Rapport 8

Toepassing van kleinschalige
windturbines in de varkenshouderij

September 2006

Dit project is financieel mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Provincie Overijssel (Europa Loket).

Referaat
ISSN 1570-8616
Dooren, Hendrik Jan van en Klaas Blanken
Gebruik van kleinschalige windturbines in devarkenshouderij, 2006
Rapport 08
30 pagina’s, 5 figuren, 10 tabellen
Kleinschalige windenergie kan een bijdrage leveren
aan de toename van de productie van duurzame
energie en de terugdringing van de uitstoot vanbroeikasgassen. Doel van het project is inzicht
verwerven in de technische en financiële
mogelijkheden van toepassing van kleinschalige
windturbines op een agrarisch bedrijf, in dit geval
een varkenshouderij, en het uitdragen van
opgedane ervaringen naar agrarische
ondernemers. Bij de heersende
windomstandigheden in Overijssel is het over het
algemeen niet rendabel om te investeren in
kleinschalige windmolens. Wel kan deze vorm dehouding ten opzichte van duurzame energie in het
algemeen positief beïnvloeden.

ColofonUitgeverAnimal Sciences Group / Veehouderij
Postbus 65, 8200 AB Lelystad
Telefoon 0320 - 238238
Fax 0320 - 238050
E-mail : info.po.asg@wur.nl
Internet http://www.asg.wur.nl
Redactie
Communication Services
Aansprakelijkheid
Animal Sciences Group aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor eventuele schadevoortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit
onderzoek of de toepassing van de adviezen

Trefwoorden:
Windenergie, duurzame energie, varkenshouderij
Abstract
Small-scale wind energy can contribute to anincrease in production of sustainable energy andreduction of emission of greenhouse gases. The
objective of this project was to gain insight into thetechnical and financial possibilities of applying
small-scale wind turbines at a farm, here a pig
farm, and the dissemination of the experiences toagrarian entrepreneurs. With the current windconditions in Overijssel, it is generally not costeffective to invest in small-scale wind turbines.
However, small-scale turbines can contribute to a
positive attitude towards sustainable energy.
Keywords:
Wind energy, sustainable energy, pig sector

Rapport 8

Toepassing van kleinschalige
windturbines in de varkenshouderij

Use of small scale wind turbines in
pig farming

H.J.C. van Dooren
K. Blanken

September 2006

Voorwoord
In het kader van een duurzame varkenshouderij is op Praktijkcentrum Raalte in de afgelopen jaren veel aandacht
besteed en energiebesparing en aan mogelijkheden voor opwekking en gebruik van duurzame energie.
Voorbeelden daarvan zijn het gebruik van zonneboilers en de benutting van bodemwarmte. Ook voor opwekking
van windenergie was vanaf het begin interesse. Uiteindelijk heeft deze interesse geleid tot een project waarin demogelijkheden van kleine windturbines in de varkenshouderij verkend zijn. Een groot deel van de resultaten van dit
project zijn inmiddels gecommuniceerd naar de sector en andere belangstellenden in een aantal artikelen in(agrarische) vakbladen en tijdens een studiedag over duurzame energie die op 30 november 2005 op
Praktijkcentrum Raalte gehouden is. Met deze rapportage wordt een samenvattend overzicht gegeven van algecommuniceerde resultaten en komen overige aspecten aan de orde die nog niet op een andere manier aan
bod zijn geweest.

Samenvatting
Nederland kent de nationale ambitie om in 2010 9% van de nationale elektriciteitsproductie te dekken uit
duurzame bronnen. Windenergie kan daar een groot aandeel van uitmaken. Om deze doelstellingen te realiseren
is tussen nationale en regionale overheden de Bestuursovereenkomst Landelijke Ontwikkeling Windenergie(BLOW) afgesloten. In dit convenant leggen de provincies zichzelf doelstellingen op ten aanzien van het in 2010
gerealiseerd vermogen aan windenergie op land. De afgelopen jaren is echter de maatschappelijke weerstandtegen windenergie steeds verder toegenomen. Vrees voor geluidsoverlast, verstoring van het landschap engevaren voor vogels zijn veelgehoorde argumenten in bezwaarprocedures. Het gaat hierbij vrijwel zonder
uitzondering om grote windmolens, d.w.z. windmolens met een vermogen van minimaal 1 MW. De toch al
langdurige weg die initiatiefnemers moeten bewandelen wordt door deze bezwaren meestal behoorlijk verlengd.
Omdat kleine windturbines de bovengenoemde nadelen niet of in mindere mate hebben kunnen ze een
aantrekkelijk alternatief zijn. Om dit te onderzoeken en ervaringen op te doen heeft de Provincie Overijssel(Europa Loket) subsidie verleend voor de plaatsing van twee kleinschalige windturbines op Praktijkcentrum Raalte.
Doel van het project is inzicht verwerven in de technische en financiële mogelijkheden van toepassing van
kleinschalige windturbines op een agrarisch bedrijf, in dit geval een varkenshouderij, en het uitdragen van
opgedane ervaringen naar agrarische ondernemers.
Op praktijkcentrum Raalte zijn twee molens geplaatst, allebei met een horizontale turbineas en dus werkend
volgend het liftprincipe. De ene molen is een Fortis MONTANA geleverd door Fortis Windenergy, de andere een
TWFi 280 geleverd door The Wind Factory. De Fortis MONTANA is solitair opgesteld op een grasveldje envoorzien van tuikabels. De TWF is naast een stal geplaatst waarbij de spanten van de stal gebruikt worden om demolen te steunen.
Voor de plaatsing van de molens is een bouwvergunning vereist. Omdat het voorgestelde bouwplan is strijd was
met het geldende bestemmingsplan kon geen bouwvergunning verleend worden. Daarop is op basis van artikel
15 en 17 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening ontheffing verleend voor een periode van 5 jaar.
Beide molens zijn voorzien van energiemeters die automatisch uitgelezen kunnen worden. Gegevens over dewindsnelheid en -richting zijn van het KNMI weerstation in Heino betrokken.
Naast de energie- en windsnelheidsmetingen is ook een geluidsmeting uitgevoerd. Doel van de meting was teonderzoeken of de geluidsproductie van de windmolens hoger is dan het achtergrondgeluid. Tenslotte is op twee
tijdstippen onder medewerkers en omwonenden een tevredenheidonderzoek uitgevoerd.
Op verschillende manieren is aandacht besteed aan de start van het project, de plaatsing van de molens, deverwachtingen en de uiteindelijke resultaten. Er zijn artikelen geschreven in de agrarische pers, nieuws en
persberichten geplaatst op de website en er zijn presentaties gehouden. Tenslotte is in november 2005 een
studiedag duurzame energie op Praktijkcentrum Raalte georganiseerd waar ook de windmolens onderdeel
uitmaakten van het programma en waar de voorlopige resultaten zijn gepresenteerd.
Resultaten
De gemiddelde windsnelheid door het KNMI gemeten op het weerstation in Heino was tussen 1 januari 2005 en
31 mei 2006 3,2 m/s.
Sinds de ingebruikname heeft de Fortis MONTANA 4300 kWh opgewekt. De TWF 280 heeft sinds deingebruikname 537 kWh opgewekt. In tabel A zijn de hieruit berekende jaarproductie weergegeven samen met dedoor de leveranciers opgegeven jaarproductie en de vooraf berekende opbrengst.
Tabel A Overzicht van jaarproducties van beide molens in kWh
Molen
Leveranciers
Berekend
Gemeten
Fortis MONTANA
7053
6880
2633
TWF 280
3750
1470
499
Het verschil tussen de berekende en gemeten jaarproductie wordt veroorzaak door het ontbreken van juiste
parameters voor deze kleine molens.
Uit de geluidsmetingen bleek dat het achtergrondgeluid vele malen hoger ligt dan het geluid van de windmolens.
Uit het tevredenheidonderzoek bleek dat de houding ten opzichte van groene stroom in het algemeen positiever
werd. In een jaar tijd lijken de verwachtingen ten aanzien van de windsmolens af te nemen. Het percentage
mensen dat de ontwikkeling leuk vindt maar er geen hoge verwachtingen van heeft is in 2005 toegenomen ten
opzichte van 2004. Positief is dat het aantal respondenten dat de geplaatste molens veilig vindt sterk toeneemt
in 2005 ten opzichte van 2004.
Uit de berekeningen blijkt dat beide molens niet rendabel geëxploiteerd kunnen worden. Het break-even punt ligt
voor de Fortis MONTANA bij een elektriciteitsproductie van 14.775 kWh per jaar wanneer geen MEP subsidieverleend wordt en op 9.850 kWh er jaar wanneer er wel MEP subsidie verleend wordt. Voor de TWF is dat
respectievelijk 9.780 en 6.520 kWh per jaar.

