WHITE PAPERS FOR A GREEN TRANSITION

Infrastruktura
Wodna
Highlight publication • Water Technology Advisory EU in Poland

W PUBLIKACJI
Skuteczny program
zmniejszania strat wody
Efektywne zaopatrywanie miast
w bezpieczną wodę pitną
Zarządzanie opadami nawalnymi w
miastach odpornych na zmiany
klimatu I przyjaznych mieszkańcomMiasta odporne na zmiany
klimatyczne, przyjazne dlamieszkańców dzięki rozwiązaniom
wywodzącym się z przyrodyZarządzanie deszczówką w sposób
zgodny z przyrodą

Connect. Inspire. Share. Think Denmark

stateofgreen.com

INFRASTRUKTURA WODNA
Highlight publication • Water Technology Advisory EU in Poland
Wersja 1.0
Wrzesień 2023ZDJĘCIE NA STRONIE TYTUŁOWEJ
HOFOROpracowanie graficzne: Henrik Wedel Sivertsen

WYDAWCAState of GreenPARTNER WYDAWNICZY
Water Technology Advisory EU in PolandDZIĘKI WSPÓŁPRACY
Rozdział 1

Rozdział 3

Rozdział 4

NIRAS

Frederiksberg Municipality

Miasto Kopenhaga

Ranhill SAJ Sdn. Bhd.

Frederiksberg Forsyning

HOFOR - Zakład Wodociągowy obszaru metropolii kopenhaskiej

VCS Denmark

Realdania

THIRD NATURE

Marianne Levinsen - Landscape Architect

LYTT Architecture

Rozdział 2

NIRAS

WSP

Hjørring Water

HOFOR – Zakład Wodociągowy obszaru metropolii

SLA

Krüger-Veolia

kopenhaskiej

NIRAS

AVK

Frederiksberg Forsyning

Kamstrup

GEO

Rozdział 5Grundfos

Babeng and Jacobs

Ramboll

Leif Koch

SNE Architects

DANVA

Victor Ash
Beatrice Hansson
BOGL

POBIERZ TĘ PUBLIKACJĘ
Pobierz tę publikację i inne podobne publikacje
Adres: www.stateofgreen.com/publicationsWIĘCEJ INFORMACJI
W celu zamówienia tej publikacji bądź otrzymywania informacji o innych podobnych materiałachprosimy o kontakt ze State of Green pod adresem: info@stateofgreen.com

COPYRIGHT NOTICE© Copyright State of Green 2023

Indeks

1. Skuteczny program zmniejszania strat wody4

2. Efektywne zaopatrywanie miast w bezpieczną wodę pitną

8

3.	Zarządzanie opadami nawalnymi w miastach odpornych
na zmiany klimatu i przyjaznych mieszkańcom

12

4.	Miasta odporne na zmiany klimatyczne, przyjazne dlamieszkańców dzięki rozwiązaniom wywodzącym się z przyrody
5. Zarządzanie deszczówką w sposób zgodny z przyrodą

16
20

3

INFRASTRUKTURA WODNAROZDZIAŁ 1

Skuteczny program
zmniejszania strat wodyOsiąganie niskiego poziomu strat wody
poprzez podejście holistyczne

Pojawia się tu szereg aspektów - od początkowej fazy planowania po codzienne działanie, wykorzystanie wysokiejjakości instalacji, dobre wykonawstwo i wprowadzenie
nowych technologii. Wszystkie te czynniki muszą współgrać w celu osiągnięcia niskich poziomów strat wody izapewnienia sukcesu w długim horyzoncie czasu.
Osiągnięcie i utrzymanie poziomu strat wody zbliżonego
do ekonomicznego poziomu wycieku (ELL), w oparciu owyliczenia rachunku ekonomicznego kosztów operacyjnych,
strategii i działań, wymaga silnego i ciągłego skupienia się
na planowaniu, operacjach, konserwacji infrastruktury, wykonawstwie i monitorowaniu wydajności. Należy ustanowić
system informacji zarządczej (SIZ) w celu ciągłego monitorowania wydajności operacji i oceny efektów wdrożonego
programu. Im więcej informacji i danych podaje nam system
dystrybucji wody i im bardziej zintegrowany jest SIZ, tym dokładniejsze będą wskaźniki wydajności. Pozwoli to na podejmowanie lepszych decyzji dotyczących nowych inwestycji.
Dobrze ustawiony SIZ może być zatem kluczem do sukcesu

4

w zakresie ustalania priorytetów działań i zapewnienia szybkiego zwrotu z inwestycji. Bardzo ważne jest, aby programzarządzania wodą niefakturowaną (WNF) i kontrolą strat
wody został wprowadzony i był rozumiany przez pracowników na wszystkich poziomach organizacji. Redukcja WNF
musi być uzgodnioną strategią dla całej organizacji opartą
na holistycznym planie głównym dotyczącym WNF. Budowanie potencjału pracowników na wszystkich szczeblach
przedsiębiorstwa i jego wykonawców jest zatem istotnym
elementem we wczesnej fazie programu redukcji WNF.
Produkty o wysokiej jakości są bardziej
opłacalne w długim horyzoncie czasowym
Ponieważ ulepszenia w infrastrukturze dystrybucji wodymuszą działać przez długi czas, zdecydowanie zaleca się
oparcie wyboru na analizie kosztów cyklu życia i wykorzystaniu komponentów i produktów wysokiej jakości. Aspekty, które należy wziąć pod uwagę przy wyborze, zakupie iinstalacji nowych komponentów obejmują długość i zakres
gwarancji, całkowity koszt posiadania, zużycie energii, a tak-Indeks ILI pomaga określić nam stopień
awarii i podjąć określone działania.
ILI

Poziom ILI

Powaga awarii<2

Bardzo niska/niska

Nie jest wymagane żadne działanie. Zwykle nieopłacalne ekonomicznie

2–4ŚredniaUważne monitorowanie obszaru i gotowość do interwencji

4–8

WysokaZaplanowanie interwencji>8

Bardzo wysoka

Wymagana natychmiastowa interwencja

że ich dokładność i długoterminową niezawodność. Różne
aspekty skutecznego zmniejszania i utrzymywania niskiego
poziomu WNF zostały opisane w kolejnych rozdziałach.
Zastosowanie właściwych KPI dla WNF
WNF jest powszechnie wskazywana i zgłaszana w raportach
wysokiego szczebla jako procent danych wejściowych do
systemu. Podejście to jest akceptowalne dla poziomów WNF
powyżej 20%, ponieważ WNF będzie wysoka bez względu
na sposób pomiaru. Jednak na ten wskaźnik wydajności (PI)może wpływać szereg czynników, więc nie daje on dokładnego obrazu wydajności systemu. Dla pracowników zakładów wodociągowych odpowiedzialnych za wdrażanie strategii i działań mających na celu zmniejszenie WNF poziomy
WNF i wycieków powinny być zgłaszane zarówno w metrachsześciennych/km rury/dzień, jak i metrach sześciennych/
przyłącze/dzień. Międzynarodowe Stowarzyszenie Wodne(IWA) zdefiniowało ponadto infrastrukturalny wskaźnik wycieków (ILI), który przedstawia rzeczywiste straty w stosunku
do oczekiwanych nieuniknionych strat wody w systemie.

