นสหพัันธ์์ที่่�ถููกจััดตั้้�งขึ้้�นโดยความสมััครใจโดย the European Federation of Bottled Waters(EFBW), the European Association of Plastic Recycling and Recovery Organizations (EPRO), Petcore Europe,
Plastics Recyclers Europe (PRE) และ the Union of European Beverages Association (UNESDA).
EPS พอลิิสไตรีีนโฟม
พอลิิสไตรีีนโฟม (extruded polystyrene) มีีลัักษณะแข็็งเหนีียว ผลิิตโดยวิิธีีการทางเคมีีผ่่านกระบวนการอััดรีีดพอลิิสไตรีีน เป็็นที่่�รู้้�จััก
กัันอย่่างแพร่่หลายภายใต้้ชื่่�อทางการค้้าว่่า Styrofoamอภิธานศัพท์

63ส่่วนท้้าย
EU Circular Economy Package แผนเศรษฐกิิจหมุุนเวีียนสหภาพยุุโรป
แผนเศรษฐกิิจหมุุนเวีียนสหภาพยุุโรป มีีผลบัังคัับใช้้ในเดืือนกรกฎาคม ปีี พ.ศ. 2561 ซึ่่�งกล่่าวถึึงบทบััญญััติิสำำ�หรัับการปรัับปรุุงแนวทาง
การหมุุนเวีียนวััตถุุดิิบตั้้�งต้้นทั่่�วยุุโรป โดยมีีการกำำ�หนดเป้้าหมายใหม่่ให้้มีีข้้อผููกพัันทางกฎหมายในเรื่่�องของการรีีไซเคิิลขยะและการลด
การใช้้การฝัังกลบในยุุโรปภายในระยะเวลาที่่�กำำ�หนดไว้้
EU Packaging and Packaging Waste Directive (94/62/EC)ระเบีียบว่่าด้้วยบรรจุุภััณฑ์์และของเสีียที่่�เกิิดจากบรรจุุภััณฑ์์ของสหภาพยุุโรป เป็็นข้้อกำำ�หนดที่่�บัังคัับใช้้ทั่่�วทั้้�งยุุโรป ทำำ�หน้้าที่่�เพื่่�อให้้แน่่ใจ
ว่่าบรรจุุภััณฑ์์และของเสีียที่่�เกิิดจากบรรจุุภััณฑ์์จะมีีการจััดการเพื่่�อความเป็็นมิิตรต่่อสิ่่�งแวดล้้อม สุุขภาพ และธรรมชาติิในรููปแบบเดีียวกััน
ลิิงค์์: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/ALL/?uri=CELEX%3A31994L0062
EuPIA
EuPIA เป็็นสมาคมหมึึกพิิมพ์์แห่่งยุุโรป และเป็็นส่่วนหนึ่่�งของ Confederation of the Paint, Printing Ink and Artists’ Colours
Industry (CEPE). https://www.eupia.org/index.php?id=1
EU Plastics Strategy ยุุทธศาสตร์์การจััดการพลาสติิกของสหภาพยุุโรป
ยุุทธศาสตร์์การจััดการพลาสติิกของสหภาพยุุโรป เป็็นยุุทธศาสตร์์สำำ�หรัับพลาสติิกกัับแผนเศรษฐกิิจหมุุนเวีียน: A European Strategy
for Plastics in a Circular Economy ('EU Plastics Strategy') โดยมุ่่�งเน้้นการเพิ่่�มอััตราการรีีไซเคิิลสำำ�หรัับวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ทั้้�งหมด
และแผนการเพิ่่�มความรัับผิิดชอบของผู้้�ผลิิตให้้มากขึ้้�นและข้้อจำำ�กััดในการทำำ�การตลาดของผลิิตภััณฑ์์พลาสติิก
EVA เอทิิลีีนไวนิิลอะซิิเตท
เอทิิลีีนไวนิิลอะซิิเตท (EVA) หมายถึึง โคพอลิิเมอร์์ที่่�เกิิดขึ้้�นจากการเกิิดพอลิิเมอไรเซชัันของเอทิิลีีนและไวนิิลอะซิิเตท ตััวอย่่างเช่่น EVA
ที่่�มีีจำำ�หน่่ายในรููปแบบของฟิิล์์ม และสามารถผ่่านกระบวนการผลิิตได้้หลากหลายวิิธีีคล้้ายกัับ LDPEEVOH เอทิิลีีนไวนิิลแอลกอฮอล์์โคพอลิิเมอร์์
เอทิิลีีนไวนิิลแอลกอฮอล์์โคพอลิิเมอร์์ (EVOH) ใช้้เป็็นชั้้�นสกััดกั้้�นในบรรจุุภััณฑ์์พลาสติิก สามารถอััดรีีดหรืือลามิิเนตเป็็นชั้้�นบางๆบน
กระดาษแข็็งหรืือพลาสติิกได้้ คอมโพสิิต EVOH ส่่วนใหญ่่จะใช้้ในกรณีีที่่�ต้้องการเพิ่่�มความสามารถในการสกััดกั้้�น เช่่น การบรรจุุเนื้้�อสััตว์์
หรืือไส้้กรอก
Flexible packaging บรรจุุภััณฑ์์อ่่อนตััว
บรรจุุภััณฑ์์ที่่�เปลี่่�ยนแปลงรููปร่่างตามวััตถุุประสงค์์การใช้้งาน ภายใต้้น้ำำ��หนัักบรรจุุที่่�น้้อย ตััวอย่่างเช่่น ถุุง ถุุงเพาซ์์ คำำ�นิิยามอ้้างอิิงจาก
ÖNORM A 5405: 2009 06 15
Foaming agent สารทำำ�ให้้เกิิดฟอง
สารทำำ�ให้้เกิิดฟอง ใช้้เปลี่่�ยนมวลพื้้�นฐานของพลาสติิกให้้มีีความหนาแน่่นต่ำำ��โดยการใช้้สารทำำ�ให้้เกิิดฟองทางเคมีี (chemical blowing
agents)Full emptying capability ความสามารถในการทำำ�ให้้ผลิิตภััณฑ์์ออกจากบรรจุุภััณฑ์์ได้้หมด
ความสามารถในการทำำ�ให้้ผลิิตภััณฑ์์ออกจากบรรจุุภััณฑ์์ได้้หมด คืือ ความเหมาะสมของบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ช่่วยให้้ผลิิตภััณฑ์์ที่่�บรรจุุอยู่่�ภายใน
ออกมาได้้หมดอย่่างสมบููรณ์์โดยผู้้�บริิโภคสุุดท้้าย (end consumers)
HDPE, LDPE, MDPE, LLDPEพอลิิเอทิิลีีน (PE) แบ่่งตามความหนาแน่่นได้้ 4 ประเภท ดัังนี้้�
HDPE – high-density polyethylene พอลิิเอทิิลีีนชนิิดความหนาแน่่นสููง
MDPE – medium-density polyethylene พอลิิเอทิิลีีนชนิิดความหนาแน่่นปานกลาง
LDPE – low-density polyethylene พอลิิเอทิิลีีนชนิิดความหนาแน่่นต่ำำ��LLDPE – linear, low-density polyethylene พอลิิเอทิิลีีนชนิิดความหนาแน่่นต่ำำ��เชิิงเส้้น