Geconcludeerd kan worden dat op bedrijfsniveau het gezien de lage elektriciteitsopbrengst en de lange
terugverdientijd niet rendabel is te investeren in dit type molens. Alleen in windrijke gebieden is de molen rendabel
te exploiteren. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat veehouders in Overijssel dit op grote schaal zullen doen.
Daarvoor waait het te weinig in dit deel van Nederland. Dit sluit niet uit dat op sommige plaatsen in de provincie
Overijssel of in andere provincies in Nederland niet rendabel geïnvesteerd kan worden in dit type; de bijdrage vankleinschalige windenergie aan het bereiken van regionale en nationale doelstellingen op het gebied van duurzame
energie en terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen zal echter gering zijn. Desondanks kunnen
kleinschalig windmolens wel een bijdrage leveren aan een positieve houding ten opzichte van duurzame energie.
Daarom wordt aanbevolen de bestaande knelpunten rond vergunning verlening zo snel mogelijk op te lossen
waardoor het eenvoudiger wordt om een molen te plaatsen.

Summary
The Netherlands is aiming at a 9%-coverage of the national electricity production from sustainable sources in2010, of which wind energy can be a large share. During the past years, however, wind energy has met
increased social opposition, almost always opposition against large wind turbines, that is those with a capacity ofat least 1 MW. The still long road is considerably prolonged by these complaints. Because small wind turbines do
not have, or at least have fewer, of the above-mentioned drawbacks, they may be an attractive alternative. To
investigate this and gain experience, the Province of Overijssel has granted a subsidy for placing two small-scalewind turbines at the Practical Research Centre Raalte. The objective was to get insight into the technical andfinancial possibilities of applying small-scale wind turbines at a farm, in this case a pig farm, and disseminating
this experience to agrarian entrepreneurs.
At the Practical Research Centre Raalte two turbines were placed, a Fortis MONTANA supplied by Fortis
Windenergy and a TWFi 280 supplied by The Wind Factory. Both turbines were equipped with energy meters that
could be read automatically. Data on wind speed and direction were obtained from the KNMI weather station at
Heino.
Besides the measurements of energy and wind speed, also a measurement as to noise was carried out. Aim was
to investigate whether the noise production of the wind turbines exceeded the background noise. Also asatisfaction survey was done among co-workers and the people living in the neighbourhood.
In different ways attention was paid to the start of the project, placing of the turbines, the expectations and theeventual results. The agrarian press published articles, news and press releases were placed on the website.
Also presentations were given. Lastly a workshop was organised on sustainable energy at the Practical ResearchCentre Raalte in November 2005, where also wind turbines were discussed and where the provisional results
were presented.
Results
The average wind speed measured by the KNMI at the weather station at Heino was 3.2 m/s between 1 January2005 and 31 May 2006.
Since the introduction Fortis MONTANA has generated 4300 kWh, the TWF 280 537 kWh. Table B shows theyearly production calculated from this together with the yearly production stated by the suppliers and thepreviously calculated profit.
Table B Survey annual production of both turbines in kWh
TurbineStated by
Calculated
suppliers
Fortis MONTANA
7053
6880
TWF 2803750
1470

Measured
2633
499

The difference between the calculated and measured annual production is caused by the lack of the correct
parameters for these small turbines. Noise measurements learned that the background noise was much louder
than that of the wind turbines. A satisfaction survey showed that the attitude towards green power became
generally more positive. The number of respondents that consider the turbines safe was increased in 2005 inrelation to 2004.
The calculations showed that both turbines could not be exploited cost-effectively. The break-even point was at a
power production of 14,775 kWh/year for Fortis MONTANA when no subsidy was granted and at 9,850
kWh/year, if a subsidy was granted. For the TWA these figures were 9,780 and 6,520 kWh/year respectively.
It can be concluded that at farm level it is not cost-effective to invest in this kind of turbines, due to the low power
production and the long payback period. Only in windy areas can the turbines be exploited cost-effectively, whichmakes it unlikely that many farmers in Overijssel will place turbines. There is too little wind in this area.
Nevertheless, small-scale turbines can contribute to a positive attitude towards sustainable energy. Therefore, it
is recommended that existing bottlenecks concerning granting permits be eliminated, so that it will become
easier to place a turbine.