Oblicza się go biorąc pod uwagę ciśnienie robocze, liczbę
połączeń i długość wodociągu. Korzystając z tych dodatkowych wskaźników wydajności, zakład wodociągowy możeznacznie skuteczniej ukierunkować swoje działania mające
na celu zmniejszenie WNF na obszary fizyczne i elementy
bilansu wodnego o najkrótszym i najwyższym zwrocie z
inwestycji.
Przykład
Rozważmy dwa różne systemy, wiejski i miejski, w których
system wiejski ma trzy razy większą długość wodociągów
niż system miejski, ale liczba klientów jest taka sama, zużycie
jest identyczne, a dane wejściowe systemu są identyczne.
Procent wycieków będzie taki sam. Jednak system miejskibędzie miał trzykrotnie wyższy wyciek na kilometr wodociągu, dzięki czemu wykrywanie wycieków będzie znaczniebardziej skuteczne w systemie miejskim, z krótszym czasem
zwrotu niż w systemie wiejskim, a tym samym wydajność owiele gorsza niż w systemie wiejskim.

5

PRZYPADKI

Wdrażanie kompleksowego planu redukcji
WNF, stan Johor, Malezja
Ranhill SAJ dostarcza wodę do około 3,9 miliona mieszkańców. Roczne rozliczane zużycie
wody wynosi około 475 milionów m3 przy WNF około 24 procent. Ranhill SAJ z powodzeniem
zmniejszył WNF z 47% do 24% poprzez dedykowaną kontrolę wycieków, a obecnie celem jest
zmniejszenie WNF do 5% do końca 2025 roku. Projekt redukcji WNF w Johor obejmuje kompleksowy program renowacji i wymiany rur, w połączeniu z wykrywaniem wycieków, zarządzaniemciśnieniem, wymianą liczników i ich automatycznym odczytem, aktualizacją GIS, modelowaniem
sieci hydraulicznej oraz wdrożeniem systemu SCADA, a także systemu informacji zarządczej.
Całkowity budżet wynosi 4,17 mld MYR, czyli ok. 876 mln EUR. Pierwszy ukończony DMA obejmował 6,3 km magistral i 529 przyłączy. Połowa wszystkich magistral i przyłączy wymieniona
na w pełni spawany system HDPE. Po wymianie WNF wyniósł poniżej 5 procent, a w strefach, w
których dokonano pełnej wymiany nie wykryto żadnych wycieków.

6DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
Ranhill SAJ Sdn. Bhd. oraz NIRASPRZYPADKI

ILI
2.5

2.0

1.5

1.0

0.5

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

1996

1995

0.0

Dedykowana sieć oraz wysiłki na rzecz
optymalizacji systemu doprowadziły
do imponujących rezultatów w zakresie
WNF, Odense
W mieście Odense, rodzinnym mieście znanego duńskiego baśniopisarza Hansa Christiana
Andersena, przedsiębiorstwo wod-kan VCS Denmark zaopatruje miasto w czystą wodę pitną od
1853 roku. VCS Denmark obsługuje siedem zakładów wodociągowych, osiem oczyszczalni ścieków i 3400 km sieci wodociągowych. Od 1993 roku VCS Denmark przeprowadzało podział sieci
rurociągów na strefy pomiarowe (DMA). Na całej sieci wodociągowej znajduje się obecnie 63
DMA, nadzorowanych przez system SCADA, obejmujący ponad 95% sieci zasilającej. Umożliwia
to optymalne działanie i wykrywanie wycieków. Ponadto w ciągu 10 lat przeprowadzono program
renowacji rur, zmniejszając częstotliwość pęknięć o 50 procent. W 2019 roku VCS Denmark
uzyskał WNF na poziomie 5,3%, straty wody na poziomie 1,22 m3/km/dzień i ILI na poziomie 0,60.
Obecnie niskie poziomy wycieków i bezpieczna dystrybucja wody są osiągane przy pomocy
inteligentnych wodomierzy, aktywnej kontroli wycieków online w DMA i systemu wspomagania
decyzji zarządczych. Co pięć minut sieć nadzorowana przez SCADA oblicza optymalne ciśnienie i przepływ na podstawie danych z wartości online w DMA i pięciu przepompowniach. W ten
sposób straty są ograniczone do minimum.

DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
VCS Denmark

7

INFRASTRUKTURA WODNAROZDZIAŁ 2

Efektywne zaopatrywanie
miast w bezpieczną
wodę pitną
Zrównoważone i przyjazne mieszkańcom miasto wymaga
pewnego, i wydajnego zaopatrzenia w wodę pitną.

Zapewnienie wystarczających dostaw czystej wody pitnej
dla rosnącej populacji miejskiej jest wyzwaniem dla wielu
miast na całym świecie. Duński model miejskiego zaopatrzenia w wodę może być źródłem inspiracji, ponieważ
zapewnia wydajne i bezpieczne dostawy wysokiej jakości
wody w sposób przejrzysty i demokratyczny.
Wzrost liczby ludności i urbanizacja wywierają coraz większą
presję na zaopatrzenie w wodę w miastach. Według szacunków Organizacji Narodów Zjednoczonych do 2025 r. połowa
ludności świata będzie mieszkać na obszarach dotkniętych
niedoborem wody. Ponadto niedawny globalny kryzys
zdrowotny spowodowany pandemią COVID-19 podkreśla
znaczenie dostępu do czystej wody w celu ochrony zdrowia
ludności.
Źródło inspiracji dla świata: wody podziemne jako
zrównoważony zasób wody pitnej
Aby przezwyciężyć niedobór wody na obszarach wiejskich imiejskich na całym świecie, niezmiernie ważna jest wiedzana temat ilości i jakości dostępnych zasobów wodnych.
Wody podziemne są dostępne w wielu krajach, ale często
albo nie są w ogóle wykorzystywane, albo są nadmiernie
eksploatowane z powodu braku wiedzy lub złego zarządzania. Zaopatrzenie w wodę pitną w Danii opiera się w