64อภิธานศัพท์

ส่่วนท้้าย
Ink jet การพิิมพ์์พ่่นหมึึก
การพิิมพ์์พ่่นหมึึก เป็็นกระบวนการพิิมพ์์ ซึ่่�งภาพพิิมพ์์ได้้มาจากการพ่่นหมึึก หรืือการปล่่อยหยดหมึึก
In-mould label ฉลากพร้้อมโมล์์ด
ฉลากพร้้อมโมล์์ด คืือ ฉลากพิิมพ์์ที่่�ถููกวางไว้้ในโมล์์ดก่่อนการฉีีดขึ้้�นรููป, การขึ้้�นรููปด้้วยความร้้อน หรืือการขึ้้�นรููปแบบเป่่า โดยไม่่ต้้อง
ใช้้สารยึึดติิด ฉลากจึึงกลายเป็็นส่่วนหนึ่่�งของผลิิตภััณฑ์์สุุดท้้าย
Landfill Directive (1999/31/EC) ระเบีียบว่่าด้้วยการฝัังกลบของสหภาพยุุโรป
ระเบีียบว่่าด้้วยการฝัังกลบของสหภาพยุุโรป (1999/31 / EC) สร้้างขึ้้�นเพื่่�อให้้เป็็นมาตรฐานเดีียวกัันในการฝัังกลบหรืือการกํําจััด
ของเสีียในยุุโรป ลิิงค์์: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:01999L0031- 20111213&from=DE
DIN EN ISO 14021
มาตรฐานสากลนี้้�ได้้ระบุุข้้อกำำ�หนดที่่�ผู้้�ผลิิตต้้องแสดงรายละเอีียดด้้านสิ่่�งแวดล้้อมซึ่่�งรวมถึึง ข้้อความ สััญลัักษณ์์ และการแสดงกราฟิิก
ของผลิิตภััณฑ์์ นอกจากนี้้�ยัังระบุุคำำ�ศััพท์์ด้้านสิ่่�งแวดล้้อมที่่�ใช้้บ่่อยและให้้แนวทางในการประยุุกต์์ใช้้
Life cycle of packaging วััฏจัักรชีีวิิตของบรรจุุภััณฑ์์
วััฏจัักรชีีวิิตของบรรจุุภััณฑ์์เริ่่�มตั้้�งแต่่การสกััดวััตถุุดิิบจนถึึงขั้้�นตอนสุุดท้้ายด้้วยการรีีไซเคิิลบรรจุุภััณฑ์์
Liner ไลเนอร์์
Liner ถููกใช้้ในวงการบรรจุุภััณฑ์์ในด้้านต่่างๆ ตััวอย่่างเช่่น เพื่่�อกำำ�หนดประเภทกระดาษในการผลิิตกระดาษลููกฟููก (แผ่่นกระดาษคราฟท์์
ปะหน้้า, แผ่่นปะทดสอบ) ส่่วนในบริิบทของฝาปิิด คำำ�นี้้�หมายถึึงการปิิดผนึึกใต้้ฝา
Littering การทิ้้�งขยะ
การทิ้้�งขยะ หมายถึึง ขยะชิ้้�นเล็็กๆ ที่่�โยนทิ้้�งหรืือทิ้้�งในที่่�ที่่�ไม่่ได้้จััดเตรีียมไว้้ คํําจํํากััดความนี้้�อ้้างอิิงตามสํํานัักงานสิ่่�งแวดล้้อมแห่่ง
สหพัันธรััฐสวิิส (BAFU)
Magnetic separator เครื่่�องแยกด้้วยแม่่เหล็็ก
การแยกด้้วยแม่่เหล็็กเป็็นเทคนิิคการแยกและคััดแยกขยะ สายพานลำำ�เลีียงแม่่เหล็็กหรืือดรััมแม่่เหล็็กจะกำำ�จััดวััสดุุที่่�เป็็นเฟอร์์โรแมกเนติิก
(วััสดุุที่่�มีีเหล็็กเป็็นส่่วนประกอบหลััก) ออกจากขยะที่่�ลำำ�เลีียงมาบนสายพาน
Material recycling การรีีไซเคิิลวััสดุุ
การรีีไซเคิิลวััสดุุเป็็นการใช้้ประโยชน์์จากสมบััติิของวััสดุุเมื่่�อนำำ�ของเสีียกลัับมาใช้้ใหม่่หรืือผลิิตภััณฑ์์ที่่�ผ่่านการใช้้งานมาแล้้ว รวมถึึง
การผลิิตที่่�ใช้้วััสดุุที่่�ใช้้ซ้ำำ��ซึ่่�งครอบคลุุมถึึงการรีีไซเคิิลวััสดุุ (material) ด้้วยวิิธีีการทางกลและการรีีไซเคิิลวััตถุุดิิบต้้นน้ำำ�� (raw material)ด้้วยวิิธีีการทางเคมีี
Material-specific structure (composite beverage carton) โครงสร้้างเฉพาะ