Inhoudsopgave
Voorwoord
Samenvatting
Summary
1

Inleiding ................................................................................................................................. 1

2

Beschrijving windmolens en werkwijze .................................................................................... 23

2.1

Aanschaf en plaatsing windturbines...........................................................................................2

2.2

Vergunningen..........................................................................................................................2

2.3

Metingen ................................................................................................................................3

2.4

Communicatie.........................................................................................................................3

Resultaten metingen............................................................................................................... 4
3.1

Windsnelheid...........................................................................................................................4

3.2

Energiemetingen .....................................................................................................................4

3.3

Geluidsmetingen .....................................................................................................................6

3.4

Belevingsonderzoek ................................................................................................................7

3.5

Communicatie.........................................................................................................................7

4

Economische berekeningen .................................................................................................... 95

Conclusies en aanbevelingen ................................................................................................ 11

Bijlagen ......................................................................................................................................... 12
Bijlage 1 Overzichtsfoto’s ......................................................................................................................12
Bijlage 2 Belevingsonderzoek windenergie oktober 2004 .........................................................................13
Bijlage 3 Belevingsonderzoek windenergie oktober 2005 .........................................................................15
Bijlage 4 Overzicht publiciteit .................................................................................................................17

Rapport 08

1 Inleiding
Achtergrond en aanleiding
Nederland kent de nationale ambitie om in 2010 9% van de nationale elektriciteitsproductie te dekken uit
duurzame bronnen. Windenergie kan daar een groot aandeel van uitmaken. Om deze doelstellingen te realiseren
is tussen nationale en regionale overheden de Bestuursovereenkomst Landelijke Ontwikkeling Windenergie(BLOW) afgesloten. In dit convenant leggen de provincies zichzelf doelstellingen op ten aanzien van het in 2010
gerealiseerd vermogen aan windenergie op land. De afgelopen jaren is echter de maatschappelijke weerstandtegen windenergie steeds verder toegenomen. Vrees voor geluidsoverlast, verstoring van het landschap engevaren voor vogels zijn veelgehoorde argumenten in bezwaarprocedures. Het gaat hierbij vrijwel zonder
uitzondering om grote windmolens, d.w.z. windmolens met een vermogen van minimaal 1 MW. De toch al
langdurige weg die initiatiefnemers moeten bewandelen wordt door deze bezwaren meestal behoorlijk verlengd.
Omdat kleine windturbines de bovengenoemde nadelen niet of in mindere mate hebben kunnen ze een
aantrekkelijk alternatief zijn. Om dit te onderzoeken en ervaringen op te doen heeft de Provincie Overijssel(Europa Loket) subsidie verleend voor de plaatsing van twee kleinschalige windturbines op Praktijkcentrum Raalte.
Doel
Doel van het project is inzicht verwerven in de technische en financiële mogelijkheden van toepassing van
kleinschalige windturbines op een agrarisch bedrijf, in dit geval een varkenshouderij, en het uitdragen van
opgedane ervaringen naar agrarische ondernemers.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt een beschrijving gegeven van de geplaatste windmolen en van de activiteiten en metingen
die in het kader van het project hebben plaatsgevonden. In hoofdstuk 3 volgen de resultaten van de uitgevoerde
metingen. In hoofdstuk 4 worden de economische berekeningen gepresenteerd. In hoofdstuk 5 staan deconclusies en aanbevelingen verwoord.

1

Rapport 08

2 Beschrijving windmolens en werkwijze
Kleine windturbines, ook wel Urban Turbines genoemd, zijn zoals de naam al zegt, ontwikkeld voor gebruik in
bebouwde omgeving. De laatste jaren hebben verschillende fabrikanten met diverse typen de markt betreden. Deverschillende typen zijn op basis van twee criteria in te delen. Het eerste criterium is het werkingsprincipe.
Windmolens kunnen werken volgens het weerstandsprincipe of volgens het liftprincipe. Bij het weerstandsprincipe
duwt de wind als het ware de bladen van de molen rond. De molen kan dus nooit harder draaien dan dewindsnelheid. Een bekend voorbeeld van dit principe is de cup anemometer waarmee de windsnelheid bepaald
kan wordt. Het liftprincipe is gelijk aan het werkingsprincipe van een vliegtuigvleugel. Door de vorm van de bladen
ontstaat onderdruk als de wind erlangs waait en gaat de molen draaien. De molen kan daardoor veel snellerdraaien dan de wind waait, tot 7 à 8 keer de windsnelheid. Molens die volgens dit principe werken kunnen een
veel hogere elektriciteitsproductie halen maar produceren door de hogere draaisnelheid ook meer geluid.
Een ander indelingscriterium is de oriëntatie van de molenas. Molens worden aan de hand van dit criterium
ingedeeld in horizontale as turbines (HAT) of verticale as turbines (VAT). Horizontale as turbines werken altijd
volgens het liftprincipe. Het voordeel van de verticale as turbines is dat ze ongevoelig zijn voor turbulenties enveranderingen in de windrichting. Horizontale as turbines moeten altijd voorzien zijn van een voorziening die dewindrichting meet en de molen in de wind houdt, het zogenaamde kruien.

2.1 Aanschaf en plaatsing windturbines
Op praktijkcentrum Raalte zijn twee molens geplaatst, allebei met een horizontale turbineas en dus werkend
volgend het liftprincipe. De ene molen is een Fortis MONTANA geleverd door Fortis Windenergy, de andere een
TWFi 280 geleverd door The Wind Factory. De Fortis MONTANA is solitair opgesteld op een grasveldje envoorzien van tuikabels. De TWF is naast een stal geplaatst waarbij de spanten van de stal gebruikt worden om demolen te steunen. In tabel 1 wordt een samenvatting gegeven van een aantal technische gegeven van deze twee
molens.
Tabel 1 Overzicht van gegevens windmolens
Fortis MONTANA
Rotordiameter (m)5,0Rotoroppervlak (m2)19,6Ashoogte
24
Vermogen bij 12 m/s
4 kW
Minimale windsnelheid (m/s)
2,5

TWFi 280
2,88
6,6
15
1,8 kW
1,5

Naast de kosten voor de molens zelf waren investeringen nodig voor de montage en installatie van de beide
molen. Dit betrof zaken als voorbereiding standplaats, fundering, oprichting van de molen en elektrotechnischeaansluiting De investeringen voor de molens zijn weergegeven in tabel 2.
Tabel 2 Overzicht investeringen in windmolens (in €)Fortis MONTANA
Windmolen
14.165,Montage en installatie
4.444,Totaal (excl. BTW)
18.609,-

TWFi 280
9.500,2.500,12.000,-

De Fortis MONTANA is op 22 oktober 2004 geplaatst en op 15 november 2004 in gebruik genomen. De TWF
molen is op 2 mei 2005 geplaatst en op 6 juni 2005 in bedrijf genomen. In bijlage 1 zijn een aantal foto’s
opgenomen van beide molens.