8całości na wodach podziemnych, które są zrównoważonym
źródłem wysokiej jakości, ponieważ są mniej podatne na
krótkoterminowe zmiany w strukturze opadów niż wody
powierzchniowe. Doprowadziło to do wdrożenia intensywnych programów mapowania, monitorowania i ochrony
wód podziemnych. Dania jest stosunkowo gęsto zaludniona i prowadzi bardzo intensywną działalność rolniczą,co powoduje szereg wyzwań w zakresie zanieczyszczenia
wód gruntowych i eutrofizacji. Stosunkowo nowym wyzwaniem jest przenikanie do wód podziemnych szerokiej gamy
zarówno znanych, jak i nowych pestycydów. Potwierdza topotrzebę istnienia zarówno solidnego systemu monitorowania, jak i rozwijania kompetencji w zakresie obchodzenia sięz pestycydami. Jednocześnie długoterminowe wysiłki z ukierunkowanymi kampaniami informacyjnymi stworzyły silną
świadomość pochodzenia wody pitnej w Danii. Wzmacnia tokrajową gotowość do ochrony tego cennego źródła wody.
Zapewnianie wody pitnej o wysokiej jakości
przy niskim śladzie węglowymRóżne środki ochrony wód wprowadzone w Danii zaowocowały wysoką jakością wód podziemnych, co pozwala na produkcję i dystrybucję wody pitnej bez konieczności dezynfekcji. Wody podziemne są uzdatniane poprzez napowietrzanie,
po którym następuje pojedyncza lub podwójna szybka filtra-cja piaskowa, która obejmuje szereg złożonych procesów
mikrobiologicznych, które mogą usuwać zanieczyszczenia w
rodzaju pestycydów. Sektor wodny ma do odegrania ważną
rolę w redukcji emisji dwutlenku węgla na całym świecie.
Biologiczne szybkie filtry piaskowe - stosowane, udoskonalane i optymalizowane w Danii od dziesięcioleci - zyskują
obecnie coraz większą popularność na arenie międzynarodowej, do czego przyczynia się także ich niski ślad węglowy.
Aby utrzymać wysoką jakość wody na całej drodze od studni
do kranu, system musi być dobrze utrzymany i zbudowanyz wysokiej jakości materiałów. W tym celu przydatny jest
system wspomagający zarządzanie, taki jak "Plany Bezpieczeństwa Wody" (DDS), z którego muszą korzystać wszystkie
główne przedsiębiorstwa wodociągowe w Danii.
Redukowanie strat wody na obszarach miejskich
w celu sprostania przyszłemu zapotrzebowaniuWażnym sposobem na sprostanie rosnącemu zapotrzebowaniu na wodę pitną w miastach jest ograniczenie na tych
terenach strat wody oraz ilości wody niefakturowanej (WNF).
Obecnie traci się lub nie fakturuje aż 25-50 proc. wody dystrybuowanej na całym świecie . Stanowi to zarówno zagrożenie dla środowiska - zwłaszcza na obszarach o wysokim
niedoborze wody - jak i dla rentowności finansowej przedsiębiorstw wodociągowych z powodu utraty przychodów

i niepotrzebnie wysokich kosztów operacyjnych. W Danii
współpraca publiczno-prywatna doprowadziła do powstania zaawansowanych technologii w celu rozwiązania problemu wody niefakturowanej, takich jak inteligentne liczniki,
zawory, pompy i rury, a także narzędzia i metody planowania,
monitorowania i zarządzania stratami wody. Przy połączeniu
z zachętą ekonomiczną dla przedsiębiorstw wodociągowych
do zmniejszenia strat wody do poziomu poniżej 10%, Daniaosiągnęła jeden z najniższych na świecie poziomów WNF, zestałą średnią krajową wynoszącą zaledwie 6-8%.
Dążenie do zwiększenia wydajności dzięki
danom, cyfryzacji i innowacjomDuńskie przedsiębiorstwa wodociągowe działają na
wysokim poziomie przejrzystości, a informacje dotyczące
zarówno cen, jak i jakości wody są publicznie dostępne.
Przejrzystość ta przełożyła się na rozwój zaawansowanych
baz danych wody pitnej z informacjami na temat np. jakości
wody, codziennych danych operacyjnych, systemów dystrybucji itp. Dostępność danych stymuluje poprawę wydajności poprzez zwiększoną cyfryzację, uczenie maszynowe
i podejmowanie decyzji w oparciu o dane. Ponadto szybka
i skuteczna wymiana danych znacząco ułatwia tworzenie
partnerstw publiczno-prywatnych w zakresie innowacji.

9

PRZYPADKI

Zmniejszanie strat wody miejskiej
w Czangczun, Chiny
Zmniejszenie strat wody pitnej jest w Chinach krajowym priorytetem, jako że rząd centralny nakazał miastom utrzymanie poziomu WNF na poziomie niższym lub równym 12 procent. W Czangczun, w prowincji Dżilin, Changchun Water Group (CWG) dąży do osiągnięcia właśnie tego celu.
W 2017 r. CWG zainicjowała współpracę z duńskim miastem siostrzanym Hjørring i z kilkomaduńskimi firmami. Aby udokumentować pierwotny poziom strat wody, zainstalowano sprzęt monitorujący online i przeprowadzono cyfrowe badania przepływu i ciśnienia w okresie 11 miesięcy
w dwóch obszarach działania CWG. Udokumentowało to całkowity poziom WNF wynoszący do
35%, przy czym straty komercyjne stanowiły około 15%, a resztę stanowiły straty fizyczne.
Aby zmniejszyć ten poziom, oczekuje się zastosowania szeregu rozwiązań technologicznych iusługowych - dobrze udokumentowanych w warunkach duńskich. Zmniejszenie WNF do 12 proc.
doprowadziłoby do rocznego wzrostu wartości o ok. 20 mln euro. Bazując na doświadczeniachz dwóch lokalizacji demonstracyjnych, inwestycja w rozwiązania usługowe i technologiczne w
zakresie WNF zwróciłaby się w ciągu około 3 lat.

10DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
Hjørring Water, Krüger-Veolia,
AVK, Kamstrup, Grundfos, Leif Kochoraz DANVAPRZYPADKI

Inteligentne wodomierze przyczyniają
się do oszczędzania 4 milionów litrów
wody pitnej na obszarze ubogim w
wodę, Zatoka Saldanha, RPA
Zatoka Saldanha znajduje się w ubogiej w wodę części Republiki Południowej Afryki, na północ od
Kapsztadu. W 2017 r. region ten stanął w obliczu jednej z najgorszych susz w swojej historii. Władze
gminy wiedziały, że muszą zacząć ratować zasoby wodne i zarządzać nimi w inny sposób, aby zapewnić zrównoważone dostawy wody dla społeczności. Gmina wprowadziła surowe ograniczenia
dotyczące poboru wody, a jednocześnie zdecydowała się zainwestować w inteligentne rozwiązanie
do pomiaru wody z danymi w czasie rzeczywistym, aby zmniejszyć jej straty. Projekt rozpoczął się w
2017 r. od programu pilotażowego w Vredenburgu, gdzie zainstalowano stałą sieć z jednym koncentratorem i 2 558 wodomierzami.

DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
Kamstrup A/S

Obecnie zakład wodociągowy otrzymuje, dzięki alarmom z wodomierzy, dane za każdym razem, gdy
w sieci dystrybucyjnej wystąpią wycieki lub pęknięcia. W ciągu pierwszych 30 dni działania zidentyfikowano i usunięto 317 alarmów w ciągu zaledwie kilku godzin od ich wystąpienia. Monitorowaniezużycia i bilansów wody w czasie rzeczywistym zaowocowało natychmiastowym spadkiem strat
wody w gminie - do tej pory udało się zaoszczędzić ponad 4 miliony litrów. Po udanym pilotażu, wciągu najbliższych lat w regionie zainstalowanych zostanie 30 000 inteligentnych wodomierzy.

11

INFRASTRUKTURA WODNAROZDZIAŁ 3Zarządzanie opadami
nawalnymi w miastachodpornych na zmiany klimatu
I przyjaznych mieszkańcom
Tworzenie miast przyjaznych dla mieszkańców poprzezzarządzanie opadami nawalnymi i burzowymi

W miarę nasilania się zmian klimatu zwiększy się częstotliwość występowania nawałnic i innych ekstremalnych
zjawisk pogodowych. Konieczne jest zatem zastosowanie
w miastach rozwiązań mających na celu inteligentne iwielofunkcyjne zarządzanie opadami nawalnymi, co nie tylko
będzie chronić miasta, ale również nieść ze sobą szereg
innych korzyści.
Ogólne zasady infrastruktury wodnej
w mieście przyjaznym dla mieszkańców
Gospodarka wodna w mieście przyjaznym dla mieszkańców zależy od infrastruktury hydraulicznej znajdującej się
zarówno pod, jak i nad powierzchnią ziemi. W związku z tym
procesy planowania i projektowania związane z zarządzaniem wodami opadowymi są dość złożone, a decyzje sączęsto podejmowane na styku trzech głównych czynników(jak pokazano w metodzie podejścia 3-punktowego). (A)wykorzystanie zasobów wody deszczowej z uwzględ-nieniem „codziennych zdarzeń deszczowych", (B) miejska
kanalizacja burzowa uwzględniająca „zdarzenia opadowe"oraz (C) łagodzenie powodzi pluwialnych uwzględniające

12„opady nawalne związane z oberwaniem chmury". Oberwania chmury to krótkotrwałe, intensywne opady deszczu,
które przekraczają przepustowość podziemnego systemu
kanalizacyjnego i mogą powodować powodzie błyskawiczne i zakłócenia krytycznych funkcji miasta. Rozwiązania tegoproblemu opierają się na połączeniu procesów: magazynowania, ewapotranspiracji, infiltracji, transportu (przenoszenia) i oczyszczania.
Zarządzanie wodą z opadów burzowych– deszcze zwykłe oraz zdarzenia opadowe
Podczas codziennych opadów deszczu i zdarzeń burzowych
w Danii, spływy są tradycyjnie zbierane, transportowane i opóźniane w podziemnych sieciach kanalizacyjnych(kanalizacja ogólnospławna lub burzowa). Obecnie są one
coraz częściej uzupełniane przez naziemne Rozwiązania
Oparte na Przyrodzie (NbS), które zapewniają nie tylko wartość estetyczną, ale są łączone z tradycyjnymi systemami
kanalizacyjnymi w celu stworzenia inteligentnych rozwiązań
wodnych, które również przyczyniają się do zwiększenia
atrakcyjności przestrzeni miejskich dla mieszkańców.

Podejście trzypunktowe
Obsługa wolumenu(%)

Głębokość zdarzenia
(mm)
Opady
nawalne
50-85

C

Projektowe zdarzenia
burzowe kanalizacji
miejskiej

30-50

10-20

Łagodzenie
skutków powodzi
pluwialnych
99

B
DeszczezwykłeA

100

Miejskakanalizacja
burzowa

80

Wykorzystanie
deszczówki

0.2

10

100

Okres
występowania(w latach)Określenie trzech głównych obszarów podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem opadami burzowymi.
Sørup, H.J.D, Lerer, S.M., Arnbjerg-Nielsen, K., Mikkelsen, P.S. and Rygaard, M. (2016) Efficiency of stormwater control measures under varying
rain conditions: Quantifying the Three Points Approach (3PA).

Zarządzanie opadami nawalnymi
Aby przygotować miasta na ekstremalne zjawiska pogodowe w rodzaju oberwania chmury, często potrzebne jest więcej niż jedno proste rozwiązanie. W zależności od lokalnych
warunków rozwiązania takie mogą obejmować zarówno
podziemne tunele i zbiorniki retencyjne, jak i przestrzenie
miejskie do retencji powierzchniowej. Po katastrofalnym
oberwaniu chmury w 2011 r., miasto Kopenhaga przyjęło w
2012 r. kompleksowy plan zarządzania opadami nawalnymi.
Plan sugeruje kombinację rozwiązań, które mają na celu
nie tylko ochronę Kopenhagi, ale i sprawienie z tego miasta
bardziej atrakcyjnego miejsca do życia. Według obliczeń
wykonanych w ramach tego planu objętość wody powstającej w wyniku oberwania chmury może być tak ogromna, żeżadne istniejące w Kopenhadze zbiorniki (np. tereny zielone,parkingi itp.) nie byłyby wystarczająco duże, aby ją całą pomieścić. Podczas oberwania chmury większa część opadów
musi zatem zostać przetransportowana do portu, podczas
gdy tylko niewielka część zostanie skierowana na istniejące
tereny zielone lub rozwiązania oparte na przyrodzie. Plansugeruje środki - takie jak awaryjne kanały powodziowe,