ของวััสดุุ (กล่่องเครื่่�องดื่่�มคอมโพสิิต)โครงสร้้างมาตรฐานเฉพาะ หรืือองค์์ประกอบของวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์สำำ�หรัับกล่่องเครื่่�องดื่่�มคอมโพสิิต มีีดัังนี้้� :กล่่องเครื่่�องดื่่�มคอมโพสิิตสำำ�หรัับผลิิตภััณฑ์์ของสด
-	ชั้้�นเคลืือบ PE ด้้านใน (PE interior coating)- ชั้้�นสารยึึดติิด PE- ชั้้�นกระดาษแข็็ง
-	ชั้้�นพิิมพ์์
- ชั้้�นเคลืือบ PE ด้้านนอก

กล่่องเครื่่�องดื่่�มคอมโพสิิตแบบปลอดเชื้้�อ
เพื่่�อให้้ผลิิตภััณฑ์์มีีอายุุการใช้้งานยาวนานขึ้้�น
-	ชั้้�นเคลืือบ PE ด้้านใน
-	ชั้้�นสารยึึดติิด PE-	ชั้้�นฟิิล์์มอะลููมิิเนีียม
-	ชั้้�นสารยึึดติิด PE- ชั้้�นกระดาษแข็็ง
-	ชั้้�นพิิมพ์์
-	ชั้้�นเคลืือบ PE ด้้านนอก

สััดส่่วนโดยมวลของส่่วนประกอบคืือ กระดาษแข็็ง
ประมาณ 80% และ PE 20%สััดส่่วนโดยมวลของส่่วนประกอบเป็็นกระดาษแข็็ง
ประมาณ 75%, PE 20% และอะลููมิิเนีียม 5%อภิธานศัพท์

65

ส่่วนท้้าย
Microplastics ไมโครพลาสติิก
โดยทั่่�วไปไมโครพลาสติิกถููกกำำ�หนดว่่าเป็็นอนุุภาคพลาสติิกขนาดเล็็ก แต่่ในปััจจุุบัันทั่่�วโลกยัังไม่่มีีการกำำ�หนดคำำ�จำำ�กััดความที่่�ถููกต้้อง
รวมถึึงข้้อจำำ�กััดด้้านขนาด ตามรายงานของ Austrian and German Federal Environmental Agency ไมโครพลาสติิกเป็็น
‘อนุุภาคพลาสติิกเป็็นของแข็็งที่่�ไม่่ละลายน้ำำ��ซึ่่�งมีีขนาดไม่่เกิิน 5 มิิลลิิเมตร ไมโครพลาสติิกจะก่่อตััวขึ้้�นเมื่่�อเวลาผ่่านไปจากชิ้้�นส่่วน
พลาสติิกขนาดใหญ่่ผ่่านการเสีียดสีีและการกััดกร่่อน เช่่น การสึึกหรอของยาง การซัักล้้างสิ่่�งทอสัังเคราะห์์ หรืือการสลายของขยะ
พลาสติิกในทะเล
Mono-material packaging บรรจุุภััณฑ์์วััสดุุชนิิดเดีียว
ส่่วนประกอบของบรรจุุภััณฑ์์ส่่วนใหญ่่ทำำ�จากวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ชนิิดเดีียวหรืืออย่่างน้้อยมาจากวััสดุุหลัักของกลุ่่�มวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ ตััวอย่่าง
เช่่น บรรจุุภััณฑ์์บลิิสเตอร์์ ซึ่่�งส่่วนฐานเป็็นเทอร์์โมฟอร์์มและฟิิล์์มที่่�ปิิดเป็็นวััสดุุพอลิิพรอพิิลีีน
Multilayer/composite materials วััสดุุหลายชั้้�น/วััสดุุคอมโพสิิต
การรวมกัันของวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์หลายชนิิดที่่�ไม่่สามารถแยกออกจากกัันได้้ด้้วยมืือ และไม่่มีีวััสดุุใดที่่�มีีสััดส่่วนโดยมวลมากกว่่า 95 %(คำำ�จำำ�กััดความตาม German Packaging Act)