2.2 Vergunningen
Voor de plaatsing van de molens is een bouwvergunning vereist. Deze is aangevraagd bij de gemeente Raalte.
Aanvankelijk was het de bedoeling om naast de Fortis MONTANA een molen met een verticale as op het dak van
een stal te plaatsten. Dit stuitte echter op problemen bij de vergunningverlening waarna besloten is om de tweede
molen naast de stal te plaatsen en ook voor een horizontale as turbine te kiezen.

2Rapport 08

Omdat het voorgestelde bouwplan is strijd was met het geldende bestemmingsplan kon geen bouwvergunningverleend worden. Daarop is op basis van artikel 15 en 17 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening ontheffing
verleend voor een periode van 5 jaar.
Naast de bouwvergunning is in het kader van “Besluit voorzieningen en installaties milieubeheer” melding gemaakt
van de plaatsing van de windturbines. Daarvoor is gebruik gemaakt van het RM08-meldingsformulier dat te vinden
is op www.infomil.nl.

2.3 Metingen
Beide molens zijn voorzien van energiemeters die automatisch uitgelezen kunnen worden. Dit gebeurde meerdere
keren per dag. De gegevens zijn opgeslagen en op een later tijdstip verwerkt. Gelijk met de windmolens is een
weerstation geïnstalleerd waarmee temperatuur, windsnelheid en windrichting gemeten zijn. Ook deze gegevens
zijn meerdere keren per dag vastgelegd. Tijdens het project hebben zich veel problemen voorgedaan in degegevensoverdracht tussen weerstation (in het veld) en de ontvanger (in de stal). Hierdoor kon een gedeelte vande gegevens niet gebruikt worden. Daarom is ook gebruik gemaakt van de windgegevens van het KNMI
weerstation in Heino. In dit weerstation wordt op internationaal erkende wijze weergegevens geregistreerd. Wat
betreft wind gaat het om de windsnelheid op 10 meter hoogte. De gemiddelde windsnelheid van het afgelopen
uur wordt op het hele uur vastgelegd in zogenaamde dagoverzichten van het weer (DOW). Deze dagoverzichten
zijn via het KNMI te verkrijgen.
Naast de energie- en windsnelheidsmetingen is ook een geluidsmeting uitgevoerd. Doel van de meting was teonderzoeken of de geluidsproductie van de windmolens hoger is dan het achtergrondgeluid. Tenslotte is op twee
tijdstippen onder medewerkers en omwonenden een tevredenheidsonderzoek uitgevoerd.

2.4 Communicatie
Op verschillende manieren is aandacht besteed aan de start van het project, de plaatsing van de molens, deverwachtingen en de uiteindelijke resultaten. Er zijn artikelen geschreven in de agrarische pers, nieuws en
persberichten geplaatst op de website en er zijn presentaties gehouden. Tenslotte is in november 2005 een
studiedag duurzame energie op Praktijkcentrum Raalte georganiseerd waar ook de windmolens onderdeel
uitmaakten van het programma en waar de voorlopige resultaten zijn gepresenteerd.

3

Rapport 08

3 Resultaten metingen
3.1 Windsnelheid
De gemiddelde windsnelheid door het KNMI gemeten op het weerstation in Heino was tussen 1 januari 2005 en
31 mei 2006 3,2 m/s. Na correctie vanwege storing in de gegevensoverdracht met het weerstation op
Praktijkcentrum Raalte bedroeg gemiddelde windsnelheid daar 3,0 m/s. De gemiddelde windsnelheid in
Nederland (gemiddeld over alle KNMI weerstations) bedroeg in dezelfde periode 4,3 m/s. In figuur 1 is degemiddelde windsnelheid per maand weergegeven van zowel het KNMI station in Heino, het weerstation op
praktijkcentrum Raalte als het gemiddelde van alle KNMI weerstations in Nederland.
Figuur 1 Overzicht van gemiddelde windsnelheid per maand in Heino in m/s
7,0Windsnelheid [m/s]

6,0
5,0
Heino
Raalte
NL

4,0
3,0
2,0
1,0
0,0
jan05

feb05

mrt05

apr05

mei05

jun- jul-05 aug- sep05
05 05

okt05

nov- dec05 05

jan06

feb06

mrt06

apr06

mei06

Maand

Duidelijk blijkt dat de gemiddelde windsnelheid in de omgeving van Heino en Raalte lager is dan gemiddeld in
Nederland. Ter vergelijking: de gemiddelde windsnelheid op Terschelling was in dezelfde periode 6,3 m/s.
Uitgezonderd de maand oktober 2005 liggen de waarnemingen van het weerstation op Praktijkcentrum Raalte inde buurt van de waarnemingen door het KNMI-station in Heino. Vanwege de hogere betrouwbaarheid zal in het
vervolg gebruik worden gemaakt van de KNMI-gegevens.

3.2 Energiemetingen
De periode waarin de molens hebben gedraaid verschilt per molen. Voor beide molens zijn de gegevens tot juli
2006 meegenomen. Sinds de ingebruikname heeft de Fortis MONTANA 4300 kWh opgewekt. De TWF 280 heeftsinds de ingebruikname 537 kWh opgewekt. In tabel 3 zijn de hieruit berekende jaarproducties weergegevensamen met de door de leveranciers opgegeven jaarproductie en de vooraf berekende opbrengst.

4

Rapport 08

Tabel 3 Overzicht van jaarproducties van beide molens in kWh
Molen
Leveranciers
Berekend
Gemeten
Fortis MONTANA
7053
6880
2633
TWF 280
3750
1470
499
De jaaropbrengst is voor ingebruikname berekend op basis van de door de leveranciers aangegevenmoleneigenschappen. Als basis voor de berekening is de volgende formule gebruikt:
E = esys x Cp x η x 0,5 x ρ x V3 x A x 8760/1000
Met:
E = Jaaropbrengst elektriciteit in kWhesys = Maximaal te onttrekken windvermogen
Cp = Vermogens coëfficiënt van de rotorη = Mechanisch en elektrisch transmissierendement
ρ = Luchtdichtheid in kg/m3
V = Luchtsnelheid in m/s
A = Rotoroppervlak in m2
Samenvattend is de elektriciteitsopbrengst rechtevenredig met het rotoroppervlak en met windsnelheid tot dederde macht. De relatie tussen windsnelheid en elektriciteitproductie is weergegeven in figuur 2.

