GIDS
VIR DIE GEBRUIK VAN
DIE WET OP BEVORDERING VAN TOEGANGTOT INLIGTING, WET 2 VAN 2000, SOOS GEWYSIGAFRIKAANSTABLE OF CONTENTS

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.

VOORWOORD DEUR DIE VOORSITTER
VRYWARINGSKENNISGEWING
LYS VAN AKRONIEME EN AFKORTINGS
NUTTIGE TERME OP 'N MAKLIK VERSTAANBARE VORM EN WYSE VERDUIDELIKKONTAKBESONDERHEDE VAN DIE REGULEERDERDOEL VAN HIERDE PAIA-GIDS
OOR PAIADIE OOGMERKE VAN DIE PAIA-WET
VESTIGING VAN DIE INLIGTINGSREGULEERDERDIE ROL VAN DIE INLIGTINGSREGULEERDERVERSOEK OM 'N REKORD RIG
KONTAKBESONDERHEDE VAN INLIGTINGSBEAMPTESPROSES OM 'N VERSOEK OM INLIGTING TE RIG
WIE KAN 'N PAIA-VERSOEK RIG?
AAN WIE KAN 'N VERSOEK GERIG WORD?
HOE OM DIE VORM TE VOLTOOIDIE KOSTES BETROKKESAL DIE INLIGTINGSBEAMPTE DIE VERSOEKER HELP OM 'N PAIA-VERSOEK TE RIG?
BYSTAND VERLEEN DEUR DIE INLIGTINGSREGULEERDER KRAGTENS DIE PAIA-EN POPIA...
KAN DIE INLIGTINGSBEAMPTE DIE BETROKKE TYDLYNE VERLENG?
ANTWOORDE TOT 'N VERSOEK OM INLIGTINGVERPLIGTE OPENBAARMAKING VAN REKORDS IN DIE OPENBARE BELANG
DERDE PARTY KENNISGEWINGSPROSESREGSMIDDELE BESKIKBAAR TEEN 'N BESLUIT OF VERSUIM OM 'N BESLUIT...
KLAGTE AAN DIE INLIGTINGSREGULEERDERAANSOEK BY DIE HOF
DIAGRAM VAN DIE PAIA VERSOEKPROSESREGULASIES KRAGTENS ARTIKEL 92 VAN PAIA
SLEUTELWETGEWINGS, REGULASIES, KENNISGEWINGS EN ERKENNING

PAIA GID

3
4
4
4
8
9
10
11
16
17
18
22
23
24
25
25
29
30
32
33
33
38
38
39
47
52
55
57
58

VOORWOORD DEUR DIE VOORSITTERDie Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 19961 (“Grondwet”) bepaal dat Suid-Afrika'n soewereine demokratiese staat is, wat gegrond is op die bevordering van menseregte en'n verantwoordelike, responsiewe en deursigtige stelsel van bestuur as deel van sy
waardes. Voordat Suid-Afrika 'n grondwetlike demokrasie met 'n afdwingbare Handves van
Regte geword het, het die regeringstelsel in Suid-Afrika, onder andere, ontaard in 'ngeheimsinnige en onresponsiewe kultuur in beide die openbare en private liggame, wat
dikwels tot die misbruik van mag en die skendings van menseregte gelei het. Dit is in
hierdie verband dat artikel 32(1) van die Handves van Regte in die Grondwet voorsiening
maak vir die reg van toegang tot inligting wat deur die staat gehou word; en enige inligting
wat deur 'n ander persoon gehou word wat nodig is vir die uitoefening of beskerming van
enige regte. Artikel 32(2) van die Grondwet maak op sy beurt voorsiening vir dieverordening van nasionale wetgewing om gevolg aan hierdie reg te gee, deur die
respektering, beskerming, bevordering en vervulling van hierdie reg.
Die Wet op Bevordering van Toegang tot Inligting, no. 2 van 2000 (Hierna na verwys as “diePAIA”, of “ die Wet” afgewissel), soos gewysig, is die nasionale wetgewing wat verorden is inooreenstemming met bogenoemde artikel 32(2) van die Grondwet.
Die doel van die PAIA-wet, is om 'n kultuur van deursigtigheid en verantwoordbaarheid in
openbare en private liggame te vestig. Dit word gedoen deur magtiging te verleen aan die
reg van toegang tot inligting en bevorder aktief 'n samelewing waarin die mense van
Suid-Afrika eﬀektiewe toegang tot inligting geniet om hul in staat te stel om hul regte meer
omvattend uit te oefen en beskerm en ook om Suid-Afrika se doelwitte van 'n oop en
deelnemende demokrasie te verwesenlik.
Hierdie PAIA-gids is ontwikkel ter vervulling van die Inligtingsreguleerder (“Reguleerder”) se
verpligting ingevolge artikel 10 van die PAIA-wet, wat vereis dat die Reguleerder die
bestaande gids, wat opgestel is deur die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie, opdateer
en beskikbaar maak.
Hierdie Gids is ontwerp om 'n leidende, gebruikersvriendelike en toeganklike meganisme
te wees vir enige persoon wie beoog om enige reg wat in die PAIA en die Wet op
Beskerming van Persoonlike Inligting, 2000, 2013, vervat word, uit te oefen.

Adv Pansy Tlakula
DIE VOORSITTER VAN DIE INLIGTINGSRE GULEERDER

1

Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, Wet No.

Page 3 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

VRYWARINGSKENNISGEWING
Hierdie Gids verlos nie die gebruiker van die verantwoordelikheid om hul eie vaardigheid en sorg
met betrekking tot die vereistes of verpligtinge opgelê deur enige wetgewing nie. Bowendien,voorsien hierdie Gids nie regsadvies nie en is nie bedoel om die PAIA of Regulasies wat kragtens
die PAIA uitgereik is, te vervang nie. Die Reguleerder aanvaar geen verantwoordelikheid vir enige
verlies wat gely mag word as gevolg van staat wat gemaak is op hierdie Gids nie.

1. LYS VAN AKRONIEME EN AFKORTINGS
HUB
HFB
GrondwetAIB
DoJ & CDIB
Lede
Minister
PAIA
PAJA
WOFB
POPI-WET
Reguleerder
SAMRK

Hoof-Uitvoerende Beampte
Hoof-Finansiële Beampte
Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, Wet No. 108 of 1996
Adjunk-inligtingsbeampte
Departement van Justisie en Grondwetlike Ontwikkeling
Inligtingsbeampte
Lede van die Inligtingsreguleerder
Minister van Justisie en Korrektiewe Dienste
Die Wet op Bevordering van Toegang tot Inligting, Wet 2 van 2000,
soos gewysig
Wet op Bevordering van Administratiewe Geregtigheid, 2000
Wet op Bestuur van Openbare Finansies, No. 1 van 1999, soos gewysig
Beskerming van Persoonlike Inligting, Wet No.4 van 2013
Inligtingsreguleerder
Die Suid-Afrikaanse Menseregte Kommissie

2. NUTTIGE TERME OP 'N MAKLIK VERSTAANBARE VORM EN WYSE VERDUIDELIK
Term

Beskrywing

Toegangsfooi

Hierdie toegangsfooi word deur die aansoeker aan die liggaam
vanwaar U die inligting aanvra, betaal. Dit is om die kostes
verbonde aan die opsporing en kopiëring van die rekords wat U
benodig te dek. Wat gedebiteer kan word, word deur die regulasie
voorgeskryf.

Administrateur

Is 'n staatsorgaan of enige natuurlike of regspersoon wat
administratiewe aksie neem.

Page 4 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Term

Beskrywing

Administratiewe
aksie

Is enige besluit wat geneem is, of enige versuim om 'n besluit teneem, deur(a) 'n staatsorgaan wanneer:(i) 'n mag uitgeoefen word kragtens die Grondwet of 'nprovinsiale grondwet; of(ii) wanneer 'n openbare mag uitgeoefen word of 'n openbare
funksie uitgevoer word kragtens enige wetgewing; of(b) deur 'n natuurlike- of regspersoon, anders as 'nstaatsorgaan, wanneer 'n openbare mag uitoefen of 'n
openbare funksie uitgevoer word ingevolge 'n bemagtigende
bepaling.
wat die regte van enige persoon nadelig beïnvloed en wat 'n direkte,
eksterne regsgevolg het.

Gemagtigde
PersoonDie gemagtigde persoon is die persoon wat 'n versoek namens
iemand anders rig, en wie skriftelik behoorlik gemagtig is om dit te
doen.

Outomaties
Beskikbare
Rekords

Dit is die rekords wat 'n openbare of privaat liggaam aan 'n versoeker
beskikbaar sal maak sonder dat hulle 'n versoek hoef te rig. Hierdie
rekords word in 'n ‘vrywillige openbaarmakingskennisgewing’ gelys,
wat openbaar gemaak moet word.

Betrokkene

Is die persoon tot wie persoonlike inligting betrekking het.

Dae

Tensy aangedui as 'n ‘werksdag’ in 'n artikel in die PAIA-wet, word 'n
dag as 'n kalender dag geag. Om die tydperk te bereken, word die
dag waarop die versoek ontvang is, uitgesluit, en elke dag daarna
word ingesluit, insluitende naweke en openbare vakansiedae totdat
die ﬁnale dag getel word. Indien die laaste dag om 'n versoek tereageer op 'n Sondag of 'n openbare vakansiedag val, word die
volgende dag as die laaste dag getel.

Vermeende
Weiering

Indien geen respons ontvang is op 'n versoek binne dievoorgeskrewe tyd, word dit as vermeende weiering geag.

Vorm 2

Hierdie vorm word volgens regulasie voorgeskryf en moet gebruik
word om toegang tot inligting wat deur 'n openbare of privaat
liggaam gehou word, aan te vra.

Vorm 4

Hierdie vorm word volgens regulasie voorgeskryf en moet gebruik
word wanneer appèl aangeteken word teen 'n besluit wat deur 'n
openbare liggaam geneem is met betrekking tot 'n versoek om
toegang tot inligting.

Page 5 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Term

Beskrywing

GIDS

Hierdie gids, gemaak ter nastrewing van Artikel 10 van die PAIA-wet,soos gewysig, het ten doel om 'n persoon te help wat beoog om
enige reg uit te oefen wat in die PAIA-wet en die Beskerming van
Persoonlike Inligting Wet, 2013 oorweeg is.

Inligtingsbeampte

Die Inligtingsbeampte is die persoon wat gemagtig is om
PAIA-versoeke te hanteer. Die volgende is kategorieë vaninligtingsbeamptes per spesiﬁeke liggaam Openbare
liggaam ofstaatsorgaan(soos omskryf inartikel 239 vandie Grondwet)

Nasionale
Departement

Direkteur-generaal of die
persoon wat sodanig optree

Provinsiale
Administrasie

Die Hoof van die Departementof die persoon wat sodanig
optree.

Munisipaliteit

Munisipale bestuurder of die
persoon sodanig optree

OpenbareHoof-uitvoerende beampte of
instellings gelys die persoon wat sodanig
in WOFB Bylae optree
1, 2, 3A en 3B,
3C en 3D
Privaat liggaam

Natuurlike
persoonAlleeneienaar wat enige
bedryf, beroep of professie
beoefen, maar slegs insodanige hoedanigheid en nie
in sy persoonlike
hoedanigheid nie

Vennootskap

Enige vennoot van die
vennootskap of enige persoon
wat behoorlik gemagtig isdeur die vennootskap.

Politieke party

Die leier van die politieke
party of enige persoon wat
behoorlik gemagtig is deurdaardie leier.

Page 6 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

PAIA
Term
Inligtingsbeampte

Beskrywing
Regspersoon

Hoof- uitvoerende beampte ofdie besturende direkteur ofekwivalente beampte van die
regspersoon of enige persoon
wat behoorlik gemagtig isdeur daardie beampte.
NB: Die Hoof- uitvoerende
beampte of ekwivalente
beampte mag enige natuurlike
persoon as inligtingsbeampte
van 'n privaatliggaam magtig.

Adjunkinligtingsbeampte

Die Adjunk-Inligtingsbeampte is die aangewese persoon ofgedelegeer deur die Inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam om
die versoeker met hul inligtingsversoek te help, en aan wie die
inligtingsbeampte PAIA-magte kan delegeer.
NB:
Terwylslegs'nopenbareliggaam'n
AdjunkInligtingsbeampte(s), kragtens artikel 17(1) van die PAIA-wet mag
aanstel of delegeer, verleen die wet op Beskerming van Persoonlike
Inligting, 2013 (“POPI-wet”) magtiging aan die privaat liggaam om 'n
Adjunk-inligtingsbeampte aan te wys kragtens Artikel 56(1) daarvan.

Inligtingsreguleerder

Die kantoor van die Inligtingsreguleerder is gevestig, ingevolge
artikel 39 van die POPI-wet om voldoening aan beide die POPI- en
PAIA-wet af te dwing en te monitor. In hierdie Gids word die Kantoor
van die Inligtingsreguleerder of die Inligtingsreguleerder na verwys
as die Reguleerder.

Interne Appèl'n Interne appèl is die proses om 'n beslissing wat ingevolge 'n
PAIA-versoek aan 'n openbare liggaam uit te daag, dit moet voltooi
wees voordat 'n wraking aan die Reguleerder of 'n hof met jurisdiksie
gerig kan word.

Privaat Liggaam'n Privaat liggaam is 'n persoon, maatskappy of ander soort
regspersoon wat 'n ambag, besigheid of beroep bestuur, insluitend'n politieke party.

Page 7 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Term

Beskrywing

OpenbareLiggaamDesnieteenstaande, met betrekking tot interne appèl, is enige
verwysing na 'n "openbare liggaam" verander na "Regering", teneinde enige verwarring te vermy ten opsigte openbare liggame
waarop die appèl nie van toepassing is nie.

Rekord'n Rekord is enige opgetekende inligting, ongeag die vorm, met
inbegrip van, byvoorbeeld, geskrewe dokumente, oudio-, digitale- envideo opnames. 'n Rekord wat versoek word van 'n openbare ofprivaat liggaam verwys na 'n rekord wat in daardie liggaam se besit
is, ongeag of daardie liggaam die rekord geskep het.

Regulasies

Die PAIA-wet maak voorsiening vir die Minister om regulasies wat
die Wet aanvul uit te reik, dit moet in die Staatskoerant gepubliseer
word, en kwessies soos die vorms moet gebruik moet word en fooie
wat gehef kan word vir sekere prosesse, dek.

Relevante
Owerheid

Die PAIA-wet gebruik die term ‘betrokke owerheid’ om die persoon
binne 'n Nasionale, Provinsiale en Plaaslike Regering te deﬁnieer,
aan wie 'n interne appèl gerig moet word, wat algemeen die politieke
hoof van die betrokke liggaam is (hierdie funksie kan amptelikgedelegeer word).

3. KONTAKBESONDERHEDE VAN DIE REGULEERDER
Inligtingsbeampte
Hoof-Uitvoerende Beampte:
Kontakpersoon:
Tel No:E-pos:Mr. Mosalanyane Mosala
Me. Ntombizodwa Harrieth Rikhotso+27 (0) 10 023 5207
NtoRikhotso@justice.gov.za

Adjunk-inligtingsbeampte:
Tel No:E-pos:

Me. Varsha Sewlal+27 (0) 10 023 5214
VarSewlal@justice.gov.za

Fisiese adres:
JD House, 27 Stiemens Street
Braamfontein
Johannesburg
2001

Posadres:POSBUS 31533
Braamfontein
Johannesburg
2017

Telefoon:
010 023 5200
Page 8 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

4. DOEL VAN HIERDE PAIA-GIDS
4.1

Die doel van hierdie gids is om inligting te verskaf wat benodig word deur enige
persoon wat beoog om enige reg uit te oefen wat in die Wet op Bevordering van
Toegang tot inligting van 2000 (PAIA-wet) en Die Beskerming van Persoonlike Inligting,2013 (“POPI-wet”) vervat word. Enige persoon ongeag van burgerskap, kan aansoek
doen om toegang tot inligting ingevolge die PAIA-wet.