Nanoparticles อนุุภาคนาโน
อนุุภาคนาโนเป็็นอนุุภาคขนาดเล็็กที่่�มีีขนาดเฉพาะอยู่่�ในช่่วง 1 ถึึงประมาณ 100 นาโนเมตร ซึ่่�งใช้้เป็็นสารเติิมแต่่ง (additives)ในพลาสติิกเพื่่�อสร้้างคุุณสมบััติิทางกล ทางทััศนศาสตร์์ หรืือทางเคมีีที่่�แปลกใหม่่ไปจากเดิิม
NF metals โลหะนอกกลุ่่�มเหล็็ก
ตััวย่่อของ non-ferrous metals (โลหะนอกกลุ่่�มเหล็็ก) ซึ่่�งรวมถึึงโลหะทุุกชนิิด ยกเว้้นเหล็็ก และโลหะผสม ที่่�ไม่่มีีเหล็็กเป็็นองค์์ประกอบ
หลัักหรืือไม่่เกิิน 50% ตััวอย่่างเช่่น ทองแดง อะลููมิิเนีียม และทองเหลืือง
NIAS วััสดุุและอนุุภาคที่่�สััมผััสอาหาร
ตััวย่่อของ non-intentionally added substances (วััสดุุและอนุุภาคที่่�สััมผััสอาหาร) ซึ่่�งสามารถย้้ายเข้้าสู่่�อาหารภายใต้้สภาวการณ์์
ต่่างๆได้้ NAIS คืือสารที่่�ไม่่ได้้เติิมเข้้าไปโดยเจตนาด้้วยเหตุุผลทางเทคนิิคในระหว่่างกระบวนการผลิิต แต่่เป็็นผลพลอยได้้จากการย่่อย
สลาย และสารปนเปื้้�อน (contaminants) ของผลิิตภััณฑ์์ NIASสามารถเกิิดขึ้้�นได้้จากสัังเคราะห์์ทางเคมีีของวััตถุุดิิบหรืือถููกผลิิตใน
ระหว่่างการขนส่่งหรืือการรีีไซเคิิลบรรจุุภััณฑ์์
NIR สเปกตรััมแสงที่่�มนุุษย์์มองไม่่เห็็นด้้วยตาเปล่่า
Near-infrared หมายถึึง สเปกตรััมแสงในช่่วงที่่�มนุุษย์์มองไม่่เห็็นด้้วยตาเปล่่าอยู่่�ระหว่่าง 760 ถึึง 2,500 นาโนเมตร สเปกโตรมิิเตอร์์
NIR ถููกใช้้ในกระบวนการรีีไซเคิิลเพื่่�อตรวจจัับและคััดแยกพลาสติิก และเป็็นไปตามหลัักการของการส่่องผ่่านและการสะท้้อนของรัังสีี
Non bleeding colours
Ink 'bleeding' หมายถึึงการแพร่่กระจายของหมึึกหรืือสีีย้้อมไปยัังบริิเวณที่่�ไม่่ต้้องการ ถ้้าหมึึกที่่�แพร่่กระจายถููกใช้้บนบรรจุุภััณฑ์์อาจส่่ง
ผลต่่อคุุณภาพของวััสดุุรีีไซเคิิลและ/หรืือการปนเปื้้�อนในน้ำำ��ล้้าง
OPP โอพีีพีี
พอลิิพรอพิิลีีนที่่�มีีการขึ้้�นรููปด้้วยการดึึงยืืดแบบทิิศทางเดีียว มัักใช้้เป็็นวััสดุุสำำ�หรัับบรรจุุภััณฑ์์ถุุง
Optical brighteners สารเพิ่่�มความสว่่าง
สารเพิ่่�มความสว่่างเป็็นสารเติิมแต่่ง (additive) ที่่�ใช้้เพิ่่�มระดัับความขาวให้้สููงขึ้้�น เป็็นสารประกอบทางเคมีีที่่�มีีคุุณสมบััติิเรืืองแสง
ที่่�ใส่่เข้้าไปในพลาสติิกและดููดซัับรัังสีีอััลตราไวโอเลตที่่�มองไม่่เห็็นและปล่่อยกลัับเป็็นรัังสีีคลื่่�นยาวที่่�มองเห็็นได้้