Elektriciteitsproductie (MWh/jaar)

Figuur 2 Relatie tussen windsnelheid en elektriciteitsproductie voor de Fortis Montana en TWF 280

80
70
60
50

Fort is (kWh)40

T WF (kWh)

30
20
10
0
0

1

2

3

4

5

6

7

Windsnelheid (m/s)
Probleem bij deze berekeningen is het ontbreken van goede parameters omdat bepaalde gegevens nog niet
bekend zijn voor dit type windmolen.
Duidelijk is wel dat de gerealiseerde jaaropbrengst veel lager is dan de door de leverancier, voor de teverwachten omstandigheden op praktijkcentrum Raalte, aangegeven opbrengst en de vooraf berekende
jaarproductie.
In figuur 3 is de dagopbrengst aan elektriciteit in kWh uitgezet tegen de windsnelheid. Zoals verwacht neemt deelektriciteitsproductie toe bij een hogere windsnelheid en is de dagopbrengst bij gelijke windsnelheid van de Fortis
vanwege het grotere vermogen hoger dan van de TWF. Het verschil tussen de twee molens neemt toe bij hogere
windsnelheden. De spreiding in dagopbrengst neemt echter ook toe bij hogere windsnelheden. De toename vande spreiding is bij de TWF groter dan bij de Fortis.

5

Rapport 08

Figuur 3 Dagopbrengst elektriciteit van beide windmolens in relatie tot windsnelheid
Fort isM ont ana

T WF

18,0
Opbrengst [kWh/dag]

16,0
14 ,0
12,0
10,0
8,0
6,0
4 ,0
2,0
0,0
0,0

1,0

2,0

3,0

4 ,0

5,0

6,0

7,0

8,0

9,0

10,0

Windsnelheid [m/s]

In figuur 4 is de dagopbrengst aan elektriciteit in kWh uitgezet tegen de windrichting. Daarbij is ook de
gemiddelde windsnelheid uit die richting meegenomen. Duidelijk blijkt dat wanneer de wind uit Zuidoostelijk tot
Westelijke richting komt de dagproductie aan elektriciteit bij beide molens het hoogst is. Dit komt doordat ook dewindsnelheid bij wind uit deze richting hoger is dan gemiddeld maar heeft ook te maken met de omgeving van demolen. Aan de noordwestzijde van de Fortis MONTANA staat een bomenrij net als aan de zuidwestzijde van de
TWF. Met name voor de TWF heeft dit verstorend gewerkt.
Figuur 4 Dagopbrengst elektriciteit van beide windmolens in relatie tot windrichting

Windsnelheid
3,5

5,0

3,0
2,5

4,0

2,0

3,0

1,5

2,0

1,0

NNW

NW

WNW

W

WSW

SW

SSW

S

SSE

SE

ESE

E

0,0
ENE

0,0
NE

0,5
NNE

1,0

Windsnelheid [m/s]

TWF

6,0

N

Dagopbrengst [kWh]FortisWindrichting

3.3 Geluidsmetingen
De geluidsmetingen zijn uitgevoerd in week 45 van 2005 door DWA. Ten noorden, oosten, zuiden en westen vande molens is op 7,5 en 15 meter afstand het geluid gemeten op 1,5 meter hoogte. Dat is gebeurd terwijl demolens in bedrijf waren en terwijl de molens buiten bedrijf waren. De metingen zijn uitgevoerd bij een windsnelheid
van 4 bft (5-8 m/s) uit een Zuidoostelijke richting. Omdat de TWF tegen de stal aangebouwd is, zijn bij deze molen
geen metingen ten noorden en ten oosten van de molen uitgevoerd.

6

Rapport 08

Molen
In bedrijf
FortisBuiten bedrijf
In bedrijf
TWF
Buiten bedrijf

Afstand (m)
7,5
15
7,5
15
7,5
15
7,5
15

N
47,3
48,9
48,3
47,5

O
49,3
52,4
47,3
50,4

Tabel 4 Resultaten van geluidsmeting in dB(A)Z
W
Gemiddeld
46,3
49,5
48,7
46,0
49,6
48,3
47,8
48,1
46,5
49,0
49,0
50,3
50,1
49,6
51,4
48,8
50,3
49,6
49,1
50,1

Uit tabel 4, waarin de resultaten van de geluidsmetingen zijn weergegeven, blijkt het achtergrondgeluid vele
malen hoger ligt dan het geluid van de windmolens. Met andere woorden: de bijdrage van de windmolens in het
gemeten geluidsniveau is minimaal.

3.4 Belevingsonderzoek
Tijdens de looptijd van het project is twee keer een belevingonderzoek gedaan onder omwonenden en
medewerkers. Het eerste onderzoek vond plaats vlak na installatie van de Fortis MONTANA in oktober 2004. Het
tweede onderzoek vond plaats in oktober 2005 toen beide molens in bedrijf waren. De gebruikte vragenlijsten zijn
opgenomen in bijlagen 2 en 3. In 2004 hebben 14 mensen gereageerd, in 2005 waren dat er 7. In onderstaande
tabellen staan de resultaten van een aantal vragen weergegeven. De percentages geven de verdeling per vraag
weer.
Tabel 5 Wat is uw mening over groene stroom?
Antwoord
Goede zaak want goed voor het milieu
Goede zaak als het maar niet duurder is
Slechte zaak want overbodig
Ik weet niet van groene stroom is2004 (%)
38,5
61,5
0,0
0,0

2005 (%)
42,9
57,1
0,0
0,0

Tabel 6 Wat vindt u ervan dat Praktijkcentrum Raalte Windmolens plaatst?
Antwoord
2004 (%)
Leuk dat het praktijkcentrum aan zoiets nieuws meedoet
78,6Leuk, ik denk alleen dat het niets oplevert
7,1
Flauwekul, het is wat mij betreft overbodig
0,0
Het maakt mij niets uit
7,1
Anders7,1

2005 (%)
57,1
14,3
14,3
14,3
0,0

Tabel 7: Vindt u de geplaatste windmolens bij Praktijkcentrum Raalte veilig?
Antwoord
2004 (%)
Ja
42,9
Nee
7,1
Geen idee
50,02005 (%)
62,5
25,0
12,5

De houding ten opzichte van groene stroom in het algemeen wordt positiever. In een jaar tijd lijken deverwachtingen ten aanzien van de windsmolens echter af te nemen. Het percentage mensen dat de ontwikkelingleuk vindt maar er geen hoge verwachtingen van heeft is in 2005 toegenomen ten opzichte van 2004. Positief is
dat het aantal respondenten dat de geplaatste molens veilig vindt sterk toeneemt in 2005 ten opzichte van 2004.