4.2

Hierdie gids sal 'n persoon, wat ook na verwys word as 'n betrokkene, help oor hoe om
toegang tot sy / haar persoonlike inligting kragtens artikel 23 van die POPIA-wet teverkry. Onder die POPI-wet, het 'n persoon of betrokkene die reg om 4.2.1'n verantwoordelike party te versoek om gratis, te bevestig of dieverantwoordelike party persoonlike inligting oor hulle besit of nie, en

4.2.2

om van 'n verantwoordelike party die rekord of 'n beskrywing van die
persoonlike inligting oor die betrokkene wat deur die verantwoordelike party
gehou word aan te vra, waaronder inligting oor die identiteit van alle derdepartye, of kategorieë van derde partye, wat toegang tot die inligting het ofreeds gehad het;

4.2.3

'n verantwoordelike party versoek om (a) persoonlike inligting oor die betrokkene in sy besit of onder sy beheer wat
verkeerd, irrelevant, oormatig, verouderd, onvolledig, misleidend of
onwettig verkry is te korrigeer of uit te wis; of(b) om 'n rekord wat persoonlike inligting oor die betrokkene bevat wat dieverantwoordelike party nie meer gemagtig is om te behou nie, te vernietig
of uit te wis.

4.3

Hierdie Gids sal ook enige persoon help oor hoe om aansoek te doen om toegang tot
rekords ingevolge die PAIA-wet te verkry. Die gids sal Versoekers ook help om:
4.3.1

die PAIA-wet, sy voordele en agtergrond te verstaan;

4.3.2

die stapsgewyse proses waardeur 'n versoek gerig word en bykomende wenke
wat die proses vergemaklik te leer;

4.3.3

die soorte inligting wat deur die gebruik van die PAIA-wet bekom kan word, te
leer;

4.3.4

begrip te hê van die proses waardeur 'n versoeker 'n beslissing wat in verband
met hul versoek gemaak is, te daag;

Page 9 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

4.3.5

4.4

vergewissing van die veranderinge wat in die PAIA-wet sal plaasvind sodra die
POPIA-wet ten volle in werking tree.

Hierdie gids sal ook mense help om te verstaan hoe om die verlening van toegang tot
hul rekords te daag of hoe om deel te neem aan die proses om toegang tot hul
rekords te verkry.

5. OOR PAIA
5.1

Die reg op toegang tot inligting is "een van die mees eﬀektiewe wyses waarop die
grondwetlike waardes van deursigtigheid en openheid, deelname enaanspreeklikheid gehandhaaf word".2 Die bogenoemde grondwetlike waardes kan nie
bereik word indien die regering 'n monopolie het op die inligting wat sy aksies en
besluite dryf, het nie. Dus, is toegang tot inligting nie net fundamenteel tot 'n behoorlik
funksionerende, deelnemende demokrasie nie, maar dit verhoog ook die openbare
vertroue in die regering en verskerp die regmatigheid daarvan. Ander voordele vandie reg op toegang tot inligting is byvoorbeeld dat dit bedrog en korrupsie,
onsekerheid en ander onbehoorlike regeringsoptredes ontmoedig.

5.2

Toe die Suid-Afrikaanse Grondwet in die tydperk na die val van Apartheid in die 1990's
opgestel is, het verskillende organisasies en individue veldtogte geloods vir die
insluiting vir 'n reg van toegang tot inligting. Daar is gehoop dat die insluiting vanhierdie reg in die Handves van Regte sou verseker dat gruweldade soos Apartheid
nooit weer sou kon plaasvind nie, aangesien die staat en privaat maatskappye verplig
sou wees om op 'n verantwoordbare en deursigtige wyse op te tree deur dievoorsiening van toegang tot inligting, en sou dus nie kon wegkruip agter die
dekmantel van geheimhouding nie. Dit was beskou as 'n noodsaaklike stap om te help
om 'n kultuur van regverdiging te skep, wat sou lei tot regverdiger verhoudings tussen
mense, en diegene in gesagsposisies. In een van die vroegste sake wat handel oor hoe
om die vraag te hanteer of 'n beskuldigde geregtig is op toegang tot al die inligtingvervat in die polisie akte, het3 Jones J die belangrikheid daarvan in hierdie terme erken:“Die doel ... is om die ewigdurendheid van die ou administrasiestelsel uit te sluit, 'nstelsel waarin dit moontlik was vir die regering aanspreeklikheid te ontsnap deur teweier om inligting te openbaar, selfs al het dit betrekking gehad op die uitoefeningof beskerming van die regte van die individu. Dit is die misstand wat dit ontwerp isom te verhoed [...] Aantoonbare eerlikheid en openheid bevorder openbare vertrouein die administrasie van openbare sake oor die algemeen. Hierdie vertroue is een van
die kenmerke van die demokraties regerende samelewing waarvoor die Grondwet
hom beywer ”.

2
3

Hoexter Administratiewe Wet 94
1994 (1) SACR 635 (E)Page 10 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

5.3

Artikel 32 van die Grondwet verskans die reg van toegang tot inligting wat gehou word
deur beide openbare en private liggame. Artikel 32 bepaal ook dat wetgewing
verorden moet word om uitvoering te gee aan die reg van toegang tot inligting deuroor die maniere waarop inligting verkry van openbare en privaat liggame kan verkry
word, en deur die verskaﬃng van gronde waarop 'n openbare en private liggaam kan
weier om toegang tot inligting.

5.4

Die PAIA-wet is uitgevaardig in reaksie op die bogenoemde grondwetlike mandaat, engroot deel daarvan is in Maart 2001 in werking gestel. Die aanhef erken die"geheimsinnige en onresponsiewe kultuur" van die pre-demokratiese era, en beweer
dat een van die oogmerke van die PAIA-wet is om "'n kultuur van deursigtigheid enverantwoordbaarheid in openbare en privaat liggame te kweek."

5.5

Die PAIA-wet het ten doel uitvoering te verleen aan 'n persoon se regte op toegang tot
inligting en aanspreeklikheid. Dit is ontwerp om mense te bemagtig om die wet te
gebruik, en op die wyse help dit om toegang tot inligting op verskillende wyses teversoek. 'n Mens hoef nie 'n prokureur aan te stel om 'n versoek om toegang tot
inligting ingevolge die PAIA-wet te rig nie.

6. DIE OOGMERKE VAN DIE PAIA-WET
6.1

Die oogmerke van die PAIA-wet is nie om die grondwetlike reg te vervang nie, maar isom die regte in artikel 32 ten uitvoering te bring, onderhewig aan verdedigbare
verjaringstermyne, en op so 'n wyse al die ander regte vervat in die Grondwet te helpbalanseer. Dit beoog om 'n kultuur van menseregte en maatskaplike geregtigheid vir
die mense, die openbare sektor en die private sektor te bevorder. Die PAIA-wet beoog
om deursigtigheid, verantwoordingspligtigheid en doeltreﬀende bestuur van alle
instansies (beide openbaar en privaat) te bevorder deur die bemagtiging van mense
hul regte tot toegang tot inligting te verstaan, daarvolgens op te tree en om besluite
wat hulle raak te ondersoek en oorweeg.

6.2

Die reg van toegang tot inligting is 'n baie kragtige grondwetlike reg, omdat dit mense
help om hul ander regte te verwesenlik. 'n Persoon kan dit gebruik om die lewering
van regeringsdienste te help monitor en assesseer, of om toegang te verkry tot
historiese rekords wat van belang kan wees.

6.3

Die oogmerke van die PAIA-wet is 6.3.1

om grondwetlike regte ten uitvoering te bring om
6.3.1.1

enige inligting wat deur die staat gehou word; en

6.3.1.2

enige inligting wat deur 'n ander persoon gehou word en wat nodig
is vir die uitoefening of beskerming van enige regte.
Page 11 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

•

•

6.3.2

Die vereiste met betrekking tot die beskerming van regte isbeperk tot inligting wat in private hande geberg word. Private
liggame is dus onderhewig aan 'n lakser deursigtigheidstandaardas openbare liggame. Met ander woorde, die privaat sektor isdaarop geregtig om die inligting vir homself te hou, tensy daardie
inligting benodig word vir die beskerming van die regte.
Die PAIA-wet erken, kragtens artikel 8(1) daarvan dat 'n liggaam"openbaar" of "privaat" mag wees vir die doeleindes van die Wet,afhangend van of die rekord ter sprake "verband hou met die
uitoefening van 'n mag of die verrigting van 'n funksie as 'n
openbare liggaam of privaatliggaam."om uitvoering te gee aan daardie reg 6.3.2.1

onderhewig aan verdedigbare verjaringstermyne, met inbegrip van,maar nie beperk tot, die verjaringstermyne wat gemik is op die
regverdige beskerming van privaatheid, kommersiële vertroulikheid
en doeltreﬀende, eﬀektiewe en goeie regering; en

6.3.2.2

op 'n wyse wat daardie reg met enige ander regte, insluitend die
regte vervat in die Handves van Regte in Hoofstuk 2 van die
Grondwet balanseer;

6.3.3

uitvoering te gee aan die grondwetlike verpligtinge van die staat om 'nmenseregtekultuur en sosiale geregtigheid te bevorder, deur openbare
liggame by die omskrywing van 'aansoeker' in te sluit, en hulle onder meer toe
te laat om toegang tot inligting van privaatliggame te verkry na voldoening aan
die vier vereistes in hierdie Wet, insluitend 'n bykomende verpligting vir sekere
openbare liggame in sekere gevalle om in die openbare belang op te tree;

6.3.4

om vrywillige en verpligte meganismes of prosedures in te stel om daardie reg
uit te voer op 'n wyse wat persone in staat stel om so vinnig, goedkoop en
moeiteloos as redelikerwys toegang tot rekords van openbare en private
liggame te verkry; en

6.3.5

om oor die algemeen deursigtigheid, aanspreeklikheid en eﬀektiewe bestuur
van alle openbare en private liggame te bevorder deur, insluitend maar nie
beperk nie tot, die bemagtiging en opvoeding van almal 6.3.5.1

om hul regte met betrekking tot hierdie Wet te verstaan ten einde hul
regte met betrekking tot openbare en private liggame uit te oefen;

6.3.5.2

om die funksies en werking van openbare liggame te verstaan; enPage 12 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

6.3.5.3

6.4

4

om besluitneming deur openbare liggame wat hul regte beïnvloed,eﬀektief te ondersoek en daaraan deel te neem.

Die Bevordering van Toegang tot Inligting Wysigingswet, 2019
6.4.1

In die saak van My Vote Counts NPC v Minister of Justice and Correctional
Services and Another [2018] ZACC 17, het die Konstitusionele Hof voorgehou
dat die Staat 'n verpligting het wat voortspruit uit lees van artikels 32, 19 en
7(2) van die Grondwet en is onderhewig daaraan om als redelik moontlik tedoen om die reg om toegang tot inligting en die reg om te stem
verwesenlikbaar te maak. Die meerderheid het verder voorgehou dat dit so
is omdat die reg om te stem 'n ingeligte keuse moet wees, en daar 'n kernverband is tussen die behoorlike uitoefening van die reg om te stem en die reg
om toegang tot inligting is. En "sonder toegang tot inligting, word die vermoë
van burgers om verantwoordelike politieke besluite te neem en op 'n
betekenisvolle wyse in die samelewing deel te neem, ondermyn. Die
Konstitusionele Hof het die bevel van grondwetlike ongeldigheid bevestig en
die Parlement beveel om die PAIA-wet te wysig en enige ander stappe wat dit
nodig ag te neem om te voorsien vir die beskerming van rekords en om
redelikerwyse toegang tot inligting oor die private befondsing van politieke
party en onafhanklike kandidate binne 'n periode van 18 maande te fasiliteer.

6.4.2

In ooreenstemming met die bogenoemde beslissing van die Konstitusionele
Hof, het die President op 3 Junie 2019, die Wet op Bevordering van Toegang tot
Inligting, 2019, (PAIA-wysigingswet 2019), bekragtig.4 Die PAIA-wysigingswet
2019, sluit 'n politieke party in die deﬁnisie van 'n privaat liggaam in, wat
uiteindelik beteken dat die leier van 'n politieke party of enige persoon wat
behoorlik gemagtig is deur daardie leier, ŉ Inligtingsbeampte of hoof is. Die
PAIA-wysigingswet 2019 verleen nou ook die reg om toegang tot enige rekords
van die politieke party.

6.4.3

Die gewysigde Wet maak voorsiening vir inligting oor die privaat befondsing
van politieke partye en onafhanklike kandidate om genotuleer, bewaar en
beskikbaar gemaak te word.

6.4.4

Kragtens Artikel 52A van die PAIA-wysigingswet 2013, moet die hoof van 'npolitieke party rekords skep en hou van enige skenkings wat die voorgeskrewe
drempel van R100 000.00 oorskry, wat aan die politieke party in enige gegeweﬁnansiële jaar gemaak is asook die identiteite van die persone of entiteite wat
sulke skenkings gemaak het. Die hoof van 'n politieke party word ook verplig
om dié rekords op 'n kwartaallikse basis beskikbaar te maak, soos voorgeskryf;
en die rekords vir 'n periode van minstens vyf jaar nadat die betrokke rekords
geskep is, te hou.

Bevordering van Toegang tot Inligting Wysigingswet, No. 31 van 2019

Page 13 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

6.4.5

6.5

Dit beteken dat terwyl die Politieke Partye Befondsingswet voorsiening maakvir die verpligte bekendmaking aan die Verkiesingskommissie, verleen die
PAIA-wysigingswet die reg van toegang tot rekords, tot die rekords van enige
skenking aan die politieke party wat R100 000.00 oorskry, aan enige persoon.

Ander wetgewing wat die reg van toegang tot inligting beskerm
Die PAIA-wet bestaan binne 'n hele regsomgewing, waar dit ontwikkel is om 'n"kultuur van verantwoording" te skep Ter herkenning hiervan, stel die PAIA-wet dat
enige ander wet wat dit moontlik maak om die inligting om 'n makliker wyse te bekom,
eerder gebruik mag word.5
6.5.1

6.5.2

5

Maatskappyewet 71 van 2008
6.5.1.1

Artikel 26(1) van die Maatskappyewet bied aan ŉ persoon wat 'nvoordelige belang het in of sekuriteite wat deur 'n winsmaatskappy
uitgereik word, of wat 'n lid is van 'n maatskappy sonder
winsoogmerk, en het die reg om dit te inspekteer en te kopieer,
sonder enige heﬃng vir sodanige inspeksie of teen betaling van nie
meer as die voorgeskrewe maksimum koste vir sodanige eksemplaarnie, die inligting vervat in die rekords van die maatskappy.

6.5.1.2

Kragtens Artikel 26(7)(b) van die Maatskappyewet, is “die regte om
toegang tot inligting wat in hierdie artikel uiteengesit is, teraanvulling en nie as vervanging van enige regte wat 'n persoon mag
hê tot toegang tot inligting nie, kragtens die Bevordering van
Toegang tot Inligting Wet, 2000 (Wet No. 2 van 2000)”.

Die Wet op die Befondsing van Politieke Partye, 2018 (Wet No.6 van die 2018)
6.5.2.1

Die Wet op die Befondsing van Politieke Partye stel 'n strengreguleringsraamwerk in vir die privaat befondsing van allegeregistreerde politieke partye, hetsy in die nasionale en provinsiale
wetgewers verteenwoordig word of nie. Dit sluit in die stel van perke
vir die bron, grootte en gebruik van geskenkte fondse deur politieke
partye.

6.5.2.2

Om deursigtigheid en aanspreeklikheid te verseker, moet politieke
partye elke drie maande (sowel as voor die algemene verkiesing) alledonasies wat bo die openbaarmakingsdrempel van R100 000.00
ontvang word, bekend maak.

Artikel 2 (1) van die PAIA-wet

Page 14 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

6.5.36.5.2.3

Enige persoon of organisasie wat 'n skenking maak aan 'n politieke
party wat R100 000.00 per jaar afsonderlik of kumulatief oorskry,
moet die skenking binne 30 dae na die skenking aan die
verkiesingskommissie rapporteer, of binne 30 dae nadat die
kumulatiewe skenkings meer as R100 000.00 was.

6.5.2.4

Laastens lê die Wet op die Befondsing van Politieke Party 'nverpligting op die Verkiesingskommissie om elke drie maande die
donasies wat deur politieke partye gerapporteer is, bekend te maaken jaarliks aan die Parlement verslag te doen oor alle donasies wat
gedurende die jaar aan politieke partye gemaak is.

Wet op Beskerming van Persoonlike Inligting, 2013(Wet No.4 van 2013)
6.5.3.1

Artikel 23 van POPI-wet bied aan die betrokkene die reg op toegang
tot persoonlike inligting wat deur die verantwoordelike party gehou
word, insluitend inligting oor die identiteit van alle derde partye, ofkategorieë van derde partye, wat toegang tot die inligting het, ofgehad het.

6.5.3.2

Dit beteken dat hoewel toegang tot 'n rekord wat persoonlike
inligting oor 'n aansoeker bevat, uitgesluit is van PAIA-wet ingevolge
Artikel 11 (2) daarvan, kan die betrokkene versoek om 6.5.3.2.1 toegang tot sy/haar persoonlike inligting te verkry; en/of
6.5.3.2.2 die identiteit van alle derde partye, en / of kategorieë vanderde partye, toegang tot die inligting het of gehad het.
6.5.3.2.3 regstelling of verwydering van persoonlike inligting oor die
betrokkene in sy besit of onder sy beheer wat onakkuraat,
irrelevant, buitensporig, verouderd, onvolledig, misleidendof onwettig verkry is;
6.5.3.2.4 die rekord van sy/haar persoonlike inligting wat dieverantwoordbare party nie meer gemagtig is om te hounie, vernietig of uitgewis moet word.

6.5.3.3'n Verantwoordelike party kan weier om enige persoonlike inligting
bekend te maak, in ooreenstemming met die gronde vir die weiering
van toegang tot rekords, soos uiteengesit in paragraaf 19.4
hieronder.

Page 15 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

6.5.4

Wet op Bevordering van Administratiewe Geregtigheid 3 van 2000
6.5.4.1'n Ander belangrike wet wat u moet onthou wanneer u toegang tot
inligting oorweeg, is die Wet op die Bevordering van Administratiewe
Geregtigheid (PAJA). Die PAJA-wet gee uitvoering aan die reg tot
administratiewe optrede wat wettig, redelik en prosedureel billik is
en aan die reg tot skriftelike redes vir administratiewe optrede soos
oorweeg in artikel 33 (2) van die Grondwet.6

6.5.4.2

Ingevolge artikel 5 (1) van die PAJA-wet kan enigiemand wie se regte
wesenlik en nadelig beïnvloed is deur administratiewe optrede en
wat nie redes vir die aksie gegee is nie, binne 90 dae na die datum
waarop daardie persoon van die optrede of redelikerwys sou verwag
word dat hy van die optrede bewus geword het, die betrokke
administrateur versoek om skriftelike redes vir die aksie te verskaf.
Die administrateur aan wie die versoek gerig is, moet daardie
persoon binne 90 dae na ontvangs van die versoek voldoendeskriftelike rede gee vir die administratiewe optrede.

7. VESTIGING VAN DIE INLIGTINGSREGULEERDER

6

7.1

Om die bevordering en verbetering van die PAIA-doelstellings te verseker, wat die reg
op toegang tot inligting moet bewerkstellig op so 'n wyse dat dit mense in staat stel om
so vinnig en goedkoop as redelikerwys toegang tot rekords van openbare en private
liggame te verkry, is die Inligtingsreguleerder (“Die Reguleerder”) ingestel ingevolge
artikel 39 van POPI-wet.

7.2

Om te verseker dat ongekompliseerde en goedkoop administratiewe prosedures volg
wanneer 'n versoek om toegang tot inligting gerig word, moet klagtes by die
Reguleerder en hofaansoeke die uitsondering eerder as die reël wees.

7.3

Die POPI-wet wysig die rol van die SAMRK in verband met die PAIA-mandaat. Met
ingang van 30 Junie 2021 sal al die funksies van die SAMRK, soos uiteengesit in
PAIA-wet, hanteer word deur die Reguleerder, wat ook addisionele
handhawingsbevoegdhede het. Die POPI-wet wysig die rol van die SAMRK met
betrekking tot die PAIA-wet se mandaat.

7.4

Terwyl die SAMRK steeds sy breër grondwetlike verpligtinge sal handhaaf om die regtesoos vervat in die Handves van Menseregte te bevorder, te beskerm en te monitor, sal
die SAMRK en die Reguleerder nou saamwerk.

Elkeen wie se regte nadelig geraak is deur administratiewe optrede het die reg tot die verskaﬃng van skriftelike redes.

Page 16 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

8. DIE ROL VAN DIE INLIGTINGSREGULEERDER
8.1

8.2

Die Reguleerder het 'n baie belangrike rol ten opsigte van die PAIA-wet. Die
Reguleerder het 'n mandaat van die PAIA-wet in Deel 4, Hoofstuk 1A en deel 5 enander afdelings om:
8.1.1

Die reg van toegang tot inligting te bevorder en om die publiek te help met die
gebruik van die PAIA-wet waar redelikerwys moontlik is om dit te doen.

8.1.2

Die PAIA-wet te monitor en die implementering daarvan te bevorder in
openbare en privaat liggame (wat ook die bevordering van doeltreﬀende
wyses om inligting tydig beskikbaar te maak, insluit)

8.1.3

Aanbevelings te maak om die PAIA-wet te versterk, en

8.1.4

jaarliks aan die Parlement verslag te doen.

Artikel 77C (1) en (2) van die PAIA-wet maak voorsiening vir die volgende magte, pligte
en funksies van die reguleerder, om 8.2.1'n klagte wat op die voorgeskrewe wyse aan die Reguleerder gerig is, teondersoek;

8.2.2

die klag na die Afdwingingskomitee, ingestel ingevolge artikel 50 van die
POPI-wet, te verwys; of

8.2.3

in ooreenstemming met artikel 77D te beslis om geen aksie op die klagte of teneem nie, of na gelang van die geval, geen verdere optrede verlang ten opsigte
van die klagte; en

8.2.4

waar toepaslik, as bemiddelaar op te tree met betrekking tot sodanige klagte
op die voorgeskrewe wyse.

8.3

Die Reguleerder kan, ingevolge artikel 77H (1) van die PAIA-wet, en op eie inisiatief, ofop versoek van of namens 'n inligtingsbeampte of hoof van 'n private liggaam of enige
ander persoon, 'n beoordeling doen, hetsy 'n openbare of private liggaam voldoen
gewoonlik aan die bepalings van PAIA, vir sover dit sy beleid en
implementeringsprosedures betref.

8.4

Die Reguleerder is gemagtig om, ingevolge artikel 77F van PAIA, sy beste poging aan
te wend om 'n klag te besleg, indien dit blyk uit die klag, of enige skriftelike antwoord
wat daarop gerig is dat dit moontlik is om die klag te besleg. Dit beteken dat die
Reguleerder slegs kan probeer om partye te help om hul geskille te besleg, indien daar'n klag by die Reguleerder ingedien word, tensy hy op eie inisiatief besluit het om 'nbeoordeling uit te voer, soos uiteengesit in paragraaf 8.3 hierbo.
Page 17 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

9. VERSOEK OM 'N REKORD RIG
Verwys asseblief na die stapsgewyse prosesvloeidiagram in Paragraaf 27 hieronder oor hoe
om aansoek te doen om toegang tot die rekords te verkry.
9.1

Om mee te begin: Die PAIA-handleiding
9.1.1

Alhoewel hierdie gids gepubliseer is om die publiek uit alle vlakke van die
samelewing te help om hul grondwetlike reg op toegang tot inligting tehandhaaf, is daar ander bronne van inligting wat 'n persoon ook kan help om'n versoek tot toegang tot rekords te rig. PAIA vereis dat alle openbare liggame
en private liggame 'n PAIA-handleiding opstel en beskikbaar stel.7

9.1.2

Voordat iemand stappe doen om toegang te verkry tot die inligting of rekords
van 'n bepaalde liggaam, is die PAIA-gids die eerste instrument om te lees.

9.1.3

Die PAIA-gids is op sy mees basiese manier nuttig vir iemand om:
9.1.3.1

9.1.3.2

7

die aard van die rekords wat reeds beskikbaar is, na te gaan sonder
om 'n formele PAIA-versoek in te dien;'n begrip hê van hoe u 'n versoek kan rig om toegang tot inligting wat
deur 'n bepaalde liggaam bewaar word;

9.1.3.3

toegang te verkry tot alle relevante kontakbesonderhede van die
persoon wat die publiek sal help met die rekords waarvoor iemand
toegang wil verkry;

9.1.3.4

te weet wat al die beskikbare middele by die instansie waartoe
toegang tot die rekords gevra word is, voordat u die Reguleerder of
die Howe nader;

9.1.3.5

die beskrywing van die dienste vanaf die liggaam wat aan lede vandie publiek beskikbaar is, te ken en hoe om toegang tot daardie
dienste te verkry;

9.1.3.6

weet of die liggaam persoonlike inligting sal verwerk, die doel van die
verwerking van persoonlike inligting en die beskrywing van die
kategorieë van die betrokkene en van die inligting of kategorieë vaninligting wat daarmee verband hou;

9.1.3.7

weet of die liggaam beplan het om 'n persoon se persoonlike inligting
oor te dra of te verwerk buite die Republiek van Suid-Afrika; en

Artikel 14 en artikel 51 van die PAIA-wet

Page 18 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

9.1.3.8

9.2

weet of die liggaam toepaslike veiligheidsmaatreëls het om dievertroulikheid, integriteit en beskikbaarheid van die inligting wat
verwerk gaan word, te verseker.

Waar om PAIA-Gids te vind?
9.2.1

PAIA-GIDS van openbare liggame
9.2.1.1

Alle openbare liggame moet die PAIA-gids geredelik beskikbaar
maak in ten minste drie amptelike tale.8

9.2.1.2

Op die aller minste word hulle genoop om 'n kopie van 'n PAIA-gids
vrylik beskikbaar te stel, tensy 'n gedrukte kopie aangevra word 9.2.1.2.1 op die webtuiste van die openbare liggaam;
9.2.1.2.2 by die hoof kantoor van die openbare liggaam vir openbare
besigtiging gedurende normale besigheidsure;
9.2.1.2.3 indien 'n persoon 'n harde kopie wil hê, moet die openbare
liggaam 'n afskrif maak, maar dit mag 'n fooi hef vir die
lewering van gegewe afskrif; en
9.2.1.3.4 op versoek aan die Reguleerder.

9.2.2

PAIA-gids van privaatliggame
9.2.2.1

Privaat liggame word ook verplig om 'n PAIA-gids saam te stel, maar
daar is geen vereiste om dit in meer as een taal of in 'n spesiﬁeke taalsaam te stel nie, hoewel dit aanbeveel word dat die PAIA-gids vanprivaat liggame ten minste in Engels moet wees.9 Indien 'n spesiﬁeke
liggaam dienste lewer aan 'n meerderheid mense wat nie formele
onderrig het nie, beveel die Reguleerder aand dat die gids vandaardie liggaam ook in enige ander amptelike taal beskikbaar moet
wees.

9.2.2.2

Op die aller minste word privaat liggame verplig om 'n kopie van 'n
PAIA-gids vrylik beskikbaar te stel, tensy 'n gedrukte kopie aangevra
word - 10
9.2.2.2.1 op die webtuiste van die privaat liggaam;
9.2.2.2.2 by die hoof sakeperseel van die privaat liggaam vir
openbare besigtiging gedurende normale werksure;

Artikel 14 (1) van die PAIA-wet
Kragtens artikel 51 van die PAIA-wet
10
Artikel 51(3) van die PAIA-wet
8
9Page 19 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

9.2.2.2.3 indien 'n persoon 'n harde kopie verlang, moet die privaat
liggaam 'n afskrif maak, maar mag aandring op betaling
van 'n billike fooi vir die voorsiening van die harde kopie en
9.2.2.2.4 op versoek aan die Reguleerder.
9.2.3

Die Minister van Justisie en Korrektiewe Dienste het die magte om sekere
privaat liggame of kategorieë van privaat liggame vry te stel van die verpligting
om 'n gids saam te stel.11 Tans, en tot en met 31 Desember 2021, het die
Minister alle privaat liggame vrygestel, met die uitsondering van enige
maatskappy wat12 (a)nie 'n privaat maatskappy, soos omskryf in Artikel 1 van die
Maatskappyewet, 2008 (Wet No 71 van 2008) is nie; en(b)'n privaat maatskappy is soos omskryf in Artikel 1 van die
Maatskappyewet, 2008 (Wet No 71 van 2008) wat handel in enige van die
sektore genoem in kolom 1 van die skedule tot hierdie kennisgewing en (i)50 of meer werknemers in diens het; of(ii)'n totale jaarlikse omset het wat gelykstaande of oorskrydend is aan
die toepaslike bedrag genoem in kolom 2 van die onderstaande
tabel.

van die samestelling van die gids oorweeg in Artikel 51(1) van die
eersgenoemde Wet vir 'n periode van ses (6) maande vanaf 1 Julie 2021 tot 31
Desember2021: Sektor

Jaarlikse omset
R6 miljoen

Landbou

R22.5 miljoen

Mynbou en Steengroefwerk

11
12

Nywerheid

R30 miljoen

Elektrisiteit, gas en water

R30 miljoen

Konstruksie

R15 miljoen

Handel en Motorhandel en hersteldienste

R45 miljoen

Groothandel, kommersiële agente en verwante dienste

R75 miljoen

Spyseniering, Akkommodasie en ander handel

R15 miljoen

Vervoer, opberging en kommunikasie

R30 miljoen

Finansiële- en Skakeldienste

R30 miljoen

Gemeenskaps-, spesiale en persoonlike dienste

R15 miljoen

Artikel 51(4) van die PAIA-wet
Staatskoerant No: 39504, 11 Desember 2015

Page 20 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

9.3

13

9.2.4

Vanweë die belangrikheid van die wetlike vereiste vir die samestelling van die
PAIA-handeleiding, veral die wysiging van artikel 51 van die PAIA-wet (wat op
30 Junie 2021 in werking tree), ingevolge waarvan die omvang van die inligting
wat die gids moet dek, verbreed is om aangeleenthede rakende die POPI-wet
in te sluit, sal privaat liggame nie meer vrygestel word van die verpligting om
die PAIA-gids saam te stel nie13. Daarom word elke privaat en openbare
liggaam verplig om vanaf 1 Januarie 2022 hul PAIA-handleiding beskikbaar tehê, soos voorgeskryf in paragraaf 9.2.2.2 hierbo.

9.2.5

Die vrystelling van privaat maatskappye van die verpligting om die
PAIA-handleiding saam te stel, stel die privaat ondernemings nie vry van
nakoming van die PAIA-wet nie. Dit beteken dat enige persoon steeds 'nversoek om toegang tot inligting aan die vrygestelde privaat liggaam kan
indien. Die vrystelling beteken net dat daardie private ondernemings nie 'n
PAIA-gids hoef op te stel nie.

9.2.6

Onthou ook dat nie alle privaat liggame maatskappye is nie, want die
omskrywing van privaat liggaam sluit natuurlike persoon, eenmansaak en
vennootskap in. Dit kan egter steeds die moeite werd wees om hul webtuistena te gaan, aangesien sommige maatskappye 'n PAIA-handleiding opstel
ongeag die aantal werknemers of hul jaarlikse omset.

Vrywillige openbaarmaking en outomatiese beskikbaarheid van sekere rekords
9.3.1

Outomaties beskikbare rekords is rekords wat 'n openbare of privaat liggaam
sal verskaf sonder dat die versoeker 'n PAIA-versoek hoef in te dien (met ander
woorde, iemand kan dit net aanvra sonder om die PAIA-vorm 2 in te vul).

9.3.2

Die inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam moet ingevolge artikel 15 (1)van PAIA 'n lys of kategorieë rekords beskikbaar stel wat outomaties
beskikbaar is, soos voorgeskryf in paragraaf 9.3.4 hieronder.

9.3.3

Outomaties beskikbare rekords van 'n privaat liggaam kan ook beskikbaar
gestel word ingevolge artikel 52 (1) van die PAIA-wet, maar op 'n vrywillige
basis, ooreenkomstig met paragraaf 9.3.4 hieronder.

9.3.4'n Beskrywing van die kategorieë van rekords wat outomaties beskikbaar
gestel moet word (a)aan die Inligtingsreguleerder;(b)

op die webwerf van die liggaam; en(c)vir inspeksie by die kantore van die betrokke liggaam gedurende normale
kantoorure.

Artikel 110 van die POPI-wet

Page 21 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

9.3.5

Let asseblief daarop dat die reguleerder die beskrywing van outomaties
beskikbare rekords van 'n openbare liggaam op sy webtuiste sal laai.

9.3.6

Hierdie lys sluit die rekords in wat nodig mag wees om beskikbaar gestel teword deur ander wette, en enige ander rekords wat daardie liggaam kies omin te sluit. Om die formaliteit van die nakoming van die PAIA-versoekproses tevermy, word 'n versoeker aangeraai om die PAIA-handleiding van die betrokke
openbare of privaat liggaam na te gaan. Indien 'n persoon toegang wil verkry
tot rekords wat binne die liggaam se lys van outomaties beskikbare rekords
val, kan die persoon bloot toegang daartoe versoek sonder om PAIA-vorm 2 inte vul.

9.3.7
Die Wet op die Befondsing van Politieke Partye 6 van 2018 stel 'n paarveranderinge bekend deur middel van die PAIA-wet, waarvolgens die hoofde
van politieke partye rekords van private skenkings moet opneem en bewaar,
wat openbaar moet word sonder dat iemand 'n PAIA-versoek hoef in te dien.
10. KONTAKBESONDERHEDE VAN INLIGTINGSBEAMPTES
10.1 Hoewel dit vereis word dat die kontakbesonderhede van die inligtingsbeamptes vanelke openbare liggaam in elke telefoongids gepubliseer moet word, kragtens artikel 16
van die PAIA-wet, het die Reguleerder spesiﬁeke kontakbesonderhede van alle
Inligtingsbeamptes (insluitend adjunkinligtingsbeamptes, wat ingevolge artikel 17 en
56 van die PAIA- en POPI-wet onderskeidelik, aangestel is) ingevolge artikel 55 (2) van
die POPI-wet by hom geregistreer is.
10.2 Hoewel die verkryging van die regte kontakbesonderhede dikwels 'n baie uitdagende
deel kan wees van die rig van 'n PAIA-versoek, aangesien rolle in die openbare sektor
gereeld verander en die PAIA-handleiding nie noodwendig op datum is nie, moet die
eerste plek om kontakbesonderhede te vind die PAIA-handleiding van die liggaam
wees. As 'n aanvraer egter nie die gids kan vind nie, kan dit ook help om die skakelbord
van die liggaam te skakel om die tersaaklike besonderhede aan te vra.
10.3 Vir munisipaliteite, plaas die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Plaaslike Regering (SALGA)
die kontakbesonderhede vir alle munisipaliteite by hierdie skakel:
http://www.salga.org.za/Municipalities%20MCD.html
10.4 Regeringskommunikasie voorsien nasionale en provinsiale kontakte sowel as die
besonderhede van ondernemings wat in staatsbesit is onder in hierdie skakel:
https://www.gov.za/about-government/contact-directory. Onthou altyd dat die
deﬁnisie van die Inligtingsbeampte help om te identiﬁseer wie se
kontakbesonderhede nodig is om die inligtingsbeampte te identiﬁseer.

Page 22 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

11. PROSES OM 'N VERSOEK OM INLIGTING TE RIG
11.1 Die versoekvorms
11.1.1 'n versoek om toegang tot inligting kan aan beide openbare en private liggame
gerig word.
11.1.2 Die PAIA-wet vereis dat indien u so 'n versoek wil rig, moet u so 'n versoek op
die voorgeskrewe vorm rig (hierdie vorms word voorgeskryf deur Regulasies).
Daar is twee vorms wat gebruik kan word in die uitvoering tot reg op toegang
tot inligting:
Vorm 2

Vorm 4

Hierdie vorm kan slegs gebruik wordindien u 'n versoek om toegang tot
die rekords van 'n openbare ofprivaat liggaam wil rig.

Hierdie vorm kan slegs gebruik wordindien u 'n interne appèl wil
aanteken teen die beslissings vandie Inligtingsbeamptes of die
Adjunk-inligtingsbeamptes of dievan 'n nasionale, provinsiale ofplaaslike sfeer van regering tot wie'n interne appèl van toepassing is.

11.1.3 Hierdie vorms kan verkry word op die reguleerder se webtuiste byhttps://www.justice.gov.za/inforeg/
11.2 Die bepaling om vas te stel of 'n versoek betrekking het tot inligting wat gehou word
deur 'n private of openbare liggaam
11.2.1 'n Openbare liggaam verrig 'n openbare funksie, soos die voorsiening vanelektrisiteit of water aan die publiek. Dus, is 'n openbare liggaam nie net 'nnasionale, provinsiale of plaaslike regeringsdepartement nie – dit sou ook
ondernemings in staatsbesit of staatsinstellings soos die Reguleerder, Eskom,of PRASA insluit. Daar moet egter 'n onderskeid gemaak word ten opsigte van'n openbare liggaam vir die doel van interne appèl, wat slegs verwys na die
nasionale, provinsiale of plaaslike regering.
11.2.2 'n private liggaam verrig 'n private funksie. So 'n liggaam (wat 'n persoon kanwees) handel 'n bedryf, beroep of professie. Dit is baie belangrik om daarop telet dat wanneer 'n PAIA-versoek by 'n privaat liggaam ingedien word, moet 'npersoon staaf watter reg hy beskerm of uitoefen deur om hierdie inligting aan
te vra. Met betrekking tot enige inligting wat deur 'n ander persoon gehou
word, het Streicher JA die posisie soos volg opgesom, in die Kaapse
Metropolitaanse Raad v Metro Inspection Services (Western Cape) CC en
Andere14
14

2001 (3) SA 1013 (SCA) par 28 by 1026f – G.

Page 23 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

“Inligting kan slegs vereis word vir die uitoefening of beskerming van 'n reg as dit
van hulp sal wees in die uitoefening of beskerming van 'n reg. Dit volg dat, ten einde'n saak om toegang tot inligting ingevolge artikel 32 te stel, moet 'n aansoeker staaf
wat die reg is wat hy wil uit te oefen of beskerm, wat die inligting wat vereis word isen hoe daardie inligting hom sal ondersteun in die uitoefening of beskerming vandaardie reg ”.
11.2.3 Soms kan die vraag of 'n rekord 'n openbare of private rekord is ingewikkeld
wees en die publiek word aangeraai om regsadvies te soek. Byvoorbeeld,
indien 'n openbare liggaam 'n privaat liggaam aanstel om sekere dienste aansy ontwil te lewer, soos die installasie van watermeters in sekere
gemeenskappe, toegang tot die nommers van geïnstalleerde meters, selfs
indien sodanige inligting deur 'n privaat liggaam gehou word, word dit as die
inligting van 'n openbare liggaam hanteer.
11.3 Hoe verduidelik 'n persoon die reg wat hy beoog om uit te oefen of te beskerm?
11.3.1 Wanneer 'n reg gestaaf moet word wat 'n mens beoog om te beskerm of uit teoefen in die versoek om inligting van 'n privaat liggaam, kan mens nie die reg
om toegang tot inligting staaf nie. 'n Mens moet verduidelik hoe die rekord
wat aangevra word redelikerwys nodig is vir die persoon om 'n ander reg tebeskerm of uit te voer. Dit kan regte wat nie net grondwetlike regte is nie,
insluit.
11.3.2 'n Mens kan byvoorbeeld die meester planne van 'n maatskappy aanvra wat
die potensiaal het om 'n besoedelingsimpak in 'n gemeenskap te hê, ten eindete help om 'n mens se reg tot die omgewing te beskerm deur die monitering
van sy werksaamhede. Of 'n mens kan rekords aanvra, wat sal help om tebepaal of 'n mens die reg het om 'n Siviele eis teen 'n entiteit in te stel. Dis is
dus nodig dat mens:
11.3.2.1 Die reg wat hy wil uitoefen of beskerm identiﬁseer en dan
11.3.2.2 Duidelik verduidelik waarom die rekord wat hy aanvra redelikerwys
benodig word om te help met daardie reg.
11.3.3 In kontras hiermee, wanneer 'n PAIA-versoek aan 'n openbare liggaam gerig
word, hoef mens nie 'n rede vir die versoek om inligting te hê nie.

12. WIE KAN 'N PAIA-VERSOEK RIG?
12.1 Enige persoon, hetsy dit 'n Suid-Afrikaner of nie-Suid-Afrikaner, word toegelaat om 'nversoek kragtens die PAIA-wet te rig. Die versoeker kan 'n natuurlike persoon of 'nregspersoon wees.

Page 24 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

12.2 'n openbare liggaam word as 'n regspersoon geag en mag 'n versoek om toegang tot
rekords gehou deur privaatliggame rig, maar slegs indien die openbare liggaam 12.2.1 in die belange van die publiek optree, en
12.2.2 Indien die rekords nodig is vir die vervulling of beskerming van enige regte
anders as dié van die openbare liggaam.
12.3 Kragtens die PAIA-wet, mag 'n versoeker nie 'n versoek om toegang tot 'n rekord vandie openbare liggaam, wat persoonlike inligting oor die versoeker bevat, rig nie, maar
die versoeker of betrokkene kan, in ingevolge Artikel 23(1)(b) van die POPI-wet, dierekord van 'n verantwoordelike party aanvra of 'n beskrywing van die persoonlike
inligting oor die betrokkene wat deur die verantwoordelike party gehou word.15 Dit
beteken dat enige persoon nou kan toegang versoek tot hulle persoonlike inligting
wat deur die openbare of privaat liggaam gehou word, ten tyde van vertoning van
genoegsame bewys van identiteit. Die persoonlike inligting wat 'n aansoeker kan
versoek van die verantwoordelike liggaam kan inligting oor die identiteit van allederde partye, of kategorieë van derde partye insluit wat toegang tot die inligting het ofgehad het.
12.4 Ingevolge Artikel 50(1) van POPI-wet, kan enige persoon toegang versoek tot 'n rekord
van 'n privaat liggaam, wat persoonlike inligting oor die versoeker bevat of die
persoon namens wie die versoek gerig word.

13. AAN WIE KAN 'N VERSOEK GERIG WORD?
13.1 Die inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam is verplig om 'n
Adjunk-inligtingsbeampte(s) aan te wys, wat moet verseker dat toegang tot die
rekords van die openbare liggaam redelikerwys toeganklik as moontlik gemaak word.
Hoewel dit nie 'n vereiste was met betrekking tot die privaat liggaam kragtens die
PAIA-wet nie, mag 'n privaat liggaam die bogenoemde Adjunk-inligtingsbeampte
aanwys, kragtens Artikel 56 van POPI-wet.
13.2 Die versoek om toegang tot inligting, hoewel dit aan die inligtingsbeampte gerig mag
word, kan ingedien word by die adjunk-inligtingsbeampte. Besonderhede van
adjunk-inligtingsbeampte(s) kan verkry word in die PAIA-gids van daardie spesiﬁeke
liggaam of van die Reguleerder.

14. HOE OM DIE VORM TE VOLTOOI
14.1 Vorm 2 - versoek om toegang tot 'n rekord vanaf 'n openbare of privaat liggaam:
14.1.1 Ten einde die PAIA-vorm te voltooi, moet 'n persoon genoegsame
besonderhede
verskafomsodoende
die
InligtingsbeampteenAdjunk-inligtingsbeamptes in staat te stel om die verlangde rekords op te spoor.
15

Artikel 11(2) van die PAIA-wet

Page 25 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

14.1.2 Die PAIA-regulasies spesiﬁseer die vorm wat gebruik moet word, wat aan die
Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte van die liggaam gestuur moetword.
14.1.3 Versoekers wat nie kan lees of skryf nie, kan mondelinge versoeke aan die
Inligtingsbeampte of die Adjunk-Inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam
rig, wie dan verantwoordelik is vir die voltooiing van vorm 2 namens dieversoeker. Die huidige vorm vereis dat u die volgende afdelings voltooi:
Inligting wat vereis word

Beskrywing

Besonderhede van
openbare / private
liggaam

Hierdie afdeling moet e-posadres en
faksnommer van die Inligtingsbeampte en / ofAdjunk-inligtingsbeampte bevat.

Besonderhede vanpersoon wat toegang tot
rekords versoek

Dit behoort genoeg inligting oor die versoeker
te bevat om die versoeker redelik maklik te
identiﬁseer,met
inbegripvandiebesonderhede van die aansoeker: posadres,e-pos, faks en / of telefoonnommer in
Suid-Afrika. Dit vra ook vir u identiteitsnommer
om u identiteit te waarmerk. Indien u 'nversoek om inligting namens iemand anders
rig, moet bewys van die hoedanigheid waarin u
die versoek rig, voorsien word (soos die‘gemagtigde persoon’).

Besonderhede van die
rekord wat versoek word

Voorsien volle besonderhede van die rekord
waarop toegang versoek word, met inbegrip
van die verwysingsnommer indien dit bekend
is, ten doel die rekord op te spoor. (Indien die
gegewe spasie onvoldoende is, gaan asseblief
op 'n aparte bladsy voort en heg dit aan die
vorm. Alle addisionele bladsye moet geteken
word.

Tipe rekord

Dit behoort genoeg inligting te bevat oor die
rekord om dit redelik maklik om te identiﬁseer.
Indien die inligting wat vereis word, nie in die
gegewe ruimte in die vorm pas nie, mag 'n
addisionele handgeskrewe of getikte bladsy
gebruik word om meer besonderhede oor dieversoek te verskaf, solank elke addisionele
bladsy onderteken word en aan die

Page 26 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Inligting wat vereis word

Beskrywing

aansoekvorm
geheg
word.
U
kan
byvoorbeeld, 'n uittreksel uit 'n verslag of
nuusberig insluit wat betrekking het tot die
rekord waarna u soek. Dit maak voorsiening
om 'n verwysingsnommer vir die rekord in tesluit, indien dit van toepassing is.
Fooie

Die liggaam aan wie 'n versoeker van plan isom 'n versoek om toegang tot 'n rekord te rig,
met inbegrip van 'n rekord wat persoonlike
inligting bevat oor hom- of haarself, kanversoek dat u 'n versoekfooi (toegangsfooi)of 'n deposito betaal, maar daardie bedragmag nie buitensporig wees nie, omdat die
fooie gehef word vir die redelike tyd nodig
om te soek vir die rekord en dit voor te berei.
Die Minister kan deur middel van 'nkennisgewing in die Staatskoerant, diebetaling van fooie soos gelys in paragraaf
51.1 hieronder, vrystel.
'n Ruimte is beskikbaar vir die versoeker om
aan te dui waarom hy glo hy of sy moet
vrygestel word om enige fooie te betaal. Die
rede kan insluit, byvoorbeeld, dat hy of sy
werkloos is.

Vorm van toegang tot 'n
rekordHierdie afdeling laat u toe om met 'n “ x ” uvoorkeure aan te dui vir die vorm van
toegang tot die rekord wat voorsien word,
hetsy 'n gedrukte afskrif van 'n rekord en/of
op 'n ﬂitsaandrywer en/of op 'n kompakskyf.

Wyse van toegang

In hierdie afdeling word daar van u vereis om
u voorkeure te merk met betrekking tot
watter taal die rekord moet wees (dit mag
dalk nie moontlik wees met betrekking tot
alle rekords nie, maar u moet steeds uvoorkeur aandui).
Die wyse van toegang tot die rekord kan
bydra tot 'n weiering van toegang as gevolg
van hoër tariewe.

Page 27 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Inligting wat vereis word

Beskrywing
Byvoorbeeld, indien 'n versoeker 'n dokument
in u voorkeurtaal wil hê, mag fooie vir dieverandering van die dokumente na jou
voorkeurtaal betaalbaar word. Indien die
rekord nie beskikbaar is in die taal wat u
verkies nie, mag toegang verleen word in die
taal waarin die rekord beskikbaar is. Die wyse
van toegang tot 'n rekord mag die volgende
insluit: persoonlike besigtiging van 'n rekord, 'nrekord per e-pos of faks of koerier of per pos.

Kennisgewing van 'nbesluit met betrekking tot'n versoek om toegang'n Spasie word gebied vir die versoeker om diewyse waarop hy verlang om ingelig te word oor
die besluit om die versoek toestaan of weier.
Die versoeker kan byvoorbeeld aandui dat hy
eerder deur e-pos of per telefoon ingelig wil
word, of die respons kan na hom gepos wordof per koerier gestuur word.

Besonderhede van die reg
wat uitgeoefen of
beskerm word

Wanneer inligting van 'n privaat liggaam
versoek word, is 'n versoeker verplig om die"besonderhede van die reg wat uitgeoefen of
beskerm word" te beskryf. Hier moet hy die reg
waarop hy staat maak stel (soos sy reg op 'ngesonde omgewing) en hoe die rekord wat hy
aanvra sal help om die reg uit te oefen of tebeskerm. Hy moet 'n verband tussen die
rekord wat hy aanvra en die uitoefening of
beskerming van die reg staaf.
Ongelukkig, in teenstelling met die versoek om
toegang tot 'n rekord van 'n openbare liggaam,
kan hy nie toegang tot 'n rekord van die privaat
liggaam bekom nie, tensy hy die reg(te) wat hy
wil beskerm of uitoefen staaf, sou toegang tot
inligting verleen word. Dit kan die feit insluit
dat, nadat hy toegang tot rekords verleen is, hy
dan sy reg op gelyke beskerming en voordeel
van die reg sal uitoefen deur die liggaam tedagvaar vir skade wat hy moontlik kon gelyhet.16

16

Artikel 9(1) van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, Wet No. 108 van 1996

Page 28 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

14.1.4 Indien sy versoek om enige rede nie voldoen aan die vereistes wat hierbo gelys
is nie, mag die inligtingsbeampte nie die versoek weier nie, tensy hy die
versoeker in kennis stel dat hy van voornemens is om die versoek te weier, en
die redes vir weiering verskaf word. Die Inligtingsbeampte moet ook die
versoeker in kennis stel dat hy hom sal help of aan hom 'n geleentheid sal biedom die fout te wysig.

15. DIE KOSTES BETROKKE
15.1 Oor die algemeen, moet die fooie betaal word vir beide vir die rig van 'n versoek en
ook om die koste van die voorsiening van toegang tot rekords in ten opsigte van 'nversoek te dek. Daar is egter 'n paar uitsonderings. Indien die versoeker toegang tot
die rekords wat hy of sy versoek het toegestaan is en hy of sy nie van die betaling van
enige fooie, soos aangedui in paragraaf 15.2 hieronder, vrygestel is nie, mag die
Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte die voorgeskrewe fooie hef, soos volgNB: Die fooi-struktuur ten opsigte van betaalbare fooie aan die Openbare enPrivate liggame kan op die Reguleerder se webtuiste gevind word.

Item

Beskrywing

1

Die versoekfooi, betaalbaar deur elke versoeker

2

Fotostaat van A4-grootte bladsy

3

Gedrukte afskrif van A4-grootte bladsy4

Vir ŉ kopie in ŉ rekenaar-leesbare formaat op:(i)

Flitsaandrywer (voorsien deur die versoeker)(ii) Kompakskyf• Indien voorsien deur die versoeker• Indien voorsien aan die versoeker
5

Vir 'n transkripsie van visuele beelde per A4-grootte bladsy

6

Afskrif van visuele beelde

7

Transkripsie van 'n oudiorekord, per A4-grootte bladsy

8

Kopie van ŉ oudiorekord:(i) Flitsaandrywer (voorsien deur die versoeker)(ii) Kompakskyf• Indien voorsien deur die versoeker• Indien voorsien aan die versoeker

9

Om ŉ rekord op te spoor en voor te berei vir bekendmaking, vir elke uur ofdeel van ŉ uur, uitsluitend die eerste uur, rederlikerwys nodig vir welke
soektog en voorbereiding. Om nie oorskrydend te wees aan ŉ totale koste
van10

Deposito: Indien soektog 6 ure oorskry

11

Posgeld, e-pos of enige ander elektroniese oordragPage 29 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

15.2 Die versoeker hoef nie 'n toegangsfooi17 aan 'n openbare liggaam te betaal nie, indien:15.2.1 Hy 'n enkel persoon is wie se jaarlikse inkomste, na die toelaatbare aftrekkingssoos LBS en WVF, minder as R14 712.00 'n jaar is, of
15.2.2 Hy getroud is en die gesamentlike inkomste met sy gade, na toelaatbare
aftrekkings soos LBS en WVF, minder as R27 192.00 per jaar beloop.
15.3 Let asseblief daarop dat die openbare of privaat liggaam, in Vorm 4 tot die regulasies,'n deposito van die versoeker mag eis, maar slegs indien hulle glo dat die inligting of
rekords wat versoek word meer as ses (6) ure sal neem om te soek, maar die deposito
bedrag mag nie meer as een-derde van die voorgeskrewe fooi wees nie.

16. SAL DIE INLIGTINGSBEAMPTE DIE VERSOEKER HELP OM 'N PAIA-VERSOEK TE RIG?
16.1 Die rol van die Inligtingsbeamptes en/of Adjunk-Inligtingsbeamptes van beide
openbare en private liggame is om, in soverre dit betrekking het tot die verwerking
van versoeke om toegang tot rekords is om:
16.1.1 die PAIA- of POPI-versoek te ontvang;
16.1.2 die verwerking van die versoek binne die liggaam te koördineer;
16.1.3 'n beslissing maak om toegang toe te staan of te weier tot die rekords wat
aangevra word;
16.1.4 te skakel met die aansoeker (bv. hulle mag dalk die versoeker vir meer
besonderhede vra, of hulle mag dalk nodig hê om te vra vir 'n verlenging van
die tydperk om die versoek te af te handel, ens.)
16.1.5 die versoeker in kennis te stel van die uitkoms van hul PAIA-versoek, waarvan
die kennisgewing so spoedig redelik moontlik gegee moet word, maar binne
30 dae na ontvangs van die versoek. Die aanvanklike tydperk van 30 dae mag
eenmaal verleng word vir 'n verdere tydperk van nie meer nie as 30 dae, indien
die versoeker instem op die verlenging of indien die versoek 'n soeke na
rekords vereis wat nie redelik afgehandel kan word binne die oorspronklike
tydperk nie;
16.1.6 verstrek redes aan die versoeker vir die beslissing om toegang te weier. Dit isbaie belangrik dat die redes wat verstrek word vir 'n weiering duidelik envolledig en omvattend is, en moet verwys na die spesiﬁeke artikels van die
PAIA-wet (sien paragraaf 19.4 hieronder met betrekking tot die gronde vir
weiering van toegang tot rekords)18
17
18

volgens Goewermentskennisgewing R991 van 14 Oktober 2005
Artikel 33 tot 46 van die PAIA-wet

Page 30 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

16.1.7 lig relevant derde party in deur die derde party-kennisgewingsproses
ingevolge artikel 47 van PAIA; en
16.1.8 indien toegang tot die rekord toegestaan word, verskaf 'n kopie van die
rekord aan die versoeker.
16.2 Wanneer die versoeker ingelig word van die besluit, lig hul ook in van die moontlike
verhaal beskikbaar asook die relevante tydlyne daarvan .
16.3 Die bykomende rolle en verantwoordelikhede van die Inligtingsbeamptes en/ of die
Adjunk-inligtingsbeamptes word omvat in die Riglyn vir Inligtingsbeamptes en
Adjunk-inligtingsbeamptesen
dié
Riglyn
kan
bekom
word
by
https://www.justice.gov.za/inforeg/docs.html
16.4 Die rol van die Inligtingsbeampte en/ of die Adjunk-inligtingsbeampte is om dieversoek na inligting te fasiliteer, en dus beteken dit hul het 'n verskeidenheid van
pligte teenoor diegene wat 'n versoek rig.
16.5 Die Inligtingsbeamptes en/ of Adjunk-inligtingsbeamptes moet hierdie hulp gratis
verskaf.
16.6 Die Inligtingsbeamptes en/ of Adjunk-inligtingsbeamptes van 'n openbare liggaam het
die volgende spesiale take:

Pligte van Inligtingsbeamptes

Beskrywing

Help om die vorm tevoltooi

Die Inligtingsbeampte moet redelike hulp
verleen aan die versoeker om hul PAIA-vorm tevoltooi, en mag ook nie weier om 'n vorm teaanvaar wat nie behoorlik voltooi is behalwe as
hul reeds die hulp verleen het, of hulp
aangebied het en die hulp is van die handgewys.

Verskaf relevante inligting

Die Inligtingsbeampte moet, waar redelik
moontlik, relevante inligting aan die versoeker
verskaf, al word dit nie spesiﬁek versoek nie.

Oordrag van die versoek

Hierdie is 'n baie belangrike plig. Wanneer 'n
PAIA-versoek aan die verkeerde openbare
liggaam
gerig
word,
moet
die
Inligtingsbeampte die versoek aan die korrekte
openbare liggaam oordra binne 14 dae vanafPage 31 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Pligte van Inligtingsbeamptes

Beskrywing
die versoek ontvang is, en die versoeker moetop
skrif
daarvaningelig
word.
Die
Inligtingsbeamptes moet, sodra dit oorgedra is,binne 30 dae met 'n besluit na vore kom.

Uitstel van vrystelling

Die Inligtingsbeampte mag besluit om die
vrystelling van 'n rekord aan 'n versoeker uit testel as die rekord binne 90 dae gepubliseer
gaan word of as dit deur die wet bepaal wordom gepubliseer te word maar dit is nog nie.

16.7 Die Inligtingsbeampte moet, vir albei private en openbare liggame, as hul nie die
spesiﬁeke rekords kan opspoor wat versoek is nie of as hul glo die rekords bestaannie, 'n omvattende beëdigde verklaring of bevestiging19 aan die versoeker biedwaarmee hul kennis gee dat dié rekords nie bestaan of nie gevind kan word nie, maar
waarby die stappe wat hul kan neem om dit op te spoor aangedui word.

17. BYSTAND VERLEEN DEUR DIE INLIGTINGSREGULEERDER KRAGTENS DIE PAIA- EN
17. POPIA-WET
17.1 Dit is die Inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam se plig om redelike, gratis hulp teverleen waar nodig20,om te verseker dat die versoeker of betrokkene voldoen aan die
wyse van toegang soos bepaal in artikels 18 van die PAIA-wet en artikel 23 van die
POPIA-wet.
17.2 Maar, as die Inligtingsbeampte faal om sy pligte uit te voer, soos na verwys inparagraaf 17.1 hier bo, mag ŉ versoeker of betrokkene ŉ klagte by die Reguleerder
loods en die Reguleerder mag, na verdere ondersoek, ŉ afdwingingsbevel uitreik wat
die Inligtingsbeampte aanspreek om die redelike bystand te lewer.
17.3 Waar dit redelik moontlik is, mag die Reguleerder per versoek enige persoon bystaanom hul regte uit te oefen, soos bepaal in PAIA en POPIA21, en dit sluit redelike hulp,
gratis, soos benodig deur die versoeker of betrokkene om te voldoen aan die wyse vantoegang soos bepaal in artikels 18 en 53 van die PAIA-wet en artikel 23 van die
POPIA-wet.
17.4 Die bogenoemde sluit in bystand oor hoe om 'n versoek ter rig vir toegang of oor hoe
om 'n vorm te voltooi namens 'n ongeletterde of blinde persoon.

Artikel 23(1) en 51(1) van PAIA
Artikel 19(1) van PAIA
21
Artikel 83(3)(c) van PAIA
19
20

Page 32 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

18. KAN DIE INLIGTINGSBEAMPTE DIE BETROKKE TYDLYNE VERLENG?
18.1 'n Oorsig van die proses en die sleutel tydlyne betrokke word in die diagram van die
PAIA-versoekproses in paragraaf 27 hieronder omskryf. Die gebruik van spesiﬁeke
tydlyne is 'n belangrike deel van PAIA, dit kweek die eﬀektiewe bestuur van versoeke
vir toegang tot rekords.
18.2 Ter herinnering, sodra u korrekte versoek ingedien word by die Inligtingsbeampte ofdie Adjunk-inligtingsbeampte, aan wie die versoek gerig is of oorgedra is, moet hul
binne 'n redelike tydperk of binne 30 dae22 beantwoord. Nietemin, die
Inligtingsbeampte van 'n openbare of private liggaam mag aansoek doen om 'n enkele
30 dae verlenging23, maar net as:
18.2.1 die versoek is vir 'n groot aantal rekords of vereis 'n groot aantal rekords wat
deursoek moet word en, sonder die verlenging, sal die soektog inmeng met die
normale aktiwiteite van die liggaam;
18.2.2 die versoek vereis 'n soektog deur rekords in 'n kantoor van die liggaam wat
nie in dieselfde stad of dorp is nie en kon dus nie binne die 30 dae voltooi
word nie; en/of
18.2.3 dit verg 'n vlak van konsultasie om op te tree teenoor die versoek, wat nie
redelik binne net 30 dae voltooi kon word nie.
18.3 Die Inligtingsbeampte moet die versoeker inlig van haar of sy voorneme om dieaanvangsperiode te verleng, en om ook die periode van die verlenging aan te dui, dierede vir die verlenging, en om die versoeker in te lig van haar of sy reg om te 18.3.1 Appelleer by die aangewese owerheid;
18.3.2 klagte te rig aan die Reguleerder; of18.3.3 regstappe te volg in die hof teen die verlenging.
18.4 Die Inligtingsbeampte moet ook die versoeker in die kennis stel van elk van die
prosesse van die bogenoemde regte24.

19. ANTWOORDE TOT 'N VERSOEK OM INLIGTING
19.1 PAIA gee die publiek die reg om toegang tot rekords vanaf enige openbare of private
liggaam te versoek. Dit word gereeld beskryf as die wet wat die burgers ingelig hou
oor hul regering. Openbare liggame moet inligting wat versoek word onder PAIA
beskikbaar maak behalwe as dit onder een van die twaalf (12) vrystelling
Artikel 25(1) van PAIA
Artikel 26(1) van PAIA
24
artikel 26(3) van PAIA - die verlengingskennisgewing moet meld dat die versoeker 'n interne appèl mag aanteken, 'n klag by die
Inligtingsreguleerder of 'n aansoek by 'n hof kan indien, soos die geval mag wees, teen die verlenging, en die prosedure (insluitende dietydperk) vir die indiening van die interne appèl, klag aan die Inligtingsreguleerder of aansoek, na gelang van die geval.
22
23Page 33 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

val of redes hoekom toegang tot rekords van 'n openbare liggaam toegestaan moet
word of nie25 en sewe (7) vrystellings of redes hoekom toegang tot rekords van 'n
private liggaam toegestaan moet word of nie.26 Die negentien (19) vrystellings wat in
PAIA voorkom, is in die belang van die beskerming van persoonlike privaatheid,
nasionale sekuriteit, en wetstoepassing.
19.2 Die onderliggende rigsnoer van die administrasie van PAIA is die oopheid vermoede.
Dit beteken dat enige rede vir die beperking van hierdie oopheid moet geregverdig
wees. Openbare liggame moet ook oorweeg of die gedeeltelike openbaring van
inligting moontlik sal wees en waar daar bepaal word dat volle openbaring nie
moontlik is nie, moet die inligting wat nie openbaar kan word nie gesny of geredigeer
word en die res moet geopenbaar word.
19.3 Tipes antwoorde op versoeke
19.3.1 Wanneer 'n versoek om toegang tot 'n rekord gemaak word, moet die
Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte die versoeker in kennis stel, of
die versoek om toegang toegestaan of geweier is, van (a)(b)

sy of haar besluit; endie betaalbare fooie, soos van toepassing is,

op 'n vorm wat wesenlik aansluit by Vorm 3 van Aanhangsel A van die
Regulasies:
19.3.2 Nietemin, PAIA verskaf 'n lys van redes of gronde (vrystellings) (sienparagrawe 19.4 en 19.6 hieronder) hoekom die versoek kan of moet geweier
word. Dit is belangrik, want die versoek kan alleenlik geweier word op gronde
van een van die gelyste gronde vir weiering van toegang tot rekords.
19.3.3 Ten spyte van die bogenoemde redes vir die weiering van toegang tot rekords,
moet die Inligtingsbeampte die versoek vir toegang tot 'n rekord van die
liggaam toestaan as die openbare belang van die vrystelling van die rekord die
skade wat oorweeg word in die lys van redes vir weiering oorskry27. Dit
beteken die versoeker kan staat maak op openbare belang wanneer enige vandie gronde vir weiering van toegang tot rekords beroep word.
19.3.4 Kortliks, die redes hoekom inligting nie vrygestel kan word nie het te make metof die openbaring van inligting meer skade sal doen as wat die nie-openbaringsal. Daar is twee verskillende tipes gronde wat gelys word vir die weiering van
toegang tot rekords van 'n liggaam:

Hoofstuk 4 van PAIA - gronde vir weiering van toegang tot rekords (artikel 34-45 van PAIA)
Hoofstuk 4 van PAIA - gronde vir weiering van toegang tot rekords (artikel 63-69 van PAIA)
27
Artikel 46 van PAIA
25
26

Page 34 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

19.4 Lasgewende gronde van weiering (gronde van vrystelling)
19.4.1 Die Inligtingsbeampte of die Adjunk-inligtingsbeampte moet wanneer dit temake het met lasgewende gronde, die versoek weier want dit het te doen met
die rekord.
19.4.2 Daar is meer lasgewende gronde as diskresionêre gronde. Die volgende is dielasgewende gronde van weiering, en die inligtingsbeampte of die
Adjunk-inligtingsbeamptes moet die aansoek weier want dit het te make met
die rekord 19.4.2.1 Lasgewende beskerming van die privaatheid van 'n derde party
wie 'n natuurlike persoon is;
Die Inligtingsbeampte van 'n openbare of private liggaam mag nie
toelaat dat 'n versoeker toegang kry tot die persoonlike inligting van'n ander persoon as dit geag kan word as "'n onredelike openbaring"nie. Die afdelings dui self 'n paar redes aan wanneer dit nie van
toepassing is nie, soos wanneer die rekords reeds algemeen bekend
is, of as 'n persoon toestemming gegee het. Die toestemming
kwessie is veral belangrik want dit sluit aan by 'n ander deel van die
proses waarvan die versoeker bewus moet wees, dit hou verband
met derde party kennisgewings, kragtens hoofstuk 5 van PAIA.
19.4.2.2 Lasgewende beskerming van sekere rekords van die
Suid-Afrikaans Inkomstediens;
Die Inligtingsbeampte van SAID mag nie toelaat dat 'n versoeker
toegang kry tot rekords wat verkry of behou word deur SAID vir die
invordering van inkomste nie. Nietemin, rekords wat verkry of behou
word deur SAID mag nie geweier word as 'n versoek gerig word deur'n persoonlike versoeker of die persoon namens wie die versoek
gemaak word nie.
19.4.2.3 Lasgewende beskerming van kommersiële inligting van 'n derdeparty;Die Inligtingsbeampte van 'n liggaam mag nie toelaat dat 'nversoeker toegang kry tot die kommersiële inligting van 'n ander
persoon nie (in ander woorde, wie nie die versoeker is nie). Dit sluit
inligting soos bedryfsgeheime, of wat die derde party se
kommersiële belange in gevaar stel. Byvoorbeeld, KFC maak gebruik
van sekere resepte, insluitend bestanddele vervaardig deur 'n derdeparty, wat bedryfsgeheime is van die derde party en die openbaring
daarvan kan die kommersiële belange van die derde party in gevaar
stel.

Page 35 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

19.4.2.4 Lasgewende beskerming van sekere konﬁdensiële inligting, en
die beskerming van sekere ander konﬁdensiële inligting, van 'nderde party;
Die Inligtingsbeamptes van albei openbare en private liggame mag
nie toelaat dat 'n versoeker toegang kry tot 'n rekord as die
vrystelling daarvan sal veroorsaak dat daar 'n verbreking van ŉvertrouensplig wat geskuld word aan 'n derde party kragtens 'nooreenkoms of kontrak.
19.4.2.5 Lasgewende beskerming van die veiligheid van individue, en die
beskerming van eiendom;
Die Inligtingsbeampte van albei 'n openbare of private liggaam mag
nie toelaat dat 'n versoeker toegang kry tot 'n rekord as die
vrystelling daarvan die veiligheid van 'n individu in gevaar kan stelnie. In dieselfde afdelings meld dit ook dat die Inligtingsbeampte van'n liggaam mag toegang weier as dit moontlik die veiligheid van 'ngebou of eiendom kan benadeel.
19.4.2.6 Lasgewende beskerming van polisie dossiere in borgtog
verrigtinge, en die beskerming van wetstoepassende- en
regsverrigtinge;
Die Inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam mag nie toelaat dat 'nversoeker toegang kry tot rekords soos borgtog verrigtinge wat reeds
deur artikel 60 van die Strafproseswet beskerm word nie. In dieselfde
afdeling word daar ook gemeld dat die Inligtingsbeampte van 'n
openbare liggaam mag toegang tot rekords van wetstoepassing
weier as dit die metodes, tegnieke, prosedures vir die voorkoming
van misdaad, of die vervolging van misdade, as ook sekere ander
rekords relevant tot regsgeding wat plaasvind bevat.
19.4.2.7 Lasgewende beskerming van geprevilegieerde rekords vanregsgeding;
Die Inligtingsbeampte van 'n private liggaam mag nie toelaat dat 'nversoeker toegang kry tot 'n rekord as die rekord geprivilegeerd is inregsgeding nie, behalwe as die persoon wie die privilegie van
toepassing op is afstand daarvan gedoen het.
19.4.2.8 Lasgewende beskerming van navorsingsinligting van 'n derdeparty, en die beskerming van navorsingsinligting van 'n
openbare of private liggaam.
Die Inligtingsbeampte van 'n liggaam mag nie toelaat dat 'nversoeker toegang kry tot 'n rekord as die rekord verband hou met
navorsing wat reeds, of sal onderneem word deur die liggaam en die
vrystelling daarvan kan die navorser, die derde party of die kwessie
wat nagevors word ernstige benadeel nie.

Page 36 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

19.4.3 Dra asseblief kennis dat die bogenoemde lasgewende gronde vir weiering van
toegang tot rekords is redelik dieselfde vir openbare en private liggame,
behalwe vir die lasgewende beskerming van sekere rekords van die
Suid-Afrikaanse Inkomstediens, polisie dossiere in borgtog verrigtinge, vanwetstoepassing en van regsgeding, wat net van toepassing is op openbare
liggame.
19.4.4 As net 'n deel van die rekord gekoppel is aan 'n vrystellingsgrond, is die
Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte van albei openbare en private
liggame verplig om te oorweeg of die gedeeltelike openbaring van inligting
moontlik is wanneer hulle bepaal dat die volle openbaring nie moontlik is nie
en hul moet redelike stappe neem om die deel wat nie aan die versoeker
verskaf kan word nie te sny of te redigeer en om toegang aan die res van die
rekord te bied.
19.5 Vermeende weiering van versoek28
19.5.1 'n Mislukking om die versoek behoorlik te beantwoord binne die korrekte
tydslyn word geag as 'n ' ‘vermeende weiering’. Dit is belangrik, want PAIA laattoe dat die versoeker 'n besluit kan uitdaag wanneer geen besluit geneem isnie en die versoek geïgnoreer is. Die versoeker kan net by die interne appel
stel dat geen antwoord ontvang is nie.
19.5.2 Die versoek na toegang tot rekords word geag as geweier na die verval van 30
dae of enige verlengde periode waarby die openbare of private liggaam
versuim om te beantwoord.
19.6 Diskresionêre gronde van weiering
19.6.1 Met
diskresionêre
gronde,mag'ninligtingsbeampteofadjunk-inligtingsbeampte dit oorweeg om 'n versoek te weier of nie, omdat die
gronde vir die aangevraagde rekord geldig is. Aangesien dit 'n diskresie is,moet die Inligtingsbeampte hom/haar objektief in die besluit verdiep wanneer
die verskillende gronde oorweeg word, naamlik:
19.6.1.1 Suid-Afrika se verdediging, veiligheid en internasionale
betrekkinge: Die Inligtingsbeampte kan toegang weier as
redelikerwys verwag kan word dat die bekendmaking van die
inligting die verdediging of veiligheid van die land sal bedreig. Dit kan
ook van toepassing wees indien die bekendmaking van die inligting
Suid-Afrika se betrekkinge met 'n ander land kan benadeel, soos die
openbaarmaking van rekords wat vertroulik verskaf word.
19.6.1.2 Ekonomiese, ﬁnansiële en kommersiële belange: Die
Inligtingsbeampte kan toegang weier as die vrylating daarvan nadelig
sal wees vir die ekonomiese en ﬁnansiële status van die Republiek;
28

Artikel 27 en 58 van PAIA

Page 37 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

19.6.1.3 Bedrywighede van openbare liggame: Die inligtingsbeampte van'n openbare liggaam kan toegang weier as die bekendmaking van die
inligting redelikerwys die bedrywighede kan belemmer, byvoorbeeld
as dit probeer om beleide te formuleer, of oor 'n kwessie teberaadslaag;
19.6.1.4 Klaarblyklik ligsinnige of lastige versoeke: Die Inligtingsbeamptes
kan 'n versoek om inligting weier as hulle van mening is dat die
verwerking van versoeke onredelik tydrowend sal wees en tot 'nvermorsing van hulpbronne sal lei. Daarbenewens kan hulle toegang
tot 'n rekord weier as hulle glo die versoeker dit aanvra om onnodig
te irriteer of uit te lok.

20. MANDATORY DISCLOSURE OF RECORDS IN THE PUBLIC INTEREST
20.1 Al bestaan 'n diskresionêre of verpligte weieringsgrond in verband met 'n versoek om
toegang tot rekords van openbare of privaat liggame, is daar altyd die moontlikheid
dat die openbare belang in die openbaarmaking van die rekord belangriker is as die
skade wat die vrystelling van die rekord sal hê.
20.2 Waar die belangrikheid van openbare belang bestaan soos hierbo uiteengesit, en die
bekendmaking van die rekord bewys sou kon lewer van 'n wesenlike oortreding van,of versuim om die wet na te kom; of 'n dreigende en ernstige openbare veiligheids- ofomgewingsrisiko, moet die Inligtingsbeampte van 'n liggaam 'n versoek toestaan vir
toegang tot 'n rekord, ondanks die bestaan van die bogenoemde vrystellingsgronde.

21. DERDE PARTY KENNISGEWINGSPROSES29
21.1 'n Inligtingsbeampte of adjunk-inligtingsbeampte van 'n liggaam word ingevolge
artikels 47 en 71 van PAIA verplig om alle redelike stappe te neem om 'n derde party
in kennis te stel oor 'n versoek om sy of haar inligting wat 'n rekord kan wees wat
persoonlike inligting bevat,
21.1.1 'n SAID rekord;
21.1.2 handelsgeheime;
21.1.3 inligting waarvan die vrylating gronde kan vorm vir 'n aksie vir die verbreking
van 'n vertrouensplig; of navorsingsinligting wat iemand of dienavorsingsmateriaal aan ernstige skade kan blootstel.
21.2 Die kennisgewing aan die derde party wie se rekords of inligting onderhewig is aan die
versoek, moet die derde party nooi om -29

Artikel 47 en 71 van PAIA

Page 38 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

21.2.1 skriftelike of mondelinge vertoë tot die Inligtingsbeampte rig waarom dieversoek om toegang geweier moet word; of21.2.2 skriftelike toestemming gee vir die openbaarmaking van die rekord aan die
versoeker.
21.3 Meer belangrik vir die versoeker, PAIA stel dat die skriftelike kennisgewings binne 21
dae na ontvangs van die versoek aan die derde party gestuur moet word, en dat die
Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte die versoeker in kennis moet stel dat'n kennisgewing aan die derde party gestuur is.
21.4 Sodra die kennisgewing gestuur is, moet die Inligtingsbeampte of
Adjunk-inligtingsbeampte dan 'n ﬁnale besluit neem om die rekords binne 30 dae
nadat die kennisgewing gestuur is, bekend te maak of nie.
21.5 Die derde party moet in kennis gestel word van die besluit wat geneem is en
voldoende redes vir die toestaan van die versoek moet ook verstrek word. Die derdeparty moet ook ingelig word oor die reg en die prosedure om die beslissing te betwis,soos aangedui in paragraaf 22 hieronder.

22. REGSMIDDELE BESKIKBAAR TEEN 'N BESLUIT OF VERSUIM OM 'N BESLUIT TE NEEM
DEUR DIE INLIGTINGSBEAMPTE OF ADJUNK-INLIGTINGSBEAMPTE
22.1 Stappe om te neem sodra 'n besluit oor 'n versoek geneem is22.1.1 'n Versoeker kan skriftelik 'n opvolgaksie neem op die hangende besluit van 'ninligtingsbeampte of adjunk-inligtingsbeampte. Dit word aangemoedig dat allekorrespondensie tussen 'n versoeker en die inligtingsbeampte ofadjunk-inligtingsbeampte
skriftelik
moet
wees
vir
toekomstige
verwysingsdoeleindes.
22.1.2 Daar is verskillende prosesse vir openbare en private liggame, veral met
betrekking tot interne appèlle. Met betrekking tot 'n versoek om toegang tot 'n
rekord van 'n openbare liggaam, moet die versoeker byvoorbeeld eers 'ninterne appèl indien voordat hy die Reguleerder of die Hof nader. Daar is egter
geen interne appèl teen 'n beslissing (hetsy die toegang tot rekords toegestaanof geweier is) of vermeende weiering van toegang tot die rekords van 'n privaat
liggaam nie.
22.1.3 In hierdie afdeling word die regsmiddele uiteengesit wat beskikbaar is vir
versoekers wat sulke beslissings wil betwis, waaronder interne appèlle, dieindiening van 'n klag by die Reguleerder en aansoeke by die hof. Sien ook
diagram van PAIA-versoekvloei, in paragraaf 27 hieronder.

Page 39 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

22.1.4 'n Versoeker kan onder andere die volgende beslissing van 'n privaat en/of
openbare liggaam betwis 22.1.4.1

die betaalmiddel of betaling van die versoekfooi;

22.1.4.2

die betaalmiddel of betaling van 'n deposito;

22.1.4.3

die toegangsfooie betaalbaar is buitensporig;

22.1.4.4

die vorm van toegang wat verleen word;

22.1.4.5

die weiering van die versoek;

22.1.4.6

die prosedure (met inbegrip van die tydperk) vir die indiening van
die Interne appèl;

22.1.4.7

ontoepaslike tyd uitstel is geneem om te reageer op 'n versoek om
toegang;22.1.4.8

versuim om rekords bekend te maak;

22.1.4.9

die toestaan van 'n versoek om toegang tot 'n rekord;

22.1.4.10 weiering om sodanige versoek toe te staan om fooie oor te sien;
22.2 Interne regsmiddele
22.2.1 Hoe teken 'n versoeker intern appèl aan teen 'n openbare liggaam se
beslissing?

30

22.2.1.1'n Interne appèl kan slegs ingevolge artikel 74 van PAIA by die
betrokke owerheid van die nasionale of provinsiale regeringsfeer ofenige munisipaliteit in die plaaslike regeringsfeer, na gelang van die
geval, ingedien word.30

22.2.1.2

Die Stad Johannesburg is 'n voorbeeld van 'n plaaslike regeringsfeer
waarteen 'n interne appèl ingedien kan word. Die
Padongelukkefonds of die Reguleerder is 'n voorbeeld van 'n
openbare liggaam wat nie deel uitmaak van die nasionale,provinsiale of plaaslike regeringsfeer soos dit deur wetgewing
ingestel is nie, en daarom kan 'n interne appèl nie daarteen ingestel
word nie.

Artikel 74(1) van PAIA

Page 40 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

22.2.1.3

Indien 'n versoeker of 'n derde party ontevrede is met 'n besluit
geneem deur die Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte
van 'n nasionale, provinsiale of plaaslike regeringsfeer, het dieversoeker of 'n derde party die reg om 'n interne appèl in te dien
ingevolge artikel 74(1) of (2) van PAIA. Die proses om 'n appèl
aanhangig te maak, word voorgeskryf in die PAIA-gids van die
betrokke instansie en die wyse waarop 'n interne appèl aangeteken
kan word, word ook hieronder uiteengesit.

22.2.1.4

Indien die antwoord van die nasionale, provinsiale of plaaslike
regeringsfeer 'n vermeende weiering is, met ander woorde, hy nie
binne 30 dae of enige verlengde tydperk op 'n versoek reageer nie,
kan die versoeker 'n interne appèl indien volgens die prosesse
hierin uiteengesit, voordat die versoeker die Reguleerder of 'n Hofmag nader.

22.3 Bewaring van rekords totdat 'n ﬁnale beslissing oor die versoek ﬁnaal bepaal is22.3.1 Die Inligtingsbeampte van 'n nasionale, provinsiale of plaaslike regeringsfeer
waarop 'n interne appèl van toepassing is, word ingevolge artikel 21 van PAIA
vereis om toepaslike stappe te neem wat redelikerwys nodig is om die rekord
te bewaar en mag geen versoekte rekord verwyder of vernietig totdat alle ofenige verrigtinge in 'n interne appèl of 'n klag by die Reguleerder of 'n aansoek
by die hof ﬁnaal beslis word nie.
22.3.2 Dit beteken dat die Inligtingsbeampte nie die inligting wat gevra word, kan
verwyder of vernietig nie, hangende enige proses wat in paragraaf 22.3.1.1
hierbo voorgeskryf word.
22.4 Aan wie moet die interne appèl gerig word?
22.4.1 Alhoewel die appèl deur die betrokke owerheid oorweeg sal word, moet 'ninterne appèl gelewer of gestuur word aan die Inligtingsbeampte van die
nasionale, provinsiale of plaaslike regeringsfeer, na gelang van die geval, na sy
adres,
faksnommerofelektroniese
posadres,waarvandiekontakbesonderhede in die PAIA-gids gevind kan word of soos by die
Reguleerder verkrygbaar is.
22.4.2 Die Inligtingsbeampte van die nasionale, provinsiale of plaaslike regeringsfeer,na gelang van die geval, het 'n spesiﬁeke verpligting ingevolge artikel 75 (4) van
PAIA om die appèl aan die Appèlowerheid voor te lê, tesame met sy redes vir

31

Artikel 75(1)(b) van PAIA

Page 41 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to informationdie besluit onder appèl. Die indiening van die appèl by die betrokke owerheidmoet binne 10 werksdae na ontvangs van die appèl geskied.

22.5 Wie is die betrokke owerheid?
22.5.1 Die betrokke owerheid, hierna "appèlowerheid" genoem, is oor die
algemeen die politieke hoof van die betrokke liggaam (hoewel hierdie
funksie amptelik gedelegeer kan word) en verwys spesiﬁek na die volgende
persoon Openbare Liggaam(“Regering”)

Relevante Owerheid("Appèlowerheid")

Kantoor van die President

Die persoon wat skriftelik deur die
President aangewys is, indien enige,
anders sal die President dieappèlowerheid wees.

Nasionale Departement

Minister verantwoordelik vir daardie
Departement, of die persoon wat
skriftelik deur die Minister aangewys is.

Kantoor van die Premier

Die persoon wat skriftelik deur die
Premier aangewys is.

Provinsiale Departement

Lid van die Uitvoerende Raad (LUR) wat
verantwoordelik is vir daardie
Provinsiale Departement of die
persoon wat skriftelik deur die LUR
aangewys is;

Munisipaliteit

Die Burgemeester, die Speaker of enige
ander persoon wat skriftelik deur die
Munisipale Raad van daardie
munisipaliteit aangewys is;

22.5.2 In enige ander geval, waar dit nie die kantoor van die Premier is nie: die lid vandie uitvoerende gesag wat verantwoordelik is vir daardie openbare liggaam ofdie persoon wat skriftelik deur daardie lid aangewys is.
22.5.3 Indien die appèlowerheid die besluit van die Inligtingsbeampte goedkeur,
word die interne appèl geweier en die oorspronklike besluit van die
Inligtingsbeampte volstaan. Sou die appèlowerheid egter nie saamstem met
die besluit van die Inligtingsbeampte nie, dan word die appèl toegestaan enword die oorspronklike besluit omvergewerp.

Page 42 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

22.5.4 decision of the Information Oﬃcer stands. However, should the appeal
authority disagree with the Information Oﬃcer’s decision, then the appeal
is granted and the original decision is overturned.
22.6 Wie kan 'n interne appèl aanteken?
22.6.1 Enige versoeker wie se PAIA-versoek om toegang tot die rekords van die
nasionale, provinsiale of plaaslike regeringsfeer, na gelang van die geval,geweier is, en van mening is dat een van die appèlgronde in paragraaf 22.2.4
hierbo van toepassing op hul versoek is, het die reg om 'n interne appèl aan teteken.
22.6.2 Derde partye kan ook interne appèlle aanteken teen die besluit wat 'n
Inligtingsbeampte geneem het om toegang te verleen tot 'n rekord wat hulle
betref. As die interne appèl 'n derde party betrek, moet die appèlowerheid wat
die interne appèl ontvang het, daardie derde partye in kennis stel (dieverantwoordelikheid skuif dus van die Inligtingsbeampte na die
appèlowerheid).
22.7 Periode waarin appèl aangeteken moet word
22.7.1 'n Interne appèl moet aangeteken word- 22.7.1.1

binne 60 dae32 nadat die besluit geneem is;

22.7.1.2

binne 30 dae33 nadat kennisgewing aan die derde party gegee is vandie geappelleerde beslissing

22.7.2 Die aanteken van appèl na bogenoemde tydperk (laat) kan moontlik nie
toegelaat word nie, tensy 'n geldige rede vir laat wees aan die appèlowerheid
verskaf word. Byvoorbeeld, om langer as 60 dae in die hospitaal opgeneem teword, kan as geldige redes om laat te wees aanvaar word.
22.7.3 Sou die appèlowerheid nie die laat indiening van 'n interne appèl aanvaar nie,moet dit aan u redes verstrek waarom die appèl van die hand te gewys is en
moet dit ook leiding bied van enige addisionele inligting, indien nodig, om dieappèl te aanvaar. Die appèlowerheid moet u ook adviseer oor die proses om'n klag teen hul beslissing by die Reguleerder of 'n hof in te dien.

32
33

Artikel 75(1)(a)(i) van PAIA
Artikel 75(1)(a)(ii) van PAIA

Page 43 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

22.7.4 Soos hierbo aangedui, moet u appèl binne 10 werksdae na ontvangs van 'ninterne appèl34 deur die Inligtingsbeampte by die appèlowerheid ingedienword.
22.8 Kennisgewing van appèl deur appèlowerheid aan die versoeker of derde party
22.8.1 Die appèlowerheid moet so gou as wat dit redelik moontlik is, maar in elk
geval binne 30 dae na ontvangs van die interne appèl35, daarvan kennis gee
aan -22.8.1.1

die derde party aan wie die rekord onder appèl behoort, of

22.8.1.2

die versoeker oor die interne appèl teen die toestaan van 'nversoek om toegang.

22.8.2 'n Versoeker of 'n derde party aan wie kennisgewing gegee word, kan binne
21 dae nadat die kennisgewing gegee is, skriftelik vertoë aan dieappèlowerheid rig waarom die versoek om toegang toegestaan moet wordof nie.
22.9 Beslissing oor die interne appèl en kennisgewing daarvan36
22.9.1 Die appèlowerheid moet die interne appèl so spoedig moontlik redelikerwys
beslis, maar in elk geval binne 30 dae:
22.9.1.1

nadat die Inligtingsbeampte van 'n liggaam die interne appèl
ontvang het;

22.9.1.2

nadat 'n derde party in kennis gestel is, soos aangedui in paragraaf
22.3.6.1 hierbo.

22.9.2 Die beslissing van die appèlowerheid moet aan die appellant, derde party endie versoeker meegedeel word. Die beslissing van die appèlowerheid moet
gepaard gaan met voldoende redes vir die beslissing, insluitend dievoorsiening van PAIA of POPIA waarop gesteun word.
22.9.3 Indien die appèlowerheid versuim om binne 30 dae kennis te gee van die
beslissing oor 'n interne appèl, word die appèl geweier vermeen en kan die
versoeker voortgaan om 'n klag by die Reguleerder in te dien of die hof tenader vir toepaslike verligting.37

Artikel 75(4) van PAIA
Artikel 76(2)(a) van PAIA
36
Artikel 77 van PAIA
37
Artikel 77(7) van PAIA
34
35

Page 44 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

22.10 Voltooiing van die interne appèl - Vorm 4
22.10.1 Ten einde enige beslissing van 'n nasionale, provinsiale of plaaslike
regeringsfeer te appelleer, moet die versoeker sy interne appèl aanteken
deur Vorm 4 in te vul. Vorm 4 moet ingedien word by die Inligtingsbeampte
van die betrokke regeringsfeer, wie dan verplig word om dit aan dieappèlowerheid te stuur, soos hierbo vermeld.
22.10.2 Vorm
4
isbeskikbaar
opdieReguleerdersewebblad,https://www.justice.gov.za/inforeg/, sowel as die webwerf van die betrokke
regeringsfeer.
22.10.3 Die Inligtingsbeampte of Adjunk-inligtingsbeampte van die betrokke
regeringsfeer is nie uitdruklik verplig om die versoeker te help om die interne
appèlvorm in te vul nie; die versoeker kan egter steeds die inligtingsbeampte
versoek om hom in hierdie verband te help.
22.10.4 Hieronder is die stapsgewyse proses om die interne appèl vorm te voltooi -Vereiste Inligting

Beskrywing

Besonderhede van openbare
liggaam

Hierdie afdeling moet die naam van die
betrokkenasionale,provinsialeofplaaslike regeringsfeer bevat en die
Inligtingsbeampte se naam en van.

Besonderhede van die
appellant wat die interne
appèl aanteken

Hierdie afdeling moet deur die appellant
voltooi
word,
hetsy
in
verteenwoordigende hoedanigheid al dan
nie.
Die
volle
naam
en
van,
identiteitsnommer en die hoedanigheid
waarin 'n interne appèl namens 'n ander
persoon ingestel moet word, indien van
toepassing, moet verstrek word. Indien
die appèl in 'n persoonlike hoedanigheid
aangeteken
word,
moet
sodanigehoedanigheid
aangeteken
word.
Addisionele inligting wat vereis word, sluitin die besonderhede van die versoeker:

Page 45 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Vereiste Inligting

Beskrywing
posadres,e-pos,
faks
en/of
telefoonnommer.
Hierdie inligting
moet dieselfde wees as in die
oorspronklike versoek. Indien die
persoon wat die vorm in vul, dieverteenwoordiger van die versoeker is,moet bewys van die hoedanigheid
waarin die appèl ingedien word byhierdie vorm aangeheg word.

Besonderhede van die
persoon namens wie dieversoek gerig word (Indien
deur 'n derde party gerig)

Hierdie gedeelte hoef slegs voltooi teword deur iemand wat inligting vir 'nander persoon vra. Indien die persoon
wat die interne appèl indien nie die
persoon is wat aanvanklik die inligting
aangevra het nie, moet net die
besonderhede van die versoeker hierin
verstrek word. As die versoek in 'npersoonlike hoedanigheid is, hoef
hierdie afdeling nie voltooi te word nie.

Die besluit waarteen dieinterne appèl aangetekenword

Die vorm bied ruimte vir die versoeker
om met 'n 'x' aan te dui watter van die
genoemde appèlgronde op die appèl
van toepassing is.

Gronde vir appèl

Onder hierdie afdeling, word dieversoeker vereis om 'n omvattende
beskrywing te gee waarom hy meen dat
die gronde vir appèl van toepassing is.
Hy word vereis om redes(s) te gee
waarom hy meen dat die besluit van die
Inligtingsbeampte nie korrek is nie. Hy
moet ook enige dokumente wat dieappèl ondersteun, aanheg. Die lys vanredes waarom die appèl ondersteun
word, kan op 'n aparte bladsy in meer
besonderhede uiteengesit word as die
spasie in die vorm nie voldoende is nie.
Die addisionele bladsye wat ingedien
word, moet onderteken word.

Page 46 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Vereiste Inligting

Beskrywing
Daar moet voldoende redes wees en
ondersteunende inligting om dieappèlowerheid in staat te stel om 'ningeligte besluit te neem. Daarom moetu ook 'n uiteensetting van alles wat
gebeur het in die aanloop tot die interne
appèl insluit. 'n Mens kan op 'n apartebladsy verwys na spesiﬁeke afdelings
van PAIA as 'n grondslag vir die appèl.

Kennisgewing van die
beslissing op die appèl'n Ruimte word gegee vir 'n beskrywing
van die wyse waarop die beslissing
gestuur moet word, byvoorbeeld deurdie pos, faks of e-pos of per koerier. Kies
asseblief die verkose wyse van
kennisgewing.

22.10.5 Alhoewel daar geen verbod is op die verkryging van 'n prokureur in enige
stadium van die versoek om inligting nie, is die verskillende PAIA-prosesse
bedoel om gebruikersvriendelik te wees, wat die behoefte aan 'n prokureur
en die aangaan van regskostes verwyder.
23. KLAGTE AAN DIE INLIGTINGSREGULEERDER
23.1 'n Versoeker of derde party mag slegs 'n klag by die Reguleerder indien nadat dieversoeker of derde party die interne appèlprosedure teen 'n beslissing van die
Inligtingsbeampte van 'n nasionale, provinsiale of plaaslike regeringsfeer uitgeput het.
Dit beteken dat 'n mens 'n klag teen 'n bepaalde regeringsfeer slegs by die
Reguleerder kan indien in die geval dat u ontevrede is met die beslissing van dieappèlowerheid. Die Reguleerder sal die klag van die hand wys indien 'n appèlproses
na die betrokke regeringsfeer nie afgehandel is nie.
23.2 Hoewel, ten opsigte van 'n openbare liggaam (waarvoor 'n interne appèl nie van
toepassing is nie) en 'n privaat liggaam, kan 'n versoeker of derde party egter 'n klagby die Reguleerder indien, indien dit nie tevrede is met die beslissing van die betrokke
liggaam nie.
23.3 'n Klag aan die Reguleerder deur 'n versoeker of derde party moet binne 180 dae na
ontvangs van die beslissing van die liggaam ingedien word.

Page 47 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

23.4 'n Versoeker kan 'n klag indien by die Reguleerder, indien ontevrede met 23.4.1 Die uitslag van 'n interne appèl by die appèlowerheid van enige
regeringsfeer;
23.4.2 'n beslissing van die appèlowerheid om nie laat aantekening van 'n interne
appèl toe te staan nie;
23.4.3 'n besluit van die Inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam wat nie deel
is van 'n sfeer van regering om –23.4.3.1 'n versoek om toegang te weier; of23.4.3.2 die tydperk om met die versoek te handel te verleng; of23.4.3.3 toegang in 'n bepaalde vorm toe te staan.
23.4.4 'n besluit van die hoof van 'n privaat liggaam om 23.4.4.1 'n versoek om toegang te weier; of23.4.4.2 betaling te eis vir die versoek fooi, of 'n deposito
toegangsfooi; ofvan die23.4.4.3 die tydperk om met die versoek te handel te verleng; of23.4.4.4 toegang in 'n bepaalde vorm toe te staan.
23.5 'n Derde party kan 'n klag by die Reguleerder indien, indien nie gelukkig met 23.5.1 die uitslag van 'n interne appèl by die appèlowerheid van die betrokke
regeringsfeer;
23.5.2 'n besluit van die Inligtingsbeampte van 'n openbare liggaam wat nie deel
is van 'n sfeer van die regering om 'n versoek om toegang; of23.5.3 'n besluit van die hoof van 'n privaat liggaam om toegang te verleen tot
inligting van daardie liggaam,

Page 48 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

23.6 Hoe kla mens by die Reguleerder?
23.6.1 'n Klagte aan die reguleerder moet skriftelik gerig word en 'n klagvorm
moet voltooi word, hetsy met die hand of aanlyn. 'n Klagvorm, Vorm 5 kan
van die Reguleerder se webtuiste afgelaai word,
https://www.justice.gov.za/inforeg/
23.6.2 Dit beteken dat die Reguleerder nie 'n klagte telefonies sal aanvaar nie;
daar word egter van die Reguleerder verwag om redelike hulp te verleen
aan enige persoon wat 'n klag wil indien en dit sluit hulp in met die invul van'n klagvorm.
23.6.3 As u die beslissing van die Inligtingsbeampte van 'n private liggaam betwis,
moet u voldoende bewyse lewer om te bewys dat die aangevraagde rekord
benodig word vir die uitoefening of beskerming van enige ander reg(te).
Toegang tot die rekords van 'n privaat liggaam kan slegs verleen word as u
kan bewys dat u van plan is om enige ander reg(te) uit te oefen of tebeskerm met die gevraagde rekord.
23.7 Wat gebeur na ontvangs van die klagte
23.7.1 By ontvangs van 'n klagte moet die reguleerder 23.7.1.1 Die
klag
ondersoekensybevindinge
Afdwingingskomitee verwys vir 'n beslissing; of

aan

die

23.7.1.2 Geen aksie op die klag neem te wyte aan die feit dat 23.7.1.2.1 die klagte nie binne die tydperk van 180 dae ingedien
is nie en daar is geen redelike gronde is om die laatindiening van 'n klagte toe te laat nie.
23.7.1.2.2 die klagte is nietig of kwelsugtig of nie te goeder trounie; of23.7.1.2.3 met inagneming van al die omstandighede van die
geval, is enige verdere optrede onnodig of onvanpas.
Die aangevraagde inligting is byvoorbeeld in die
openbaar beskikbaar gestel.
23.7.1.3 waar toepaslik, die beste probeer om so 'n skikking te
bewerkstellig of die partye te help om hul geskil (le) te besleg; enPage 49 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

23.7.1.4 die klaer en die Inligtingsbeampte, op wie die klagte betrekking
het, in kennis te stel van die aksie wat gevolg moet word.
23.8 Reguleerder se eerste mededeling aan die klaer en Inligtingsbeampte
rakende die klag wat ingedien is
23.8.1 As die Reguleerder besluit om nie verder op te tree teen die klagte nie, sal
die Reguleerder die versoeker in kennis stel van die besluit en die redes
waarom hy nie verder opgetree het nie.
23.8.2 As die Reguleerder besluit om 'n klag te ondersoek, sal die versoeker 'nbrief ontvang waarin hy in kennis gestel word dat die Reguleerder besluit
het om 'n ondersoek te doen.
23.8.3 Na ontvangs van 'n klagte sal die Reguleerder die besonderhede van die
klagte aan die Inligtingsbeampte van die betrokke liggaam stuur, en hom
versoek om 'n skriftelike antwoord op die klag by die Reguleerder in tedien.
23.9 Ondersoekende bevoegdhede van die reguleerder
23.9.1 Die Reguleerder het, ingevolge artikel 77G (2) van PAIA, die bevoegdheidom 23.9.1.1 sy beste pogings aanwend om sodanige skikking te beveilig;
23.9.1.2 mense dagvaar om voor die Reguleerder te verskyn en dit af tedwing;
23.9.1.3 hulle verplig om mondelinge of geskrewe getuienis onder eed te
lewer en om enige rekords op te lewer;
23.9.1.4 ontvang en aanvaar enige bewyslewering en ander inligting,hetsy onder eed of deur beëdigde verklaring;
23.9.1.5 enige perseel wat deer die verantwoordelike party beset word tebetree en visenteer;
23.9.1.6 'n persoonlike onderhoud te voer met enige persoon op enige
perseel wat betree word; en
23.9.1.7 voer enige navrae wat die Reguleerder gepaslik vind op daardie
persele.

Page 50 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

23.10 Evaluering van voldoening aan die bepalings van PAIA
23.10.1 Die Reguleerder kan 'n assessering uitvoer of 'n openbare of private liggaam
in die algemeen aan die bepalings van PAIA voldoen.
23.10.2 Die Reguleerder kan willekeurig 'n nakomingsbeoordeling op 'n liggaam
doen, uit eie wil, maar die Reguleerder kan die nakomingsbeoordeling ook
op versoek deur of namens die Inligtingsbeampte van 'n liggaam of enige
ander persoon uitvoer. Dit beteken dat enige persoon die Reguleerder kan
versoek om nakomingsbeoordeling op 'n liggaam te doen. 'n Persoon kan
ook 'n anonieme versoek indien om 'n nakomingsbeoordeling uit te voer
deur aan te dui dat hy of sy versoek om anoniem te bly.
23.10.3 Die Reguleerder sal die persoon wat die assessering aangevra het, dieassesseringsverslag en 'n aanbeveling van die aksie, indien enige, voorsien.
23.11 Inligtingskennisgewing
Die Reguleerder kan die Inligtingsbeampte van 'n instansie met 'n
Inligtingskennisgewing dien wat van die party vereis om die Reguleerder te voorsien
met die inligting wat in die kennisgewing gespesiﬁseer word. Byvoorbeeld, as 'n klag
wat by die Reguleerder ingedien word, betrekking het op die weiering van toegang
gebaseer op enige van die vrygestelde gronde, kan die Reguleerder in 'n
Inligtingskennisgewing afskrifte van die rekords waartoe toegang geweier is, versoek
om te bepaal of die redes vir weiering geldig is al dan nie.
23.12 Vestiging van die Afdwingingskomitee
23.12.1 Die Reguleerder word verplig om 'n Afdwingingskomitee38 te vestig, wat
bevoegdhede het om 23.12.1.1 alle aangeleenthede wat die Reguleerder in terme van PAIA
daarna verwys, oorweeg en 'n bevinding daaroor maak; en
23.12.1.1 enige aanbevelings te maak aan die Reguleerder rakende enige
stappe wat teen die Inligtingsbeampte van 'n liggaam geneem
moet word.
23.13 Afdwingingskennisgewing
23.12.1 Die Reguleerder kan, na oorweging van die aanbevelings van die
afdwingingskomitee, die Inligtingsbeampte van 'n liggaam dien met 'n
afdwingingskennisgewing -38

Artikel 50 van POPI

Page 51 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

23.13.1.1 bevestiging, wysiging of tersydestelling van die beslissing
waaroor die klag betrekking het; of23.13.1.1 vereis dat die Inligtingsbeampte sodanige stappe moet neemof dat hy nie die stappe sal neem soos die
Inligtingsreguleerder in die kennisgewing bepaal nie.
23.14 Wat is die gevolge vir die verontagsaming van afdwingingskennisgewings?
23.14.1 'n Inligtingsbeampte van 'n liggaam wat weier om aan 'n
afdwingingskennisgewing te voldoen, is skuldig aan 'n misdryf en is op
skuldigbevinding onderhewig aan 'n boete of tot gevangenisstraf vanhoogstens drie jaar of aan beide 'n boete en gevangenisstraf.
23.14.2 Artikel 77K van PAIA dui op die belangrikheid van die reg op toegang tot
inligting of rekords. Hierdie afdeling versterk ook die belangrikheid van
die Reguleerder vir die bevordering van die reg op toegang tot inligting.
24. AANSOEK BY DIE HOF
24.1 Wie kan 'n aansoek teen die beslissing by die hof indien?
24.1.124.1.2'n Versoeker of derde party mag slegs in die volgende omstandighede bydie hof aansoek doen om toepaslike verligting ingevolge artikel 82:
24.1.1.1

Nadat die versoeker of derde party die interne appèlproses
waarna in paragraaf 22.3 hierbo verwys word, uitgeput het; of24.1.1.2

nadat die versoeker of derde party die klagteprosedure
waarna in artikel 77A verwys word, uitgeput het.

Ingevolge artikel 78 (1) van PAIA het 'n versoeker of 'n derde party twee
opsies, óf om 'n beslissing in paragrawe 22.2.4, 23.4 en 23.5 hierbo na
die Reguleerder of die hof te verwys. Alhoewel u nie verplig is om die
Reguleerder te nader voordat u die hof nader nie, is dit raadsaam om teoorweeg om die Reguleerder te nader, aangesien die Reguleerderuitgebreide en vinnige meganismes vir dispuutoplossing het, teenoor die
hof.

Page 52 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

24.1.3

24.1.4Vir die hof om egter die saak te beredder, moet 'n versoeker of 'n derdeparty 24.1.3.1

gegrief wees deur een van die besluite, gelys in paragraaf
22.2.4, 23.4 of 23.5 hierbo; of

24.1.3.2

die klagteprosedure met die Reguleerder uitgeput het of die
klag by die Reguleerder terugtrek. Dit beteken dat 'n mens nie
die hof kan nader as die klag nog by die Reguleerderaanhangig is nie.

As u die beslissing van 'n Inligtingsbeampte van 'n private liggaam betwis,
moet u voldoende bewyse lewer om te bewys dat die aangevraagde
rekord vereis word vir die uitoefening of beskerming van enige anderreg(te) is.

24.2 Wanneer kan 'n mens 'n aansoek aanhangig maak teen die beslissing van 'nliggaam of Reguleerder?

39
40

24.2.1'n Aansoek by die hof deur 'n versoeker of derde party, wat óf
onsuksesvol was in 'n interne appèl tot die appèlowerheid van die
betrokke regeringsfeer óf gegrief is deur 'n beslissing van die
Inligtingsbeampte van 'n liggaam (gelys in 22.2.4, 23.4 of 23.5 hierbo) of
die van die Reguleerder moet binne 180 dae vanaf die datum van die
betrokke gebeurtenis ingedien word.

24.2.2

Die Inligtingsbeampte van 'n liggaam of appèlowerheid van 'n regering,na gelang van die geval, gegrief deur 'n beslissing van die Reguleerder,
kan binne 180 dae by die hof aansoek doen om toepaslike verligting
ingevolge artikel 82.39

24.2.3'n Versoeker, derde party, of 'n liggaam, kan by die hof aansoek doen om
die beslissings waaroor hulle gegrief word, deur die hof te laat hersien.

24.2.4'n Aansoek by die hof ingevolge PAIA word deur middel van 'n siviele
prosedure gedoen en moet as 'n laaste uitweg gebruik word.

24.2.5

Sake vir toegang tot inligting kan voor die landdroshowe aangehoor
word, as 'n hof van eerste aanleg, en die hooggeregshof wat jurisdiksie
het.4024.2.6

Versuim om die aansoek binne 'n tydperk van 180 dae in te dien, kan
deur die hof goedgekeur word as dit blyk dat die belange van

Artikel 78(4) van PAIA
Artikel 91A van PAIA en die Bevordering van toegang tot tnligting, Reëls, 2019

Page 53 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

geregtigheid dit vereis.As die rekords waartoe toegang gevra word, u sal
help om aansoek te doen vir 'n appèl teen gevangenisstraf, of iemand help
om verdere mediese aandag te kry, sal die hof waarskynlik kondonasie in
hierdie verband verleen.
24.2.7'n Aansoek kan ingedien word volgens die prosedure uiteengesit in reël 53
van die hooggeregshofreëls of kragtens reël 55 van die landdroshofreëls
indien geen of 'n onvolledige rekords deur die administrateur verstrek is.

24.2.8

As die rekord reeds verstrek is, moet die aansoek ingedien word ingevolgereël 55, landdroshofreëls, met dien verstande dat indien die applikant redehet om te glo dat die administrateur nie die volledige rekord van dieverrigtinge verskaf het nie, die versoeker kan volgens die prosedure soos
uiteengesit in Reël 53 van die hooggeregshofreëls, tydens sy verkiesing
voortgaan, maar moet in sy funderende eedsverklaring aandui waarom daarrede is om te glo dat die volledige rekord nie verskaf is nie.

24.3 Wat is die regstatus van die Reguleerder se beslissing hangende diebeslissing van die Hof?
Die bevoegdhede van die Reguleerder is hoofsaaklik afkomstig van die Grondwet,
POPIA en PAIA. Gevolglik het die afdwingingskennisgewing wat deur die
Reguleerder uitgereik is, regsgevolge en is dit dus bindend tot tyd en wyl die hof
anders beslis het. Die beslissings van die Reguleerder is dus eﬀektief en
afdwingbaar, tensy die betrokke hof anders bepaal.
24.4 Wat is die bevele wat die hof kan verhoor?
24.4.1

Die hof (landdros-of hooggeregshof) wat 'n aansoek verhoor, kan die
volgende bevele maak: 24.4.4.1

24.4.4.2

24.4.4.3

41

die besluit van die Inligtingsbeampte, of die appèlowerheid of
Inligtingsreguleerder, bevestig, wysig of tersyde stel;van die Inligtingsbeampte of appèlowerheid vereis om
sodanige stappe te neem of om nie sodanige stappe te neemsoos wat die hof nodig ag binne 'n tydperk wat in die bevel
genoem word nie;41'n interdik, tussentydse of spesiﬁeke verligting, 'n verklarende
bevel of 'n bevel tot vergoeding toestaan;Reël 4 Bevordering van toegang tot inligting, Reëls, 2019

Page 54 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

24.4.4.4'n kostebevel teen enige party maak;

24.4.4.5

In die belang van geregtigheid moet u die nie-nakoming van
die tydperk van 180 dae waarbinne u aansoek kan indien,
goedkeur. Soos hierbo aangedui, moet voldoende redes vir
die versuim om die voorgeskrewe tydperk na te kom in die
meegaande aansoek om kondonasie volledig uiteengesit
word.

25. DIAGRAM VAN DIE PAIA VERSOEKPROSES
Raadpleeg die stapsgewyse vloei van die prosesvloeikaart oor die prosesse wat gevolg
moet word wanneer u die reg op toegang tot inligting uitoefen.

Page 55 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

Voltooi en dien Vorm 2

Binne 30 dae in

PAIA versoek
word toegestaan

PAIA versoek
word geweier

IB/AIB versuim om teantwoord: dit word as
weiering geag

IB/AIB verlang 30
dae uitstel

Voor 60 dae
verstryk

30 dae verstryk

IB/AIB versuim om teantwoord en as
weiering geag

Teken interne appèl aan
by die Appèlowerheid gebruik Vorm 4

Dien 'n klag in by die
Inligtingsreguleerder

30 daeverstrekAppèl word
toegestaan

PAIA versoek
word toegestaan

PAIA versoek
word geweier

Nader die Hof

Appèl word
geweierAppèlowerheid reageer
nieen weiering word
vermoedVoor 180 dae
verstrek

Nader die
Inligtingsreguleerder(Vorm 5)

Ontevrede met die
Reguleerder se
Beslissings

Nader die HofPage 56 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

26. REGULASIES KRAGTENS ARTIKEL 92 VAN PAIA
26.1 In ooreenstemming met artikel 92(1) en 92(4) van PAIA, het die Minister regulasies
uitgevaardig met betrekking tot die Bevordering van Toegang tot Inligting, wat die
volgende aangeleenthede dek
26.1.1

Verpligtinge van die Inligtingsreguleerder (regulasie 2);

26.1.2

Verpligtinge van Inligtingsbeamptes (regulasie 3)

26.1.3

Outomatiese beskikbaarheid van sekere rekords van openbare liggame(regulasie 4)26.1.4

Vrywillige openbaarmaking en outomatiese beskikbaarheid van sekere
rekords van 'n privaat liggame (regulasie 5)26.1.5

Versoek om toegang tot inligting wat deur openbare en private liggame
bewaar word (regulasie 6)26.1.6

Uitkoms van die versoek en fooie betaalbaar (regulasie 7)26.1.7

Interne appèl teen 'n beslissing deur 'n openbare liggaam (regulasie 8)26.1.8Klagrigting aan die Inligtingsreguleerder (regulasie 9)26.1.9Die prosedure vir die ondersoek van 'n klagte (regulasie 10)

26.1.10 Skikking van aangeleenthede (regulasie 11)26.1.11 Konsiliasie van die saak (regulasie 12)26.1.12 Voldoeningsassessering deur die Inligtingsreguleerder in reaksie op 'n
versoek (regulasie 13)
26.1.13 Misdrywe en strawwe (regulasie 14)
26.1.14 Electronic communication (Regulation 15)
26.1.15 Oﬀences and penalties (Regulation 16)
26.2 Ingevolge artikel 79 (1) van PAIA, het die Reëlraad vir Howe met die goedkeuring van
die Minister reëlings vir die prosedure gemaak vir 26.2.1'n hof ten opsigte van aansoeke ingevolge artikel 78 van PAIA; ingevolge
artikel 79 (1) van PAIA, het die Reëlraad vir Howe met die goedkeuring van
die Minister reëlings vir die prosedure gemaak vir -26.2.2'n hof om ex parte vertoë oorgebring op artikel 80(3)(a) te ontvang.

Page 57 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

27. SLEUTELWETGEWINGS, REGULASIES , KENNISGEWINGS EN ERKENNING
Wette wat van tyd tot tyd gewysig kan word
Wet op Bevordering van Toegang tot Inligting, Wet 2 van 2000
Wet op Bevordering van Administratiewe Geregtigheid, Wet 3 van 2000
Wet op Bevordering van Toegang tot Inligting Wysigingswet, Wet 54 van 2002
Wet op Beskerming van Persoonlike Inligting, Wet 4 van 2013
Wet op Bevordering van Toegang tot Inligting, Wet 31 van 2019
Wet op die Befondsing van Politieke Partye, Wet 6 van 2018

Regulasies en Kennisgewings
Goewermentskennisgewing

Datum vanOnderwerp en beskrywing

publikasies
Goewermentskennisgewing

27 Augustus

Wet op Bevordering van Toegang tot

R.757 in SK No 45057

2021

Inligting, 2000 (Wet 2 van 2000):
regulasies met betrekking tot die
bevordering van toegang tot inligting,2020

Goewermentskennisgewing

14 Oktober

Regulasies wat die gronde voorskryf

R.991 in GG 28107

2005

waarop iemand vrygestel is van die
betaling van fooie.

Goewermentskennisgewing

30 Junie

Vrystelling van die saamstel van ŉ397 in SK No 44785

2021

PAIA-handleiding vir sekere privaat
liggame.

Goewermentskennisgewing

19 September

Aanwysing van landdroshowe as

1217 in GG 42717

2019

beskikkend oor die vermoë om
PAIA-aangeleenthede aan te hoor.

Goewermentskennisgewing

4 OktoberReëls van prosedure vir aansoeke wat

R. 1284 in GG 42740

2019

gemaak moet word ingevolge PAIA voor
die Hooggeregshof of Landdroshof.

Page 58 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information

ERKENNING
Hierdie bygewerkte gids oor hoe om die PAIA-wet te gebruik, was oorspronklik opgestel
deur die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) en die Reguleerder erken hiermee
die oorspronklike werk van die SAMRK, met inbegrip van al sy bronne.
Uitgereik deur
INLIGTINGSREGULEERDER

Page 59 of 59
Ensuring protection of your personal informationand eﬀective access to information