66อภิธานศัพท์

ส่่วนท้้าย
Oxo-degradable plastic พลาสติิกแตกสลายได้้ชนิิดอ๊๊อกโซ
พลาสติิกแตกสลายได้้ชนิดิ อ๊๊อกโซ คืือพลาสติิกที่่�มีีสารเติิมแต่่ง เช่่น magan ที่่�ทำ�ำ ให้้พลาสติิกแตกตััวเป็็นอนุุภาคขนาดเล็็กหรืือย่่อยสลาย
ทางเคมีีผ่่านการเกิิดออกซิิเดชััน ปััญหาที่่�พลาสติิกประเภทนี้้�ไม่่สามารถย่่อยสลายได้้ทางชีีวภาพอย่่างเพีียงพอและทำำ�ให้้เกิิดมลภาวะต่่อสิ่่�ง
แวดล้้อมโดยไมโครพลาสติิก (microplastics) หรืือมีีผลกระทบในทางลบต่่อการรีีไซเคิิลพลาสติิกทั่่�วไป หากถููกส่่งไปรีีไซเคิิลOxygen absorber สารดููดซัับออกซิิเจน
สารดููดซัับออกซิิเจนเป็็นสารเติิมแต่่ง (additives) ที่่�จัับตััวกัับออกซิิเจน ในบรรจุุภััณฑ์์โดยใข้้ปฏิิกิิริิยาเคมีี เพื่่�อปกป้้องส่่วนผสม (ตกค้้าง)ในอาหารที่่�ไวต่่อการเกิิดปฏิิกิิริิยาออกซิิเดชั่่�น
PA พอลิิแอไมด์์
พอลิิแอไมด์์เป็็นพลาสติิกที่่�มีีพัันธะเปปไทด์์ เช่่น พัันธะทางเคมีีที่่�เชื่่�อมระหว่่างโมเลกุุลโปรตีีน ซึ่่�งมีีความเหนีียวและความแข็็งแรงสููง รวมทั้้�งมีีสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�นที่่�ดีี ตััวอย่่างที่่�รู้้�จัักกัันดีีของวััสดุุนี้้�คืือไนลอน ในงานบรรจุุภััณฑ์์ ส่่วนใหญ่่นิิยมใช้้ PA ในรููปแบบของฟิิล์์ม
PA additive สารเติิมแต่่ง PAสารเติิมแต่่ง PA ใน PET (PET - PA Blend) ทํําหน้้าที่่�เพิ่่�มการป้้องกัันแสงและออกซิิเจน อย่่างไรก็็ตาม อาจทํําให้้วััสดุุถููกตรวจพบขณะที่่�
ใช้้ NIR
Packaging components/packaging aids ส่่วนประกอบของบรรจุุภััณฑ์์/ส่่วนเสริิม
โดยปกติิบรรจุุภััณฑ์์ประกอบด้้วยหลายส่่วนประกอบหลายอย่่าง สามารถแบ่่งออกเป็็นวััสดุุบรรจุุภััณฑ์์และส่่วนเสริิม และประกอบด้้วย
วััสดุุบรรจุุภััณฑ์์ที่่�แตกต่่างกััน วััสดุุบรรจุุภััณฑ์์เป็็นส่่วนประกอบหลัักของบรรจุุภััณฑ์์และทำำ�หน้้าที่่�ห่่อหุ้้�มสิินค้้า (สิ่่�งของ) เข้้าไว้้ด้้วยกััน
ตััวอย่่างเช่่น ขวด ถาด หรืือถุุง เป็็นต้้น ส่่วนเสริิมเป็็นส่่วนประกอบที่่�ทำำ�หน้้าที่่�เสริิม เช่่น การปิิด การติิดฉลาก การถืือ (หิ้้�ว) และการนำำ�
สิินค้้าออกใช้้ ซึ่่�งรวมถึึงลวดเย็็บกระดาษ ฟอยล์์ปิิดผนึึก เทปกาว ฉลาก สายคาด ปลอก (sleeve) เทปปิิด เทปดึึงและวััสดุุกัันกระแทก
ส่่วนประกอบของบรรจุุภััณฑ์์และส่่วนเสริิมรวมกัันเป็็นบรรจุุภััณฑ์์
Packaging system ระบบบรรจุุภััณฑ์์
ระบบบรรจุุภััณฑ์์ประกอบด้้วยบรรจุุภััณฑ์์ปฐมภููมิิ (ซึ่่�งห่่อหุ้้�มตััวผลิิตภััณฑ์์) บรรจุุภััณฑ์์ทุุติิยภููมิิ (สำำ�หรัับการจััดกลุ่่�มบรรจุุภััณฑ์์ปฐมภููมิิ)และบรรจุุภััณฑ์์ตติิยภููมิิ (เพื่่�อการขนส่่ง)PC พอลิิคาร์์บอเนต
พอลิิคาร์์บอเนตเป็็นพลาสติิกใสที่่�มีีความแข็็งแรงสููงมาก ซึ่่�งใช้้สำำ�หรัับเครื่่�องครััว ขวดน้ำำ��ดื่่�ม และจานชามสำำ�หรัับใช้้กัับไมโครเวฟ
อย่่างไรก็็ตามบิิสฟีีนอล เอ (bisphenol A) ที่่�ผสมอยู่่�ในบรรจุุภััณฑ์์อาจมีีผลต่่อฮอร์์โมนในร่่างกาย ทำำ�ให้้การใช้้งานในอุุตสาหกรรม
อาหารมีีปริิมาณลดลง
PGA กรดพอลิิไกลโคลิิก
เป็็นพลาสติิกฐานไบโอพอลิิเมอร์์ที่่�ได้้จากกรดพอลิิไกลโคลิิก (polyglycolic acid) ซึ่่�งเดิิมใช้้ในเทคโนโลยีีทางการแพทย์์ แต่่ยัังสามารถใช้้
แทนพลาสติิกทั่่�วไปได้้ เช่่น PS , PPPE พอลิิเอทิิลีีน
พอลิิเอทิิลีีนเป็็นพลาสติิกที่่�ใช้้กัันอย่่างแพร่่หลายมากที่่�สุุดชนิิดหนึ่่�งและทนต่่อน้ำำ��มััน ไขมััน และแอลกอฮอล์์ รวมทั้้�งกรดและด่่างเจืือจาง
นอกจากนี้้�ยัังทนทานต่่อความเย็็นและสามารถปิิดผนึึกได้้ ผลิิตออกมาในคุุณภาพที่่�แตกต่่างกัันได้้ ดูู (HDPE, LDPE, MDPE)
PE ถููกใช้้ในหลายรููปแบบ เช่่น ถุุงแช่่แข็็งและถุุงหิ้้�ว และใช้้เป็็นสารเคลืือบด้้านในกล่่องเครื่่�องดื่่�มคอมโพสิิตด้้วย ทั้้�งนี้้�ขึ้้�นอยู่่�กัับคุุณภาพ/ประเภท

อภิธานศัพท์

67ส่่วนท้้าย
PET พอลิิเอทิิลีีนเทเรฟทาเลต
พอลิิเอทิิลีีนเทเรฟทาเลต โดยทั่่�วไปจะเป็็นพลาสติิกใสที่่�มีีความเสถีียรเป็็นพิิเศษและมีีสมบััติิในการป้้องกัันที่่�ดีี PET ยัังมีีความหนาแน่่น
ของแอโรแมติิกสููงและต้้านทานไขมัันได้้ดีี ส่่วนใหญ่่ใช้้สำำ�หรัับการผลิิตขวดเครื่่�องดื่่�มอััดแก๊๊ส และยัังใช้้สำำ�หรัับการผลิิตถาดสลััด ถ้้วยใส
และฟิิล์์มใส
PETG พีีอีีทีีจีี
เป็็น PET ที่่�ดััดแปลงด้้วยไกลคอล ซึ่่�งมีีคุุณลัักษณะพิิเศษมากกว่่าเดิิม คืือมีีความหนืืดสููง ถููกใช้้ในกระบวนการฉีีดขึ้้�นรููป การอััดรีีด และการเป่่าขึ้้�นรููป เนื่่�องจากคุุณสมบััติิการปิิดผนึึกที่่�ดีีเยี่่�ยม PETG นิิยมใช้้ในการผลิิตฟิิล์์มหลายชั้้�น (PET-GAG)
PET-GAG structure โครงสร้้าง PET-GAG
หมายถึึงฟิิล์์มสามชั้้�น โดยชั้้�นนอกประกอบด้้วย PET-G (glycol- modified PET) และชั้้�นในคืือ PET-A (amorphous PET) ที่่�มีีราคา
ไม่่แพง PET-GAG เป็็นวััสดุุที่่�มีีสมบััติิการสกััดกั้้�นที่่�ดีีและสามารถปิิดผนึึกได้้ วััสดุุที่่�รีีไซเคิิลสามารถนำำ�มาใช้้เป็็นวััสดุุชั้้�นในได้้
PE-X พอลิิเอทิิลีีนแบบเชื่่�อมขวาง
PE-X หมายถึึง PE ที่่�ผ่่านกระบวนการเชื่่�อมขวาง (cross-linked) และยัังเป็็นพลาสติิกที่่�ไม่่หลอมละลาย ดัังนั้้�นจึึงมีีความยืืดหยุ่่�นทาง
ความร้้อนมากขึ้้�น
PLA พอลิิแลกติิก แอซิิด
PLA (Polylactic acid) เป็็นพลาสติิกที่่�ได้้จากวััตถุุดิิบที่่�ทดแทนได้้ (แป้้ง) และยัังสามารถแตกสลายทางชีีวภาพได้้ เป็็นพลาสติิกใสซึ่่�งมีี
ลัักษณะของการสกััดกั้้�นกลิ่่�นที่่�ดีี ส่่วนใหญ่่มัักจะถููกใช้้สำำ�หรัับการผลิิตฟิิล์์ม และยัังใช้้เป็็นวััสดุุสำำ�หรัับเคลืือบถ้้วยกระดาษและสำำ�หรัับการ
ผลิิตเส้้นใยด้้วย
Plastic granulate เม็็ดพลาสติิก
เป็็นรููปแบบทั่่�วไปของเทอร์์โมพลาสติิกสำำ�หรัับในการแปรรููปพลาสติิก พลาสติิกจะถููกทำำ�ให้้ร้้อน/หลอมในเครื่่�องอััดรีีด, ขึ้้�นรููปเป็็นเส้้น
โดยใช้้หััวดาย ตััดเป็็นชิ้้�นยาว 2-3 มิิลลิิเมตร และทำำ�ให้้เย็็นลง เม็็ดพลาสติิกที่่�ได้้มาจึึงสามารถขนส่่งได้้ง่่ายด้้วยบรรจุุภััณฑ์์ขนาดใหญ่่
Plastic laminate พลาสติิกลามิิเนต
โดยทั่่�วไปวััสดุุหรืือผลิิตภััณฑ์์ที่่�ประกอบด้้วยวััสดุุสองชั้้�นหรืือหลายชั้้�นยึึดติิดเข้้าด้้วยกัันในลัักษณะแบนราบ เรีียกว่่าแผ่่นลามิิเนต ชั้้�นต่่างๆ
เหล่่านี้้�อาจประกอบด้้วยวััสดุุที่่�เหมืือนกัันหรืือต่่างกััน ในกรณีีของพลาสติิกลามิิเนต พลาสติิกชนิิดต่่างๆจะถููกทำำ�ให้้ยึึดติิดกัันทั่่�วทั้้�งพื้้�นผิิว
ซึ่่�งสามารถผลิิตฟิิล์์มหลายชั้้�น (multilayer) ได้้เช่่นกััน
PO พอลิิโอลิิฟิินส์์
พอลิิโอลิิฟิินส์์ (PO) คืือกลุ่่�มพลาสติิกพอลิิเอทิิลีีน (PE) และพอลิิพรอพิิลีีน (PP)Polymer พอลิิเมอร์์
พอลิิเมอร์์เป็็นสารประกอบทางเคมีีที่่�ประกอบด้้วยโมเลกุุลสายโซ่่ตรงหรืือโซ่่กิ่่�ง (macromolecules) ซึ่่�งประกอบไปด้้วยหน่่วยที่่�เหมืือนกััน
หรืือคล้้ายคลึึงกัันจำำ�นวนมาก เรีียกว่่า มอนอเมอร์์ พอลิิเมอร์์เหล่่านี้้�มีีโครงสร้้างโซ่่ตรง โซ่่กิ่่�ง หรืือ ร่่างแห พอลิิเมอร์์ถููกจำำ�แนกตามระดัับ
การเกิิดพัันธะเชื่่�อมโยงของโมเลกุุลขนาดใหญ่่ ได้้แก่่ เทอร์์โมพลาสติิก เทอร์์โมเซ็็ต (thermosets) และอีีลาสโตเมอร์์
POM พีีโอเอ็็ม
Polyoxymethylene (POM) เป็็นเทอร์์โมพลาสติิกไม่่มีีสีีที่่�มีีความแข็็งแรงสููง ส่่วนใหญ่่จะถููกนำำ�ไปทำำ�เป็็นชิ้้�นส่่วนแม่่พิิมพ์์โดยการฉีีด
ขึ้้�นรููปหรืือโดยการเป่่าขึ้้�นรููป และถููกใช้้ในอุุตสาหกรรมบรรจุุภััณฑ์์เช่่น ขวดสเปรย์์