3.5 Communicatie
Tijdens de looptijd van het project is zowel actief als passief veel publiciteit gegenereerd.
In tabel 8 wordt een overzicht gegeven van de publiciteit. Een aantal van deze artikelen is ook opgenomen inbijlage 4. Naast eigen publiciteit is er in het regionale dagblad een aantal keren aandacht besteed aan de7

Rapport 08

windmolens. Verder heeft ook de agrarische pers aandacht besteed door middel van artikelen in het AgrarischDagblad en een bericht op de nieuwssite van Agriholland.
Tabel 8 Overzicht artikelen en webberichten over de windmolens op Praktijkcentrum Raalte
Wanneer
Titel
Waar
8-5-2004
Kleine windturbines bij proefbedrijf in Raalte
Stentor
6-200419-10-2004
22-10-2004
11-3-2005

Urban windturbines de boer op
Plaatsing windturbine Fortis MONTANA op PC Raalte
Plaatsing windturbine Fortis MONTANA op PC Raalte
Kleine molens hebben de wind mee

Windnieuws
www.pv.wur.nl
www.minez.nl
LTO Oogst

1-12-2005

Windmolen onrendabel in windarme streek

Agrarisch Dagblad

1-12-2005
1-12-2005
1-12-2005
5-12-2005

Kleine windmolens onrendabel in windarme streek
Kleine windmolens onrendabel in windarme streek
Kleine windmolens onrendabel in windarme streek
Te weinig wind in Salland

www.agriholland.nl
www.newnrg.nl
www.co2.nl
Stentor

2-20069-2006

Het calimero-effect van urban windturbines
Windnieuws
Perspectief voor kleinschalige windmolens is beperkt www.asg.wur.nl

8

Soort
Artikel Regionaal
dagbladArtikel Vakblad
Persbericht
Webbericht
Artikel agrarischvakbladArtikel agrarischdagbladWebbericht
Webbericht
Webbericht
Artikel regionaal
dagbladVakbladNieuwsbericht

Rapport 08

4 Economische berekeningenHet besluit om wel of niet te investeren in een windturbine hangt uiteindelijk grotendeels af van het te verwachten
rendement van de investering. De samenvatting van de economische berekeningen is weergegeven in tabel 9.
Tabel 9 Samenvatting van economische berekeningen aan de twee windmolens
Fortis MONTANATWF 280
Incl. MEP
Excl. MEP
Incl. MEP
Excl. MEP
Jaaropbrengst (kWh)2600
500
MEP (€/kWh)
0,077
0
0,077
0
Investeringen (€)
Brutto Investering
18.60812.000EIA-subsidie
2.579
1.663
Vergunning101
118
Elektriciteitsmeter
1.500
1.500
Jaarkosten (€)
2.746
2.636
1.810
1.700
Afschrijving (15 jaar)
1241
1241
800
800
Onderhoud (3%)
558
558
360
360,
Rente (4,5%)
837
837
540
540
Administratiekosten MEP
110
0
110
0
Opbrengsten (€)
602
402
116
77
MEP
200,
0
39
0
Vermeden aankoop
402
402
77
77
Verschil (€)- 2.144- 2.344- 1.694- 1.733
Rendement geïnvesteerd vermogen
- 14%
- 16%
-19%
-20%
Netto Contante Waarde (€)- 14.392- 16.116- 11.954- 12.285
Bij de berekeningen zijn de volgende aannames gedaan:•
De vermeden aankoop van elektriciteit is berekend door de jaaropbrengst te vermenigvuldigen met degemiddelde prijs per kWh over de komende 10 jaar. De prijs voor elektriciteit in jaar 0 is € 0,14/kWh en
neemt jaarlijks met een inflatiepercentage van 2,2% toe. Er wordt bij de berekening vanuit gegaan dat altijd
alle opgewekte elektriciteit op het eigen bedrijf gebruikt kan worden.
•
Het rendement geïnvesteerd vermogen is berekend als de som van het saldo en de rente gedeeld door het
gemiddelde geïnvesteerde vermogen bij een restwaarde van € 0,-.
•
Voor de berekening van de Netto Contante Waarde is het verdisconteringspercentage op 3,5% gesteld.
•
Het rendement op het geïnvesteerde vermogen is berekend door de het verschil tussen jaaropbrengsten en-kosten, vermeerdert met de rentekosten te delen door het gemiddeld geïnvesteerd vermogen. Bij een
restwaarde na 10 jaar van € 0 is het gemiddelde geïnvesteerde vermogen berekend door de bruto
investeringen te delen door twee.
Uit de berekeningen blijkt dat beide molens niet rendabel geëxploiteerd kunnen worden. Daarom is naast deze
berekening ook de elektriciteitsproductie berekend waarbij het wel een windmolen wel rendabel is. Dit break-evenpunt ligt voor de Fortis bij een elektriciteitsproductie van 14.775 kWh per jaar wanneer geen MEP subsidieverleend wordt en op 9.850 kWh er jaar wanneer er wel MEP subsidie verleend wordt. Voor de TWF is dat
respectievelijk 9.780 en 6.520 kWh per jaar (zie figuur 5). Dat betekent een verhoging van de jaarproductie ten
opzichte van de gerealiseerde productie in de meetperiode met een factor 4 of 6 voor de Fortis en een factor 13
of 20 voor de TWF afhankelijk van de wel of niet verleende MEP-subsidie. Wanneer deze gegevens gecombineerd
worden met de relatie tussen elektriciteitsopbrengst en windsnelheid (Figuur 2) is de minimale gemiddeldewindsnelheid te bepalen waarbij de molens rendabel zullen draaien.
Om dat te bereiken moet de gemiddelde windsnelheid voor de Fortis MONTANA minimaal 3,8 m/s zijn en voor de
TWF minimaal 4,8 m/s (zie tabel 10). Deze waarden zijn een indicatie dat dit type molens in de windrijke gebieden
wel rendabel geëxploiteerd kunnen worden.
Tabel 10 Minimale windsnelheid met en zonder MEP-subsidie
Inclusief MEP
Exclusief MEP
Fortis MONTANA
3,8
4,4
TWF 2804,85,59

Rapport 08

Figuur 5 Verband tussen elektriciteitsproductie en Netto Contante Waarde
Fortis excl MEP

TWF excl MEP

Fortis incl MEP

TWF incl MEP

30
25
20

NCW (k€)1510
55101520250

2

4

6

8

10

12

14

Elektriciteitproductie (MWh/jaar)