budowanie kanałów i tunelów zarezerwowanych dla wód
burzowych, jako sposób na zmniejszenie szkód w mieście ikosztów zarządzania wodami burzowymi.
Zarządzanie opadami burzowymi jako przyczynek
do transformacji miejskiej i lepszych warunków
życia w mieście
Wybór odpowiednich obszarów wykorzystywanych domagazynowania wody deszczowej i burzowej musi odbywać
się w połączeniu ze szczegółowym planowaniem urbanistycznym w różnych częściach miasta oraz z poszanowaniem interesów historycznych, kulturowych i estetycznych.
Tworząc infrastrukturę wodną w mieście przyjaznym dlajego mieszkańców życia, można zastosować "Zasady dla
miast przyjaznych dla wody" IWA (zilustrowane w rozdziale1), aby zapewnić, że woda jest integralną częścią planowania urbanistycznego, aby zapewnić zwiększoną odporność
na zmiany klimatyczne, większą wydajność, komfort życia i
poczucie miejsca dla społeczności miejskich. Transformacja ta jest już w toku w Kopenhadze i wielu innych duńskich
miastach.

13

PRZYPADKI

Adaptacja do zmian klimatubodźcem do unowocześnienia
parku, Frederiksberg, Dania
Po poważnej powodzi po oberwaniu chmury w lipcu 2011 r., gmina Frederiksberg w Kopenhadze postanowiła wykorzystać zielone rozwiązania urbanistyczne w celu magazynowania wodydeszczowej w ramach gminnego planu adaptacji do zmian klimatu. Park Lindevang to projekttakiej właśnie adaptacji do zmian klimatycznych, który gromadzi wodę deszczową, stanowi przyjemny teren rekreacyjny i przyczynia się do stworzenia przyjaznego i bezpiecznegośrodowiska miejskiego. Rów zbiera wodę z obszaru o powierzchni 12 000 m2 i wraz ze zbiornikiem powierzchniowym w parku tworzy magazyn o pojemności 1850 m3. Rów jest obsadzony
jabłoniami i czarną porzeczką, tworząc ogólnodostępny sad. Zmniejszyło to obszary ukrycia i
poprawiło widoczność, co daje odwiedzającym poczucie bezpieczeństwa. Znajdujący się tużza parkiem plac został przekształcony tak, aby mógł on zatrzymać 200 m3 wody deszczowej
na powierzchni z betonowym murkiem o długości 80 metrów, uformowanym we fragment
spirali Fibonacciego, na którym odbywają się zajęcia z matematyki sąsiednich szkół. W murku
znajduje się wyżłobienie, którym płynie woda – to ulubione miejsce zabaw dzieci. Woda tłumi
również hałas ruchu ulicznego z korzyścią dla odwiedzających, którzy korzystają z placu, jakwyśmienitego miejsca na piknik.

14DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
Frederiksberg Municipality,
Frederiksberg Forsyning ,Realdania,
Marianne Levinsen - Landscape Architectoraz NIRASPRZYPADKI

Projekty tuneli na opady nawalne
w wapiennych fundamentach
Kopenhagi
W kopenhaskich podziemiach powstają dwie nowe „autostrady dla wód burzowych". W ramach
planu zarządzania oberwaniami chmur w stolicy Danii o wartości około 1,47 miliarda euro, przedsiębiorstwa użyteczności publicznej HOFOR i Frederiksberg Forsyning zainicjowały dwa dużepro-jekty tuneli na opady nawalne. Powstaną dwa niezależne tunele, wydrążone na głębokości
12-20 metrów poniżej poziomu morza w skałach wapiennych pod dzielnicami Valby i Vesterbro.
Tunele te będą miały średnicę do trzech metrów, a ich głównym celem jest przygotowanie
miasta na rzadkie, acz ekstremalne opady deszczu. Podczas takich oberwań chmury tunelebędą odprowadzać wodę burzową z dala od dzielnic mieszkalnych aż do kopenhaskiego portu.
Jednocześnie oba tunele przyczynią się również do odprowadzania rosnącej ilości codziennych
opadów deszczu, które są spodziewane ze względu na zmiany klimatyczne. W realizacji tegoniezwykle skomplikowanego projektu pomoże międzynarodowy zespół konsultantów.

DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
HOFOR, Frederiksberg Forsyning,
NIRAS, GEO, Babeng oraz Jacobs

15

INFRASTRUKTURA WODNAROZDZIAŁ 4

Miasta odporne na zmiany
klimatyczne, przyjazne
dla mieszkańców dzięki
rozwiązaniom wywodzącym
się z przyrody
Dostosowanie się do zmieniającego się klimatu z częstszymi ibardziej intensywnymi opadami deszczu stanowi również okazję
do ponownego przemyślenia założeń urbanistycznych i uzyskaniawiększej wartości z inwestycji.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu większość miast w Danii postrzegała wodę deszczową jako coś, czego należy się pozbyć
i ukryć w kanalizacji, a nie jako cenny zasób. Obecnie sytuacja wygląda zupełnie inaczej, ponieważ woda jest obecnie
uznawana za zasób o ogromnym potencjale, który możepoprawić codzienne życie mieszkańców miast. Sprawia torównież, że inwestycje w projekty adaptacji do zmian klimatusą łatwiejsze do uzasadnienia przed opinią publiczną. Wybór
zintegrowanego podejścia, choć początkowo może być niezwykle złożony, jako że obejmuje on szeroki zakres strategiiśrodowiskowych, gospodarczych i społecznych, często jest
bardziej opłacalny z ogólnej perspektywy społecznej.