68อภิธานศัพท์

ส่่วนท้้าย
PP พอลิิพรอพิิลีีน
พอลิิพรอพิิลีีนเป็็นพลาสติิกที่่�มีีโครงสร้้างทางเคมีีคล้้ายกัับพอลิิเอทิิลีีน แต่่มีีความแข็็งแรงและทนต่่ออุุณหภููมิิได้้มากกว่่า มีีสมบััติิการสกััด
กั้้�นไขมัันและความชื้้�นได้้ดีี และนิิยมใช้้สำำ�หรัับบรรจุุภััณฑ์์อาหาร ตััวอย่่างเช่่น ฝาขวด ถาด และฟิิล์์ม
Primary raw materials วััตถุุดิิบตั้้�งต้้น
วััตถุุดิิบตั้้�งต้้นเป็็นทรััพยากรธรรมชาติิที่่�ได้้มาจากการสกััดขั้้�นต้้น ซึ่่�งยัังไม่่สามารถนำำ�ไปใช้้ในการผลิิตได้้ ถ้้ายัังไม่่ผ่่านขั้้�นตอนการสกััด
ที่่�จำำ�เป็็นPS พอลิิสไตรีีน
พอลิิสไตรีีนเป็็นพลาสติิกที่่�มีีการซึึมผ่่านของก๊๊าซและไอน้ํํ�าค่่อนข้้างสููง ซึ่่�งคงรููปได้้ดีี และใส สามารถขึ้้�นรููปด้้วยกระบวนการฉีีด เทอร์์โม
ฟอร์์ม หรืือการทำำ�ให้้เป็็นโฟม ขึ้้�นอยู่่�กัับกระบวนการและวััตถุุประสงค์์ในการใช้้งาน การใช้้งานทั่่�วไป ได้้แก่่ ถ้้วยโยเกิิร์์ต ช้้อนส้้อมพลาสติิก
และกล่่องซีีดีี
PTN พีีทีีเอ็็น
Polytrimethylene napthalate (PTN) เป็็นพอลิิเมอร์์ (polymer) ที่่�สามารถนำำ�มาเพิ่่�มคุุณสมบััติิการสกััดกั้้�นให้้กัับ PET โดยการนำำ�
มาผสมกัับ PET ด้้วยกระบวนการสัังเคราะห์์โคพอลิิเมอร์์ (co-polymerisation)
PVC พีีวีีซีี
พอลิิไวนิิลคลอไรด์์เป็็นพลาสติิกที่่�ถููกใช้้งานที่่�หลากหลาย โดยเฉพาะในกลุ่่�มที่่�ไม่่ใช่่อาหาร โดยปกติิแล้้วจะแข็็งและเปราะมาก และจะอ่่อน
ตััวได้้มากขึ้้�นเมื่่�อผ่่านการเติิมพลาสติิไซเซอร์์ (plasticisers) ตััวอย่่างการนำำ�พีีวีีซีีมาใช้้ เช่่น เป็็นฟิิล์์มหดในการขนส่่ง หรืือสำำ�หรัับการผลิิต
ท่่อ อย่่างไรก็็ตามเมื่่�อสััมผััสกัับอาหาร มีีความเสี่่�ยงที่่�การเติิมพลาสติิไซเซอร์์เข้้าไปจะไปปนเปื้้�อนในอาหารได้้
PVDC พอลิิไวนิิลลิิดีีนคลอไรด์์
พอลิิไวนิิลลิิดีีนคลอไรด์์เป็็นสารเคลืือบพลาสติิกและสกััดกั้้�นออกซิิเจน คาร์์บอนไดออกไซด์์ และไอน้ำำ��ได้้อย่่างมีีประสิิทธิิภาพ PVDCสามารถนำำ�ไปใช้้งานได้้หลากหลาย เช่่น เป็็นฟิิล์์มสกััดกั้้�น สารเคลืือบ ซีีลปากขวด หรืือฟิิล์์มหด
Rigid packaging บรรจุุภััณฑ์์คงรููป
บรรจุุภััณฑ์์คงรููปที่่�ไม่่เปลี่่�ยนรููปร่่างและรููปแบบภายใต้้น้ำำ��หนัักเมื่่�อใช้้ตามวััตถุุประสงค์์ที่่�ตั้้�งไว้้ ตััวอย่่างเช่่น ขวดแก้้ว คำำ�จำำ�กััดความตาม
ÖNORM A 5405: 2009 06 15
Secondary fibres เส้้นใยที่่�นำำ�มาใช้้ซ้ำำ��
ดููวััตถุุดิิบตั้้�งต้้นและวััตถุุดิิบที่่�นำำ�มาใช้้ซ้ำำ��
Secondary raw materials วััตถุุดิิบที่่�นำำ�มาใช้้ซ้ำำ��
วััตถุุดิิบที่่�นำำ�มาใช้้อีีกครั้้�งมาจากการนำำ�วััตถุุดิิบหลัักไปแปรรููปใหม่่ จึึงเป็็นวััสดุุที่่�ใช้้เป็็นครั้้�งที่่�สองหรืือใช้้ซ้ำำ��
SiOx ซิิลิิกอนออกไซด์์
ซิิลิิกอนออกไซด์์ใช้้สำำ�หรัับเคลืือบพลาสติิกเพื่่�อปรัับปรุุงสมบััติิด้้านการสกััดกั้้�น ซิิลิิกอนออกไซด์์ถููกนำำ�ไปใช้้งานในรููปแบบของชั้้�นเคลืือบ
ที่่�บางมากโดยเรีียกว่่าการเคลืือบพลาสม่่า เรีียกอีีกอย่่างว่่า 'การเคลืือบแก้้ว'Sleeve ปลอกหุ้้�ม
ฉลากปลอกหุ้้�มแบบท่่อ ทำำ�จากพลาสติิกแบบหดตััวได้้ ซึ่่�งสามารถสวมกัับตััวบรรจุุภััณฑ์์ และทำำ�ให้้แน่่นโดยการหดตััว

อภิธานศัพท์

69

ส่่วนท้้าย
Stickies การเหนีียวติิด
Stickies เป็็นคำำ�ที่่�ใช้้เรีียกส่่วนของกาวที่่�มาจากวััตถุุดิิบกระดาษที่่�ถููกนำำ�กลัับมาใช้้ใหม่่ และอาจนำำ�ไปสู่่�การปนเปื้้�อน (contamination)ในกระดาษรีีไซเคิิลได้้ คำำ�จำำ�กััดความตาม Blechschmidt (2013) – Pocketbook of Paper Technology
Suction liner แผ่่นรองซัับ
แผ่่นรองซัับ คืือแผ่่นดููดซัับที่่�ใช้้ในบรรจุุภััณฑ์์อาหารเพื่่�อดููดซัับของเหลวที่่�ไหลซึึมออกจากอาหาร (เช่่น น้ำำ��จากเนื้้�อสััตว์์สด) และเพื่่�อ
ป้้องกัันไม่่ให้้อาหารแช่่อยู่่�ในของเหลวที่่�ไหลซึึมออกมาเป็็นเวลานาน เป็็นการเพิ่่�มคุุณภาพของผลิิตภััณฑ์์
Sustainability ความยั่่�งยืืน
ความยั่่�งยืืนหรืือการพััฒนาที่่�ยั่่�งยืืน หมายถึึงการตอบสนองความต้้องการในปััจจุุบัันในลัักษณะที่่�ไม่่จำำ�กััดโอกาสของคนรุ่่�นต่่อไป สิ่่�งสำำ�คััญ
คืือต้้องพิิจารณาความยั่่�งยืืนแบบสามมิิติิ ได้้แก่่ ประสิิทธิิภาพทางเศรษฐกิิจ ความยุุติิธรรมทางสัังคม และความยั่่�งยืืนของระบบนิิเวศ โดยเท่่าเทีียมกััน
Thermoset เทอร์์โมเซต
เทอร์์โมเซตเป็็นพอลิิเมอร์์ที่่�ไม่่สามารถเปลี่่�ยนรููปได้้อีีกหลัังจากผ่่านกระบวนการแปรรููปแล้้ว
TPE เทอร์์มอพลาสติิกอีีลาสโตเมอร์์
เทอร์์มอพลาสติิกอีีลาสโตเมอร์์ (TPE) เป็็นพลาสติิกที่่�มีีลัักษณะเหมืือนอีีลาสโตเมอร์์แบบดั้้�งเดิิมที่่�อุุณหภููมิิห้้อง แต่่จะเสีียรููปได้้เมื่่�อให้้ความ
ร้้อน จึึงรวมสมบััติิความยืืดหยุ่่�นของยางและสามารถแปรรููปซ้ำำ��ได้้ง่่ายของเทอร์์โมพลาสติิก
UV stabilisers สารเพิ่่�มเสถีียรภาพทางยููวีี
สารเพิ่่�มเสถีียรภาพทางยููวีี เป็็นสารเติิมแต่่ง (additives) ที่่�เติิมลงในพลาสติิกเพื่่�อป้้องกัันการเสื่่�อมสภาพ การแตกตััวของสายโซ่่
พอลิิเมอร์์ (polymer) ที่่�เกิิดจากรัังสีียููวีี ตััวอย่่างการใช้้งาน เช่่นเพื่่�อป้้องกัันการแตกร้้าวและสีีซีีด เป็็นต้้น
Waste hierarchy ลํําดัับขั้้�นของการจััดการขยะ
ลํําดัับขั้้�นของการจััดการขยะ5ขั้้�นตอนถููกควบคุุมโดย Closed Substance Cycle Waste Management Act ว่่าด้้วยการกำำ�หนดลำำ�ดัับ
ความสำำ�คััญขั้้�นพื้้�นฐานสำำ�หรัับมาตรการบำำ�บััดของเสีียและการเก็็บกลัับคืืน: 1.การหลีีกเลี่่�ยงการใช้้งาน 2.การใช้้ซ้ำำ�� 3.การรีีไซเคิิล 4.การนำำ�
กลัับคืืนมาเป็็นพลัังงาน 5.การกำำ�จััดทิ้้�ง
Wet processing กระบวนการแบบเปีียก
กระบวนการแบบเปีียกคืือการแยกกระดาษให้้เป็็นเส้้นใยด้้วยน้ำำ��และแรงเชิิงกล จากเครื่่�องกวนหรืือใบกวน
'Widget' nitrogen balls 'วิิดเจ็็ต' ลููกบอลไนโตรเจน
ลููกบอลพลาสติิกกลวงขนาดประมาณ 3 ซม. ซึ่่�งด้้านในบรรจุุไนโตรเจน ทำำ�ให้้เกิิดฟองในกระป๋๋องเบีียร์์ ทัันทีีที่่�เปิิดกระป๋๋อง ไนโตรเจนที่่�
บรรจุุอยู่่�ในลููกบอลจะออกมาจากรููขนาดเล็็กและทำำ�ปฏิิกิิริิยาให้้เกิิดฟองขึ้้�น
Wood-containing paper กระดาษจากเยื่่�อไม้้
กระดาษจากเยื่่�อไม้้ จะประกอบไปด้้วยเยื่่�อไม้้มากกว่่า 5% ของมวลเส้้นใยทั้้�งหมด เยื่่�อไม้้ที่่�ได้้มาโดยวิิธีีทางกลจะมีีลิิกนิินมากกว่่าเยื่่�อไม้้ที่่�
ได้้มาจากวิิธีีทางเคมีี นี่่�คืือเหตุุผลที่่�กระดาษที่่�ประกอบด้้วยเยื่่�อไม้้มีีแนวโน้้มที่่�จะเปลี่่�ยนเป็็นสีีเหลืืองมากกว่่า

70อภิธานศัพท์

การออกแบบบรรจุุภััณฑ์์

รีีไซเคิิล

แนวทางสำำ�หรัับการออกแบบบรรจุุภััณฑ์์หมุุนเวีียน
ที่่�เป็็นมาตรฐานระดัับโลก