10

16

18

20

Rapport 08

5 Conclusies en aanbevelingen
Onder de gegeven wind omstandigheden is het gezien de lage elektriciteitsopbrengst en de lange terugverdientijd
niet rendabel te investeren in dit type molen. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat veehouders in Overijssel dit op
grote schaal zullen doen. Daarvoor waait het te weinig in dit deel van Nederland. Dit sluit niet uit dat op sommige
plaatsen in de provincie Overijssel of in andere provincies in Nederland niet rendabel geïnvesteerd kan worden in
dit type maar de bijdrage van kleinschalige windenergie aan het bereiken van regionale en nationale doelstellingen
op het gebied van duurzame energie en terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen zal gering zijn.
Het verkrijgen van een vergunning voor het plaatsen van een horizontale as turbine (HAT) op praktijkcentrum
Raalte was vanwege een strijdig bestemmingsplan niet mogelijk. Uiteindelijk is een ontheffing voor 5 jaarverleend. Het plaatsen van een verticale as turbine (VAT) stuitte op meer bezwaren. Daarom is uiteindelijk voor de
tweede molen ook voor een HAT type gekozen.
Ondanks het beperkte financiële rendement hebben de kleinschalige molens een voordeel ten opzichte van degrote windmolen ten aanzien van de geluidsoverlast en de verdere beleving door de omgeving. Ook liggen detotale investeringen in een kleinschalige windmolen aanzienlijk lager dan die van een gangbare grootschaligemolen. Op plaatsen waar het voldoende waait is het realiseren van een kleinschalige windmolen daardoor
eenvoudiger. Aanbevolen wordt daarom om op die plaatsen waar het rendabel is de beperkingen ten aanzien van
vergunningverlening op te heffen. Hoewel de bijdrage uitgedrukt in hoeveelheid duurzame energie altijd geringer
zal blijven kunnen kleinschalig windmolens wel een bijdrage leveren aan een positieve houding ten opzichte vanduurzame energie.

11

Rapport 08

BijlagenBijlage 1 Overzichtsfoto’s

Overzicht van Praktijkcentrum Raalte met rechts de Fortis MONTANA en links de TWF 280

U komt aanrijden over de Drosteweg. Kunt auto plaatsen op
parkeerplaats of bedrijf voorbij rijden tot laatste inrit (uitrit 3).
Kunt alleen rondom het bedrijf, via wandelpad en Drosteweg
Parkeer
plaatsAuto is ook te plaatsen, aan dezijkant van de laatste stal, of ervoor, niet op Drosteweg ( ziepijlen).

4

1

2
3

Via dit pad (1), kunt u eerste de Geiger windmolen zien van 1,8 Kw. Vervolgens kunt naar achteren lopen,links
langs de mestplaat, via het wandelpad (2). Vervolgens komt u redelijk dicht in de buurt van de Fortis Montana
5000 (5 Kw). Niet het weiland inlopen aub, dus op het wandelpad blijven. Het is mogelijk vervolgens het
wandelpad door te lopen (zie 3 en 4), waardoor u geheel achter het bedrijf loopt en mogelijk ook aan de andere
zijde zeugen met biggen ziet lopen. Vervolgens over Drosteweg weer terug, let op verkeer op Drosteweg !

Overzicht Praktijkcentrum Raalte vanuit de lucht met de twee windmolens: achter destallen de Fortis MONTANA en naast de stallen de TWF 280

12Rapport 08

Bijlage 2 Belevingsonderzoek windenergie oktober 2004
Inleiding
Eind oktober zal een urban windturbine (type: Fortis Montana) geplaatst worden bij Praktijkcentrum Raalte.
Deze urban windturbine is een kleine, voor de bebouwde omgeving geschikte, windturbine. Het doel van dezeenquête is inzicht te krijgen in de ‘meningen over’ urban windturbines.
Deze enquête bestaat uit 11 vragen en neemt ongeveer 10 minuten van uw tijd in beslag. De ingevuldeenquête graag voor 22 oktober 2004 invullen en vervolgens via bijgevoegde enveloppe terugsturen.
1.

Geslacht

Man

Vrouw

2.

Leeftijd…… jaar3.

Wat is uw mening over ‘groene stroom’?

Een goede zaak, want het is goed voor het milieu.

Een goede zaak, zolang het maar niet duurder is als “gewone” stroom.

Een slechte zaak, ‘groene stroom’ is wat mij betreft overbodig.
Anders, nl.

Ik weet niet wat groene stroom is.

4.

Wat is uw mening over het gebruik van nieuwe milieuvriendelijke energietechnieken?

Een uitdaging om mee te werken.

Gewoon positief.
Overbodige luxe.

Milieuvriendelijke energietechnieken? Nooit van gehoord.

5.

Op welke manier verkrijgt u kennis over nieuwe milieuvriendelijke energietechnieken, zoals
urban windturbines?
(meerdere antwoorden mogelijk)

Reclame.

Voorlichting.
Internet.
Anders, nl.

Ik verkrijg geen kennis over nieuwe energietechnieken.

6.

Wat vindt u ervan dat Praktijkcentrum Raalte een urban windturbine in gebruik neemt?
Leuk, dat het Praktijkcentrum aan zoiets nieuws meewerkt.
Leuk, ik denk alleen dat het niets oplevert.
Flauwekul, het is wat mij betreft overbodig.
Het maakt mij niets uit.

Anders, nl.

7.

Vindt u de urban windturbine veilig?
(bij nee, meerdere antwoorden mogelijk)Ja
Nee, want:
Hij kan omvallen.

Er kunnen gedeelten afbreken.
Er is teveel weerkaatsing van het licht.
Vogels worden het slachtoffer.
Anders, nl.
Geen idee.

8.

Het geluid van de urban windturbine is onacceptabel:
Zodra ik het hoor.

Als ik het in de stallen hoor.

Als we niet meer kunnen praten tijdens het werk en de pauzes.

Anders, nl.

9.

Wat is uw verwachting met betrekking tot de benutting van windenergie in de agrarische
sector?

Windenergie zal een succes worden, maar niet met deze kleinschalige windturbines.
Windenergie zal een succes worden, vooral door het gebruik van deze kleine windturbines.
Windenergie in de agrarische sector zal een flop worden.

Anders, nl.

13

Rapport 08

10. Wat zouden voor u argumenten zijn om een urban windturbine aan te schaffen?
(meerdere antwoorden mogelijk)

Duurzame uitstraling.
Innovatieve uitstraling.
Eigen energievoorziening.

Invulling geven aan klimaatbeleid (Kyoto doelstellingen).
Anders, nl.
Geen idee.
11. Wat zouden voor u argumenten zijn om geen urban windturbine aan te schaffen?
(meerdere antwoorden mogelijk)

Wanneer de aanschafkosten te hoog zijn.

Wanneer de terugverdientijd te lang is.

Wanneer de elektriciteitsopbrengst te laag is.
Anders, nl.
Geen idee.

Hartelijk dank voor uw medewerking

14

Rapport 08

Bijlage 3 Belevingsonderzoek windenergie oktober 2005
Inleiding
Na de plaatsing van de Fortis Montana is recentelijk een tweede urban windturbine (type TWF) geplaatst bij
Praktijkcentrum Raalte. Voor de plaatsing van de Fortis Montana in het najaar van 2004 hebben we een eersteenquête gehouden. Nu, na de plaatsing van de TWF, willen we het onderzoek, enigszins gewijzigd, herhalen.
Deze enquête bestaat uit 9 vragen en neemt ongeveer 10 minuten van uw tijd in beslag. De ingevulde enquête
graag voor 21 oktober 2005 inleveren bij Henk Altena, Praktijkcentrum Raalte.
Geslacht

Man

Vrouw

Relatie t.o.v. Praktijkcentrum Raalte
werknemer
omwonende

Leeftijd …… jaar

Beroep …………………………………………………………………………………………………..

Vindt u het belangrijk dat energie op de agenda staat?
(meerdere antwoorden mogelijk)Ja, want energie is belangrijk voor onze maatschappij.
Ja, want energie is duur.
Ja, want energie is schaars.
Ja, want gebruik van energie leidt tot milieuproblemen als het broeikaseffect.
Nee, want ……………………………………………………………………………………………………………………………
12. Wat is uw mening over ‘groene stroom’?

Een goede zaak, want het is goed voor het milieu.

Een goede zaak, zolang het maar niet duurder is als “gewone” stroom.

Een slechte zaak, ‘groene stroom’ is wat mij betreft overbodig.

Ik weet niet wat groene stroom is.
13. Wat vindt u ervan dat Praktijkcentrum Raalte urban windturbines plaatst?
Leuk, dat het Praktijkcentrum aan zoiets nieuws meewerkt.
Leuk, ik denk alleen dat het niets oplevert.
Flauwekul, het is wat mij betreft overbodig.
Het maakt mij niets uit.

Anders, nl.
14. Vindt u de geplaatste urban windturbines bij Praktijkcentrum Raalte veilig?
(bij nee, meerdere antwoorden mogelijk)Ja
Nee, want:De windturbines kunnen omvallen.

Er kunnen gedeelten afbreken.
Er is teveel weerkaatsing van het licht.

De urban windturbines maken teveel geluid.
Vogels worden het slachtoffer.
Anders, nl.
Geen idee.
15. Het geluid van de urban windturbine is onacceptabel:
Zodra ik het hoor.

Als ik het in de stallen hoor.

Als we niet meer kunnen praten tijdens het werk en de pauzes.

Anders, nl.
16. Wat is uw verwachting met betrekking tot de benutting van windenergie in de agrarische
sector?

Windenergie zal een succes worden, maar niet met deze kleinschalige windturbines.
Windenergie zal een succes worden, vooral door het gebruik van deze kleine windturbines.
Windenergie in de agrarische sector zal een flop worden.

Anders, nl.
17. Wat zouden voor u argumenten zijn om een urban windturbine aan te schaffen?
(meerdere antwoorden mogelijk)

Duurzame uitstraling.
Innovatieve uitstraling.
Eigen energievoorziening.

Invulling geven aan klimaatbeleid (Kyoto doelstellingen).
Anders, nl.
Geen idee.

15

Rapport 08

18. Wat zouden voor u argumenten zijn om geen urban windturbine aan te schaffen?
(meerdere antwoorden mogelijk)

Wanneer de aanschafkosten te hoog zijn.

Wanneer de terugverdientijd te lang is.

Wanneer de elektriciteitsopbrengst te laag is.
Anders, nl.
Geen idee.
9

Hieronder staan foto’s van een aantal type urban windturbines. Zet bij de afbeeldingen een
cijfer, waarbij 1 geldt voor de windturbine die u het mooist vindt en 10 het minst mooi.

Hartelijk dank voor uw medewerking

16

Rapport 08

Bijlage 4 Overzicht publiciteit

17

Rapport 08

18

Rapport 08

19

Rapport 08

20

Rapport 08

21

Rapport 08

22

Rapport 08

23

Rapport 08

Kleine windmolens onrendabel in windarme streken
De kleine windmolens die zijn geplaatst op het Praktijkcentrum Varkenshouderij in
Raalte (Ov) zijn niet rendabel. Op de proefboerderij staan twee windmolens, één molen
van 15 meter hoog en een capaciteit van 2,5 kiloWatt, de andere molen is 24 meterhoog en kan 5 kW aan elektriciteit produceren. Doordat Raalte in een streek ligt met
relatief weinig wind zijn de molens niet winstgevend te exploiteren.
De kleinste molen produceert omgerekend op jaarbasis ongeveer 800 kiloWattuur ( kWh). De
grootste komt op 2.600 kWh. Medewerker Rob Smit van adviesbureau DWA geeft aan dat als
uitgegaan wordt van een afschrijving over 20 jaar de beide molens verliesgevend zijn. "Zelfs met
fiscaal voordeel komt de kleinste molen over 20 jaar tot een totaal verlies van 7.500 euro. Bij degrotere molen is de netto contante waarde negatief 6.600 euro."
Volgens onderzoeker Henk Altena van het praktijkcentrum is de belangrijkste oorzaak het
ontbreken van voldoende wind. Altena stelt dat de molen van 15 meter te laag is, omdat debomen te veel turbulentie geven rond de wieken. De molen draait daardoor instabiel. De molenvan 24 meter heeft daar geen last van en produceerde tussen 13 juni en 28 november dit jaar
4,5 keer zo veel elektriciteit als de kleine molen, terwijl het vermogen van de grootste molen
maar 2 keer zo groot is. De hoogte van de windturbine speelt dus een grote rol bij deelektriciteitsproductie, evenals de hoeveelheid wind.
Een medewerker van windmolenproducent Fortis beaamt dat. "In Groningen kan de molen wel
6.000 tot 8.000 kWh per jaar aan elektriciteit produceren. Langs de kust loopt dat op tot 10.000
kWh. Dan kun je de investering in zo’n molen terug verdienen in 8 tot 10 jaar."
Agrarisch Dagblad, 01/12/05
Copyright ©2005 AgriHolland B.V., http://www.agriholland.nl

24

Rapport 08

25

Rapport 08

26

Rapport 08

27

Rapport 08

28

Rapport 08

29

Rapport 0830