Miasto, w którym chce się mieszkać
Chociaż nie ma globalnej definicji tego, co sprawia, że wmieście „chce się mieszkać", to różne międzynarodowe rankingi najbardziej przyjaznych mieszkańcom miast na świecie
zazwyczaj uwzględniają czynniki związane z aspektami w
rodzaju: bezpieczeństwo, opieka zdrowotna, zasoby gospodarcze i edukacyjne, infrastruktura, kultura i środowisko.
Najlepszym miastom udaje się stworzyć synergię między
tymi wymiarami. Gdy rozwiązania oparte na przyrodzie(NbS) są zaprojektowane prawidłowo, mogą pełnić wiele
funkcji wykraczających poza zarządzanie wodą deszczową,a tym samym odgrywać kluczową rolę w tworzeniu „miasta

16

przyjaznego dla mieszkańców". Jest to również zgodne z "Zasadami dla miast przyjaznych dla wody" Międzynarodowego
Stowarzyszenia Wodnego, które między innymi koncentrują
się na projektowaniu urbanistycznym w aspekcie wodnym,
które nie tylko zmniejsza ryzyko powodzi, ale także zwiększa
komfort życia poprzez obecność „widocznej wody" w tkancemiejskiej.
Kluczem jest planowanie długoterminowe, ponieważ wiele
projektów powstaje w horyzoncie całych dziesięcioleci.
Decydując o tym, które projekty wdrożyć, urbaniści i inni
decydenci muszą zastanowić się, jakie miasto chcą mieć zapięćdziesiąt lat, ponieważ decyzje podjęte dzisiaj będą miały
znaczący wpływ na tkankę miejską w nadchodzących latach.
Jednocześnie zaczynamy powoli rozumieć, że istniejące,oparte na wiedzy eksperckiej usługi i bierna rola obywatela
nie są już wystarczające. Potrzebna jest tu szeroka współpraca i zaangażowanie interesariuszy. Tworząc miasta przyjazne dla mieszkańców, należy stawić czoła trzem kolejnym
wyzwaniom:•	W jaki sposób w praktyce tworzymy społeczeństwa odporne na zmiany klimatu i wykorzystujemy potencjał do
wzmocnienia zrównoważonej transformacji obszarów
miejskich i wiejskich?

INFRASTRUKTURA WODNA•	Jak rozwijamy nowe rodzaje interakcji z obywatelami?
•	Jak możemy innowacyjnie pracować nad adaptacją dozmian klimatu i rozwijać nowe umiejętności zawodowe
i podejścia do planowania?
Szacując wartość ekonomiczną NbS poprzez myślenie owielu zastosowaniach wody deszczowej, możliwe jest stworzenie synergii z inwestycji. W wielu przypadkach rozwiązania powierzchniowe o wielu funkcjach są w rzeczywistości
tańsze ze względu na niższe koszty budowy. Jednak przypisanie wartości ekonomicznej rozwiązaniom ekologicznym
lub dwufunkcyjnym oraz ich pozytywnym efektom ubocznym w porównaniu z tradycyjnymi zbiornikami lub rozbudową systemu kanalizacyjnego może być czasami trudne.
W Danii nie ma krajowych wytycznych dotyczących obliczania korzyści i wartości dodanych takich rozwiązań ekologicznych, które obejmują elementy NbS o wielu funkcjach. Opracowano jednak dwa różne narzędzia, które mogą okazać się
tu pomocne. Pierwsze narzędzie to metoda porównywania
wydatków na budowę „szarych" i „zielonych" rozwiązań.
Obliczenia w tej metodzie obejmują różne rodzaje kosztów(takie jak planowanie projektu, prace budowlane, konserwacja, itp.), częstotliwość każdego kosztu, kto dany koszt
ponosi i czy istnieje jakiekolwiek powiązane z nim ryzyko.

Uwzględnia również takie parametry, jak trwałość rozwiązania, wpływ na środowisko, aspekty estetyczne i rekreacyjne,
a także możliwe synergie z innymi planowanymi projektami
budowlanymi.
Drugie narzędzie nosi nazwę „PLUSK" (w języku duńskimPLASK, angielskim SPLASH) i zostało udostępnione bezpłatnie przez Duńską Agencję Ochrony Środowiska, aby
pomóc w obliczeniu społeczno-ekonomicznych konsekwencji określonych środków adaptacji do klimatu na obszarze
lokalnym. PLUSK oblicza wielkość inwestycji potrzebnych doochrony przed danym zdarzeniem deszczowym i ujawnia zyski ekonomiczne z danego działania w perspektywie długoterminowej (np. zmniejszone koszty szkód powodziowych).
Uwzględniono również w nim wartość pozytywnych efektów
ubocznych, takich jak zwiększenie obszarów zielonych,zmniejszenie zużycia wody czy zwiększona absorpcja CO2.
Oba narzędzia są dostępne online (tylko w języku duńskim) imogą być wykorzystywane przez duńskich zarządców wód
miejskich, aby pomóc im w planowaniu i ustalaniu priorytetów.

17

PRZYPADKI

18

Pierwszy obszar w Kopenhadze
odporny na zmiany klimatu
Od 2013 roku jedna z dzielnic w Kopenhadze przechodzi transformację, aby stać się
bardziej odporną na skutki zmian klimatu, takich jak silne i ulewne deszcze. Po zakończeniu transformacji powstaną również zielone, piękne przestrzenie miejskie, którymi
będą mogli cieszyć się mieszkańcy.

DZIĘKI UPRZEJMOŚCIMiasto Kopenhaga i HOFOR. Strategiczni doradcy projektowi dla głównego planu obszaru: THIRD NATURE.
Doradcy dla Taasinge Plads: LYTT Archi-tecture i WSP.

Założenia
W przeciwieństwie do większości Kopenhagi, dzielnica Skt. Kjelds w północno-wschodniej części miasta znajduje się na wzniesieniu, opadającym w kierunku portu.
Dlatego głównym celem jest zatrzymywanie wód powierzchniowych na tym obszarze
i infiltracja jak największej ilości wody deszczowej do wód gruntowych. Pojemność
retencyjna jest wykorzystywana podczas ulewnych deszczy i oberwania chmury.
Podczas oberwania chmury nadmiar wody jest transportowany z dala od dzielnicy do
miejsc, w których ryzyko powstania szkód jest najmniejsze. Ogólnym celem dla dzielnicy jest posiadanie elastycznych rozwiązań powierzchniowych, które mogą lokalniezarządzać codziennymi opadami deszczu. Podczas oberwania chmury rozwiązania
powierzchniowe są łączone z konwencjonalnym systemem kanalizacji deszczowej,
zapewniając kontrolowany transport wody deszczowej do najbliższego portu.

Doradcy dla Bryggervangen & Skt. Kjelds Plads: SLA iNIRASLOKALIZACJA
Kopenhaga

Taasinge Plads
Transformacja Taasinge Plads została zakończona w 2014 roku. Obszar ten jest teraz
zielonym parkiem kieszonkowym, który pokazuje, jak zarządzać trzema różnymi rodzajami frakcji wód powierzchniowych: deszczówką spływającą z dachów, która jest
wykorzystywana do celów rekreacyjnych i zabawy, woda deszczowa z obszarów ozerowym natężeniu ruchu, która jest wykorzystywana do lokalnej infiltracji i wreszcie
woda powierzchniowa z dróg, która jest infiltrowana przez media filtracyjne. Ponieważ
w zimie drogi posypywane są solą, woda drogowa nie infiltruje do wód gruntowych,
ale jest transportowana do portu. Podczas oberwania chmury wykorzystywany jest
zintegrowany zbiornik otwarty, który służy jako niebieski element w parku kieszonkowym.
Bryggervangen oraz Skt. Kjelds Plads
Bryggervangen i Skt. Kjelds Plads został ukończony w 2019 r. i jest długim odcinkiem
drogi (34 900 m2 wraz z rondem), na którym tereny zielone, przyroda miejsca i połączone rozwiązania wód powierzchniowych zastąpiły asfalt i chodniki. Dla zastosowanej tam przyrody miejskiej inspirację stanowiły charakterystycznymi mokrymi/
suchymi biotopami, które można znaleźć w Kopenhadze. Inspiracje te wykorzystanojako racjonalny sposób oczyszczania i zatrzymywania wody deszczowej. Wody powierzchniowe z dróg są obsługiwane przez rozwiązania pierwszego fali, które kierują
zanieczyszczony początkowy spływ powierzchniowy (pierwszą falę) wynikający zintensywnych opadów deszczu do istniejącego systemu kanalizacyjnego, podczas
gdy czystsza "druga fala" jest kierowana do zielonych rozwiązań w zakresie wód powierzchniowych. Można je wyłączyć zimą, aby uniknąć wnikania soli na tereny zielone.
Oba projekty zostaną połączone z resztą systemu na odgałęzieniu nawalnym, którebędzie odwadniać ten konkretny obszar Kopenhagi.

19

INFRASTRUKTURA WODNAROZDZIAŁ 5Zarządzanie deszczówką w
sposób zgodny z przyrodą
Rozwiązania oparte na przyrodzie są narzędziem adaptacji dozmian klimatycznych i zwiększania bioróżnorodności w miastach,wspierając potrójny priorytet dobrobytu naszej planety, ludzi, oraz
generowania zysku, gdy celem jest zwiększenie odporności miast.

Rozwiązania oparte na przyrodzie (NbS) to środki, które obejmują
pojęcie wody jako zasobu. Czasami NbS to zarządzanie wodądeszczową, inspirowane przyrodą i jej rozwiązaniami, takimi jak
przepuszczalna nawierzchnia i podziemne zbiorniki; innym razem
rozwiązaniem są elementy oparte na przyrodzie, które wspierają
różnorodność biologiczną.
Odciążenie tradycyjnej kanalizacji
Ze względu na dużą ilość powierzchni nieprzepuszczalnych
obecnych w miastach, spływ wody deszczowej w mieście różni
się od wzorca spływu występującego na tych obszarach przed
ich zurbanizowaniem. Poniższy wykres pokazuje, że urbanizacja
zasadniczo zmienia strukturę spływania opadów. Spływ z miasta
pokrytego nieprzepuszczalną nawierzchnią jest gwałtowny i dynamiczny. Ponieważ spływy z kilku zlewni docierają w tym samym
czasie do tych samych miejsc w kanalizacji, tworzą wąskie gardła,zwiększając ryzyko powodzi. Postrzegając NbS jako rozszerzenie
tradycyjnego systemu kanalizacyjnego, celem NbS jest wygładzenie wykresu spływu i zmniejszenie presji na system kanalizacyjny.
Spływ ze zlewni będzie docierał do typowych wąskich gardeł wróżnym czasie. Opóźniając i ograniczając maksymalne spływy,można zmniejszyć ryzyko powodzi.
Projektowanie NbS dla różnych typów opadów
W Danii nie ma standardowej definicji sposobu projektowania
NbS. W praktyce zalecenie jest takie, że za każdym razem, gdy
projektuje się NbS, należy wziąć pod uwagę opady zwykłe, burze
projektowe i oberwania chmury. Często specjaliści i interesariusze koncentrują się na jednym rodzaju deszczu. Jednak na danym
obszarze może występować wiele problemów związanych z różnymi rodzajami opadów. Dlatego bardzo ważne jest, aby podczas
projektowania rozwiązań skupić się na ich wszystkich rodzajach.
NbS są szczególnie skuteczne w rozwiązywaniu codziennych
wyzwań związanych z opadami deszczu, ale jeśli są stosowane

20

ostrożnie, NbS mogą w znacznym stopniu przyczynić się dorozwiązania niektórych problemów związanych z intensywnymi
opadami deszczu i opadami burzowymi.
Testowanie elementów NbS pod względem ich
zgodności ze standardami międzynarodowymi
Podczas opracowywania nowych lub korzystania z istniejących
produktów adaptacji do zmian klimatycznych często istnieje
potrzeba przeprowadzenia testów na pełną skalę, optymalizacji
i dokumentacji produktu przed jego wdrożeniem. Produkt takimoże bowiem podlegać jakiejś normie europejskiej i wymagać
przestrzegania określonych specyfikacji. Producent może też potrzebować udokumentować bilans wodny nowego elementu NbS
lub przepuszczalność konkretnej nawierzchni. Dania ma ponad30-letnie doświadczenie w testowaniu tradycyjnych komponentów w systemach kanalizacyjnych, a dziś możliwe jest również
testowanie nowych produktów w zakresie adaptacji do zmian
klimatycznych w certyfikowanym laboratorium, w którym testy są
przeprowadzane w pełnej skali, przy użyciu do 30 l / s. Z laboratorium mogą również korzystać firmy z innych krajów.
Narzędzie adaptacji do zmian klimatycznych
NbS, jeśli są strategicznie zaplanowane w formie zbiorników magazynująco-odprowadzających wodę, stanowią zrównoważoną
alternatywę dla tradycyjnej infrastruktury deszczowej i burzowej.
Bardziej naturalne struktury winny drastycznie zmniejszyć wykorzystanie konstrukcji betonowych i technologii energochłonnych.
W związku z tym wprowadzenie NbS na obszary miejskie możenie tylko sprostać wyzwaniom związanym ze zmianami klimatycznymi, ale także zaspokoić potrzeby w zakresie redukcji emisji
CO2, złagodzić skutki występowania wysp ciepła oraz zwiększyć
różnorodność biologiczną i zdrowie publiczne poprzez tworzenie
w mieście dodatkowych terenów zielonych.

INFRASTRUKTURA WODNA

Przykłady typowych elementów NbS
Stawy klimatyczne
Aby zwiększyć bioróżnorodność, zapewniając stały poziom
wód gruntowych, można utworzyć stawy klimatyczne obsługujące wodę deszczową bezpośrednio z rynien. Odpowiednio
zaprojektowany wylot rynny oraz zasilanie stawu sprawi, żeprzepływy będą płynne, nawet podczas oberwania chmury.

Drogi przyjazne dla klimatu
Asfalt przepuszczalny staje się coraz powszechniejszy.
Deszczówka swobodnie infiltruje przez powierzchnię drogi iwarstwy nośne pod nią, zapewniając transport wody przez
cały blok drogi.

Zielone dachy i ściany
Zielone dachy/ściany to dachy pokryte wielowarstwowym
Rowy
Rów to wąski kanał wykopany w ziemi, zwykle dla celów
odwadniania drogi lub pola.

systemem składającym się z: pożywki, warstwy drenażowej iwodoodpornej membrany opóźniającej spływ wody. Stopień
opóźnienia i redukcji objętości wzrasta wraz z grubością
podłoża. Zielone dachy/ściany izolują konstrukcje od ciepła
i mogą stanowić siedlisko dla niektórych owadów i ptaków.
Zatrzymana woda wyparowuje.

Infiltracja z powierzchni
Infiltracja z powierzchni następuje po odłączeniu rynien i odprowadzeniu deszczówki na powierzchnię przepuszczalną.

Zatapialne drogi
Zatapialne drogi pozwalają na odprowadzanie nadmiaru
opadów burzowych z okolic drogi. Rów odwadniający jest
wbudowany w asfalt.

System odwadniania liniowego

Przepuszczalna nawierzchnia chodnika lub drogi

Zastosowanie odwodnień liniowych umożliwia transport

Nawierzchnia przepuszczalna zapewnia poziomą po-wody deszczowej w sposób widoczny tuż pod jezdnią. Syste-wierzchnię odpowiednią do chodzenia lub jazdy przy (dużym)my odwodnienia liniowego mogą przenosić duże natężenie

obciążeniu ruchem, ale także umożliwia infiltrację wody

ruchu. Mogą mieć również postać stalowych kratek ście-deszczowej. Zdolność infiltracyjna nawierzchni przepusz-

kowych na podjeździe lub betonowych kratek ściekowych

czalnej zależy od projektu i zdolności hydraulicznej warstw

wzdłuż autostrady.

nośnych znajdujących się pod nią.

Ogrody deszczowe
Ogród deszczowy to zagłębienie w terenie zaprojektowane
w celu odbierania, przechowywania i filtrowania spływów zdachów lub innych powierzchni, Zwykle jest to obszar z nasadzeniami wybranych roślinami, które mogą poradzić sobie
zarówno w suchych, jak i w mokrych warunkach.

Studnia i wykop infiltracyjny
Studnia infiltracyjna (sucha studnia) to dziura w ziemi, ustabilizowana porowatym materiałem, owinięta geowłókniną
i pokryta wierzchnią war-stwą gleby i roślinnością. Wykop
infiltracyjny to studnia infiltracyjna o geometrycznym kształcie, na przykład o szerokości 60 cm, głębokości 1 m i długości
kilku metrów.

Kanały deszczowe

Rowy bioretencyjne

Kanał deszczowy to ogród deszczowy umieszczony na

Rowy są wykorzystywane do transportu wody nad ziemią w

poboczu drogi, pod którym znajduje się studnia infiltracyjna.

miejscach, w których otwarte rowy nie są uciążliwe dla użyt-Zazwyczaj kanał służy również jako element zwalniania

kowników dróg. Rowy mogą stanowić element rekreacyjny w

ruchu drogowego.

krajobrazie miejskim.

Drenaż podziemny
Drenaż podziemny jest często pomijany przy analizie NbS.
Przy połączeniu go z innymi elementami NbS, odpływy takie
przyczyniają się do dystrybuowania opadów burzowych doalbo z NbS, bądź optymalizując stopień infiltracji z NbS, bądźzapewniając o wiele większy obszar infiltracji.

Miks NbS
Wszystkie wyżej wymienione NbS można łączyć na wieleróżnych sposobów. Nawierzchnie przepuszczalne, liniowe
systemy odwadniające, ogrody deszczowe, drenaże podziemne to elementy większej układanki, które przyczyniają
się do tworzenia infrastruktury wodnej służącej adaptacji dozmian klimatu.

21

PRZYPADKI

22

Adaptacja do zmian klimatu
oraz zrównoważony rozwój
społeczny
Radykalna renowacja przeprowadzona przez BOGL przekształciła park Remiseparkz obszaru antyspołecznego w miejsce rekreacji i wypoczynku. Projekt był częścią
większej transformacji lokalnej mającej na celu poprawę bezpieczeństwa otaczającego park kompleksu mieszkań socjalnych i przeciwpowodziową ochronę obszaru.
Remisepark rozwiązuje wyzwania społeczne i klimatyczne poprzez architekturę krajobrazu. Transformacja zwiększyła poczucie bezpieczeństwa lokalnych mieszkańców,jednocześnie dostosowując przestrzeń do rosnącej presji powodziowej i poprawiając
lokalną różnorodność biologiczną. Projekt ten łączy różne obszary parku i aktywności,jednocześnie wzmacniając jego istniejące walory. Kręta ścieżka łączy różne sekcje,
jednocześnie szanując rosnące już tam drzewa. Zewnętrzne krawędzie ścieżki stanowią szlak dla osób niedowidzących, a ulepszone oświetlenie sprawiło, że park stał się
bezpieczniejszy. Nowo posadzony las olchowy i wadi zbierają i odprowadzają wodędeszczową, a podniesione kładki sprawiają, że obszar jest dostępny nawet po zalaniu.
Remisepark z powodzeniem połączył ogromną liczbę funkcji bez usuwania tego, comieszkańcy w nim tak lubili. Park ten stworzył nową narrację i poczucie dumy lokalnej,
jako przestrzeń do budowania społeczności, aktyw-ności fizycznej i doświadczania
przyrody w obszarze gęsto zabudowanym.

DZIĘKI UPRZEJMOŚCI
Ramboll, SNE Architects, Victor Ash,eatrice Hansson, BOGL

LOKALIZACJA
Kopenhaga, Dania

23Więcej o duńskich rozwiązaniach wodnychmożna dowiedzieć się na

stateofgreen.com
Tam też można znaleźć więcej przykładów
działań z całego świata oraz skontaktowaćsię z duńskimi ekspertami.

STATE OF GREEN TO PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE, NON-PROFIT, ZAŁOŻONE PRZEZ: