07 Aralık 2010 Tarihli (Mükerrer)
Sayı: 27778
Bayındırlık ve İskân Bakanlığından:BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI ULUSAL HESAPLAMA YÖNTEMİNE DAİR TEBLİĞ(TEBLİĞ NO: YİG/2010-02)
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ; 5/12/2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı
Yönetmeliği kapsamında, binanın enerji tüketimine etki eden tüm parametrelerin, konut, ofis, eğitim, sağlık, otel,alışveriş ve ticaret merkezleri gibi mevcut ve yeni binaların enerji verimliliğine etkisini değerlendirmek ve enerji
performans sınıfını belirlemek için geliştirilen bina enerji performansı hesaplama yönteminin yayınlanmasını sağlamak
maksadıyla hazırlanmıştır.
Hukuki dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin 30/A maddesine ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’nin Geçici 2 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;a) Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,b) Yönetmelik: Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğini,c) Ulusal Hesaplama Yöntemi: Binanın enerji tüketimine etki eden bütün parametrelerin, binanın enerji performansına
etkisini hesaplayan yöntemi,
ifade eder.
Binalarda enerji performansının hesaplanması
MADDE 4 – (1) Binalarda enerji performansının hesaplanmasında bu Tebliğin ekinde yeralan hesaplama yöntemi
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YürütmeMADDE 6 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Bayındırlık ve İskân Bakanı yürütür.
EKLER

01 - Net Enerji

02 - EK 1

03 - EK 2

04 - EK 3

05 - Aydınlatma

06 - Mekanik Sistemler

07 - Referans Bina
Belirleme

08 - Mevcut binalar
basitlestirilmisBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

BİNA ENERJİ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

LurTÜRK STANDARDI
BEP TASARISIDRAFT TURKISH STANDARD

tst EN 832
I.
BĠNA ENERJĠ PERFORMANSI –ISITMA ve SOĞUTMA ĠÇĠN NET ENERJĠ ĠHTĠYACININHESAPLANMASIICS 91.140.10

BĠNALARIN ISIL PERFORMANSI – MESKENLERDEISITMAAMACIYLA
KULLANILAN
ENERJĠNĠNHESAPLANMASI
Thermal performance of buildings – Calculation of energy use
for heating – Residential buildingsTEKNĠK KURUL
2002/36193

0BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

İÇİNDEKİLER
1GİRİŞ ................................................................................................................................................................... 1
1.1

KAPSAM................................................................................................................................................................. 1

2

ATIF YAPILAN/YARARLANILAN STANDART VE/VEYA DOKÜMANLAR .................................................................. 23TERİMLER VE TARİFLER ....................................................................................................................................... 3
3.1
HESAPLAMA ADIMLARI VE MEVSİMLER ......................................................................................................................... 3
3.1.1
Hesaplama adımı ........................................................................................................................................ 3
3.1.2
Isıtma veya soğutma mevsimi ..................................................................................................................... 3
3.1.3
Mekanın kullanılmadığı zaman aralığı ........................................................................................................ 3
3.2
MEKÂNLAR, ZONLAR VE ALANLAR ................................................................................................................................ 3
3.2.1
Isıtılan mekân .............................................................................................................................................. 3
3.2.2
Soğutulan mekân ........................................................................................................................................ 3
3.2.3
İklimlendirilen mekân .................................................................................................................................. 3
3.2.4
İklimlendirilmeyen mekân ........................................................................................................................... 3
3.2.5
İklimlendirilen zon ....................................................................................................................................... 3
3.2.6
İklimlendirilen alan ...................................................................................................................................... 3
3.2.7
Bağımsız çok zonlu hesaplama ................................................................................................................... 3
3.3
SICAKLIKLAR ............................................................................................................................................................ 4
3.3.1
Dış sıcaklık ................................................................................................................................................... 4
3.3.2
İç sıcaklık ..................................................................................................................................................... 4
3.3.3
Ayar sıcaklığı ............................................................................................................................................... 4
3.4
ENERJİ ................................................................................................................................................................... 4
3.4.1
Isıtma veya soğutma için enerji ihtiyacı ...................................................................................................... 4
3.4.2
Bina hizmetleri ............................................................................................................................................ 4
3.5
ISI GEÇİŞİ ................................................................................................................................................................ 4
3.5.1
Isı geçiş katsayısı ......................................................................................................................................... 4
3.5.2
İletim ve taşınım ile ısı geçiş katsayısı ......................................................................................................... 4
3.5.3
Havalandırma ile ısı geçiş katsayısı ............................................................................................................. 4
3.6
BİNA ISI KAZANÇLARI................................................................................................................................................. 4
3.6.1
İç kazançlar ................................................................................................................................................ 4
3.6.2
Güneş kazançları ......................................................................................................................................... 5
3.6.3
Güneş ışınımı ............................................................................................................................................... 5

4

SEMBOLLER ......................................................................................................................................................... 65

HESAPLAMA YÖNTEMİNİN ANA HATLARI ........................................................................................................... 8
5.1BİNA ENERJİ DENGESİ ................................................................................................................................................ 8
5.1.1
Giriş ............................................................................................................................................................. 8
5.1.2
Bina zon seviyesinde enerji dengesi ............................................................................................................ 86BİNA GEOMETRİSİ ..............................................................................................................................................10
6.1
BİNA FORMLARI..................................................................................................................................................... 10
6.1.1
Dikdörtgen Form ....................................................................................................................................... 11
6.1.2“L” Form ................................................................................................................................................... 11
6.1.3“T” Form ................................................................................................................................................... 11
6.1.4“U” Form .................................................................................................................................................. 126.1.5
Artı “+” Form ............................................................................................................................................. 12
6.1.6
Avlulu Dikdörtgen Form ............................................................................................................................ 12
6.1.7
İkili Dikdörtgen Form ................................................................................................................................. 12
6.2BİNA KATLARI ....................................................................................................................................................... 13
6.2.1
Bodrum Kat ............................................................................................................................................... 13
6.2.2
Zemin Kat .................................................................................................................................................. 13
6.2.3
Ara Kat ...................................................................................................................................................... 13
6.2.4
Çatı Kat...................................................................................................................................................... 14
6.2.5
Çatı Arası ................................................................................................................................................... 141BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
6.3
7ÇATI FORMLARI ..................................................................................................................................................... 14BİNA ZONLARI ....................................................................................................................................................17
7.1
GENEL ................................................................................................................................................................. 177.2
HESAPLAMA İÇİN BİNANIN SINIRLARI .......................................................................................................................... 17
7.3
ISIL ZONLAR .......................................................................................................................................................... 17
7.3.1
Konutlar .................................................................................................................................................... 17
7.3.1.1
7.3.1.2
7.3.1.3

7.3.2

Müstakil Konutlar ...............................................................................................................................................17
Apartmanlar .......................................................................................................................................................18
Rezidanslar .........................................................................................................................................................18

Ofisler ........................................................................................................................................................ 19

7.3.2.1
7.3.2.2

Çekirdeği iklimlendirilmeyen ofisler ...................................................................................................................19Çekirdeği iklimlendirilen ofisler ..........................................................................................................................19

7.3.3
Eğitim Binaları ........................................................................................................................................... 20
7.3.4
Oteller ....................................................................................................................................................... 20
7.3.5
Sağlık binaları............................................................................................................................................ 20
7.3.6
Alışveriş ve Ticaret Merkezleri ................................................................................................................... 20
7.4İKLİMLENDİRİLEN ZEMİN ALANININ TAYİNİ, AF .............................................................................................................. 208İLETİM VE TAŞINIM İLE ISI GEÇİŞİ .......................................................................................................................21
8.1
HESAPLAMA YÖNTEMİ ............................................................................................................................................ 21
8.2İLETİM VE TAŞINIM İLE ISI GEÇİŞ KATSAYISI ................................................................................................................... 21
8.2.1
Opak bileşenler ......................................................................................................................................... 21
8.2.1.1

8.2.2

Opak bileşenler için ısı köprülerinin hesaplanması .............................................................................................23

Saydam bileşenler ..................................................................................................................................... 24

8.2.2.1

Pencerelerde Kepenk Olması Durumu ...............................................................................................................26

8.2.3
Kapı bileşenleri .......................................................................................................................................... 27
8.2.4
İklimlendirilen zonun döşeme karakteristik ölçüsünün belirlenmesi ......................................................... 27
8.2.5
İklimlendirilen zonda yapı bileşenlerinin eşdeğer kalınlıklarının belirlenmesi ........................................... 27
8.3
FARKLI ISIL ŞARTLARI OLAN BİLEŞENLERİN İLETİM VE TAŞINIM ISI GEÇİŞ KATSAYILARI .............................................................. 29
8.3.1
İklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen zonun dış hava temaslı opak ve saydam bileşenleri ................... 29
8.3.2
İklimlendirilen zon ile dışa açık iklimlendirilmeyen bitişik zonu ayıran duvarların opak ve saydambileşenleri .................................................................................................................................................................. 30
8.3.3İklimlendirilen bir bodrum katının toprak temaslı dış duvarları ................................................................ 31
8.3.4
İklimlendirilen zonun toprak temaslı yüzer döşemesi ............................................................................... 32
8.3.5
İklimlendirilen zonun toprak temaslı iklimlendirilmeyen hacim ile ara döşemesi ..................................... 33
8.3.6
İklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen bodrum katın toprak temaslı döşemesi ...................................... 35
8.3.7
İklimlendirilen zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bir seraya (kış bahçesine) bakan yüzeyleri ................ 36
8.3.8İklimlendirilen zonun dış hava temaslı konsol döşemesi ........................................................................... 37
8.3.9
İklimlendirilen zonun, dışa açık olmayan iklimlendirilmeyen zona bakan bileşenleri ............................... 38
8.3.10 İklimlendirilen zonun iklimlendirilen başka bir zon ile ilişkili bileşenleri .................................................... 39
9

HAVALANDIRMA İLE ISI GEÇİŞİ ...........................................................................................................................40
9.1
MİNİMUM HAVALANDIRMA İHTİYACI ......................................................................................................................... 40
9.1.1
Müstakil konutlar ve Daireler.................................................................................................................... 40
9.1.2
Ofisler ........................................................................................................................................................ 40
9.1.3Diğer Bina Tipolojileri ................................................................................................................................ 40
9.2ÖZEL DURUMLAR İÇİN HESAPLAMA ........................................................................................................................... 41
9.2.1
İklimlendirilen Zon ile Bitişik İklimlendirilmeyen Zon Arasındaki Havalandırma ile Isı Geçiş Katsayısı ..... 41İklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki hacimsel hava debisi (qv,ue) ...........................................................................42İklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki havalandırma ısı geçiş katsayısı ( Hv,ue ) ........................................................42İklimlendirilen zonla iklimlendirilmeyen zon arasında kapı ve/veya pencere varsa; ................................................................42İklimlendirilen zonla iklimlendirilmeyen zon arasında kapı ve/veya pencere yoksa; ...............................................................439.3
DOĞAL HAVALANDIRMA VE SIZINTI (İNFİLTRASYON) ..................................................................................................... 43
9.4
MEKANİK HAVALANDIRMA SİSTEMİ ........................................................................... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ.
9.4.1
Isı Geri Kazanımı Ünitesi......................................................................... Hata! Yer işareti tanımlanmamış.
10

İÇ KAZANÇLAR ................................................................................................................................................452

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
10.1 HESAPLAMA YÖNTEMİ ............................................................................................................................................ 45
10.2 İNSANLARDAN VE CİHAZLARDAN İÇ KAZANLARIN HESAPLANMASI ...................................................................................... 45
10.2.1 Müstakil konutlar ve apartman daireleri .................................................................................................. 45
10.2.2 Ofisler için; ................................................................................................................................................ 47
10.2.3 Rezidanslar ve diğer bina tipolojileri ......................................................................................................... 48
10.3 AYDINLATMA AYGITLARINDAN İÇ KAZANLARIN HESAPLANMASI ........................................................................................ 49
10.4 TOPLAM İÇ KAZANÇ DEĞERİNİN HESAPLANMASI ............................................................................................................ 49
10.4.1 Müstakil konutlar ve apartman daireleri .................................................................................................. 49
10.4.2 Ofisler ........................................................................................................................................................ 50
10.4.3 Rezidanslar ve diğer bina tipolojileri için;.................................................................................................. 5011GÜNEŞ KAZANÇLARI .......................................................................................................................................51

11.1 HESAPLAMA YÖNTEMİ ............................................................................................................................................ 51
11.2 GÜNEŞ ENERJİSİNDEN TOPLAM ISI KAZANÇLARI ............................................................................................................. 51
11.2.1 Saydam bileşenler için güneş enerjisinden ısı kazançları .......................................................................... 51
11.2.2 Opak bileşenler için güneş enerjisinden ısı kazançları ............................................................................... 52
11.2.3 Kapı bileşenleri için güneş enerjisinden ısı kazançları ............................................................................... 52
11.3 HESABA KATILAN ÖZEL DURUMLAR ............................................................................................................................ 53
11.3.1 Gölgelenme ............................................................................................................................................... 53
11.3.1.1
11.3.1.2
11.3.1.3

11.3.212Çevre binalardan gölgelenme ............................................................................................................................53Güneş kontrol elemanları ve bina çıkıntıları ile gölgelenme ..............................................................................54Düşey gölgeleme elemanları ..............................................................................................................................54

Isıl ışınım ile gökyüzüne ısı kaybı ............................................................................................................... 55

SAATLİK ISITMA – SOĞUTMA NET ENERJİ İHTİYACININ HESAPLANMASI ........................................................57

12.1 GENEL ................................................................................................................................................................. 57
12.1.1 Bina dinamik etkilerinin hesaplanması ..................................................................................................... 57
12.1.2 İç kazançlar ve güneş kazançlarıyla oluşan ısı miktarlarının hesaplanması .............................................. 58
12.1.3 Isı geçirme katsayıları ............................................................................................................................... 58
12.1.4 Verilen ısıtma-soğutma yükü enerjisi ihtiyacı
için hava ve operatif sıcaklıkların hesaplanması . 59
12.1.5 İç sıcaklığın ve gerekli ısıtma ve soğutma gücünün hesaplanması ........................................................... 60
12.2 HESAPLAMA YÖNTEMİ ............................................................................................................................................ 61
13İKLİM VERİLERİ ...............................................................................................................................................63

13.1 GENEL BİLGİ ......................................................................................................................................................... 63
13.2 VERİLERİN KONTROLÜ VE EKSİK VERİLERİN TAMAMLANMASI .......................................................................................... 64
13.3 İKLİM VERİSİ KAPSAMI ............................................................................................................................................ 65
13.3.1 Sıcaklık ...................................................................................................................................................... 65
13.3.2 Bağıl nem .................................................................................................................................................. 65
13.3.3 Güneş ışınımı ............................................................................................................................................. 65
13.3.3.1
13.3.3.2

Yatay düzleme gelen toplam güneş ışınımı ........................................................................................................65
Yatay düzleme gelen doğrudan güneş ışınımı ....................................................................................................65

13.4 BASİT SAATLİK METOTTA GEREKLİ DATALAR İÇİN TEMSİLİ METEOROLOJİK YIL OLUŞTURULMASI ................................................ 65
13.4.1 Yöntem ...................................................................................................................................................... 65
13.4.2 Sıcaklık ...................................................................................................................................................... 67
13.4.3 Bağıl nem .................................................................................................................................................. 67
13.4.4 Güneş ışınımı ............................................................................................................................................. 673BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

1 GiriĢ
Bina enerji performansı hesaplama yöntemi, binanın enerji tüketimine etki eden tüm parametrelerin,
binaların enerji verimliliğine etkisini değerlendirmek ve enerji performans sınıfını belirlemek içingeliştirilmiştir. Hesaplama yöntemi konutlar, ofisler, eğitim binaları, sağlık binaları, oteller ile alışveriş
ve ticaret merkezleri gibi bina tipolojilerindeki mevcut ve yeni binaların enerji performansınıdeğerlendirmek için kullanılır.
Bu hesaplama yöntemi ;-proje aşamasındaki binalar için çeşitli tasarım alternatiflerinin enerji performanslarınınkarşılaştırılması,-

mevcut binaların enerji performansının standartlaştırılmış seviyesinin gösterilmesi,-

mevcut binalarda enerji ihtiyacının hesaplanması yolu ile enerji verimliliği tedbirlerinin
uygulanması ve uygulanmaması durumlarının değerlendirilmesi,-

bina stoğunu temsil edecek nitelikteki tipik binaların enerji kullanımlarının hesaplanması yolu
ile bölgesel, ulusal ve uluslararası ölçekte gelecekteki enerji kaynağı ihtiyacı konusundaöngörüde bulunulması,-

zaman içerisinde tanımlanan bileşenlerden milli bileşen kütüphanesi oluşturma gibi ulusal
veritabanlarının geliştirilmesi

gibi uygulamalarda kullanılabilir.

1.1

KapsamBu hesaplama yöntemi, bina enerji performansını değerlendirirken;-

binaların ısıtılması ve soğutulması için binanın ihtiyacı olan net enerji miktarının
hesaplanmasını,-

net enerjiyi karşılayacak kurulu sistemlerden olan kayıpları ve sistem verimlerini de gözönüne
alarak binanın toplam ısıtma-soğutma enerji tüketiminin belirlenmesini,-havalandırma enerjisi tüketiminin belirlenmesini,-binalarda günışığı etkileri göz önüne alınarak, günışığından yararlanılmayan süre vegünışığının etkili olmadığı alanlar için aydınlatma enerji ihtiyacının ve tüketiminin
hesaplanmasını,-

sıhhi sıcak su için gerekli enerji tüketiminin hesaplanmasını

kapsamaktadır.
Raporun bu bölümünde binaların ısıtma ve soğutma için ihtiyacı olan net enerji ihtiyacınınhesaplanması yöntemi açıklanmaktadır.
Bu yöntemle elde edilebilecek başlıca çıktılar aşağıda belirtilmiştir:-1

Binanın ısıtılması için yıllık net enerji ihtiyacı,
Binanın soğutulması için yıllık net enerji ihtiyacı,

1

Saatlik hassasiyette hesap yapan bu yöntem ile yıllık, aylık, haftalık, günlük enerji kullanım ve ihtiyaçdeğerlerine de ulaşılabilir.
1BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2 Atıf yapılan/yararlanılan standart ve/veya dokümanlar
Bu metotta tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin çok sayıda standart ve/veya dokümanlardan
yararlanılmıştır. Bunların başlıcaları Tablo 1‟ de listelenmiş, bir kısmı da metin içerisinde gerekli
yerlerde belirtilmiştir.
Tablo 1. Yaralanılan Kaynaklardan BaĢlıcaları
IEC, ISO, Adı
EN,TS No (İngilizce)
EN 13790
Energy performance of buildings –Calculation of energy use for space heating
and cooling
EN 13789

EN15251

TS 825EN ISO
14683

EN 10456

BS EN
12524

BR 443
TS 2164
DIN 18599

EN 13370

2005
ASHRAE

Thermal performance of buildings –Transmission heat loss coefficient –Calculation method (ISO 13789: 1999).
Indoor environment criteria for design andcalculation of energy performance ofbuildings

Thermal bridges in building constructionLinear thermal transmittance- Simplified
Methods and default values(ISO 14683:2007)
Building materials and products –Hygrothermal properties – Tabulated design
values and procedures for determining
declared and design thermal values
Building materials and products.
Hygrothermal properties. Tabulated design
valuesAdı(Türkçe)tst EN ISO 13790
Binaların enerji performansı – Mekânısıtması ve soğutulması için enerji
kullanımının hesaplanması
TS EN ISO 13789
Binaların Isıl Performansı-Transmisyon
Isı Kaybı Katsayısı-Hesaplama Metodu
TS EN 15251
Binaların enerji performansının tasarımı
ve değerlendirilmesi içinbina içi ortam parametreleri (bina içi
hava kalitesi, ısıl ortam,aydınlatma ve akustik)
Binalarda Isı Yalıtım Kuralları
TS EN ISO 14683+AC
Bina İnşaatı-Isıl Köprüler-Lineer Isıl
Geçirgenlik-Basitleştirilmiş Metot ve
Hatasız Değerler
TS EN ISO 10456
İnşaat Malzeme Ve Mamulleri - Beyan
Ve Tasarım Termal Değerlerinin Tayiniİçin Metotlar
TS EN 12524
Bina malzemeleri ve mamulleri hidroısıl özellikler - çizelgeleştirilmiş
tasarım değerleri

Conventions for
U-value calculations
Kalorifer Tesisatı
Projelendirme Kuralları
Energy efficiency of buildings
Energy efficiency of buildings - Calculation of
the net, final and primary energy demand forheating, cooling, ventilation, domestic hotwater and lighting
TS EN ISO 13370
Thermal performance of buildings – Heattransfer via the ground – Calculation
Isıl Performansı -Zeminle Isı Değişimi
methods
Hesaplama Metodu
Fundamentals Handbook2BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3 Terimler ve tarifler
3.1
3.1.1

Hesaplama adımları ve mevsimler
Hesaplama adımı

Bina için enerji ihtiyaçlarının ve tüketiminin hesaplanmasındaki zaman aralığı.
Not - Binanın ısıtma ve soğutma için net enerji ihtiyacının (net enerji) hesaplama yönteminde
kullanılan tipik zaman aralığı bir saattir.
3.1.2

Isıtma veya soğutma mevsimi

Yıl içerisinde ısıtma ve soğutma enerjisi ihtiyacının olduğu dönem.
Not - Isıtma ve soğutma mevsim uzunlukları iklim verilerinin yanı sıra bina performansına göre dedeğişiklik göstermektedir. Dolayısı ile aynı iklim bölgesindeki farklı binalar için ısıtma ve soğutma
dönemlerinin süreleri farklı olabilir. Bu hesaplama yöntemi, bir saatlik zaman aralıklarıyla hesap
yapmakta olup, ısıtma ve soğutma mevsim sürelerinin, iklim özelliklerinin yanı sıra binanın ısıldavranışına da bağlı olarak belirlenebilmesine olanak sağlamaktadır.
3.1.3

Mekanın kullanılmadığı zaman aralığı

Isıtma veya soğutma yapılmayan bir kaç günlük veya haftalık (örneğin, tatil günleri) zaman aralığı.

3.2
3.2.1

Mekânlar, zonlar ve alanlar
Isıtılan mekân

Verilen ayar sıcaklığına ısıtılan veya ısıtılacağı varsayılan oda veya çevrelenmiş hacim.
3.2.2Soğutulan mekân

Verilen ayar sıcaklığına soğutulan veya soğutulacağı varsayılan oda veya çevrelenmiş hacim.
3.2.3Ġklimlendirilen mekânIsıtılan ve/veya soğutulan mekân.
Not - Isıtılan ve/veya soğutulan mekânlar ısıl zonlar ve ısıl kabuğun sınırlarını tanımlamak içinkullanılır.
3.2.4

Ġklimlendirilmeyen mekânİklimlendirilen mekânın bir parçası olmayan oda veya çevrelenmiş hacim.
3.2.5Ġklimlendirilen zon

Verilen ayar sıcaklığına veya sıcaklıklarına iklimlendirilen, aynı kullanım modeline sahip olan, iç
sıcaklıklarının mekan içerisinde homojen olduğu varsayılan ve tek ısıtma, soğutma ve/veya
havalandırma sistemi ile veya aynı enerji performansına sahip farklı sistemlerle kontrol edilen hacim..
3.2.6Ġklimlendirilen alanİklimlendirilen tüm mekânların zemin alanları.
3.2.7Bağımsız çok zonlu hesaplama

Zonlar arasında iletim ve taşınım ile ve/veya havalandırma/sızıntı ile ısı geçişinin ihmal edildiği herzonun enerji ihtiyacının ayrı ayrı birbirinden bağımsız ardışık hesaplandığı yöntem.

3BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3.3
3.3.1

Sıcaklıklar
DıĢ sıcaklıkDışarıdaki havanın sıcaklığı.
3.3.2

Ġç sıcaklık

İç sıcaklık olarak tanımlanan operatif sıcaklık, zonun veya mekanın merkezindeki hava sıcaklığının ve
ortalama ışıma sıcaklığının ağırlıklı ortalamasıdır. Bu hesaplama yönteminde kullanılan operatifsıcaklığın hesaplama yöntemi ileriki bölümlerde açıklanmaktadır.
3.3.3

Ayar sıcaklığı

Normal ısıtma modelinde kontrol sistemi ile sabitlenen, istenilen en düşük iç sıcaklık veya normalsoğutma modelinde kontrol sistemi ile sabitlenen, istenilen en yüksek iç sıcaklık.

3.4
3.4.1

EnerjiIsıtma veya soğutma için enerji ihtiyacı

Verilen bir zaman dilimi süresince istenilen sıcaklıkta konfor şartlarının sürdürülebilmesi için
iklimlendirilen mekâna verilmesi veya mekandan alınması gereken ısı.
3.4.2

Bina hizmetleri

Bina teknik sistemleri ve cihazlar tarafından iç iklimsel şartları, sıcak suyu, aydınlatmayı sağlayan
hizmetler ve binanın kullanımına ilişkin diğer hizmetler.

3.5
3.5.1

Isı geçiĢi
Isı geçiĢ katsayısı

Sıcaklık farkı olan iki ortam arasında birim zamanda geçen ısı miktarının sıcaklık farkına bölünmesi ile
elde edilen katsayı.
3.5.2Ġletim ve taĢınım ile ısı geçiĢ katsayısı

Sıcaklık farkı olan iki ortamı ayıran yapı bileşeninin toplam alanından birim zamanda geçen ısı
miktarının sıcaklık farkına bölünmesiyle elde edilen katsayı.
3.5.3

Havalandırma ile ısı geçiĢ katsayısı

Kapalı mekânda sızıntı veya havalandırma yoluyla geçen ısı miktarının iç hava sıcaklığı ile besleme
havası sıcaklığı arasındaki farka bölümü.
Not - Doğal havalandırma durumunda sıcaklık farkı, besleme havası doğrudan dış hava olduğu için,
iç ve dış sıcaklık arasındaki fark olarak alınır.

3.6

Bina ısı kazançları

Isıtma, soğutma veya sıcak su hazırlanması için kullanılandan başka ısı kaynakları tarafından
iklimlendirilen mekân içinde üretilen veya mekana giren ısı.
Not - Bu ısı, iç ısı kazançlarını ve güneş enerjisi kazançlarını içerir.
3.6.1

Ġç kazançlar

Isıtma, soğutma veya sıcak su hazırlanması için sağlanan ısı dışında, bina veya zon içinde bulunan
insanlardan kaynaklanan ısı (metabolik ısı) ve binalarda veya zonlarda kullanılan cihazlardan, büro
donanımlarından ...vb. sağlanan ısıdır.
4BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3.6.2

GüneĢ kazançları

Doğrudan (saydam bileşenlerden doğrudan iç ortama geçen) veya dolaylı (bina elemanları tarafından
soğurulduktan sonra iç ortama geçen) olarak pencerelerden, opak yüzeylerden veya güneş odası gibi
pasif elemanlardan giren güneş ışınımının sağladığı ısıdır.
Not - Güneş enerjisi kolektörleri gibi güneşe ilişkin aktif aygıtlar bina teknik sisteminin parçası
olarak değerlendirilir.
3.6.3GüneĢ ıĢınımı

Yüzeyin birim alanına düşen güneş ısısı.

5BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4 SembollerÇizelge 1 – Semboller ve birimler
SembolAçıklama

Birim

Alan

m

2

b

Düzeltme faktörü

B

Fanın açık kalma oranı

B’Döşemenin karakteristik ölçüsümİklimlendirilmiş bir mekânın etkin ısı kapasitesi

J/KÖzgül ısı kapasitesi

J/(kg.K)

Katman kalınlığı

m

FaktörBina elemanının toplam güneş enerjisi geçirgenlik faktörühIsı geçiş katsayısı

W/K

YükseklikmYüzey ısıl taşınım katsayısı

W/(m .K)Güneş ışınımı

W/mUzunluk

m

2

2

N

Sayı

qv

Hacimsel hava debisi

m /sIsıl direnç

m .K/WÇevrem

Zaman, zaman dilimis*Isıl geçirgenlik katsayısı

W/(m . K)mwİklimlendirilen zondaki hava hacmiBağıl nem

W

Duvar toplam kalınlığı

mz

Bodrum kat döşemesi toprağa gömülme derinliği
Güneş ışınımı için bir yüzeyin soğurma katsayısım

Yüzey azimut açısı

0

P

3
2

2

3

Uzun dalga ısıl ışınım için yüzey salım faktörü
Verim, yararlanma faktörü
Celcius sıcaklık

0βDüşey engel açısı

0z

Zenit açısı0Cİç yüzeylerin alanı ile döşeme alanı arasında boyutsuz oranYoğunluk

Kg/m

3

 gl

Gün ışığı geçirgenlik faktörü

λIsıl iletkenlik değeri

W/(m.K)

Isıl güçW

Noktasal ısıl geçirgenlik

W/KDoğrusal ısıl geçirgenlik

W/(m.K)* Hesaplamaların cinsine göre zaman dilimi olarak megasaniye (Ms) veya saat kullanılmaktadır.
Birimler formüllerin altlarında belirtilmiştir.
6BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Çizelge 2 – Alt indisler
a

Hava

H

Isıtma

max

Azami

ac
adj
app
at
bf
bw
d

Gerçek (verilebilen)
UyarlanmışCihazlarBağlaşım terimi
Bodrum kat döşemesi
Bodrum kat duvarı
Tasarım

Cc
D

Isıtma ihtiyacı
Isıtma-soğutma ihtiyacı
Yatay, ufukIsı geri kazanımİç (sıcaklık)
İç havaİç (ısı)İletkenlik terimi
Zon tipi indisi
Temsili tamsayılar

min
p
p
r
r
S
se
sen
set
sh

AsgariKişiizdüşüm
SağIşınımsalGüneşYüzey, dışDuyulur
Ayar (sıcaklık)
Gölgeleme

dif
dir
do
e

Soğutma, kapasite
Opak elemanDiğer (konutlarda mutfak
ve salon dışındaki)
YaygınDoğrudanDış kapı
Dış

H,nd
HC,nd
hor
hru
i
ia
int
is
k
i, j,k,n
l
L
lat
lg

Sol
Aydınlatma (sistemi)
Gizli
Aydınlatma aygıtısisol

Yüzey, iç
Güneş

sup
st

Besleme (hava)
Yüzey sıcaklığı

em

Salım

stnd

StandartexEgzos sistemi

totToplam

F
F1
f
f
f
fin
fo

Çerçeve
Form 1DöşemeFan
Isı geri kazanım faktörüDüşey engel
Temel

ms
M
n
nd
ob
Oc
Of

Kütle ile ilgili iletkenlik
veya sığa
Ortalama(zaman, mekan)aİletkenlik terimi
Mutfak ve salon
Hava değişim sayısıİhtiyaçEngellerİnsanlar (Sakinler)
Ofis

tr
u
un
unit
V
v
ve

frac
g
gl

Oran
ToprakCam, saydam eleman

op
opr
ov

Opak
Operatif
Saçak

W
w
x‟

İletim (Isı geçişi)Şartsız
Sınırsız
Birim
Havalandırma (sistem)
Hacim
Havalandırma(ısı geçişi)Sıcak su
Duvar
Fanın
kapalı
olma
durumummn

7BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

5 Hesaplama yönteminin ana hatları
Isıtma ve soğutma net enerji hesaplama yöntemi için gerekli olan başlıca girdiler aşağıda belirtilmiştir:-İklim verileri,
Bina geometrisi
Binanın havalandırma ve ısıl özellikleri,
İç kazançlar ve güneş enerjisinden kazançlara bağlı özellikleri,
Bina malzemelerinin ve bina bileşenlerinin tanımı,
Bina fonksiyonuna bağlı iç konfor şartları (sıcaklık ve nem ayar değerleri, havalandırma miktarı),
Bina tipolojisine bağlı zonlama yöntemleri ve zon bilgileri

Bu bölümde ısıtma ve soğutma için net enerji hesaplamasında kullanılan yöntemin ana hatları
açıklanmaktadır.

5.1

Bina enerji dengesi

5.1.1

GiriĢ

Duruma (özellikle bina tiplolojilerine) bağlı olarak, bina çoklu zonlara bölünür veya tek zon
olarak işleme tabi tutulur.
Enerji dengesi, bina seviyesinde net enerji ve sistem seviyesinde enerji olarak ikiye ayrılır.
Binanın ısıtılması ve soğutulması için enerji ihtiyaçları, bina zonlarının ısıl dengesi esas
alınarak hesaplanır.
Binanın ısıtma ve soğutma için net enerji ihtiyacı, bina sistemlerinin enerji dengesi için verioluşturur.
5.1.2

Bina zon seviyesinde enerji dengesi

Bina zon seviyesinde enerji dengesi aşağıda verilen maddeleri içerir:⎯İklimlendirilen mekân ile dış ortam arasında iletim ve taşınım ile ısı geçişi, iklimlendirilen
mekân ile dış ortam arasındaki sıcaklık farkı ile bu ortamları ayıran yapı bileşenlerinden
geçen ısı olarak hesaplanır.

⎯

Havalandırma ile ısı geçişi, iklimlendirilen zonun sıcaklığı ile, doğal havalandırmada dış hava
sıcaklığı, mekanik havalandırmada ise besleme havası sıcaklığı arasındaki fark ile
havalandırma boşluklarından ve çatlaklardan geçen ısı olarak hesaplanır.

⎯İklimlendirilen bir zon ile bitişik iklimlendirilmeyen zon arasında iletim/taşınım ve havalandırma
ile ısı geçişi, iklimlendirilmeyen zonun iletim/taşınım ve havalandırma ile ısı
kayıp/kazançlarının, belirli bir azaltım faktörü aracılığı ile iklimlendirilen zona aktarıldığı
varsayılarak hesaplanır.

⎯İç ısı kazançları, örneğin kişiler, cihazlar ve aydınlatma ve sıcak su sistemlerinden yayılan
veya soğurulan ısıdır.

⎯Güneşten ısı kazançları, pencerelerden doğrudan yolla ve/veya opak yapı bileşenlerindensoğurma yoluyla dolaylı olarak kazanılan ısıdır.

⎯Binanın ısıl kütlesinin ısıyı depolama veya depolanan ısıyı salması özelliği ısı dengesinde
hesaba katılır.

⎯Isıtma için enerji ihtiyacı, zon ısıtılmaktaysa , ısıtma sisteminin iç sıcaklığı gerekli olan asgari
seviyeye (ısıtma için ayar sıcaklığına) yükseltmek için sağladığı enerji miktarıdır.
8BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
⎯Soğutma için duyulur ısı enerjisi ihtiyacı, zon soğutulmaktaysa, soğutma sisteminin iç sıcaklığı
gerekli olan azami seviyeye (soğutma ayar sıcaklığına) düşürmek ve nemi konfor düzeyindetutmak için sağladığı enerji miktarıdır.

Not - İnsanlardan ve cihazlardan kazanılan gizli ısı bina net enerjisi ihtiyacına ilaveten katılır.

9BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

6 Bina Geometrisi
Binanın mimari tasarımıyla belirlenmiş olan bina formunu tanımlar.

6.1

Bina Formları

Hesaplama yöntemi, bina geometrisinin basitleştirilmiş yöntem ile tanımlanmasını sağlayan bina
formlarını içermektedir. Yöntemde, bir yazılım kullanılması durumunda kolaylık sağlamak açısından
belirlenen genel formlar ġekil 1.‟de verilmiştir.
Tüm formlarda yüzeylerin birbirlerine dik olduğu kabul edilmiştir, bu nedenle farklı açıyla birleşmiş
yüzeyler için genelleme yapılmaktadır. Enerji tüketimi hesaplanması istenen bina, verilen formlardan
en yakın bina formuna indirgenerek modellenebilir.
Binaların formlarından dolayı birbirini gölgeleyen yüzeyleri, her bir form alt başlığında tanımlanmıştır
ve gölgelemenin nasıl hesaplandığı bölüm 11.3.1.3’ de açıklanmıştır.

ġekil 1. Bina Formları
Bina formlarının yüzey kodları ve çevre-alan hesapları aşağıdaki gibidir::A yüzeyi uzunluğu, m:B yüzeyi uzunluğu, m:C yüzeyi uzunluğu, m:D yüzeyi uzunluğu, m:E yüzeyi uzunluğu, m:F yüzeyi uzunluğu, m:G yüzeyi uzunluğu, m:H yüzeyi uzunluğu, m:I yüzeyi uzunluğu, m:J yüzeyi uzunluğu, m:K yüzeyi uzunluğu, m:L yüzeyi uzunluğu, m10BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

6.1.1

Dikdörtgen Form

Dikdörtgen formlu binalar, binanın formu itibariyle dört yüzeyi olan veya dört yüzeye indirgenebilecek
formda olan binalar için kullanılır. Yüzeyler birbirine dik kabul edilmektedir.
Bu formda birbirini gölgeleyen bina çıkıntıları yoktur.

Çevre:

(01)

Alan:

(02)

ġekil 2. Dikdörtgen Form
6.1.2

“L” Form“L” formundaki binalar, dikdörtgen formdaki binaların herhangi bir girinti veya çıkıntısını modelleme
olanağı sunar.
Yüzeylerin birbiri ile ilişkisinden dolayı bu tür formlarda aşağıdaki kontroller yapılmaktadır.
(03)
(04)
(05)

Çevre:
Alan:

–

(06)

ġekil 3. “L” Form
Bu formda B yüzeyinin C yüzeyini ve aynı şekilde C yüzeyinin B yüzeyini gölgeleme durumu hesaba
katılmaktadır.
6.1.3“T” Form

Yüzeylerin birbiri ile ilişkisinden dolayı aşağıdaki kontroller yapılmaktadır:,
(07)
(08)
(09)

Çevre:

–

Alan:

(10)

–
ġekil 4. “T” Form
T formundaki binalarda, B ile C ve G ile H yüzeyleri arasında gölgeleme etkisi vardır.

11BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

6.1.4“U” Form

Yüzey uzunlukları arasındaki bağıntı şu şekildedir;
(11)
(12)
(13)

Çevre:

–

Alan:

(14)

ġekil 5. “U” Form“U” formundaki binalarda, D, E ve F yüzeylerinin birbirini gölgeleme durumu göz önünde
bulundurulmaktadır.
6.1.5

Artı “+” Form

Artı formu yüzeyleri arasındaki kontrol bağıntısı şu şekildedir:

(15)
(16)
(17)

(18)
ġekil 6. Artı “+” Form
Artı formda B-C, E-F, H-I, K-L yüzeyleri arasında gölgeleme etkisi vardır.
6.1.6

Avlulu Dikdörtgen Form

Avlulu formdaki binaların yüzeylerinde aşağıdaki bağıntılar kullanılmaktadır:
(19)

(20)

Çevre:
Alan:

–

(21)

ġekil 7. Avlulu Form
Avlu yüzeyleri için gölgeleme hesaplarında, karşı yüzeyler karşı engel olarak, yan yüzeyler düşey
çıkıntı engeli olarak tanımlanacaktır.
6.1.7

Ġkili Dikdörtgen Formİkili dikdörtgen formda, yüzeyler arasında aşağıdaki kontroller yapılmaktadır;12BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

(22)
(23)
(24)
(25)
ġekil 8. Ġkili Dikdörtgen Formİkili dikdörtgen formda D-C yüzeyleri arasında ve G-H yüzeyleri arasında gölgelenme etkisi kabul
edilmektedir.

Bina Katları

6.2
6.2.1

Bodrum Kat
Bu hesaplama yönteminde, zemin katın altındaki toprak
temaslı dış duvar veya duvarları olan tüm katlar borum kat
olarak alınır.
Not - Subasman yüksekliği 1. Bodrum katta tanımlanır.

ġekil 9. Bodrum Katlar
6.2.2

Zemin Kat
Binanın ana girişinin bulunduğu ve varsa bodrum katınüzerinde yer alan kattır.

ġekil 10. Zemin Kat
6.2.3

Ara Kat

Ara kat zemin kat ile varsa çatıkatı veya çatı arası katı yoksa en
üst kat arasında bulunan katların
her biridir.

ġekil 11. Ara Katlar
13BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

6.2.4

Çatı Kat

Binada en üst ara katın üzeride yer alan ve yaşanan
kırma/beşik çatılı kattır.

ġekil 12. Çatı Kat
6.2.5

Çatı Arası

Binada en üst katın üzerinde yer alan yaşanmayan kırma/beşik
çatılı hacimdir.

ġekil 13. Çatı Kat

6.3

Çatı FormlarıÇatı yüzey alanı / alanları yüzeyin formuna ve eğimine göre hesaplanır. Yüzey alanları için yardımcı
formüller aşağıdaki gibidir. Yardımcı şema ise Şekil 4.‟ te görülmektedir.
Alan hesapları için rehber:(26): çatı yüzey uzunluğu, m: çatı zonu için döşemeden mahyaya kadar olan yükseklik, m: çatı zonu için,alanı hesaplanacak olan yüzeyin oturduğu duvarın döşemeden
yüksekliği, m: çatı alanı hesaplanacak olan yüzeyin eğim açısı, m14BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Lzonçatı,ALzonçatı,A,mahyaLAαhzonçatıhzonduvarġekil 14. Çatı Ölçü TanımlarıDİKDÖRTGEN ÇATI YÜZEYİ
(27): eğimli çatı yüzeyi alanı, mLA

2: çatı yüzey uzunluğu, m,(dikdörtgen çatı yüzeyleri için her noktada eşittir).
: eğimli çatı yüzeyinin oturduğu duvarın uzunluğu, mġekil 15. Dikdörtgen Çatı Yüzeyi
ÜÇGEN ÇATI YÜZEYİ

(28)

Azonçatı,ALzonçatı,ALA

2: eğimli çatı yüzeyi alanı, m: üçgen çatı yüzeyleri için çatı yüzey uzunluğu,mahyadan eğimli çatı yüzeyinin oturduğu
duvara dik uzunluktur, m: eğimli çatı yüzeyinin oturduğu duvarın uzunluğu, mġekil 16. Üçgen Çatı YüzeyiYAMUK ÇATI YÜZEYİ
(29)

2
Azonçatı, A: eğimli çatı yüzeyi alanı, mLzonçatı,A,mahya : eğimli çatı yüzeyinin mahya uzunluğu, mLzonçatı,A: yamuk çatı yüzeyleri için çatı yüzey uzunluğu,LA

mahyadan eğimli çatı yüzeyinin oturduğu
duvara dik uzunluktur, m: eğimli çatı yüzeyinin oturduğu duvarın uzunluğu, mġekil 17. Yamuk Çatı Yüzeyi
15BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Çatı formları bina formlarına bağlı olarak aşağıdaki ġekil 18. „ den seçilecektir.

ġekil 18. Çatı Formları

16BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

7 Bina Zonları
7.1

Genel

Isıtma ve soğutma enerjisinin hesaplanması için binanın sınırları tanımlanmalıdır. Binalarda enerji
performansının derecelendirilmesi amacıyla ilgili standartlara uygun olarak, birim döşeme alanıbaşına ısıtma, soğutma, havalandırma, aydınlatma ve sıcak su ihtiyaçlarının belirlenmesi için zemin
alanının bilinmesi gerekir. Zemin alanı net döşeme alanıdır.

7.2

Hesaplama için binanın sınırları

Isıtma ve/veya soğutma için enerji ihtiyacının hesaplanmasında binanın sınırını, değerlendirilmekte2olan iklimlendirilen mekânı dış ortamdan (hava, zemin veya su) veya bitişik binalardan veya
iklimlendirilmeyen mekânlardan ayıran bütün bina elemanları oluşturur.

7.3

Isıl zonlar

Binada kullanılan mekânlar, ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin çalışma özellikleri,mekândaki aktivite durumu, kullanıcı profilleri, iç kazançlardaki farklılıklar gibi ısıl etmenlere göre farklı
gruplara ayrılırlar. Benzer özellikler gösteren her bir grup zon olarak isimlendirilir ve her bir zonbağımsız birim olarak hesaplama yönteminde ayırt edici özellikleriyle tanımlanmalıdır.
Zonlara ayırma kriterleri bina fonksiyonlarına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Ancak tüm
fonksiyonlarda katlar arasında alanlar ve engel durumu değişiklik gösterebileceğinden, katlar arasında
sistemler, iç kazançlar ve konfor sıcaklık değerleri aynı olsa bile her kat ayrı birer zon olarak ele
alınmaktadır. Bu yöntemde kullanılan çok zonlu hesaplama için (bağımsız çok zonlu hesaplama),
zonlar arasında iletim/taşınım ile ve hava hareketi/sızıntısı ile ısı geçişi hesaba katılmaz. Her zon içinayrı ayrı yapılan hesaplama bağımsız tek zonlu hesaplamalar serisi olarak kabul edilir. Aynı ısıtma vesoğutma sistemlerini paylaşan zonlarda, ısıtma ve soğutma için enerji ihtiyacı, bağımsız zonlar içinhesaplanan enerji ihtiyacının toplamıdır.
7.3.1

Konutlar
7.3.1.1 Müstakil Konutlar

Müstakil konutlarda (Villa tipi tekil aile konutları), bina içindeki farklı mekanların konfor sıcaklıklarınındeğişkenlik gösterdiği ve tüm dolaşım alanlarının açık olduğu düşünülerek tüm bina için olası
mekanların ağırlıklı alan ortalaması hesaplanarak iç konfor sıcaklığı, konutlar için öngörülen 20 °C
yerine, 19.4 °C alınmıştır. İklimlendirilen zonlar içerinde yer alan küçük iklimlendirilmeyen mekanlar(wcler, kilerler ...vb. gibi) kapıların sık sık açık kalması durumu göz önünde bulundurularak
iklimlendirilen mekânlar olarak sayılmaktadır. İklimlendirilmeyen bağımsız bodrum katı gibi mekanlar
ise iklimlendirilmeyen zon olarak ele alınır. Müstakil konutlar için zonlama örneği ġekil19.‟ da
görülmektedir.

2

Sıra konutlar ve ikiz konutlar gibi birlikte projelendirilen ve birlikte inşa edilen binalar dışında kalan
durumlarda bitişik binalar göz ardı edilerek dış ortam sıcaklığıyla hesaplama yapılır.
17BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Zon1

Zon 2

ġekil 19. Müstakil Konut Zonlama Örneği
7.3.1.2 Apartmanlar
Bina farklı daireler şeklinde zonlara bölünmüşse, zonlar arasında ısı geçirimsiz (adiyabatik) sınırlar
olduğu varsayılarak her zon için bağımsız tek zon yöntemi kullanılır. Bu uygulama, zonlar arasında ısıletkileşim olmaksızın bağımsız çok zonlu hesaplama olarak adlandırılır. Apartman tipli konut zonlamaörneği ġekil 20.‟de verilmiştir.
3

ZON 1 : Farklı mülkiyete sahip tek bir daire3

ZON 2 : Farklı mülkiyete sahip tek bir daire3

ZON 3 : Farklı mülkiyete sahip tek bir daire3

ZON 4 : Farklı mülkiyete sahip tek bir daire
ZONx5: Dış ortamla bağlantısı olmayan
iklimlendirilmeyen çekirdek alanı (düşey
sirkülasyon alanı).

ġekil 20. Apartman Tipli Konut Zonlama Örneği
Not - Çekirdeğin iklimlendirilmesi durumunda çekirdek ile daireler arasında ısı geçişi olmadığı kabul
edilir ve çekirdeğin iklimlendirilmesi için gerekli enerji miktarı dairelerin alanlarıyla orantılı olarak
dairelere paylaştırılır. Çekirdek alanının dış ortamla bağlantısı olması durumunda, çekirdek ve daire
duvarı arasındaki ısı geçişi hesaplarında sıcaklık farkı için düzeltme katsayısı uygulanır(Bkz. Madde 8.3).
7.3.1.3 Rezidanslar
Rezidanslarda basitleştirilmiş bir kabul ile her kat tek zon olarak hesaplanmaktadır. Ancak her katta
mekan fonksiyonları kullanıcıya tanımlatılarak alan ile orantılı olarak iç kazanç ve konfor sıcaklığı
değeri kat başına belirlenir. Mekanın fonksiyonuna bağlı olarak değişiklik gösteren ayar sıcaklıkları ve
iç kazançlar Ek 1.’ de verilmiştir.

3

Daire içerisinde yer alan tüm mekanların iklimlendirildiği kabul edilmiştir.
18

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

7.3.2

Ofisler
7.3.2.1 Çekirdeği iklimlendirilmeyen ofislerÇekirdeği iklimlendirilmeyen ofislerin zonlama modeline örnek ġekil 21.’ de verilmiştir.
Bina kabuğundan 6m derinliğe
kadar mesafede, pencereden
etkilenen iklimlendirilen dış zon
4(pasif zon )Bina kabuğundan 6m
sonra
pencereden
iklimlendirilen iç zon

derinlikten
etkilenmeyenDış ortamla bağlantısı olmayan
iklimlendirilmeyençekirdekalanı(düşey sirkülasyon alanı)ġekil 21. Ofis Zonlama Örneği 1, Ġklimlendirilmeyen Çekirdek Olması Durumu

7.3.2.2 Çekirdeği iklimlendirilen ofislerÇekirdeği iklimlendirilen ofislerin zonlama modeline örnek ġekil 22.’ de verilmiştir.
Bina kabuğundan 6m derinliği
kadar mesafede, pencereden
etkilenen iklimlendirilen dış zon
Bina kabuğundan 6m derinlikten
sonra pencereden etkilenen
iklimlendirilen iç zonġekil 22. Ofis Zonlama Örneği 2, Ġklimlendirilen Çekirdek Olması Durumu
4

Cephedeki saydam yüzey oranına bağlı olarak güneş ışınımına doğrudan mağruz kalan ve cephe ile
kat yüksekliğinin yarısı kadar mesefedeki alan pasif zon olarak adlandırılır.
Energy and Environment in Architecture,Nick Baker and Koen Steemers,2000

19BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

7.3.3

Eğitim BinalarıEğitim binalarında basitleştirilmiş bir kabul ile her kat tek zon olarak hesaplanmaktadır. Ancak her
katta mekan fonksiyonları kullanıcıya tanımlatılarak alan ile orantılı olarak iç kazanç ve konfor
sıcaklığı değeri kat başına belirlenir. Mekanın fonksiyonuna bağlı olarak değişen iç kazançlar ve ayarsıcaklıkları Ek 1.’ de verilmiştir.
7.3.4

Oteller

Otellerde basitleştirilmiş bir kabul ile her kat tek zon olarak hesaplanmaktadır. Ancak her katta mekan
fonksiyonları kullanıcıya tanımlatılarak alan ile orantılı olarak iç kazanç ve konfor sıcaklığı değeri katbaşına belirlenir. Mekanın fonksiyonuna bağlı olarak iç kazançlar ve ayar sıcaklıkları Ek 1.’ deverilmiştir.
7.3.5

Sağlık binalarıSağlık binalarında basitleştirilmiş bir kabul ile her kat tek zon olarak hesaplanmaktadır. Ancak her
katta mekan fonksiyonları kullanıcıya tanımlatılarak alan ile orantılı olarak iç kazanç ve konfor
sıcaklığı değeri kat başına belirlenir. Mekanın fonksiyonuna bağlı olarak iç kazançlar ve ayarsıcaklıkları Ek 1.’ de verilmiştir.
7.3.6

AlıĢveriĢ ve Ticaret MerkezleriAlışveriş ve Ticaret Merkezleri‟ nde basitleştirilmiş bir kabul ile her kat tek zon olarak
hesaplanmaktadır. Ancak her katta mekan fonksiyonları kullanıcıya tanımlatılarak alan ile orantılı
olarak iç kazanç ve konfor sıcaklığı değeri kat başına belirlenir. Mekanın fonksiyonuna bağlı olarak içkazançlar ve ayar sıcaklıkları Ek 1.’ de verilmiştir.
Not 1 - İç kazançların üretiminin baskın olduğu mekânlar (örneğin, bina içi yüzme havuzu,
bilgisayar/sunucu odası veya konut dışı mutfak gibi) referans binada da aynen tanımlanarak binanın
alacağı sertifikanın derecesini değiştirmeyecektir.
Not 2 - Bağıl nemlilik için konfor değeri kış ve yaz % 50 olarak kabul edilmektedir.
Not 3 - İç sıcaklıklar için başka değerlere karar verildiğinde bu tablo değişecektir.

7.4Ġklimlendirilen zemin alanının tayini, Af

Binanın sınırları içindeki mekanların zemin alanı, binanın iklimlendirilen zemin alanıdır.
Bütün zonların iklimlendirilen zemin alanlarının toplamı, binanın iklimlendirilen zemin alanının
toplamına eşit olmalıdır.

20BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8 Ġletim ve taĢınım ile ısı geçiĢi
Sıcaklığı farklı ortamları ayıran yapı bileşenlerinden iletim ve taşınım ile geçen ısı miktarının
hesaplanma yöntemi aşağıda özetlenmiştir.

8.1

Hesaplama yöntemi

Basit saatlik hesaplama yönteminde binanın ele alınan zonu için yapı bileşenlerinin toplam iletim vetaşınım ısı geçiş katsayısı “W/K” cinsinden hesaplanır. Bu değer hesaplama algoritmasında Htr
sembolü ile temsil edilmektedir. Zonu oluşturan farklı elemanların (duvarlar, çatı yüzeyleri, döşeme)ve bu elemanları oluşturan farklı bileşenlerin Htr değerleri ayrı ayrı hesaplanarak toplanır, bu yolla
zonun opak yüzeylerinden iletim ve taşınım ile toplam ısı geçiş katsayısı (Htr,op) ve saydam
yüzeylerden iletim ve taşınım ile toplam ısı geçiş katsayısı (Htr,win) değerlerine ulaşılır.

8.2
8.2.1

Ġletim ve taĢınım ile ısı geçiĢ katsayısı
Opak bileĢenler

Opak bir bileşenin ısıl geçirgenlik katsayısı Bağıntı 30 ile hesaplanır. Ustnd, bir opak bileşenin iç ve
dış yüzey ısıl direnç katsayıları, () = 0,13 m2K/W ve () = 0,04 m2K/W referans alınarak
hesaplanan ısıl geçirgenlik değeridir. Bağıntı 30, her eleman için, elemandaki her bileşen içinhesaplanır.
(30)
2: iç yüzey ısıl taşınım katsayısı, W/(m .K)
2: dış yüzey ısı taşınım katsayısı, W/(m .K): 1 numaralı malzemenin kalınlığı, m: 1 numaralı malzemenin ısıl iletkenlik hesap değeri , W/(m.K)
2: opak bileşen standart ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K: opak bileşenler arasındaki havanın ısıl direnci, m²K/W
vegösterilmiştir.

değerleri bileşen tipine göre Tablo 2.’ den alınır. Tablodaki tüm tipler ġekil 23.’ teġekil 23. Isı GeçiĢ Hesapları Ġçin Isıl ġartları Farklı Zonları Ayıran BileĢenlerin Tanımlanması
21BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 2. Yapı bileĢenleri / elemanları için yüzey ısıl direnç katsayıları
Yüzey ısıl direnciTİP NO

Yapı bileşen tipi(DIŞ YÜZEY) - DIŞ HAVA TEMASLIİklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen zonun dış hava temaslı
opak ve saydam bileşenleri.
(İÇ YÜZEY) - DIŞA AÇIK İKLİMLENDİRİLMEYEN ZONTEMASLIİklimlendirilen bir zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bir başka zon
ile arasındaki opak ve saydam bileşenleri

TIP1

TIP2

(DIŞ DUVAR) -TOPRAK TEMASLIİklimlendirilen bir bodrum katın toprak temaslı dış duvarı.

TIP3(DÖŞEME) - TOPRAK TEMASLI YÜZER DÖŞEME
Altında bodrum olmayan, iklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen
bir zonun zemine oturan yüzer döşemesi.
(DÖŞEME) – TOPRAK TEMASLI İKLİMLENDİRİLMEYEN HACİMTEMASLI
Toprağa yarı gömülü iklimlendirilen zonun temel boşluğu ile
temas eden döşemesi.
(DÖŞEME)
Altında bodrum olmayan iklimlendirilen zonun toprak temaslı
tabanı.
(İÇ YÜZEY) - SERA
İklimlendirilen bir zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bir sera (kışbahçesi) ile arasındaki iç yüzeyler.
(DÖŞEME) - KONSOLİklimlendirilen bir zonun dış hava ile sınırını oluşturan çıkma
döşemesi.

TIP4

TIP5

TIP6

TIP7

TIP8

(İÇ YÜZEY) - DIŞA AÇIK OLMAYAN İKLİMLENDİRİLMEYENZON TEMASLIİklimlendirilen bir zonun dışa açık olmayan iklimlendirilmeyen zon
ile temas eden iç yüzeyleri (örn:çekirdeğe bakan duvarlar)(DÖŞEME) - İKLİMLENDİRİLEN ZON TEMASLIİklimlendirilen bir zon ile başka bir iklimlendirilen zonu ayırandöşemeler.

TIP9

TIP10

R_sİ
(m²K/W)

R_se(m²K/W)

0,13

0,04

0,13

0,08

0,13

0

0,17

0

0,17

0,17

0,17

0

0,13

0,08

0,17

0,04

0,13

0,13

0,13

0,13

Tablo 2.a Yapı malzemeleri arasındaki hava için ısıl direnç katsayıları
Tip

Kalinlik
Araliğı (mm)

R_gap

Dusey

0.1-10

0.14

Dusey

11_20

0.16

Dusey

21-50

0.18

Dusey

51-100

0.17

Dusey

100-9999

0.16

Yatay

0.1-10

0.14

Yatay

11_20

0.15

Yatay

20-99990.16
22BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Ele alınan zonu çevreleyen tüm opak bileşenlerin iletim ve taşınım ısı geçiş katsayısı aşağıdaki
bağıntı ile hesaplanır.
(31): zonu çevreleyen opak yüzeylerin iletim ve taşınım ısı geçiş katsayısı , W/K: opak yüzeyin alanı, m2: opak bileşenin ısıl geçirgenlik katsayısı , W/(m²·K): doğrusal ısı köprüsü uzunluğu, m: doğrusal ısı köprüsü birim uzunluk başına ısı geçiş katsayısı, W/(m.K): noktasal ısı köprüsü ısı geçiş katsayısı, W/K
8.2.1.1 Opak bileĢenler için ısı köprülerinin hesaplanması
Hesaplama metodunda ısı köprüleri ISO 14683:2007 standardının öngördüğü yönteme göre hesaba
katılmaktadır. Bina bileşenlerinin birleşim noktalarında oluşan doğrusal ısı akılarının belirlenmesi içinbasit bir metod tanımlanmıştır. Bu yaklaşımda noktasal ısı köprüleri de doğrusal ısı köprüleri
içerisinde hesaba katılmaktadır. Farklı tipteki ısı köprüleri için ısı geçiş katsayıları Tablo 3’ te ve olası
ısı köprüsü tipleri ve kodları Ek 2.‟ de verilmektir.
Tablo 3. Isı geçiĢ hesapları için yapı bileĢenlerinin oluĢturduğu ısı köprülerinin tanımlanması

Isı Köprüleri
Kod

Ad

Ψe
(W/m.K)Ψoi(W/m.K)Ψo(W/m.K)

C1

Çatı

0.55

0.75

0.75

C2

Çatı

0.5

0.75

0.75

C3

Çatı

0.4

0.75

0.75

C4

Çatı

0.4

0.65

0.65

C5

Çatı

0.6

0.8

0.8

C6

Çatı

0.5

0.7

0.7

C7

Çatı

0.65

0.85

0.85

C8

Çatı

0.45

0.7

0.7

C9

Çatı

-0.05

0.15

0.15

C10

Çatı

0

0.2

0.2

C11

Çatı

0.05

0.25

0.25

C12

Çatı

0.15

0.4

0.4

B1

Balkon

0.95

0.95

1.05

B2

Balkon

0.95

0.95

1.05

B3

Balkon

0.9

0.9

1

B4

Balkon

0.7

0.7

0.8

AK1

Asma Kat

0

0

0.1

AK2

Asma Kat

0.95

1.05

1.05

AK3

Asma Kat

0.9

1

1

AK4

Asma Kat

0.7

0.8

0.8

AK5
AK6

Asma Kat
Asma Kat

0.6
0.9

0.65
1

0.65
1
23

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.2.2

AK7

Asma Kat

0.7

0.8

0.8

AK8

Asma Kat

0.45

0.6

0.6

TUD1 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.65

0.8

0.8

TUD2 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.6

0.75

0.75

TUD3 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.55

0.7

0.7

TUD4 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.5

0.65

0.65

TUD5 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.6

0.75

0.75

TUD6 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.45

0.6

0.6

TUD7 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

-0.05

0.1

0.1

TUD8 Toprak Üstü Yüzer Döşeme

0.05

0.2

0.2

AGK1 Asma Giriş Kat

0.75

0.95

0.95

AGK2 Asma Giriş Kat

0.65

0.85

0.85

AGK3 Asma Giriş Kat

0.55

0.75

0.75

AGK4 Asma Giriş Kat

0.5

0.7

0.7

AGK5 Asma Giriş Kat

0.6

0.8

0.8

AGK6 Asma Giriş Kat

0.45

0.65

0.65

AGK7 Asma Giriş Kat

-0.1

0.1

0.1

AGK8 Asma Giriş Kat

0

0.2

0.2

KL1

Kolon

1.3

1.3

1.3

KL2

Kolon

1.2

1.2

1.2

KL3

Kolon

1.15

1.15

1.15

KL4

Kolon

0.9

0.9

0.9

Saydam bileĢenler

Saydam bileşenler için iletim ve taşınım ile ısı geçiş katsayısı aşağıdaki gibi hesaplanır:
1) Saydam bileşende kullanılan cam malzemesi tablodan seçilir. Bu tablodan camın ısılgeçirgenlik katsayısı () alınır. Türkiye‟ de yaygın olarak kullanılan camlarındeğerleri
EK A3‟ de verilmiştir. Bu tabloda camın güneş ışınımı geçirgenlik faktörü () ve camın günışığı geçirgenlik faktörü (  gl ) de bulunmaktadır.
2) Saydam bileşenin çerçeve tipi (doğrama türü) seçilir. Bu seçim ile çerçevenin malzemesininısıl geçirgenlik katsayısı ( ) elde edilir. Bu katsayılar doğrama malzemesine göre Tablo 4.’
te verilmiştir.
Tablo 4. Saydam bileĢen çerçevelerinin ısıl geçirgenlik katsayısıÇerçeve tipi

(W/m²K)

Ahşap

3,4

Polivinil

1,8

Aluminyum

2,63) Pencere için ısıl geçirgenlik () katsayısı Tablo 5.’ te cam ve çerçeve özelliklerine bağlı
olarak verilmiştir. Tablo 5. „te yer alandeğerlerinden en yakın olan seçilir.
değerinde
lineer enterpolasyon yapılarak pencerenindeğeri bulunur.
24BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4) Tablo 5.’ ten seçilen
değeri aşağıdaki hesapta kullanılır ve bu hesapla saydambileşenin iletim ve taşınım ısı geçiş katsayısına () ulaşılır.
(32): bir zonu çevreleyen tüm saydam bileşenlerin iletim ve taşınım ısı geçiş
katsayısı, W/K2: bileşenin alanı, m: saydam bileşenin ısıl geçirgenlik katsayısı, W/(m²·K)
Not 1 - Camlı balkon kapıları için pencere kabulü yapılmaktadır.
Not 2 - Pencerelerde gece yalıtımı olması durumunda, pencere bileşeninin ısıl geçirgenlik
katsayısı, bölüm 11.‟ de açıklanan güneş kazançlarının gerçekleşmediği (günbatımından gündoğuşuna kadar) süre içerisinde gece yalıtımı etkisi ile tekrar hesaplanır. Bu hesaba pencerebileşeninin ısıl geçirgenlik katsayısının yanında gece yalıtımı ile pencere bileşeni arasındaki havaboşluğu ve gece yalıtımı için kullanılan bileşenin ısıl geçirgenlik katsayısı hesaba katılır.
Tablo 5. Çerçeve ve Cam Özelliklerine Bağlı Saydam BileĢen Isıl Geçirgenlik Katsayısı(, W/m²K)

Cam
tipi
TEK
CAM
ÇİFT
CAM

(W/m²K)

1,0

1,4

1,8

2,2

2,6

3,0

3,4

3,8

7,0

5,7

4,8

4,8

4,9

5,0

5,1

5,2

5,2

5,3

5,9

3,3
3,1
2,9
2,7
2,5
2,3
2,1
1,9
1,7
1,5
1,3
1,1
2,3
2,1
1,9
1,7
1,5
1,3
1,1
0,9
0,7
0,5

2,9
2,8
2,6
2,4
2,3
2,1
2,0
1,8
1,7
1,5
1,4
1,2
2,1
2,0
1,8
1,6
1,5
1,4
1,2
1,0
0,9
0,7

3,0
2,8
2,7
2,5
2,4
2,2
2,1
1,9
1,8
1,6
1,4
1,3
2,2
2,0
1,9
1,7
1,6
1,4
1,3
1,1
1,0
0,8

3,1
2,9
2,8
2,6
2,5
2,3
2,2
2,0
1,8
1,7
1,5
1,4
2,3
2,1
2,0
1,8
1,7
1,5
1,4
1,2
1,0
0,9

3,2
3,0
2,8
2,7
2,6
2,4
2,2
2,1
2,9
1,8
1,6
1,4
2,4
2,2
2,0
1,9
1,8
1,6
1,4
1,3
1,1
1,0

3,3
3,1
3,0
2,8
2,7
2,5
2,3
2,2
2,0
1,9
1,7
1,5
2,5
2,3
2,2
2,0
1,9
1,7
1,5
1,4
1,2
1,1

3,4
3,2
3,0
2,9
2,7
2,6
2,4
2,3
2,1
1,9
1,8
1,6
2,6
2,4
2,2
2,1
1,9
1,8
1,6
1,5
1,3
1,2

3,4
3,3
3,1
3,0
2,8
2,7
2,5
2,3
2,2
2,0
1,9
1,7
2,6
2,5
2,3
2,2
2,0
1,9
1,7
1,6
1,4
1,2

3,5
3,4
3,2
3,0
2,9
2,7
2,6
2,4
2,3
2,1
2,0
1,8
2,7
2,6
2,4
2,2
2,1
2,0
1,8
1,6
1,5
1,3

4,0
3,9
3,7
3,6
3,4
3,3
3,1
3,0
2,8
2,6
2,5
2,3
3,2
3,1
2,9
2,8
2,6
2,5
2,3
2,2
2,0
1,8

(W/m²K)ÜÇLÜ
CAM(W/m²K)25

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
8.2.2.1 Pencerelerde Kepenk Olması Durumu

Bu hesaplama yönteminde pencere kepenkleri, gece yalıtımı sağlaması için kullanılmıştır.
Bu nedenle kepenk, yalnızca güneşin batmış olduğu ve dış hava sıcaklığının 10° C‟ nin
altında olması durumunda aktif (kapalı) kabul edilir vedeğeri bağıntı 32.a ile hesaplanır. .
(32.a)

hesaplanır.

Elde edilen Uwin+shut ile(32.b): bir zonu çevreleyen tüm saydam bileşenlerin iletim ve taşınım ısı geçiş
katsayısı, W/K2: bileşenin alanı, m: saydam bileşenin ve kepengin toplam ısıl geçirgenlik katsayısı, W/(m²·K)

Tablo 5.1. Hava tabakalarının ısıl geçirgenlik direnci hesap değerleri
Hava tabakasının
Sıra
No

1

2

3

Kalınlık(dgap) mmDüşeyYatay (ısı akışı aşağıdan yukarıya)

Yatay (ısı akışı yukarıdan aşağıya)dgap < 10

Isıl İletkenlik
Direnci (Rgap)
2
m K/W
0,14

11 < dgap < 20

0,16

21 < dgap < 50

0,18

51 < dgap < 100

0,17dgap > 100

0,16

dgap < 100,14

11 < dgap < 20

0,15

dgap > 20

0,16

dgap < 100,15

11 < dgap < 200,18

dgap > 20

0,21

26

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.2.3

Kapı bileĢenleri

Kapı bileşenleri için ısıl geçirgenlik katsayısı Tablo 6.’ dan seçilir.
Tablo 6. Kapı BileĢenleri Ġçin Isıl Geçirgenlik Katsayısı

DIŞ KAPI

Kapı seçiminde
kullanılacak
konstrüksiyon tipleri

Tablo 6.‟ dan seçilen
geçiş katsayısına (Ağaç, plastik
Metal (ısıyalıtımlı)
Metal (ısıyalıtımsız)

Isıl geçirgenlik
katsayısı(W/m²K)
3,50
4,00
5,50

değeri aşağıdaki hesapta kullanılır ve kapı bileşeninin iletim ve taşınım ısı) ulaşılır.
(33): bir zonda yer alan tüm kapı bileşenlerinden iletim ve taşınım ısı geçiş
katsayısı, W/K
2: kapı yüzeyinin alanı, m: kapı bileşeninin U katsayısı, W/(m²·K)

8.2.4

Ġklimlendirilen zonun döĢeme karakteristik ölçüsünün belirlenmesi

Zeminden ısı geçişinin ifade edilebilmesi için döşemenin alanının, çevresinin yarısına oranı ile
tanımlanan “karakteristik ölçü” nün belirlenmesi gerekir.
(34)
2: ele alınan zonun alanı, m: ele alınan zonun çevresi, m: ele alınan zon için döşemenin karakteristik ölçüsü, mBu yöntemde ifade edilenuzunluğudur. Bu nedenle:değeri, iklimlendirilen zonu çevreleyen ortamlardan ayıran duvarların

tüm bina için; değeri binanın tüm çevresini, ise toplam döşeme alanını ifade eder.
binanın bir zonunda ısı geçişini hesaplamak için;yalnızca iklimlendirilen alanı çevreleyen
ortamlardan ayıran duvarların uzunluğunu,ise hesaplanan zonun toplam döşeme alanını
ifade eder.
binanın iklimlendirilen zonunz bitişik bir iklimlendirilmeyen zon olması durumunda (garajlar,
depolar);ve
hesaplarında iklimlendirilmeyen zon hariç tutulur (iklimlendirilen hacim ile
iklimlendirilmeyen hacim arasındaki duvarlar ’ ye eklenir, alan hesabında iklimlendirilmeyen
hacmin alanı ‟ ya eklenmez).

--Not 8.2.5

vehesaplanırken kullanılan uzunluklar dıştan dışa alınmıştır.

Ġklimlendirilen zonda yapı bileĢenlerinin eĢdeğer kalınlıklarının belirlenmesi“Eşdeğer kalınlık” ifadesi, toprak temaslı yapı bileşenleri için ısıl geçirgenlik ifadelerinin basitleştirilmiş
yöntem ile hesaba katılmasında kullanılmaktadır. Isıl direnç, bu eşdeğer kalınlık ile ifade edilmektedir.
27BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

(35): döşeme toplam eşdeğer kalınlığı, m: duvar toplam kalınlığı (tüm katmanları içeren), m: toprak ısı iletkenlik hesap değeri, W/m.K: tüm döşeme malzemelerinin (içerideki veya dışarıdaki yalıtım dahil tüm
2katmanlar) ısıl direnç katsayısı, m .K/W
2
: döşeme için iç yüzey ısıl direnç katsayısı, m .K/W
2
: döşeme için dış yüzey ısıl direnç katsayısı, m .K/W
Not 1 - Döşeme tablası altındaki sıkıştırılmış toprak, çakıl
değerine dahil değildir. Bu katmanlar
toprak ısıl iletkenlik hesap değerine eş tutulur ve
ile birlikte hesaba katılır.
Not 2 - Toprak ısıl iletkenlik hesap değeri 2 W/m.K olarak sabit kabul edilmektedir.
Toprak altı seviyedeki zonlar için, duvarların toplam eşdeğer kalınlığı bağıntı (36) ile hesaplanır.
(36): bodrum kat toprak altı seviyedeki duvarların eşdeğer kalınlığı, m: toprak ısı iletkenlik hesap değeri, W/m.K
2: bodrum kat duvarları ısıl direnci, m .K/W
Bodrum kat döşemesi, Madde 8.3.5‟de verilen toprağa yarı gömülü iklimlendirilen bir zonun temelboşluğu ile temas eden döşemesi olması durumunda bağıntı (37)‟ de verilen, temelin eşdeğer kalınlığı
hesaplanır.
(37): bodrum kat, temel toplam eşdeğer kalınlık, m2: bodrum kat temelinin ısıl direnci, m .K/W
: duvar toplam kalınlığı (tüm katmanları içeren), m

28BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3

Farklı ısıl Ģartları olan bileĢenlerin iletim ve taĢınım ısı geçiĢ katsayıları

Bu bölümde ġekil 23.’ de tanımlanan yapı bileşenlerinin iletim ve taşınım ısı geçiş katsayılarınınbelirlenme yöntemi anlatılmaktadır.
8.3.1

Ġklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen zonun dıĢ hava temaslı opak ve saydambileĢenleriİklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen zonun dış hava temaslı opak bileşenleri (TİP1) ġekil 24.‟ tegösterilir ve bölüm 8.2.1.’ deki bağıntı (30) – (31), bölüm 8.2.2.’ deki bağıntı (32), bölüm 8.2.3.’ dekibağıntı (33) ile hesaplanır.

ġekil 24. Tip 1- Ġklimlendirilen Veya Ġklimlendirilmeyen Zonun DıĢ Hava Temaslı Opak Ve
Saydam BileĢenleri

29BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.2

Ġklimlendirilen zon ile dıĢa açık iklimlendirilmeyen bitiĢik zonu ayıran duvarların
opak ve saydam bileĢenleriİklimlendirilen bir zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bitişik zon ile arasındaki bileşenler (TİP 2) ġekil
25.’ te gösterilir ve bu bileşenler içinazatlım faktörü kullanılır. Düzeltme faktörü iklimlendirilen zon
ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki bileşenin ısıl geçirgenlik katsayısının iklimlendirilmeyen zon ile
dış ortam arasındaki ısıl geçirgenlik katsayısına oranına eşittir ve bağıntı (39) - (41) ile hesaplanır.
(38)
(39)
(40)
(41)
: iklimlendirilen zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bitişik zonu ayıran opak ve
saydam bileşenlerinin toplam iletim ve taşınım ile ısı geçiş katsayısı, W/K: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki iletim ve taşınım ile ısıgeçiş katsayısı, W/K: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki havalandırma ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki toplam ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki iletim ve taşınım ile ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki havalandırma ile ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki toplam ısı geçiş katsayısı, W/K: iklimlendirilen zonun dışa açık iklimlendirilmeyen zona bitişik yüzeyleri içindüzeltme faktörüġekil 25. Tip 2 - Ġklimlendirilen Zon Ġle DıĢa Açık Ġklimlendirilmeyen Zonu Ayıran Duvarlar
30BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.3

Ġklimlendirilen bir bodrum katının toprak temaslı dıĢ duvarları

Bodrum katlar için sunulan bu işlem, ele alınan zonun toprağın altında olması durumunda (TİP 3)
kullanılır ve ġekil 26.’ da gösterilir.

(42)

(43)
: döşeme toplam eşdeğer kalınlık, m: bodrum kat duvarı toplam eşdeğer kalınlık, m: donmamış toprak ısıl iletkenlik değeri, W/(m·K): bodrum kat döşemesi toprağa gömülme derinliği, m2: bodrum kat duvarı, ısıl geçirgenlik katsayısı, W/(m .K): sabit sayıġekil 26. Tip 3 - Ġklimlendirilen Bir Bodrum Katının Toprak Temaslı DıĢ Duvarları

31BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.4

Ġklimlendirilen zonun toprak temaslı yüzer döĢemesi

Yüzer döşeme, altında bodrum olmayan bir zonun toprak temaslı zemin döşeme tablasıdır (TİP 4) veġekil 27.’ de gösterilmektedir.
Yüzer döşeme tablasının ısıl geçirgenliği, döşemenin karakteristik ölçüsü B’ ve duvar eşdeğer
kalınlığı df arasındaki oranla bağlantılıdır.

(44)

(45)
: donmamış toprak ısıl iletkenlik değeri, W/(m·K): döşeme toplam eşdeğer kalınlık, m: döşemenin karakteristik ölçüsü, mġekil 27. Tip 4 - Ġklimlendirilen Zonun Toprak Temaslı Yüzer DöĢemesi

32BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.5

Ġklimlendirilen zonun toprak temaslı iklimlendirilmeyen hacim ile ara döĢemesi

Bu yöntem, iklimlendirilen bir zonun iklimlendirilmeyen toprak temaslı bir zon ile bitişik yüzeyleri için(TİP 5) kullanılır. Altında bir temel boşluğu bulunan iklimlendirilen zonun döşemesi de yine “TİP 5”
olarak hesaba katılmaktadır.
(46): döşeme altı boşluğu ile dış ortam arasındaki eşdeğer ısıl geçirgenlik,
2

W/(m .K): döşeme üst noktasının toprak seviyesinden yüksekliği (subasman yük.), m(Şekil 28.a.‟da belirtilmiştir.)
2: toprak seviyesi üstündeki duvarların ısıl geçirgenlik katsayısı, W/(m .K): döşemenin karakteristik ölçüsü, m(47)
2: temelden toprağa ısı geçişi için ısıl geçirgenlik katsayısı, W/(m .K): donmamış toprak ısıl iletkenlik değeri, W/(m·K): bodrum kat, temel toplam eşdeğer kalınlık, mDöşemenin ısıl geçirgenlik katsayısı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır.
(48): iç ortam ile toprak arasındaki tüm yüzeylerin ısıl geçirgenliklerinin toplamını
2
temsil eden ısıl geçirgenlik katsayısı W/(m .K): iç ortam ile temel boşluğu arasında kalan döşemenin ısıl geçirgenlik katsayısı,
2
W/(m .K)
Not - Uf hesaplanırken bu değere tüm ısı köprüleri dahil edilmiş olması gerekir.

ġekil 28.a. Tip 5 - Ġklimlendirilen Zonun Temel BoĢluğu Temaslı DöĢemesi

33BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil 28.b. Tip 5 - Ġklimlendirilen Zonun Temel BoĢluğu Temaslı DöĢemesi

34BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.6

Ġklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen bodrum katın toprak temaslı döĢemesi

Bu yöntem, döşemesi toprağa oturan iklimlendirilen veya iklimlendirilmeyen bodrum katın (TİP 6)
hesapları için kullanılır ve ġekil 29.‟ da gösterilir. Döşemede Ubf„ nin belirlenmesinde, bodrum katdöşemesinin karakteristik ölçüsünün B’ ve tüm yalıtım katmanlarını içeren döşeme eşdeğer
kalınlığının df hesaplanması gerekmektedir.

ise yalıtımsız veya orta derecede yalıtımlı bodrum kat döşemesidir ve döşemenin ısılgeçirgenlik katsayısı bağıntı (49) ile hesaplanır.
(49)

ise iyi yalıtılmış bodrum kat döşemesidir ve döşemenin ısıl geçirgenlik katsayısı bağıntı
(50) ile hesaplanır.
(50)
2: bodrum kat toprak temaslı döşemesinin ısıl geçirgenlik katsayısı, W/(m ·K): donmamış toprak ısıl iletkenlik değeri, W/(m·K): döşeme toplam eşdeğer kalınlık, m: bodrum kat döşemesi toprağa gömülme derinliği, m: 3,14: döşemenin karakteristik ölçüsü,ġekil 29. Tip 6 - Ġklimlendirilen Veya Ġklimlendirilmeyen Bodrum Katın Toprak TemaslıDöĢemesi

35BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.7

Ġklimlendirilen zonun dıĢa açık iklimlendirilmeyen bir seraya (kıĢ bahçesine) bakan
yüzeyleriİklimlendirilen zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bir sera (kış bahçesi) ile arasındaki duvarlar (TİP 7)ġekil 30.’ da gösterilir ve ısı geçiş katsayısı 8.3.2.‟deki yöntem ile hesaplanır. Ele alınan zonun dışaaçık iklimlendirilmeyen bir sera/kışbahçesi ile arasındaki bileşenler için btr düzeltme faktörü kullanılır.
Düzeltme faktörü iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki bileşenin ısı geçiş
katsayısının iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki ısı geçiş katsayısına oranına eşittir vebağıntı (52) – (54) ile hesaplanır.
(51)
(52)
(53)
(54)
: iklimlendirilen zonun dışa açık iklimlendirilmeyen bitişik zonu ayıran opak ve
saydam bileşenlerinin toplam iletim ve taşınım ile ısı geçiş katsayısı, W/K: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki iletim ve taşınım ile ısıgeçiş katsayısı, W/K: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki havalandırma ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki toplam ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki iletim ve taşınım ile ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki havalandırma ile ısı geçiş
katsayısı, W/K: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki toplam ısı geçiş katsayısı, W/K: iklimlendirilen zonun dışa açık iklimlendirilmeyen zona bitişik yüzeyleri içinazatlım faktörüġekil 30. Tip 7 - Ġklimlendirilen Zonun DıĢa Açık Ġklimlendirilmeyen Bir Seraya Bakan Duvarları

36BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.8

Ġklimlendirilen zonun dıĢ hava temaslı konsol döĢemesiİklimlendirilen zonun dış hava ile sınırını oluşturan çıkma döşemesidir (TİP 8) ve ġekil 31.’ degösterilir. İletim ve taşınım ile ısı geçişi hesaplarında konsol döşeme elemanının
ısılgeçirgenlik katsayısı hesaplanırken
vedeğerleri Tablo 2.‟ den alınır. Yapı bileşeni
doğrudan dış ortamla ilişkili olduğu için temel olarak (TİP 1) gibi hesaplanır.

(55)
(56)

ġekil 31. Tip 8 - Ġklimlendirilen Zonun DıĢ Hava Temaslı Konsol DöĢemesi

37BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.9

Ġklimlendirilen zonun, dıĢa açık olmayan iklimlendirilmeyen zona bakan bileĢenleriİklimlendirilen zonun dışa açık olmayan iklimlendirilmeyen zona bakan duvarları (örn: çekirdeğe
bakan iç duvarlar) (TİP 9) ġekil 32.’ de gösterilir. Bu yüzeyler için önce 8.3.1.’ de (TİP 1) yapılanhesaplar uygulanır, dışa açık olmayan iklimlendirilmeyen zona ısı geçişi değeri Hop 0,5 ile çarpılarak
bulunur.
(57)(58)ġekil 32. Tip 9 - Ġklimlendirilen Zonun, DıĢa Açık Olmayan Ġklimlendirilmeyen Zona Bakan
Duvarları
Not - Programda kullanıcıya tanımlattırılan ısı geçiş tiplerindeki Tip 11, Tip 9 ile aynı olup birlikte
projelendirilmiş bitişik binalar arasındaki elemanın tanımlanmasını kolaylaştırmak için ilave edilmiştir.

38BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

8.3.10Ġklimlendirilen zonun iklimlendirilen baĢka bir zon ile iliĢkili bileĢenleriİklimlendirilen zonu iklimlendirilen diğer zon ile ayıran opak bileşenler (TİP 10) ġekil 33.’ te gösterilir.
Bu hesaplama yönteminde, iklimlendirilen iki zon arasındaki ısı geçişi, bir zonun ısı kaybının diğer
zonun ısı kazancı olması nedeniyle, binanın toplam enerji performansına yansıtılmaması öngörülerek,
iklimlendirilen zonlar arasında ısı geçişi hesaba katılmamaktadır.

ġekil 33. Tip 10 - Ġklimlendirilen Zonun Ġklimlendirilen BaĢka Bir Zon Ġle ĠliĢkili Opak BileĢenleri

39BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

9 Havalandırma ile Isı GeçiĢi
9.1

Minimum Havalandırma Ġhtiyacı

Binalarda hijyen ve konfor koşullarının sağlanabilmesi için gerekli olan minimum havalandırma ihtiyacı
3(qve,min), (m /h) vardır. Bu ihtiyaç binanın tipi ve kullanım amacına göre değişiklik gösterir. Aşağıda
bina tiplerine göre tipik veriler bulunmaktadır. (EN 13789)
9.1.1

Müstakil konutlar ve Daireler

qve,min = 0.3 · v
qve,min

v
9.1.2

(59)
3

: Minimun hava hacimsel debisi, m / h3: Havalandırılan zonun hacmi, mOfislerqve,min = ((Np · qp) + (A · qm ))qve,min
Np
qp
A
qm

9.1.3

(60)
3

: Minimun hava hacimsel debisi, m / h: Kişi sayısı
3: Kişi başına gerekli taze hava miktarı, m / kişi.h2: Zonun/mekanın alanı m3
2: m2 başına gerekli taze hava miktarı, m / m .hDiğer Bina Tipolojileri

Bir zon içindeki her fonksiyonel mekan için minimum hava hacimsel debisi;
qve,min,i = ((Np · qp) + (A · qm ))qve,min,i(61)
3: bir zondaki i fonksiyonel mekanı için minimum hava hacimsel debisi, m / h

Bir zon içindeki tüm fonksiyonel mekanın minimum hava hacimsel debisi toplamı;
qve,min,tot = Ʃ (qve,min,i)qve,min,tot(61.a): bir zondaki tüm fonksiyonel mekanların toplam minimum hava hacimsel
3
debisi, m / h40BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

9.2
9.2.1

Özel Durumlar için HesaplamaĠklimlendirilen Zon ile BitiĢik Ġklimlendirilmeyen Zon Arasındaki Havalandırma ile IsıGeçiĢ Katsayısıġekil.33.a. Tip 2 ve Tip 7 elemanlara sahip iklimlendirilen ve iklimlendirilmeyen zon içinhavalandırma ısı geçiĢ katsayıları ile sıcaklık düzeltme katsayıları
Bir zonda Tip2 veya Tip7 eleman var ise hesabı yapılan iklimlendirilen zona bitişik bir
iklimlendirilmeyen zon veya sera (kış bahçesi) vardır. Bu durumda, iklimlendirilmeyen zon ile dışortam arasındaki hava değişim sayısı ( nue ) aşağıdaki gibi hesaplanır. 50 Pa basınçtaki hava değişim
oranının (n50) belirlenmesi için Tablo 7.’ den yararlanılır.
Tip 7 ve Tip 2 elemanlar için sıcaklık düzeltme faktörü btr için 8.3.2’ ye ve 8.3.7’ ye bakınız.
(62)

nue = n50 / 20nue
n50

: iklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki hava değişim sayısı,1 / h: 50 Pa basınçtaki hava değişim oranı,1 / h

Tablo 7. Bağımsız kaçak karakteri elemanları için düzeltme faktörleri ve farklı konstrüksiyon
tipleri için temel sızdırma değerleri (50 Pa basınçta) ve eklenecek değerler (EN 13465)
Konstrüksiyon Tipine Bağlı
Kompleks Sızdırmaz
Sızdırmaz
Hava Sızdırma Değeri Temel Hava (Dikdörtgen Bant Olmayan Bant Olan
Konstrüksiyon TipiAhşap Konstrüksiyonlu
Yalıtılmış Alçak Binan50 [h-1]Tuğla veya Blok
Alçak Binan50 [h-1]
Beton veya Perde Duvar
Yüksek Binan50 [h-1]

SızdırmaDeğeriOlmayan
Kat Planı)

Toplamn50

Sıva
Pencere ve Bitişik Yapılmış
Kapılar
Bina
Duvar

Pencere ve
Kapılar

3

1

1

-1

-0,5

0

8

1

1

-1

0

-1

3

1

1

-1

0

-1

41

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
9.2.1.1 Ġklimlendirilmeyen zon ile dıĢ ortam arasındaki hacimsel hava debisi(qv,ue)(63): İklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki hava değişim sayısı, 1 / h
3: İklimlendirilmeyen zonun hacmi, mnuevu

9.2.1.2 Ġklimlendirilmeyen zon ile dıĢ ortam arasındaki havalandırma ısı geçiĢ
katsayısı ( Hv,ue )
(64)
HV,ue

ρ·c
qv,ue

: İklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasında havalandırma ısı geçiş
katsayısı, W / K
3
3: Havanın ısıl kapasitesi, J / ( m · K ) = 0,33 W · h / ( m · K )3: İklimlendirilmeyen zon ile dış ortam arasındaki hacimsel hava debisi, m / hİklimlendirilen zona bitişik her iklimlendirilmeyen zon için yapılan bu hesaplama, zonun oiklimlendirilmeyen zona bakan tüm yüzeyleri için bir kez hesap yapılır;9.2.1.3 Ġklimlendirilen zonla iklimlendirilmeyen zon arasında kapı ve/veya
pencere varsa;İklimlendirilmeyen zon ile iklimlendirilen zon arasındaki
iklimlendirilmeyen zonun özelliğine göre Tablo 8.‟ den alınır.

havadeğişimsayısı

(niu)değeri

Tablo 8. Ġklimlendirilmeyen Zon ile Ġklimlendirilen Zon arasındaki Hava DeğiĢim SayısıNoİklimlendirilmeyen Hava Sızdırmazlık Tipi

niu

1

Duvarlarda çatlak yok, kapı ve pencerelerin sızdırmazlığı yüksek

0,52

Duvarlarda çatlak çok az, kapı ve pencerelerin sızdırmazlığı yüksek
1
Duvarlarda çatlak orta seviyede, kapı ve pencerelerin sızdırmazlığı
3
orta
Duvarlarda çatlak çok fazla, kapı ve pencerelerin sızdırmazlığı çok
10
düşük

3
4

qve,iu = V · niu
qve,iuVniu(65): iklimlendirilmeyen zon ile iklimlendirilen zon arasındaki hava
3
hacimsel debisi, m / h: zonun hacmi: iklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasındaki hava değişim
sayısı, 1 / h

HV,iu,i = ρa · ca · qve,iu
HV,iu,iρa · ca(66): İklimlendirilmeyen zon ile iklimlendirilen zon arasındaki ielemanından havalandırma ısı geçiş katsayısı, W / K
3: havanın ısı kapasitesi, W h / m K

42BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

: iklimlendirilmeyen zondan havalandırma için düzeltme katsayısı: iklimlendirilmeyen zon ile iklimlendirilen zon arasındaki hava
3
hacimsel debisi, m / h: iklimlendirilmeyen zon ile iklimlendirilen zon arasındaki hava
3
hacimsel debisi, m / hqve,iu9.2.1.4 Ġklimlendirilen zonla iklimlendirilmeyen zon arasında kapı ve/veya
pencere yoksa;İklimlendirilen zon ile iklimlendirilmeyen zon arasında rüzgar ve baca etkilerinin çok düşük olmasından
dolayı bu iki zon arasındaki hacimsel hava debisi (qve,iu) aşağıdaki gibi kabul edilir:
(67)
(68)

qve,iu = 0
HV,iu = 0
9.3Doğal Havalandırma ve Sızıntı (Ġnfiltrasyon)

Tasarım hacimsel hava debisi (qve,d) hesaplanırken, daha önce Tablo 7.‟ den elde edilen binanın
hava sızdırma değerine (n50) göre Tablo 9.‟ dan hava sızdırmazlık seviyesi belirlenir. Belirlenen havasızdırmazlık seviyesi ile binanın korunma durumuna göre hava değişim oranı (n), bina tipolojisinebağlı olarak Tablo 10. veya Tablo 11. den alınacaktır. (EN 13789)
Doğal havalandırma için hacimsel hava debisi, minimum havalandırma ihtiyacı hacimsel hava debisi(qve,min) ile tasarım hacimsel hava debisinden (qve,d) büyük olanı alınır.

qve,d = V · n
qve,d
n
V

(69)
3

: dizayn hava hacimsel debisi, m / h: zondaki hava değişim sayısı, 1 / h
3: zonun hacmi, m(69.a)

qve,infe = max [ qve,min ; qve,d ]
qve,infe
qve,minqve,d3: doğal havalandırma hacimsel hava debisi, m / h
3: Minimun hava hacimsel debisi, m / h3: dizayn hava hacimsel debisi, m / h

Tablo 9. Hava Sızdırmazlık Seviyeleri
Hava Değişim Oranı ( Toplam n50)

Ofis ve diğer bina Müstakil konut ve Sızdırmazlık
tipolojileri
Apartmanlar<2<4

Yüksek2 ile 5 arası

4 ile 10 arası

Orta

>5

> 10

Düşük

43

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 10. Ofisler ve Diğer Bina Tipolojilerinde Doğal Havalandırma Hava DeğiĢim Sayısı (n),(1/h)
Binanın Korunma Durumu

Korunmasız(Açık alandaki ve şehir
merkezindeki yüksek binalar)
Hafif Korunmalı(Ağaçlık alandaki ve şehir
merkezinde az sıklıktaki
binalar)Tam Korunmalı(Orman içindeki ve şehir
merkezindeki sık binalar)

Birden Fazla Yüzey

Bir Yüzey

Binanın Sızdırmazlığı

Binanın Sızdırmazlığı

Düşük Orta

Yüksek Düşük

Orta

Yüksek

1,2

0,7

0,5

1

0,6

0,5

0,9

0,6

0,5

0,7

0,5

0,5

0,6

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

Tablo 11. Müstakil Konutlar ve Apartmanlarda Doğal Havalandırma Hava DeğiĢim Sayısı (n),(1/h)
Binanın Sızdırmazlığı
Binanın Korunma Durumu

Korunmasız(Açık alandaki ve şehir
merkezindeki yüksek binalar)
Hafif Korunmalı(Ağaçlık alandaki ve şehir
merkezinde az sıklıktaki binalar)
Tam Korunmalı(Orman içindeki ve şehir
merkezindeki sık binalar)

Düşük

Orta

Yüksek

1,5

0,8

0,5

1,1

0,6

0,5

0,7

0,5

0,5

gelen hacimsel hava debisi (qve,f) ile rüzgar ve baca etkileri nedeniyle oluşan sızıntı (infiltrasyon)
hacimsel hava debisinin (qve,x) toplamıdır :(70): havalandırma ısı geçiş katsayısı, W / K
3: havanın ısı kapasitesi, W h /m ·K: doğal havalandırma için düzeltme katsayısı
3: doğal havalandırma hava hacimsel debisi, m / h: iklimlendirilmeyen zondan havalandırma için düzeltme katsayısı: iklimlendirilmeyen zon ile iklimlendirilen zon arasındaki hava hacimsel
3
debisi, m / h: sera ile iklimlendirilen zon arasındaki havalandırma için düzeltme katsayısı
3: sera ile iklimlendirilen zon arasındaki hava hacimsel debisi, m / h44BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

10 Ġç Kazançlar
10.1 Hesaplama yöntemi
İç kazançlar, negatif kazançlar dahil olmak üzere (iç ortamdan soğuk kaynaklara yayılan ısı), iç ısı
kaynaklarından kazanılan ısıdır.
Bu hesaplama yönteminde göz önüne alınan iç kazançlar aşağıda belirtilenleri içerir:-İnsanlardan, metabolik aktiviteye bağlı, duyulur ve gizli ısı kazançları,
Cihazlardan yayılan duyulur ve gizli ısı kazançları,
Aydınlatma aygıtlarından ısı kazançları.

İç kazançlar (insanlardan ve cihazlardan), hesabı yapılan zonun fonksiyonuna göre değişiklik
göstermektedir. Zondaki aktiviteye bağlı olarak insanlardan ısı kazançları, hacimdeki ekipmanyoğunluğuna bağlı olarak cihazlardan ısı kazançları hesaplanır. Ayrıca hesabı yapılan binanın
fonksiyonuna göre binanın zonlaması farklılık gösterdiğinden toplam iç kazanç hesabı değişir. Binafonksiyonuna bağlı hesap farklılıkları Madde 10.2.‟ de açıklanmıştır.

10.2 Ġnsanlardan ve cihazlardan iç kazanların hesaplanması
Binada bulunan insan sayısı ve binanın fonksiyonuna göre insanlardan ve cihazlardan olan iç yükler
hesaplanır. Konutlar için ayrıca sıcak su iç yükü hesaba katılır.
10.2.1

Müstakil konutlar ve apartman daireleri
22

Konutlarda iç kazançlar mutfak ve salon alanları (m ) ile diğer mekanların alanları (m ) üzerinden
hesaplanır. Mutfak ve salon ile diğer mekanlar ayrı tanımlanarak toplam konut alanındaki iç kazançdeğerine ulaşılır.
(71): konut toplam döşeme alanı, m2: mutfak ve salon alanı, m2: konutun mutfak ve salon hariç kalan döşeme alanı, m

2

(72)

: mutfak ve salon için toplam duyulur ısı kazancı, W2: mutfak ve salon için birim alandan (m ) duyulur ısı kazanç miktarı, W/m

2(73): mutfak ve salon dışındaki mekanlar için toplam duyulur ısı kazancı, W2: mutfak ve salon dışındaki mekanlar için birim alandan (m ) duyulur ısı
2kazanç miktarı, W/m(74): toplam duyulur ısı kazancı, W45BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Toplam iç kazançlara insanlardan gizli ısı kazançları aşağıdaki bağıntı ile eklenir.
(75): insanlardan toplam gizli ısı kazancı, W: toplam kişi sayısı: bir kişiden gizli ısı kazancı, W/kişi (Bu değer Tablo 15.‟ dan alınır).
Toplam iç kazançlara cihazlardan gizli ısı kazançları 2001 ASHRAE Handbook‟ta ifade edilen yöntem
ile hesaba katılmaktadır. Bu yöntemde cihazlardan olan iç kazançlar, buhar üretebilecek cihazlarınolduğu mutfak alanları gibi hacimler için hesaba katılmaktadır. Bu hacimlerden cihazlardan birim alanbaşına kazanılan gizli ısı kazancı LF=1/SHF oranı (SHF=0,77) kullanılarak bağıntı (76) ve (78) ile
cihazlardan gizli ısı kazancına dönüştürülür ve bağıntı (80) ile zondaki cihazlardan toplam gizli ısı
kazancı hesaplanır.
(76)
(77)

2

: mutfak ve salon için, birim alan başına (m ) cihazlardan duyulur ısı
2kazancı, W/m (, Tablo 13‟ten alınır.)2: mutfak ve salon için, birim alan başına (m ) cihazlardan gizli ısı
2kazancı, W/m
2: mutfak ve salon için, cihazlardan toplam gizli ısı kazancı, W/m
(78)
(79)

2

: mutfak ve salon dışındaki hacimler için, birim alan başına (m )2cihazlardan duyulur ısı kazancı, W/m (, Tablo 13.‟ten alınır.)2: mutfak ve salon dışındaki hacimler için, birim alan başına (m )2cihazlardan gizli ısı kazancı, W/m: mutfak ve salon dışındaki hacimler için, cihazlardan toplam gizli ısı
2kazancı, W/m(80)
Banyo vb. ıslak hacimlerden kazanılan iç yük, sıcak su iç yükü olarak ele alınır.Konutlarda sıcak su içyükü aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır.
(81): toplam sıcak su yükü ısı kazancı, W
Konutlar için iç yükler 24 saat boyunca var kabul edilir, ancak kazanç yoğunluğu saatlere göre farklılık
göstermektedir. Konutlarda saatlere göre iç yük dağılımı Tablo 13.‟ te verilmiştir. (Tablo 13, EN ISO
13790‟da verilmiş olan varsayılan değerler uyarlanarak oluşturulmuştur.)46

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 13. Konut ve apartman dairelerinde duyulur ısı kazançları saatlik zaman çizelgesi
KonutlarDiğer alanlar

Mutfak + Salon
Saat
W/m

07:00
17:00
17:00
23:00
23:00
07:00

2

W/m

2

W/m

2

W/m

8

5,2

1

0

20

17,2

1

0

2

0

6

5

2

İnsanlar için kişi başına metabolik kazançlar Tablo 14.’ te verilmiştir.
Tablo 14. Konutlarda ve ofislerde insanlardan metabolik ısı kazançları için duyulur ve gizli ısıdeğerleri

10.2.2

Etkinlik DerecesiΦint,Oc,sen,unitΦint, Oc,lat,unit(W/kişi)(W/kişi)Oturma, çalışma

75

55

Ofisler için;

Ofisin çalışma saatlerinde iç yükler aşağıdaki bağıntılar ile hesaplanır. Bina ve hacim fonksiyonlarınabağlı zaman çizelgeleri Ek 1‟ de verilmiştir.
(82): bir insandan kazanılan duyulur ısı miktarı, W/kişi: kişi sayısı(83): bir insandan kazanılan gizli ısı miktarı, W/kişi
(84): insanlardan kazanılan toplam duyulur ısı kazancı, W: insanlardan kazanılan toplam gizli ısı kazancı, W
2Ofis yoğunlukları, Tablo 15. üzerinden kişi başına düşen m ler aracılığı ile tanımlanacaktır.

47BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 15. Ofis yoğunluklarının tanımı
2İnsan başına düşen alan (m )İnsan yoğunluğu

Az Yoğun

Orta Yoğun

YoğunÇok Yoğun

Ofis alanı

15,5

11,6

9,3

7,8

Cihazlardan olan ısı kazançları ; ofisin yoğunluk durumuna bağlı olarak Tablo 16.‟den gelir.
Ofis cihazlarından kazanılan duyulur ısı miktarı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır. Ofislerde gizli ısı
yayan cihaz vb. durumlar (buhar göz ardı edilmekte, bu nedenle cihazlardan gizli kazançlar hesaba
katılmamaktadır).
(85)
2: cihazlardan m başına kazanılan birim ısı, W/m

2

2: toplam zon döşeme alanı, m: cihazlardan toplam iç kazanç değeri, W

Tablo 16. Ofislerde cihazlardan ısı kazançları
2(W/m )

10.2.3İnsan yoğunluğu

Az Yoğun

Orta Yoğun

YoğunÇok Yoğun

Ofis

5,4

10,8

16,1

21,5

Rezidanslar ve diğer bina tipolojileri
2

Bu bina tipolojilerinde her kat bir zon olarak alınır ve kat içerisindeki mekanların alanları (m ) ve
fonksiyonları üzerinden alanla ağırlıklı ortalama toplam iç kazanç belirlenir.
(86)2: i hacminde m başına insanlardan duyulur ısı kazanç değeri, W/m: i hacminin alanı, m2

2: kat içerisindeki tüm mekanlarda insanlardan toplam duyulur ısı kazançdeğeri, W(87)

2: i hacminde m başına insanlardan gizli ısı kazanç değeri, W/m: i hacminin alanı, m2

2: kat içerisindeki tüm hacimlerden, insanlardan toplam gizli ısı kazançdeğeri, W

48

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
İnsanlardan toplam ısı kazancı (88) bağıntısı ile hesaplanır.
(88): kat içerisindeki tüm hacimlerden insanlardan toplam ısı kazançdeğeri, W
Cihazlardan ısı kazancı ise (89) bağıntısı ile hesaplanır.
(89): kat içerisindeki tüm hacimlerden, cihazlardan toplam ısı kazançdeğeri, W22: i hacminde m başına cihazlardan ısı kazanç değeri, W/m

10.3 Aydınlatma aygıtlarından iç kazanların hesaplanması
Aydınlatma aygıtlarından iç kazançlar 2.Cilt‟ te aydınlatma hesaplarının anlatıldığı konutlar için
6.2.1.1‟ de ve ofisler için 6.2.2‟ de açıklanmıştır.

10.4 Toplam iç kazanç değerinin hesaplanması
10.4.1

Müstakil konutlar ve apartman daireleri

Konut birimlerinde iç kazanç değerleri altı maddede toplanmıştır.
2-

Mutfak ve salon alanları için m başına duyulur ısı kazanç değeri üzerinden toplam duyulur ısı
kazancının hesaplanması-

Mutfak ve salon alanları hariç diğer alanlar için m başına duyulur ısı kazanç değeri üzerinden
toplam duyulur ısı kazancının hesaplanması-İnsanlardan gizli ısı kazançlarının hesaplanması-

Cihazlardan gizli ısı kazançlarının hesaplanması-

Toplam sıcak su yükü ısı kazancının hesaplanması-

Aydınlatma aygıtlarından iç kazançların hesaplanması

2

(90)

: mutfak ve salon dışındaki mekanlar için toplam duyulur ısı kazancı, W: mutfak ve salon için toplam duyulur ısı kazancı, W: cihazlardan toplam gizli ısı kazancı, W: insanlardan toplam gizli ısı kazancı, W: toplam sıcak su yükü ısı kazancı, W: aydınlatma aygıtlarından ısı kazancı, W49BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

10.4.2

Ofisler

Ofis binalarında iç kazanç değerleri dört maddede toplanmıştır.
İnsanlardan duyulur ısı kazançları
İnsanlardan gizli ısı kazançlarıCihazlardan iç kazançlar
Aydınlatma aygıtlarından iç kazançlar-(91): insanlardan toplam duyulur ısı kazancı, W: insanlardan toplam gizli ısı kazancı, W: cihazlardan toplam ısı kazancı, W: aydınlatma aygıtlarından ısı kazancı, W
10.4.3

Rezidanslar ve diğer bina tipolojileri için;

Rezidans ve diğer bina tipolojilerinden binalarında iç kazanç değerleri dört maddede toplanmıştır,bağıntı (92) ile hesaplanmaktadır.
-

Zon içerisindeki hacimlerde insanlardan duyulur ısı kazançlarının toplamı
Zon içerisindeki hacimlerde insanlardan gizli ısı kazançlarının toplamı
Zon içerisindeki hacimlerde cihazlardan iç kazançların toplamı
Zon içerisindeki hacimlerde aydınlatma aygıtlarından iç kazançların toplamı(92): zon içerisindeki hacimlerde insanlardan duyulur ısı kazançlarının
toplamı, W: zon içerisindeki hacimlerde insanlardan gizli ısı kazançlarının
toplamı, W: cihazlardan toplam ısı kazancı, W: aydınlatma aygıtlarından ısı kazancı, W50BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

11 GüneĢ kazançları
11.1 Hesaplama yöntemi
Güneş enerjisi kazançları, opak ve saydam bileşenlerden olmak üzere iki düzeyde incelenmektedir.
Geliştirilen yöntem dış engeller ve bina çıkıntılarının gölgeleme etkisini, saydam ve opak bileşenlerin
etkin toplama alanına dayanan güneş kazançlarını ve gökyüzüne kaybedilen ısıl ışınım miktarını
hesaba katmaktadır.

11.2 GüneĢ enerjisinden toplam ısı kazançları
Bina elemanından güneş kazançlarını ifade eden ısı miktarı,
edilmekte ve bağıntı (93) ile verilmektedir:“W” watt cinsinden ifade(93): k yüzeyinin etkin güneş toplama alanının dış engellerden gölgelenme
faktörü: değerlendirilmekte olan zon veya binada verilen bir yön ve eğim açısındaki
k yüzeyinin etkin toplama alanı, m2: verilen yön ve eğim açısındaki k yüzeyinin toplama alanının metrekaresi
2başına gelen toplam güneş ışınımı, W/m:k bina elemanı ve gökyüzü arasındaki ışınımsal biçim faktörüdür ve değerleriaşağıdaki gibidir:: gölgelenmemiş yatay yüzeyler için,: gölgelenmemiş düşey yüzeyler için.
: k bina elemanından gökyüzüne ısıl ışınım ile ısı kaybı miktarı, W
Bina yüzeyi toplam etkin toplama alanı (Asol), aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır.
(94): değerlendirilmekte olan zon veya binada, verilen bir yön ve eğim açısındaki
2
opak yüzeyin etkin toplama alanıdır, m: değerlendirilmekte olan zon veya binada, verilen bir yön ve eğim açısındaki
2
saydam yüzeyin etkin toplama alanıdır, m
11.2.1

Saydam bileĢenler için güneĢ enerjisinden ısı kazançları

Saydam bileşende (örneğin pencere) dış stor olmayan veya hareketli dış stor olup storun aktif
olmadığı saat için etkin güneş enerjisi toplama alanı,
metrekare cinsinden ifade edilir vedeğeri bağıntı (95) ile hesaplanır:
(95)
(96)
: saydam bileşen için gölgelenme faktörü: yatay gölgeleme elemanının gölgeleme faktörü: düşey gölgeleme elemanının gölgeleme faktörü: saydam bileşenin cam yüzeyi için toplam güneş enerjisi geçirgenlik katsayısı51BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

-: saydam bileşenin (örneğin, pencere) toplam alanı, m: çerçeve dahil saydam bileşenin toplam alanı, m: çerçeve faktörü

22

Not - FF çerçeve faktörü, sabit pencereler için 0,2, açılır pencereler için 0,3 alınmaktadır.
Saydam bileşende hareketli dış stor var ve aktif ise storun pencerenin tamamını kapattığı kabul edilir.
Saydam bileşende hareketli dış stor var ve storun aktif olduğu saat için etkin güneş enerjisi toplamaalanı,
metrekare cinsinden ifade edilir ve değeri bağıntı (97) ile hesaplanır:(97)
Saydam bileşende (örneğin pencere) sabit dış stor olduğu durum için etkin güneş enerjisi toplamaalanı,
metrekare cinsinden ifade edilir ve değeri bağıntı (99.b) ve (99.c) ile hesaplanır:
Saydam bileşende sabit dış stor var ise storun pencerenin yüzde kaçını örttüğü bilgisi kullanıcıdan
alınır.
Yatay engel storu tamamen örtmüyor.

( 1- Fov ) < Fstor ise;(98)
Yatay engel storu tamamen örtüyor( 1- Fov )

Fstor

ise;
(99)

Fstor
gstor
11.2.2: Storun pencereyi örtme oranı, sabit elemanda kullanıcı
hareketli eleman için her zaman =1: Storun (SHGC) güneş geçirgenlik faktörü

tanımlar,

Opak bileĢenler için güneĢ enerjisinden ısı kazançları

Bina kabuğunun opak bileşeninin etkin güneş enerjisi toplama alanı metre kare cinsinden bağıntı
(101) ile verilir:(100): opak yüzeyin güneş ışınımı yutuculuk katsayısı
2: opak bileşen dış yüzey ısıl direnci, m K/W
2: opak bileşen ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K: opak bileşen izdüşüm alanı, m
11.2.3

2

Kapı bileĢenleri için güneĢ enerjisinden ısı kazançları

Kapı bileşenlerinin saydam bileşen içermesi durumunda (balkon kapıları) bu bileşenler pencere olarak
tanımlanır ve güneş kazançları saydam bileşen gibi hesaplanır. Kapılarda cam olmaması durumunda
ise güneş kazançlarının hesaplanmasında opak bileşenler için kullanılan işlem uygulanır.

52BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

11.3 Hesaba katılan özel durumlar
11.3.1

GölgelenmeGüneş kazançlarında bina cephesinde yatay ve düşey gölgeleme araçları ile karşı binaların veya
bitişik bina kollarının gölge etkilerini hesaba katacak yöntem aşağıda açıklanmıştır.

(101)
(102)
(103)
: yüzeyin yön ve eğimine göre düzleme gelen doğrudan güneş ışınımının (Idir)
toplam güneş ışınımına (Isol,k) oranı: yüzeyin yön ve eğimine göre düzleme gelen yaygın güneş ışınımının (Idif)
toplam güneş ışınımına oranı: yüzeyin yön ve eğimine göre düzleme gelen yaygın ve doğrudan güneş
ışınım oranlarının toplamı
11.3.1.1Çevre binalardan gölgelenmeÇevre binaların gölgeleme etkisinin hesaplanması için çevre binalarla ilgili yapılacak tanımlar aşağıda
verilmiştir. Eğer ele alınan bina çevre binalar tarafından gölgeleniyorsa, cephelerden uzun dalgaışınımla göğe kaçan ısı da yok varsayılmıştır.
Çevre binaların engelleme açısı ġekil 34.’ teki gibi girdi olarak her pencere için ayrı tanımlanmaktadır.
Dolayısı ile çevre bina engelinin her kat ve her pencere için etkisi ayrı ayrı ele alınabilmektedir.

ġekil 34. Çevre Binalardan Gölgelenme Hesapları Ġçin Α Açısının HesaplanmasıÇevre binalardan gölgelenme katsayısı aşağıdaki gibi hesaplanır:Sh: Güneş yükseliş açısı

Fhor: Çevre binalardan gölgelenme katsayısı
ise ;alınır.
(104): Düzlemin yön ve eğimine göre doğrudan güneş ışınım şiddeti, W/m
2: Düzlemin yön ve eğimine göre toplam güneş ışınımı şiddeti, W/m2

53BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

11.3.1.2GüneĢ kontrol elemanları ve bina çıkıntıları ile gölgelenme
11.3.1.2.1

Yatay gölgeleme elemanlarıġekil 35. Yatay Gölgeleme Elemanları
Yatay gölgeleme elemanları gölgeleme katsayıları, pencere orta noktasından engele olan açı ile zenit
açısı arasındaki bağıntı ile hesaplanır.
(105)
(106)
(107)

: Yatay engel açısı: Zenit açısı: Yatay engelin yaygın ışınımı gölgeleme katsayısı: Yatay engelin doğrudan ışınımı gölgeleme katsayısı: Yatay engelin gölgeleme katsayısı: yüzeyin yün ve eğimine göre düzleme gelen doğrudan güneş ışınımının
toplam güneş ışınımına oranı: yüzeyin yön ve eğimine göre düzleme gelen yaygın güneş ışınımının toplamgüneş ışınımına oranı: yüzeyin yön ve eğimine göre düzleme gelen yaygın ve doğrudan güneş
ışınım oranlarının toplamı
11.3.1.3

DüĢey gölgeleme elemanlarıDüşey gölgeleme elemanları gölgeleme katsayıları, pencere orta noktasından engele olan açı ile
azimut açısı arasındaki bağıntı ile hesaplanır.

ġekil 36. DüĢey Gölgeleme Elemanları

54BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

(108)
(109)
(110)
(111)
(112)
(113)
(114)
(115)
: Güneş azimut açısı: Yüzey azimut açısı (yön açısı): Düşey engelin azimut açısı: Düşey engel açısı: Düşey engelin doğrudan ışınımı gölgeleme katsayısı: Düşey engelin yaygın ışınımı gölgeleme katsayısı: Sol düşey engelin gölgeleme katsayısı: Sağ düşey engelin gölgeleme katsayısı
Not - Yarı saydam gölgeleme elemanları için gölgeleme katsayıları, (yüzeyde güneş ışınımı olduğu
süre boyunca) direkt ışınım için %100 gölgelenme sağladığı ve yaygın ışınım için %0 gölgelenmegerçekleştiği kabulü yapılarak hesaplanır. Bu yöntem ile tanımlanan yarı saydam gölgeleme
elemanları, hareketli gölge elemanı olarak çalışır. Gölgeleme elemanının çalışma zaman çizelgesi
otomatik olarak tanımlanabileceği gibi gölgeleme elemanlarının elle kontrol edildiği varsayılarak(güneş ışınımı ve gün ışığı hesaba katılarak geliştirilmiş stratejiler doğrultusunda) kullanıcıya ait
zaman çizelgesi de tanımlanabilir.
11.3.2Isıl ıĢınım ile gökyüzüne ısı kaybı

Belirli bir bina kabuk elemanından gökyüzüne ısıl ışınımdan kaynaklanan ısı kaçısı,ile verilir ve W cinsinden ifade edilir:bağıntı (116)

(116)
2

: elemanın dış yüzey ısıl direnç katsayısı, m K/W
2: opak elemanın ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K: opak elemanın izdüşüm alanı, m2
2: dış ışınımsal ısı geçiş katsayısı, W/m K: dış hava sıcaklığı ile görünür gökyüzü sıcaklığının ortalama farkıdır, °Cdeğeri, EN ISO 13790‟ da belirtildiği üzere, 10 °C ortalama sıcaklığa karşılık gelen
olarak alınabilir.

2

W/(m ·K)(117): opak bileşen dış yüzeyi ışınım salım faktörü
Not - Opak bileşen dış yüzey malzemeleri emisivite değerleri , EK 3. Opak Malzeme Kütüphanesi‟nden alınacaktır.
55BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
İklim verilerinden gök sıcaklığı elde edilemediği durumlarda, dış hava sıcaklığı ile gökyüzü sıcaklığı
arasındaki ortalama fark,, Türkiye‟nin de içinde bulunduğu, kutup ve tropik bölgeler arasında
kalan bölgelerde 11 K alınır.

56

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

12 Saatlik Isıtma – Soğutma Net Enerji Ġhtiyacının Hesaplanması
12.1 Genel
Saatlik ısıtma-soğutma net enerji ihtiyacının hesaplanmasında aşağıdaki ġekil37.‟ de şematik olarak
ifade edilen direnç-kapasite modeli kullanılır.

ġekil 37. Direnç-Kapasite Modeli (RC Modeli)Bu modeldeki ısı dengeleri için aşağıdaki hesaplamalar yapılır.
12.1.1Bina dinamik etkilerinin hesaplanması

Bu hesaplama yönteminde binanın ısıl kapasitesi belirli bir yaklaşıklıkla hesaba katılır. Bu hesap için
gerekli değişkenler:: hacmi çevreleyen yüzeylerin etkin ısı kapasitesi, W.s/K (J/K)
2: hacmi çevreleyen yüzeylerin alanı, mBu değerler yapı malzemelerinin özgül ısılarına bağlı olarak hesaplanır ya da bu değerlerin olmaması
durumunda yapı elemanının ağırlık sınıfına bağlı olarak Tablo 17.’ de verilmiş değerler kullanılır.
Tablo 17.Bina Isıl Kapasitesi Varsayılan Değerler (EN ISO 13790)
Isıl kapasite değeri
Yapı Elemanı
Sınıfı

Am (m2)Cm (J/K)

Hafif

2,5 x Af

110000 x Af

Orta

2,5 x Af

165000 x Af

Ağır3,0 x Af

260000 x Af

57

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Not - Bina ısıl kapasitesi için bu hesaplama yönteminde, yapı malzemelerinin özgül ısılarının
standartlara geçmiş değerlerinin olmaması nedeniyle, ortalama bir değer atanmıştır. Bu değer
binanın orta ağırlıktaki yapı elemanlarıyla orta değerli ısıl kapasitesi olması durumunu ifade eder.
Yapı malzemelerinin bu hesaplamalara ilişkin değerlerinin elde edilebilir olması durumunda ısıl kütle
detaylı hesaplama yöntemiyle hesaba katılabilecektir.
12.1.2

Ġç kazançlar ve güneĢ kazançlarıyla oluĢan ısı miktarlarının hesaplanması

İç kazançlar () ve güneş kazançlarından () kaynaklanan ısı miktarının (W cinsinden ifade
edilir) iç hava, yüzey ve kütleye etkisi aşağıdaki bağıntılar ile hesaplanır.
İç hava sıcaklığına etki eden kazanç ısı miktarı:(118): iç kazançlardan iç ortam havasına geçen ısı miktarı, W
Kazançlardan yüzey sıcaklığına etki eden ısı miktarı bağıntı 119 ile hesaplanır.

(119): iç kazanç ve güneş kazançlarından yüzeye geçen ısı miktarı, W2: kütle alanı, m: saydam bileşenlerin iletim ve taşınım ısı geçiş katsayısı, W/K: zonun toplam ısı kazancı, W: zonun toplam güneş enerjisi kazancı, W: bir zonu çevreleyen tüm iç yüzeylerin alanları toplamı, m2: iç yüzey alanı ile döşeme alanı arasındaki ölçüsüz oran
2
: zonun net döşeme alanı, mNot - Bina geometrisinin tanımlanması sırasında tüm yüzeylerin alanları hesaplatılmaktadır.

Kütleye etki eden ısı miktarı, aşağıda verilen bağıntı (121) ile hesaplanır:(120): iç kazanç ve güneş kazançlarından kabuk kütlesine geçen ısı miktarı, W
12.1.3Isı geçirme katsayıları

RC modelinde ısı geçirme katsayıları aşağıdaki bağıntılarla hesaplanır:(121): iç yüzey ile iç ortam arasındaki ısı geçiş katsayısı, W/K= 3,45 W/m2K
58BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

,ve
ısı geçirme katsayılarının RC modelindeki düğüm noktalarına dağıtılması içinkullanılan katsayılardır ve aşağıdaki bağıntılarla hesaplanır.

(122): ısı geçiş katsayısı 1: havalandırma ile ısı geçiş katsayısı, W/K: iç yüzey ile iç ortam arasındaki ısı geçiş katsayısı, W/K(123): ısı geçiş katsayısı 2: saydam bileşenlerden iletim ve taşınım ile sıcaklık geçiş katsayısı, W/K(124): ısı geçirme katsayısı 3: kütle ile iç yüzey arasındaki ısı geçiş katsayısı, W/K(125): kütle ile iç yüzey arasındaki ısı geçiş katsayısı, W/K= 9,1 W/m2K(126): dış hava ile kabuk arasındaki ısı geçiş katsayısı, W/K
12.1.4

Verilen ısıtma-soğutma yükü enerjisi ihtiyacı

için hava ve operatifsıcaklıkların hesaplanması
Yöntem, EN ISO 13790 ‟da tanımlanan Crank-Nicholson yöntemini temel almaktadır. Bu yöntem,
başlangıç ısıtma-soğutma yükü için bir değer atanıp seçilen zaman aralıklarıyla yakınsama yapılması
esasına dayanmaktadır. Bu çalışmada zaman aralığı 1 saat olarak seçilmiştir.
Benimsenen zaman adımları için düğüm sıcaklıklarının ortalama değerleri aşağıdaki bağıntılarlaverilir:

(127)

(128)

59

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

t ve t-1 anındaki anlık sıcaklıklar olan
hesaplanan ortalama sıcaklıklardır.
t anındaki kütle sıcaklığını ifade edenbir önceki zaman adımınınve-dışındaki sıcaklıklar bir saat üzerinden, verilen bir zaman adımı için, , zaman adımının sonunda,- değerine dayanarak aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır:

(129)

(130)

Operatif sıcaklık aşağıdaki bağıntıdan elde edilir:

(131)

(132)

: Kütleye seçilen zaman aralığında ısı geçişi miktarı, W0: t zamanındaki kabuk sıcaklığı, C0-: t-1 zamanındaki kabuk sıcaklığı, C0: Kütlenin sıcaklığı, C
0: İç yüzey sıcaklığı, C
0: İç ortam sıcaklığı, C0: Operatif sıcaklık , C
0: Besleme hava sıcaklığı, C
12.1.5Ġç sıcaklığın ve gerekli ısıtma ve soğutma gücünün hesaplanması

Direnç-Kapasite modeli, her saat için gerekli miktardaki ısıtma ve soğutma ihtiyacı

için, içsıcaklığın hesaplanmasını mümkün kılar. Hesaplama yöntemi, iç sıcaklığın,„nin doğrusal birfonksiyonu olarak tayin edilmesi şeklindedir. Ele alınan zonun ısıtma veya soğutmaya ihtiyacı olup
olmadığı (131) bağıntısıyla hesaplanan operatif sıcaklığa göre yapılır.

60

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil 38. RC Modelinde Sistem DavranıĢına KarĢı Bina Zonu Sıcaklık DavranıĢı
Her zaman aralığında yapılan hesaplamalar sonucunda beş durum oluşabilir:
1) Bina zonu ısıtma gerektirmektedir ve ısıtma sistemi güç kapasitesi ayar sıcaklığını elde etmek içinyeterli değildir. Isıtma ihtiyacı, sistemin azami gücü ile sınırlıdır ve hesaplanan iç sıcaklık ısıtma
ayar sıcaklığı
‟ten daha küçüktür.
2) Bina zonu ısıtma gerektirir ve ısıtma gücü yeterlidir. İç sıcaklık,ısıtma enerjisi ihtiyacı sistemin azami değerinden daha düşüktür.

‟ e eşittir ve hesaplanan

3) Bina zonunun ısıtma veya soğutma ihtiyacı yoktur (serbest akış durumu). Isıtma veya soğutma
uygulanmamakta, hesaplanan iç sıcaklık konfor sıcaklığını sağlamaktadır.
4) Bina zonunda soğutma gerekmektedir ve soğutma sistemi gücü yeterlidir. İç sıcaklık,eşittir ve hesaplanan soğutma ihtiyacı, soğutma sistemi azami gücünden daha düşüktür.

‟e5) Bina zonu soğutma gerektirmektedir ve soğutma sistemi gücü yeterli değildir. Soğutma ihtiyacı,
sistemin azami soğutma gücü ile sınırlıdır. Hesaplanan iç sıcaklık soğutma ayar sıcaklığı,‟ten daha yüksektir.
: Soğutma veya ısıtma ihtiyacı, W

12.2 Hesaplama yöntemi
Bu maddedeki yöntem, ayar sıcaklığı olarak, operatif sıcaklık‟u temel almaktadır. Ayar sıcaklığı
olarak operatif sıcaklığın hesaplanması, 131. bağıntıda verilmiştir. Hesaplama yöntemi, gerçek içsıcaklık‟yi ve gerçek ısıtma ve soğutma gücü,‟yi 1 saat aralıklarla hesaplamaktadır.
Bütün bu durumlarda,‟nin değeri hesaplanır ve bir sonraki adımda kullanılmak üzere kaydedilir.
Saatlik aralıklarla yakınsama yapılarak hesaplara devam edilir.
Adım 1: Isıtma veya soğutmaya ihtiyaç olup olmadığı kontrol edilir (ġekil 38.‟ de Durum 3).
=0
olarak alınır ve (123, 124, 128, 129, 130) bağıntılarına uygulanır.

61BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Bulunan değer,olarak adlandırılır (serbest akış durumundaki hava sıcaklığıdır).

Eğer,ise, ısıtma veya soğutma gerekmemektedir.
Bu durumda;
0 ve
Eğer

olur, başka hesaplama yapılması gerekmez.

ısıtma ve soğutma konfor sıcaklıkları arasında değil ise adım 2 uygulanır.

Adım 2: Ayar sıcaklığı seçilir ve ısıtma ve soğutma ihtiyacı hesaplanır.
Eğer

ise,

alınır.

Eğer

ise,

alınır.

ile
alınarak, bağıntı (123, 124, 128, 129, 130) uygulanır.
Bulunandeğeri,2olarak adlandırılır (, 10 W/m ısıtma gücünde elde edilen hava sıcaklığıdır).
hesaplanır (öngörülen ayar sıcaklığına ulaşmak için sınırsız ısıtma ve soğutma ihtiyacı;ısıtma için pozitiftir ve soğutma için negatiftir).
(133)Bağıntı (123, 124, 125, 129, 133) kullanılarak

hesaplanır.

Not - Bu durumda ayar sıcaklığı sağlanamaz. Ancak hesaplama mevcut sistemin karşılayabileceği
ısıtma veya soğutma enerji ihtiyacı üzerinden değil öngörülen ayar sıcaklığına ulaşmak için sınırsız
ısıtma veya soğutma ihtiyacı () üzerinden yapılacaktır.
Verilen bir saat için ısıtma veya soğutma için enerji ihtiyacı,
0,036 xnegatiftir.

„nin megajoule cinsinden değeri

‟ dir. Isıtma ihtiyacı durumunda değer pozitiftir ve soğutma ihtiyacı durumunda ise

62BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

13 Ġklim Verileri
Bu hesap yönteminde kullanılan iklim verileri ile ilgili bilgiler bu bölümde özetlenmiştir.

13.1 Genel Bilgi
Bina enerji performansı değerlendirmesi için, binanın bulunduğu il ve ilçeye bağlı iklim verileri
kullanılır. Türkiye için kullanılan iklim verileri, İstanbul dışında bütün illerin, öncelikli olarak merkez
meteoroloji istasyonlarından, eksik verinin çok olması durumunda ise merkeze en yakın meteoroloji
istasyonlarından alınmıştır. İstanbul için ise dört istasyona ait veri bulunmaktadır . Tablo 18.‟ da, iklim
verilerinin merkez istasyonlar dışındaki istasyonlardan alındığı iller ve ilgili istasyonlar görülmektedir.
Tablo 18. Merkez istasyonlar dıĢındaki istasyonların kullanıldığı iller ve ilgili istasyonlarġehirBurdurİstanbul_1
İstanbul_2İstanbul_3İstanbul_4ŞırnakSeçilen istasyon
Tefenni
FloryaGöztepeKumköyŞile
Cizre

Veriler, bazı istasyonlar için daha kısa dönemlere ait olmakla birlikte genel olarak 1989-2008 arasıölçümler kullanılarak oluşturulmuştur. Tablo 19.’ de, bu aralıktan farklı ölçüm değerlerinin kullanıldığı
iller ve iklim verileri için kullanılan zaman dilimi gösterilmektedir.
Tablo 19. Ġklim verilerinin alındığı yıllar
ġehir

Yıllarġehir

YıllarAfyon

1989-2006İstanbul_3

1989-2006

Ankara1989-2006İstanbul_4

1989-2006

Antalya

1989-2006İzmir

1989-2006

Aydın

1989-2006

Kastamonu 1989-2006

Balıkesir

1989-2006

Kırıkkale

1989-2006

Bartın1989-2006

Kırklareli

1989-2006

Batman1989-2006Kırşehir

1989-2006

Bilecik

1989-2006

Kocaeli

1989-2006

Bolu

1989-2006

Manisa1989-2006

Burdur1989-2006Muğla

1989-2006

Bursa

1989-2006

Sinop

1989-2006Çanakkale 1989-2006

Tekirdağ

1989-2006Çankırı

1989-2006

Trabzon

1989-2005

Corum

1989-2006Uşak

1989-2006

Denizli

1989-2006

Van

1989-2007

Edirne1989-2006

Yalova1989-2006Eskişehir

1991-2008

Zonguldak

1989-2006

Isparta

1989-2006

Düzce

1989-2006İstanbul_1

1989-2006

Kütahya

1989-2006İstanbul_2

1989-2006

Karabük

1999-200663BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

13.2 Verilerin Kontrolü ve Eksik Verilerin Tamamlanması
Günlük verilerin eksikliği durumunda izlenen yöntem şu şekildedir:-İklim değişkeninin tamamen olmaması veya çoğunluğunun olmaması durumunda o veri
hesaplamalara katılmaz.

-

Eksik veri fazla değilse en yakın istasyondan tamamlanır.

-

Eksik veriler nadir ise, eksik günün verisi önceki ve sonraki iki günün verilerin toplamınınaritmetik ortalamasının alınmasıyla doldurulur.

Eksik verilerin doldurulmasından sonra ölçüm hatası gibi problemlerden kaynaklanan aşırı değer
değişimi durumlarındaki hatalı verileri düzeltmek için kontrol işlemi yapılır. İklim değişkenlerinde
günlük değerler arasındaki farkın hatalı kabul edildiği değerler Tablo20.‟ de görülebilir.
Tablo 20. Hatalı kabul edilen günlük farklar
Hava DeğiĢkeni
Sıcaklık
Maksimum Sıcaklık
Minimum Sıcaklık
Rüzgar Hızı
Maksimum Rüzgar Hızı
Güneşlenme Şiddeti
Nem

Hata
0
10 C
0
10 C
0
10 C
4 m/s
12 m/s2
40000 cal/cm%35

Saatlik veri eksikliği durumunda izlenen yöntem şu şekildedir:1.
İklim değişkeninin tamamen veya çoğunluğunun olmaması durumunda o veriler 2. veya 3.
TMY (Temsili Meteorolojik Yıl)‟ den, onların da olmaması durumunda en yakın istasyondan
tamamlanır. En yakın istasyon öncelikle o şehrin içerisinde daha sonra da çevre şehirlerdeki
istasyonlarda aranır.
2.
Eksikler nadir ise eksik saatin verisi önceki ve sonraki iki saatin verilerin aritmetik ortalaması
ile elde edilen değer olarak doldurulur.
Eksik verilerin doldurulmasından sonra ölçüm hatası gibi problemlerden kaynaklanan aşırı verideğişimi durumlarındaki hatalı verileri düzeltmek için kontrol işlemi yapılır. İklim değişkenlerinde
saatlik değerler arasındaki farkın hatalı kabul edildiği değerler Tablo 21.’ de görülebilir.
Tablo 21. Hatalı kabul edilen saatlik farklar
Hava DeğiĢkeni
Sıcaklık
Rüzgar Hızı
Güneşlenme ŞiddetiGüneşlenme Süresi

Hata
5 ˚C
2.5 m/s
2
30 cal/cm
90%

Eksik veriler ve ölçüm hatalarından kaynaklı ani sapmalar dışında, TMY oluşturma işlemi farklı
yıllardan seçilen, uzun yıllar ortalama değerlerine en yakın aylardan oluştuğu için, ayların başlangıç
ve bitişleri ile yılın başı ve sonu arasındaki değerlerin anormal dalgalanmalar göstermesi beklenebilir.
Bu problemin çözümünde izlenen yol, başlangıç ve bitişteki üç saatlik verinin geçişi düzenleyecekşekilde interpolasyonla normalizasyonunun yapılmasıdır.

64BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

13.3 Ġklim Verisi Kapsamı
Türkiye için oluşturulmuş olan Bina Enerji Performansı Hesaplama Yöntemi saatlik hesap adımını
kullanır ve gerekli iklim verileri detay ve hassasiyet olarak saatliktir.
13.3.1

Sıcaklık

Basit saatlik metotta saatlik dış hava sıcaklık değerleri (˚C) kullanılır. Saatlik sıcaklık değerleri, binanın
saatlik ısıl davranışını, binanın saatlik kullanım zaman çizelgesini hesaba katarak, iletim ve taşınım ileyapı kabuğundan ısı geçişinin hesaplanmasında kullanılır.
13.3.2Bağıl nemBağıl nem değerleri, doğal havalandırma ile binaya alınan temiz havanın nem değerinin binanın iç
konfor koşullarına etkisini ve bu yolla mekanik sisteme gelecek gizli yüklerin hesaplanmasında
kullanılır.
Not - Bağıl nem değeri, her gün için o günün günlük ortalama değeridir.
13.3.3GüneĢ ıĢınımı

Bina enerji dengesine etki eden en önemli etkenlerden güneş faktörü, tüm değerleri ile saatlik olarak
hesaplanmaktadır. Meteorolojik veri olarak elde edilen yatay düzleme gelen saatlik güneş ışınımı
(W/m²), hesaplama yönteminin içerdiği algoritma ile tüm yön (360˚) ve tüm eğim açılarındaki
yüzeylere gelen saatlik güneş ışınımını hesaplamada kullanılmaktadır.
Güneş yükseklik açısı ve güneş azimutu yılın her günü, her saati için, binanın bulunduğu enleme bağlı
olarak hesaplanır.
13.3.3.1

Yatay düzleme gelen toplam güneĢ ıĢınımı

Türkiye‟de meteoroloji istasyonlarında toplam güneş ışınımı ve güneşlenme süresi ölçülmektedir.
Veriler meteoroloji istasyonlarının ölçümlerinden alınmıştır.
13.3.3.2

Yatay düzleme gelen doğrudan güneĢ ıĢınımı

Doğrudan güneş ışınımı ölçülmediğinden dolayı, yatay düzleme gelen saatlik doğrudan güneş ışınımı
hesaplanarak elde edilmiştir.
Yatay düzleme gelen doğrudan güneş ışınımının hesaplanması için öncelikle yatay düzleme gelen
toplam güneş ışınımı günlük toplamı üzerinden o güne ait yaygın güneş ışınımı miktarı ve buna bağlı
olarak doğrudan güneş ışınımı miktarı Duffie-Beckman yöntemi ile (Duffie, J., A., Beckman, W., A., Solar
Engineering of Thermal Processes, 1991) saatlik değerler olarak hesaplanır.

13.4 Basit saatlik metotta gerekli datalar için temsili meteorolojik yıl oluĢturulması
13.4.1

YöntemTemsili Meteorolojik Yıl (TMY) uzun yıllara ait meteorolojik verilerin kullanılmasıyla oluşturulan bir
yıllık veri topluluğudur. Her yıl kendi içerisinde değerlendirilir. Her ayın ortalama değerine ve standart
sapmasına göre hesaplanan kümülatif dağılım fonksiyonları (CDF ‐ Cumulative Distribution Function)elde edilir. Şubat ayının gün sayısının 4 yılda bir değişmesi nedeniyle günlük CDF değerleri toplamı oaydaki gün sayısına bölünür. TMY oluşturulurken izlenen yöntem aşağıdaki gibidir:

(134)

F
J

: Her bir ay için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu‟nu,
Ayların günlük ortalamalarının değerini,65BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

n
m
p
y

: Aylardaki gün sayısını,: Yılın ayını,: İklim değişkenini,: Yılı

Her ay için uzun yıllara ait verilerin ortalamasına ve standart sapmasına göre CDF‟ler tekrar
hesaplanır ve yine günlük toplamlar aydaki gün sayısına bölünür.

(135)
Φ
N
m
p

: Uzun yıllara ait aylar için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu‟nu,: Uzun yıllara ait aylardaki toplam gün sayısını,: Yılın ayını,: İklim değişkenini

Her yıl ve uzun yıllar için ayrı ayrı yapılan bu CDF hesaplamaları Finkelstein‐Schafer İstatistiği
kullanılarak değerlendirilir. Bu iki CDF değerinin farkının mutlak değeri, o veri için ortalama değerlere
en yakın ayın hangisi olduğunu gösterir. Farkın küçük olması, verinin ortalamaya yakın olduğu
anlamına gelir.

(136)

FS
F
Φ
J
n
m
p
y

: Finkelstein‐Schafer İstatistiği‟ni,: Her bir ay için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu‟nu,: Uzun yıllara ait aylar için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu‟nu,: Ayların günlük ortalamalarının değerini,: Aylardaki gün sayısını,: Yılın ayını,: İklim değişkenini,: Yılı

Bulunan bu FS değerleri sadece kullanılan iklim değişkeni için ortalamaya en yakın olan ayı verir.
Ancak istenen, sadece iklim değişkenine göre değil, TMY‟nin kullanılış amacına göredeğerlendirilebilecek meteorolojik değişkenlere verilen ağırlıklara göre hesaplanacak yeni değerlerlebulunan aylarla oluşturulacak TMY‟dir. Bu ağırlık katsayıları Tablo 22’ te verilmiştir (International Weather
for Energy Calculations – IWEC. IWEC uluslar arası bir ASHRAE projesidir).
Tablo 22. Hava değiĢkenleri için ağırlık katsayıları
Hava DeğiĢkenleri

IWEC

Maksimum Kuru Termometre Sıcaklığı

5/100

Minimum Kuru Termometre Sıcaklığı

5/100

Ortalama Kuru Termometre Sıcaklığı

30/100Maksimum Yaş Termometre Sıcaklığı

2.5/100

Minimum Yaş Termometre Sıcaklığı

2.5/100

Ortalama Yaş Termometre Sıcaklığı

5/100

Maksimum Rüzgar Hızı

5/100

Ortalama Rüzgar Hızı

5/100

Toplam Yatay Güneş Işınımı

40/10066

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

13.4.2

Sıcaklık

TMY‟ın sıcaklık verileri, 13.4.1. bölümünde anlatılan yöntem ile seçilmiştir.
13.4.3Bağıl nemBağıl nem değerleri, günlük ortalamalar olarak o ay için dış hava sıcaklığını temsil eden TMY‟ındeğerlerinden atanır.
13.4.4GüneĢ ıĢınımı

TMY‟ın güneş ışınımı verileri, 13.4.1. bölümünde anlatılan yöntem ile seçilen TMY değerleridir.

67BİNA ENERJİ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

BEP

EK 1.
BİNA ENERJİ PERFORMANSI – HACİMLERIN KULLANIM VEİŞLETİM ZAMAN ÇİZELGELERİ, İÇ KAZANÇ VE KONFORKOŞULLARIEK 1.
Tablo 1. Eğitim Binaları İçin, Hacimlerin Kullanım ve İşletim Zaman Çizelgeleri, İç Kazanç ve Konfor Koşulları
HACĠM
FONKSĠYONU

BĠNATĠPOLOJĠSĠ

KULLANIMSAATLERĠ

AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILANDUYULUR
ISI (W)AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILAN
GĠZLĠ ISI
(W)

ĠNSANLARDANDUYULUR ISIKAZANCI - m2
BAġINA (W/m²)ĠNSANLARDANGĠZLĠ ISI KAZANCI- m2 BAġINA (W/m²)EKĠPMANLARDAN KAZANÇ
(ORTALAMA)(W/m²)

KONFORKOġULLARIISITMA ĠÇĠNMĠNUMUM(°C)

KONFORKOġULLARI
SOĞUTMA ĠÇĠNMAKSĠMUM(°C)

KiĢisel Ofis
(Tek kiĢilik)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

BürodaçalıĢma

75

55

3,6

2,6

3,3

20

26

Grup
ÇalıĢma
Ofisi(Maks. 6
kiĢilik)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

BürodaçalıĢma

75

55

3,6

2,6

3,3

20

26

Açık Ofis(7 ve üstükiĢilik)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

BürodaçalıĢma

75

55

5,0

3,7

4,7

20

26

Toplantı,
Seminer ve
Konferans
OdasıEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Oturma

70

35

15,6

7,8

1,3

20

26

Kitap
Okuma
SalonuEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

70

45

3,9

2,5

2,7

20

26

DerslikEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

70

45

15,6

10,0

2,7

20

26

OditoryumEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Oturma

70

35

46,7

23,3

2,7

20

26

KantinEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

OturarakçalıĢma

80

80

29,6

29,6

1,6

20

26

RestoranEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

OturarakçalıĢma

80

80

29,6

29,6

1,6

20

26

Mutfak(Konut DıĢı)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Tezgahta
hafifçalıĢma

80

140

6,2

10,9

200,0

20

26

HVAC
SĠSTEMĠġLETĠM
SAATLERĠ

AKTĠVĠTE
DURUMU

Oturma,çok hafifçalıĢmaOturma,çok hafifçalıĢma1|1

Mutfak(Hazırlık
Odası veya
Depo)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Tezgahta
hafifçalıĢma

80

140

6,2

10,9

20,0

20

26

Tuvalet(Konut DıĢı)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

20

26

EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Oturma

70

35

10,4

5,2

0,9

20

EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Sirkülasyon
AlanlarıEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

20

26

TeknikEkipmanOdası, ArĢiv
ve DepoEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

20

26

SunucuOdası,
Bilgisayar
MerkeziEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

OturarakçalıĢma

80

80

0,7

0,7

75,0

18

18

Atölye,ĠmalathaneEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Yürüme,hafifmakine iĢi

110

185

4,3

7,2

27,2

20

26

EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Oturma

70

35

20,7

10,4

0,0

20

26

EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Yürüme,oturma

75

70

7,8

7,3

0,0

20

26

Diğer
YaĢananOdalar(Personel ve
dinlenme
odasıbekleme
odası)
Yardımcı
Mekanlar(YaĢanmayanOdalar)(vesti
yer odasısrĢivkoridor)Ġzleyici ve
Dinleyici
Alanları(Tiyatro..vs)
Fuaye(Tiyatro..vs)1|2

Sahne(Tiyatro..vs)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Sergi
Odaları veMüzeEĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Ayakta, çokyavaĢyürüme

75

55

3,3

2,4

0,0

20

26

Kütüphane(OkumaOdası)

EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Oturma,çok hafifçalıĢma

70

45

18,7

12,0

0,0

20

26

Kütüphane(Açık Raf
Alanı)

EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Ayakta, çokyavaĢyürüme

75

55

5,0

3,7

0,0

20

26

Kütüphane(Dergi ve
Depo)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Spor Salonu(Tribün
Olmayan)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

Dans, spor

90

160

3,0

5,3

0,0

18

26

Otopark(Ofisler veÖzelKullanımiçin)EĞĠTĠMBĠNASI

08:0017:00

07:00-16:00

-

-

-

-

-

-

-

-

1|3

Tablo 2. Hastane Binaları İçin, Hacimlerin Kullanım ve İşletim Zaman Çizelgeleri, İç Kazanç ve Konfor Koşulları

HACĠM
FONKSĠYONU

BĠNATĠPOLOJĠSĠ

KULLANIMSAATLERĠ

AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILANDUYULUR ISI(W)AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILAN
GĠZLĠ ISI (W)ĠNSANLARDANDUYULUR ISIKAZANCI - m2
BAġINA (W/m²)ĠNSANLARDANGĠZLĠ ISI KAZANCI- m2 BAġINA (W/m²)EKĠPMANLARDAN KAZANÇ
(ORTALAMA)(W/m²)

KONFORKOġULLARIISITMA ĠÇĠNMĠNUMUM(°C)

KONFORKOġULLARI
SOĞUTMAĠÇĠN
MAKSĠMUM(°C)

KiĢiselOfis(TekkiĢilik)

HASTANE

08:0017:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

5,4

3,9

5,0

20

26

Poliklinik
odaları

HASTANE

08:0017:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

5,4

3,9

5,0

20

26

HASTANE

08:0017:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

5,4

3,9

5,0

20

26

HASTANE

08:0017:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

7,5

5,5

7,0

20

26

HASTANE

08:0017:00

07:00-17:00

Oturma

70

35

15,6

7,8

1,3

20

26

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

Oturma

70

35

4,7

2,3

0,5

24

24

KantinHASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

OturarakçalıĢma

80

80

11,1

11,1

0,6

20

26

Restoran

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

OturarakçalıĢma

80

80

11,1

11,1

0,6

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

80

140

#SAYI/0!

#SAYI/0!

#SAYI/0!

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

20

26

Grup
ÇalıĢmaOfisi(maks. 6
kiĢilik)Açık Ofis(7 ve üstükiĢilik)
Toplantı,
Seminerve
Konferans
Odası
Hasta
odası

Mutfak(KonutDıĢı)
Tuvalet(KonutDıĢı)

HVACSĠSTEMĠġLETĠM
SAATLERĠ

AKTĠVĠTE
DURUMU-1|4DiğerYaĢananOdalar(Personelvedinlenme
odasıbekleme
odası)
Yardımcı
Mekanlar(YaĢanma
yan
Odalar)(vestiyerodasısrĢivkoridor)
Sirkülasyon Alanları
TeknikEkipmanOdası,
ArĢiv ve
Depo
SunucuOdası,
Bilgisayar
Merkezi
Fuaye(Tiyatro..vs)
Otopark(Ofisler veÖzelKullanımiçin)

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

Oturma

70

35

10,7

5,3

0,9

20

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:01

OturarakçalıĢma

80

80

0,7

0,7

37,5

18

18

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:02

Yürüme,oturma

75

70

7,8

7,3

0,0

20

26

HASTANE

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

-

-

1|5

Tablo 3. Rezidanslar İçin, Hacimlerin Kullanım ve İşletim Zaman Çizelgeleri, İç Kazanç ve Konfor Koşulları
HACĠM
FONKSĠYONU

BĠNATĠPOLOJĠSĠ

KULLANIMSAATLERĠ

AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILANDUYULUR ISI(W)AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILAN
GĠZLĠ ISI (W)ĠNSANLARDANDUYULUR ISIKAZANCI - m2
BAġINA (W/m²)ĠNSANLARDANGĠZLĠ ISI KAZANCI- m2 BAġINA (W/m²)EKĠPMANLARDAN KAZANÇ
(ORTALAMA)(W/m²)

KONFORKOġULLARIISITMA ĠÇĠNMĠNUMUM(°C)

KONFORKOġULLARI
SOĞUTMAĠÇĠN
MAKSĠMUM(°C)

KiĢiselOfis(TekkiĢilik)REZĠDANS

08:0018:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

4,3

3,1

4,0

20

26

Grup
ÇalıĢmaOfisi(maks. 6
kiĢilik)REZĠDANS

08:0018:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

4,3

3,1

4,0

20

26

Açık Ofis(7 ve üstükiĢilik)REZĠDANS

08:0018:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

6,0

4,4

5,6

20

26

Toplantı,
Seminerve
Konferans
OdasıREZĠDANS

08:0018:00

07:00-17:00

Oturma

70

35

14,0

7,0

1,2

20

26

Mağaza/DepoREZĠDANS

10:0022:00

09:00-21:00

Ayakta,çok yavaĢ
yürüme

75

70

7,5

7,0

2,0

20

26

Mağaza/Soğuk
Yiyecek
Deposu(Süpermarket)REZĠDANS

10:0022:00

09:00-21:00

Ayakta,çok yavaĢ
yürüme

75

70

7,5

7,0

-10,0

16

25

Tuvalet(KonutDıĢı)REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

HVAC
SĠSTEMĠġLETĠM
SAATLERĠ

AKTĠVĠTE
DURUMU

1|6DiğerYaĢananOdalar(Personelvedinlenme
odasıbekleme
odası)

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Yardımcı
Mekanlar(YaĢanma
yan
Odalar)(vestiyer
odasıarĢivkoridor)REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Sirkülasyon AlanlarıREZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

OturarakçalıĢma

80

80

0,7

0,7

75,0

18

18

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

20

26

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

Ayakta,çok yavaĢ
yürüme

75

55

1,3

0,9

0,0

20

26

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

Dans, spor

90

160

3,0

5,3

0,0

18

26

REZĠDANS

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

-

-

TeknikEkipmanOdası,
ArĢiv ve
Depo
SunucuOdası,
Bilgisayar
Merkezi
Fuaye(Tiyatro..vs)
Sergi
Odaları ve
Müze
Spor
Salonu(Tribün
Olmayan)Otopark(Ofisler veÖzelKullanım
için)

1|7

Tablo 4. Oteller İçin, Hacimlerin Kullanım ve İşletim Zaman Çizelgeleri, İç Kazanç ve Konfor Koşulları
HACĠM
FONKSĠYONU

BĠNATĠPOLOJĠSĠ

KULLANIMSAATLERĠ

HVAC SĠSTEM
ĠġLETĠM
SAATLERĠ

KiĢisel Ofis
(Tek kiĢilik)

OTEL

08:0018:00

07:00-17:00

GrupÇalıĢmaOfisi(maks. 6
kiĢilik)

OTEL

08:0018:00

Açık Ofis(7 ve üstükiĢilik)

OTEL

Toplantı,
Seminer ve
Konferans
Odası

Lobi

AKTĠVĠT
E
DURUM
U

AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILANDUYULUR ISI(W)AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILAN
GĠZLĠ ISI (W)ĠNSANLARDANDUYULUR ISIKAZANCI - m2
BAġINA (W/m²)ĠNSANLARDANGĠZLĠ ISI KAZANCI- m2 BAġINA (W/m²)EKĠPMANLARDAN KAZANÇ
(ORTALAMA)(W/m²)

KONFORKOġULLARIISITMA ĠÇĠNMĠNUMUM(°C)

KONFORKOġULLARI
SOĞUTMAĠÇĠN
MAKSĠMUM(°C)

BürodaçalıĢma

75

55

4,3

3,1

4,0

20

26

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

4,3

3,1

4,0

20

26

08:0018:00

07:00-17:00

BürodaçalıĢma

75

55

6,0

4,4

5,6

20

26

OTEL

08:0018:00

07:00-17:00

Oturma

70

35

14,0

7,0

1,2

20

26

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Yürüme,oturma

75

70

2,9

2,7

1,8

20

26

Mağaza/Depo

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Ayakta,çokyavaĢyürüme

75

70

7,5

7,0

2,0

20

26

Otel Yatak
Odası

OTEL

21:0008:00

20:00-07:00

Oturma

70

35

6,4

3,2

2,0

20

26

Restoran

OTEL

11:0024:00

10:00-23:00

OturarakçalıĢma

80

80

20,5

20,5

1,1

20

26

Mutfak(KonutDıĢı)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Tezgahta
hafifçalıĢma

80

140

4,3

7,5

138,5

20

26

1|8

Mutfak(Hazırlık
Odası veya
Depo)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Tezgahta
hafifçalıĢma

80

140

4,3

7,5

13,8

20

26

Tuvalet(KonutDıĢı)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Diğer
YaĢananOdalar(Personelvedinlenme
odasıbekleme
odası)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Oturma

70

35

10,8

5,4

0,9

20

Yardımcı
Mekanlar(YaĢanmay
an
Odalar)(vestiyerodasısrĢivkoridor)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Sirkülasyon Alanları

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

-

-

-

-

-

-

20

26

TeknikEkipmanOdası,
ArĢiv ve
Depo

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

-

-

-

-

-

-

20

26

1|9

Sunucu
Odası,
Bilgisayar
Merkezi

OTEL

00:0023:00

00:00-23:00

OturarakçalıĢma

80

80

0,7

0,7

75,0

18

18

Ġzleyici ve
Dinleyici
Alanları(Tiyatro..vs)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Oturma

70

35

14,4

7,2

0,0

20

26

Fuaye
(Tiyatro..vs)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Yürüme,oturma

75

70

7,8

7,3

0,0

20

26

Sahne
(Tiyatro..vs)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Sergi
Odaları ve
Müze

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Ayakta,çokyavaĢyürüme

75

55

2,3

1,7

0,0

20

26

Spor
Salonu(Tribün
Olmayan)

OTEL

08:0021:00

07:00-20:00

Dans,
spor

90

160

2,8

4,9

0,0

18

26

Otopark(Ofisler veÖzelKullanım
için)

OTEL

00:0023:00

00:00-23:00

-

-

-

-

-

-

-

-

1 | 10Tablo 5. Alışveriş ve Ticaret Merkezleri İçin, Hacimlerin Kullanım ve İşletim Zaman Çizelgeleri, İç Kazanç ve Konfor Koşulları
HACĠM
FONKSĠYONU

BĠNATĠPOLOJĠSĠ

KULLANIMSAATLERĠ

HVAC SĠSTEM
ĠġLETĠM
SAATLERĠ

KiĢiselOfis(TekkiĢilik)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

GrupÇalıĢma
Ofisi(Maks. 6
kiĢilik)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

Açık Ofis(7 ve üstükiĢilik)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

Mağaza/DepoAKTĠVĠT
E
DURUM
U

AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILANDUYULUR ISI(W)AKTĠVĠTEYE
BAĞLI BĠRKĠġĠDENKAZANILAN
GĠZLĠ ISI (W)ĠNSANLARDANDUYULUR ISIKAZANCI - m2
BAġINA (W/m²)ĠNSANLARDANGĠZLĠ ISI KAZANCI- m2 BAġINA (W/m²)EKĠPMANLARDAN KAZANÇ
(ORTALAMA)(W/m²)

KONFORKOġULLARIISITMA ĠÇĠNMĠNUMUM(°C)

KONFORKOġULLARI
SOĞUTMAĠÇĠN
MAKSĠMUM(°C)

BürodaçalıĢma

75

55

4,3

3,1

4,0

20

26

09:00-21:00

BürodaçalıĢma

75

55

4,3

3,1

4,0

20

26

10:0022:00

09:00-21:00

BürodaçalıĢma

75

55

6,0

4,4

5,6

20

26

ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Ayakta,çokyavaĢyürüme

75

70

7,5

7,0

2,0

20

26

Mağaza/S
oğuk
Yiyecek
Deposu(Süpermarket)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Ayakta,çokyavaĢyürüme

75

70

7,5

7,0

-10,0

16

25

RestoranALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

OturarakçalıĢma

80

80

22,2

22,2

1,2

20

26

Mutfak(KonutDıĢı)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Tezgahta
hafifçalıĢma

80

140

4,7

8,2

150,0

20

26

Mutfak(Hazırlık
Odası
veya
Depo)

ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Tezgahta
hafifçalıĢma

80

140

4,7

8,2

15,0

20

26

1 | 11

Tuvalet(KonutDıĢı)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

-

-

-

-

-

-

20

Diğer
YaĢananOdalar(Personelvedinlenme
odasıbekleme
odası)

ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Oturma

70

35

11,7

5,8

1,0

20

Yardımcı
Mekanlar(YaĢanma
yan
Odalar)(vestiyer
odasısrĢivkoridor)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

-

-

-

-

-

-

20

26

Sirkülasyon AlanlarıALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

-

-

-

-

-

-

20

26

TeknikEkipmanOdası,
ArĢiv veDepoALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

-

-

-

-

-

-

20

26

SunucuOdası,
Bilgisayar
MerkeziALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

OturarakçalıĢma

80

80

0,7

0,7

75,0

18

18

Ġzleyici ve
Dinleyici
Alanları(Tiyatro..
vs)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Oturma

70

35

15,6

7,8

0,0

20

26

Fuaye
(Tiyatro..
vs)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Yürüme,oturma

75

70

7,8

7,3

0,0

20

26

26

1 | 12

Sahne(Tiyatro..
vs)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

Fuar/
KongreBinası

ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

Sergi
Odaları ve
Müze

09:00-21:00

-

-

-

-

-

-

20

26

10:0022:00

09:00-21:00

Ayakta,çokyavaĢyürüme

75

55

12,5

9,2

1,0

20

26

ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Ayakta,çokyavaĢyürüme

75

55

2,5

1,8

0,0

20

26

Spor
Salonu(Tribün
Olmayan)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

Dans,
spor

90

160

6,3

11,2

0,0

18

26

Otopark(Ofisler veÖzelKullanımiçin)ALIġVERĠġ
VE TĠCARETMERKEZĠ

10:0022:00

09:00-21:00

-

-

-

-

-

-

-

-

Not - Farklı zaman çizelgeli mekanlara sahip bina tipolojilerinde, hesabı yapılan zonda (katta) iç kazançlar ve konfor koĢulları için alan ağırlıklı kabul yapılır.

1 | 13BİNA ENERJİ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

BEP

EK 2.
BİNA ENERJİ PERFORMANSI –ISI KÖPRÜLERİ

2|1

2|2

2|3

2|4

2|5

2|6

2|7

2|8

2|9

BİNA ENERJİ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

BEP

EK 3.
BİNA ENERJİ PERFORMANSI –OPAK MALZEME KÜTÜPHANESİ

Ek 2.Opak Malzeme Kütüphanesi
ID

MALZEMELER

1Doğal taşlar

2Doğal taşlar

3Doğal taşlar

4Doğal taşlar

5Doğal taşlar

6Doğal taşlar

7Doğal taşlar

8Doğal taşlar

9Doğal taşlar

10Doğal taşlar

11Doğal taşlar

12Doğal taşlar

13

Kristal yapılı püskürük
ve metamorfik taşlar
(mozaik vb.)
Kristal yapılı püskürük
ve metamorfik taşlar
(mozaik vb.)
Tortul, sedimante taşlar
(kum taşı, traverten,
konglomeralar vb.)
Tortul, sedimante taşlar
(kum taşı, traverten,
konglomeralar vb.)
Gözenekli püskürüktaşlarGranitKristal yapılı püskürük ve
metamorfik taşlar (mozaik
vb.)
Kristal yapılı püskürük ve
metamorfik taşlar (mozaik
vb.)
Tortul, sedimante taşlar
(kum taşı, traverten,
konglomeralar vb.)
Kumtaşı, kırmızı

BĠRĠM
HACĠM
KÜTLESĠ

ISILĠLETKENLĠK
HESAPDEĞERĠSALIM
FAKTÖRÜ
(EMISIVITE)

SU BUHARI
DĠFÜZYON
DĠRENÇFAKTÖRÜ
ALT SINIRISU BUHARI
DĠFÜZYON
DĠRENÇFAKTÖRÜ
ÜST SINIRI

ÖZGÜL
ISI

ρ
kg/m3

λ
W/(m⋅K)

ε

μ

μ

CP
J/(kg⋅K)(CP için)KAYNAKLAR(ε için)(malzeme
için)

2800

3.50

0.70

10000

10000

1000

EN ISO
10456

TS 825

2600

2.30

0.70

200

250

1000

EN ISO
10456

TS 825

2600

2.30

0,67

200

250

1000

EN ISO
10456

2600

2.30

0,72

TS 825
11000

TS 825
1

Gözenekli püskürük taşlar

1600

0.55

0.70

15

Granit

2600

2.80

0,45

BazaltBazalt2850

3.50

Mermer, beyaz

Mermer, beyaz

2800

Mermer, pürüzsüz
beyaz

Mermer, pürüzsüz beyaz

Mermer, parlatılmış gri

20

1000

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

10000

10000

1000

0,72

10000

10000

1000

3.50

0,95

10000

10000

1000

2800

3.50

0,56

1000

Mermer, parlatılmış gri

2800

3.50

0,75

1000

Alçı taşı

Alçı taşı

2600

2.30

0.70

200

250

1000

EN ISO
10456

Yapay taşlar

Yapay taşlar

1750

1.30

0.92

40

50

1000

Doğal taşlar

Arduvaz

Arduvaz

2400

2.20

0,97

800

1000

1000

14

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kum, kum-çakıl

Kum, kum-çakıl

1950

2.00

0,76

50

50

1040

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

Kil, alüvyon

1500

1.50

0,38

50

50

2500

15

TS 825
TS 825
TS 825
TS 825

1
1

TS 825
TS 825
TS 825ashrae,table51
3

bs en 12524
sbem

TS 825
TS 825
TS 825
TS 8253|1

16Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

siyah tınlı toprak

1500

1.50

0,66

50

50

2500

17

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

sürülmüş toprak

1500

1.50

0,39

50

50

2500

18

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

pişmiş kil

1500

1.50

0,91

50

50

2000

19

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

killi şist

1500

1.50

0,69

50

50

2000

20

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

tuğla, açık kırmızı

1500

1.50

0,33

50

50

2000

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

Kil, alüvyon

tuğla, kırmızı

1500

1.50

0,45

50

50

2000

21

22

Doğal zeminler (doğal
nemlilikte)

23

24

25

26

27

28

29

Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)TS 825EN ISO
10456

1
1
1
1

TS 825
TS 825
TS 825
TS 825
TS 8251
Kil, alüvyon

tuğla, koyu mor

1500

1.50

0,78

50

50

2000

TS 825
1

Kum, çakıl, kırma taş(mıcır)Kum, çakıl, kırma taş(mıcır)

1800

0.70

0,76

3

3

1000

Designbuilder

TS 825

Bims çakılı

Bims çakılı

1000

0.19

0,76

3

3

1000

EN ISO
10456

TS 825

Yüksek fırın cürufu

Yüksek fırın cürufu

600

0.13

0,95

3

3

1000

EN ISO
10456

TS 825Kömür cürufu

Kömür cürufu

1000

0.23

0,95

3

3

TS 825
1

Gözenekli doğal taş
mıcırlarıGözenekli doğal taş
mıcırları

1200

0.22

0,76

3

3

1500

bs en 12524
sbem

TS 825Gözenekli doğal taş
mıcırlarıGözenekli doğal taş
mıcırları

1500

0.27

0,76

3

3

1500

bs en 12524
sbem

TS 825

Genleştirilmiş perlit
agregası

Genleştirilmiş perlit
agregası

100

0.06

0.00

3

3

TS 825

3|2

Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Genleştirilmiş perlit
agregası

Genleştirilmiş perlit
agregası

300

0.16

0.00

3

3

30

Genleştirilmiş mantar
parçacıkları

Genleştirilmiş mantar
parçacıkları

200

0.06

0.00

3

3

1500

31

Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Polistiren, sert köpük
parçacıkları

Polistiren, sert köpük
parçacıkları

15

0.05

0.00

3

3

1000

32

Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Dökme malzemeler(hava kurusunda,üzeri örtülü
durumda)Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

Testere ve planya talaşı

Testere ve planya talaşı

200

0.07

0,75

2

2

1000

33

TS 825EN ISO
10456

TS 825

TS 825

TS 825
1

Saman

Saman

150

0.06

0.00

3

3

1000

CE71 (2004)
UK NCM

Kireç harcı, kireççimento harcı

Kireç harcı, kireç-çimento
harcı

1800

1.00

0,91

15

35

1000

EN ISO
10456

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakalarıÇimento harçlı şapÇimento harçlı şap

2000

1.40

0,96

15

35

1000

EN ISO
10456

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları
Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakalarıÇimento harçlı şapçimento, kırmızı

2000

1.40

0,67

15

35

1000

Çimento harçlı şapçimento,beyaz

2000

1.40

0,65

15

35

1000

EN ISO
10456
EN ISO
10456

39

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakalarıÇimento harcıÇimento harcı

2000

1.60

0,96

15

35

1000

EN ISO
10456

40

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

Alçı harcı, kireçli alçı
harcı

Alçı harcı, kireçli alçı harcı

1400

0.70

0,90

10

10

1000

EN ISO
10456

2

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

Sadece alçı kullanarak(agregasız) yapılmış
sıva
Alçı harçlı şap

Sadece alçı kullanarak(agregasız) yapılmış sıva

1200

0.51

0,90

10

10

1000

41

EN ISO
10456

2Alçı harçlı şap

2100

1.20

0,90

15

Dökme asfalt kaplama

Dökme asfalt kaplama

2100

0.70

0,93

50000

34

35
36
37
38

42

43

44

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları
Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları
Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları
Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

Dökme asfalt kaplama

Dökme asfalt kaplama

Anorganik esaslı hafif
agregalardan yapılmış
sıva harçları

Anorganik esaslı hafif
agregalardan yapılmış sıva
harçları

35

1000

50000

1000

TS 825

1

TS 825
TS 825

1
1

TS 825
TS 825
TS 825
TS 825
TS 825

TS 825SBEM

TS 825
1

800

0.30

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

3|3

45

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

46

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

47

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

48

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

49

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

50

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

51

Sıvalar, şaplar vediğer harç tabakaları

52

Beton yapı elemanı

53

Beton yapı elemanı

54

Beton yapı elemanı

55

Beton yapı elemanı

56

Beton yapı elemanı

Anorganik esaslı hafif
agregalardan yapılmış
sıva harçları
Anorganik esaslı hafif
agregalardan yapılmış
sıva harçları
Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan
sıvalar ve harç vetabakaları
Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan
sıvalar ve harç vetabakaları
Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan
sıvalar ve harç vetabakaları
Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan
sıvalar ve harç vetabakaları
Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan
sıvalar ve harç vetabakaları
Normal beton (TS 500‟euygun), doğal agrega
veya mıcır kullanılarak
yapılmış betonlar
Normal beton (TS 500‟euygun), doğal agrega
veya mıcır kullanılarak
yapılmış betonlar
Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Anorganik esaslı hafif
agregalardan yapılmış sıva
harçlarıAnorganik esaslı hafif
agregalardan yapılmış sıva
harçlarıGenleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan sıvalar
ve harç ve tabakaları

900

0.35

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

1000

0.38

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

400

0.14

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan sıvalar
ve harç ve tabakaları

500

0.16

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan sıvalar
ve harç ve tabakaları

600

0.20

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan sıvalar
ve harç ve tabakaları

700

0.24

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

Genleştirilmiş perlit
agregasıyla yapılan sıvalar
ve harç ve tabakaları

800

0.29

0.00

15

15

1000

TS 825izoder

Donatısız

2200

1.65

0,94

70

120

1000

EN ISO
10456
AD_L2

TS 825
1

Donatılı

2400

2.50

0,94

80

130

2000

Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar

800

0.39

0.63

70

150

1000

TS 825

900

0.44

0.63

70

150

1000

TS 825

1000

0.49

0.63

70

150

1000

TS 825EN ISO
10456

TS 825

3|4

57

Beton yapı elemanı

58

Beton yapı elemanı

59

Beton yapı elemanı

60

Beton yapı elemanı

61

Beton yapı elemanı

62

Beton yapı elemanı

63

Beton yapı elemanı

64

Beton yapı elemanı

65

Beton yapı elemanı

66

Beton yapı elemanı

67

Beton yapı elemanı

68

Beton yapı elemanı

Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar

1100

0.55

0.63

70

150

1000

1200

0.62

0.63

70

150

1000

TS 825

1300

0.70

0.63

70

150

1000

TS 825

1400

0.79

0.63

70

150

1000

TS 825

1500

0.89

0.63

70

150

1000

TS 825

1600

1.00

0.63

70

150

1000

TS 825

Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar

1800

1.30

0.63

70

150

1000

2000

1.60

0.63

70

150

1000

TS 825

300

0.10

0.63

70

150

1000

TS 825

400

0.13

0.63

70

150

1000

TS 825

500

0.15

0.63

70

150

1000

TS 825

600

0.19

0.63

70

150

1000

SBEM

TS 825

AD_L2(2002EDĠTĠON)

TS 825designbuilder

TS 8253|5

69

Beton yapı elemanı

70

Beton yapı elemanı

71

Beton yapı elemanı

72

Beton yapı elemanı

73

Beton yapı elemanı

74

Beton yapı elemanı

75

Beton yapı elemanı

76

Beton yapı elemanı

77

Beton yapı elemanı

78

Beton yapı elemanı

79

Beton yapı elemanı

80

Beton yapı elemanı

Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Kesif dokulu hafifbetonlar, (agregalararası boşluksuz)
donatılı veya donatısız:Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)

Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Sadece genleştirilmiş perlit
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış betonlar
Gözeneksiz agregalar
kullanılarak yapılmış
betonlar

700

0.21

0.63

70

150

1000

TS 825

800

0.24

0.63

70

150

1000

TS 825

900

0.27

0.63

70

150

1000

TS 825

1000

0.30

0.63

70

150

1000

TS 825

1200

0.35

0.63

70

150

1000

TS 825

1400

0.42

0.63

70

150

1000

TS 825

1600

0.49

0.63

70

150

1000

TS 825

1600

0.81

0.63

3

10

1000

TS 825Gözeneksiz agregalar
kullanılarak yapılmış
betonlar

1800

1.10

0.63

3

10

1000

TS 825Gözeneksiz agregalar
kullanılarak yapılmış
betonlar

2000

1.40

0.63

5

10

1000

TS 825Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlar

600

0.22

0.63

5

15

1000

SBEM

TS 825

700

0.26

0.63

5

15

1000

EN 12524

TS 825

3|6

81

Beton yapı elemanı

82

Beton yapı elemanı

83

Beton yapı elemanı

84

Beton yapı elemanı

85

Beton yapı elemanı

86

Beton yapı elemanı

87

Beton yapı elemanı

88

Beton yapı elemanı

89

Beton yapı elemanı

90

Beton yapı elemanı

91

Beton yapı elemanı

92

Beton yapı elemanı

Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Tuvenan hâlindeki hafif
agregalarla yapılan hafifbetonlar (agregalararası boşluklu)
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar

Gözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlarGözenekli hafif agregalar
kullanılarak kuvartz kumu
katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar

800

0.28

0.63

5

15

1000

TS 825

1000

0.36

0.63

5

15

1000

TS 825

1200

0.46

0.63

5

15

1000

TS 825

1400

0.57

0.63

5

15

1000

TS 825

1600

0.75

0.63

5

15

1000

TS 825

1800

0.92

0.63

5

15

1000

TS 825

2000

1.20

0.63

5

15

1000

TS 825

400

0.12

0.63

5

15

TS 825

450

0.13

0.63

5

15

TS 825

500

0.15

0.63

5

15

TS 825

550

0.16

0.63

5

15

TS 825

600

0.18

0.63

5

15

TS 825

3|7

93

Beton yapı elemanı

94

Beton yapı elemanı

95

Beton yapı elemanı

96

Beton yapı elemanı

97

Beton yapı elemanı

98

Beton yapı elemanı

99

Beton yapı elemanı

100

Beton yapı elemanı

101

Beton yapı elemanı

102

Beton yapı elemanı

103

Beton yapı elemanı

104

Beton yapı elemanı

Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan
yapılmış betonlar
Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlar

Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlar
Yalnız doğal bims
kullanılarak ve kuvars
kumu katılmadan yapılmış
betonlarAhşap testere veya planyatalaşı betonu

Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlar
Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlar

650

0.19

0.63

5

15

TS 825

700

0.20

0.63

5

15

TS 825

750

0.22

0.63

5

15

TS 825

800

0.24

0.63

5

15

TS 825

900

0.27

0.63

5

15

TS 825

1000

0.32

0.63

5

15

TS 825

1100

0.37

0.63

5

15

TS 825

1200

0.41

0.63

5

15

TS 825

1300

0.47

0.63

5

15

TS 825

400

0.14

0.63

5

15

TS 825Ahşap testere veya planyatalaşı betonu

600

0.19

0.63

5

15

TS 825Ahşap testere veya planyatalaşı betonu

800

0.25

0.63

5

15

TS 825

3|8

105

Beton yapı elemanı

106

Beton yapı elemanı

107

Beton yapı elemanı

108

Beton yapı elemanı

109

Beton yapı elemanı

110

Beton yapı elemanı

111

Beton yapı elemanı

112

Beton yapı elemanı

113

Beton yapı elemanı

114

Beton yapı elemanı

115

Beton yapı elemanı

116

Beton yapı elemanı

117

Beton yapı elemanı

118

Beton yapı elemanı

119

Beton yapı elemanı

120

Beton yapı elemanı

121

Yapı plakaları velevhalar

122

Yapı plakaları velevhalar

123

Yapı plakaları velevhalar

Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlarAhşap testere veya planyatalaşı betonu

1000

0.35

0.63

5

15

TS 825

Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlar
Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlar
Organik bazlı
agregalarla yapılmış
hafif betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlarAhşap testere veya planyatalaşı betonu

1200

0.44

0.63

5

15

TS 825Çeltik kapçığı betonu

600

0.14

0.63

5

15

1000

TS 825Çeltik kapçığı betonu

700

0.17

0.63

5

15

1000

TS 825

Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar

350

0.11

0.63

5

10

TS 825

400

0.13

0.63

5

10

TS 825

450

0.15

0.63

5

10

TS 825

500

0.15

0.63

5

10

TS 825

550

0.18

0.63

5

10

TS 825

600

0.19

0.63

5

10

TS 825

650

0.21

0.63

5

10

TS 825

700

0.22

0.63

5

10

TS 825

750

0.24

0.63

5

10

TS 825

Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Buharla sertleştirilmiş
gaz betonlar
Gaz beton yapı levhaları

Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Buharla sertleştirilmiş gaz
betonlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilen levhalar

800

0.25

0.63

5

10

TS 825

900

0.29

0.63

5

10

TS 825

1000

0.31

0.63

5

10

TS 825

400

0.20

0.63

5

10

1000

TS 825Gaz beton yapı levhaları

Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilen levhalar

500

0.22

0.63

5

10

1000

TS 825Gaz beton yapı levhaları

Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilen levhalar

600

0.24

0.63

5

10

1000

TS 825

3|9124

Yapı plakaları velevhalar

125

Yapı plakaları velevhalar

126

Yapı plakaları velevhalar

127

Yapı plakaları velevhalar

128

Yapı plakaları velevhalar

129

Yapı plakaları velevhalar

130

Yapı plakaları velevhalar

131

Yapı plakaları velevhalar

132

Yapı plakaları velevhalar

133

Yapı plakaları velevhalar

134

Yapı plakaları velevhalar

135

Yapı plakaları velevhalarGaz beton yapı levhaları

Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilen levhalar

700

0.27

0.63

5

10

1000

TS 825Gaz beton yapı levhaları

Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilen levhalar

800

0.29

0.63

5

10

1000

TS 825Gaz beton yapı levhalarıĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalar

350

0.11

0.63

5

10

TS 825

400

0.13

0.63

5

10

TS 825

450

0.15

0.63

5

10

TS 825Ġnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalarĠnce derzli veya özelyapıştırıcı kullanılarak
yerleştirilen
levhalar

500

0.16

0.63

5

10

TS 825

550

0.18

0.63

5

10

TS 825

600

0.19

0.63

5

10

TS 825

650

0.21

0.63

5

10

TS 825

700

0.22

0.63

5

10

TS 825

750

0.24

0.63

5

10

TS 825

800

0.25

0.63

5

10

TS 825Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

Gaz beton yapı levhaları

3 | 10Yapı plakaları velevhalar
Yapı plakaları velevhalar
Yapı plakaları velevhalar
Yapı plakaları velevhalar
Yapı plakaları velevhalar

141

Yapı plakaları velevhalar

142

Yapı plakaları velevhalar

143

Yapı plakaları velevhalar

144

Yapı plakaları velevhalar

145

Yapı plakaları velevhalar

Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Alçıdan duvar levhalarve blokları (gözenekli,delikli, dolgu veya
agregalı olanlar dâhil)Alçıdan duvar levhalarve blokları (gözenekli,delikli, dolgu veya
agregalı olanlar dâhil)Alçıdan duvar levhalarve blokları (gözenekli,delikli, dolgu veya
agregalı olanlar dâhil)Alçıdan duvar levhalarve blokları (gözenekli,delikli, dolgu veya
agregalı olanlar dâhil)Genleştirilmiş perlit
agregası katılmış alçı
duvar levhaları

Yapı plakaları velevhalarGenleştirilmiş perlit
agregası katılmış alçı
duvar levhaları

Genleştirilmiş perlit
agregası katılmış alçı
duvar levhaları

750

0.35

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825146

Yapı plakaları velevhalarGenleştirilmiş perlit
agregası katılmış alçı
duvar levhaları

Genleştirilmiş perlit
agregası katılmış alçı
duvar levhaları

900

0.41

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825147
148

Yapı plakaları velevhalar

Alçı karton plakalarALÇIPAN PANEL

Alçı karton plakalarALÇIPAN PANEL

800

0.25

0.00

8

25

1000

ISO 10456

TS 825TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker

0.81

0.00

5

10

TS 825149

TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker

1800

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker

0.96

0.00

5

10

TS 825150

TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker

2000

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

136
137
138
139
140

Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Hafif betondan duvar
plakaları
Alçıdan duvar levhalar ve
blokları (gözenekli, delikli,
dolgu veya agregalı olanlar
dâhil)
Alçıdan duvar levhalar ve
blokları (gözenekli, delikli,
dolgu veya agregalı olanlar
dâhil)
Alçıdan duvar levhalar ve
blokları (gözenekli, delikli,
dolgu veya agregalı olanlar
dâhil)
Alçıdan duvar levhalar ve
blokları (gözenekli, delikli,
dolgu veya agregalı olanlar
dâhil)
Genleştirilmiş perlit
agregası katılmış alçı
duvar levhaları

800

0.29

0.63

5

10

TS 825

900

0.32

0.63

5

10

TS 825

1000

0.37

0.63

5

10

TS 825

1200

0.47

0.63

5

10

TS 825

1400

0.58

0.63

5

10

TS 825

750

0.35

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825

900

0.41

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825

1000

0.47

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825

1200

0.58

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825

600

0.29

0.00

5

10

1000

ISO 10456

TS 825

3 | 11

151

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

152

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

153

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker
TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker
TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker
TS EN 771-1„e uyguntuğlalarla yapılan kâgir
duvarlar, dolu klinker,düşey delikli
klinker,seramik klinker
TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

2200

1.20

0.00

5

10

TS 825

2400

1.40

0.00

5

10

TS 825

1200

0.50

0.00

5

10

TS 825

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

1400

0.58

0.00

5

10

TS 825154

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

1600

0.68

0.00

5

10

TS 825155

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

1800

0.81

0.00

5

10

TS 825156

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

2000

0.96

0.00

5

10

TS 825

157

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

2200

1.20

0.00

5

10

TS 825158

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)TS EN 771-1„e uygun
dolu veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

TS EN 771-1„e uygun dolu
veya düşey deliklituğlalarla duvarlar

2400

1.40

0.00

5

10

TS 825

159

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

550

0.32

0.00

5

10

TS 825160

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

600

0.33

0.00

5

10

TS 825161

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

650

0.35

0.00

5

10

TS 825162

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

700

0.36

0.00

5

10

TS 825163

3 | 12

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

750

0.38

0.00

5

10

TS 825164

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

0.39

0.00

5

10

TS 825

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

850

0.41

0.00

5

10

TS 825

166

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar
Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

800

165

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

900

0.42

0.00

5

10

TS 825167

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

950

0.44

0.00

5

10

TS 825Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

Normal harç kullanarak AB
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar
TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

1000

0.45

0.00

5

10

TS 825

550

0.27

0.00

5

10

TS 825TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar
TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar
TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

600

0.28

0.00

5

10

TS 825

650

0.30

0.00

5

10

TS 825

700

0.31

0.00

5

10

TS 825TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar
TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harç

750

0.33

0.00

5

10

TS 825

800

0.34

0.00

5

10

TS 825

168

169

170

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

171

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

172

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

173

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

174

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

175

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli tuğlalarla
duvarlar3 | 13Düşey delikli tuğlalarla
duvarlarkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar
TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

850

0.36

0.00

5

10

TS 825TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar
TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

900

0.37

0.00

5

10

TS 825

950

0.38

0.00

5

10

TS 825Düşey delikli tuğlalarla
duvarlar

TS EN 998-2„ye uygun veyoğunluğu 1..000 kg/m3‟ün
altında olan harçkullanılarak AB sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

1000

0.40

0.00

5

10

TS 825176

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

177

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

178

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

179

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

550

0.22

0.00

5

10

TS 825180

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

600

0.23

0.00

5

10

TS 825

181

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

650

0.23

0.00

5

10

TS 825182

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

700

0.24

0.00

5

10

TS 825183

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

750

0.25

0.00

5

10

TS 825

184

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

0.26

0.00

5

10

TS 825

850

0.26

0.00

5

10

TS 825186

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar
Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

800

185Düşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli tuğlalarla
duvarlarDüşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

3 | 14

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

900

0.27

0.00

5

10

TS 825187

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

950

0.28

0.00

5

10

TS 825

188

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

Normal harç kullanılarak W
sınıfı tuğlalarla yapılan
duvarlar

1000

0.29

0.00

5

10

TS 825

189

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

550

0.19

0.00

5

10

TS 825190

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

600

0.20

0.00

5

10

TS 825191

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

650

0.20

0.00

5

10

TS 825

192

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

700

0.21

0.00

5

10

TS 825193

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

750

0.22

0.00

5

10

TS 825

194

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

800

0.23

0.00

5

10

TS 825

195

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

850

0.23

0.00

5

10

TS 825196

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

900

0.24

0.00

5

10

TS 825

197

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

950

0.25

0.00

5

10

TS 825

198

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Düşey delikli hafiftuğlarlarla duvarlar

harç kullanılarak W sınıfı
tuğlalarla yapılan duvarlar

1000

0.26

0.00

5

10

TS 825

199

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

600

0.33

0.00

5

10

200

950

TS 825

3 | 15

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

700

0.36

0.00

5

10

TS 825

201

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

800

0.39

0.00

5

10

TS 825202

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

900

0.42

0.00

5

10

TS 825203

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

Yatay delikli tuğlalarla
yapılan duvarlar

1000

0.45

0.00

5

10

TS 825204

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

700

0.35

0.00

5

10

TS 825

205

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

800

0.40

0.00

5

10

TS 825

206

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

900

0.44

0.00

5

10

TS 825207

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

1000

0.50

0.00

5

10

TS 825208

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

1200

0.56

0.00

5

10

TS 825Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

1400

0.70

0.00

5

10

TS 825

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

1600

0.79

0.00

15

25

TS 825211

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

1800

0.99

0.00

15

25

TS 825212

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

2000

1.10

0.00

15

25

TS 825

213

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kireç kum taşı duvarlar

Kireç kum taşı duvarlar

2200

1.30

0.00

15

25

TS 825

214

209

210

3 | 16

215

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

216

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

217

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

218

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

219

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

220

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

221

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

222

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

223

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

224

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
Normal derz kalınlığında
ve normal harçla
yerleştirilmiş bloklarla
yapılan duvarlar
harç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlar

400

0.20

0.00

5

10

TS 825

450

0.21

0.00

5

10

TS 825

500

0.22

0.00

5

10

TS 825

550

0.23

0.00

5

10

TS 825

600

0.24

0.00

5

10

TS 825

650

0.25

0.00

5

10

TS 825

700

0.27

0.00

5

10

TS 825

800

0.29

0.00

5

10

TS 825

350

0.11

0.00

5

10

TS 825

400

0.13

0.00

5

10

TS 825

3 | 17

Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
225

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

226

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

227

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

228

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

229

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

230

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar

231

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

harç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlar

450

0.15

0.00

5

10

TS 825

500

0.16

0.00

5

10

TS 825

550

0.18

0.00

5

10

TS 825

600

0.19

0.00

5

10

TS 825

650

0.21

0.00

5

10

TS 825

700

0.22

0.00

5

10

TS 825

750

0.24

0.00

5

10

TS 825

3 | 18Gaz beton duvar blokları
ile yapılan duvarlar
232

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

233

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

234

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

235

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

236

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

237

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

238

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

239

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

240

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarharç kullanılarak veya özelyapıştırıcısıyla
yerleştirilmiş (blokuzunluğunun en az 500
mm olması şartıyla) gaz
beton bloklarla yapılan
duvarlar
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

800

0.25

0.00

5

10

TS 825

450

0.31

0.00

5

10

TS 825

500

0.32

0.00

5

10

TS 825

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

550

0.33

0.00

5

10

TS 825

600

0.34

0.00

5

10

TS 825

650

0.35

0.00

5

10

TS 825

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

700

0.37

0.00

5

10

TS 825

800

0.40

0.00

5

10

TS 825

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

900

0.43

0.00

5

10

TS 825

3 | 19241

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

242

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

243

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

244

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

245

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

246

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

247

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

248

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

249

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

1000

0.46

0.00

5

10

TS 825

1200

0.54

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

1400

0.63

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

1600

0.74

0.00

10

15

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)
Hafif betondan dolu briket
veya dolu bloklarla yapılan
duvarlar (kuvars kumu
katılmaksızın yapılmış
briket ve bloklarla)

1800

0.87

0.00

10

15

TS 825

2000

0.99

0.00

10

15

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

450

0.28

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

500

0.29

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

550

0.30

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar3 | 20250

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

251

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

252

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

253

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

254

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

255

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

256

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

257

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

258

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

600

0.31

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)Doğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)Doğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

650

0.32

0.00

5

10

TS 825

700

0.33

0.00

5

10

TS 825

800

0.36

0.00

5

10

TS 825Doğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)Doğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

900

0.39

0.00

5

10

TS 825

1000

0.42

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

1200

0.49

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)Doğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

1400

0.57

0.00

5

10

TS 825

1600

0.62

0.00

10

15

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar3 | 21

259

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

260

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

261

262

263

264

265

266

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

1800

0.68

0.00

10

15

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarDoğal bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDB türü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

2000

0.74

0.00

10

15

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarharç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)

450

0.23

0.00

5

10

TS 825

500

0.24

0.00

5

10

TS 825

550

0.25

0.00

5

10

TS 825

600

0.26

0.00

5

10

TS 825

650

0.27

0.00

5

10

TS 825

700

0.28

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar3 | 22

267

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

268

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

269

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

270

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

271

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

272

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

273

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

274

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

275

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarharç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)harç kullanılarak doğal
bims betondan dolu
bloklarla yapılan duvarlar(DDBtürü bloklarla, kuvars
kumu katılmaksızın
yapılmış)Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)

800

0.30

0.00

5

10

TS 825

900

0.32

0.00

5

10

TS 825

1000

0.35

0.00

5

10

TS 825

450

0.18

0.00

5

10

TS 825

Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)
Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)

500

0.20

0.00

5

10

TS 825

550

0.21

0.00

5

10

TS 825

Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)
Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)

600

0.22

0.00

5

10

TS 825

650

0.23

0.00

5

10

TS 825

Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)

700

0.25

0.00

5

10

TS 825

3 | 23

276

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

277

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

278

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

279

280

281

282

283

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)

800

0.27

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)

900

0.30

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Kuvars kumu katılmaksızındoğal bimsle yapılmış
betondan özel yarıklı dolu
duvar bloklarıyla yapılan
duvarlar SW türü bloklarla)harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)

1000

0.32

0.00

5

10

TS 825

450

0.16

0.00

5

10

TS 825

500

0.17

0.00

5

10

TS 825

550

0.18

0.00

5

10

TS 825harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)

600

0.19

0.00

5

10

TS 825

650

0.20

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar3 | 24

284

285

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)harç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)

700

0.21

0.00

5

10

TS 825

800

0.23

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarharç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)

900

0.26

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

1000

0.29

0.00

5

10

TS 825

500

0.26

0.00

5

10

TS 825

600

0.29

0.00

5

10

TS 825Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar

286

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

287

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

288

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

289

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarharç kullanılarak kuvars
kumu katılmaksızın doğal
bimsle yapılmış betondanözel yarıklı dolu duvar
bloklarıyla yapılan duvarlar( SW türü bloklarla)
Genleştirilmiş perlit
betonundan dolu bloklarla
yapılan duvarlar (kuvartz
kumu katılmaksızın
yapılmış bloklarla)
Genleştirilmiş perlit
betonundan dolu bloklarla
yapılan duvarlar

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarGenleştirilmiş perlit
betonundan dolu bloklarla
yapılan duvarlar

700

0.32

0.00

5

10

TS 825290

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlarGenleştirilmiş perlit
betonundan dolu bloklarla
yapılan duvarlar

800

0.35

0.00

5

10

TS 825291

Beton briket veya duvar
blokları ile yapılan
duvarlar3 | 25Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)
1 sıra boşluklu; genişlik
115 mm,1 sıra boşluklu; genişlik
150 mm,1 sıra boşluklu; genişlik
175 mm,< 2 sıra boşluklu; genişlik
< 240 mm,
< 3 sıra boşluklu; genişlik
< 300 mm,
< 4 sıra boşluklu; genişlik
< 365 mm,
< 5 sıra boşluklu genişlik <425 mm,6 sıra boşluklu; genişlik <490 mmolan bloklarda

450

0.28

0.00

5

10

TS 825292

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar

500

0.29

0.00

5

10

TS 825293

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondanboşluklu
bloklarla yapılan duvarlar

550

0.31

0.00

5

10

TS 825294

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

600

0.32

0.00

5

10

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

650

0.34

0.00

5

10

TS 825295

296

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

3 | 26

297

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

298

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

299

300

301

302

303

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

700

0.36

0.00

5

10

TS 825

800

0.41

0.00

5

10

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

900

0.46

0.00

5

10

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

1000

0.52

0.00

5

10

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

1200

0.60

0.00

5

10

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

1400

0.72

0.00

5

10

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Hafif betondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

1600

0.76

0.00

5

10

TS 825

3 | 27

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

304

305

306

307

308

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)< 2 sıra boşluklu; genişlik
< 240 mm ,< 3 sıra boşluklu; genişlik
< 300 mm,
< 4 sıra boşluklu; genişlik
< 365 mm,
< 5 sıra boşluklu genişlik <490 mm,6 sıra boşluklu; genişlik <490 mmolan bloklarda
harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla),

450

0.23

0.00

5

10

TS 825

500

0.25

0.00

5

10

TS 825

550

0.27

0.00

5

10

TS 825harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

600

0.28

0.00

5

10

TS 825

650

0.30

0.00

5

10

TS 825

3 | 28309
Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

310

311

312

313

314

315

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarBoşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlarharç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

700

0.32

0.00

5

10

TS 825

800

0.36

0.00

5

10

TS 825

900

0.40

0.00

5

10

TS 825harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)harç kullanılarak hafifbetondan boşluklu
bloklarla yapılan duvarlar(kuvars kumu
katılmaksızın TS EN 7713‟e uygun BDB türü
bloklarla)

1000

0.52

0.00

5

10

TS 825

1200

0.60

0.00

5

10

TS 825

1400

0.72

0.00

5

10

TS 825

1600

0.75

0.00

5

10

TS 825

3 | 29Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Normal betondan boşluklu
briket ve bloklarla yapılan
duvarlar
2 sıra boşluklu; genişlik <240 mm ,3 sıra boşluklu; genişlik <300 mm,4 sıra boşluklu; genişlik <365 mm,olan bloklarda

1800

0.92

0.00

20

30

TS 825Boşluklu briket veya
bloklarla yapılan
duvarlar

Normal betondan boşluklu
briket ve bloklarla yapılan
duvarlar (TS 406'ya uygun)

1800

1.30

0.00

20

30

TS 825

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)
Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Doğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlarDoğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlar

1600

0.81

0.00

1

1

TS 825izoderDoğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlarDoğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlar

1800

1.16

0.00

1

1

TS 825izoderDoğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlarDoğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlar

2300

1.74

0.00

1

1

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

Doğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlarDoğal taşlarla örülmüş
moloz taş duvarlar

2600

2.56

0.00

1

1

321

322

Ahşap ve Ahşap
MamulleriAhşapĠğne yapraklı ağaçlardan
elde edilmiş olanlar

600

0.13

0.89

40

40

Ahşap ve Ahşap
Mamulleri

Ahşap

Kayın

800

0.20

0,94

40

40

323

Ahşap ve Ahşap
MamulleriAhşap ve Ahşap
Mamulleri

Ahşap

meşe

800

0.20

0,91

40

40

Ahşap

ladin, çam

800

0.20

0.89

40

40

Ahşap ve Ahşap
MamulleriAhşapdişbudak

800

0.20

0,85

40

40

1255

DOE2
ASHREAAhşap ve Ahşap
MamulleriAhşap ve Ahşap
MamulleriAhşap mamulleri

Kontrplâk , kontrtabla

800

0.13

0.00

50

400

1500

SBEM

TS 825Ahşap mamulleriAhşap yonga levhalar:
Yatık yongalı levhalarAhşap yonga levhalar: Dik
yongalı levhalar

700

0.13

0.00

50

100

1500

SBEM

TS 825

700

0.17

0.00

20

20

1500

TS 825Sert ve orta sert odun lifi
levhalar

600

0.13

0.00

70

70

2510

AD_L2
(2002
EDITION)
DOE2
ASHREA

316

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

317

Kagir duvarlar (harçfugaları- derzleri
dâhil)

318

319

320

324
325
326
327
328
329

Ahşap ve Ahşap
Mamulleri330Ahşap ve Ahşap
MamulleriAhşap mamulleriAhşap mamulleri

1000

AD_L2
SBEM

TS 825izoder
TS 825izoder

1700

BR 443

TS 825
TS 825
1
TS 825
1
1

TS 825
TS 825

TS 825

3 | 30

331
332
333
334

Ahşap ve Ahşap
MamulleriAhşap ve Ahşap
MamulleriAhşap ve Ahşap
MamulleriAhşap ve Ahşap
MamulleriAhşap mamulleri

800

0.15

0.00

70

70

1000

0.17

0.00

70

70

Ahşap mamulleri

Sert ve orta sert odun lifi
levhalarSert ve orta sert odun lifi
levhalar
Hafif odun lifi levhalar

200

0.05

0.00

5

5

Ahşap mamulleri

Hafif odun lifi levhalar

300

0.06

0.00

Ahşap mamulleri

TS 8251255

DOE2
ASHREATS 825
TS 825
TS 825335

KaplamalarDöşeme kaplamaları

Linolyum

1200

0.17

0.00

800

800

336

KaplamalarDöşeme kaplamaları

Mantarlı linolyum

700

0.08

0.00

1500

1500

Döşeme kaplamaları

0.23

0.92

50000

50000

1400

EN 12524

TS 825

Kaplamalar

338

Kaplamalar

Sentetik malzemeden
kaplamalar(örneğin PVC)
Halı vb. kaplamalar

1500

337

200

0.06

0.00

5

5

1300

EN 12524

TS 825339

Kaplamalar

0.70

0.93

1

1

1000

EN 12524

Kaplamalar

Mastik asfalt kaplama > 7
mm
Bitümlü karton

2000

340

Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamaları

1100

0.19

0.00

2000

2000

1000

EN 12524

341

Kaplamalar

0.19

0.00

14000

14000

Kaplamalar

900

0.19

0.00

100000100000343

Kaplamalar

3500

0.19

0.00

20000

20000

TS 825344

Kaplamalar

2000

0.19

0.00

14000

14000

TS 825345

Kaplamalar

Cam tülü armatürlü bitümlü
pestil
0,01 mm Alüminyum
folyolu bitümlü pestil
Polimer bitümlü su yalıtımörtüleri
Cam tülü armatürlü
polimer bitümlü membran
Polietilen folyo

1200

342

Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamaları

1000

0.19

0.00

80000

80000

1000

CE71 (2004)

TS 825346

Kaplamalar

PVC örtü

1200

0.19

0.00

42000

42000

900

EN 10456

TS 825347

Kaplamalar

PIB polyisobütilen örtü

1600

0.26

0.00

3000003000001100

EN 12524

TS 825348

Kaplamalar

Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamaları
Suya karşı yalıtım
kaplamalarıAhşap yünü levhalar

ECB etilen kopolimer örtü

1000

0.19

0.00

80000

80000

TS 825Kalınlık d < 25 mm

550

0.15

0.00

2

5

TS 825Ahşap yünü levhalar

Kalınlık d ≥ 25 mm

550

0.15

0.00

2

5

TS 825Ahşap yünü levhalarAhşap yünü levhalar

400

0.07

0.00

2

5

1470

EN 12524

TS 825Ahşap yünü levhalarAhşap yünü levhalar

400

0.07

0.00

2

5

1470

EN 12524

TS 825Ahşap yünü levhalarAhşap yünü levhalar

400

0.08

0.00

2

5

1470

EN 12524

TS 825

350
351
352
353
354

Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
MalzemeleriDöşeme kaplamaları

1400

EN 12524

TS 825
TS 825

1

TS 825
TS 825
TS 825ad-l2 sbem

TS 825

3 | 31

355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365

Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri

366

Isı Yalıtım
Malzemeleri

367

Isı Yalıtım
Malzemeleri

368

Isı Yalıtım
Malzemeleri

369

Isı Yalıtım
Malzemeleri

370

Isı Yalıtım
Malzemeleri

371

Isı Yalıtım
Malzemeleri

372

Isı Yalıtım
MalzemeleriAhşap yünü levhalarAhşap yünü levhalar

400

0.08

0.00

2

5

Ahşap yünü levhalarAhşap yünü levhalar

400

0.09

0.00

2

5

Ahşap yünü levhalarAhşap yünü levhalar

400

0.09

0.00

2

5

1470

EN 12524

TS 825

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Poliüretan (PUR)

45

0.04

0.00

30

100

1400

EN 12524

TS 825

Poliüretan (PUR)

45

0.04

0.00

30

100

1400

EN 12524

TS 825

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Reçine - formaldehitköpüğü (UF)Reçine - formaldehitköpüğü (UF)Polistiren – Parçacıklı
köpük
Polistiren – Parçacıklı
köpük

10

0.04

0.00

1

3

TS 825

10

0.04

0.00

1

3

TS 825

15

0.04

0.00

20

50

TS 826

20

0.04

0.00

30

70

TS 827

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Polistiren – Parçacıklı
köpük
Ekstrüde polistiren köpüğü

30

0.04

0.00

40

100

25

0.03

0.00

80

250

Ekstrüde polistiren köpüğü

25

0.04

0.00

80

250

1450

EN12524

TS 825

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Ekstrüde polistiren köpüğü

25

0.04

0.00

80

250

1300

AD_L2
(2002)
SBEM

TS 825

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Ekstrüde polistiren köpüğü
- Bina su yalıtımının dış
tarafında, örneğin çatıörtüsünün
Ekstrüde polistiren köpüğü
- Bina su yalıtımının dış
tarafında, örneğin çatıörtüsünün Isıl iletkenlik
grubu 035
Ekstrüde polistiren köpüğü
- Bina su yalıtımının dış
tarafında, örneğin çatıörtüsünün
Poliüretan sert köpük

30

0.03

0.00

80

250

1300

AD_L2
(2002)
SBEM

TS 825

30

0.04

0.00

80

250

1300

AD_L2
(2002)
SBEM

TS 825

30

0.04

0.00

80

250

1300

AD_L2
(2002)
SBEM

TS 825

30

0.03

0.00

30

100

1000

CE71 (2004)
SBEM

TS 825

Poliüretan sert köpük

30

0.03

0.00

30

100

1800

AD_L2
(2002)
SBEM

TS 825

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler
Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

1470

EN 12524

TS 825
TS 8251300

TS 828
TS 825

3 | 32

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Poliüretan sert köpük
Isıl iletkenlik grubu 035

30

0.04

0.00

30

100

1800

Yerinde imal edilmiş
köpük malzemeler

Poliüretan sert köpük

30

0.04

0.00

30

100

1800

Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri

Fenol reçinesinden sert
köpük (PF) levhalar
Fenol reçinesinden sert
köpük (PF) levhalar
Fenol reçinesinden sert
köpük (PF) levhalar

Fenolik sert köpük

30

0.03

0.00

10

50

Fenolik sert köpük

30

0.04

0.00

10

Fenolik sert köpük

30

0.04

0.00

378

Isı Yalıtım
Malzemeleri

Fenol reçinesinden sert
köpük (PF) levhalar

Fenolik sert köpük

30

0.05

Isı Yalıtım
Malzemeleri

380

Isı Yalıtım
Malzemeleri

381

Isı Yalıtım
Malzemeleri

382

Isı Yalıtım
Malzemeleri

Mineral ve bitkisel lifli ısıyalıtım malzemeleri(cam yünü, taş yünü vb.)
Mineral ve bitkisel lifli ısıyalıtım malzemeleri(cam yünü, taş yünü vb.)
Mineral ve bitkisel lifli ısıyalıtım malzemeleri(cam yünü, taş yünü vb.)
Cam köpüğü

Mineral ve bitkisel lifli ısıyalıtım malzemeleri (camyünü, taş yünü vb.)
Mineral ve bitkisel lifli ısıyalıtım malzemeleri (camyünü, taş yünü vb.)
Mineral ve bitkisel lifli ısıyalıtım malzemeleri (camyünü, taş yünü vb.)
Cam köpüğü

500

379

383

Isı Yalıtım
Malzemeleri

Cam köpüğüIsı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri

Cam köpüğüIsı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri

Cam köpüğü

373

Isı Yalıtım
Malzemeleri

374

Isı Yalıtım
Malzemeleri

375
376
377

384
385
386
387
388
389
390
391
392

TS 8251700

AD_L2(2002)SBEM
AD_L2(2002)
SBEM
EN 12524

50

1700

EN 12524

TS 825

10

50

1700

EN 12524

TS 825

0.00

10

50

1700

EN 12524

TS 825

0.04

0.00

1

1

1030

TS 825

500

0.04

0.00

1

1

750

AD_L2
(2002)
SBEM
SBEM

500

0.05

0.00

1

1

TS 825

125

0.05

0.00

1500

1500

TS 825

Cam köpüğü

125

0.05

0.00

1500

1500

TS 825

Cam köpüğü

Cam köpüğü

125

0.06

0.00

1500

1500

TS 825

Cam köpüğü

Cam köpüğü

125

0.06

0.00

1500

1500

TS 825

Cam köpüğü

Cam köpüğü - bina su
yalıtımının dış tarafında
Cam köpüğü - bina su
yalıtımının dış tarafında

125

0.05

0.00

1500

1500

TS 825

125

0.05

0.00

1500

1500

TS 825

125

0.06

0.00

1500

1500

TS 825Ahşap lifli ısı yalıtım
levhaları

Cam köpüğü - bina su
yalıtımının dış tarafındaAhşap lifli ısı yalıtım
levhaları

300

0.04

0.00

5

5

TS 825Ahşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhaları

300

0.04

0.00

5

5

TS 825

300

0.05

0.00

5

5

TS 825

300

0.05

0.00

5

5

TS 825

TS 825

TS 825

TS 825

3 | 33

393
394
395
396

Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
Malzemeleri
Isı Yalıtım
MalzemeleriAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhaları
Mantar yalıtım
malzemeleri
Mantar levhalar
Mantar yalıtım
malzemeleri
Mantar levhalarAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhalarıAhşap lifli ısı yalıtım
levhaları
Mantar yalıtım malzemeleri
Mantar levhalar

300

0.06

0.00

5

5

TS 825

300

0.06

0.00

5

5

TS 825

300

0.07

0.00

5

5

TS 825

300

0.07

0.00

5

5

TS 825

500

0.05

0.00

5

10

TS 825

Mantar yalıtım malzemeleri
Mantar levhalar

500

0.05

0.00

5

10

1500

EN 12524

TS 825

Mantar yalıtım
malzemeleri
Mantar levhalar
kauçukMantar yalıtım malzemeleri
Mantar levhalar

500

0.06

0.00

5

10

1500

EN 12524

TS 825kauçuk

1200

0.17

0.52

10000

10000

1400

Mat, gözenekli kauçuk
veya plastik
Mat, keçe

270

0.10

0.86

10000

10000

1400

döşeme kaplamalarıMat, gözenekli kauçuk
veya plastik
Mat, keçe

120

0.05

0.00

20

20

1300

döşeme kaplamalarıMat, yün

Mat, yün

200

0.06

0.00

20

20

1300

döşeme kaplamalarıMat, mantar

Mat, mantar

200

0.05

0.00

20

20

1500

döşeme kaplamaları

Karo, mantar

Karo, mantar

400

0.07

0.00

40

40

1500

aliminyum

çok parlatılmış levha

2800

160.00

0.05

∞

∞

880

aliminyum

parlatılmış folyo

2800

160.00

0.04

∞

∞

880

aliminyum

parlatılmış levha

2800

160.00

0.10

∞

∞

880

aliminyum

yüksek oksitli

2800

160.00

0.27

∞

∞

880

pirinç

çok parlatılmış

8400

120.00

0.03

∞

∞

380

pirinç

parlatılmış

8400

120.00

0.09

∞

∞

380

pirinç

mat

8400

120.00

0.22

∞

∞

380

pirinç

oksitli

8400

120.00

0.60

∞

∞

380

bakır

çok parlatılmış

8900

380.00

0.02

∞

∞

380

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

397

Isı Yalıtım
Malzemeleri

398

Isı Yalıtım
Malzemeleri

399

Isı Yalıtım
Malzemeleri

400
401
402
403
404
405

döşeme kaplamalarıdöşeme kaplamaları

406

metaller407

metaller408

metaller409

metaller

410

metaller

411

metaller

412

metaller

413

metaller

414

metaller3
3

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

3
3
3
3
3
3
3
3
3

3 | 34

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

415

metaller

416

metaller

417

metaller

418

metaller

419

metaller

420

metaller

421

metaller422

metaller

423

metaller424

metaller

425

metaller426

metaller427

metaller428

metaller429

metaller

430

metaller

431

metaller

432

metaller

433

metaller434

metaller

435

metaller

436

metaller

437

metaller

bakır

parlatılmış

8900

380.00

0.05

∞

∞

380

bakır

sıyrılmış,parlak

8900

380.00

0.07

∞

∞

380

bakır

çok az parlatılmış

8900

380.00

0.15

∞

∞

380

bakır

siyah oksitlenmiş

8900

380.00

0.78

∞

∞

380

demir

çok parlatılmış, elektrolitik

7500

50.00

0.06

∞

∞

450

demir

parlatılmış

7500

50.00

0.24

∞

∞

450

demir

zımparalanmış pürüzsüz

7500

50.00

0.24

∞

∞

450

demir

işlenmiş demir, parlatılmış

7500

50.00

0.28

∞

∞

450

demir

döküm

7500

50.00

0.44

∞

∞

450

demir

demir levha,asitle
temizlenmiş,paslandırılmış

7500

50.00

0.61

∞

∞

450

7500

50.00

0.70

∞

∞

450

demir

dökme, 1100º F deoksitlendirilmiş
pürüzlü, güçlü oksitlenmiş

7500

50.00

0.95

∞

∞

450

kurşunparlatılmış

11300

35.00

0.07

∞

∞

130

kurşunpürüzlü oksitlenmemiş

11300

35.00

0.43

∞

∞

130

kurşun1100º F de oksitlendirilmiş

11300

35.00

0.63

∞

∞

130

çelik

parlatılmış levha

7800

50.00

0.10

∞

∞

450

çelik

yumuşak çelik, parlatılmış

7800

50.00

0.29

∞

∞

450

çelik

pürüzlü okside katmanlı
levha
paslanmaz çelik, östenitik

7800

50.00

0.81

∞

∞

450

7900

17.00

0.20

∞

∞

500

parlatılmış

7900

30.00

0.07

∞

∞

460

paslanmaz çelik, feritik

TĠP 301, parlatılmış

7900

30.00

0.16

∞

∞

460

paslanmaz çelik, feritik

TĠP 310, pürüzsüz

7900

30.00

0.39

∞

∞

460

paslanmaz çelik, feritik

TĠP 316, parlatılmış

7900

30.00

0.28

∞

∞

460

demir

paslanmaz çelik,östenitik
paslanmaz çelik, feritik

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

3
3
3
3
3
3
3
3
3

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

3
3
3
3
3
3
3
3
3

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456233
3

3 | 35

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

paslanmaz çelik, feritik

TĠP 304, folyo

7900

30.00

0.05

∞

∞

460

paslanmaz çelik, feritik

inconel X, folyo

7900

30.00

0.10

∞

∞

460

paslanmaz çelik, feritik

inconel X, parlatılmış

7900

30.00

0.20

∞

∞

460

paslanmaz çelik, feritik

inconel B, parlatılmış

7900

30.00

0.21

∞

∞

460

çinko

parlatılmış

7200

110.00

0.04

∞

∞

380

çinko

galvenize levha,çok parlak

7200

110.00

0.23

∞

∞

380

çinko

oksitlenmiş gri

7200

110.00

0.25

∞

∞

380

plastikler, katı

akrilikakrilik

1050

0.20

0.00

446

plastikler, katı

polikarbonat

447

plastikler, katı

politetrafloroetilen

448

plastikler, katı

polivinilklorid449

plastikler, katı

polimetilmetakrilat

450

plastikler, katı

Polyacetate

451

plastikler, katı

452

plastikler, katı

453

plastikler, katı

454

plastikler, katı

455

plastikler, katı

456

plastikler, katı

457

plastikler, katı

458

plastikler, katı

459

plastikler, katı

460

plastikler, katı

438

metaller439

metaller

440

metaller

441

metaller442

metaller

443

metaller444

metaller445

polyamid(naylon)

polikarbonat
politetrafloroetilen
polivinilklorid
polimetilmetakrilat
Polyacetatepolyamid(naylon)

polyamid 6.6 %25
fibrglaspolietilen, yüksek
yoğunluklu
polietilen, düşük
yoğunluklu
polistren

polyamid 6.6 %25 fibrglaspolietilen, yüksek
yoğunluklu
polietilen, düşük
yoğunluklu
polistren

polipropilen

1200
2200
1390
1180
1410
1150
1450

0.20
0.25
0.17
0.18
0.30
0.25
0.30

1500
10000

10000

5000

5000

10000

10000

50000

50000

50000

50000

100000100000

50000

50000
50000
100000

1800

0.00

1200

0.00

1000

0.00

900

0.00

1500

0.00

1400

0.00

1600

0.00

1600

980

0.50

0.00

50000
100000

920

0.33

0.00

100000100000

2200

1050

0.16

0.00

1000001000001300

polipropilen

910

0.22

0.00

10000

10000

1800

polipropilen

polipropilen

1200

0.25

0.00

10000

10000

1800

poliüretan(PU)poliüretan(PU)

1200

0.25

0.00

6000

6000

1800

epoksi reçinesi

epoksi reçinesi

1200

0.20

0.00

10000

10000

1400

fenolik reçine

fenolik reçine

1300

0.30

0.00

1000001000001700

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

3
3
3
3
3
3
3

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

3 | 36

461

plastikler, katı

462

Kauçuk463

Kauçuk464

Kauçuk465

Kauçuk466

Kauçuk467

Kauçuk468

Kauçuk469

Kauçuk470

Kauçuk471

Kauçuk472

Macunlar

473

Macunlar

474

Macunlar

475

Macunlar

476

Macunlar

477

Macunlar

478

Macunlar

479

Macunlar

480

Macunlar

481

Kaplamalar (diğer)

482

Alçı

483

Alçı

polyester reçine

polyester reçine

1400

0.19

0.00

10000

10000

1200

Doğal

Sert

910

0.13

0.94

10000

10000

1100

yumuşak,gri

910

0.13

0.86

10000

10000

Neoprin (suni kauçuk)

Neoprin (suni kauçuk)

1240

0.23

0.00

10000

10000

2140

Bütil (izobütan),katı/eriyik

Bütil (izobütan), katı/eriyik

1200

0.24

0.00

2000002000001400

Köpük kauçuk

Köpük kauçuk

70

0.06

0.00

7000

7000

1500

Katı kauçuk (ebonit)

Katı kauçuk (ebonit)

1200

0.17

0.00

∞

∞

1400

EPDM

EPDM

1150

0.25

0.00

6000

6000

1000

Poliizobütilen

Poliizobütilen

930

0.20

0.00

10000

10000

1100

Polisulfid

Polisulfid

1700

0.40

0.00

10000

10000

1000

Bütadin

Bütadin

980

0.25

0.00

1000001000001000

Silisli jel (kurutucu)

Silisli jel (kurutucu)

720

0.13

0.00

∞

∞

1000

Silikon, katkısız

Silikon, katkısız

1200

0.35

0.00

5000

5000

1000

Silikon, doldurulmuş

Silikon, doldurulmuş

1450

0.50

0.00

5000

5000

1000

Silikon köpük

Silikon köpük

750

0.12

0.00

10000

10000

1000

Poliüretan/üretan

Poliüretan/üretan

1300

0.21

0.00

60

60

1800

PVC, esnek, %40yumuşatıcılı

PVC, esnek, %40yumuşatıcılı

1200

0.14

0.00

1000001000001000

Elastomer köpük, esnek

Elastomer köpük, esnek

70

0.05

0.00

10000

10000

1500

Poliüretan köpük

Poliüretan köpük

70

0.05

0.00

60

60

1500

Polietilen köpük

Polietilen köpük

70

0.05

0.00

100

100

2300

Seramik/porselen

Seramik/porselen

2300

1.30

0.92

∞

∞

840

alçı

alçı

600

0.18

10

10

1000

alçı

alçı

900

0.30

10

10

1000

0.85
0.85

EN ISO
10456
EN ISO
10456

EN 10456
1

EN 10456

1
EN ISO
10456
EN ISO
10456

EN 10456

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

EN 10456

EN ISO
10456
EN ISO
10456

EN 10456

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

EN 10456

EN 10456

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

EN 10456

1
2

EN 10456
EN 10456
EN 10456

3 | 37

alçı

alçı

alçı

alçı

alçıpan panel

alçıpan panel

alçıpan panel

alçıpan panelalçı izolasyon sıvası

alçı izolasyon sıvası

alçı sıva

alçı sıva

alçı sıva

alçı sıva

alçı, kumalçı, kumdoğal taşlar

doğal, tortul kaya, hafifdoğal, tortul kaya, hafifdoğal taşlar

Kumtaşı (Silisli toprak)doğal taşlar

484

Alçı

485

Alçı

486

Alçı

487

Alçı

488

Alçı

489

Alçı

490

Alçı

491

Alçı

0.85

900

0.25

600

0.18

1000

0.40

1300

0.57

1600

0.80

1500

0.85

Kumtaşı (Silisli toprak)

2600

2.30

0.87

40

40

Kireçtaşı, ekstra yumuşak

1600

0.85

0.95

30

30

doğal taşlar

Kireçtaşı, ekstrayumuşakKireçtaşı, yumuşak

Kireçtaşı, yumuşak

1800

1.10

0.95

40

40

doğal taşlar

Kireçtaşı, yarı sert

Kireçtaşı, yarı sert

2000

1.40

0.95

50

50

doğal taşlar

Kireçtaşı, sert

Kireçtaşı, sert

2200

1.70

0.95

200

200

doğal taşlar

Kireçtaşı, ekstra sert

Kireçtaşı, ekstra sert

2600

2.30

0.95

250

250

doğal taşlar

Doğal süngertaşı

Doğal süngertaşı

400

0.12

0.95

8

8

500

boyalar

mavi

mavi

0,94

1

EN 10456

501

boyalar

siyah

siyah

0,96

1

EN 10456

502

boyalar

yeşil

yeşil

0,92

1

EN 10456

503

boyalarkırmızıkırmızı

0,91

1

EN 10456

504

boyalar

beyaz

beyaz

0,93

1

EN 10456

505

boyalar

sarı

sarı

0,92

1

EN 10456

506

boyalar

bronz

bronz

0,57

1

EN 10456

507

yağlı boya

bütün renkler

bütün renkler

0,94

1

EN 10456

492
493
494
495
496
497
498
499

0.00
0.00
0.93

1000

10

10

1000

10

10

1000

10

10

1000

10

10

1000

10

10

1000

10

10

1000

10000

1000

EN 10456

0.21

0.00

10

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

700

0.00

10

EN 10456

0.56

0.00

1000

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

1500

0.00

10

EN 10456

0.43

0.85

10

EN ISO
10456
EN ISO
10456
EN ISO
10456

1200

10000

1000
1000
1000
1000
1000
1000
1000

EN 10456
EN 10456

EN 10456
EN 10456

EN 10456
2
2

EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456
EN 10456

1

EN 10456
EN 10456

3 | 38

Not 1 - Cephe bileşeni tanımlanırken, ilk olarak dış cephe boyalı ise boyanın rengi malzeme listesinden seçilerek salım faktörü (emisivite) atanır.
Not 2 - Bileşen oluşturulurken malzemeler dıştan içe doğru tanımlanır.
Not 3 - Malzeme listesinde yeralan “Özgül Isı” (CP) değerleri çeşitli kaynaklardan elde edilmiş ancak tüm malzemeler için değerler bulunamamıştır. Ülkemizde malzemelerin özgül ısı değerleri veri tabanıoluşturulması durumunda ısı geçişi hesaplamalarına dahil edilebilecektir. O zamana kadar hesaplamalarda “Am” etkin kütle alanı ve “Cm” özgül ısı kapasitesi kullanılmaktadır.

3 | 39BİNA ENERJİ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

BEP

II.
BİNA ENERJİ PERFORMANSI –AYDINLATMA ENERJİSİ GEREKSİNİMLERİNİNHESAPLANMASIBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

İÇİNDEKİLER
BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ........................................................................... 3
Aydınlatma Enerjisi Gereksinimleri........................................................................................................... 3Giriş……….................................................................................................................................................. 3
1 Kapsam ................................................................................................................................................ 4
2 Atıf yapılan standart ve/veya dokümanlar .......................................................................................... 4
3 Terimler ve tanımlar............................................................................................................................. 4
3.1 Yerleşik aygıtlar.................................................................................................................................. 5
3.2 Kontrol donatısı .................................................................................................................................. 5
3.3 Güç…................................................................................................................................................. 5
3.3.1 Aygıt gücü (Pi).............................................................................................................................. 5
3.3.2 Bir hacim veya bölüme ilişkin toplam kurulu aydınlatma gücü (Pn)................................................. 5
3.3.3 Parazit güç................................................................................................................................... 5
3.3.3.1 Aygıta ilişkin parazit güç (PPi)..................................................................................................... 5
3.3.3.2 Aygıtların otomatik kontrolüne ilişkin parazit güç, lambaların kapalı olduğu süre için (Pci) ........... 5
3.3.3.3 Acil durum aydınlatması şarj gücü (Pei) ...................................................................................... 5
3.3.4 Bir hacim veya bölümün aydınlatma kontrolüne ilişkin toplam kurulu parazit güç (Ppc)................... 5
3.3.5 Bir hacim veya bölümde acil durum aydınlatmasına ilişkin toplam şarj gücü (Pem) ......................... 5
3.4 Enerji.................................................................................................................................................. 5
3.4.1 Toplam aydınlatma enerjisi tüketimi (W t) ....................................................................................... 5
3.4.2 Aydınlatma için tüketilen toplam enerji (W L,t) ................................................................................. 6
3.4.3 Aygıta ilişkin parazit enerji tüketimi (W P,t) ...................................................................................... 6
3.5 Zaman................................................................................................................................................ 6
3.5.1 İşletim süresi (t)............................................................................................................................ 6
3.5.2 Yıllık işletim süresi (to) .................................................................................................................. 6
3.5.3 Standart yıl (ty)............................................................................................................................. 6
3.5.4 Gün saatleri kullanımı (tD)............................................................................................................. 6
3.5.5 Gün saatleri dışında kullanım (tN) ................................................................................................. 6
3.5.6 Acil durum aydınlatması şarj süresi (te) ......................................................................................... 6
3.6 Kullanılan alan (A) .............................................................................................................................. 6
3.7 Bağımlılık faktörleri ............................................................................................................................. 6
3.7.1 Günışığı bağımlılık faktörü (FD)..................................................................................................... 6
3.7.2 Kullanıma bağlı faktör (FO) ........................................................................................................... 6
3.7.3 Yokluk faktörü (FA)........................................................................................................................ 6
3.7.4 Sabit aydınlık faktörü (FC)............................................................................................................. 6
3.8 Bakım faktörü (MF)............................................................................................................................. 6
3.9 Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi (AESG).................................................................................. 7
4 Aydınlatma enerjisinin hesaplanması................................................................................................. 7
4.1 Toplam aydınlatma enerjisi ................................................................................................................. 7
4.1.1 Toplam enerjinin belirlenmesi ....................................................................................................... 7
4.1.2. Yıllık toplam aydınlatma enerjisi .................................................................................................. 8
4.2. Aydınlatma enerjisi sayısal göstergesi................................................................................................ 8
5 Ölçüm................................................................................................................................................... 8
5.1. Genel ................................................................................................................................................ 8
5.2 Güç ayırımı......................................................................................................................................... 8
5.3 Uzaktan ölçüm.................................................................................................................................... 8
6 Binalarda aydınlatma enerjisinin hesaplanması.................................................................................... 8
6.1. Kurulu aydınlatma gücü ..................................................................................................................... 8
6.1.1. Genel .......................................................................................................................................... 8
6.1.2. Aygıtlar........................................................................................................................................ 9
6.1.3. Aygıt gücü (Pi)............................................................................................................................. 9
6.1.4. Parazit güç (Pci ve Pei)................................................................................................................. 9
6.2. Hesaplama yöntemleri ....................................................................................................................... 9
6.2.1. Hızlı yöntem ................................................................................................................................ 9
6.2.1.1 Konutlar için aydınlatma enerjisi hesaplanması.......................................................................... 9
6.2.1.2 Konutların çekirdek alanları için hesap adımları ........................................................................11BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ
6.2.1.3 Konut binalarının aydınlatma enerjisi gereksiniminin belirlenmesi..............................................11
6.2.2. Kapsamlı yöntem .......................................................................................................................126.2.2.1. Günışığı bağımlık faktörünün (FD,n) belirlenmesi ......................................................................126.2.2.2. Kullanıma bağlı faktörün belirlenmesi FO,n................................................................................13
6.2.3. Sabit aydınlık faktörünün belirlenmesi Fc ....................................................................................13
6.2.4. Yıllık toplam aydınlatma enerjisinin ve Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesinin hesaplanması 13
Ele alınan binada bir hacim veya bölüme ilişkin aydınlatma için harcanan toplam enerjinin belirlenmesi
eşitlikler (6), (7) ve (8) kullanılarak belirlenebilmektedir. Bu eşitliklerde yer alan değişkenlerin alacaklarıdeğerlerin belirlenmesi Ek C, D, E, F ve G’de açıklanmıştır. .................................................................13
7 Aydınlatma enerjisi gereksinimi referans değerleri..............................................................................13
8 Aydınlatma tasarımı ve uygulama .........................................................................................................13
Ek A Aydınlatma sistemi enerji gereksiniminin ölçülmesi ......................................................................15
Ek B Toplam aydınlatma enerjisinin ve ilgili parazit gücün hesaplanması için yöntem........................18
B.1 Giriş…...............................................................................................................................................18
B.2 Normal çalışma koşullarında aydınlatma gereçlerinin test ölçümleri ...................................................18
B.3 Standart test koşulları........................................................................................................................18
B.4 Elektriksel ölçüm cihazları .................................................................................................................18
B.5 Test edilecek aydınlatma aygıtları......................................................................................................18
B.6 Test gerilimi.......................................................................................................................................18
B.7 Aygıt gücü (Pi)...................................................................................................................................18
B.8 Lambaların kapalı olması durumunda aygıt parazit gücü (Ppi) ............................................................18
B.9 Acil durum aydınlatması parazit giriş gücü (Pei)..................................................................................18
B.10 Aydınlatma kontrol sistemleri bekleme durumu parazit gücü (Pci) .....................................................18
B.11 Kurulu olan aydınlatma sistemleri için varsayılan güç.......................................................................19
B.12 Kurulu olan aydınlatma sistemleri için varsayılan parazit güç ...........................................................19
Ek C Günışığı bağımlık faktörünün (FD,n) belirlenmesi ............................................................................20
C.1. Genel...............................................................................................................................................20
C.2. Binanın bölümlendirilmesi.................................................................................................................20
C.2.1. Dikdörtgen hacimler...................................................................................................................21
C.2.1.1 Bir duvarda bir pencere durumu (Durum 1) ..............................................................................22
C.2.1.2. Bir duvarda birden çok pencere durumu (Durum 2) .................................................................22
C.2.1.3. Dikdörtgen hacimlerde birden çok duvarda bir veya birden çok pencere durumu .....................23
C.2.2. Diğer hacim biçimleri .................................................................................................................27
C.3. Günışığı sağlama.............................................................................................................................27
C.3.1. Düşey cepheler..........................................................................................................................27
C.3.1.1. Günışığı faktörü sınıflandırması ..............................................................................................27Günışığı etkisinin sınıflandırılması, Dc veya D değerleri göz önüne alınarak yapılır, düşük olan değer
günışığı etkisinin belirlenebilmesi için kabul edilir..................................................................................32
C.3.1.2. Günışığı sağlama faktörü........................................................................................................33
C.3. Günışığına Bağlı Yapma Aydınlatma Kontrolü (FD,C).........................................................................33
Ek D Kulanıma bağlı faktörün belirlenmesi Fo ........................................................................................35
D.1. Varsayılan değer..............................................................................................................................35
D.2. Fo değerinin ayrıntılı olarak belirlenmesi ...........................................................................................35
Ek E Sabit aydınlık faktörü Fc değerinin belirlenmesi .............................................................................38
E.1 Giriş…...............................................................................................................................................38
E.2 Sabit aydınlık faktörü gücü ................................................................................................................39
E.3 Sabit aydınlık faktörü Fc.....................................................................................................................39
Ek F Aydınlatma enerjisi gereksinimi referans değerleri ........................................................................40
Ek F.1 Aydınlık Düzeyi Hesabı.................................................................................................................40
Ek G Günışığının çalışma saatleri ve kontrol sistemlerine etkisi ...........................................................50
G 1-Gün uzunlukları ve çalışma saatleri ilişkisi.........................................................................................50
G.1.1. tD ve tN değerinin hesaplanması..................................................................................................50
Semboller.. ................................................................................................................................................52
Kaynaklar…...............................................................................................................................................55BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Aydınlatma Enerjisi GereksinimleriGirişBu hesaplama yöntemi, binalarda aydınlatma enerjisi gereksiniminin belirlenmesine ilişkin
düzenlemeleri ve binaların enerji performansının belirlenmesi için sayısal bir göstergenin
hesaplanması yöntemini tanıtmak üzere hazırlanmıştır.
Binaların aydınlatılmasında doğru sistemlerin tasarlanmasının ve uygulanmasının önemi çok büyüktür,
tasarım ve uygulamanın görsel konfor koşullarını sağlaması gerekmektedir. Yeni uygulamalar içintasarım, “EN 12464-1 Işık ve Aydınlatma-Çalışma alanlarının aydınlatılması-Bölüm 1:İç çalışma
alanları” standardına uygun olmalıdır.
Bu hesaplama yönteminde aydınlatma kontrolunun etkinliğine ilişkin veri sağlanması için, aydınlatma
amaçlı tüketilen enerjinin ayrı olarak ölçülmesi teknikleri de açıklanmaktadır.
Aydınlatma enerjisi gereksiniminin belirlenmesi yöntemi, sayısal gösterge için değerler vermenin yanı
sıra ısıtma ve soğutma yükleri üzerindeki etkiye ilişkin veriler de sağlamaktadır.
Şekil 1’de yöntemin ana hatları ve sürece ilişkin akış verilmektedir.
Hesaplama yöntemi ve formatı Binalarda Enerji Performansı 2002/91/EC ile uygunluk sağlamaktadır.

Aydınlatma Enerjisi Gereksinimi

HesaplamaÖlçme

Kapsamlı Yöntem

Hızlı Yöntem

Gerçek veriler

Standart
verilerYıllıkAylık
SaatlikYıllıkÖlçme
MetoduHerhangi bir
zaman
periodunda

Genel Hesap Yöntemi
Bağımlılık Faktörleri t, Fc, Fs, Fo, AŞekil 1. Aydınlatma enerjisi gereksiniminin belirlenmesinde farklı yolları gösteren akışdiyagramıBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

1

KapsamBu hesaplama yöntemi, binalarda iç aydınlatma amacıyla tüketilen enerji miktarınındeğerlendirilmesine yönelik hesap adımlarını ve aydınlatma enerjisi gereksinimine ilişkin
sertifikalandırma amacıyla kullanılabilecek bir sayısal göstergeyi tanıtmaktadır. Bu yöntem, mevcut
binalar için veya yeni veya yenilenecek binaların tasarımı için kullanılabilir. Ayrıca aydınlatmaya
ayrılan enerji miktarına yönelik hedeflerin belirlenmesinde yol göstericidir. Bu belge ayrıca, binanın
toplam enerji performansının belirlenmesinde kullanılmak üzere aydınlatma enerjisinin hesaplanması
için bir yöntem sunmaktadır. Binalarda iç aydınlatma amacıyla tüketilen enerji miktarına aygıt
kapsamında olmayan parazit güçler dahil edilmemiştir.
Binaya ait güçle beslenen cephe, açık alan otopark, güvenlik, bahçe gibi alanlara ilişkin dış aydınlatma
yüksek bir miktar oluşturabilir. Bu durumda dış aydınlatmanın binanın toplam enerji harcaması
açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu değerler Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi’neveya ısıtma ve soğutma yüklerine dahil edilmez. Eğer aydınlatma yükü ölçümü gerçekleştiriliyorsa bu
yükler ölçülen aydınlatma enerjisine dahil edilmelidir.
Bu hesaplama yönteminde, konutlar ve diğer binalar ele alınmıştır. Diğer binalar, Ofisler, Eğitim
binaları, Hastaneler, Oteller, Restoranlar, Spor tesisleri, Toptan ve Perakende Satış alanları,İmalathaneler şeklinde sınıflandırılmıştır.

2

Atıf yapılan standart ve/veya dokümanlar

Bu yöntemde tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standart ve/veya dokümanlara atıf
yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste hâlinde verilmiştir
IEC, ISO, EN
vb No
EN 60598

Adı(İngilizce)

Adı(Türkçe)Luminaires

Aygıtlar

EN 60570

Electrical supply track systems for

Aygıtlar için elektriksel bağlantılar

luminaires

EN 61347

Lamp control gear

Lamba kontrol donanımı

EN 12193

Light and lighting — SportsIşık ve Aydınlatma-Spor aydınlatması

Lighting

EN 12464-1

Işık ve Aydınlatma-Çalışma alanlarının
aydınlatılması-Bölüm 1:İç çalışma
alanlarıLight and lighting — Lighting ofwork places — Part 1: Indoor work
places

EN 13032-1

Lighting applications —Measurement and presentation ofphotometric data of lamps

Aydınlatma uygulamaları-Lamba ve
aygıtların fotometik verilerinin ölçülmesi
ve sunumu-Bölüm 1:Ölçüm ve dosya
formatıand luminaires — Part 1:
Measurement and file format

EN 1838

Lighting applications — emergency
lighting

EN15193

Energy performance of buildings —Energy requirements for lighting

3

Terimler ve tanımlar

Bu standartta aşağıda verilen terimler ve tanımlar geçerlidir.

Aydınlatma uygulamaları-Acil durum
aydınlatması
Binaların Enerji PerformansıAydınlatma Enerjisi GereksinimleriBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

3.1 Yerleşik aygıtlar
Binada aydınlatmayı sağlayan sabit aygıtlar.

3.2 Kontrol donatısı
Lambaların kontrol edilmesini sağlayan bileşenler.

3.3 Güç
3.3.1 Aygıt gücü (Pi)Aygıta ilişkin lambalar, kontrol donatısı ve kontrol devresinin parazit güç de dahil olmak üzere anaşebekeden çektiği elektrik gücü (Watt).
NOT: Bu veri aygıt üreticisi firmadan elde edilebilir.

3.3.2 Bir hacim veya bölüme ilişkin toplam kurulu aydınlatma gücü (Pn)Bir hacim veya bölümdeki tüm aygıtların gücü (Watt).
Pn = Pi (W)

(01)

i

3.3.3 Parazit güç
3.3.3.1 Aygıta ilişkin parazit güç (PPi)Acil durum aydınlatma aygıtlarının şarj devrelerine ve aygıtların otomatik kontrolüne ilişkin bekleme
durumunda ana şebekeden çekilen güç (Watt).
Ppi = Pci + Pei (W)(02)

3.3.3.2 Aygıtların otomatik kontrolüne ilişkin parazit güç, lambaların kapalı olduğu
süre için (Pci)
Lambaların kapalı oldukları süre için aygıtların otomatik kontrolüne ilişkin parazit güç (Watt).
3.3.3.3 Acil durum aydınlatması şarj gücü (Pei)
Acil durum aydınlatma aygıtlarının şarj devrelerine ilişkin güç (Watt).

3.3.4 Bir hacim veya bölümün aydınlatma kontrolüne ilişkin toplam kurulu
parazit güç (Ppc)
Bir hacim veya bölümdeki tüm aygıtların kontrol sistemine ilişkin toplam güç (Watt).
Ppc = Pci (W)

(03)

i

3.3.5 Bir hacim veya bölümde acil durum aydınlatmasına ilişkin toplamşarj gücü (Pem)
Bir hacim veya bölümdeki acil durum aydınlatma aygıtlarının şarj devrelerine ilişkin toplam güç (Watt).
Pem = Pei (W)

(04)

i

3.4 Enerji
3.4.1 Toplam aydınlatma enerjisi tüketimi (Wt)
Bir hacim veya bölümde t zamanında aygıtlar devredeyken tüketilen güç ve aygıtlar devrede değilken
tüketilen parazit enerji (kWh).

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

3.4.2 Aydınlatma için tüketilen toplam enerji (WL,t)
Bir binada t zamanında aygıtlar devredeyken aydınlatma amacıyla tüketilen toplam enerji (kWh).

3.4.3 Aygıta ilişkin parazit enerji tüketimi (WP,t)
Bir t zamanında acil durum aydınlatma aygıtlarının şarj devreleri ve bekleme durumda kontrol sistemi
tarafından tüketilen enerji (kWh).

3.5 Zaman
3.5.1 İşletim süresi (t)Enerji tüketilen zaman aralığı (h).

3.5.2 Yıllık işletim süresi (to)Yapma aydınlatma sisteminin yıllık toplam işletim süresi (h).
to = tD + tN (h)(05)

NOT: Bu değer binanın kullanım saatlerine bağlıdır.

3.5.3 Standart yıl (ty)Bir yıl içindeki toplam saatler, 8 760 h.

3.5.4 Gün saatleri kullanımı (tD)Gün saatleri içindeki işletim süresi (h).

3.5.5 Gün saatleri dışında kullanım (tN)
Gün saatleri dışındaki işletim süresi (h).

3.5.6 Acil durum aydınlatması şarj süresi (te)Acil durum aydınlatması bataryalarının şarj olduğu işletim süresi (h).

3.6 Kullanılan alan (A)Binanın dış duvarları içinde kalan ve kullanılmayan bodrumlar ve aydınlatılmayan alanlar dışında kalan
alanlar (m2).

3.7 Bağımlılık faktörleri
3.7.1 Günışığı bağımlılık faktörü (FD)
Bir hacim veya bölümde toplam kurulu aydınlatma gücünün günışığına bağlı tüketimine ilişkin faktör.

3.7.2 Kullanıma bağlı faktör (FO)Bir hacim veya bölümde toplam kurulu aydınlatma gücünün kullanım süresine bağlı tüketimine ilişkin
faktör.

3.7.3 Yokluk faktörü (FA)Kullanıcının bulunmamasına ilişkin faktör

3.7.4 Sabit aydınlık faktörü (FC)Bir hacim veya bölümde toplam kurulu aydınlatma gücünün sabit aydınlık kontroluna bağlı tüketimineilişkin faktör. Sabit aydınlık faktörü, bir hacimde loşlaştırılabilir aydınlatma sistemi kontrolü olması
durumunda hesaba katılmaktadır.

3.8 Bakım faktörü (MF)
Bir aydınlatma tesisatının belirli bir kullanım süresinden sonra çalışma düzleminde sağladığı ortalama
aydınlığın yeni tesisatın sağladığı ortalama aydınlığa oranı.
NOT: Ayrıntılı bilgi için CIE Publication No 97, 2005 kaynağına bakılmalıdır.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

3.9 Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi (AESG)
Aydınlatma enerjisi sayısal göstergesi binada tüketilen yıllık toplam aydınlatma enerjisine ilişkin
sayısal göstergedir.
NOT: AESG, benzer işlevde fakat farklı boyut ve konfigürasyondaki binalarda tüketilen aydınlatma
enerjisinin direkt olarak karşılaştırılması için kullanılabilmektedir.

4

Aydınlatma enerjisinin hesaplanması

4.1 Toplam aydınlatma enerjisi
4.1.1 Toplam enerjinin belirlenmesi
Bir hacimde aydınlatma için herhangi bir zaman diliminde harcanan toplam enerji aşağıdaki gibi
hesaplanabilir.
W t = W L,t+W P,t (kWh)(06)

Burada;W t: Aydınlatma için harcanan toplam enerji
W L,t: Aydınlatma için harcanan enerji
W P,t: Parazit güç için harcanan enerjidir.
W L,t, Aydınlatma için harcanan enerji ise aşağıdaki eşitlik ile hesaplanabilmektedir:
W L,t =

(kWh)

(07)

Burada;Pn: Bir hacim veya bölüme ilişkin toplam kurulu aydınlatma gücü (W)Toplam kurulu aydınlatma gücünün hesaplanması için kullanılan tüm lambalar, sayıları ve güçleri ile
belirlenir. Tablo F.1’de piyasada mevcut çeşitli lamba tiplerine ilişkin değerler verilmektedir. Her tip içinsayıya ve güce bağlı olarak belirlenen değerlerin toplamı Pn değerini vermektedir.
Fc: Sabit aydınlık faktörü
tD: Gün saatleri kullanımı (h)Fo: Kullanıma bağlı faktör
FD: Günışığı bağımlılık faktörü
tN: Gün saatleri dışında kullanım (h)W P,t, Parazit güç için harcanan enerji ise aşağıdaki eşitlikle hesaplanabilmektedir:
W P,t =
(kWh)

(08)

Burada;Ppc: Bir hacimdeki toplam parazit güç
ty: Bir yıl içindeki toplam süre(h)tD: Gün saatleri kullanımı (h)tN: Gün saatleri dışında kullanım (h)Pem: Bir hacimdeki acil durum aydınlatma aygıtlarının şarj güçlerinin toplamı
tem: Acil durum aydınlatma aygıtlarının şarj süresidir (h)Notlar: Toplam aydınlatma enerjisi saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık gibi istenen dönemler için,kullanılan bağımlılık faktörlerinin zaman aralığına bağlı olarak hesaplanabilmektedir.
 Mevcut binalarda aydınlatma enerjisinin ayrı ve direkt ölçümü ile W P,t ve W L,t değerleri daha doğru
olarak belirlenebilmektedir.
 Bu belirlemede aygıtlardan uzaktaki ve aygıta dahil olmayan kontrol sistemleri tarafından tüketilen
güç katılmamıştır. Bilindiği durumda eklenmelidir.
 Eşitlik (8) acil durum aydınlatması için merkezi bataryanın harcadığı gücü içermemektedir.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

4.1.2. Yıllık toplam aydınlatma enerjisi
W = W L+ W P (kWh/yıl)(09)

Burada, binada aydınlatma amaçlı tüketilen yıllık enerji (W L) ve acil durum aydınlatmalarının şarjenerjisi ve aydınlatma kontrollerinin bekleme durumunda tüketilen enerjisi için tüketilen yıllık parazit
enerji (W P) sırasıyla eşitlik 7 ve 8 ile hesaplanmaktadır.

4.2. Aydınlatma enerjisi sayısal göstergesi
Bir bina için Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi
AESG = W / A (kWh/m2 x yıl)

(10)

Burada,
W: Aydınlatma için kullanılan toplam yıllık enerji (kWh/yıl)
A: Binanın toplam kullanılan alanıdır (m2).

5

Ölçüm

5.1. Genel
Aydınlatma enerjisi tüketiminin aşağıdaki yöntemlerden birisi kullanılarak ayrı olarak ölçülmesi
gerekmektedir.
a) Elektrik dağıtımında aydınlatmaya ayrılan devrelerde kWh sayaçlarıb) Aydınlatma yönetimi sisteminde aydınlatma kontrol cihazlarıyla bütünleşmiş veya eklenmiş
bölgelik güç sayaçları
c) Bölgelik enerji tüketimini hesaplayabilen ve bu bilginin daha sonra binanın yönetim sisteminde
kullanılmasını sağlayan bir aydınlatma yönetimi sistemid) Bina bölümlerinin enerji tüketimini hesaplayabilen ve bu bilginin daha sonra kullanılmasınısağlayan (ör. Tablo biçiminde çıktılar) bir aydınlatma yönetimi sistemie) Çalışma saatlerini ve loşlaştırma oranlarını kaydeden ve bunları kurulu güçle ilişkilendirebilen bir
aydınlatma yönetimi sistemi
Not: Ölçülen değerler,karşılaştırılmalıdır.

binanın

kullanıldığı

zamanölçülengerçekkilowattdeğerleriile

5.2 Güç ayırımı
Bina Yönetim Sistemi/Aydınlatma Yönetimi Sisteminin bölgelere ayrılması güç dağıtımı ile aynıbiçimde olmalıdır.

5.3 Uzaktan ölçüm
1) Tamamen bölgelere ayrılmış bir güç dağıtım sistemi olan binalar için önerilmektedir.
2) Uzaktan ölçüm aynı zamanda aydınlatma yönetimi gibi akıllı sistemler için veri sağlamada
kullanılabilmektedir.
Not: Ek A’da ölçüm örnekleri verilmektedir.

6 Binalarda aydınlatma enerjisinin hesaplanması
6.1. Kurulu aydınlatma gücü
6.1.1. Genel
Binalarda aydınlatmaya ilişkin iki biçimde kurulu güç vardır, aygıtlara ilişkin güç ve parazit güç.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Aygıtlara ilişkin güç EN 12193 Spor tesisleri ve EN 12464-1 İç çalışma alanları aydınlatması
standartlarına uygun olarak aydınlatma işlevini yerine getirmek üzere kullanılan güçtür.
Parazit güç ise, aydınlatma kontrol sistemlerine güç sağlayan ve EN 1838’e uygun olarak acil durum
aydınlatmasının şarj edilmesini sağlayan güçtür.

6.1.2. Aygıtlar
Aygıtlar ve aygıtların elektriksel bileşenleri EN 60598, EN 60570 ve/ veya EN 61347 standartlarınınilgili bölümleri ile uyumlu olarak tasarlanmalı ve imal edilmelidir.

6.1.3. Aygıt gücü (Pi)
Bir aygıta ilişkin toplam güç (Watt). Ek B’ye göre belirlenir.

6.1.4. Parazit güç (Pci ve Pei)
Parazit güç Ek B’ye göre belirlenir.

6.2. Hesaplama yöntemleri
6.2.1. Hızlı yöntem
Hızlı yönteme göre binanın yıllık aydınlatma enerjisi belirlenirken eşitlik (9) kullanılmalıdır. Bu yöntem
konut binalarında aydınlatma için tüketilen enerjinin belirlenmesinde konutların saatlik kullanım
oranları temel alınarak uygulanmıştır. Yöntemin uygulanmasında izlenen yol aşağıdaki adımlarda
açıklanmıştır.
6.2.1.1 Konutlar için aydınlatma enerjisi hesaplanması
Konut alanı (Adaire), konut tipi müstakil ise tüm konut alanı, apartman ise daire alanı olarak hesaplanır.
Yapma aydınlatma sisteminin tanımlanması için konutta kullanılan tüm lambalar, sayıları ve güçleri ile
belirlenir. Tablo F.2’de piyasada mevcut çeşitli lamba tiplerine ilişkin değerler verilmektedir.
Konutta kullanılan her farklı lamba tipi için aşağıdaki işlem yapılır:Lamba tipi 1 için:
Pi1 = lamba sayısı (n1) x gücü (P1)
Lamba tipi 2 için:
Pi2= lamba sayısı (n2) x gücü (P2)
Lamba tipi n için:
Pin= lamba sayısı (nn) x gücü (Pn)hesaplanır.

(11)
(12)
(13)

Aydınlatma sisteminin saatlik toplam enerji yükü (Ptoplam) aşağıdaki eşitlikle belirlenir:
Ptoplam = Pi1 + Pi2 +…..+ Pin (W)(14)

Ancak konutlarda saatlik aydınlatma enerjisi tüketimi hafta içi ve hafta sonu günlerdeki kullanım
oranlarına bağlıdır. Saatlik hesaplama yapıldığında Ptoplam değerleri ait olduğu saate ilişkin Oran saatdeğeri ile çarpılmalıdır. Bu değerler hafta içi ve hafta sonu günler için Tablo 6.1.’de verilmiştir. Günlük
toplam aydınlatma enerjisi yükünün belirlenebilmesi için konutların gün saatlerindeki kullanım
oranlarının toplam değeri hesaba katılmalıdır.
Günlük toplam aydınlatma enerjisi yükünün belirlenmesi
Hafta içi günler için
P Hİ = Ptoplam x 8.095*(15)

Hafta sonu günler için
P HS = Ptoplam x 8.355*(16)*Not: Bu değerler Tablo 6.1’de verilen konutların saatlik kullanım oranlarının günlük toplamıdır(Richardson, I., vd. 2008).

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Aydınlatmadan kaynaklanan ısı yükünün hesaplanması:(Bu değerler soğutma yüklerinin hesaplanması için kullanılmaktadır)
Enkandesan Lambalar için:
Qsaat = Penk x Oran saat x 0.5(17)Örnek: Penk x Oran 00:00 = W enk 00:00
Qenk00:00 = 0.5 x W enk 00:00
Fluoresan Lambalar için:
Qsaat = Pflo x Oran saat x 0.35

(18)

Kompakt Fluoresan Lambalar için:
Qsaat = PKflo x Oran saat x 0.35

(19)

Tablo 6. 1. Konutların saatlik kullanım oranları
Konutlarda Kullanıma Bağlı Oran (Oran saat )
Gün
Saat
Oran
Gün
Saat
00:00
0.26
00:00
01:00
0.08
01:00
02:00
0.04
02:00
03:00
0.03
03:00
04:00
0.02
04:00
05:00
0.06
05:00
06:00
0.09
06:00
07:00
0.32
07:00
08:00
0.32
08:00
09:00
0.26
09:00
10:00
0.25
10:00
Pazartesi 11:00
0.225
11:00
Cumartesi Cuma
12:00
0.22
12:00
Pazar
13:00
0.245
13:00
14:00
0.24
14:00
15:00
0.235
15:00
16:00
0.285
16:00
17:00
0.325
17:00
18:00
0.79
18:00
19:00
0.82
19:00
20:00
0.82
20:00
21:00
0.83
21:00
22:00
0.80
22:00
23:00
0.53
23:00

Oran
0.30
0.09
0.06
0.04
0.03
0.04
0.07
0.18
0.21
0.315
0.345
0.325
0.315
0.32
0.31
0.305
0.32
0.35
0.77
0.79
0.78
0.78
0.75
0.56

Not: Gün saatlerindeki kullanım oranları, günışığının yapma aydınlatma enerjisi tüketimine etkisinin hesaba katılması amacıyla%50 oranında azaltılarak alınmıştır (Richardson, I., vd. 2008).

Yıllık toplam aydınlatma enerjisi yükünün (W YIL ) hesaplanması için aşağıdaki eşitlik kullanılır.
W YIL = (52 x 5 x P Hİ) + ((52 x 2 + 1)) x P HS (kWh)(20)

Elde edilen W YIL değeri, tek bir daire tipi için geçerlidir, örnek olarak daire tipi 1 için W YIL1, daire tipi 2için W YIL2 değerleri hesaplanır. Bir daireye veya müstakil bir konuta ilişkin AESG değerinin
hesaplanması için aşağıdaki eşitlik geçerlidir.
2

AESGkonut = W YIL / Adaire (kWh/m x yıl)(21)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

6.2.1.2 Konutların çekirdek alanları için hesap adımları
Apartmanlarda çekirdek alanının aydınlatma enerjisi gereksiniminin hesaplanması gerekmektedir.
Bunun için öncelikle çekirdek alan (Açekirdek) hesaplanır.
Açekirdek = Açekirdekzemin + kat sayısı x Açekirdekkat(22)
Yapma aydınlatma sisteminin tanımlanması için çekirdekte kullanılan her farklı lamba tipi içinaşağıdaki işlemler yapılır:Lamba tipi 1 için:
Pi1 = lamba sayısı (n1) x gücü (P1)
Lamba tipi 2 için:
Pi2= lamba sayısı (n2) x gücü (P2)
Lamba tipi n için:
Pin= lamba sayısı (nn) x gücü (Pn)hesaplanır.

(11)
(12)
(13)

Çekirdek alan için aydınlatma sisteminin saatlik toplam gücü (Ptoplam) aşağıdaki eşitlikle belirlenir:
Ptoplam = Pi1 + Pi2 +…..+ Pin (W)(14)

Saatlik ve günlük aydınlatma enerjisi yüklerinin belirlenmesi için daire veya müstakil konutlar içingeçerli olan eşitlik 15 ve 16’da verilen bağıntılar kullanılır. Konut içindeki kullanım oranları, çekirdek
alan için de aynı kabul edilmiştir.
Hafta içi günler için (P Hİ) = Ptoplam x 8.095
Hafta sonu günler için (P HS ) = Ptoplam x 8.355

(15)
(16)

Çekirdek alanları için aydınlatma sisteminin yıllık enerji yükünün (W YIL) hesaplanması:
W YIL = (52 x 5 x P Hİ) + ((52 x 2 + 1)) x P HS (kWh)(20)Çekirdek alanları için aydınlatma sisteminin yıllık toplam enerji yükünün (PçekirdektoplamYIL)
hesaplanmasında otomatik kontrol ve acil durum aydınlatmasına ilişkin parazit yükler de eklenmelidir.
Bu yıllık değerler net olarak belirlenmediği durumlarda, otomatik kontrol için 5 kW ve acil durum
aydınlatması için 1 kW olarak alınmalıdır (EN 15193; 2006)
W çekirdektoplamYIL = W YIL + 5 x Açekirdek + 1 x Açekirdek (kWh)(23)

Apartmanlarda çekirdek alanı için hesaplanan aydınlatma enerjisi gereksinimi daire alanı ile orantılı
olarak paylaştırılarak dairelerin toplam enerji tüketimine dahil edilmelidir.
6.2.1.3 Konut binalarının aydınlatma enerjisi gereksiniminin belirlenmesi
Apartmanlarda tüm binaya ilişkin toplam aydınlatma enerjisi gereksiniminin hesaplanması içindairelere ilişkin değerler, daire sayıları ve çekirdek alana ilişkin değerler dikkate alınmalıdır. Daire tipi 1
için W YIL1, Daire tipi 2 için W YIL2, Daire tipi n için W YILn değerleri hesaplanır.
Toplam konut alanlarının yıllık aydınlatma enerjisi gereksinimi (W K)
W K = (W YIL1 x daire sayısı) + (W YIL2 x daire sayısı)(24)

Toplam binanın yıllık aydınlatma enerjisi gereksinimi (Pbina)
W bina=W K + W çekirdektoplamYıl(25)

Binanın toplam alanı (Abina)
Abina = [(Adaire1 x sayısı) +(Adaire2 x sayısı) +……. (Adairen x sayısı)] + Açekirdek(26)

Konut binasının Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi
2
AESGkonutbina = W bina / Abina (kWh/m x yıl)(27)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

6.2.2. Kapsamlı yöntem
Kapsamlı yöntem, aydınlatma enerjisinin yıllık veya aylık gibi farklı zaman aralıkları için daha net
belirlenebilmesini sağlamaktadır.
Bu yöntem ofisler, eğitim binaları, hastaneler, oteller, restoranlar, spor tesisleri, toptan ve perakendesatış alanları, imalathaneler gibi bina türleri için günışığı etkisini, kullanım oranlarını ve kontrol
sistemini dikkate alarak aydınlatma enerjisi tüketimini hesaplamakta kullanılmaktadır.
Kapsamlı yöntemi kullanarak aydınlatma enerjisinin belirlenmesinde istenen zaman aralığı t için eşitlik(6) kullanılmalıdır.
Günışığının Etkisi
Yok

Var
Engel

FD=1
Yok

Engel İndisi =1

Var•Engel İndisi (Io)•Geçirgenlik İndisi (IT)•Derinlik İndisi (IDE)•Günışığı Sağlama Faktörü (FD,S)

Aylık Hesaplama Yöntemi
FD =1- (FD, S x FD,C)YILLIK AESG DEĞERİ

Şekil 2 - Günışığı bağımlılık faktörünün belirlenmesi ile ilgili akış diyagramı
Not 1. Günışığı bağımlılık faktörü FD‘nin bir hacim veya bölge için belirlenmesi Ek C’deaçıklanmaktadır.
Not 2. Kullanıma bağlı faktör FO ‘nun bir hacim veya bölge için belirlenmesi Ek D’de açıklanmaktadır.
Not 3. Bu yöntem kullanım ve günışığı miktarına ilişkin belirlemelere dayanarak herhangi bir zaman
aralığı ve yöre için kullanılabilmektedir.
6.2.2.1. Günışığı bağımlık faktörünün (FD,n) belirlenmesi
Herhangi bir hacim için günışığı bağımlık faktörünün (FD,n) yıllık veya aylık zaman dilimleri içinbelirlenmesinde Ek C’de tanıtılan yöntemler ve Şekil 2’de verilen akış izlenmelidir.
Bir oda veya bölüm için FD,n günışığı bağımlık faktörünün belirlenmesi günışığı sağlama faktörü FD,S,nve günışığı bağımlı yapma aydınlatma kontrol faktörü FD,C,n değerlerinin fonksiyonu olarak
gerçekleştirilmektedir.
FD,n = 1- (FD,S,n x FD,C,n)(28)

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Burada
FD,S,n belirli bir n bölümünde sağlanan günışığını dikkate alan günışığı sağlama faktörüdür. Bu değer
belirli bir zaman aralığında, belirli bir bölüm için günışığının istenen aydınlık düzeyine katkısını ifade
etmektedir. Ek C, C 2.1.2 ve C 2.2.2.
FD,C,n günışığı bağımlı yapma aydınlatma kontrol faktörüdür. Belirli bir n bölümü için yapma
aydınlatmanın günışığına bağlı kontrol edilebilmesini dikkate almaktadır. Ek C, C 3.
Not 1. FD,n yıllık, aylık veya saatlik gibi farklı zaman dilimleri için belirlenebilmektedir, gün saatleri
içindeki çalışma saatleri tD ile uyumlu olmalıdır.
Not 2. Hacimlere giren günışığını artıran veya daha derin bölgelere iletilmesini sağlayan günışığı
sistemleri de mevcuttur. Bu sistemler bu standarda dahil edilmemiştir, fakat günışığı faktörünün
hesaplanması veya başka hesap yöntemleri ile FD belirlenebilir.
Not 3. Günışığı almayan bölümlerde FD = 1 alınacaktır.
Not 4. Ek C’de verilen yöntem günışığının iklim ve yöreye bağlı değerlerinin dikkate alınmasını
gerektirmektedir.
6.2.2.2. Kullanıma bağlı faktörün belirlenmesi FO,n
Bir hacim veya bölüm için kullanıma bağlı faktör FO,n değerinin belirlenmesi Ek D’de verilen yönteme
göre yapılmaktadır.

6.2.3. Sabit aydınlık faktörünün belirlenmesi Fc
Bir hacim veya bölüm için sabit aydınlık faktörü Fc değerinin belirlenmesi Ek E’de verilen yönteme göre
yapılmaktadır.

6.2.4. Yıllık toplam aydınlatma enerjisinin ve Aydınlatma Enerjisi Sayısal
Göstergesinin hesaplanması
Ele alınan binada bir hacim veya bölüme ilişkin aydınlatma için harcanan toplam enerjinin belirlenmesi
eşitlikler (6), (7) ve (8) kullanılarak belirlenebilmektedir. Bu eşitliklerde yer alan değişkenlerin alacaklarıdeğerlerin belirlenmesi Ek C, D, E, F ve G’de açıklanmıştır.
Belirlenen yıllık toplam aydınlatma enerjisi (W) değeri, binada aydınlatma amaçlı tüketilen yıllık enerji
miktarını (W L), acil durum aydınlatmalarının şarj enerjisini ve aydınlatma kontrollerinin bekleme
durumunda tüketilen parazit enerjiyi (W P) kapsamaktadır. Bu değerin binanın toplam kullanılan
alanlarına bölünmesi ile binada birim alana düşen aydınlatma enerjisi tüketimini belirleyen AESG
değerleri hesaplanabilmektedir.
Bir bina için Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi
AESG = W / A (kWh/m2 x yıl)

(10)

Burada,
W: Aydınlatma için kullanılan toplam yıllık enerji (kWh/yıl)
A: Binanın toplam kullanılan alanıdır (m2).

7 Aydınlatma enerjisi gereksinimi referans değerleri
Binaların toplam aydınlatma enerjisi gereksinimi Ek F’de verilen referans değerler ilekarşılaştırılacaktır. Verilen değerler binalarda işleve bağlı olarak sağlanması gereken görsel konforkoşullarını ve günışığı kullanımını dikkate almaktadır. Değerler bina için ortalama değerlerdir vebölümlere veya hacimlere göre farklılaşabilir.

8 Aydınlatma tasarımı ve uygulama
Aydınlatma sistemlerine ilişkin tasarım ve uygulama sürekli gelişmektedir ve aydınlatma enerjisi
gereksinimi üzerinde önemli bir etkisi bulunmaktadır. Aşağıda başlıkları verilen bu etkenler EN 15193;
2006 Ek H’da ele alınmış ve tanıtılmıştır.
 Bağımsız loşlaştırmaBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Kişisel tercihlere bağlı olarak çalışma alanlarında aydınlatma sisteminin bölgelik olarak kontrol
edilmesidir.
 Algoritmik ışıkGörsel olmayan biyolojik etkileri dikkate alarak aydınlık düzeyi, ışığın doğrultusu ve renk sıcaklığını
otomatik değiştirebilen aydınlatma sistemidir.
 Işık tüpleriGüneş ışığını ve günışığını binanın çatısındaki açıklıklardan içerideki aygıtlara taşıyan yansıtıcı içyüzeylere sahip tüplerdir.
 Senaryo ayarlı sistemler
Farklı eylemler için farklı aydınlatma senaryolarının önceden ayarlanabildiği sistemlerdir.
 Günışığı iletimiKamaşma ve ısı kazancı gibi olumsuzlukları önleyerek hacimlerin derin bölümlerine yeterli günışığının
taşınmasını hedefleyen enerji tasarrufu sağlayan sistemlerdir.

Ek A Aydınlatma sistemi enerji gereksiniminin ölçülmesi(Bilgi Amaçlı)Şekil A.1. Elektrik enerjisi dağıtımında aydınlatma devreleri için ayrılan kWh sayaçlarınıngösterimi
1 Şebeke
2 Diğer devrelerin kWh sayaçları
3 Güç devreleri
4 Aydınlatma için ayrılan kWh sayaçları
5 Aydınlatma devreleriŞekil A.1’de aydınlatma sistemi için ayrılan kWh sayacı, elektrik sisteminin geri kalanı için ayrılan kWhsayacına paralel bağlanmıştır. Binanın toplam enerji gereksinimi, her iki sayaçtan okunan değerin
toplamına eşittir.
W = W aydınlatma ölçülen (kWh/yıl)(A1)Şekil A.2 örneğinde, her bir kattaki aydınlatma sistemleri için ayrılan kWh sayaçları merkez kWhsayacı ile seri bağlanmıştır. Bu durumda merkezi sayaçlar, aydınlatma enerjisi de dahil olmak üzere,binanın toplam enerji tüketimini kaydederler.
İzleme sistemi için eşitlikler:

W = W aydınlatma ölçülen=(kWh tarih – kWh (tarih – 12 ay)) (kWh/yıl)(A2)

Bölgesel kWh sayaçlarının değerleri okunup, bina yönetim sistemi ile beraber toplanabilir. Kullanım
veya kontrol sistemine bağlı bir düzeltme yapmaya gerek duyulmaz.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Şekil A.2. Her bir katın aydınlatma devreleri için ayrılmış ölçüm
1.Şebeke
2.kWh sayacı- Toplam güç
3.Güç devresi 1
4.Güç devresi 2
5.kWh sayacı- Aydınlatma devresi 1
6.kWh sayacı- Aydınlatma devresi 2Şekil A.3. Aydınlatma kontrollerinin giriş sinyalleri ile birlikte çalışan voltmetre ve
ampermetreler
1. Şebeke
2. 230 V gerilimi
3. Voltmetre
4. Ampermetre
5. Aydınlatma kontrol birimleri
6. Aygıtlar
NOT: Bazı sistemler bir güç faktörü sayacı içerebilirler.
Bölgesel güç sayaçları aydınlatma yönetim sistemlerinin aydınlatma kontrol birimlerinin içinde yer
alırlar. Böylece bölgesel olarak tüketilen güç bina yönetim sistemine iletilir.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Şekil A.3’te voltmetre ve ampermetreler veya wattmetreler her bir aydınlatma kontrol biriminin güçgirişine konulmuştur. Aydınlatma kontrol sistemleri, bölgesel olarak tüketilen enerjiyi bu sayaçlardan
aldıkları bilgileri zaman içinde toplayarak hesaplarlar. Bu değerler aydınlatma sistemi merkez
bilgisayarına veya bina yönetim merkezine baralar ile iletilirler. Merkez bilgisayar bu bilgileri işler vetüketilen enerjiyi birim alanda tüketilen aylık enerji ve/veya 12 ay içinde bir dönemde binanın toplam
aydınlatma enerjisi ihtiyacı olarak çıkarır.
İzleme için eşitlikler:
W = W aydınlatma ölçülen=(kWh bölgesel) (kWh/yıl)(A3)

NOT 1: Aydınlatma kontrol sistemi tarafından kontrol edilmeyen aygıtların tükettiği enerji dahil
edilmemiştir.
NOT 2: Dış kontaktörler tarafından dolaylı olarak kontrol edilen aygtların tükettiği enerji dahil
edilmemiştir.
Bir aydınlatma kontrol sistemi çalışma saatlerinin ve loşlaştırma oranlarının değerlerini, tanımlı olduğu
yük için, bir veri tabanında kaydedebilmelidir. Aydınlatma yönetim sistemi bu verileri bina yönetim
sistemine iletmeli veya okunabilir bir düzende vermelidir.
Aydınlatma kontrolörleri birim çıkış gücü ile birim aydınlatma yükü arasındaki zamanı toplar ve budeğerlerin baralar boyunca okunmasını sağlarlar.
NOT 3: Aydınlatma kontrol sistemi tarafından kontrol edilmeyen aygıtların tükettiği enerji dahil
edilmemiştir.
NOT 4: Dış kontaktörler tarafından dolaylı olarak kontrol edilen aygıtların tükettiği enerji dahil
edilmiştir.

Ek B Toplam aydınlatma enerjisinin ve ilgili parazit gücün
hesaplanması için yöntem
(Bilgi Amaçlı)
B.1 Giriş
Aydınlatma enerjisi giriş gücü ve parazit giriş gücü değerleri binanın aydınlatma enerjisi gereksinimidoğrultusunda enerji performansının hesaplanmasında kullanılmalıdır. Güç değerleri 10 Watt veaşağısı için en yakın tam değere yuvarlanmalı, ve 10 W değerinin altında olduğunda iki basamaklı
ifade edilmelidir. Her iki durumda da ± %5 tolerans aralığı tanınmalıdır.

B.2 Normal çalışma koşullarında aydınlatma gereçlerinin test ölçümleri
Test ölçümlerinin amacı, aydınlatma gereçlerinin ve ilişkili parazit gücün (konrol birimlerinin bekleme
durumu giriş güçleri, sensörler ve acil durum aydınlatmasının şarj üniteleri) normal çalışma
koşullarında ihtiyaç duyacakları toplam giriş gücünün, aydınlatma gereçlerinin çalışmak üzere
tasarlandığı koşullara en yakın koşullarda belirlenmesidir. Ideal olarak bu aydınlatma gereçlerinin
elektriksel ölçümleri fotometrik testlerle yapılmalıdır.

B.3 Standart test koşulları
Fotometrik ölçümler için standart test koşulları EN 13032-1 standartının 5.1, 5.2 ve 5.3 bölümlerine
uygun olmalıdır.

B.4 Elektriksel ölçüm cihazları
Voltmetre, ampermetre ve wattmetreler Class Index 0.5 veya daha yüksek bir sınıfın gereksinimlerinikarşılamalıdır.

B.5 Test edilecek aydınlatma aygıtları
Aydınlatma aygıtları üreticinin düzenli olarak ürettiği ürünlerden olmalıdır. Montaj yüksekliği aygıtlarınçalışmak üzere tasarlandıkları yükseklik olmalıdır.

B.6 Test gerilimi
Besleme terminallerindeki test gerilimi aygıtların çalışma gerilimi olmalı ve EN 13032-1 standartının
5.2.2 bölümüne uygun olmalıdır.

B.7 Aygıt gücü (Pi)Aygıt gücü (Pi) B1-B6 maddelerine göre belirlenmeli veya üretici tarafından açıklanmalıdır. Bu değere
normal tam çalışma durumu veya aygıtın bir loşlaştırma kontrol birimi içermesi durumunda da en
yüksek ışık akısının elde edileceği durum için her bir lambanın, balastın ve diğer bileşenlerin kayıpları
eklenmelidir.

B.8 Lambaların kapalı olması durumunda aygıt parazit gücü (Ppi)Aygıtın parazit gücü (Ppi), aygıtın bekleme durumunda harcadığı güç olarak tanımlanır. Kontrol edilenaygıtlar için bu güç dedektörlerin gücüdür. Acil durum aydınlatma ygıtları içinse aygıtların sürekli şarjedilen akülerinin gücüdür.

B.9 Acil durum aydınlatması parazit giriş gücü (Pei)
Acil durum aydınlatma aygıtlarında akülerin şarj edilmesi için gerekli olan parazit güç (Pei) akülerini
kendi içinde barındıran aygıtların sadece akü şarj modunda çalıştığı sürede harcadığı güçtür.

B.10 Aydınlatma kontrol sistemleri bekleme durumu parazit gücü (Pci)Aygıtların lambaların çalışmadığı durumlarda, aydınlatma kontrolü ve dedektörler için bekleme
durumunda tükettiği parazit güç (Pci) aygıtın parazit gücü olarak adlandırılır.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

B.11 Kurulu olan aydınlatma sistemleri için varsayılan güç
Aygıtların gücünün (Pi) bilinmediği, mevcut binalarda gücün hesaplanması aşağıdaki şekillerde
yapılabilir.
a)Direkt olarak şebekeye bağlı olarak çalışan lambalar için (enkandesan lambalar, kendibalastını içeren fluoresan lambalar gibi )(B1)(Lamba gücü) x (aygıt içindeki lamba sayısı)b)Şebekeye bir transformatör veya ballast üzerinde bağlanan aygıtlar için;
1.2 x (Lamba gücü) x (aygıt içindeki lamba sayısı)(B2)

B.12 Kurulu olan aydınlatma sistemleri için varsayılan parazit güç
Tüketilen parazit enerjinin bilinmediği mevcut binalarda yıllık enerji tüketimi;
2
Acil durum aydınlatması için 1kWh/m yıl,2
Otomatik aydınlatma kontrolü için 5 kWh/m yıl,
Her ikisinin de olması durumdan ise W P = 6kWh/m2yılolarak kabul edilir. Bu durumda yıllık parazit güçten kaynaklanan enerji aşağıdaki formüller uyarınca
hesaplanır:
W AC = Abina X 5 kWh/yıl
W AC : Otomatik aydınlatma kontrolü için gerekli yıllık parazit enerji
Abina: Binanın toplam kullanılan alanı(B3)

W EM = Abina X 1 kWh/yıl
W EM: Acil durum aydınlatması için gerekli yıllık parazit enerji
Abina: Binanın toplam kullanılan alanı(B4)

Ek C Günışığı bağımlık faktörünün (F D,n ) belirlenmesi(Bilgi Amaçlı)
C.1. Genel
Bu bölüm FD,S,n ve FD,C,n değerlerinin ve buna bağlı olarak FD,n değerinin belirlenme yöntemini
tanıtmaktadır. Düşey cephelerde yer alan pencereler dikkate alınmıştır. Yöntem yıllık veya aylık olarak
uygulanabilmektedir.
Alt bölüm 6.2.2.1’de açıklandığı gibi günışığı bağımlılık faktörü FD,n değeri, günışığı sağlama faktörü
FD,S,n ve günışığına bağlı yapma aydınlatma kontrol faktörü FD,C,n değerlerinin fonksiyonu olarak
belirlenebilmektedir.
Böylece aşağıdaki eşitlik geçerlidir:
FD,n = 1- (FD,S,n x FD,C,n)(C1)Şekil 2’de verilen işlemlerle ilgili açıklamalar aşağıdaki 5 adımda açıklanmıştır:1) Binanın günışığı alan ve almayan bölümleri ayrılmalıdır.
2) Hacme ilişkin parametrelerin, cephe geometrisinin ve dış engellerin hacme giren günışığı
üzerindeki etkisi günışığı faktörü kavramı kullanılarak dikkate alınmalıdır.
3) Enerji tasarrufu potansiyeli yöresel iklim, aydınlık düzeyi ve günışığı faktörünün fonksiyonu
olan günışığı sağlama faktörü FD,S,n değerine bağlı olarak belirlenmelidir.
4) Günışığı kullanımı mevcut günışığı değerine ve yapma aydınlatma kontrol tipine bağlı (FD,C,n)olarak belirlenmelidir.
5) FD,n yıllık ve aylık değerleri belirlenmelidir.

C.2. Binanın bölümlendirilmesi
Hacimler günışığı alan bölümler, AD,j ve günışığı almayan bölümler, AN,D,j olarak ikiye ayrılmalıdır. Şekil
C.2’de örnek bir hacmin günışığı alan (AD,j) ve günışığı almayan (AN,D,j) bölümleri ifade edilmiştir. Şekil
C.3’de ise geniş pencere açıklığına sahip bir hacim için günışığı alan (AD,j) bölge ifade edilmiştir.

Şekil C.2. Örnek bir hacim için günışığı alan (AD,j) ve günışığı almayan (AN,D,j) bölümlerin gösterimiBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Şekil C.3. Geniş pencere açıklığına sahip bir hacim için günışığı alan (AD,j) bölgenin gösterimi
Birden fazla cepheden aydınlatılan veya bir cephede birden fazla penceresi bulunan hacimlerdekigünışığı alan bölümlerin belirlenmesinde aşağıda açıklanan yöntem izlenmiştir. Öncelikle hacim formu
Tablo C.1 ‘e göre seçilerek belirlenen adımlara göre AD,j ve AN,D hesaplanır.
Tablo C.1 Farklı hacim formları
Oda FormuŞekil
Dikdörtgen

Alan
A,B, C, D
Ahacim =A x B

Yamuk

A,B, C, D
Ahacim =[(A + C) x D]/2
Not: A ve D duvarları birbirine
dik kabul edilir.

L tipi

A,B, C, D, E, F
Ahacim =(A x B) + (E x (F-D)
Not: Kenarlar birbirine dik kabul
edilir.

O tipi

A,B, C, D, E, F, x, yAhacim =(A x B) - (E x F)
Not: Kenarlar birbirine dik kabul
edilir.

C.2.1. Dikdörtgen hacimler
Bu bölümde hacim formunun dikdörtgen olması durumunda doğal aydınlatmanın iç mekanda etki ettiği
toplam alanın bulunmasına yönelik hesap adımları tanıtılmaktadır.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

a : Hacmin derinliği (m)b : Hacmin genişliği (m)bilgileri AD,j ve AN,D hesapları için gereklidir.

Şekil C4. Dikdörtgen hacim planı
C.2.1.1 Bir duvarda bir pencere durumu (Durum 1)
Bir duvarda bir pencere olması durumunda hesaplama için gerekli büyüklükler, Şekil C5’de ifade
edilmiştir.

Şekil C5. Bir duvarda bir pencere olması durumu
AC = hpen x wpen
AC : Pencere alanı (m2)hpen : Pencere yüksekliği (m)wpen :Pencere genişliği (m)(C2)

a d =2.5 x (hli- hçd)
bd = wpen + ad/2

(C3)
(C4)

AD = a d x bd
AD : Günışığından yararlanan toplam yatay çalışma düzlemleri alanı (m2)a d : Günışığından yararlanan bölgenin derinliği (pencereye dik uzunluk)
bd : Günışığından yararlanan bölgenin uzunluğu (pencereye paralel uzunluk)
hli : Lentonun yerden yüksekliği (Pencerenin üst kotu)
hçd : Çalışma düzlemi yüksekliği

(C5)Taşma durumu kontrol edilir.
Eğer günışığı bölgesinin genişliği (bd) hacmin genişliğinin %75’inden daha büyükse veya dışarı
taşıyorsa bd = b alınmalıdır.
Eğer günışığı bölgesinin derinliği (ad), hacmin derinliğinden (a) büyükse, ad = a alınmalıdır.
Eğer günışığı bölgesinin derinliği (ad), hacmin derinliğinden (a) küçük, fakat 1.25 katı hacmin
derinliğinden büyükse, ad = a alınmalıdır.
C.2.1.2. Bir duvarda birden çok pencere durumu (Durum 2)
Bir duvarda birden fazla pencere olması durumunda hesaplama için gerekli büyüklükler, Şekil C6’daifade edilmiştir.

Şekil C6. Bir duvarda birden fazla pencere olması durumuBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Her pencere için AC hesaplanır, toplanır.
ACT = AC1 + AC2 + …..ACN
Her pencere için ad1,…. adn ve bd1,…. bdn değerleri hesaplanır.
a d1 =2.5 x (hli- hta), ……….a dn =2.5 x (hlin- hta)
bd1 = wpen1 + ad1/2,………..bdn = wpenn + adn/2

(C6)
(C7)
(C8)

Eğer günışığı bölgesinin derinliği (ad1, adn) hacmin derinliğinden (a) büyükse, ad1 = a, adn = a alınmalı.
Eğer günışığı bölgesinin derinliği (ad1, adn ), hacmin derinliğinden (a) küçük, fakat 1.25 katı hacmin
derinliğinden büyükse, ad1 = a, adn = a alınmalı.
İlk ve son pencereler için taşma kontrolu yapılır, varsa bu alan hesaba katılmaz.
Günışığı bölgelerinin üst üste düşme kontrolu yapılır, varsa üst üste düşen alan çıkartılır.
Eğer tüm günışığı bölgeleri üst üste düşüyorsa veya toplam bd, b’nin en az %75’ine eşitse
bd = b alınır. Bu durumda ad olarak ortalama değer alınır ve bu duvardaki ADT değeri adort x bd olarak
hesaplanır.
adort = (a d1 + a d2 + …+ a dn) / n
ADT = adort x bd
Değilse aşağıdaki gibi ayrı ayrı hesaplanarak toplanır.
AD alanları hesaplanır, toplanır.
AD1 = a d1 x bd1
ADN = a dn x bdn
ADT = AD1+ AD2 +……..+ADN

(C9)
(C10)
(C11)
(C12)
(C13)

C.2.1.3. Dikdörtgen hacimlerde birden çok duvarda bir veya birden çok pencere durumu
C.2.1.3.1 A- Karşılıklı duvarlarda pencereler (D1 –D3) veya (D2 –D4) duvarlarında pencere
Bu duvarlardaki pencerelerin oluşturduğu günışığı bölgelerinin alanları ADduvar1, ADduvar3 ayrı ayrıbulunur. Üst üste düşme kontrolu yapılır.
(D1 –D3) duvarları için:Karşılıklı duvarlarda pencere olması durumunda hesaplama için gerekli büyüklükler, Şekil C7 ve Şekil
C8’de ifade edilmiştir.
İki duvarın da “Durum 2” olması halinde üst üste düşme varsa tüm hacim alanı AD olarak alınır. Üstüste düşme kontrolunu yapmak için ad duvar1 ve ad duvar3 değerleri, ortalama değerler olarak
hesaplanacaktır.
ad duvar1 = adort1
ad duvar3 = adort3

(C14)
(C15)

-Bir duvarın “Durum 1”, bir duvarın “Durum 2” olması halinde üst üste düşen alan toplam alandançıkartılır. “Durum 1” olan duvar için ilgili pencerenin ad değeri, “Durum 2” olan duvar için ortalamadeğer alınır.

Şekil C7. D1-D3 duvarlarında pencere olması durumuÖrnek 1: Duvar 1, “Durum 2” ve Duvar 3, “Durum 1” olduğunda Duvar 1 için ad duvar1 = adort1
alınır ve Duvar 3 için, o duvardaki pencerenin ad değeri alınarak üst üste düşme kontrolu yapılır ve üstüste düşen alan çıkartılır.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

ADkes = (ad3 + adort1 – a) x bd3(C16)Örnek 2: Duvar 1, “Durum 1” ve Duvar 3, “Durum 2” olduğunda Duvar 3 için ad duvar3 = adort3
alınır ve Duvar 1 için, o duvardaki pencerenin ad değeri alınarak üst üste düşme kontrolu yapılır ve üstüste düşen alan çıkartılır.
ADkes = (ad1 + adort3 – a) x bd1(C17)Şekil C8. D1-D3 duvarlarında pencere olması durumu-Her iki duvarın da “Durum 1” olması halinde üst üste düşen alan toplam alandan çıkartılır. Bunun için
her duvardaki pencere pozisyonunu belirten x1, x2, …..xn değerleri kullanılır.
akes = ad1 + ad2 –abkes = (x1- ad1/4 + bd1) + (x3- ad2/4 + bd2) – b
AKES = akes x bkes
ADT = AD1 + AD2 - AKES

(C18)
(C19)
(C20)
(C21)

Üst üste düşme olmadığı durumlar için aşağıdaki bağıntı geçerlidir.
ADT = AD1 + AD2(C22)(D2 –D4) duvarları için:-İki duvarın da “Durum 2” olması halinde üst üste düşme varsa, tüm hacim alanı AD olarak alınır.
ad duvar2 = adort2
ad duvar4 = adort4

(C23)
(C24)

-Bir duvarın “Durum 1”, bir duvarın “Durum 2” olması halinde üst üste düşen alan toplam alandançıkartılır. “Durum 1” olan duvar için ilgili pencerenin ad değeri, “Durum 2” olan duvar için ortalamadeğer alınır.
Örnek 1: Duvar 2, “Durum 2” ve Duvar 4, “Durum 1” olduğunda Duvar 2 için ad duvar2 = adort2
alınır ve Duvar 4 için, o duvardaki pencerenin ad değeri alınarak üst üste düşme kontrolu yapılır ve üstüste düşen alan çıkartılır.
ADKES = (ad4 + adort2 – b) x bd4(C25)Örnek 2: Duvar 2, “Durum 1” ve Duvar 4, “Durum 2” olduğunda Duvar 4 için ad duvar4 = adort4
alınır ve Duvar 2 için, o duvardaki pencerenin ad değeri alınarak üst üste düşme kontrolu yapılır ve üstüste düşen alan çıkartılır.
ADKES = (ad2 + adort4 – b) x bd2(C26)-Her iki duvarın da “Durum 1” olması halinde üst üste düşen alan toplam alandan çıkartılır. Bunun için
her duvardaki pencere pozisyonunu belirten x1, x2, …..xn değerleri kullanılır.
akes = ad1 + ad2 –b(C27)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

bkes = (x1- ad1/4 + bd1) + (x3- ad2/4 + bd2) – a
AKES = akes x bkes
ADT = AD1 + AD2 - AKES

(C28)
(C20)
(C21)

Üst üste düşme olmadığı durumlar için aşağıdaki bağıntı geçerlidir.
ADT = AD1 + AD2(C22)

C.2.1.3.2 B-Köşe duvarlarda pencereler
Duvarlardaki pencerelerin konumlarına göre “Durum 1” ve “Durum 2” durumları için geçerli bağıntılarve pencerelerin köşelere olan uzaklıkları x1, x2, ….xn değerlerine bağlı olarak üst üste düşen alanlar
kontrol edilerek varsa çıkartılır. Şekil C9 ‘de farklı köşe pencereleri alternatifleri verilmiştir.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Şekil C9. Bir hacimdeki köşe penceresi alternatifleri

C.2.1.3.3 C-Üç duvarda pencerelerÜç duvarda da pencere olması durumunda oluşan günışığından etkilenen bölgeler Şekil C10’da ifade
edilmiştir.
Duvarlardaki pencerelerin konumlarına göre “Durum 1” ve “Durum 2” durumları için geçerli bağıntılarve pencerelerin köşelere olan uzaklıkları x1, x2, ….xn değerlerine bağlı olarak üst üste düşen alanlar
kontrol edilerek varsa çıkartılır.

Şekil C10. Üç duvarda da pencere bulunması durumlarında (AD,j) ve günışığı almayan (AN,D,j)bölümlerin gösterimiBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

C.2.1.3.4 D-Dört duvarda pencereŞekil C11. Dört duvarda da pencere bulunması durumlarında (AD,j) ve günışığı almayan (AN,D,j)bölümlerin gösterimi

C.2.2. Diğer hacim biçimleri
Tablo C.1’de yer alan diğer hacim biçimleri için de benzer bağıntılar geliştirilerek günışığı alanbölgelerin üst üste düşmesi kontrol edilir ve günışığından yararlanan toplam yatay çalışma düzlemleri
alanı hesaplanır.

C.3. Günışığı sağlama
C.3.1. Düşey cepheler
Bu bölümde düşey cepheler için günışığı sağlama faktörünün (FD,S,N) hesap adımları yer almaktadır.
C.3.1.1. Günışığı faktörü sınıflandırması
Binada günışığından yararlanan bir bölümde sağlanan günışığı, geçirgenlik indisi IT olarak tanımlanan
geometrik koşullara, derinlik indisine ve engel indisine bağlıdır.
A. Geçirgenlik indisinin hesaplanması (IT ):Binada günışığından yararlanan bir bölüme ilişkin geçirgenlik indisi IT aşağıdaki eşitlikle
hesaplanabilmektedir:
IT = AC / AD
2
AC : Pencere alanı (m )2
AD : Günışığından yararlanan toplam yatay çalışma düzlemleri alanı (m )B. Derinlik indisinin hesaplanması (IDE):
Binada günışığından yararlanan bir bölüme ilişkin derinlik indisi IDe aşağıdaki
hesaplanabilmektedir:
IDe = aD / (hLi - hçd)
hli : Lentonun yerden yüksekliği (Pencerenin üst kotu)
hçd : Çalışma düzlemi yüksekliği
Not: Birden fazla cepheden aydınlatılan hacimler için C.2.’de açıklanan adımlar izlenmelidir.

(C29)eşitlikle(C30)

C. Engel indisinin hesaplanması (IO):
Engel indisi IO cepheye gelen günışığını azaltan engellerin etkinsi ifade etmektedir. Engel örneklerişunlardır: Diğer binalar ve ağaç, dağ gibi doğal engeller
 Avlu veya atriumu olan binalarda binanın kendisi
 Cephede yer alan yatay veya düşey gölgeleme elemanları
 Camlı çift cidarlı cepheler
Engel indisi IO aşağıdaki eşitlikle hesaplanabilmektedir:BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

IO = I O,OB x I O,OV x I O,SF x I O,CA x I O,GDF(C31)

IO : Engel indisi
IO,OB : Karşı bina engel için düzeltme faktörü
I O,OV : Yatay saçak için düzeltme faktörü
I O,VF : Düşey gölgeleme elemanı için düzeltme faktörü
I O,CA : Avlu veya atrium için düzeltme faktörü
I O,GDF : Camlı çift cidarlı cephe için düzeltme faktörü
Engel etkileri cephe ortasında bulunan bir pencereye göre alınarak yöntem basitleştirilebilir. Şekil
C.12’de bir pencereye etki eden engel durumları örneklenmiştir. Ele alınan hacim veya bölüm içinengel etkilerinin ortalaması alınmalıdır.

(1)Şekil C.12. Yapı engellerinin ifadesi

(2)

(3)

a. Pencerenin karşısında engel olma durumu (IO,OB).
Pencerenin karşısında bir engel bulunması durumunda karşı engel etkisinin hesaplanabilmesi içinpencere orta noktası ile engelin üst kotu arasında kalan engel açısının bilinmesi gerekmektedir. Karşı
bina engel açısı (EA), Şekil C.13’de örneklenmiştir.
Engel açısı 60o’den büyükse hacim içine gün ışığı girse de enerji verimliliği üzerinde herhangi bir etkisi
yoktur. Karşı engel açısının 60o’den büyük veya küçük olma durumlarına göre aşağıdaki bağıntılargeçerlidir.
EAbina 60o den büyükse IO,OB = 0(C32)
EAbina 60o den küçükse IO,OB = cos (1.5 x EAbina )(C33)Şekil C.13. Karşı bina engel açısı (EA)’nın belirlenmesi

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

b. Pencereye dik durumda yatay bir engelin olması durumu (IO,OV).

Şekil C.14. Saçak engel açısı (EAsaçak)’nın ifadesi
Pencere üzerinde bir saçak bulunması durumunda saçak engel açısı 67,5o’den büyükse enerji
verimliliği üzerinde herhangi bir etkisi olmaz ve IO,OV =0 kabul edilir. Saçak engel açısının 67,5o’den
küçük olması durumunda IO,OV hesabı için aşağıdaki bağıntı kullanılır:IO,OV =cos (1,33 x EAsaçak)(C34)

c. Pencereye dik bir engelin olması durumu (IO,VF).
IO,VF =1- EAfin /300

(C35)Şekil C.15. Pencereye dik bir engel bulunması durumunda plan düzleminde engel açısı (EAfin)’ın ifadesid. İç avlu ve Atrium indisi hesaplanması IO,CA
Binalarda avlu, atrium gibi elemanlar farklı boyut ve seçeneklerde tasarlanmaktadır. Bu model, 4 tarafı
kapalı avlu ve atriumların iç mekana oluşturacağı engel indislerini hesaplamak için geliştirilmiştir.
Hacim iç avlu veya atriuma sahip değilse iç avluya veya atriuma bağlı olan engel indisi ID,CA= 1 alınır.
Şekil C.16.’da atrium veya iç avlu geometrisine ait bir örnek yer almaktadır.
Pencerenin önünde iç avlu veya atrium varsa aşağıdaki formül uyarınca atrium veya iç avluya
yönlenmiş pencerenin derinlik indeksi hesaplanabilmektedir:
wi_d = hAt(lAt+wAt)/(2lAtwAt)
wi_d : iç avluya veya atriuma bağlı derinlik indisi
hAt: bulunulan kattan atrium veya iç Avlunun en üst noktasına kadar olan yükseklik
lAt: atrium veya iç avlunun boyu
wAt: atrium veya iç avlunun eni(C36)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Şekil C.16.Atrium veya iç avlu geometrik ifadesiAşağıdaki formüllere bağlı olarak iç avlu veya atrium engel indisleri elde edilebilmektedir:
IO,CA = 1 –0.85 wi_d , iç avlular için
IO,CA = At kAT1 kAT2 kAT3 (1 – 0.85 wi_d) , atriumlar için

(C37)
(C38)

IO,CA = 0 , derinlik indisinin (wi_d) 1.18’den büyük olduğu durumlar için
 At :atrium camının ışık geçirgenliği
kAT1 : Atrium penceresinin doğrama çarpanı (genellikle 0.7)
kAT2 : Atrium cam kirlilik faktörü (genellikle 0.8)
kAT3: Dik gelmeyen ışık düzeltmesi (genellikle 0,85)e. Çift Cidar Cam indisi
Pencerenin önünde çift cidar cam yoksa IO,GDF= 1 alınır, varsa çift cidarlı camın engel etkisi aşağıdaki
gibi hesaplanır:
I O,GDF = GDF k1 GDF k2 GDF k3 GDF(C39) GDF : Çift cidarlı camın ışık geçirgenliği (dik gelen ışık için) Bazı cam türlerine ait ışık geçirgenlikdeğerleri, Tablo C.2’de verilmiştir.
k1 GDF : Pencere doğrama çarpanı (genellikle 0.7)
k2 GDF : Cam kirlilik faktörü (çift cidarlı cepheler için genellikle 1)
k3 GDF : Dik gelmeyen ışık düzeltmesi (genellikle 0,85)
NOT: Pencerelerin tamamını kapatan saydam veya yarı saydam güneş kontrolü elemanı kullanılması
durumunda I O,GDF hesap yönteminde belirtildiği gibi bu engellerin etkisi hesaplamaya katılır.
Sonuç olarak engel indislerinin etkisi aşağıdaki formül ile elde edilir:
IO = IO,OB x I O,OV x I O,SF x I O,CA x I O,GDF(C31)

D. Günışığı faktörü
Bir pencerenin engel faktörünün (I0) bulunması için pencerenin bütün engellerinden kaynaklanan
faktörler birbiri ile çarpılır.
Bir hacimle ilgili geometrik veriler hesaplandıktan sonra, yapılması gereken adım binanın gün ışığı
faktörünün bulunması ve bunun sınıflandırılmasıdır. Bir hacmin gün ışığı faktörü;
Dc=(4.13+20xIT-1.36xIDe)xIO(C40)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

formülü uyarınca bulunur. (Burada pencere çerçeveleri ve güneş kontrol elemanlarının etksisi hariçtutulmuştur.)
E.Günışığı faktörü sınıflandırması
Ele alınan mekandaki günışığı etkisinin belirlenebilmesi amacıyla mekanın günışığı faktörü
sınıflandırılması aşağıdaki formül uyarınca hesaplanan D değeri’ne göre yapılır:D=DC k1k2k3(C41)

 : Cam ışık geçirgenliği (dik gelen ışık için) Bazı cam türlerine ait ışık geçirgenlik değerleri, Tablo
C.2’de verilmiştir.
k1 : Pencere doğrama çarpanı (genellikle 0.7)k,2 : Cam kirlilik faktörü (genellikle 0.8)k,3 : Dik gelmeyen ışık düzeltmesi (genellikle 0,85)
Hesaplama yapılan hacimdeki pencerelerde farklı cam türleri kullanılmış ise değerinin
belirlenebilmesi için pencere alanına bağlı olarak ağırlıklı ortalama yapılması öngörülmüştür.
Tablo C.2 Farklı cam türlerine ait ışık geçirme katsayıları (%)
Cam türü
Yalınkat Cam, 4 mm
Yalınkat Cam, 6 mm
Isıcam Yalıtım Camları
Law - E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları
Düz Cam (3 mm)
Düz Cam (4 mm)
Düz Cam (5 mm)
Düz Cam (6 mm)
Düz Cam (8 mm)
Düz Cam (10 mm)
Düz Cam (12 mm)
Düz Cam (15 mm)
Hat Dışı kaplamalı Isı ve Güneş Kontrolü Camları
Hat Dışı kaplamalı Isı ve Güneş Kontrolü Camları
Hat Dışı kaplamalı Isı ve Güneş Kontrolü Camları
Hat Dışı kaplamalı Isı ve Güneş Kontrolü Camları
Hat Dışı kaplamalı Isı ve Güneş Kontrolü Camları
Yalınkat Camlar -Yeşil (4mm)
Yalınkat Camlar -Füme (4mm)
Yalınkat Camlar - Bronz (4mm)
Yalınkat Camlar - Mavi (4mm)
Yalınkat Camlar -Yeşil (6mm)
Yalınkat Camlar -Füme (6mm)
Yalınkat Camlar -Bronz (6mm)
Yalınkat Camlar - Mavi (6mm)
Yalınkat Camlar -Yeşil (8mm)
Yalınkat Camlar - Füme (8mm)
Yalınkat Camlar - Bronz (8mm)
Yalınkat Camlar -Mavi (8mm)
Isı Yalıtımlı – YeşilIsı Yalıtımlı – Füme
Isı Yalıtımlı – Bronz

Geçirgenlik ()
34
34
31
30
90
89
89
88
87
86
85
83
69
56
35
40
44
78
57
61
66
72
44
50
55
68
35
41
48
64
39
45

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİIsı Yalıtımlı – Mavi
Law E Kombinasyonlu Isı Yalıtımlı - Yeşil
Law E Kombinasyonlu Isı Yalıtımlı – Füme
Law E KombinasyonluIsı Yalıtımlı – Bronz
Law E KombinasyonluIsı Yalıtımlı – Mavi
Isıcam Klasik (4 + 4 )Isıcam Klasik (6 + 6 )Isıcam Sinerji (4 + 4 )Isıcam Sinerji (6 + 6 )Isıcam Konfor (4 + 4 )Isıcam Konfor (6 + 6 )Yalınkat Camlar - Gümüş (1 yüzeyi kaplamalı)
Yalınkat Camlar - Gümüş (2 yüzeyi kaplamalı)
Yalınkat Camlar - Yeşil (1 yüzeyi kaplamalı)
Yalınkat Camlar - Yeşil (2 yüzeyi kaplamalı)
Yalınkat Camlar - Mavi (1 yüzeyi kaplamalı)
Yalınkat Camlar - Mavi (2 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Gümüş (1 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Gümüş (2 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Yeşil (1 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Yeşil (2 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Mavi (1 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Mavi (2 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Gümüş (1 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Gümüş (2 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Yeşil (1 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Yeşil (2 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Mavi (1 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Mavi (2 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Yeşil (1 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Yeşil (2 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Mavi (1 yüzeyi kaplamalı)
Isıcam Yalıtımlı Camlar - Mavi (2 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Yeşil (1 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Yeşil (2 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Mavi (1 yüzeyi kaplamalı)
Low E Kombinasyonlu Isıcam Yalıtım Camları - Mavi (2 yüzeyi kaplamalı)

49
64
39
44
49
80
78
79
77
71
69
38
38
32
32
23
23
34
34
28
29
21
21
33
33
28
28
20
21
46
46
35
35
45
45
34
34

Hem DC hem de D katsayıları ile birlikte cephe açıklığı ve gölgeleme sistemlerinin etkilerini
inceleyebilmek için Tablo C.2’den yararlanılabilir ve böylece bir hacimde gün ışığı geçişi bulunabilir.
Tablo C.3 Dc veya D değerlerine göre günışığı etkisinin belirlenmesi
SınıflandırmaGünışığı etkisi
DCD
Dc >= 6 %D >= 3 %Güçlü
6 % > Dc >= 4 %
3 % > D >= 2 %
Orta
4 % > Dc >= 2 %
2 % > D >= 1 %Zayıf
Dc < 2 %1>D%EtkisizGünışığı etkisinin sınıflandırılması, Dc veya D değerleri göz önüne alınarak yapılır, düşük olan değer
günışığı etkisinin belirlenebilmesi için kabul edilir.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

C.3.1.2. Günışığı sağlama faktörüGünışığı sağlama faktörü (FD,S), enleme bağlı olarak aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır:
FD,S = afds + bfds γenlem(C42)

afds , bfds : Hacimde istenen aydınlık düzeyi ve günışığı etkisine göre değişen katsayılarγenlem: Hacmin bulunduğu yerin enlem değeri
FD,S değerlerini belirleyebilmek için Tablo C.4’den hacim için istenen aydınlık düzeyi değerlerine vegünışığı etkisine göre a ve b katsayıları seçilerek formüle göre hesaplama gerçekleştirilir. Hacim içinistenen aydınlık düzeyi değerleri 300-500-750 lx olarak gruplandırılmıştır. Elde edilen verilere göre FD,S
hesaplanır. Tablo C.5’de Türkiye’de yer alan enlem aralıkları için aydınlık düzeyi ve günışığı etkisinebağlı olarak hesaplanmış değerler örnek olarak verilmiştir.
Tablo C.4 FD,S değerinin hesaplanması için a ve b katsayıları
Aydınlık Düzeyi (lx)Günışığı etkisi
afds
Zayıf
1,2425
Orta
1,3097300
Güçlü
1,2904Zayıf
0,9432
Orta
1,2425
500
Güçlü
1,322
Zayıf
0,6692
Orta
1,0054750
Güçlü
1,2812

Tablo C.5 Türkiye’de yer alan enlemler için hesaplanmış FD,S değerleri
Enlem
Aydınlık Düzeyi (lx) Günışığı Etkisi
36
37
38
39
zayıf
0,8213 0,8096 0,7979 0,7862
orta
0,9281 0,9175 0,9069 0,8963
300
güçlü
0,9736 0,9648 0,956
0,9472zayıf
0,6048 0,5954 0,586
0,5766
orta
0,8213 0,8096 0,7979 0,7862
500
güçlü
0,926
0,915
0,904
0,893
zayıf
0,428
0,4213 0,4146 0,4079
orta
0,6526 0,6428 0,633
0,6232750
güçlü
0,8456 0,8335 0,8214 0,8093

bfds-0,0117-0,0106-0,0088
0,0094-0,0117-0,011-0,0067-0,0098-0,012140
0,77450,88570,9384
0,56720,77450,882
0,40120,6134
0,797241
0,76280,87510,9296
0,55780,76280,871
0,39450,6036
0,7851C.3. Günışığına Bağlı Yapma Aydınlatma Kontrolü (FD,C)
FD,C değeri, bir yapma aydınlatma kontrol sisteminin veya stratejisinin sağlayacağı enerji tasarrufu
potansiyelinin etkinliğini belirten katsayıdır. FD,C değerleri, yapma aydınlatma kontrol sisteminin
manuel veya otomatik olması durumuna ve günışığı girişine bağlı olarak Tablo C.6’da verilmiştir.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Tablo C.6 Günışığı girişine bağlı olarak FD,C değerleriGünışığı girişine bağlı olarak F D,C,ndeğerleri
Yapma Aydınlatma Sisteminin Kontrolü

Zayıf

Orta

Güçlü

Manuel

0,2

0,3

0,4

Otomatik

0,75

0,77

0,85

Ek D Kulanıma bağlı faktörün belirlenmesi Fo(Bilgi Amaçlı)
D.1. Varsayılan değer
Eğer Fo 1.0’e eşitse ayrıntılı inceleme yapılmayacaktır. Değilse aşağıdaki kurallar geçerlidir.

D.2. Fo değerinin ayrıntılı olarak belirlenmesi
Aşağıda tanımlanan durumlarda Fo = 1 alınacaktır:
 Aydınlatma merkezi olarak açılıp kapatılıyorsa, örneğin bir katın tamamının veya birden fazlahacmin tek bir anahtara bağlı olması durumunda, 30 m2’den büyük bir alan tek bir anahtara bağlıysa veya merkezi açma kapama sistemi varsa,Aşağıda tanımlanan durumlarda Fo < 1 olur ve Fo değeri hesaplanır: Hacimlerde aydınlatmanın merkezi olarak kontrol edilmemesi durumunda, 30 m2’den küçük bir hacimde kullanılan aydınlatma elemanları birlikte anahtarlanmışsa, veya
otomatik hareket sensörünün ekti ettiği alan aydınlatılan alana eşit veya yakın olması
durumunda
Fo değeri aşağıdaki bağıntılarla hesaplanır:
Fo = [7 - (10 x FOC)] x (FA - 1) (eğer 0.9 ≤ FA ≤1 )Fo = 1- [ (1- FOC ) x FA /0.2 ] (eğer 0≤ FA <0.2)
Fo = FOC + 0.2 - FA (eğer 0.2≤ FA <0.9)

(D1)
(D2)
(D3)

Aydınlatma kontrolüne bağlı faktör (FOC ) değeri Tablo D.1’de yer almaktadır.
Tablo D.1 Aydınlatma kontrolüne bağlı faktör (FOC) değerleri
Otomatik hareket sensörü olmayan mekanlar
Manuel açma kapama anahtarı
Manuel açma kapama anahtarı- otomatik söndürme sinyali ilaveli
Otomatik hareket sensörü olan mekanlar
Otomatik açma / Loşlaştırma
Otomatik açma / kapama
Elle (maunel) açma / dimmerli
Elle (manuel) açma / kapama

FOC
1.00
0.95
FOC
0.95
0.90
0.90
0.80

Otomatik Açma/Loşlaştırma: Hacimde bir hareket algılandığı zaman, lambalar aydınlatma kontrol
sistemi tarafından otomatik olarak devreye girer, ve en geç 5 dakika içinde otomatik olarak normalçalışma koşullarının %20’sinden daha az olmayacak şekilde ayarlanmış daha düşük bir ışık çıktısına
ayarlanırlar. Ayrıca hacimde son hareketin algılanışını takip eden 5 dakika içinde hiçbir hareket
algılanmazsa lambalar aydınlatma kontrol sistemi tarafından tamamen kapatılır.
Otomatik Açma/Kapama: Hacimde bir hareket algılandığı zaman lambalar aydınlatma kontrol sistemi
tarafından otomatik olarak devreye girer, son hareketin algılanışından 15 dakika sonra ise otomatikolarak kapatılır.
Elle (Manuel) Açma/ Loşlaştırma: Lambalar, aydınlatılacak bölgeye yakın olarak yerleştirilmiş biranahtar tarafından elle açılırlar. Eğer elle kapatılmazlarsa en geç 15 dakika içinde otomatik olarak
normal çalışma koşullarının %20’sinden daha az olmayacak şekilde ayarlanmış daha düşük bir ışıkçıktısına ayarlanırlar. Ayrıca odada son varlığın algılanışını takip eden 15 dakika içinde hiçbir hareket
algılanmazsa lambalar aydınlatma kontrol sistemi tarafından tamamen kapatılır.
Elle (Manuel) Açma/Otomatik Kapama: Lambalar, aydınlatılacak bölgeye yakın olarak yerleştirilmiş
bir anahtar tarafından elle açılırlar. Eğer elle kapatılmazlarsa, odada son hareketin algılanışından en
geç 15 dakika sonra ise aydınlatma kontrol sistemi tarafından kapatılırlar.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Yapma aydınlatma sisteminin kontrolünün otomatik olarak yapıldığı durumda, sisteme bir parazit güç
eklenmesi gerekir. Binada acil durum aydınlatması olması durumunda da metrekare başına düşen bir
parazit güç kabulu yapılması gerekir. Parazit güç için kabuller aşağıda verildiği gibi yapılır.
Parazit güç için kabuller
W AC = Abina X 5 kWh/yıl
W AC : Otomatik aydınlatma kontrolü için gerekli yıllık parazit enerji
Abina: Binanın toplam kullanılan alanı(B3)

W EM = Abina X 1 kWh/yıl
W EM: Acil durum aydınlatması için gerekli yıllık parazit enerji
Abina: Binanın toplam kullanılan alanı(B4)

Hacmin kullanımına bağlı olan FA değeri, bina veya hacim türüne göre Tablo D.2’de verilmiştir.
Tablo D.2 Bina veya hacim türüne göre FA değerleri
Bina Türü
OfislerEğitim Binaları

FA
0.2

0.2

T
OfislerEğitim Binaları

Hacim Türü
1 kişilik ofis odası
2 kişilik ofis odası
Açık planlı ofis>6 kişilik 30 m2

FA
0.4
0.3
0

Açık planlı ofis>6 kişilik 10 m2

0.2

Koridor (dimmerlenmiş)0.4

Giriş holü
ShowroomWC
Depo
Teknik servis odası
Fotokopi- bilgi işlem odası
Konferans odası
Arşiv
Derslikler

0
0.6
0.9
0.9
0.98
0.5
0.5
0.98
0.25

Aktivite odaları
Koridorlar (dimmerlenmiş)

0.3
0.6

Genel kullanım odaları

0.5

Kürsüler
Personel odaları

0.4
0.4

Spor Salonları

0.3

YemekhaneÖğretmenler odası
Fotokopi odası-depo

0.2
0.4
0.4

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Otel ve
RestoranlarMağaza veSatış AlanlarıSosyal
Merkezler
Hastaneler0

Otel ve
Restoranlar0Mağaza veSatış Alanları

0

Hastanelerİmalathaneler.

İmalathaneler

0

Diğer

Giriş holü, lobi
Koridor
Otel odası
Yemek holü, kafeterya

0.2
0.4
0
0.4
0.6
0

MutfakKonferans Salonu
DepoSatış alanları
Depo MekanıSoğuk Depo Mekanı

0
0.4
0.5
0
0,2
0,6

Hasta Yatak odaları
Tedavi odaları

00,4Ameliyat öncesi hazırlık odası

0,4Ameliyat sonrası iyileşme bölümü

0

Ameliyathane
Koridorlar
Bekleme Holleri
Laboratuar
Gündüz odaları
Toplanma holleri
Toplanma holleri (küçük)Depo alanları
Açık depolar
Boyahaneler
Bekleme Holleri
Merdivenler
Oditoryum
Konser - Sergi salonları
Müze- Sergi salonları
Kütüphane ( okuma)
Kütüphane (arşiv)

0
0
0
0,2
0,2
0
0.2
0.4
0.2
0.2
0
0,2
0
0,5
0
0
0.9

Ek E Sabit aydınlık faktörü Fc değerinin belirlenmesi(Bilgi Amaçlı)
E.1 Giriş
Tüm yapma aydınlatma uygulamaları zamanla verim kaybına uğramakta ve ilk tasarım performansını
yitirmektedir. Hacimler için istenen aydınlık düzeyi ile elde edilen aydınlık düzeyinin birbirine oranı
Bakım Faktörü (MF) olarak nitelendirilmektedir (Şekil E1).
Loşlaştırılabilir bir aydınlatma sistemiyle mevcut aydınlatma uygulamalarında istenen aydınlık düzeyinisağlamak amacıyla aydınlık düzeyini kontrol etmek veya azaltmak mümkün olmaktadır. Bu tür
uygulamalar ile aydınlatma için harcanan enerjinin en aza indirgenmesi sağlanmaktadır. Güç ihtiyacı
kurulu güce eşit olduğunda aydınlatma sisteminin bakım, onarım, lamba değişimi gibi ihtiyaçlar ortayaçıkmaktadır. Şekil E1, istenen aydınlık düzeyi, bakım faktörü ve güç ihtiyacının zamanla ilişkisini ifade
etmektedir. İstenen aydınlık düzeyi (1) sabit iken bakım faktörü (2) zamana göre azalma göstermektebununla beraber istenen aydınlık düzeyini elde edebilmek için harcanan güç artmaktadır.

Şekil E1. İstenen aydınlık düzeyi, bakım faktörü ve güç ihtiyacının zamanla ilişkisi
Bakım faktörü, lambaların türüne, ortam kirlilik durumuna ve kullanılan aygıtların tipine bağlı olarakdeğişen bir faktördür. Bakım faktörü ile ilgili ayrıntılı bilgiye, CIE Publication No:97, 2005 yayınından
ulaşılabilmektedir. Tablo D.3’de farklı lambaların ve aygıt tiplerinin hacim temizlik durumuna göredeğişen bakım faktörü değerleri verilmiştir. Aygıt tipleri aşağıdaki gibi gruplandırılmıştır:A: Çıplak
B: Açık reflektör
C: Kapalı reflektör
D: IP2X ilaveli aygıt
E: Toz korunumlu IP5X
F: İndirekt aygıtBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Tablo E.1 Bakım Faktörü (MF) değerleri
LAMBA Enkandesan
Fluoresan
Aygıt
T
N
K
T
N
tipi
A
0.74 0.68 0.60 0.69 0.63
B
0.80 0.76 0.73 0.74 0.70
C
0.79 0.72 0.63 0.74 0.66
D
0.79 0.72 0.67 0.73 0.67
E
0.84 0.80 0.75 0.77 0.74
F
0.62 0.54 0.44 0.58 0.50

K
0.56
0.67
0.58
0.62
0.70
0.41

E.2 Sabit aydınlık faktörü gücü
Sabit aydınlık faktörü, belirli bir zaman için giriş gücünün elde edilen son kurulu çıkış gücüne oranı
olarak nitelendirilir.

E.3 Sabit aydınlık faktörü Fc
Sabit aydınlık faktörü, belirli bir zaman aralığı için ortalama giriş gücünün son kurulu çıkış gücüne
oranı olarak nitelendirilir. Burada belirtilen zaman aralığı, bir tam bakım döngüsünü ifade etmektedir.
Sabit aydınlık faktörü Fc aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
Fc=(1+MF)/2(E1)
MF: Bakım FaktörüLoşlaştırma sistemi kullanılan bir hacimde farklı türde lambaların kullanılması durumunda ortalama
sabit aydınlık faktörü Fc, lambaların ışık akılarına ve sabit aydınlık faktörü değerlerine bağlı bir ağırlıklı
ortalama ile hesaba katılır.
Fcort=(Φtoplam,enk x Fcenk)+ (Φtoplam, flo x Fcflo+Φtoplam,kflo x Fckflo)/ Φtoplam(E2)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Ek F Aydınlatma enerjisi gereksinimi referans değerleri(Bilgi Amaçlı)
Binaların toplam aydınlatma enerjisi gereksinimine yönelik referans değerler, ele alınan binanın
referans bina ile karşılaştırılması ile elde edilir. Ele alınan binanın aydınlatma enerjisi gereksinimininreferans bina aydınlatma enerjisinden yüksek veya düşük olması durumlarında enerji performansı
aralıklarına göre binanın aydınlatma enerjisi sınıfı belirlenir. Aydınlatma sisteminin görsel konfor
gereksinimlerini karşılayabilmesi açısından değerlendirme Ek F.1’de yer almaktadır

Ek F.1 Aydınlık Düzeyi Hesabı
Bu bölümde, ele alınan hacim türü için görsel konfor koşulları açısından istenen aydınlık düzeyi verenksel geriverim değerlerinin sağlanması açısından kontrol yöntemi tanıtılmaktadır. Hacimlerdegerçekleşen aydınlık düzeyi değerleri aşağıdaki verilere dayanarak hesaplanabilmekte veya çeşitli
aydınlatma simulasyon programlarında modellenerek belirlenebilmektedir. Programların doğruluğunun
CIE tarafından önerilen testlerle değerlendirilmiş olması gerekmektedir (CIE Publication No:
171:2006).
Hesaplanan aydınlık düzeyi, istenen aydınlık düzeyinin %90’ından daha az veya %10 fazlasından
daha fazla olmamalıdır. Yeni yapılacak olan binalarda bu değerlerin sağlanması gerekmektedir.
Mevcut binaların aydınlatma sistemleri bu değerleri sağlayacak biçimde revize edilmelidir.
Eistenen x 1.10 < Ehesaplanan veya Ehesaplanan < Eistenen x 0.9 → UYARI(F1)

Tablo F.1’de hacim türlerine göre önerilen aydınlık düzeyi ve hacimlerde kullanılan lambalara ait
istenen renksel geriverim indisi değerleri verilmektedir.
E istenen(lx) : hacim türü için istenen aydınlık düzeyi
Ra : Kullanılan lambalara ait istenen renksel geriverim indisi değerleri
Tablo F.1 Hacim türüne bağlı istenen aydınlık düzeyi ve Ra değerleri
TipolojiHacim Türü

E istenen(lx)Radeğeri

Ofis

Açık Ofis (7 ve üstü kişilik)

500

80

Ofis

Arşiv

200

80

Ofis

Asansör holü

200

80

Ofis

Çekirdek

200

80

Ofis

Depo

200

80

Ofis

Ekipman odası

200

80

Ofis

Fotokopi odası

300

80

Ofis

Garaj

75

20

Ofis

300

80

Ofis

Giriş holü
Grup Çalışma Ofisi (Maks. 6 kişilik)

500

80

Ofis

Kişisel Ofis (Tek kişilik)

500

80

Ofis

Konferans odası

500

80

Ofis

Koridor

200

80

Ofis

Merdiven holü

200

80

Ofis

Showroom

300

80

Ofis

Teknik servis odası

200

80

Ofis
HastaneWC
Açık Ofis (7 ve üstü kişilik)

200

80

500

80

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

HastaneAmeliyathane

1000

90
80

HastaneDiğer Yaşanan Odalar (Personel ve
dinlenme odası-bekleme odası)200Giriş holü
300

HastaneGrup Çalışma Ofisi (Maks. 6 kişilik)

500

80

HastaneHasta odası

300

80

HastaneKantin200

80

HastaneKişisel Ofis (Tek kişilik)

500

80

HastaneLaboratuvar

1000

90

HastaneMutfak500

80

HastaneMutfak (Hazırlık Odası veya Depo)

500

80

HastaneOperasyon öncesi hazırlık odası

500

80

HastaneOtopark

75

20

HastanePoliklinik / Gündüz odaları

200

80

HastaneRestoran / Yemekhane

500

80

HastaneSirkülasyon Alanları / Koridorlar

200

80

HastaneSunucu Odası, Bilgisayar Merkezi

300

80

HastaneTanı - tedavi

1000

90

HastaneTedavi odası

300

80

HastaneTeknik Ekipman Odası, Arşiv ve Depo

200

80

HastaneToplantı, Seminer ve Konferans Odası

500

80

HastaneTuvalet200

80

HastaneYardımcı
Mekanlar(Yaşanmayan
Odalar)(vestiyer odası-arşiv-koridor)
200

80Eğitim Binası

Açık Ofis (7 ve üstü kişilik)

500

80

Eğitim Binası

Atölye, İmalathane

500

80

Eğitim Binası

Derslik (anaokulu)

300

80

Eğitim Binası

Derslik (ilköğretim)

300

80

Eğitim Binası

Derslik (lise, üniversite vb.)

80Eğitim Binası

500
Derslik (teknik çizim odaları)
700Diğer Yaşanan Odalar (aktivite odaları,öğretmenler odası, personel odası,
300
bekleme odası)
Fuaye
300

Eğitim Binası

Grup Çalışma Ofisi (Maks. 6 kişilik)

500

80

Eğitim Binasıİzleyici ve Dinleyici Alanları (Tiyatro..vs)

300

80

Eğitim Binası

Kantin200

80Eğitim BinasıKişisel Ofis (Tek kişilik)

500

80

Eğitim Binası

Kitap Okuma Salonu

500

80

Eğitim Binası

Konser ve sergi salonları

500

80

Eğitim Binası

Kütüphane (Açık Raf Alanı)

200

80

Eğitim Binası

Kütüphane (Dergi ve Depo)

200

80

Eğitim Binası

Kütüphane (Okuma Odası)

500

80

Eğitim Binası

Mutfak500

80

HastaneEğitim BinasıEğitim Binası

80

80

80
80

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

80Eğitim Binası

Mutfak (Hazırlık Odası veya Depo)
500
Müze ve sergi salonları (düşük ışıkduyarlılığına sahip eserler için maksimum200değer)
Müze ve sergi salonları (orta ve yüksek
ışık duyarlılığına sahip eserler için
50
maksimum değer)Oditoryum
500Eğitim Binası

Otopark

75

20Eğitim Binası

Restoran / Yemekhane

500

80

Eğitim Binası

Sahne (Tiyatro, vs)

500

80

Eğitim Binası

Sirkülasyon Alanları / Koridorlar

100

80

Eğitim Binası

Spor Salonu (Tribün Olmayan)

300

80

Eğitim Binası

Sunucu Odası, Bilgisayar Merkezi

300

80

Eğitim Binası

Teknik Ekipman Odası, Arşiv ve Depo

300

80

Eğitim Binası

Toplantı, Seminer ve Konferans Odası

500

80

Eğitim Binası

TuvaletEğitim BinasıEğitim BinasıEğitim Binası

80

80
80

200

80

Yardımcı
Mekanlar(Yaşanmayan
Odalar)(vestiyer odası-arşiv-koridor)
300

80

Açık Ofis

500

80
80

Otel

Diğer Yaşanan Odalar (Personel ve
dinlenme odası-bekleme odası)
300
Fuaye
300

Otel

Grup Çalışma Ofisi

500

80

Otel

İzleyici ve Dinleyici Alanları

500

80

Otel

Kantin

300

80

Otel

Kişisel Ofis (Tek kişilik)

500

80

Otel

Konser ve sergi salonları

500

80

Otel

Lobi / Giriş holü

300

80

Otel

Mağaza

300

80

Otel

Mağaza/Depo

200

80

Otel

Mutfak

500

80

Otel

80

Otel

Mutfak (Hazırlık Odası veya Depo)
200
Müze ve sergi salonları (düşük ışıkduyarlılığına sahip eserler için maksimum200değer)
Müze ve sergi salonları (orta ve yüksek
ışık duyarlılığına sahip eserler için
50
maksimum değer)Otel Yatak Odası

Otel

Otopark

75

20

Otel

Restoran / Yemek holü

75

80

Otel

Sahne (Tiyatro..vs)

500

80

Otel

Sirkülasyon Alanları / Koridorlar

300

80

Otel

Spor Salonu

300

80

Otel

Sunucu Odası, Bilgisayar Merkezi

300

80

Eğitim Binası
Otel
Otel

Otel

Otel

80

80

80
80

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Otel

Teknik Ekipman Odası, Arşiv ve Depo

200

80

Otel

Toplantı, Seminer ve Konferans Odası

500

80

Otel

Tuvalet

200

80

Otel

Yardımcı
Mekanlar(Yaşanmayan
Odalar)(vestiyer odası-arşiv-koridor)
300

80Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Açık Ofis (7 ve üstü kişilik)

500

80
80

Alışveriş ve Ticaret MerkeziDiğer Yaşanan Odalar (Personel ve
dinlenme odası-bekleme odası)
200
Fuar/ Kongre Mekanı
500Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Fuaye (Tiyatro..vs)

300

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Grup Çalışma Ofisi (Maks. 6 kişilik)

500

80

Alışveriş ve Ticaret Merkeziİzleyici ve Dinleyici Alanları (Tiyatro..vs)

300

80

Alışveriş ve Ticaret MerkeziKişisel Ofis (Tek kişilik)

500

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Konser ve sergi salonları

500

80

Alışveriş ve Ticaret MerkeziMağaza300

80Alışveriş ve Ticaret MerkeziMağaza/DepoMağaza/Soğuk
(Süpermarket)
Mutfak

200

80

200

80

500

80
80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Mutfak (Hazırlık Odası veya Depo)
500
Müze ve sergi salonları (düşük ışıkduyarlılığına sahip eserler için maksimum200değer)
Müze ve sergi salonları (orta ve yüksek
ışık duyarlılığına sahip eserler için
50
maksimum değer)Otopark75

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Restoran / Yeme içme alanları

500

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Sahne (Tiyatro..vs)

500

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Sirkülasyon Alanları / Koridorlar

5080Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Spor Alanları

300

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Sunucu Odası, Bilgisayar Merkezi

300

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Teknik Ekipman Odası, Arşiv ve Depo

200

80

Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Tuvalet200

80Alışveriş ve Ticaret Merkezi

Yardımcı
Mekanlar(Yaşanmayan
Odalar)(vestiyer odası-arşiv-koridor)
200

80Alışveriş ve Ticaret MerkeziAlışveriş ve Ticaret MerkeziAlışveriş ve Ticaret MerkeziAlışveriş ve Ticaret MerkeziAlışveriş ve Ticaret MerkeziAlışveriş ve Ticaret Merkezi

Yiyecek

80

Deposu80

80
20

Aydınlatma sisteminin direkt, direkt-endirekt veya endirekt olması durumları Şekil F1’de örneklenmiştir.

Şekil F1. Aydınlatma sisteminin direkt, direkt-endirekt veya endirekt olması durumlarıBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Aydınlatma sisteminde kullanılabilecek lamba tipleri Tablo F.2’de özetlenmiştir.
Tablo F2. Lamba Tipleri
Lamba Tipi

Enkandesan

Kompakt Fluoresan

Güç (W)Işık Akısı (lm)

Renksel Geriverim (Ra)

25

195

100

25

220

100

40

410

100

40

370

100

40

640

100

40

390

100

60

710

100

60

670

100

60

580

100

60

970

100

60

630

100

75

850

100

75

930

100

75

910

100

75

1300

100

100

1210

100

100

1200

100

100

1840

100

100

1320

100

100

1360

100

100

1340

100

200

3040

100

150

2160

100

5

230

82

5

250

82

5

200

82

8

380

76

8

400

82

8

420

82

8

380

82

9

420

82

10

530

85

11

575

76

11

600

82

11

600

82

11

600

82

12

600

76

12

670

82

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Fluoresan

12

610

82

14

810

82

15

825

76

15

875

82

15

875

82

16

870

76

16

930

82

16

815

82

16

900

82

16

875

78

16

950

82

18

1100

82

20

1175

76

20

1175

80

20

1200

82

20

1200

82

20

1200

76

20

1300

82

20

1200

82

20

1200

82

20

1160

82

20

1155

78

20

1200

82

23

1400

76

23

1400

80

23

1500

82

23

1350

76

23

1500

82

23

1485

82

25

1700

80

25

1800

82

27

1800

82

27

1700

76

16

1400

85

18

1300

85

18

1350

85

18

1250

85

18

1350

85

18

1350

85

18

1250

85

18

1190

92

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

18

1200

93

18

1200

91

18

1150

92

18

930

98

18

950

98

18

740

74

30

2400

85

30

1300

74

36

3250

85

36

3350

85

36

3200

85

36

3250

85

36

3050

85

36

3150

85

36

2800

92

36

2800

93

36

2970

91

36

2100

98

36

2300

98

36

1600

74

36

1750

74

58

5000

85

58

5200

85

58

5100

85

58

4550

93

58

4600

91

58

4350

92

58

3350

98

58

3650

98

58

2800

74

70

6200

85

Hacim duvar ve tavan yüzeylerinin ışık yansıtma katsayıları aydınlatma sisteminin verimi üzerinde
etkili olmaktadır. Aşağıda çeşili renklere ilişkin ışık yansıtma katsayıları verilmiştir.
0.70: Çok açık (beyaz, saman rengi, kemik rengi, açık mavi, açık yeşil)0.50: Açık (kavuniçi, sarı bej, turuncu)
0.30: Orta (gök mavisi, çimen yeşili)0.10: Koyu (koyu mavi, deniz mavisi, koyu yeşil, koyu gri)
Aydınlatma sistemine ilişkin verim değerleri Tablo F.3’de yer almaktadır.

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Tablo F.3 Tavan ve duvarların ışık yansıtma katsayıları ve k değerine bağlı verim (η)
Enkandesan Lambalı Direkt Aydınlatma
ρT
ρD

70

50

30

k

50

30

10

50

30

10

50

30

10

1

0,4

0,36

0.33

0,4

0,36

0,33

0,39

0.35

0.33

1,2

0,45

0,41

0.38

0,45

0,41

0,38

0,44

0.4

0.38

1,5

0,52

0,47

0.44

0,51

0,47

0,44

0,51

0.47

0.44

2

0,59

0,56

0.53

0,59

0,55

0,53

0,58

0.55

0.53

2,5

0,64

0,61

0.59

0,64

0,6

0,59

0,63

0.6

0.59

3

0,67

0,65

0.64

0,67

0,64

0,63

0,66

0.64

0.63

4

0,7

0,69

0.67

0,7

0,69

0,67

0,7

0.68

0.67

5

0,73

0,72

0.7

0,73

0,72

0,7

0,73

0.71

0.7

6

0,75

0,74

0.73

0,74

0,74

0,73

0,74

0.73

0.72

8

0,76

0,74

0.74

0,76

0,75

0,74

0,75

0.75

0.74

10

0,77

0,75

0.76

0,77

0,77

0,76

0,77

0.76

0.76

Enkandesan Lambalı Direkt – Endirekt Aydınlatma
ρT
ρD

70

50

30

k

50

30

10

50

30

10

50

30

10

1

0,24

0,2

0.16

0,21

0,17

0,15

0,18

0.15

0.13

1,2

0,29

0,24

0.2

0,24

0,21

0,27

0,21

0.18

0.16

1,5

0,34

0,29

0.25

0,29

0,25

0,22

0,24

0.22

0.19

2

0,4

0,35

0.32

0,34

0,31

0,28

0,29

0.26

0.24

2,5

0,44

0,4

0.37

0,38

0,35

0,33

0,33

0.3

0.28

3

0,47

0,44

0.41

0,42

0,38

0,36

0,35

0.33

0.31

4

0,53

0,5

0.47

0,46

0,44

0,41

0,39

0.38

0.36

5

0,56

0,54

0.52

0,49

0,47

0,45

0,42

0.4

0.39

6

0,58

0,56

0.55

0,51

0,49

0,48

0,44

0.43

0.42

8

0,61

0,58

0.58

0,54

0,53

0,52

0,46

0.46

0.45

10

0,62

0,6

0.61

0,55

0,55

0,54

0,47

0.47

0.47

Enkandesan Lambalı Endirekt Aydınlatma
ρT
ρD

70

50

30

k

50

30

10

50

30

10

50

30

10

1

0,19

0,15

0.12

0,13

0,1

0,088

0,08

0.063

0.052

1,2

0,23

0,18

0.15

0,15

0,12

0,11

0,09

0.075

0.064

1,5

0,27

0,22

0.19

0,18

0,15

0,13

0,11

0.093

0.08

2

0,31

0,27

0.24

0,22

0,19

0,17

0,13

0.11

0.1

2,5

0,35

0,31

0.28

0,25

0,22

0,2

0,14

0.13

0.12

3

0,38

0,34

0.32

0,27

0,24

0,22

0,16

0.14

0.13

4

0,42

0,39

0.36

0,29

0,27

0,26

0,17

0.16

0.15

5

0,45

0,42

0.4

0,31

0,3

0,28

0,18

0.18

0.17

6

0,46

0,44

0.42

0,32

0,31

0,3

0,19

0.18

0.18

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

8

0,48

0,46

0.45

0,34

0,33

0,32

0,2

0.19

0.19

10

0,5

0,48

0.47

0,35

0,34

0,33

0,21

0.2

0.2

Fluoresan Lambalı Direkt Aydınlatma
ρT
ρD

70

50

30

k

50

30

10

50

30

10

50

30

10

1

0,26

0,21

0.17

0,26

0,21

0,17

0,25

0.2

0.17

1,2

0,31

0,25

0.21

0,3

0,25

0,21

0,29

0.25

0.21

1,5

0,36

0,3

0.27

0,35

0,3

0,27

0,34

0.3

0.27

2

0,42

0,37

0.33

0,42

0,37

0,33

0,41

0.37

0.33

2,5

0,47

0,42

0.39

0,46

0,42

0,38

0,45

0.41

0.38

3

0,51

0,46

0.42

0,5

0,46

0,42

0,49

0.45

0.42

4

0,56

0,52

0.49

0,55

0,52

0,49

0,55

0.52

0.49

5

0,6

0,57

0.54

0,59

0,56

0,54

0,58

0.56

0.53

6

0,62

0,59

0.57

0,61

0,59

0,56

0,61

0.58

0.56

8

0,66

0,64

0.62

0,65

0,64

0,62

0,65

0.63

0.62

10

0,68

0,67

0.65

0,68

0,66

0,65

0,67

0.66

0.65

Fluoresan lambalı Direkt- Endirekt Aydınlatma
ρT
ρD

70

50

30

k

50

30

10

50

30

10

50

30

10

1

0,24

0,19

0.16

0,2

0,17

0,14

0,17

0.14

0.12

1,2

0,28

0,23

0.19

0,24

0,2

0,17

0,21

0.17

0.15

1,5

0,33

0,28

0.24

0,28

0,24

0,21

0,24

0.21

0.18

2

0,38

0,34

0.3

0,33

0,29

0,27

0,28

0.25

0.23

2,5

0,43

0,38

0.35

0,37

0,33

0,31

0,31

0.29

0.27

3

0,46

0,42

0.39

0,39

0,37

0,34

0,34

0.21

0.29

4

0,51

0,48

0.45

0,44

0,41

0,39

0,37

0.25

0.34

5

0,54

0,51

0.49

0,47

0,45

0,43

0,4

0.38

0.37

6

0,56

0,54

0.51

0,49

0,47

0,45

0,41

0.4

0.39

8

0,59

0,57

0.55

0,52

0,5

0,49

0,44

0.43

0.42

10

0,61

0,59

0.58

0,53

0,52

0,51

0,46

0.45

0.45

Fluoresan Lambalı Endirekt Aydınlatma
ρT
ρD

70

50

30

k

50

30

10

50

30

10

50

30

10

1

0,22

0,18

0.16

0,2

0,16

0,14

0,17

0.15

0.13

1,2

0,26

0,22

0.19

0,23

0,19

0,17

0,2

0.17

0.15

1,5

0,3

0,26

0.23

0,26

0,23

0,21

0,23

0.2

0.18

2

0,36

0,32

0.29

0,31

0,28

0,26

0,27

0.26

0.23

2,5

0,4

0,36

0.33

0,34

0,32

0,29

0,3

0.28

0.26

3

0,43

0,4

0.36

0,37

0,35

0,32

0,32

0.3

0.28

4

0,47

0,44

0.42

0,41

0,39

0,37

0,35

0.34

0.32

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

5

0,49

0,47

0.45

0,44

0,42

0,4

0,38

0.36

0.35

6

0,51

0,49

0.47

0,45

0,44

0,42

0,39

0.38

0.37

8

0,54

0,52

0.51

0,48

0,46

0,45

0,42

0.41

0.4

10

0,55

0,54

0.53

0,49

0,48

0,47

0,43

0.42

0.42

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Ek G Günışığının çalışma saatleri ve kontrol sistemlerine etkisi(Bilgi Amaçlı)
G 1-Gün uzunlukları ve çalışma saatleri ilişkisi
Bu bölümde binaların kullanım saatleri sırasında günışığının mevcut olup olmaması durumu
incelenmektedir.

G.1.1. tD ve tN değerinin hesaplanması
Bina kullanım saatlerine bağlı olarak tD ve tN değerlerinin hesaplanabilmesi için gün uzunluklarının
Türkiye’deki şehirler için hesaplanması gerekmektedir. Gün uzunlukları, her ay için ayın 15 gününe aitdeğerler kullanılarak ortalama değer olarak hesaplanmaktadır. Hesaplamalarda memleket saatinedönüştürme ve yaz saati uygulamalarının dikkate alınması gerekmektedir.
Örnek:
08:00 - 17:00 (İstanbul için Ocak ayı gün saatleri)
↓
↓
GU1
GU2
09:00 -18:00 (Tüm aylar için çalışma saatleri)↓↓ÇS1 ÇS2
G.U

Ç.S.
ÇS1≥GU1 →ÇS1 (başlangıç için) = tD1 alınacakÇS2≤GU2 →ÇS2 (bitiş için) = tD2 alınacakÇS1<GU1 →GU1 (başlangıç için) = tD1 alınacakÇS2 >GU2 →
GU2 (bitiş için) = tD2 alınacak tD değerinin hesaplanması:tD= tD2-tD1
 tn değerinin hesaplanması:
tN=ÇS-tD
tD ve tN iş günlerine göre her ay için hesaplanıp toplanır.
Aylık değer için tD ve tN değerleri çalışma günü sayısı ile çarpılır.
Yılık değer, aylık değerlerin toplamı olarak elde edilir.
Örnek olarak Diyarbakır için hesaplanan tD ve tN değerleri Tablo G.1’de ve İstanbul için hesaplanan tD
ve tN değerleri Tablo G.2’de verilmiştir

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Tablo G1. Diyarbakır için hesaplanan tD ve tN değerleri
Diyarbakır İşgünü
Günlük Toplam (h) Aylık Toplam (h)Sayısı
tD
tN
tD
tN
Ocak

22

7.16

1.84

157.52

40.48

Şubat

20

7.51

1.49

165.22

32.78

Mart

22

8.19

0.81

180.18

17.82

Nisan

22

8.48

0.52

186.56

11.44

Mayıs

22

9

0.00

198.00

0.00

Haziran

22

9

0.00

198.000.00

Temmuz

22

9

0.00

198.000.00Ağustos

22

9

0.00

198.00

0.00

Eylül

22

8.24

0.76

181.28

16.72

Ekim

22

7.36

1.64

161.92

36.08

Kasım

22

7.03

1.97

154.66

43.34

Aralık

22

6.55

2.45

144.1053.90

2123.44252.56

Yıllık Toplam Saat

Tablo G.2 İstanbul için hesaplanan tD ve tN değerleriİstanbulİşgünü
Günlük Toplam (h) Aylık Toplam (h)Sayısı
tD
tN
tD
tN
Ocak

22

7.53

1.47

165.66

32.34

Şubat

20

8.3

0.30

182.60

6.60

Mart

22

9

0.00

198.00

0.00

Nisan

22

9

0.00

198.00

0.00

Mayıs

22

9

0.00

198.00

0.00

Haziran

22

9

0.00

198.000.00

Temmuz

22

9

0.00

198.000.00Ağustos

22

9

0.00

198.00

0.00

Eylül

22

9

0.00

198.00

0.00

Ekim

22

8.2

0.40

180.40

8.80

Kasım

22

7.41

1.19

163.02

26.18

Aralık

22

7.31

1.69

160.8237.18

2238.50111.10Yıllık Toplam SaatBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

SembollerAaafds, bfds
ad
AD
AC
AD,j
AN,D,jAçekirdek
Açekirdekzemin
Açekirdekkat
AdaireADduvar1
ad duvar1
adort
ADkes
ADT
AhacimaD,maxAESG
AESGkonut
AESGkonutbina
b
bd
bR,j
D
DC
Dj
ÇS
ÇS1
ÇS2
Em
Ehesaplanan
Eistenen
EAbina
EAfin
FA
Fc
FD
FD,n
FD,C,nFDS
FD,S,n
FO
FOC
Fo,n
GU
GU1
GU2
hAt
hLi
hçd
hpen
IAt

Binanın toplam kullanım alanı (m2)Dikdörtgen hacmin derinliği (m)FD,S değerinin hesaplanması için gerekli katsayılarGünışığından yararlanan bölgenin derinliği (pencereye dik uzunluk) (m)Günışığından yararlanan yatay çalışma düzleminin toplam alanı (m2)
Hacme ilişkin cephe açıklığı (karkas açıklık) (m2)Günışığı alan bölümler (m2)Günışığı almayan bölümler (m2)
Konut çekirdek alanı (m2)
Konutların zemin katında yer alan çekirdek alanı (m2)
Konutların bir katında yer alan çekirdek alanı (m2)
Konut daire alanı (m2)Günışığından yararlanan yatay çalışma düzleminin toplam alanı (duvar 1 için) (m2)Günışığı bölgesinin derinliği (duvar 1 için) (m)Günışığı bölgesinin ortalama derinliği (m)Günışığından yararlanan yatay çalışma düzleminin kesişen alanı (m2)Günışığından yararlanan toplam yatay çalışma düzleminin alanı (m2)
Hacim alanı (m2)Günışığı bölgesinin maksimum derinliği (m)Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi (kWh/m².yıl)
Konutlar için Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi (kWh/m².yıl)
Konut binaları için Aydınlatma Enerjisi Sayısal Göstergesi (kWh/m².yıl)
Dikdörtgen hacmin genişliği (m)Günışığından yararlanan bölgenin uzunluğu (pencereye paralel uzunluk) (m)Hacim genişliği (m)Günışığı faktörü (%)
Karkas cephe açıklığı için günışığı faktörü (%)
Günışığı faktörüne bağlı sınıflandırma
Günlük çalışma saatleri süresi (h)Çalışma saati başlangıcıÇalışma saati bitişi
Ortalama elde edilen aydınlık düzeyi (lux)
Bir hacim için hesaplanan aydınlık düzeyi (lux)
Bir hacim için istenen aydınlık düzeyi (lux)Karşı bina engel açısı (º)
Düşey eleman engel açısı (º)
Yokluk faktörü
Sabit aydınlık faktörüGünışığı bağımlılık faktörü
Bir hacim veya bölüme ilişkin günışığı bağımlılık faktörü
Bir n bölümüne ilişkin günışığına bağlı yapma aydınlatma kontrol faktörüGünışığı sağlama faktörü
Bir n bölümüne ilişkin günışığı sağlama faktörü
Kullanıma bağlı faktör
Kullanıma bağlı aydınlatma kontrol sistemi faktörü
Bir n bölümüne ilişkin kullanıma bağlı faktör
Gün uzunluğu (h)Güneş doğuş saatiGüneş batış saati
Avlu veya atrium yüksekliği (m)Lentonun yerden yüksekliği (m)Çalışma düzleminin yerden yüksekliği (m)Pencere yüksekliği (m)Avlu veya atrium uzunluğu (m)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

IDe
IO
IO,CA
IO,OB
IO,GDF
IO,OV
IO,VF
IT
k
k1
k2
k3
kAT,1
kAT,2
kAT,3
kGDF,1
kGDF,2
kGDF,3
MF
n
n1
Pi
Pn
Pp
Pci
Pei
Ppi
Ppc
Ppn
Pem
Penk
Pflo
PKflo
P Hİ
P HS
Ptoplam
P YIL
Qsaat
Ra

At
tGDF
t
tD
te
tN
to
tp
ty
xn
wAt
w I_d
W
W AC
W binaDerinlik indisi
Engel indisi, engel için düzeltme katsayısı
Avlu veya atrium için düzeltme katsayısı
Lineer karşı engel için düzeltme katsayısı
Camlı çift cidarlı cepheler için düzeltme katsayısı
Saçak için düzeltme katsayısıDüşey elemanlar için düzeltme katsayısı
Geçirgenlik indisi
Hacim indisi
Pencere doğramasına ilişkin faktör
Cam kirliliğine ilişkin faktör
Cepheye dik gelmeyen ışık için faktör
Atrium çatısı çerçevesine ilişkin faktör
Atrium çatısı cam kirliliğine ilişkin faktör
Atrium çatısı dik gelmeyen ışık için faktör
Camlı çift cidarlı cepheler için doğramaya ilişkin düzeltme katsayısı
Camlı çift cidarlı cepheler için cam kirliliğine ilişkin düzeltme katsayısı
Camlı çift cidarlı cephelerde cepheye dik gelmeyen ışık için faktör (genellikle 0.85)
Bakım faktörü
Binadaki hacim veya bölümlerin sayısı
Hacim veya bölümde kullanılan aynı tip lambaların sayısı
Aygıt gücü (W)Bir hacim veya bölüme ilişkin toplam kurulu aydınlatma gücü (W)Aygıt parazit gücü (W)Aygıtların otomatik kontrolüne ilişkin parazit güç, lambaların kapalı olduğu süre için
(W)
Acil durum aydınlatması şarj gücü (W)Aygıta ilişkin parazit güç (W)Bir hacim veya bölümün aydınlatma kontrolüne ilişkin toplam kurulu parazit güç (W)Bir hacim veya bölüme ilişkin toplam kurulu aydınlatma gücü (W)Bir hacim veya bölümde acil durum aydınlatmasına ilişkin toplam şarj gücü (W)Enkandesan lambaların toplam gücü (W)
Fluoresan lambaların toplam gücü (W)
Kompakt fluoresan lambaların toplam gücü (W)
Aydınlatma sisteminin harcadığı hafta içi günlük güç (W)
Aydınlatma sisteminin harcadığı hafta sonu günlük güç (W)Konutlarda aydınlatma sisteminin harcadığı toplam güç (W)Konutlarda yıllık toplam aydınlatma gücü (W)
Aydınlatma aygıtlarından kaynaklanan saatlik gizli ısı (W)
Kullanılan lambalara ait renksel geriverim indisi
Camın ışık geçirgenlik faktörü
Atrium camı geçirgenlik faktörü
Camlı çift cidarlı cephe geçirgenlik faktörüİşletim süresi (h)Gün saatleri kullanımı (h)Acil durum aydınlatması şarj süresi (h)Gün saatleri dışında kullanım (h)Yıllık işletim süresi (h)Parazit güç kullanım süresi (h)Standart yıl (h) (8760 h)
Pencere ve duvar arasındaki uzunluk (m)Avlu veya atrium genişliği (m)Avlu veya atriuma ilişkin derinlik indisi
Toplam yıllık aydınlatma enerjisi tüketimi (kWh/yıl)
Aydınlatma otomatik kontrolüne ilişkin yıllık parazit güç (kWh)Toplam yıllık aydınlatma enerjisi tüketimi (kWh/yıl)BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

W

Konut çekirdek alanlarının yıllık toplam aydınlatma enerjisi tüketimi (kWh/yıl)çekirdektoplamYIL

W EM
WK
Wt
W L,t
WL
Wp
W P,t
W YIL
wpen
enlemW aydınlatma

Acil durum aydınlatmasına ilişkin yıllık parazit enerji (kWh)Toplam konut alanları aydınlatma enerjisi tüketimi (kWh)Toplam aydınlatma enerjisi tüketimi (kWh)Aydınlatma için tüketilen toplam enerji (kWh)Yıllık aydınlatma enerjisi tüketimi (kWh/yıl)
Yıllık parazit enerji tüketimi (kWh/yıl)
Aygıta ilişkin parazit enerji tüketimi (kWh)Konutlarda yıllık toplam aydınlatma enerjisi (kWh)Pencere genişliği (m)Binanın bulunduğu yörenin enlem açısı (º)Ölçülen aydınlatma gücü (W)ölçülenη
ρT
ρD

Aydınlatma sistemine ilişkin verim değeri
Tavan yüzeylerinin ışık yansıtma katsayısı (%)
Duvar yüzeylerinin ışık yansıtma katsayısı (%)

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAP YÖNTEMİ

Kaynaklar
CIE, “Test cases to assess the accuracy of lighting programs”, CIE Publication No: 171:2006, Vienna,
Austria, 2005.
CIE, “Guide on the maintenance of indoor electric lighting systems”, CIE Publication No: 97: 2005,
Vienna, Austria, 2005.
Lian, Z., Zhang, Y., Park, S.R., “Radiant heat gain from indoor heat sources” Heat and Mass Transfer
Volume 42, Number 9 pp. 795-801, 2005
PrEN 12464-1, “Light and lighting — Lighting of work places — Part 1: Indoor work places” , 2002.
PrEN 15193, “ Energy performance of buildings — Energy requirements for Lighting”, 2006.
PrEN 60598, “Luminaires”
PrEN 60570, “Electrical supply track systems for luminaires
PrEN 61347, “Lamp control gear”
PrEN 12193, “Light and lighting — Sports Lighting”
PrEN 13032-1, “Lighting applications — Measurement and presentation of photometric data of lamps
and luminaires — Part 1: Measurement and file format”
PrEN 1838, “Lighting applications — emergency lighting”
Richardson, I., Thomson, M., Infield, D., A high-resolution domestic building occupancy model forenergy demand simulations, Energy and Buildings, 40 (2008), pp: 1560-1566, Elsevier, 2008.

BĠNA ENERJĠ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

BEP

III .
BĠNA ENERJĠ PERFORMANSI –MEKANĠK SĠSTEMLER ĠÇĠN ENERJĠ ĠHTĠYACININHESAPLANMASIBİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ĠÇĠNDEKĠLER
1.

ISITMA SİSTEMLERİ ............................................................................................................................... 1

1.1.

Isı Üretecinden Isıtma Sistemine Verilmesi Gereken Isı .............................................................................. 4

1.2.

Isı Üretecine Sağlanması Gereken Enerji ..................................................................................................... 6

1.3.

Destek Enerjisi ............................................................................................................................................. 7

1.4. Kısmi Yük Değerleri ..................................................................................................................................... 7
1.4.1.
Isı Dağıtımı ........................................................................................................................................... 7
1.4.2.
Depolama ............................................................................................................................................ 7
1.5.

Kazan Nominal Gücü ................................................................................................................................... 8

1.6. Enerji Tüketiminin Belirlenmesi .................................................................................................................. 8
1.6.1.
Isı Kontrolü Ve Emisyon ....................................................................................................................... 8
1.6.2.
Destek Enerjisi Kullanımı ................................................................................................................... 14
1.6.3.
Isı Dağıtımı Qh,d - Merkezi Isıtma Boru Sistemi .................................................................................. 15
1.6.4.
Merkezi Sıcak Sulu Isıtmada Sirkülasyon İçin Destek Enerjisi ............................................................ 18
1.6.5.
Depolama .......................................................................................................................................... 21
1.7. Isı Üreteci İçin Üretim Kayıpları ................................................................................................................. 22
1.7.1.
Kullanım Sıcak Suyu Ve Mahal Isıtma Sistemlerini Destekleyen Güneş Enerjisi Sistemleri ............... 23
1.7.2.
Isı Pompaları ...................................................................................................................................... 29
1.7.3.
Kazanlar ............................................................................................................................................. 47
1.7.4.
Merkezi Olmayan Yakıtlı Sistemler .................................................................................................... 54
1.7.5.
Elektrikli Isıtıcılar ............................................................................................................................... 54
1.7.6.
Geniş Hacimlerin Isıtılması ................................................................................................................ 55
Ek A ....................................................................................................................................................................... 56
A.1. Elektrik Tahrikli Isı Pompaları .................................................................................................................... 56
A.2. Yanma Tahrikli Isı Pompaları ..................................................................................................................... 57
A.3. Isı Pompası Hesaplamaları İçin Varsayılan Değerler .................................................................................. 58
A.3.1
Elektrik Tahrikli Isı Pompaları İçin Varsayılan Güç Ve Performans Katsayısı Değerleri .......................... 58
A.3.2
Yanma Tahrikli Isı Pompaları İçin Varsayılan Güç Ve Performans Katsayısı Değerleri ........................... 59
A.4.
Kısmi Yükte Çalışması Durumunda Düzeltme Faktörü .......................................................................... 62
A.4.1
Elektrik Tahrikli Isı Pompaları ................................................................................................................ 62
A.5Değişken Soğutucu Akışkan Debili Sistemler (VRF-VRV): Bağıl Isıl Güç Performansı ............................. 622.

SOĞUTMA SİSTEMLERİ ........................................................................................................................ 65

2.1. Hvac Sistemi İle Soğutma .......................................................................................................................... 67
2.1.1.
Hvac Sisteminde Kullanılan Fanlar İçin Varsayılan Güç Tüketim Değerleri ....................................... 67
2.1.2.
Soğutma Serpantinleri İçin Enerji İhtiyacı ......................................................................................... 67
2.1.3.
Hvac Sistemi İçin Soğutma gücü Hesabı ............................................................................................ 69
2.1.4.
Soğutma Sistemine Göre Enerji Kullanımı ......................................................................................... 71
2.1.5.
Soğutma Suyu Ve Soğutulmuş Su Dağıtımı İçin Destek Enerjisi ........................................................ 78
2.1.6.
Yeniden Soğutma İçin Enerji Kullanımı .............................................................................................. 84
2.1.7.
HVAC Sistemi ile Soğutmada Nihai Enerji Gereksinimi ...................................................................... 84

2.2.

Mahal Şartlandırma (İklimlendirme) İçin Soğutma Enerjisi ....................................................................... 871BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2.2.1.
2.2.2.
2.2.3.
2.2.4.
2.2.5.
2.2.6.
2.2.7.

Mahal Şartlandırma İçin Soğutma Enerji İhtiyacı .............................................................................. 87
Mahal Şartlandırma İçin Soğutma Enerji Beslemesi ........................................................................ 877
Mahal Şartlandırma İçin Destek Enerjisi............................................................................................ 89Soğutma Sistemine Göre Enerji Kullanımı ......................................................................................... 90Soğutma Suyu Ve Soğutulmuş Su Dağıtımı İçin Destek Enerjisi ........................................................ 93
Yeniden Soğutma İçin Enerji Kullanımı .............................................................................................. 98
Mahal Şartlandırma İle Soğutmada Nihai Enerji Gereksinimi ........................................................... 99

3.

HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ............................................................................................................ 117

3.1.

Havalandırma Isı Kuyusu ......................................................................................................................... 119

3.2.

Isıl Kayıplar, Destek Enerjisi Ve Üreteç Isıl gücü ...................................................................................... 120

3.3. Isıtma İçin Enerji İhtiyacı ......................................................................................................................... 121
3.3.1.
Besleme Havası Sıcaklığı (Θv,Mech) .................................................................................................... 121
3.3.2.
Ortalama Hava Değişim Oranı (Nmech) ............................................................................................. 124
3.4.

Kontrol Ve Emisyon ................................................................................................................................. 124

3.5. Dağıtım .................................................................................................................................................... 127
3.5.1.
Isıl Kayıplar ...................................................................................................................................... 127
3.5.2.
Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 128
3.6. Depolama ................................................................................................................................................ 129
3.6.1.
Isıl Kayıplar ...................................................................................................................................... 129
3.6.2.
Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 130
3.7. Üretim ..................................................................................................................................................... 130
3.7.1.
Isıl Kayıplar ...................................................................................................................................... 130
3.7.2.
Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 131
3.7.3.
Üreteç Isıl gücü ................................................................................................................................ 133
3.7.4.
Emilen Havadan Geri Kazanılan Isı Girişi ......................................................................................... 146
Ek A ..................................................................................................................................................................... 151
Havalandırma Sistemleri ..................................................................................................................................... 151
A.1
Egzoz Havalandırma Sistemleri ............................................................................................................... 151
A.2
Besleme Ve Egzoz Havalandırma Sistemleri ............................................................................................ 153
A.3
Havayla Isıtma Sistemleri ........................................................................................................................ 156
4.

KULLANIM SICAK SUYU SİSTEMLERİ .................................................................................................. 159

4.1.

Üreteç Isısı ............................................................................................................................................... 159

4.2.

Kullanım Sıcak Suyu İçin Üretece Verilmesi Gereken Isı .......................................................................... 159

4.3.

Destek Enerjisi ......................................................................................................................................... 160

4.4.

Kullanım Sıcak Suyu Enerji İhtiyacı .......................................................................................................... 160

4.5. Dağıtım .................................................................................................................................................... 161
4.5.1.
Binalarda Merkezi Kullanım Suyu Beslemesi ................................................................................... 161
4.6. Depolama ................................................................................................................................................ 167
4.6.1.
Dolaylı Olarak Isıtılan Kullanım Sıcak Suyu Depolama Tankları ....................................................... 167
2BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4.6.2.
4.6.3.
4.6.4.

Elektrikle Isıtılan Kullanım Suyu Depolama Isıtıcıları ....................................................................... 169
Gaz Ateşlemeli Kullanım Suyu Depolama Isıtıcıları ......................................................................... 171
Destek Enerjisi ................................................................................................................................. 172

4.7. Üretim ..................................................................................................................................................... 173
4.7.1.
Üreteç Kaybı .................................................................................................................................... 173
4.7.2.
Kullanım Sıcak Suyunun Isıtılması İçin Güneş Enerjisi ..................................................................... 174
4.7.3.
Sıcak Su Hazırlanmasında Isı Pompaları .......................................................................................... 180
4.7.4.
Anlık Elektrik Isıtıcıları ..................................................................................................................... 191
4.7.5.
Kullanım Sıcak Suyu İçin Isı Üretimindeki Giderlerin Elde Edilmesi ................................................. 192
Ek A ..................................................................................................................................................................... 198
Isıtma İhtiyacını Karşılamak İçin Enerji Kullanımı ................................................................................................ 198
A.1.Elektrik Tahrikli Isı Pompaları ........................................................................................................................ 198
A.2.Yanma Tahrikli Isı Pompaları ......................................................................................................................... 199
Ek B...................................................................................................................................................................... 200
Isı Pompaları ........................................................................................................................................................ 200
B.1 Kullanım Sıcak Suyu Isı Pompaları İçin Performans Katsayısı ( COPw,t )....................................................... 200
B.2 Depolama Kayıpları İçin Telafi Elektriksel Enerji Girdisi ( Pes ) ....................................................................... 200
Ek C ...................................................................................................................................................................... 201
Çalışma Saatleri Tabloları .................................................................................................................................... 201
5.

BİLEŞİK ISIL GÜÇ SİSTEMLERİNDEN ENERJİ GİRDİSİNİN HESAPLANMASI............................................ 206

5.1. Bileşik Isı Ve Güç (Chp) Tesisinin Nihai Ve Birincil Enerji İhtiyacı ............................................................ 206
5.1.1.
Tanımlar .......................................................................................................................................... 206
5.1.2.
Denge Prosedürü ............................................................................................................................. 207
5.1.3.
Hesaplamalar................................................................................................................................... 208
A.1

Örnek Hesaplama .................................................................................................................................... 209

6.

FOTOVOLTAİK SİSTEMLER ................................................................................................................. 211

6.1.
6.2.
6.3.

Fotovoltaik Sistem Tarafından İletilen Enerji .......................................................................................... 211
Pik Güç..................................................................................................................................................... 211
Sistem Performans Faktörü ..................................................................................................................... 212

3BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

1. ISITMA SĠSTEMLERĠ
Tablo 1. Semboller
SembolAnlamı

Birim

Bgenişlikmcözgül ısıl kapasite

kWh/(kg·K)

C

sabit

‒

COP

performans faktörü, etkinlik faktörü‒egider faktörü‒

ffaktör‒FC

yük faktörü‒hyükseklikmk

Isı kayıp katsayısı‒L

uzunluk

m

n

sayı

‒

p

basınç

kPa

P

güç

W, kW

Q

enerjikWhUısı transfer katsayısı

W/m·K

UA

anlık ısı kaybı

W/K

V

hacim

m

V'

hacimsel debisi

m /h

W

destek enerjisi

kWhβkısmı yük faktörü

‒

η

verim

‒

θ

sıcaklık°Cρyoğunluk

kg/l

3
3

1

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo 2.Alt indislerĠndisAnlamı

aux

DestekbİhtiyaçB

BeklemeBio

Biokütle

C

ortam sıcaklık kontrolücekontrol ve emisyondDağıtım

eelektrik, etkenlikfnihai enerji

fltam yük

G

bina, zonhIsıtmaHısıtma sistemiHKısıtma devresi

Hs/Hi

net kalori değeri

hydr

Hidrolik

i

İç

in

tüketim,giriş

int

Kesintiliinternİçkşebeke suyu, kazan

km

ortalama kazan sıcaklığı

loss

Kayıp

m

ortalamamax

MaksimumnNominaloutgüreteç ısıl gücüplkısmi yükPM

pompa kontrolüPSdepolama tankı

Pump

Pompa

Q

Isı

reg

YenilebilirsdepolamaS

ana besleme borusu

SB

Bekleme (stand-by)

sol

Güneş

sys

Sistem

v

Kayıp

V
70

dikey dağıtım
sıcaklık sınır koşulları

100%

anlık yük,tam yük

2BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Isıtma ihtiyacının karşılanması için ısıtma sistemine sağlanması gereken toplam enerji miktarı ve
destek enerjisi DIN V 18599 standardı referans alınarak belirlenmiştir. Standartta ısıtma yapılan ay içinhesaplama yapılmaktadır, bu çalışmada da aylık değerler kullanılmıştır. Net enerjiden saatlik bazda
gelen bilgiler önce aylık temele oturtulmaktadır. Isıtma yapılan her saat için net ısıtma enerjisi
ihtiyacına karşılık, sağlanması gereken enerji miktarı ve destek enerjisi aylık olarak belirlenerek yıllık
toplam sağlanması gereken enerji miktarı bulunmaktadır.
Isıtma sistemleri aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:-Sıcak sulu ısıtma-Doğrudan Elektrikle ısıtma-Radyant ısıtıcı
-Soba ile ısıtma-Isı pompalı sistemler-Elektrikli ısıtıcılar

Sıcak sulu ısıtma
Sıcak sulu ısıtmada ısı üreteci olarak kazan veya ısı pompası kullanılacağı var sayılmıştır. Kullanılan
kazan için ısı üretim kayıpları ve ısı üretimi için gerekli destek enerjisi aylık olarak
hesaplanmıştır.Destek enerjisi, sistemin fonksiyonunu tam olarak yerine getirebilmesi için kurulan
fanlar,pompalar vb.gibi yardımcı elemanların tükettiği enerjidir.
Isıtma elemanı olarak 4m‟den düşük yükseklikteki alanlar için radyatör, sulu gömülü
sistem(döşemeden,duvardan veya tavandan ısıtma) ve konvektör, 4m‟den yüksek olan alanlar içinhava apareyi kullanılacağı kabul edilmiştir.
Isıtma elemanı olarak radyatör seçilmesi durumunda oda sıcaklığının kontrolü, kazan çalışma sıcaklığı
ve radyatörün yerleşim yerine bağlı olarak kontrol ve emisyon kayıpları aylık olarak
hesaplanmıştır.Kontrol ve emisyon kayıpları, mevcut elemanlardaki kontrol cihazları ve istenmeyen ısıgeçişi dolayısıyla meydana gelen kayıplar olarak ifade edilebilir.
Isıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem seçilmesi durumunda oda sıcaklığının kontrolü, sulu gömülü
sistemin döşemeden ısıtma (ıslak sistem, kuru sistem ya da ince örtülü kuru sistem), duvardan ısıtma
ya da tavandan ısıtma olması ve yüzeylerdeki ısıl kayıplara bağlı olarak kontrol ve emisyon kayıpları
aylık olarak hesaplanmıştır.
Isıtma elemanı olarak konvektör kullanılması durumunda, konvektör sayısına ve konvektör fanının güç
tüketimine bağlı olarak kontrol ve emisyon kayıpları aylık olarak hesaplanmıştır.
Isıtma elemanı olarak sıcak hava apareyi kullanılması durumunda, hava apareyinin düşey ya da yatay
fanlı oluşuna ve oda yüksekliğinin 4-8 m arasında veya >8 m olmasına göre kontrol ve emisyon
kayıpları aylık olarak hesaplanmıştır.
Isıtma elemanı olarak merkezi HVAC ısıtması kullanılması durumunda da kontrol ve emisyon kaybı
hesaplanmıştır.Ayrıca HVAC ısıtma serpantinleri için net enerji hesabı yapılmıştır.
Eğer ısıtma merkezi olarak yapılıyorsa ısıtma yapılmayan mahallerdeki boru ısıl kayıpları aylık olarak
hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra sirkülasyon için gerekli destek enerjisi de aylık olarak hesaplanmıştır.

3BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Kazan olarak kombi seçilmesi durumunda borulamanın ısıtılan mahal içinde kalacağı varsayımıyla
boru ısıl kayıpları ve ayrıca sirkülasyon için gereken destek enerjisi göz ardı edilmiştir.
Merkezi ısıtma yapılan sistemlerde sıcak su deposu olması durumunda, deponun ısı kaybı ve destek
enerjisi miktarı hesaplanmıştır.
Doğrudan Elektrikle IsıtmaDoğrudan elektrikle ısıtma için tavana bağlı radyant panel, elektrikli döşemeden ısıtma ve yağ depolu
elektrikli radyatör seçenekleri vardır. Tavana bağlı radyant panel ve elektrikli döşemeden ısıtma için
oda yüksekliği ve oda sıcaklık kontrolüne bağlı olarak kontrol ve emisyon kayıpları aylık olarak
hesaplanmıştır. Yağ depolu elektrikli depolu radyatör kullanılması durumunda radyatörün yerleşim
yerine ve kontrol şekline göre kontrol ve emisyon kayıpları aylık olarak hesaplanmıştır.
Radyant ısıtıcıRadyant ısıtıcı için oda yüksekliği ve oda sıcaklık kontrolüne bağlı olarak kontrol ve emisyon kayıpları
ve ayrıca ısı üretim kayıpları aylık olarak hesaplanmıştır.
Soba ile ısıtma
Soba ile ısıtmada sobanın yakıt türüne göre katı, sıvı ve gaz yakıtlı(hermetik ve bacalı) olmasına veya
çinili soba olmasına bağlı olarak sağlanması gereken toplam enerji aylık olarak hesaplanmıştır.
Elektrikli ısıtıcılar
Elektrikli ısıtıcıların kullanılması durumunda sağlanması gereken enerji miktarı hesaplanmıştır.
Isı Pompalı Sistemler
Isı pompalı sistemler hem ısıtma hem de soğutmada kullanılabilir.Enerji tüketimi hesaplanırken COPdeğerleri göz önüne alınır. Bu sistemler hem ısıtmada hem soğutmada üreteç ve eleman işlevi
görürler.Klimalar, VRF sistemler ısı pompalı sistemler olarak ele alınırlar.

1.1. Isı Üretecinden Isıtma Sistemine Verilmesi Gereken Enerji
Isı üretecinden ısıtma sistemine verilmesi gereken ısı, enerji ihtiyacı ve kayıp enerjilerin toplamı ile
belirlenir.
(1): Isı üretecinin ısıl gücü, (kWh): Net enerji ihtiyacı, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan dağıtım ısıl kayıpları, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan depolama ısıl kayıpları, (kWh)Merkezi HVAC ısıtması kullanıldıysa;(2)
4

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: HVAC ısıtması için ısı üretecinin ısıl gücü, (kWh): Merkezi HVAC ısıtması için net enerji ihtiyacı, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan dağıtım ısıl kayıpları, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan depolama ısıl kayıpları, (kWh)(3): Merkezi HVAC ısıtması için net enerji ihtiyacı, (kWh): İklimlendirme net enerjisi, (kWh): HVAC havalandırma sistemi için kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): : HVAC havalandırma sistemi için dağıtım ısıl kayıpları, (kWh)Kontrol ve ısıtılan ortama hava emisyonundan doğan kayıp

Qvh ,ce aşağıdaki bağıntıdan

hesaplanabilir.

Qvh,ce  1 vh,ce   Qvh,b(4)

Burada,vh,ce : Ortam ısı kontrolü ve emisyonu verimliliği
Isıtma sistemi tasarımı safhasında, hesaplamalar vh,ce  0,9 alınarak yapılacaktır.
Besleme havası sıcaklığı ile ısıtılan ortam sıcaklığı çok geniş farklılık arz etmediğinden (sıcaklık farkı
en fazla 10 K), dağıtım kaybı aşağıdaki gibi hesaplanır.
Isıtılan ortam içinde yerleşen hava kanallarının dağıtım kaybı,

Qvh,d  0

(5)

Isıtılan ortam dışında yerleşen hava kanallarının dağıtım kaybı hesabı için ısıtılan ortam dışında
yerleşen kanalların yüzey alanı hesaplanarak aşağıdaki ifade kullanılır. Bu ifadede ısıtılan ortamdışında yerleşen kanalların üzerine ısı iletim katsayısı en fazla 0.04 W/mK olan malzemeden 50 mm
kalınlığında yalıtım uygulandığı varsayılır.

Qvh,d  f vh,d AK , A
1000(6)

Burada,Qvh,d : Dağıtım kaybı (kWh)5BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

f vh ,d : Hava dağıtımı için ısıtma kayıp faktörü, bilinmiyorsa varsayılan değer 16 W/ m2
alınabilir.

AK , A

2: Isıtılan ortam dışında yerleşen kanalların yüzey alanı (m )Besleme havası sıcaklığı ile ısıtılan ortam sıcaklığı farkı 10 K‟den az olduğundan, kanallardan sıcak
hava sızıntı kaybı ihmal edilir.
Merkezi HVAC sistemi kullanılıyorsa HVAC ısıtma serpantinleri için sıcak su sistemi sıcaklığı
θh*=70/55°C alınabilir.

1.2. Isı üretecine sağlanması gereken enerji(7)(8): Isı üretecine sağlanması gereken enerji, (kWh): Isı üretecinin ısıl gücü, (kWh): Isıtma sisteminin üretim kayıpları, (kWh): Yenilenebilir enerji katkısı, (kWh): Güneş enerjisi katkısı, (kWh): Pompa kontrolü ile entegre edilmiş ısı üreteçleri için düzeltme faktörü.

Pompa kontrolü ile entegre edilmiş ısı üreteçleri içindeğerleri aşağıdaki gibidir:

Pompa kontrolü ile entegre edilmiş ısı üreteçleri için

= 1,

Pompa kontrolü ile entegre edilmiş ve kazan sıcaklığı dış sensörlerle kontrol edilen ısı üreteçleri için,= 1,03
Pompa kontrolü ile entegre edilmiş ve kazan sıcaklığı iç sensörlerle kontrol edilen ısı üreteçleri için,= 1,06
Pompa kontrolü bulunmayan ısı üreteçleri için

= 1 alınır.

Merkezi HVAC sistemi ile ısıtma yapılıyorsa;(9)(10): HVAC ısıtma sisteminden ısı üretecine sağlanması gereken enerji, (kWh)6BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: HVAC ısıtması için ısı üretecinden ısıtma sistemine verilmesi gereken enerji,(kWh): Isıtma sisteminin üretim kayıpları, (kWh): Yenilenebilir enerji katkısı, (kWh): Güneş enerjisi katkısı, (kWh)1.3. Destek Enerjisi(11): Isıtma sistemi için destek enerjisi, (kWh): Isıtma sisteminin kontrol ve emisyon destek enerjisi, (kWh): Isıtma sistemi dağıtım destek enerjisi, (kWh): Isıtma sistemi depolama destek enerjisi, (kWh): Isıtma sistemi üretim destek enerjisi, (kWh)1.4. Kısmi Yük Değerleri
1.4.1.

Isı Dağıtımı

Dağıtım sistemindeki saatlik ortalama kısmi yük şu şekilde hesaplanır:(12): Hesaplama dönemindeki enerji ihtiyacı, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): Binanın maksimum ısıtma yükü, (kWh)th : O ay içersindeki ısıtma saatleri (h)1.4.2.

Depolama

Depolama sistemindeki saatlik ortalama kısmi yük şu şekilde hesaplanır:(13): Hesaplama dönemindeki enerji ihtiyacı, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): Isıtma sisteminden çevreye olan dağıtım ısıl kayıpları, (kWh)7BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
th : O ay içersindeki ısıtma saatleri (h)1.5. Kazan Nominal Gücü
Kazan nominal gücü bilinmiyorsa, hesaplama modeli için aşağıdaki formüller kullanılır.
1994‟ten sonra üretilmiş kazanlar için:(14)
1994‟ten önce üretilmiş kazanlar için:(15): Kazan nominal gücü, (kW): Binanın maksimum ısıtma yükü, (kW)1.6. Enerji Tüketiminin Belirlenmesi
1.6.1.

Isı kontrolü ve emisyon

Isı kontrolü ve emisyon kayıpları
Kontrol ve emisyona bağlı kayıplar aşağıdaki formülden hesaplanır.

(16): Isıtma sisteminden çevreye olan kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): Hesaplama dönemindeki enerji ihtiyacı, (kWh): Hidrolik balans faktörü,: Kesintili çalışma katsayısı,: Radyasyon etkisini belirlemek için kullanılan faktör (sadece geniş hacimli bölgeler(h> 4m) ısıtılırken hesaba katılır.
Varsayılan değerler:
Odanın yüksekliği 4 metreden küçük veya eşit ise
1.00 seçilir. Odanın yüksekliği 4 metreden
büyük ise ve sistem tavana bağlı radyant panel, borulu radyant ısıtıcı, alevli radyant ısıtıcı veya
elektrikli döşemeden ısıtmadan biriyse 0.85 seçilir.
= 1,=1 alınabilir.
Ortalama verim değeri

aşağıdaki formül ile hesaplanır.

8BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

(17): Düşey hava sıcaklığı profili için kısmi verim değeri
: Oda sıcaklığı kontrolü için kısmi verim değeri
: Dış bileşenlerin özgül ısı kaybı için kısmi verim değeri
Doğrudan elektrikle ısıtmada elektrikle döşemeden ısıtma için kullanılan verim değerleri Tablo 3 ve
Tablo 4‟ten alınır.
Tablo 3. Yüksekliği 4m’den 10 m’ye kadar olan odalar için doğrudan elektrikle ısıtmada
elektrikle döĢemeden ısıtma için kullanılan verim değerleri
Kısmi verimler
ηL

Parametreler
4m

Sıcaklık
kontrolü

IsıtmaSistemi

6m

8m

ηC

10m

Kontrol yok

0,8İki kademeli kontrollü

0,93

P kontrollü (2K)0,93

P kontrollü(1K)

0,95

PI kontrol

0,97

Adaptiv kontrol

0,99

Elektrikle döşemeden ısıtma

1

0,99

0,97

0,96

ηB

1

Tablo 4. Yüksekliği 10m’den fazla olan odalar için doğrudan elektrikle ısıtmada elektrikledöĢemeden ısıtma için kullanılan verim değerleri
Kısmi verimler
ηL

Parametreler
12m

Sıcaklık
kontrolü

Sistem15m

ηC

Kontrol yok

0,8İki kademeli kontrollü

0,93

P kontrollü (2K)0,93

P kontrollü(1K)

0,95

PI kontrol

0,97

Adaptiv kontrol

0,99

Elektrikle döşemeden ısıtma

0,94

0,92

ηB

20m

0,89

1

Doğrudan elektrikle ısıtmada tavana bağlı radyant panel ile ısıtma için kullanılan verim değerleri Tablo
5 ve Tablo 6‟dan alınır.

9BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 5. Yüksekliği 4m’den 10 m’ye kadar olan odalar için doğrudan elektrikle ısıtmada tavanabağlı radyant panel ile ısıtma için kullanılan verim değerleri
Kısmi verimler
ηL

Parametreler
4m

Sıcaklık
kontrolü

IsıtmaSistemi

6m

8m

ηC

10m

Kontrol yok

0,8İki kademeli kontrollü

0,93

P kontrollü (2K)0,93

P kontrollü(1K)

0,95

PI kontrol

0,97

Adaptiv kontrol

0,99

Tavana bağlı radyant panel

1

0,99

0,97

0,96

ηB

1

Tablo 6. Yüksekliği 10m’den fazla olan odalar için doğrudan elektrikle ısıtmada tavana bağlı
radyant panel ile ısıtma için kullanılan verim değerleri
Kısmi verimler
ηL

Parametreler
12m

sıcaklık
kontrolü

Sistem

ηC

15m

Kontrol yok

0,8İki kademeli kontrollü

0,93

P kontrollü (2K)0,93

P kontrollü(1K)

0,95

PI kontrol

0,97

Adaptiv kontrol

0,99

Tavana bağlı radyant panel

0,94

0,92

ηB

20m

0,89

1

Doğrudan elektrikle ısıtmada elektrikli depolu radyatör ile ısıtma için kullanılan verim değerleri Tablo
7‟den alınır.
Tablo 7. Doğrudan elektrikle ısıtmada elektrikli depolu radyatör ile ısıtma için kullanılan verimdeğerleriİç duvarda Dış duvarda

Parametreler

Ortalama verim (Kontrol yok

0,78

P kontrollü (1K)

0,88

PID kontrollü

0,91

Kontrol yok

0,75

P kontrollü (1K)0,85

PID kontrollü

0,88

)

10

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİRadyant ısıtıcı ile ısıtma için kullanılan verim değerleri Tablo 8 ve Tablo 9‟da verilmiştir.
Tablo 8. Yüksekliği 4m’den 10 m’ye kadar olan odalar için radyant ısıtıcı ile ısıtma içinkullanılan verim değerleri
Kısmi verimler
ηL

Parametreler
4m 6m

Sıcaklık
kontrolü

IsıtmaSistemi

8m

ηC

10m

Kontrol yok

0,8İki kademeli kontrollü

0,93

P kontrollü (2K)0,93

P kontrollü(1K)

0,95

PI kontrol

0,97

Adaptiv kontrol

0,99

Radyant ısıtıcı

1

0,99

0,97

0,96

ηB

1

Tablo 9. Yüksekliği 10m’den fazla olan odalar için radyant ısıtıcı ile ısıtma için kullanılan verimdeğerleri
Kısmi verimler
ηL

Parametreler
12m

Sıcaklık
kontrolü

Sistem15m

ηC

Kontrol yok

0,8İki kademeli kontrollü

0,93

P kontrollü (2K)0,93

P kontrollü(1K)

0,95

PI kontrol

0,97

Adaptiv kontrol

0,99

Radyant ısıtıcı

0,94

0,92

ηB

20m

0,89

1

Merkezi HVAC ısıtması sistemlerinde kontrol ve emisyon verim değerleri η h,ce aşağıdaki tablodan
alınır.
Tablo 10. Hava ile ısıtmada kullanılan verim değerleri
Sistem düzeni

Kontrol parametresi

ηh,ceOda sıcaklığı
Oda sıcaklığı (besleme havası
sıcaklığının kademeli kontrolü)

0,84

Ortamdan emilen hava sıcaklığı
Devirdaim havası ile ısıtma (emme(indüksiyon)
terminal üniteleri,fan konvektörleri)Oda sıcaklığı

0,83

Besleme havası yedek ısıtma ile (ilave ısıtıcı)

0,89

0,91

11

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak radyatör kullanılması durumunda kullanılan verim değerleri
Tablo 11‟ den alınır.
Tablo 11. Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak radyatör kullanılması durumunda
kullanılan verim değerleri
Verimler
ηL

Parametreler

ηC

ηB

Radyatör vanası

0,8Termostatik vanaOda
P kontrol (2K)
sıcaklığının
P kontrol (1K)
kontolüPI kontrol

0,88
0,93
0,95
0,97

Adaptif kontrol

0,99
ηL1

Tasarım
sıcaklığı

90/70

0,88

70/55

0,93

55/45

0,95

Radyatör iç duvarın üzerinde
Radyatörün
yeri

ηL2

0,87

1

-radyasyon korumasız Pencere

0,83

1

-radyasyon korumalı pencere

0,88

1

-normal dış duvar (penceresiz)

0,95

1

Radyatör dış duvarın üzerinde

Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem-zeminden ısıtma-ıslak, kuru sistem
kullanılması durumunda verim değerleri Tablo 12‟den alınır.
Tablo 12. Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem-zeminden ısıtmaıslak, kuru sistem kullanılması durumunda verim değerleri
Parametreler

Oda
Sıcaklığının
Kontrolü

Kısmi verimler
ηL

Kontrol yok

0,75

Temin suyu sıcaklık kontrollü

0,78

Su sıcaklık farkı kontrollü

0,83

Master kontrol

0,88

P kontrol

0,93

PI kontrol

0,95

Zeminden ısıtma
SistemYüzeylerdekiısıl kayıplar

ηC-Islak sistem-Kuru sistem

ηB

ηB1
1
1

ηB2

0,93
0,96

DIN EN 1264'e göre minimum izolasyonu olmayandöşemeden ısıtma

0,86

DIN EN 1264'e göre minimum izolasyonu olandöşemeden ısıtma

0,95

DIN EN 1264'te belirtilenden %100 daha iyi izolasyona
sahip olan döşemeden ısıtma

0,99

12

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem-duvardan ısıtma kullanılması
durumunda verim değerleri Tablo 13‟ten alınır.
Tablo 13. Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem-duvardan ısıtma
kullanılması durumunda verim değerleri
Parametreler

Oda
Sıcaklığının
Kontrolü

SistemDöşemeyüzeyinden
olan özel ısı
kayıpları

Kısmi verimler
ηL

ηC

Kontrolsüz

0,75

Temin suyu sıcaklık kontrollü

0,78

Su sıcaklık farkı kontrollü

0,83

Master kontrol

0,88

P kontrol

0,93

PI kontrol

0,95

ηB

ηB1
Duvardan ısıtma

0,96

ηB2

0,93

DIN EN 1264'e göre minimum izolasyonu olmayandöşemeden ısıtma

0,86

DIN EN 1264'e göre minimum izolasyonu olandöşemeden ısıtma

0,95

DIN EN 1264'te belirtilenden %100 daha iyi izolasyona
sahip olan döşemeden ısıtma

0,99

Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem-tavandan ısıtma kullanılması
durumunda verim değerleri Tablo 14‟ten alınır.
Tablo 14. Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak sulu gömülü sistem-tavandan ısıtma
kullanılması durumunda verim değerleri
Parametreler

Oda
Sıcaklığının
Kontrolü

SistemKısmi verimler
ηL

Kontrolsüz

0,75

Temin suyu sıcaklığı kontrollü

0,78

Su sıcaklık farkı kontrollü

0,83

Master kontrol

0,88

P kontrol

0,93

PI kontrol

0,95

ηB

ηB1

Tavandan Isıtma0,93Döşemeyüzeyinden
olan özel ısı
kayıpları

ηC

ηB2

0,93

DIN EN 1264'e göre minimum izolasyonu olmayandöşemeden ısıtma

0,86

DIN EN 1264'e göre minimum izolasyonu olandöşemeden ısıtma

0,95

DIN EN 1264'te belirtilenden %100 daha iyi izolasyona
sahip olan döşemeden ısıtma

0,99

13

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 11, Tablo 12,Tablo 13 ve Tablo 14‟te karşımıza çıkan
kullanılacağı aşağıdaki eşitliklerle hesaplanır.

,

,

ve

değerlerinin nasıl

(18)

(19)
1.6.2.

Destek enerjisi

Kullanımı

Sıcak su ile ısıtmada ısıtma elemanı olarak hava apareyi veya konvektör kullanılması durumunda
destek enerjisi kullanımı hesaba katılır.
Isıtma elemanı olarak konvektör kullanılması durumunda destek enerjisi aşağıdaki formülle hesaplanır.
(20): Destek enerjisi, (kWh): : Kontrol sisteminin destek enerjisi (o ay için), (kWh): Fanların ve pompaların destek enerjisi (o ay için), (kWh)vedeğerleri aşağıdaki formüllerle hesaplanır.

: Kontrol sisteminin anlık elektrik tüketim gücü, (W)(21): Ay içersindeki gün sayısı: Fan ünitelerinin sayısı,: İlave pompa ünitelerinin sayısı,: Fanların anlık elektrik tüketim gücü, (W): Pompaların anlık elektrik tüketim gücü, (W): Aylık tasarım çalışma süresi (h)14BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Konvektör için fan gücü bilinmiyorsa Tablo 15‟ten alınır.

Tablo 15. Konvektör için fan gücü
Güç W

Parametre
PV

Konvektör fanı

10

Pompa gücü bilinmiyorsa: Isıtma serpantininin tüketim gücü (kW)Isıtma elemanı olarak hava apareyi kullanılması durumunda destek enerjisi aşağıdaki formülle
hesaplanır.

(22): Destek enerjisi, (kWh): Cihazların anlık güç tüketimi, (W)

Isıtma elemanı olarak hava apareyi kullanılması durumunda destek enerjisi ihtiyacı Tablo 16‟dan alınır.
Tablo 16. Isıtma elemanı olarak hava apareyi kullanılması durumunda destek enerjisi ihtiyacı

Ph,ce,auxParametre

Güç W

Yatay sirkülasyon fanlı(Oda yüksekliği<8m)0,012.Qh,b

Yatay sirkülasyon fanlı(Oda yüksekliği>8m)

0,016.Qh,bDüşey sirkülasyon fanlı(Oda yüksekliği<8m)0,002.Qh,bDüşey sirkülasyon fanlı (Oda yüksekliği>8m)

0,013.Qh,b: Net ısıtma enerjisi ihtiyacı, (kW)

1.6.3.

Isı dağıtımı

- merkezi ısıtma boru sistemi

Merkezi sıcak sulu ısıtma sistemi boru ısı kaybı
Borulardan olan ısı kaybı için genel denklem aşağıdaki gibidir:

(23)
15

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Birim uzunluk başına toplam ısı geçiş katsayısı (W/m.K): Kazan çalışma sıcaklığı ortalama değeri, (˚C)
: Isıtılmayan ortam sıcaklığı, (˚C)
: Borulama uzunluğu, (m): Aylık tasarım çalışma süresi (h)U değeri boruların yalıtımlı olup olmamasına göre belirlenmelidir. Yalıtımlı borularda, bu değer
hakkında bilgi yoksa; bina 1980 ve öncesinde inşa edilmiş ise U değeri 0,4 W/(m.K), 1980‟den sonra
2inşa edilmiş ise 0,2 W/(m.K) alınabilir. Yalıtımsız borularda kat alanı 200 m ‟ye kadar olan binalar için
22
2
U değeri 1 W/(m.K), kat alanı 200 m ile 500 m arasında olan binalar için 2 W/(m.K), 500 m ‟denbüyük kat alanına sahip binalar için 3 W/(m.K) alınabilir.

ġekil 1.Sıcak su borulama sistemi
Yukarıdaki şekilde sıcak su borulama sistemi görülmektedir. Dağıtım kaybı alınırken, şekilde kırmızı ile
gösterilmiş kısımdaki gibi ısıtılmayan bölgede yer alan yatay borulardan olan kayıplar hesaba
katılmalıdır. Boru uzunluğu olarak da, ısıtılmayan alanlardaki boru uzunluğu dikkate alınmalıdır.
Yaklaşık boru uzunluğu değeri bilinmiyorsa aşağıdaki eşitlik yardımıyla hesaplanabilir.
(24): Binanın boyu, (m): Binanın eni, (m)Bu eşitlikteki LG ve BG değerleri bina formlarına uygun olarak hesaplanır. Aşağıda bina formlarına göre
alınacak değerler gösterilmektedir.

Dikdörtgen Form
(25)
(26)

ġekil 2. Dikdörtgen Form

16BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

“L” Form(27)(28)ġekil 3. “L” Form

“T” Form(29)(30)ġekil 4. “T” Form“U” Form(31)(32)ġekil 5. “U” Form

Artı “+” Form
(33)
(34)

ġekil 6. Artı “+” Form

Avlulu Dikdörtgen Form
(35)ġekil 7. Avlulu Form

(36)

17

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Ġkili Dikdörtgen Form
(37)
(38)
ġekil 8. İkili Dikdörtgen Form

1.6.4.

Merkezi Sıcak Sulu Isıtmada Sirkülasyon Ġçin Destek Enerjisi

Sirkülasyon pompalarının çalışması için gerekli olan destek enerjisi, dağıtım sisteminin hidrolik enerji
gereksinimi ve pompanın gider faktörü göz önünde bulundurularak hesaplanır. Hesaplamada
kullanılan formül aşağıdaki gibidir:(39): Destek enerjisi tüketimi, (kWh): Hidrolik enerji gereksinimi, (kWh): Pompa gider faktörü

1.6.4.1. Hidrolik enerji gereksinimi
Isı dağıtım sisteminin hidrolik enerji gereksinimi, tasarım noktasındaki hidrolik güç (P hydr) ve dağıtım
sistemindeki ortalama kısmi yük () değerinden elde edilir.
vedüzeltme faktörü değerleri dehesaba katılır.
Pompa kontrolü entegresi sirkülasyon pompasının çalışma zamanını düşürür, bu durum f d,PM faktörü
göz önünde bulundurarak hesaba eklenir.
Hidrolik enerji gereksinimi ve pompa gider faktörü aşağıdaki formüllerdeki gibi bulunur:(40): Pompanın hidrolik gücü, (W): Ortalama dağıtım kısmi yükü
: Pompa kontrollü ısı üreteçleri için düzeltme faktörü: Hidrolik çevrim için düzeltme faktörü: Hidrolik balans için düzeltme katsayısı

18BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
1.6.4.2. Pompanın hidrolik gücü
Pompanın çalışma noktasındaki hidrolik gücü bilinmiyorsa aşağıdaki gibi ifade edilir:(41)
3: Çalışma noktasındaki su hacimsel debisi, (m /h): Çalışma noktasındaki basınç düşümü,(kPa)Çalışma noktasındaki su hacimsel debisi, tasarım ısıtma yükü değeri
farkı„den elde edilir.

ve çalışma sıcaklıkları(42): Tasarım ısıtma yükü ,(kWh): Çalışma sıcaklıkları farkı, (K)Çalışma noktasındaki basınç düşümü borulamadaki direnç ve ek direnç sağlayan bileşenler ile elde
edilir.
(43): Maksimum borulama uzunluğu, (m): Döşemeden ısıtmanın basınç düşümü = 25kPa (eğer varsa): Isı üretecinin basınç düşümü, (kPa)bilinmiyorsa şu kabulllere göre hesaplanır:
Isı üretecinin su içeriği < 0,15 l/kW iken,
2< 35 kW ise=20* V‟ ‟dir.

≥ 35 kW ise=80 kPa‟dır.

Isı üretecinin su içeriği > 0,15 l/kW ise=1 kPaMaksimum boru uzunluğu bilinmiyorsa aşağıdaki formülle hesaplanır:(44): Bina boyu, (m): Bina genişliği, (m): Isıtılan kat sayısı: Ortalama kat yüksekliği, (m): 10 (İki borulu sistemde bağlantılar için kabul edilmiş değer), (m)19BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
1.6.4.3. Düzeltme katsayıları
Hidrolik çevrim faktörü:=1
Hidrolik balans faktörü:
1
Pompa kontrollü ısı üreteçleri için düzeltme faktörü:
Pompa kontrollü olmayan ısı üreteçleri için fd,PM = 1,
Kazan sıcaklık kontrolü dış sensörlerle yapılan pompa kontrollü ısı üreteçleri için;=0.75,
Kazan sıcaklık kontrolü iç sensörlerle yapılan pompa kontrollü ısı üreteçleri için;=0,45.
1.6.4.4. Gider faktörü
Gider faktörü pompanın ebatları ve verim değerinin yanında kısmi yük değerine ve kontrol
performansına bağlı olarak hesaplanır. Hesaplama için kullanılan formül aşağıdaki gibidir.
(45): Saatlik ortalama dağıtım kısmi yük değeri
CP1ve CP2 değerleri sabit değerlerdir ve Tablo 17‟den alınmaktadır.
değerleri ise eşitlik 12‟denhesaplanır, hesaplanamadığı takdirde Tablo 17‟deki varsayılan değerler alınır.
Tablo 17. Gider faktörü için pompa kontrolüne göre CP1 ve CP2 sabit değerleri
CP1

CP2

0,25

0,75

Sabit basınç farkı

0,75

0,25

Değişken basınç farkı

0,9

0,1

Pompa kontrolü
Kontrol yok: Verimlilik faktörüdür ve aşağıdaki gibi hesaplanır.

(46)

20

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
1.6.4.5. Kesikli kullanım
Bu durum pompanın kulanılmadığı zamanlarda beklemede çalıştırılması veya kapatılması içingeçerlidir. Sirkülasyon pompalarının elektrik tüketimi aşağıdaki gibi hesaplanır.

: Destek enerjisi tüketimi, (kWh): Hidrolik enerji gereksinimi, (kWh): Pompa gider faktörü: Aylık tasarım çalışma süresi (h)th : O ay içersindeki ısıtma saatleri (h): beklemede çalışma veya kapatılma düzeltme faktördeğeri, beklemede çalışma veya kapatılma durumunda 0,6 ve kapatılma durumunda
0 alınır.
1.6.5.

Depolama
1.6.5.1. Isı Kaybı

Eğer ısıtma çevrimi depolama tankıyla sağlanıyorsa depolama kayıpları aşağıdaki formüldeki gibi
hesaplanır:(47): Depolama tankının ısı kaybı, (kWh): Depolama tankının ortalama sıcaklığı (Tasarım sıcaklıklarının ortalaması), (˚C)
: Deponun bulunduğu ortamın sıcaklığı, (˚C)
: Bekleme ısı kaybı, (kWh): Ay içersindeki gün sayısı

Isı üreteci ve depolama tankı aynı mahalde bulunduğunda ısı üreteci ile depo arasındaki boru ısı kaybı
fVerbindung =1,2 olarak alınır. Farklı mahalde bulundukları durumlardaki boru kayıpları daha öncebelirtildiği şekilde hesaplanmalıdır.
Eğer deponun bekleme ısı kaybı bilinmiyorsa, depolamaya bağlı ısıl kayıplar aşağıdaki formüldeki gibi
hesaplanır.

(48)
qB,S: Bekleme ısı kaybı, (kWh)(Stand-by)21BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
V: Depolama tankının hacmi, (l)Eğer depolama tankının kapasitesi 1500 l‟yi aşarsa, 1500 l‟lik bir depo ve kalan kapasite için de başka
bir depo varmış gibi düşünülüp hesaplamalar ona göre yapılır ve depolama kayıpları birbirine eklenir.
1.6.5.2. Depolama Ġçin Destek Enerjisi
Depolama tankı için ayrı bir sirkülasyon pompası gerekiyorsa, destek enerjisi eşitlikteki gibi hesaplanır.

(49): Pompanın destek enerjisi, (kWh): Pompanın güç tüketimi, (W): Pompanın ay içersindeki çalışma süresi (h)Eğer pompa gücü bilinmiyorsa, aşağıdaki formülle hesaplanabilir.
=(50):Pompanın güç tüketimi, (W): Bina uzunluğu, (m): Bina genişliği, (m): Isıtılan kat sayısı

1.7. Isı Üreteci Ġçin Üretim Kayıpları
Isıtma sisteminde, havalandırma sisteminde bulunan emilen hava ısı pompası veya güneş enerjisi
sistemi gibi ısı üreteçleri varsa, ısı üretim gereksiniminin hesabında bu üreteçlerin katkısı dikkate alınır
Ek Isı Üreteci (kazan gibi) bu üreteçlerin karşılayamadığı geri kalan ısı ihtiyacını (ısı açığını) karşılar
Ek ısı üretecinin karşılayacağı geri kalan ısı ihtiyacı aşağıdaki denklem ile hesaplanır.

Qh*,outg  Qh,outg  Qh,sol  Qrv ,h ,outg(51)

Burada;Qh*,outg : Ek ısı üretecinin üreteç ısı çıktısı (ilgili ay için), (kWh)Qh,outg : Isı dağıtımındaki üreteç ısı çıktısı (ilgili ay için), (kWh)Qh , sol : Mahal ısıtmasında güneş enerjisi sisteminin katkısı (ilgili ay için), (kWh)22BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qrv ,h,outg : Mahal ısıtmasında konut havalandırma sisteminin üreteç ısı çıktısı (ilgili ayiçin), (kWh)1.7.1.

Kullanım Sıcak Suyu Ve Mahal Isıtma Sistemlerini Destekleyen GüneĢ Enerjisi
Sistemleri
1.7.1.1. BirleĢik GüneĢ Sistemleri Tarafından Enerji Ġhtiyacının karĢılanmasıAşağıdaki denklem birleşik (kombine) sistemde toplam güneş enerjisi katkısını hesaplamak içinkullanılmaktadır.

QK , sol  Qw,sol  Qh,sol(52)

Burada;Qw, sol : Kullanım sıcak suyu ısıtması için güneş enerjisi sisteminden gelen katkı (ilgili ayiçin), (kWh)Qh , sol : Mahal ısıtması için güneş enerjisi sisteminden gelen katkı (ilgili ay için), (kWh)Birleşik sistemlerde kullanım sıcak suyu ısıtması için güneş enerjisinden gelen katkı aşağıdaki
denklem yardımıyla hesaplanır.

Qw,sol  QK , sol  f K , w(53)

Burada;f K , w : Birleşik sistem tarafından sağlanan enerjinin kullanım sıcak suyu için kullanılan
oranı

Mahal ısıtması için güneş enerjisi sisteminden gelen katkı ise aşağıdaki denklem yardımıyla
hesaplanır.

Qh,sol  QK ,sol  (1  f K ,w )(54)

Yukarıdaki denklemde yer alan ( f K , w ) oranı aşağıdaki denklemde gösterildiği şekilde hesaplanır.

f K ,w 

Qw,outg
QW , gesQw,outg
Qh,outg  Qw,outg(55)

Burada;QW , ges: Kullanım sıcak suyu ve mahal ısıtması için gerekli toplam ısı yükü, (kWh)1.7.1.2. BirleĢik Sistemlerin Hesaplama Yöntemi
Aşağıdaki denklem kullanılarak güneş enerjisi sisteminin yıllık katkısından yola çıkarak ısıtmadaki
aylık enerji katkısı bulunur.
23BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

QK ,sol  f M  QK , sol ,a(56)

Burada;QK , sol ,a : Güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısı, (kWh)
QK , sol : Güneş enerjisi sisteminin ilgili aya ait enerji katkısı (kWh)f M : Güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısını ilgili aylara dağılımını sağlayan faktörGüneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısının aylara göre dağılımını veren referans tablo aşağıda yer
almaktadır.
Tablo 18. Yıllık güneĢ enerjisi desteğinin aylara dağılımını gösteren faktörün değerleri
Ay

fM

Ocak

0,035

Şubat

0,048

Mart

0,062

Nisan

0,099

Mayıs

0,116

Haziran

0,137

Temmuz0,156Ağustos

0,128

Eylül

0,094

Ekim

0,058

Kasım

0,039

Aralık

0,029

Birleşik sistemlerde yıllık enerji katkısı aşağıda gösterilen denklem ile hesaplanır.

QK ,sol ,a  Qsys  f NA  f sir  f s ,loss  f h,T(57)

Burada;QK , sol ,a : Birleşik sistemin yıllık enerji katkısı, (kWh)Qsys : Referans koşullarda birleşik sistemin yıllık enerji katkısı, (kWh)f NA : Enlem ve boylam açılarıyla ilişkili düzeltme faktörü
f sir : Güneş yükü oranı için düzeltme faktörü

f s ,loss : Depolama tankının ya da tanklarının ısı kayıp miktarı için düzeltme faktörü
f h ,T : Mahal ısıtmasında sıcaklık seviyesinden dolayı gelen düzeltme faktörü24BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
1.7.1.2.1.
BirleĢik Sistemlerin Yıllık Enerji Katkısının Referans Sisteme
Göre Hesaplanması
Referans koşullardaki birleşik sistemin yıllık enerji katkısını veren denklem aşağıda gösterildiği gibidir.

Qsys  199 0  16.3  k1  504  k2  133  IAM (50o )  0.590  c  23.5  Ac

(58)

Burada; 0 : Dönüştürme faktörü
k1 : Isı kayıp katsayısı, ( W /(m2  K ) )k 2 : Isı kayıp katsayısı, ( W /(m2  K 2 ) )IAM (50o ) :   500 için geliş açısı düzeltme faktörü
c : Efektif ısı kapasitesi, ( kJ / kg  K )Ac : Kolektörün ışınıma maruz kalan alanı, ( m 2 )1.7.1.2.2.

Enlem Ve Boylam Açılarına Göre Düzeltme Faktörünün f NA Elde

EdilmesiAşağıdaki tablo yardımıyla f NA değeri elde edilir.
Tablo 19. Kollektörün güneyden sapma açılarına göre düzeltme faktörleri
Sapma açısı

Kolektör eğim açısı

f NADoğu:   90

Batı:   90

o

o

90o

60o

40o

20o

0o

20o

40o

60o

90o

0o

0.66

0.66

0.66

0.66

0.66

0.66

0.66

0.66

0.66

15o

0.66

0.73

0.76

0.79

0.81

0.80

0.78

0.75

0.68

30o

0.65

0.78

0.85

0.90

0.93

0.92

0.88

0.82

0.70

45o

0.64

0.81

0.90

0.97

1.00

0.98

0.94

0.86

0.70

60o

0.62

0.80

0.91

0.99

1.02

1.01

0.95

0.86

0.68

75o

0.56

0.76

0.87

0.95

0.99

0.98

0.92

0.82

0.64

90o

0.49

0.67

0.76

0.83

0.86

0.86

0.82

0.75

0.57

25

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

GüneĢ Yükü Oranı Ġçin Düzeltme Faktörünün f sir Elde Edilmesi

1.7.1.2.3.

Aşağıdaki tabloda güneş yükü oranı için düzeltme faktörü ( f sir ) değerlerinin

f K , w ve slr değerlerine

göre değişimi verilmektedir.

slr ifadesi aşağıdaki denklem yardımıyla hesaplanır.
slr 

Ac

(59)

QW , ges

Burada;Ac : Kolektörün ışınıma maruz kalan alanı, ( m 2 )QW , ges : Kullanım sıcak suyu ve mahal ısıtması için gerekli toplam ısı yükü, (kWh)Tablo 20. GüneĢ yükü oranı için düzeltme faktörü f sir

slr [m2 / kWh]f K , w  0.1

f K , w  0.2

f K , w  0.3

f K , w  0.5

0.00025

1.569

1.751

1.957

2.213

0.0005

1.312

1.466

1.634

1.852

0.00075

1.162

1.300

1.446

1.642

0.001

1.056

1.182

1.312

1.492

0.00125

0.973

1.091

1.208

1.376

0.0015

0.906

1.016

1.124

1.281

0.00175

0.849

0.953

1.052

1.021

0.002

0.799

0.898

0.990

1.132

0.0025

0.717

0.807

0.886

1.016

0.003

0.649

0.732

0.801

0.921

0.0035

0.592

0.669

0.730

0.841

0.004

0.543

0.614

0.667

0.771

0.0045

0.499

0.566

0.613

0.710

0.005

0.460

0.522

0.564

0.655

1.7.1.2.4.

Depolama Tankının Isı Kayıp Miktarı Ġçin Düzeltme Faktörünün
f s ,loss Elde Edilmesi

Gerçek sistemin anlık özgül ısı kaybı referans sistemin anlık özgül ısı kaybı ile aşağıda gösterildiği
şekilde ilişkilendirilmektedir.

26BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Rs ,loss (UA)*s
0.0447  Qw,outg  0.14  Vsol ,ref(60)

0.10187  Qw,outg  Vsol ,refBurada;(UA)*s : Toplam anlık özgül ısı kaybı, ( W / K  lt )Vsol ,ref : Referans sistemin yedekleme (buffer) güneş depolama tankının hacmi, ( lt )Qw,outg : Kullanım sıcak suyu için toplam yıllık ısı gereksinimi, (kWh)Referans sistemin yedekleme (buffer) güneş depolama tankının hacmi aşağıda gösterildiği şekilde
hesaplanmaktadır.

Vsol ,ref  70(lt / m2 )  Ac (m2 )(61)

Burada;Ac : Kolektörün ışınıma maruz kalan alanı, ( m 2 )70 : Sabit katsayı, ( lt / m2 )Aşağıdaki tabloda depolama tankının ya da tanklarının ısı kayıp miktarı için düzeltme faktörünün

Rs ,loss değerine göre değişimi verilmektedir.
Tablo 21. Depolama tankındaki ya da tanklarındaki ısıl kayıplar için düzeltme faktörü ( f s ,loss )Rs ,loss

0.25

0.50

0.75

1.00

1.50

2.0

2.5

3.0

3.5

4.0

f s ,loss

1.053

1.035

1.018

1.000

0.965

0.930

0.895

0.860

0.825

0.790

Yukarıdaki sayısal veriler yerine eğri uydurma yoluyla elde edilen aşağıdaki denklem de kullanılabilir.

f s ,loss  1.07  0.07  Rs ,loss(62)

1.7.1.2.5.
Mahal Isıtmasında Sıcaklık Seviyesinden Dolayı Gelen Düzeltme
Faktörünün ( f h ,T ) Elde Edilmesi
Mahal ısıtmasında sıcaklık seviyesinden dolayı gelen düzeltme faktörünün ( f h ,T ) slr ve  hdeğerlerine göre değişimini veren tablo aşağıda yer almaktadır.

27BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo 22. Mahal ısıtmasında sıcaklık seviyesinden dolayı gelen düzeltme faktörü ( f h ,T )

 h [o C ]slr [m2 / kWh]
0.000350.0006

0.001

0.004

0.006

20

1.034

1.050

1.076

1.090

1.104

30

0.017

1.025

1.038

1.045

1.052

40

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

50

0.983

0.975

0.962

0.955

0.948

60

0.966

0.950

0.924

0.910

0.896

70

0.949

0.925

0.886

0.865

0.844

80

0.932

0.900

0.848

0.820

0.792

1.7.1.2.6.
Kullanım Sıcak Suyu Ġçin BirleĢik Sistem Tarafından Gelen Enerji
OranıAşağıdaki tabloda kullanım sıcak suyu için birleşik sistem tarafından gelen enerji oranının slr ve

f K , w değerlerine göre değişimi verilmektedir.

Tablo 23. Kullanım sıcak suyu için birleĢik sistem tarafından gelen enerji oranı

slr [m / kWh]f K , w  0.1

f K , w  0.2

f K , w  0.3

f K , w  0.5

0.00025

0.539

0.781

0.908

0.953

0.0005

0.390

0.602

0.732

0.859

0.00075

0.323

0.518

0.645

0.803

0.001

0.283

0.465

0.589

0.764

0.00125

0.255

0.428

0.550

0.734

0.0015

0.234

0.399

0.519

0.709

0.00175

0.218

0.377

0.495

0.688

0.002

0.205

0.359

0.475

0.670

0.0025

0.184

0.330

0.443

0.640

0.003

0.169

0.308

0.418

0.615

0.0035

0.158

0.291

0.399

0.594

0.004

0.148

0.277

0.382

0.576

2

28

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

0.0045

0.140

0.265

0.369

0.560

0.005

0.133

0.255

0.357

0.545

1.7.1.2.7.
GüneĢ Enerjisi Sistemindeki Pompanın ÇalıĢması için Gereken
Destek EnerjisiAşağıdaki denklem yardımıyla güneş enerjisi sistemindeki pompaların çalışması için destek enerji
ihtiyacı hesaplanabilir.

Qh, g ,aux PP , sol  tP ,sol
1000

(63)

Burada;Qh, g ,aux : Güneş enerjisi sistemindeki pompanın çalışması için destek enerjisi ihtiyacı (ilgili
ay için), (kWh)PP , sol : Güneş enerjisi sitemindeki pompanın anlık güç tüketim değeri, (W)t P , sol : Güneş enerjisi sistemindeki pompanın çalışma süresi (ilgili ay için), (h)Eğer yukarıda bahsedilen parametreler mevcut sistemde bilinmiyorsa aşağıdaki denklem kullanılarakgüneş enerjisi sistemindeki pompa için destek enerjisi yaklaşık olarak hesaplanabilir.

Qh, g ,aux  0.05  Qh,sol
1.7.2.

(64)

Isı pompaları

Hesaplama adımları olarak aşağıdaki fiziksel faktörler dikkate alınacaktır. Bu faktörler ısı pompasının
performansını ve tükettiği enerji miktarını etkilemektedir.
 Isı pompasının tipi (hava-su, deniz suyu-su, su-su ve hava-hava tipi ısı pompaları); Sistem yapılandırmaları (kullanım sıcak suyu ısıtılması ve çalışma modu);
 Kullanım sıcak suyu ve ısıtma sistemi için üreteç ısı üretimi;
 Isı kaynağındaki ve ısı kuyusundaki sıcaklık dalgalanmalarının, ısı pompasının performans
katsayısına ve gücüne olan etkisi;
 Isı pompasının çalışmasında ihtiyaç duyulan destek enerjisi; Depolama tanklarından olan ısıl kayıplar.
Yukarıda bahsedilen girdiler sonucu aşağıdaki çıktılar elde edilecektir.
 Üretecin ısı üretimini sağlayacak gerekli enerji Qw, f (elektrik gücü ya da yakıt);
 Isı pompasının toplam ısıl kayıpları Ql , g ;29BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

 Isı pompasının çalışması için gerekli destek enerji gereksinimi Qw, g ,aux ; Isı pompasının geri kazanılabilir toplam ısıl kayıpları Qrl , g .
İçten yanmalı motor ile çalışan ısı pompalarında üretece girdi olarak verilen geri kazanılmış yakıt oranı

prd ,mot , gaz yakıtlı motoru ile çalıştırılan ısı pompalarında prd ,mot  0.4 ve diğer tüm ısı pompalarında
ise prd ,mot  0 olarak alınır.
Isı pompasının enerji performansı hangi şartlar altında kullanıldığına bağlı olarak çok değişiklik
göstermektedir. Özellikle ısı kaynağının ve ısı kuyusunun sıcaklığına doğrudan bağlıdır. Isı kaynağının
(dış hava sıcaklığı gibi) herhangi bir ay içinde bile oldukça değişim göstermektedir. Isı pompalarınınenerji etkenliğinin değerlendirilmesinde herhangi bir ay için tek adımda hesaplanmasının yerine ilgili ayiçin ısı kaynağındaki sıcaklık dalgalanmalarının dikkate alınarak hesap yapılması gerekmektedir.
Isı kaynağı dıĢ hava olan ısı pompalarıIsı kaynağı dış hava olan ısı pompaların hesaplanması prosedüründe dış hava sıcaklığındakideğişimin değerlendirilmesi esas alınmaktadır. Herhangi bir ay içinde belirli bir dış hava sıcaklığının
ortaya çıkma frekansı 1 K aralıklar için verilmektedir.
Isı pompasının performans katsayısının ve ısı üretiminin ölçülmesi sadece belli sıcaklık
kombinasyonları için mümkün olmaktadır. Dış hava sıcaklığının dağılım aralıkları sıcaklık sınıflarına(bins) bölünmüştür. Her sıcaklık sınıfı (bin) bir üst sıcaklık değeri upper ve bir alt sıcaklık değeri lower
ile sınırlandırılmıştır. Isı pompasının tasarım çalışma koşulları içinde yer aldığı sıcaklık sınıfının (bin)ortasında yer alan çalışma noktası ile karakterize edilmektedir.
Isı üreteci için gerekli ısı ve ısı pompası tarafından beslenen ısı için ikinci bir üretece gerek duyulabilir.
Isı pompasının çalışmasıyla ilişkili kayıplar her sıcaklık sınıfı(bin) için hesaplanır.
Hesaplama periyodu(ay) için genel sonuçlar her sıcaklık sınıfı sonuçlarından elde edilir, özgün sıcaklık
sınıfları ağırlıklı ortalaması alınır.

ġekil 9. DıĢ hava sıcaklığına göre toplam bin saatlerinin dağılımı

30BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Sıcaklık sınıfları (bins) için üreteç ısısı
Bir ayda üreteç ısı çıktısının farklı sıcaklık sınıfları ( i ) üzerinde dağılımı wi ağırlık faktörü kullanılarakaşağıdaki ifade ile yapılmaktadır.

Qh,outg ,i  Qh,outg  wi

(65)

Burada;Qh,outg ,i : Hacim ısıtması için üreteç ısı üretimi (her bir ilgili ay ve sıcaklık sınıfı için),(kWh)Qh,outg : Hacim ısıtması için üreteç ısı üretimi (her bir ilgili ay için), (kWh)wi : Bin i’nin ağırlık faktörü
Bin i’nin ağırlık faktörü wi aşağıdaki eşitlikten hesaplanır:wi HDHupper  HDHlower
HDH t

(66)

HDHupper : Bin i’nin üst sıcaklık sınırına kadar olan ısıtma derece saatleri(heating degree
hours), (Kh)HDHlower : Bin i’nin alt sıcaklık sınırına kadar olan ısıtma derece saatleri(heating degree
hours), (Kh)HDH t : Hacim ısıtmasında ortamın üst sıcaklık sınırına kadarki ısıtma derece saatlerinin
toplam sayısı, (Kh)
Varsayılan değerler:Eğer ısıtma üst sıcaklık sınır değeri bilinmiyorsa aşağıdaki değerler kullanılabilir:
Pasif enerji evleri için 10°C, tüm diğer binalar için 15°C alınabilir.
Herhangi bir θx sıcaklığı için ısıtma derece saatleri aşağıdaki eşitlikle belirlenebilir:
x

HDH ( x )   n  (i   )(67)

  minθmin : İklim verileriyle bağıntılı minimum dış hava sıcaklığı, (°C)θx: Derece saat hesabı için ısıtmada sıcaklık sınırı (Bu değer ısıtma için olan ortam üst
sıcaklığı değerinden yüksek olmamalı), (°C)
θi: İç ortam ayar sıcaklığı, (°C)
nθ : θx sıcaklığının bir ay içinde ortaya çıkma saat sayısı, h (Tablo 24)31BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Basitleştirmek amacıyla θi =20°C alınabilir. Değişik dış hava sıcaklılarının ortaya çıkma saat sayıları
aylara göre referans bir il için (İstanbul) aşağıdaki tablodaki gibidir.
Tablo 24. DeğiĢik dıĢ hava sıcaklıklarının ortaya çıkma saat sayısı
DıĢ hava
sıcaklığı °C

Ocak
saatlerġubatsaatlerMart
saatlerNisan
saatlerMayıs
saatler

Haziransaatler

TemmuzsaatlerAğustossaatlerEylül
saatlerEkim
saatlerKasım
saatler

Aralıksaatler

-15

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-14

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-13

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-12

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-11

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-10

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-9

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-8

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-7

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-6

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-5

7

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-4

24

4

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-3

34

4

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-2

33

17

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4

-1

32

25

0

0

0

0

0

0

0

0

0

24

0

21

74

4

0

0

0

0

0

0

0

5

51

1

66

48

17

4

0

0

0

0

0

0

32

61

2

30

19

51

6

0

0

0

0

0

0

33

54

3

32

20

83

34

0

0

0

0

0

0

37

59

4

47

57

93

30

0

0

0

0

0

0

52

51

5

47

42

126

53

0

0

0

0

0

0

67

68

6

45

38

109

58

0

0

0

0

0

6

56

50

7

49

47

47

81

0

0

0

0

0

11

35

46

8

59

43

42

79

0

0

0

0

0

27

47

44

9

31

58

41

104

0

0

0

0

0

45

37

42

10

45

42

35

60

3

6

0

0

5

64

52

44

11

53

37

30

40

2

1

0

0

8

63

36

28

12

27

31

14

24

20

7

0

0

26

107

58

43

13

41

24

25

27

122

9

0

0

37

79

31

27

14

18

21

12

21

131

12

0

0

45

51

22

22

15

2

14

11

25

97

13

0

4

49

30

44

12

16

0

3

3

27

70

58

0

13

54

48

31

4

17

0

4

1

5

54

54

2

18

62

39

20

4

18

0

0

0

7

57

45

1

86

65

38

17

2

19

0

0

0

8

61

68

20

109

76

27

5

3

20

0

0

0

12

35

85

24

103

57

41

3

1

21

0

0

0

7

19

49

83

84

44

32

0

0

22

0

0

0

6

22

57

110

84

45

15

0

0

23

0

0

0

1

24

47

106

64

33

12

0

0

32

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

24

0

0

0

1

14

38

84

58

34

6

0

0

25

0

0

0

0

9

36

61

43

29

3

0

0

26

0

0

0

0

2

42

72

31

27

0

0

0

27

0

0

0

0

1

33

74

24

8

0

0

0

28

0

0

0

0

1

32

73

21

7

0

0

0

29

0

0

0

0

0

14

25

2

4

0

0

0

30

0

0

0

0

0

7

9

0

5

0

0

0

31

0

0

0

0

0

3

0

0

0

0

0

0

32

0

0

0

0

0

4

0

0

0

0

0

0

33

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Isı kaynağı dıĢ havadan farklı olan ısı pompalarıIsı kaynağı dış havadan farklı olan ısı pompaları için aşağıdaki prosedür uygulanır:
Sabit kaynak sıcaklıkları için ağırlıklı ortalama faktörü (wi );Toprak kaynaklı: 0°C sıcaklık sınıfı (bin) için 1.

 Yer altı suyu kaynaklı: 10°C sıcaklık sınıfı (bin) için 1.
 Ortamdan emilen hava kaynaklı: 20°C sıcaklık sınıfı (bin) için 1. Bu tarz ısı pompaları
havalandırma sistemleri kısmında ele alınmaktadır.


Isı geri kazanımlı ortamdan emilen (extract) hava kaynaklı ısı pompaları: Isı geri kazanımınedeniyle sıcaklık düşmesi dikkate alınmaktadır. Isı geri kazanım ünitesi ısı pompası egzoz
havasının çıktığı yere konulmaktadır. Her ay için egzoz havası sıcaklığı sıcaklık sınıfı (bin)metoduna göre hesaplanır.

Egzoz havası sıcaklığını veren ifade aşağıda yer almaktadır.

 Fortluft ,mth  ex  ex  e  WÜT ,mth

(68)

Burada; Fortluft ,mth : Egzoz havası sıcaklığı, ( o C ) ex : Mahalden alınan emilen(extract) havanın sıcaklığı, ( o C ) e : Dış hava sıcaklığı, ( o C )WÜT ,mth : Isı geri kazanımı dikkate alınarak ısı değiştiricisi etkinliği (ilgili ay için), ( o C )Varsayılan değerler:
Isı değiştiricisi etkenliği, toprak-besleme havası tipi ısı değiştiricisi yokken: WÜT ,mth  0.60
Isı değiştiricisi etkenliği, toprak-besleme havası tipi ısı değiştiricisi varken: WÜT ,mth  0.67

33BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Sıcaklık sınıflarının saat değerlerinin aylara dağılımı aşağıdaki tablodaki gibidir.
Tablo 25. DeğiĢik sıcaklık sınıflarına (bin) ait test noktası aylık toplam saat sayısı
Sıcaklık Sınıfı (Bin)
w-7
w2
w7
w10
w20
Ay

Test noktası
Sıcaklık Limitleri °C

-7
-15

2
-2 -2

7
4

4

10
8

8

Aylık toplam saat
sayısı nhours

20
15

15

32

Ocak

Saat sayısı

90

213

196

245

0

744

ġubat

Saat sayısı

15

229

177

238

13

672

Mart

Saat sayısı

0

219

336

182

7

744

Nisan

Saat sayısı

0

67

246

329

78

720

Mayıs

Saat sayısı

0

0

0

336

408

744

HaziranSaat sayısı

0

0

0

43

677

720

Temmuz Saat sayısı

0

0

0

0

744

744

Ağustos Saat sayısı

0

0

0

2

742

744

Eylül

Saat sayısı

0

0

0

152

568

720

Ekim

Saat sayısı

0

0

34

435

275

744

Kasım

Saat sayısı

0

138

211

279

92

720

AralıkSaat sayısı

3

278

222

225

16

744

Yıl

Saat sayısı

108

1144

1422

2466

3620

8760

1.7.2.1. Ġkinci Üreteç tarafından desteklenen Isıtma Enerji Ġhtiyacı hesabı (Yedek
ısıtma (back-up heating) )Isıtma enerjisi için gereken ısının elde edilmesinde destek sistemin (ikinci bir üreteç) kullanılması
sistem tasarım kriterlerine bağlıdır ve çalışma moduna göre (sıralı (birbirini takiben), paralel ve kısmi
paralel çalışma) ve ilgili sıcaklıklara, ısı pompası için kapalı konum sıcaklıkları ve ikinci üreteç için açık
konum sıcaklıklarına göre karakterize edilirler.
1.7.2.1.1.

Sıralı ÇalıĢma

Sıralı çalışmada, belirlenmiş dış hava devreden çıkma sıcaklığına kadar ısı pompası tüm ısı ihtiyacınıkarşılar. Dış hava sıcaklığı ısı pompasının devreden çıkma sıcaklığının altına düşerse, ısı pompası
devre dışı bırakılır ve ikinci üreteç tüm ısı ihtiyacını karşılar. Devre dışı bırakılan sıcaklığın ait olduğu
sıcaklık sınıfı için ağırlık faktörü wi , HDH (ltc )  HDH (lower ) eşitliğiyle yeniden hesaplanır.
Aşağıdaki şekilde ısı pompasının (A11 ve A12 alanları) ve ikinci üretecin (A2 alanı) karşıladığı sıcaklık
sınıflarına (bin‟lere) ait toplam saat sayısı verilmektedir.

34BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil 10. Sıralı çalıĢmada ısı pompasının ve ikinci üretecin(yedek) bin saatleri ve enerji oranları

pbu ,h 

HDH (ltc )
HDH t

(69)

pbu ,h : İkinci üretecin (yedek) enerji oranı,
HDH (ltc ) : İkinci üretecin devreden çıkma alt sıcaklık limitine (belirlenmiş dış sıcaklık)
kadarki toplam ısıtma derece saatleri, (Kh)HDH t : Isıtma derece saatlerinin toplam sayısı, (Kh)
1.7.2.1.2.

Paralel ÇalıĢma

Paralel çalışmada ısı pompası tek başına, gerekli ısıyı belirlenmiş dış hava sıcaklığına düşene kadar(denge noktası sıcaklığına kadar) sağlar. Denge noktası sıcaklığının altında kalan sıcaklıklarda ikinciüreteç de devreye girer. Her iki üreteç paralel olarak çalışır. İkinci üreteç ısı kapasitesi
sınırlandırılmasından dolayı ısı pompasının karşılayamadığı kısmı karşılar.
Aşağıdaki şekilde ısı pompasının (A11 , A12 ve A13 alanları) ve ikinci üretecin (A2 alanı) karşıladığı
sıcaklık sınıflarına (bin‟lere) ait toplam saat sayısı verilmektedir.

35BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil 11. Paralel çalıĢmada ısı pompasının ve ikinci üretecin(yedek) bin saatleri ve enerjioranlarıpbu ,h 

HDH (bp )  (i  bp )  nhours (bp )
HDH t
(70)

pbu ,h : İkinci üretecin (yedek) enerji oranı,nhours :İkinci üretecin denge noktası sıcaklığına kadar toplam saat sayısı,

bp : Denge noktası sıcaklığı, (°C)
 i :Ortam sıcaklığı (ısıtılmayan bölgede13°C, ısıtılan bölgede 20°C)
HDH (bp ) : İkinci üretecin denge noktası sıcaklığına kadar toplam ısıtma derecesaatleri, (Kh)HDH t : Isıtma derece saatlerinin toplam sayısı, (Kh)
Paralel çalışmada ısı pompası tek başına, gerekli ısıyı belirlenmiş dış hava sıcaklığına
düşene kadar (denge noktası sıcaklığına kadar) sağlar. Denge noktası sıcaklığının
altında kalan sıcaklıklarda ikinci üreteç de devreye girer. Her iki üreteç paralel olarakçalışır.
1.7.2.1.3.

Kısmi Paralel ÇalıĢma

Kısmi paralel çalışmada ısı pompası tek başına, gerekli ısıyı belirlenmiş dış hava sıcaklığına düşene
kadar (denge noktası sıcaklığına kadar) sağlar. Denge noktası sıcaklığının altında kalan sıcaklıklarda
ikinci üreteç de devreye girer. Her iki üreteç paralel olarak çalışır. İkinci üreteç, sadece ısı pompasının
gücünün ötesindeki ısı ihtiyacını karşılar. Sıcaklık, devreden çıkma alt sıcaklık sınırına düştüğünde, ısı
pompası kapalı konuma getirilir ve ikinci üreteç tek başına gerekli ısıyı karşılar.

36BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Aşağıdaki şekilde ısı pompasının (A11 ve A12 alanları) ve ikinci üretecin (A2 alanı) karşıladığı sıcaklık
sınıflarına (bin‟lere) ait toplam saat sayısı verilmiştir.

ġekil 12. Kısmi paralel çalıĢmada ısı pompasının ve ikinci üretecin(yedek) bin saatleri ve enerjioranlarıpbu ,h 

A1 HDH (bp )  (i  bp )  (nhours (bp )  nhours (ltc ))

A2
HDH t

(71)

pbu ,h : İkinci üretecin (yedek) enerji oranı,nhours : İkinci üretecin denge noktası sıcaklığına kadar toplam saat sayısı,

bp : Denge noktası sıcaklığı, (°C)
 i :Ortam sıcaklığı (ısıtılmayan bölgede13°C, ısıtılan bölgede 20°C)

ltc :Isı pompası için devreden çıkarma limiti (kapalı konum) sıcaklığı, (°C)
HDH (bp ) : İkinci üretecin denge noktası sıcaklığına kadar toplam ısıtma derecesaatleri, (Kh)HDH t : Isıtma derece saatlerinin toplam sayısı, (Kh)37BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
1.7.2.2. Tam yükte Isı Pompasının Gücü ve Performans Katsayısı (COP)
1.7.2.2.1.

Elektrik Tahrikli Isı Pompaları

Kaynak Sıcaklığı için Düzeltme

Varsayılan değerler Ek A‟da verilmiştir ve eğer başka veri verilmediyse bu değerler kullanılabilir.
Bunlar tipik ısı pompası için değerlerdir. Isıtma sisteminde üreteç olarak sadece ısı pompası
kullanılmışsa, ısı pompasının gücü maksimum ısıl yüke eşit olacaktır.
Eğer sıcaklık sınıfındaki (bindeki) kaynak sıcaklığı test noktasını karşılamıyorsa interpolasyon veya
ekstrapolasyon yapılarak doğrulanabilir.

Ortalama dış hava sıcaklığına göre ortalama yeraltı suyu sıcaklıkları aşağıdaki tabloda verilmektedir.

Tablo 26. Ortalama dıĢ hava sıcaklığına göre ortalama yeraltı suyu sıcaklıklarıoOrtalama dıĢ hava sıcaklığı C

Ortalama yeraltı suyu sıcaklığı

20

12.0

10

10.7

7

10.2

5

10.0

2

9.6

0

9.3

-2

9.0

-5

8.6

-7

8.4

-10

8.0

o

C

Ayrıca aşağıdaki tabloda aylara göre ortalama dış hava sıcaklığına bağlı olarak ortalama deniz suyu
(brine) sıcaklığı sıcaklığı verilmektedir.

38BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo 27. Ortalama deniz suyu sıcaklıklarının aylara göre ortalama dıĢ hava sıcaklığı iledeğiĢimi
Aylık ortalama hava sıcaklıkları
Aylık ortalama deniz suyu sıcaklıkları
Aylar
(°C)
(°C)
Ocak

5

10

Şubat

6

9

Mart

7

9

Nisan

12

10

Mayıs

16

14

Haziran

21

20

Temmuz23

25Ağustos

23

25

Eylül

20

24

Ekim

16

20

Kasım

12

16

Aralık8

13Dağıtım Sıcaklığı için Düzeltme
Su esaslı ısıtma dağıtımı
Eğer ısı pompası, test ölçümlerindeki sıcaklık farklarından sapan ısıtma devre dolaşımı ve geri dönüş
sıcaklıkları arasındaki sıcaklıklarda çalıştırılıyorsa bu yöntem kullanılır. Tablo 28‟den düzeltme faktörü
alınarak hesaplama yapılır.

COPT  COP  f 
(72)

COPT : Isı pompasının düzeltilmiş performans katsayısı

COP : Test ölçülerinden alınan(Ek A‟dan) performans katsayısı
f  :Tablo 28‟den alınan düzeltme faktörü.

 M : Test ölçülerinden gelen sıcaklık farkı (Varsayılan değeri: 10 K)

 B : Isı pompasının çalışması sırasında sıcaklık farkı; Isıtma modunda  B   HK
alınır.

39BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 28.Isı pompası çalıĢmasında ve ölçümünde sıcaklık farklarındaki sapmalardan dolayı
düzeltme faktörü f 

∆θB
3
4
5
6
7
8
9
10

∆θM
3
4
5
1,000 0,990 0,980
1,010 1,000 0,990
1,020 1,010 1,000
1,031 1,020 1,010
1,041 1,031 1,020
1,051 1,041 1,031
1,061 1,051 1,041
1,072 1,061 1,051

1.7.2.2.2.

6
7
0,969 0,959
0,980 0,969
0,990 0,980
1,000 0,990
1,010 1,000
1,020 1,010
1,031 1,020
1,041 1,031

8
9
0,949 0,939
0,959 0,949
0,969 0,959
0,980 0,969
0,990 0,980
1,000 0,990
1,010 1,000
1,020 1,010

10
0,928
0,939
0,949
0,959
0,969
0,980
0,990
1,000

11
12
0,918 0,908
0,928 0,918
0,939 0,928
0,949 0,939
0,959 0,949
0,969 0,959
0,980 0,969
0,990 0,980

13
14
0,898 0,887
0,908 0,898
0,918 0,908
0,928 0,918
0,939 0,928
0,949 0,939
0,959 0,949
0,969 0,959

Elektrik Tahrikli Olmayan Yanma Tahrikli Isı Pompaları

Yanma tahrikli ısı pompaları motorla çalıştırılan ve soğurmalı ısı pompalarını kapsar. Eğer bir bilgi
verilmediyse Ek A‟daki değerler kullanılır.
1.7.2.3. Kısmi yükte Isı Pompasının Performans Katsayısı (COP)
1.7.2.3.1.

ÇalıĢma prensibi

Isı pompaları sabit devirli kompresörlerle çalıştırıldığından ve bu kompresörler de kısmi yükte açık ve
kapalı konumda çevrim yaptığından ısı pompasının performans katsayısını (COP) düşer. Kısmi yükkoşullarında değişken kapasiteli kompresörler daha etkindir.
Kısmi yükteki performans katsayısı aşağıdaki eşitlikten elde edilir:

COPpl  COPfl  f pl(73)

COPpl :Kısmi yükteki performans katsayısı,

COPfl :Tam yükteki performans katsayısı,
f pl : Kısmi yükteki çalışma için düzeltme faktörü.
Elektrikle çalışan ısı pompaları içinf pl Ek A‟da radyatörler, konvektörler ve yüzey ısıtması içinverilmiştir.
Absorbsiyonlu ısı pompaları için f pl , Ek A‟da cdt olarak verilmiştir.
Isı pompasının çalışma zamanı yük faktörü ile ilintilidir. Yük faktörü aşağıdaki eşitlikle hesaplanır:t
FC  ON , g ,i
ti

(74)

40

15
0,877
0,887
0,898
0,908
0,918
0,928
0,939
0,949

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

FC : Yük faktörü,
tON , g ,i

: Bin i‟deki ısı pompasının çalışma zamanı, (h)ti : Bin i‟deki toplam zaman( aylık),h (Eğer ısı kaynağı dış hava ise, Tablo 25‟ten alınır.)
1.7.2.3.2.

Isı Pompasının ÇalıĢma ZamanıIsı pompasının çalışma zamanı ihtiyaç duyulan ısı miktarına ve çalışma koşullarına bağlıdır. İhtiyaç
duyulan ısı miktarı binanın ısı yüküne, dağıtım sistemine ve iç kayıplara bağlıdır. Isı pompasının her
bir sıcaklık sınıfı (bin) için çalışma zamanını belirlemek için aşağıdaki denklem kullanılmaktadır.

tON , g ,i Qh,outg ,i0, 001  g ,i(75)

Burada;tON , g ,i

: Her bir sıcaklık sınıfındaki (bin) ısı pompasının çalışma zamanı, (h);Qh,outg ,i : Her bir sıcaklık sınıfında (bin) üreteç ısı çıktısı, (ilgili ay için), (kWh); g ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının ısı çıktısı, (kW) (Maksimum net
enerji yüküne eşittir.)
Sınır şartları aşağıda gösterildiği gibidir.

tM ,ON   tON , g ,i(76)

T  Bins

Burada;tON , g ,i : Isı pompasının çalışabileceği maksimum zaman (ilgili ay için), (h).
Isı pompasının çalışabileceği maksimum zaman Tablo 25‟te verilmiştir. Yukarıdaki eşitlik sıcaklık
sınıflarındaki (binlerdeki) çalışma zamanlarını sınırlar. Isı pompasının çalışma zamanı ısı ihtiyacınabağlı olduğundan ısı pompasının çalışma modu önem kazanır.
Eğer ısı pompası hem mahalin hem de kullanım sıcak suyunun ısıtılmasında kullanılacak ise ısı
pompasının mahal ısıtması için gerekli maksimum çalışma zamanı çalışma zamanlarının toplamıyla
sınırlanmaktadır. Kullanım sıcak suyu için çalışma zamanları Kullanım Sıcak Suyu Sistemleri kısmında
ele alınmaktadır.
Eğer çalışma zamanı, Eşitlik 75 ve 76‟dan elde edilen mümkün olan maksimum çalışma zamanından
büyükse, ısıtma ve kullanım sıcak suyu için çalışma zamanları aynı saat sayılarıyla azaltılabilir.
Isı pompasının ısıl gücü gerçek çalışma zamanına sınırlıdır.

Qh,outg ,i ,WP  0,001 tON , g ,i ,WP  g ,i(77)

Burada;41BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qh,outg ,WP : Isı pompasının her bir sıcaklık sınıfı (bin i) için üreteç ısıl gücü, (kWh)tON , g ,i ,WP : Her bir sıcaklık sınıfında (bin) ısı pompasının gerçek çalışma zamanı, (h); g ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompası üretecinden elde edilen ısı miktarı,(kW).

1.7.2.4. Üreteç Isıl Kayıpları
Sıcak su Depolama Tankı
Eğer depolama tankı ısı pompasının bir kısmını oluşturuyorsa, kayıplar (47) eşitliğiyle hesaplanır veaşağıdaki eşitlikle bin‟lere (sıcaklık sınıflarına) dağıtılır.

t
Qh, g , s ,i  Qh , s  i
th

(78)

Qh, g , s ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için depolama tankından çevreye olan ısı kaybı (ilgili
ay için), (kWh);

Qh , s : Depolama tankının ısı kaybı (ilgili ay için), (kWh); (Eğer ürün bilgileri bulunmuyorsa
1.6.4. kısmındaki varsayılan değerler kullanılabilir.)ti : Her bir sıcaklık sınıfındaki (bin) saat sayısı (ilgili ay için), (h)th : Isıtma saatlerinin aylık sayısı, (h)Üretecin diğer ısıl kayıpları
Elektrikli tahrikli ısı pompaları için diğer kayıplar ifade edilmemiştir. Yanma tahrikli ısı pompaları içintest sonuçlarından veya üretici firmalardan gelen veriler kullanılabilir.

Qh, g ,i  Qh, g , s ,i  Qh, g ,WP,i(79)

Burada;Qh , g ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için üreteçten olan ısı kaybı (ilgili ay için), (kWh);1.7.2.5. Isıtma Ġçin Isı Pompasının Toplam(Nihai) Enerji Tüketiminin
Hesaplanması
1.7.2.5.1.

Elektrik Tahrikli Isı Pompaları

Hacim ısıtması için destek güç tüketimini veren denklem aşağıda yer almaktadır.
nbin

Qh,outg ,WP ,i  Qh, g ,i  1  ph,combi   krd , g  Qh, g ,aux ,ii 1COPsin,i

Qh, f ,1  

nbin

Qh,outg ,combi ,i  Qh, g ,i  ph,combi  krd , g  Qh, g ,aux ,ii 1COPcombi ,i



(80)
42

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada;: Hacim ısıtmasında ısı pompasının çalışması için tüketilen enerji (ilgili ay için),Qh, f ,1(kWh)

: Isıtma ve kullanım sıcak suyunun kombine ve eşzamanlı olarak çalışması

ph,combi

durumundaki oran,

Qh,outg ,WP ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının tek modlu (sadece hacimısıtması) çalışması durumundaki üretecin ürettiği ısı, (kWh)Qh,outg ,combi ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının kombine (hem hacim ısıtması
hem de kullanım sıcak suyu için ısı üretimi) çalışması durumundaki üretecin ürettiği ısı,(kWh)

Qh , g ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için üretecin ısı kaybı, (kWh)krd , g : Isıl enerji olarak geri kazanılan destek enerjisi oranı, krd , g  0
Qh, g ,aux ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının hacim ısıtması modundakiçalışması için destek enerjisi, (kWh)COPsin,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının tek modlu (sadece hacimısıtması) çalışması durumundaki performans katsayısı, (kWh) (Ortalama çalışma
şartlarında)COPcombi ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının kombine (hem hacim ısıtması
hem de kullanım sıcak suyu için ısı üretimi) çalışması durumundaki performans katsayısı,(kWh) (Ortalama çalışma şartlarında): Sıcaklık sınıfı (bin) sayısı.

nbin

1.7.2.5.2.

Yanma Tahrikli Isı Pompası

Isı pompasına yakıt giriş enerjisi aşağıdaki eşitlikle hesaplanır:nbin

Qh,outg ,i  krd , g  Qh, g ,aux ,i

i 1

COPt

Qh, f ,1  

 f Hs / Hi

(81)

Burada;Qh, f ,1: Isı pompasının tükettiği enerji (gaz) (ilgili ay için), (kWh)Qh,outg ,i : Isıtma sistemindeki her bir sıcaklık sınıfı (bin) için üretecin ürettiği ısı, (kWh)krd , g : Isıl enerji olarak geri kazanılan destek enerjisi oranı, krd , g  0

43BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qh, g ,aux ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının hacim ısıtma modundakiçalışması için destek enerjisi, (kWh)COPi : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının tek modlu (sadece hacim ısıtması)çalışması durumundaki performans katsayısı, (kWh) (Ortalama çalışma şartlarında)f Hs / Hi : Kullanılan yakıtın brüt ısıl değerinin net ısıl değerine oranı,nbin: Sıcaklık sınıfı (bin) sayısı.

1.7.2.6. Destek Enerjisi
Destek enerji miktarı aşağıdaki denklem kullanılarak hesaplanır.

Qh, g ,aux  ( prim,aux   sek ,aux )  0.001 tON , g ,aux

(82)

Burada;Qh, g ,aux : Toplam destek enerji ihtiyacı, (kWh) prim,aux : Birincil çevrimin güç ihtiyacı, (W) sek ,aux : İkincil çevrimin güç ihtiyacı, (W)tON , g ,aux : Destek elemanlarının aylık çalışma zamanı, (h)Destek elemanlarının güç ihtiyaçları bilinmiyorsa aşağıdaki denklem kullanılarak bulunabilir.

 prim / sek ,aux p Vaux  3600

(83)

Burada; prim,aux : Birincil çevrimin güç ihtiyacı, (W); sek ,aux : İkincil çevrimin güç ihtiyacı, (W);p

: Birincil veya ikincil çevrimdeki basınç düşümü, (Pa);V : Hacimsel debi, ( m3 / h ) (Ürün verilerinden)aux: Sirkülasyon pompasının etkenlik değeri.

Sirkülasyon pompasının etkenlik değeri aux  0,3 olarak alınır.
44BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

1.7.2.6.1.

Birincil devre (Isı kaynağı)Isı pompasının tüm sıcaklık sınıflarını(bin) kapsayan çalışma zamanlarının toplamı ton,g,i, destek
elemanlarının çalışma zamanı tON,aux olarak kabul edilir.
Havadan Suya Isı Pompası
Isı kaynağı devresindeki fanlar için destek enerjisi hesaba katılır.
Gölden veya Denizden Suya ve Sudan Suya Isı Pompası
Bu tip ısı pompalarında evaporatördeki iç basınç düşümünü telafi etmek için destek enerjisi testölçümlerinde performans katsayısıyla ele alınır. Isı kaynağı sistemimde basınç düşümünü telafi etmekiçin gerekli olan kayıp kaynak pompa destek enerjisi eşitlik 83‟ten elde edilir. Eğer mevcut bir değer
yoksa 40 kPa‟lık bir basınç düşüşü kullanılır ve 3K sıcaklık farkındaki ısı pompasının nominal gücü
kullanılarak hacimsel debi belirlenir.
1.7.2.6.2.

Ġkincil devreİkincil devre, yalnızca bütünleşik yedekleme depolama tankı veya hidrolik yön değiştiricili ısı
pompalarında ele alınır. Denklem 43‟te ∆pwe = 0 olarak alınır.
Eğer ısı pompası ve dağıtım sistemi arasında bir hidrolik ayrıklaştırma varsa (paralel yedekleme
depolama tankı anlamında) eklenen depolama tankı şarj pompası(charge pump) da üreteç alt
sistemine(ısı pompasına) tahsis edilmiştir. Dış basınç düşümünü telafi etmek için bu enerji hesaba
katılır. Belli bir değer verilmediyse 10 kPa basınç düşümü kullanılabilir.
Isı pompasının tüm sıcaklık sınıflarını(bin) kapsayan çalışma zamanlarının toplamı t on,g,i, destek
elemanlarının çalışma zamanı tON,aux olarak kabul edilir.
1.7.2.7. Ġkinci (Yedek Isıtma Sistemi) Üretecin Enerji TüketimiAşağıdaki denklem ikinci ısı üretecinin (yedek sistemin) enerji tüketimini hesaplamak içinkullanılmaktadır.

Qh,outg ,bu  max   Qh,outg ,i  Qh,outg ,i ,WP ; Pbu ,h  Qh,outg ,i 
 i


(84)

Burada;Qh,outg ,bu : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ikinci üreteç(yedek ısıtma) tarafından sağlananüreteç ısıl gücü, (kWh)Qh,outg ,WP ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompasının üreteç ısı çıktısı, (kWh)Pbu ,h: İkinci üretecin(yedek üretecin) enerji oranı;

Qh,outg ,i : Her bir sıcaklık sınıfında (bin) dağıtım sistemi için gereken enerji, (kWh)45BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
1.7.2.8. Toplam Enerji Tüketimi
Toplam enerji tüketimi(elektrik veya yakıt giriş enerjisi) için kullanılması gereken toplam enerjiyi veren
ifade aşağıda yer almaktadır. Bu ifade ısı pompasının ve ikinci üretecin enerji girdilerinin toplamıdır.

Qh, f  Qh, f ,1  Qh, f ,bu(85)

Burada;: Isıtma üretimi için kullanılan toplam enerji miktarı (ısı pompası ve yedek

Qh , fısıtma sistemi dahil), (kWh);

Qh, f ,1

: Hacim ısıtmasında ısı pompasının enerji tüketimi, (kWh);

Qh, f ,bu

: Hacim ısıtmasında ikinci üretecin (yedek üretecin) enerji tüketimi, (kWh).

1.7.2.9. Yenilenebilir (Rejeneratif) Enerji Katkısı
Isıtma için yenilenebilir enerji katkısı aşağıdaki denklem ile hesaplanır.

Qh,in  Qh,outg  Qh, f  Qh, g(86)

Burada;Qh ,in: Isıtma sistemi için çevre ısısı, (kWh);

Qh,outg: Isıtma sistemi için üretecin ürettiği ısı miktarı, (kWh);

Qh , f: Hacim ısıtmasında ısı pompasının enerji tüketimi, (kWh);

Qh , g: Isı üretim sisteminden bulunduğu ortama olan ısıl kayıplar, (kWh).
Üreteç alt sistemin hesabı için performans faktörü

1.7.2.10.

Bilgi amaçlı, yıllık performans faktörü, ısıtma sistemi için sağlanan aylık enerji miktarlarının toplamı vetüketilen enerji toplamından yaralanarak hesaplanabilir:

SPFg ,t ,a Qh , outg

MonateQh, f Qh ,aux , g(87)

MonateAylık performans faktörü aşağıdaki eşitlikle hesaplanır:

SPFg ,t 

Qh ,outg
Qh, f  Qh,aux , g

(88)

46

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

SPFg ,t ,a : Isı pompasının yıllık performans faktörü,
SPFg ,t : Isı pompasının aylık performans faktörü,
Qh,outg : Isıtma sistemi için üreteç ısıl gücü, (kWh)Qh , f : Isıtma sisteminin enerji tüketimi, (kWh)1.7.3.

KazanlarBu bölümdeki hesaplamalarda kullanılan i alt indisi birden fazla kazan olduğu durumlardaki
hesaplamalar için kullanılır.
Toplam üretim kaybı olanaşağıdaki formülle gösterilir:(89): Isıtma sisteminin toplam üretim kaybı, (kWh): Kazan ısı kaybı, (kWh): Tasarımdaki çalışma gün sayısı (ilgili ay için), (gün)
Kazan üretim kayıpları, ortalama kazan kısmi yükü ßh ve ßK,pl (sıvı ve gaz yakıtlı kazanlarda 0,3,
otomatik beslemeli biokütle sistemlerde 0,4, katı yakıtlı kazanlarda 0,5 olarak kabul edilir.) ve
ßK,100%(1‟e eşittir) kısmi yüklerinin fonksiyonu olarak hesaplanır.

(90)
Birden fazla kazan varsa;h,i=Qh,outg
QN(91): Kazanın kısmi yüküEğer 0 <≤iseaşağıdaki formülle hesaplanır:(92): Kazanın kısmi yükteki ısıl kaybı, (kWh): Kazanın bekleme modundakiısıl kayıpları, (kWh): Tasarımda belirtilen günlük çalışma süresi (h): Kazanın kullanım sıcak su ısıtılması için günlük çalışma süresi (h)47BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Eğer<aşağıdaki formülle hesaplanır:< 1 ise(93): Kazanın nominal güçteki ısıl kayıpları, (kWh)1.7.3.1. Saatlik ısı kaybı hesabı,,

Kazanın bekleme ısı kaybı:(94): Ortalama kazan sıcaklığındaki kazan bekleme ısı kaybı, (kWh): Kazan nominal gücü, (kW): Tam yükteki kazan verimi: Kullanılan yakıtın brüt kalori değerinin net kalori değerine oranı
Ortalama kazan sıcaklığındaki kazan bekleme kaybı

aşağıdaki gibi hesaplanır:(95): Bekleme ısı kaybı: Ortalama kazan sıcaklığı, (˚C)
:Isıtılmayan ortam sıcaklığı, (˚C)
Kullanılan yakıtın brüt kalori değerinin net kalori değerine oranı

Tablo 29‟da verilmiştir.

Tablo 29. Verilen enerji için fHs/Hi

Enerji kaynağı
fuel oildoğal gazsıvı petrol gazı
yakıtlarantrasit kömürü
linyit kömürü
odun
elektrikelektriksel güç kaynağı

f Hs/HI
1,06
1,11
1,09
1,04
1,07
1,08
1

Kısmi yükteki ısı kaybı:
(96)

48

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tam yükteki ısı kaybı:

–

(97)

1.7.3.2. Destek enerjisi Qh,g,aux
Isı üretimi için destek enerjisi Qh,g,aux , 20 K gidiş-dönüş sıcaklık farkındaki hacimsel debiye dayanan
kazan destek gücü Paux (tam yük, kısmi yük ve bekleme(stand-by) modundaki ölçülmüş değerleri ile)ve kazan ortalama kısmi yükü ßh,i kullanılarak hesaplanır.
(98): Isı üretimi için destek enerjisi, (kWh): Kazanın bekleme destek güç tüketimi, (kW): Aylık tasarım çalışma süresi (h): Kazanın kullanım sıcak su ısıtılması için günlük çalışma süresi (h): Ay içersindeki gün sayısı: Yıl içersindeki çalışma süresi (gün)
Eğer 0<

≤

ise ;
(99)
: Kazanın çalışma sırasındaki destek güç tüketimi, (kW): Kazanın kısmi yükteki destek güç tüketimi, (kW)

Eğer

<

< 1 ise ;(100): Kazanın tam yükteki kısmi destek güç tüketimi

Otomatik beslemeli biokütle kazanları için destek güç tüketimi hesaplanırken depolama tankı olan veolmayan sistemler için bir farklılık söz konusudur. Depolama tankı olan sistemler için Paux,pl‟nindüzeltme katsayısı değeri gerekli değildir.
Depolama tankı olmayan sistemler içindeğerideğerine dönüştürülmelidir.
(101)

1<

< 3 ise aşağıdaki formül kullanılır.

49

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

=

.

(102)

≥ 3 ise aşağıdaki formül kullanılır.
(103)
Düzeltilmiş

değerleri daha önceki formüllerde kullanılandeğeri yerine kullanılır.

Veri eksikliğinde sınır değerleriEğer herhangi bir ürün verisi yoksa aşağıdaki değerler kullanılabilir:
(104)
(105)

50

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
A,B,C ve D faktörleri aşağıdaki tablodaki gibidir.
Tablo 30. Verim Faktörleri
Verim faktörleriÜretim Yılı
Kazan tipi

A

B

C

D

Standart kazanlar
1978'den önce

77

2

70

3

1978-1987

79

2

74

3

1978'den önce

78

2

72

3

1978-1994

80

2

75

3

1994 sonrası

81

2

77

3

1978'den önce

79,5

2

76

3

1978-1994

82,5

2

78

3

1994 sonrası

85

2

81,5

3

1978'den önce

80

2

75

3

1978-1986

82

2

77,5

3

1987-1994

84

2

80

3

1994 sonrası

85

2

81,5

3

sınıf 3

1994 sonrası

67

6

68

7

sınıf 2

1994 sonrası

57

6

58

7

sınıf1

1994 sonrası

47

6

48

7

DönüĢtürülmüĢ

Katı Yakıtlı

Atmosferik brülörlü

Cebri Brülörlü (sıvı-gaz)

Biyokütle KazanDüşük sıcaklık kazanları
Atmosferik brülörlü

Gaz yakıtlı merkezi ısıtma kazanları

1978-1994

85,5

1,5

86

1,5

1994 sonrası

88,5

1,5

89

1,5

1987'den önceη100% =88%

ηpl =84%

1987-1992

η100% =86%

ηpl =84%

Kombi (Su depolu)

1994 sonrası

88,5

1,5

89

1,5

Kombi

1994 sonrası

88,5

1,5

89

1,5

1987'den önce

84

1,5

82

1,5

1987-1994

86

1,5

86

1,5

1994 sonrası

88,5

1,5

89

1,5

Cebri Brülörlü (sıvı-gaz)Yoğuşmalı kazanlar
1987'den önce

89

1

95

1

1987-1994

91

1

97,5

1

1994 sonrası

92

1

98

1

YoğuĢmalı depolu kombi

1994 sonrası

92

1

98

1

YoğuĢmalı kombi

1994 sonrası

92

1

98

1

YoğuĢmalı kazanlar (sıvı-gaz)

51BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Kazanın nominal kapasitesi QN‟in fonksiyonu olan qB,70 bekleme kaybı kWh cinsinden aşağıdaki
gibidir:(106)
Tablo 31. Bekleme ısı kaybı
Stand-by FaktörleriÜretim Yılı
Kazan tipi

EF

1978'den önce

12,5

-0,28

1978-1987

12,5

-0,28

1978'den önce

12,5

-0,28

1978-1994

10,5

-0,28

1994 sonrası

8

-0,28

1978'den önce

8

-0,27

1978-1994

7-0,3

1994 sonrası

8,5

-0,4

1978'den önce

9

-0,28

1978-1986

7,5

-0,31

1987-1994

7,5

-0,31

1994 sonrası

8,5

-0,4

sınıf 3

1994 sonrası

14

-0,28

sınıf 2

1994 sonrası

14

-0,28

sınıf1

1994 sonrası

14

-0,28

1978-1994

6

-0,32

1994 sonrası

4,5

-0,4

Standart kazanlarDönüĢtürülmüĢ

Katı Yakıtlı

Atmosferik brülörlü

Cebri Brülörlü (sıvı-gaz)

Biyokütle KazanDüşük sıcaklık kazanları
Atmosferik brülörlü

Gaz yakıtlı merkezi ısıtma kazanları

1987'den önceqB,70°C=0,022

1987-1992

Kombi (Su depolu)

1994 sonrası

qB,70°C=0,022

Kombi

1994 sonrası

qB,70°C=0,022

Cebri Brülörlü (sıvı-gaz)1987'den önce

7

-0,37

1987-1994

7

-0,37

1994 sonrası

4,25

-0,4

Yoğuşmalı kazanlar
1987'den önce

7

-0,37

YoğuĢmalı kazanlar (sıvı-gaz)

1987-1994

7

-0,37

1994 sonrası
1994 sonrası
1994 sonrası

4YoğuĢmalı depolu kombiYoğuĢmalı kombi-0,4
qB,70°C=0,022
qB,70°C=0,02252BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 28. Destek enerjisi faktörleriÜretim Yılı

Destek Enerjisi Tüketimi

Kazan tipi

G

H

n

Standart kazanlarDönüĢtürülmüĢ

Katı Yakıtlı

Atmosferik brülörlü

1978'den öncePaux,10001978-1987

Paux,pl0

Paux,SB20

1978'den öncePaux,10001978-1994

Paux,pl01994 sonrası

Paux,SB

15

1978'den öncePaux,10040

1978-1994

Paux,pl40

1994 sonrası

Paux,SB15

1978-1986

Paux,10001987-1994

Paux,pl

0

b

b

b

45

0,48

15

0,48

0

0

0

0

0

0

0

0

0,148

1

0,148

1

0

0

45

0,48

15

0,48

0

0

0,148

1

0,148

1

0

0

45

0,48

15

0,48

0

0

1978'den önceCebri Brülörlü (sıvı-gaz)

1994 sonrası

Paux,SB15bDüşük sıcaklık kazanları
Atmosferik brülörlü

Gaz yakıtlı merkezi ısıtma kazanları

1978-1994

Paux,10040

1994 sonrası

Paux,pl40

Paux,SB

15

1987'den öncePaux,10001987-1992

Paux,pl0

Paux,SB

15bb

Kombi (Su depolu)

1994 sonrası

Paux,100

40

0,148

1

Kombi

1994 sonrası

Paux,pl

40

0,148

1

Paux,SB15001987'den öncePaux,100

0

45

0,48

1987-1994

Paux,pl

0

15

0,48

1994 sonrası

Paux,SB

1500Cebri Brülörlü (sıvı-gaz)bbYoğuşmalı kazanlar
1987'den öncePaux,100

0

45

0,48

1987-1994

Paux,pl

0

15

0,48

1994 sonrası

Paux,SB1500YoğuĢmalı depolu kombi

1994 sonrası

Paux,100

0

45

0,48

YoğuĢmalı kombi

1994 sonrası

Paux,pl

0

15

0,48

Paux,SB1500YoğuĢmalı kazanlar (sıvı-gaz)

b

b

53

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Kazanın nominal kapasitesi QN‟in fonksiyonu olan Paux destek güç tüketimi kW cinsinden aşağıdaki
gibidir:(107)
b : Eğer elektrikle işletilen kazan kontrolü kullanılıyorsa, aksi takdirde

1.7.4.

Merkezi Olmayan Yakıtlı Sistemler

Merkezi olmayan yakıtlı ısıtma sistemlerinde net ısıtma ihtiyacı, kontrol ve emisyon, dağıtım ve üretim
tek bir noktada değerlendirilir.
1.7.4.1. Gaz yakıtlı sobalar
Bacalı soba
(108)
Hermetik soba

= 1,4.

(109)

1.7.4.2. Sıvı yakıtlı sobalar= 1,34.

(110)

1.7.4.3. Tuğlalı sobalar= 1,55.

(111)

1.7.4.4. Kömürlü döküm sobalar= 1,60.
1.7.5.

(112)

Elektrikli Isıtıcılar

Elektrikli ısıtıcıların elektrik tüketimi aşağıdaki gibi hesaplanır.
(113): Isıtıcının bir saatte tükettiği elektrik enerjisi (kWh): Isıtıcının gücü (kW)
Birden fazla ısıtıcı olması durumunda aşağıdaki eşitlik kullanılır.
(114)
n: Elektrikli ısıtıcı sayısı54BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

1.7.6.

GeniĢ Hacimlerin Isıtılması

Radyant ısıtıcıRadyant ısıtıcı için ısı üretim kaybı aşağıdaki gibi hesaplanır:(115)
Nominal güçlerine göre faktörleri Tablo 33‟ten alınmaktadır.

Tablo 33. Verim faktörü
nominal güç
f faktörü
(kW)
>4-25
0,111
>25-50

0,099

>50

0,087

55

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

EK A
Isıtma Ġhtiyacını KarĢılamak için Enerji Kullanımı
A.1. Elektrik Tahrikli Isı Pompalarıġekil A. 1- Elektrik tahrikli ısı pompaları için üreteç alt sisteminin enerji dengesiÜreteç alt sistemi için ısıl kayıplar cinsinden enerji dengesi aşağıdaki eşitlikle ifade edilir:

Qh, f  Qh,outg  Qh, g  krd , g  Qh, g ,aux  Qh,in(A.1)

Qh , f : Isı üretecine sağlanması gereken enerji, (kWh)Qh,outg : Isı üretecinden ısıtma sistemine verilmesi gereken enerji, (kWh)Qh , g : Isıtma sisteminin üretim kayıpları, (kWh)krd , g : Isıl enerji olarak geri kazanılan destek enerjisi oranı, krd , g  0
Qh, g ,aux : Üreteç çalışması için destek giriş enerjisi, (kWh)Qh ,in : Isıtma sistemi için çevre ısısı, (kWh)56BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.2. Yanma Tahrikli Isı Pompalarıġekil A. 2-Yanma Elektrik tahrikli ısı pompaları için üreteç alt sisteminin enerji dengesi

Qh, f Qh,outg , g  Qh, g  krd , g  Qh, g ,aux  Qh ,in
1  prd ,mot

(A.2)

Qh , f : Isı üretecine sağlanması gereken enerji, (kWh)Qh,outg : Isı üretecinden ısıtma sistemine verilmesi gereken enerji, (kWh)Qh , g : Isıtma sisteminin üretim kayıpları, (kWh)krd , g : Isıl enerji olarak geri kazanılan destek enerjisi oranı, krd , g  0
Qh, g ,aux : Üreteç çalışması için destek giriş enerjisi, (kWh)Qh ,in : Isıtma sistemi için çevre ısısı, (kWh)prd ,mot : Üretece sağlanan geri kazanılmış yakıt girişi.

57

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.3. Isı Pompası Hesaplamaları için Varsayılan Değerler

A.3.1 Elektrik Tahrikli Isı Pompaları için Varsayılan Güç ve Performans KatsayısıDeğerleri

Tablo A. 1. 35°C besleme sıcaklığına sahip havadan suya ısı pompaları

Besleme sıcaklığı
DıĢ hava sıcaklığı
Bağıl ısıl gücü
Bugünkü COP(güncel)
1979'dan 1994'e kadar olan
COP
1979 öncesi COP

35°C
-7°C
0,72
2,7

35°C
2°C
0,88
3,1

35°C
7°C
1,04
3,7

35°C
15°C
1,25
4,3

35°C
20°C
1,36
4,9

2,4
2,2

2,8
2,5

3,3
3

3,6
3,2

4,4
4

Tablo A. 2. 50°C besleme sıcaklığına sahip havadan suya ısı pompaları

Besleme sıcaklığı
DıĢ hava sıcaklığı
Bağıl ısıl gücü
Bugünkü COP(güncel)
1979'dan 1994'e kadar olan
COP
1979 öncesi COP

50°C
-7°C
0,68
2

50°C
2°C
0,84
2,3

50°C
7°C
1
2,8

50°C
15°C
1,24
3,3

50°C
20°C
1,29
3,5

1,8
1,6

2,1
1,9

2,5
2,3

3
2,7

3,2
2,8

Tablo A. 3. 35°C ve 50°C besleme sıcaklığına sahip gölden veya denizden suya ısı pompaları

Besleme sıcaklığı
Birincil sıcaklıkBağıl ısıl gücü
Bugünkü COP(güncel)
1979'dan 1994'e kadar olan
COP
1979 öncesi COP

35°C
-5°C
0,88
3,7

35°C
0°C
1
4,3

35°C
5°C
1,12
4,9

50°C
-5°C
0,85
2,6

50°C
0°C
0,98
3

50°C
5°C
1,09
3,4

3
2,7

3,5
3,1

4
3,5

2,1
1,9

2,4
2,2

2,8
2,5

Tablo A. 4. 35°C ve 50°C besleme sıcaklığına sahip sudan suya ısı pompaları

Besleme sıcaklığı
Birincil sıcaklıkBağıl ısıl gücü
Bugünkü COP(güncel)
1979'dan 1994'e kadar olan
COP
1979 öncesi COP

35°C
10°C
1,07
5,5

35°C
15°C
1,2
6

50°C
10°C
1
3,8

50°C
15°C
1,13
4,1

4,6
3,9

5
4,3

3,2
2,7

3,4
2,9

58

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.3.2 Yanma Tahrikli Isı Pompaları için Varsayılan Güç ve Performans KatsayısıDeğerleri
A.3.2.1 Havadan Suya Isı Pompalarıġekil A. 3-Yanmalı motor tahrikli havadan suya ısı pompalarının çeĢitli kaynak ve kuyu
sıcaklıklarında ısı çıkıĢları

ġekil A. 4- Yanmalı motor tahrikli havadan suya ısı pompalarının çeĢitli kaynak ve kuyu
sıcaklıklarında standart performans katsayı değerleri

59BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
A.3.2.2 Havadan Havaya Isı Pompalarıġekil A. 5- Yanmalı motor tahrikli havadan havaya ısı pompalarının ısı çıkıĢları

ġekil A. 6- Yanmalı motor tahrikli havadan havaya ısı pompalarının standart performans
katsayıları
A.3.2.3 Absorbsiyonlu Isı Pompaları
A.3.2.3.1 Isı üretimiAşağıda sudan suya direk ateşlemeli NH3/H2O absorbsiyonlu ısı pompaları için şekilde değerler
gösterilmiştir.

60

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil A. 7- NH3/H2O absorbsiyonlu sudan suya ısı pompalarının çeĢitli kaynak ve kuyu
sıcaklıklarında ısıl gücüAşağıda sudan suya direk ateşlemeli H2O/LiBr absorbsiyonlu ısı pompaları için şekilde değerler
gösterilmiştir.

ġekil A. 8- H2O/LiBr absorbsiyonlu sudan suya ısı pompalarının çeĢitli kaynak ve kuyu
sıcaklıklarında ısıl gücü61BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.4

Kısmi Yükte ÇalıĢması Durumunda Düzeltme Faktörü

A.4.1 Elektrik Tahrikli Isı Pompaları
Elektrik tahrikli ısı pompalarının performans faktörleri, kısmi yük davranışlarına büyük oranda bağlıdır.
Kısmi yük davranışı, ısı dağıtım sisteminin eşdeğer performansından ve kW ısı başına sıcak su
hacminden etkilenir. Yedekleme depolama tankları ısı dağıtım sisteminin sıcak su hacminin bir kısmı
sayılır.
Yük faktörü (FC) eşitlik 74‟ten elde edilebilir.

Tablo A. 5. Radyatörlü elektrik tahrikli ısı pompalarının kısmi yük koĢulları için düzeltme
faktörleri

Isı dağıtım sistem tipiEĢdeğer su içeriği
l/kW

Konvektörler/radyatörler

5
10
15
20

Yük Faktörü %10 20 30 40 50 60 70 80 90 99
58,8 58,8 58,8 58,8 58,8 71,4 80 85,7 92,3 99,5
80,1 80,1 80,1 80,1 80,1 84,8 89,1 92,2 95,5 99,6
85,9 85,9 85,9 85,9 85,9 91,7 94,4 96 97,5 99,7
89,1 89,1 89,1 89,1 89,1 93,8 95,8 97,1 98,3 99,8

Tablo A. 6. Yüzey ısıtmalı sistemli elektrik tahrikli ısı pompalarının kısmi yük koĢulları içindüzeltme faktörleri

Isı dağıtım
sistem tipiÖzellik

BorulamaboĢlukları (cm)Döşemedenısıtma

hafif
hafif
hafif
ağır
ağır
ağır

30
20
10
30
20
10

10
95,3
97,1
98,6
96,1
97,8
99,1

20
95,4
97,2
98,6
96,1
97,8
99,1

30
95,5
97,2
98,6
96,1
97,9
99,1

Yük Faktörü %
40
50
60
70
95,7 95,9 96,1 96,2
97,3 97,4 97,4 97,6
98,6 98,6 96,6 98,7
96,3 96,4 96,5 96,8
98 98,1 98,1 98,2
99,1 99,1 99,1 99,2

80
96,9
97,9
98,9
97,3
98,4
99,2

90
98,1
98,4
99,1
98,2
98,8
99,4

Arada kalan değerler enterpolasyon yapılarak bulunabilir.
1.7.7.

Absorbsiyonlu Isı Pompaları (Modulation burner)

Tablo A. 7- Absorbsiyonlu ısı pompalarının kısmi yük koĢullarında düzeltme faktörleri

Cdt

10
71,5

20
81,4

30
88,3

Yük Faktörü %
40
50
60
93,3
96,8
99,2

70
99,9

80
99,9

90
99,9

100
99,9

62

99
99,9
99,9
99,9
99,9
99,9
99,9

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.5 DeğiĢken Soğutucu AkıĢkan Debili Sistemler (VRF-VRV): Bağıl
Isıl gücü Performansı
Tablo A. 8. Bağıl ısı çıkıĢ performansları

Isı Kaynağı SıcaklığıCOP
Yük oranı 100%
Yük oranı 90%
Yük oranı 80%
Yük oranı 75% 'den az

-7
2
2,79
3,09
Bağıl ısıl gücü
0,81
0,96
0,89
1
0,97
1
1
1

7
3,65

10
3,85

1
1
1
1

1
1
1
1

ġekil A. 9- DeğiĢken Soğutucu AkıĢkan Debili Sistemler (VRF-VRV): %10 ve %100 yük
durumlarındaki COP değerleriġekil A. 10- DeğiĢken Soğutucu AkıĢkan Debili Sistemler (VRF-VRV): Bağıl ısı çıkıĢ
performansları
63BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil A. 11- DeğiĢken Soğutucu AkıĢkan Debili Sistemler (VRF-VRV): %10 ve %100 yük
durumlarındaki bağıl COP değerleri

64BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2. SOĞUTMA SĠSTEMLERĠ
Semboller

Qc* ,outg: HVAC sistemi için soğutma gücü (kWh)Qc* ,b: Soğutma serpantinleri için gerekli enerji (kWh)Qc* ,ce: HVAC sistemi için kontrol ve emisyon kaybı (kWh)Qc* ,d: HVAC sistemi için dağıtım kaybı (kWh)Qc* , s: HVAC sistemi için depolama kaybı (kWh)vc ,ce: Ortam ısı kontrolü ve emisyonu verimliliği

c* ,ce: HVAC sistemi için kontrol ve emisyon etkenlik faktörü

c* ,ce,sens: HVAC sistemi için kontrol ve emisyon duyulur etkenlik faktörü

c* ,d: HVAC sistemi için dağıtım etkenlik faktörü

Qc ,outg: Mahal şartlandırma sistemi için soğutma gücü (kWh)Qc ,b: Mahal şartlandırma için net enerji (kWh)Qc ,ce: Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon kaybı (kWh)Qc ,d: Mahal şartlandırma sistemi için dağıtım kaybı (kWh)Qc , s: Mahal şartlandırma sistemi için depolama kaybı (kWh): Isı kaynaklarının aylık faydalanma faktörü

c ,ce: Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon etkenlik faktörü

c,ce, sens

: Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon duyulur etkenlik faktörü

vc ,ce: Ortam Isı kontrolü ve emisyonu verimliliği

f vc ,d: Soğutma faktörü

AK , A: Soğutulan ortam dışında yerleşen kanalların yüzey alanı ( m )f c,ce,aux: İkincil hava fanları için özgül enerji gereksinimi

Qc ,ce,aux: Mahal şartlandırma için destek enerji yükü

Qvc ,b: İklimlendirme net soğutma enerjisi (kWh)Qvc ,ce: HVAC havalandırma sistemi için kontrol ve emisyon kaybı (kWh)Qvc ,d: HVAC havalandırma sistemi için dağıtım kaybı (kWh): Isı etkinlik katsayısı (kW/kW)

EER: Enerji etkinlik katsayısı (kW/kW)

SEER
PLVav

: Sezonluk enerji etkinlik katsayısı (kWh/kWh) av: Yıllık ısı etkinlik katsayısı (kWh/kWh)

QC ,therm: Isı üretim sisteminin enerji tüketim gücü (kW)2

: Ortalama kısmi yük değeri (kWh/kWh)65BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

QC ,outg: Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin soğutma gücü (kW)PC ,electr: Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin elektrik enerjisi tüketim gücü (kW)

QC ,outg ,therm: Isı üretim sisteminde üretilen ısı (kWh)

QC ,outg: Absorbsiyonlu soğutma sisteminin soğutma gücü (kW)

QC , f , R,electr: Yeniden soğutma sisteminin elektrik enerji tüketimi (kWh)Qc ,outg: Soğutma sisteminin soğutma gücü (kW)QR ,outg: Soğutulacak ortamın yeniden soğutma yükü (kW)qR ,electr: Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi (kW/kW)

f R ,av: Yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü

QC , f ,electr: Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin tükettiği elektrik enerjisi (kWh)66BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

SoğutmaSoğutma için enerji gereksinimi, merkezi HVAC sistemi ve mahal şartlandırma (room conditioning)olmak üzere iki tipte incelenmektedir. Soğutma için HVAC soğutma fonksiyonu ve soğutma enerjiçıkışı ayrı ayrı hesaplanarak toplanır.

2.1. HVAC Sistemi Ġle Soğutma
Merkezi olarak soğutulmak istenen binalarda HVAC sistemi kullanılır.
HVAC sistemi için enerji ihtiyacı aşağıda anlatıldığı gibi hesaplanır.
2.1.1.HVAC sisteminde kullanılan fanlar için varsayılan güç tüketim değerleri
HVAC sisteminde kullanılan fanlar için varsayılan güç tüketim değerleri aşağıdaki tablodan alınabilir.

FanlarTablo 1. HVAC sisteminde kullanılan fanlar için varsayılan güç tüketim değerleri
Fan Özgül Gücü
Fan genel verimiolduğunda,
toplam basınç artıĢı

Hava çıkış fanları
Hava giriş fanları, ısıtma ile
Hava giriş fanları, (kısmi) havaşartlandırma sistemleri

3

750 Pa960 Pa31200 Pa

1,25 kW/(m /s)
3
1,6 kW/(m /s)
2,0 kW/(m /s)

Tablo 2. Ġklimlendirme sisteminin tipine göre besleme havası sıcaklık farkı varsayılan değerleri(Tasarım amaçlı değildir.)Havalandırma sistemi/Besleme
Besleme havası çıkıĢı ile ortalama oda ayar sıcaklığı
havası Ģekli
arasındaki sıcaklık farkı
SoğutmaIsıtmaTürbulanslı akış, lineer yayıcı, swirl
8K
6K
yayıcı
Menfez
6K
4K
Hava tabakası yer değiştirmesi
4K
2K
Jet lüle (nozül)
8K
8Kİndüksiyonlu sistem, Birincil havalı fan
10 K
10 K
coil
Tavandan hava soğutmalı
10 K, ısı kazancı kW,
sıcaklık farkı yukarıdaki tablodan alınarak hava debisi
ve bir üstteki tablodan hacimsel debiye göre fan güçleri hesaplanır.

bulunur,

2.1.2.Soğutma Serpantinleri Ġçin Enerji ĠhtiyacıSoğutma serpantinleri için gerekli enerji

Qc* ,b aşağıdaki ifade yardımıyla hesaplanır. Bu enerjisoğutulacak ortamlarda kullanılan soğutma serpantinlerinin gerekli toplam enerjisini ifade eder.

Qc* ,b  Qvc,b  Qvc,ce  Qvc,d(1)

Burada,67BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qvc ,b : İklimlendirme net soğutma enerjisi, (kWh) (Net enerji kısmından)
Qvc ,ce : HVAC havalandırma sistemi için kontrol ve emisyon kaybı, (kWh)Qvc ,d : HVAC havalandırma sistemi için dağıtım kaybı. (kWh)2.1.2.1. Kontrol Ve Emisyon Kaybı Hesabı

Kontrol ve soğutulan ortama hava emisyonundan doğan kayıp

Qvc ,ce aşağıdaki bağıntıdan

hesaplanabilir.

Qvc,ce  1 vc,ce   Qvc,b(2)

Burada,vc ,ce : Ortam Isı kontrolü ve emisyonu verimliliği
Soğutma sistemi tasarımı safhasında, hesaplamalar vc ,ce  1 alınarak yapılacaktır.
2.1.2.2. Hava Dağıtım Kaybı Hesabı
Besleme havası sıcaklığı ile soğutulan ortam sıcaklığı çok geniş farklılık arz etmediğinden (sıcaklık
farkı en fazla 10 K), dağıtım kaybı aşağıdaki gibi hesaplanır.
Soğutulan ortam içinde yerleşen hava kanallarının dağıtım kaybı,

Qvc ,d  0(3)Soğutulan ortam dışında yerleşen hava kanallarının dağıtım kaybı hesabı için soğutulan ortam dışında
yerleşen kanalların yüzey alanı hesaplanarak aşağıdaki ifade kullanılır. Bu ifadede soğutulan ortamdışında yerleşen kanalların üzerine ısı iletim katsayısı en fazla 0.04 W/mK olan malzemeden 50 mm
kalınlığında yalıtım uygulandığı varsayılır.

(4)
Burada,Qvc ,d: HVAC havalandırma sistemi için dağıtım kaybı (kWh)f vc ,d: Soğutma faktörü, 9 W/ m alınır.

AK , A: Soğutulan ortam dışında yerleşen kanalların yüzey alanı (m )22tC*,op,mth : HVAC soğutması için ihtiyaç süresi. (Hesaplanan ay için)
68BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Besleme havası sıcaklığı ile soğutulan ortam sıcaklığı farkı 10 K‟den az olduğundan, kanallardansoğuk hava sızıntı kaybı ihmal edilir.
1.1.2.3 HVAC soğutma serpantinleri için ihtiyaç zamanı
HVAC merkezi sisteminde soğutma serpantinlerinin aylık soğutma ihtiyaç zaman katsayıları yıllık
ihtiyaç süresi baz alınarak aşağıdaki gibi hesaplanır:tC,r : Soğutma serpantininin yıllık izafi çalışma süresi, =0,24;*

C ,maxVC*: HVAC sisteminin maksimum soğutma kapasitesi, kW ;: HVAC soğutmasının kullanım toplam saatleri (aylık-mth; yıllık-a).

2.1.3.HVAC Sistemi Ġçin Soğutma gücü Hesabı

HVAC sistemi için soğutma gücü aşağıdaki eşitlikten hesaplanır.

Qc* ,outg  Qc* ,b  Qc* ,ce  Qc* ,d  Qc* ,s(5)

Burada,Qc* ,outg : HVAC sistemi için soğutma gücü,

Qc* ,b : Soğutma serpantinleri için gerekli enerji, (Denk. No 1)
Qc* ,ce : HVAC sistemi için kontrol ve emisyon kaybı,
Qc* ,d : HVAC sistemi için dağıtım kaybı,
Qc* , s : HVAC sistemi için depolama kaybı.

HVAC sistemi için kontrol ve emisyon kaybı aşağıdaki ifadeden hesaplanır.



Qc* ,ce  (1 c* ,ce )  (1 c* ,ce,sens )  Qc* ,b

(6)

69

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada,c* ,ce : HVAC sistemi için kontrol ve emisyon etkenlik faktörü,c* ,ce,sens : HVAC sistemi için kontrol ve emisyon duyulur etkenlik faktörü,
HVAC sistemi için kontrol ve emisyon duyulur etkinliği, hava soğutma cihazı çıkışında istenmeyen su
buharı yoğuşması (nem alma) söz konusu olduğunda hesaba katılır.
HVAC sistemi için dağıtım kaybı aşağıdaki gibi hesaplanır.



Qc* ,d  1 c* ,d  Qc* ,b(7)

Burada,c* ,d : HVAC sistemi için dağıtım etkenlik faktörü
HVAC sistemi için depolama kaybı ihmal edilir.

Qc* ,s  0(8)Hava soğutma ve nem almanın HVAC ünitesine entegre edildiği kombinasyonlarda veya soğutulmuş
su sistemleriyle mahal şartlandırma (nem alma seçeneğiyle) veya özgün oda hava şartlandırıcılar
kullanıldığında, mahal şartlandırmanın ve HVAC soğutmasının daha düşük

c* ,ce,sens

faktörüuygulanabilir. Oda şartlandırması için böyle durumlarda c ,ce, sens  1 alınabilir.

c* ,ce , c* ,ce,sens ve c* ,d sayısal değerleri Tablo 3‟ten alınır.

Soğutma sistemi

Tablo 3. HVAC sistemi için etkenlik faktörleriSoğutulmuĢ su giriĢ çıkıĢ
ηc*,ce,senssıcaklıkları

ηc*,ceSoğutulmuĢ su

6/12

0,87

0,9

SoğutulmuĢ su

6/12

0,87

0,9

SoğutulmuĢ su

14/18

1

0,9

SoğutulmuĢ su

14/18

1

0,9

SoğutulmuĢ su

18/20

1

1

Doğrudan genleĢme

0,87

0,9

Doğrudan genleĢme

0,87

0,9

ηc*,d
0,95 (bina içindeki
borular)0,90 bina dışındaki
borular0,95 (bina içindeki
borular)0,90 (bina dışındaki
borular)1
0,95 (bina içindeki
borular)0,90 bina dışındaki
borular70BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.1.4.Soğutma Sistemine Göre Enerji KullanımıSoğutma sistemi için verilmesi gereken enerji hesaplanırken soğutma sistemi seçimi enerji verimliliği
bakımından önem arz eder. Binanın tipi, kısmi yük değerleri, sıcaklık seviyesi, kullanım şekli, yenidensoğutma tipi, kullanılıyorsa kompresör tipi gibi parametreler dikkate alınarak enerji hesabı yapılır.

Soğutma için genelde soğutma ünitesinin enerji kullanımı ve yeniden soğutma işleminin enerji
kullanımı toplanarak enerji hesabı yapılır. Soğutma sistemleri buhar sıkıştırmalı ve absorbsiyonlu
olmak üzere iki ayrı tipte incelenir.

2.1.4.1. Buhar SıkıĢtırmalı Soğutma Sistemi
Bu sistemlerde kompresör kullanıldığından elektrik enerjisi kullanımı absorbsiyonlu sistemlere göredaha fazladır. Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin enerji tüketimi enerji etkinlik katsayısı ( EER ) ve
ortalama kısmi yük ( PLVav ) değerleri kullanılarak aşağıdaki ifade yardımıyla hesaplanır.

EER  PLVav  SEER 

QC ,outg ,aQC , f ,electr(9)

Burada,EER : Enerji etkinlik katsayısı, (kW/kW) (Bakınız Tablo 5 ve 7)
PLVav : Ortalama kısmi yük değeri, (kWh/kWh) (Bakınız Ek A)
SEER : Sezonluk enerji etkinlik katsayısı, (kWh/kWh)
QC , f ,electr : Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin tükettiği elektrik enerjisi. (kWh)Bu tanımlamalar ve yukarıdaki ilişki kullanılarak buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin tükettiği elektrik
enerjisi,

QC , f ,electr 

QC ,outg ,aEER  PLVav(10)eşitliği kullanılarak hesaplanır.

Enerji etkinlik katsayısı, sistemin tasarım koşullarında soğutma gücünün (elde olunan enerji) tüketilen
elektrik enerjisine (harcanan enerjiye) oranı şeklinde tanımlanır.

(51)
71

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada,: Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin soğutma gücü, (kW)PC ,electr : Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin elektrik enerjisi tüketim gücü, (kW)Soğutma sistemlerinin enerji etkinlik katsayısı kısmi yük koşullarında değişir.

PLVav ile karakterize

edilen kısmi yük değeri, soğutma sisteminin kısmi yük altında çalışmasına, soğutma suyu veya
soğutulan dış hava sıcaklığına, kısmi yükte çalışmaya uygun tasarlanmamış ısı değiştiricilerin
performansına bağlıdır.
Soğutma tek bir mahal iklimlendirme sistemi ile veya tek bir HVAC sistemi ile gerçekleştiriliyorsa,

PLVav değeri doğrudan enerji tüketim hesaplamasında kullanılabilir. Soğutma bir mahal iklimlendirmesistemi ve bir HVAC sistemi ile paralel olarak birlikte gerçekleştiriliyorsa, PLVav değeri iki sisteminağırlıklı ortalamasına göre hesaplanmalıdır.

PLVav,n 

Qc ,outg ,a ,n  PLVc ,av  Qc* ,outg ,a ,n  PLVc* ,av
QC ,outg ,a ,n(12)

PLVav ,n kullanım tipine bağlı ortalama kısmi yük değeridir.
Soğutulan belli bir bölgede, soğutma sisteminin tek bir kullanım tipi söz konusu ise,

PLVav ,n değeri

doğrudan enerji tüketimi hesabında kullanılabilir. Ancak soğutulan belli bir bölgede soğutma sisteminin
bir kaç kullanım tipi söz konusu ise,

PLVav değeri kullanım tiplerinin ağırlıklı ortalaması şeklinde

hesaplanır.

(13)

Bilindiği üzere kısmı yüklerde çalışan soğutma sistemlerinin enerji etkinliği değişiklik göstermektedir.
DIN standardı kısmi yük altında çalışma durumunda PLVav değerlerini hesaplamış ve tablolar halinde
vermiştir. Bu hesap yönteminin dışında da hesap yöntemleri bulunmaktadır. Burada kısaca bu
yöntemlerden birine değinilecektir.
Soğutma sistemlerinde ortamı soğutmak üzere kompresörler kullanılır. Soğutma yapan bir klima
siteminde en büyük enerji, bu elemanlarda kullanılır. Kompresöre verilen elektrik enerjisi ile soğutma
enerjisi üretilir. Birim soğutma için kullanılan elektrik enerjisi miktarı bir kompresörün etkinliğini ifade
eden temel parametredir ve buna COP denilir. Elde edilen soğutma enerjisinin, beslenen elektrik
enerjisine oranı çeşitli birimlerde ifade edilebilir: kW/tonsoğutma, COP (kW/kW), EER (Mbtu/kWh veya
btu/Wh). Burada “tonsoğutma” bir enerji birimi olup, aşağı gösterildiği şekilde kW birimine dönüştürülebilir.
1 tonsoğutma = 3.516 kW(14)

ASHRAE ve ARI standartlarında tonsoğutma birimi çok kullanılmaktadır. Buna karşın Avrupa
standartlarında bu birim yer almamaktadır. ASHRAE standardı ile Avrupa standardı arasındaki diğer
önemli bir fark ise EER ve COP arasındaki ilişkidir. ASHRAE, EER ve COP kavramlarını benzer72BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
şekilde tariflenmiş fakat aralarında birim farklılıkları vardır. Bu nedenle EER ile COP arasındakidönüşüm aşağıdaki gibidir.
EER=3.413 COP(15)Bunun yanı sıra Avrupa standartlarında ise EER değeri ile COP değeri tamamen birbirinin aynısıdır.
Fakat COP yerine daha çok EER ifadesi kullanılmaktadır.
Sistemler çoğu zaman kısmi yüklerde çalışır ve bunun da enerji etkinliğine etkisi büyüktür.
Kompresörde kısmi yüklerde çalışmada verim düşümü meydana gelir. Sistem gerçek hayatta çoğuzaman kısmi yüklerde çalışır. Dolayısıyla kompresörün gerçek etkinliği kısmi yüklerdeki çalışmayı
dikkate alan bir etkinlik olmalıdır.
ARI (American Refrigerant Institute), kısmi yüklerde çalışan bir soğutma sitemi için alternatif olarak
IPLV (integrated part load value) tanımlanmıştır (ARI 550/590). IPLV, COP ve EER değerlerine bağlı
olarak aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanmaktadır.
(16)
Burada;A: Sistemin 100% yükte çalışması durumundaki COP ya da EER

B: Sistemin 75% yükte çalışması durumundaki COP ya da EER

C: Sistemin 50% yükte çalışması durumundaki COP ya da EER

D: Sistemin 25% yükte çalışması durumundaki COP ya da EER

Bir soğutma sisteminin yukarıda gösterildiği gibi değişik kısmı yüklerde çalışma COP ya da EERdeğerleri bilinirse IPLV değeri rahatlıkla hesaplanabilir.
2.1.4.1.1.

Su Soğutmalı Buhar SıkıĢtırmalı Soğutucularda EER Değerleri

EER değeri su soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda tasarım sonucu olarak üreticiden üreticiyedeğişmektedir. Karakteristik değer yöntemi uygulanırken kompresör tipine göre EER değerleri Tablo
5‟ten alınır. Kompresör tipi bilinmiyorsa varsayılan EER değerleri alınabilir.
Kullanım tipine bağlı ortalama kısmi yük değeri PLVav bölüm sonundaki A2-A15 tablolardan alınır.
Su soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda PLVav değerlerini elde etmek için kullanılacak olan
kompresör ve kontrol tipleri Tablo 4‟te verilmektedir. Kullanılan tipler seçilerek karşılık gelen rakamlar
tablodan alınır ve PLVav değerleri elde edilir.
Tablo 4. Su soğutmalı ve kompresörlü soğutucular ve kısmi yük kontrol tipleri
Su soğutmalı, kompresörlü su soğutma grupları ve kısmi yük kontrol tipleri
12Çift nokta kontrollü piston veya skrol kompresör (ON/OFF kontrol)
Çok kademe kontrollü piston veya skrol kompresör (çok kompresör kombinasyonlarında
en az 4 güç kontrol kademesi)

3Bağımsız silindir kapama kontrollü piston kompresör

4

Sıcak gaz bay-pas kontrollü piston veya skrol kompresör

5

Valf kontrollü vidalı kompresör6İç akış kontrollü turbo kompresör

73BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo 5. Su soğutmalı buhar sıkıĢtırmalı soğutucularda varsayılan EER değerleri
Su Soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucular için varsayılan EER değerleri

YenidenSoğutmasuyuSoğutkangirişçıkış
sıcaklığı

EER için
varsayılan değerler
Normal güç aralığı

Soğutulmuş
su
çıkış
sıcaklığı

Ortalama
buharlaşma
sıcaklığı

6

27/33
R134a
40/45
27/33
R407C
40/45
27/33
R410A
40/45
27/33
R717
40/45
27/33
R22*
40/45

Piston ve
scrollkompresörler
10kW-1500
kW

Vidalı
kompresörler
200 kW2000kW

Turbo
kompresörler
500kW-8000
kW

0

4

4,5

5,2

14

8

4,6

5,3

5,9

6

0

3,1

2,9

4,1

14

8

3,7

3,7

4,8

6

0

3,8

4,2

-

14

8

4,4

4,9

-

6

0

3

2,7

-

14

8

3,6

3,3

-

6

0

3,6

-

-

14

8

4,2

-

-

6

0

2,8

-

-

14

8

3,3

-

-

6

0

-

4,6

-

14

8

-

5,4

-

6

0

-

3,1

-

14

8

-4,9

3,7

-

6

0

4,1

4,6

5,1

14

8

4,8

5,4

5,7

6

0

3,2

3

4,1

14

8

3,8

3,6

4,7

*Soğutucu akışkan R22 yeni binalarda kullanılmamaktadır.

2.1.4.1.2.

Hava Soğutmalı Buhar SıkıĢtırmalı Soğutucularda EER Değerleri

Karakteristik değer yöntemi kullanılacaksa

EER değerleri Tablo 7‟den alınır. Kompresör tipibilinmiyorsa varsayılan EER değerleri alınabilir.
Kullanım tipine bağlı ortalama kısmi yük değeri PLVav bölüm sonundaki A2-A15 tablolardan alınır.
Hava soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda PLVav değerlerini elde etmek için kullanılacak olan
kompresör ve kontrol tipleri Tablo 6‟da verilmiştir.Kullanılan tipler seçilerek karşılık gelen rakamlar
tablodan alınır ve PLVav değerleri elde edilir.
74BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 6. Hava soğutmalı buhar sıkıĢtırmalı kompresörler için kısmi yük kontrolü
Hava soğutmalı buhar sıkıĢtırmalı kompresörler için kısmi yük kontrolüA Çift nokta kontrollü piston veya skrol kompresör
B Çoklu kademe kontrollü piston veya skrol kompresör
C Valf kontrollü vidalı kompresör

Hava soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda varsayılan EER değerleri Tablo 7‟de verilmektedir.
Tablo 7. Hava soğutmalı buhar sıkıĢtırmalı soğutucularda varsayılan EER değerleri
Hava soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda varsayılan EER değerleriSoğutkan

EER için
varsayılan değerlerSoğutulmuş
Ortalamasubuharlaşma
çıkış sıcaklığı
sıcaklığı

Normal güç aralığı
Piston ve scroll
kompresörler
10kW-1500 kW

Vidalı kompresörler
200 kW-2000kW

0

2,8

3

14

8

3,5

3,7

6

0

2,5

2,7

14

8

3,2

3,4

6

0

2,4

-

14

8

3,1

-

6

0

-

3,2

14

8

-

3,9

6

0

2,9

3,1

14

8

3,6

3,8

C

C

6
R134a

R407C

R410A

R717

R22*

*Soğutucu akışkan R22 yeni binalarda kullanılmamaktadır.
2.1.4.2. Absorbsiyonlu Soğutma Sistemi

Absorbsiyonlu (soğurmalı) soğutma sistemlerinde, buhar sıkıştırmalı sistemlerindeki kompresörün
yerini soğurucu, ısı değiştiricisi, ısıtıcı, ayırıcı, pompa ve vana elemanlarından oluşan bir sistem alır.
Absorbsiyonlu sistemlerin tercih edilmesindeki en büyük sebep çevrimi çalıştıran enerjinin ısı
olmasıdır. Elektrik enerjisi sadece pompa çalıştırılması için çok az miktarda kullanılır. Aşağıda
absorbsiyonlu soğutma sisteminde kullanılan ısı için ısı üretim sisteminde gereken enerji tüketim
hesabı verilmektedir.

75BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Absorbsiyonlu soğutma sisteminin enerji tüketimi, ısı etkinlik katsayısı (  ) ve ortalama kısmi yük( PLVav ) değerleri kullanılarak aşağıdaki ifade yardımıyla hesaplanır.

  PLVav   av 

QC ,outg ,aQC ,outg ,therm(17)

Burada, : Isı etkinlik katsayısı, (kW/kW)

PLVav : Ortalama kısmi yük değeri, (kWh/kWh) av : Yıllık ısı etkinlik katsayısı, (kWh/kWh)
QC ,outg ,therm : Isı üretim sisteminde üretilen ısı. (kWh)Bu tanımlamalar ve yukarıdaki ilişki kullanılarak absorbsiyonlu soğutma sisteminde ısı beslemesi içinısı üretim sisteminin enerjisi tüketimi hesaplanır.

QC ,outg ,therm 

QC ,outg ,a(18)

  PLVav

Isı etkinlik katsayısı, sistemin tasarım koşullarında soğutma gücünün (elde olunan enerji) tüketilen ısı
enerjisine (harcanan enerjiye) oranı şeklinde tanımlanmıştır.



QC ,outg
QC ,therm(19)

QC ,outg : Absorbsiyonlu soğutma sisteminin soğutma gücü (kW)
QC ,therm : Isı üretim sisteminin enerji tüketim gücü (kW)
Absorbsiyonlu soğutma sistemlerinin enerji etkinlik katsayısı kısmi yük koşullarında değişir. PLVav ile
karakterize edilen kısmi yük değeri, soğutma sisteminin kısmi yük altında çalışmasına, soğutma suyu
sıcaklığına, kısmi yükte çalışmaya uygun tasarlanmamış ısı değiştiricilerin performansına bağlıdır.
Absorbsiyonlu soğutucularda PLVav değerlerini elde etmek için kullanılacak olan kompresör ve kontrol
tipi Tablo 8‟den alınır.
Tablo 8. Absorbsiyonlu su soğutmalı soğutucular ve kontrol tipleri
Absorbsiyonlu su soğutmalı soğutucular ve kontrol tipleri
7

Tek kademeli ısıtma ortam kontrollü

76BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Isı etkinlik katsayısı sistemden sisteme ve üretici firmaya bağlı olarak değişik değerler alabilir. Bu
rapordaki hesaplamalarda, tek kademeli H2O/LiBr absorbsiyonlu soğutma sistemleri için Tablo 9‟daverilen ısı etkinlik katsayıları kullanılacaktır.
Tablo 9. Tek kademeli absorbsiyonlu soğutma sistemi için ısı etkinlik katsayısı
Tek kademeli absorbsiyonlu soğutma sistemi için ısı etkinlik katsayısı
Isıtıcı akışkanıngiriş-çıkış
sıcaklığı
CSoğutma suyu giriş- çıkış
sıcaklığı
CSoğutulmuş su çıkış
sıcaklığı
C

Isı etkinlik katsayısı

6

_

14

0,71

6

_

14

_

6

0,69

14

0,72

6

_

14

_

6

0,7

14

0,72

6

_

14

0,71

6

0,71

14

0,73

6

0,7

14

0,72



27/33
80/70
40/45

27/33
90/75
40/45

27/33
110/9540/45

27/33
130/11040/45

Kısmi yük değeri soğutma suyu giriş sıcaklığına göre değişiyorsa bölüm sonundaki A.2 - A.15
tablolarının sağ sütunundaki değerler kullanılır. Soğutma suyu kontrolü ve sabit soğutma suyu şartları
planlanmışsa PLVav değeri bu tabloların sol sütunundan alınır.

77BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.1.5.Soğutma suyu ve soğutulmuĢ su dağıtımı için destek enerjisi
2.1.5.1. Elektrik enerji giderleri
Elektrik enerji giderleri, zonların soğutma yükü hesabı esas alınarak sistemin dağıtım devresindeki her
pompa için hesabı yapılıp hesaplama yöntemi geliştirilmiştir.
2.1.5.1.1.

Dağıtım için elektrik enerjisi gideri=(yıllık)(20): Soğutma bölgesinin elektrik enerji gideri (kWh /zaman)(21): Hidrolik enerji gereksinimi: Dağıtım için gider faktörü

2.1.5.2. Dağıtım için hidrolik enerji gereksinimiSoğutma suyu ve soğutulmuş su dağıtımı için hidrolik enerji gereksinimi, tasarım noktasındaki hidrolik
güç esas alınarak sistemin dağıtım devresindeki her pompa için ayrı olarak hesaplanır.

(22): Hidrolik enerji gereksinimi: Tasarım noktasında soğutma bölümünün hidrolik gücü ( W ): Ortalama dağıtım yükü
: Hidrolik düzeltme için dağıtım faktörü
Belirli zaman aralığı içinde pompa çalışma süresi, h.

Tasarım noktasındaki hidrolik güç aşağıdaki eşitlikten hesaplanarak bulunur.

(23): Tasarım noktasında soğutma bölümünün hidrolik gücü ( W )78BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

: Tasarım noktasındaki soğutma bölgesi boyunca basınç kaybı ( kPa )Z : Tasarım noktasındaki soğutma bölümünün hacimsel debisi (m

3

/h)

(24)

: Tasarım noktasındaki soğutma bölgesinin soğutma kapasitesi ( kW ): Tasarım noktasındaki soğutma bölgesinin akış ve dönüş borusu arasındaki
sıcaklık farkı ( K )ccl : Soğutkanın özgül ısı kapasitesi ( kJ /kgK )ρcl : Soğutkanın yoğunluğu ( kg/m 3 )Yeniden soğutma kapasitesiaşağıdaki eşitliklerden hesaplanır.

(su soğutmalı soğutucularda)(25)

Kompresör tipli soğutma üniteleri için;(26)
Absorbsiyonlu tip soğutucular için;(27)eşitliklerinden yararlanılır.
: Soğutma ünitesinin soğutma gücü ( kWh )SEER : Enerji etkinlik katsayısı ( kW/kW )ζ : Nominal ısı etkinlik katsayısı ( kW/kW )2.1.5.2.1.

Tasarım noktasındaki basınç kayıpları∆pZ = R · Lmax · (1+z ) + ∑ ∆pi(28)

Burada,R : Borulama boyunca basınç kaybı ( kPa /m )Lmax : Dağıtım devresindeki maksimum boru sayısı ( m )79BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
z : Boru sürtünme kayıplarındaki özgün dirençlerin oranı∆pZ : Tasarım noktasında soğutma bölgesi boyunca basınç kaybı ( kPa )∆pi : Dağıtım devreleri bileşenleri boyunca basınç kayıpları ( kPa )2.1.5.2.2.

∆p için yaklaĢık değerler

R ve z Tablo 10‟dan alınır.
Tablo 10.Özgül basınç kaybı ve z için yaklaĢık değerlerÖzgül basınç kaybı R (kPa/m)

0,25Özgün dirençlerin paylaĢımı z0,3Maksimum boru uzunluğu aşağıdaki eşitlikten hesaplanır.

(29)
L : Binanın uzunluğu ( m )W : Binanın genişliği ( m )hs : Ortalama kat yüksekliği
ns : Kat sayısı∆pi değerleri Tablo 11‟den alınır.
Tablo 11.Basınç kayıpları için kabul edilen değerlerBileĢenler

Basınç kaybı (kPa)
40

Levha evaporatör∆pEXS

Tüp evaporatör

45

KondenserSoğutma kulesi

30

kapalı devreaçık devre

∆pCT

35
35

Isı değiştiricisi su/su

∆PEX

50

Hidrolik transfer
Tek yönlü vana

∆Ptr

5

∆PNRV

5

Merkezi soğutma serpantini
Merkezi ısıtma serpantiniİndüksiyon ünitesi

35
∆PEXC

20
35

Soğutulmuş tavan, soğutma konvektörü

35

Kapama valfi, AÇIK/KAPALI

10

Kısma valfi, sürekli kontrol
Valf otoritesi, a=0,4
3 yönlü vana, sapma∆PCV

Denklem (30)1080BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Sürekli kontrollü kısma valfinin basınç kayıpları;(30)
2

Bu değerler 10º C sıcaklıktaki, v = 1,5 mm /s viskoziteli suya uygulanır.
2.1.5.2.3.

Ortalama Dağıtım yükü

(31)
: Tasarım noktasındaki soğutma bölgesinin soğutma kapasitesi ( kW ): Bölgenin soğutma enerji ihtiyacıdır ( kWh ).

: Tablo.12
Varsayılan değerler:
Hesap yapılamadığı takdirde güç kontrollü pompalar için βd,l = 1, kontrolsüz pompalar için βd,l = 0,6
alınır.
Tablo 12. Pompa çalıĢma düzeni

ÇalıĢma Düzeni

ÇalıĢma Süresi

1

Tam otomatik, ihtiyaç kontrollüçalışmatd,l = tc*,op,l veya tc,op,l2

Sezon çalışması: Akşamları vehaftasonları kapalı

td,l=dm  (24- tNi -0,15  twe)td,l=tRLT-Betrieb(zaman peryodu l= 1 Ay)

3Sezon çalışması: Soğutma
ihtiyacı olmayan aylarda kapalı

4

Tüm yıl boyunca sürekliçalışma (ihtiyaçtan bağımsız)

td,l=dm  24
(zaman peryodu l= 1 Ay)ÇalıĢma düzeninin
uygulanabilmesi için gerekli
asgari Ģartlar
Pompalar, o andaki soğutma ihtiyacınagöre çalışacak veya duracaktır.
(Bağımsız kontrol sistemi veya bina
otomasyonu ile sağlanacaktır)

Bağım kontrol sistemleri tarafından
belirli zaman programlarına göreaçma /kapama yapılması
Harici kontrol sistemi ile açma
/kapama yapılması..(Otomatik veya
manuel).

td,l= 8 760 h(zaman peryodu l= 1 yıl)td,l=dm  24----

(zaman peryodu l= 1 Ay)
Burada,tc*,l veya tc,lZonlar‟da soğutma i htiyacı bulunan zaman süreleri, h.
--Merkezi iklimlendirme sistemi (HVAC) durumunda: ihtiyaç süresi; tc*,op,l--Mahal soğutma sistemi durumunda: ihtiyaç süresi; tc,op,l

tNi
twe
dm

Bir gündeki, pompa gece durma süresi,saat cinsinden; h/d
Haftasonu pompa durma süresi, saat cinsinden; geceleri durmadığı varsayılarak; h/w
Bir aydaki gün sayısı; d/m81BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2.1.5.2.4.

Hidrolik düzeltme için doğrulama faktörü ( fadj )Hidrolik düzeltmeli ağlar için fadj = 1 ,Hidrolik düzeltmeli olmayan ağlar için fadj = 1,25 alınır.
2.1.5.3. Pompa iĢletimi için gider faktörü
Sistemdeki pompaların işletim davranışları pompanın faktörlerine göre değişiklik gösterir.

ed,l = fe · (CP1 + CP2 · βd,l -1 )(32)

fe : Pompanın verimlilik faktörü
CP1 ve CP2 : Pompa güç kontrol metodları ile ilgili katsayılar.
CP1 ve CP2 Tablo 13‟den alınır.
Tablo 13. CP1 ve CP2 değerleri

Sabitler
CP1CP2
2.1.5.3.1.

Pompa kontrolü
Kontrollü Kontrolsüz
0,85
0,25
0,15

0,75

Pompanın verimlilik faktörü

Pompanın tasarım noktasındaki elektriksel gücü biliniyorsa aşağıdaki eşitlikten yararlanılır.

(33): Tasarım noktasındaki pompanın elektriksel gücü
Pompanın elektriksel gücü, pompa boyutları, verimliliği, kısmi yük ve kontrol
karakteristikleri gibi verilerden elde edilir.
Pompa verileri bilinmiyorsa aşağıdaki eşitlik kullanılabilir.

(34): İşletim noktasındaki uyarlama(adaptasyon) için doğrulama faktörü
b: Bina kategorisine göre elde etme faktörü
Mevcut binalar için b=1.2
Yeni yapılar için b=1.082BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

için formulün (34) uygulandığı yerler:— Dairesel santrifüj pompalar (Pompanın nominal tasarım noktasındaki motor verimlilik sınıfı 1
olan pompalar.Eğer pompa nominal tasarım noktasında işletilmiyorsa veya pompanın hidrolik
kısmı ve motor doğru eşleşmiyorsa fe değerleri daha yüksek olur.)— Maksimum basınç kayıpları,
Pd,hydr <0.2 kW için ∆p ≤ 0.6 bar
0.2 kW< Pd,hydr <0.5 kW için ∆p ≤ 1.5 bar
Pd,hydr >0.5 kW için ∆p ≤ 4.0 bar— 20ºC‟taki ve viskozitesi
2— Eğer 4 mm /s ≤2

=1 mm /s olan su ise uygulanabilir.
2≤ 40 mm /s ise;(35)

— eşitliği kullanılır.
2.1.5.3.2.

Adaptasyon için düzeltme faktörü

Adaptasyon(uyarlama) için doğrulama faktörü işletme noktasındaki pompanın güç gereksinimi ile
ilgilidir. Pompanın güç gereksinimi ve tasarım işletme şartlarındaki verileri bilinen pompa arasındaki
farklar ifade edilir.Pompanın işletim noktası her zaman tasarım noktasındaki hacimsel akış ile
ilintilidir.Uyarlanamayan pompalar için işletim noktası ile tasarım noktası arasındaki farklar daha çok
veya daha az olacaktır.Uyarlanabilir pompalar normal olarak tasarım noktası değerlerine daha yakın
olarak düzenlenebilir.
Verileri bilinen optimal uyarlanabilir pompalar için;fadap = 1

Pompa verileri bilinmiyorsa, aşağıdaki kabuller yapılabilir:
Standart pompalar için;
Hız kontrolü uygulanan pompalar için;

2.1.5.3.3.
———

fadap = 1,2
fadap = 1,05

ĠĢletim boyunca pompa güç kontrolüİç hız kontrolleri (ör; ∆p=sabit veya ∆p =değişken )Harici hız kontrolleri
Paralel pompalar için kısmi olarak pompaların açık veya kapalı duruma getirilmesi

Tablo 12‟deki katsayılardan yararlanılabilir.

2.1.5.3.4.

Paralel pompa yüklemelerinde pompaların açılıp kapatılması

βd,l < 0.7 değerleri için Tablo 12‟deki değerler kullanılır.
Değişken hava hacimli dağıtım devrelerinde ve düz (flat) sistem karakteristik eğrilerinde, paralelbağlanmış pompaların kullanımı iyi kısmi yük adaptasyonu oluşturabilir. Bu tip dağıtım devrelerindeözgün pompaları gereksinime göre açıp kapamak enerji gereksinimini düşürebilir.
83BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.1.6. Yeniden Soğutma Ġçin Enerji Kullanımı
Yeniden soğutma için enerji ihtiyacı, yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi qR ,electr
ve yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü

f R ,av kullanılarak aşağıdaki gibi hesaplanır.
(36)

Burada,

QC , f , R,electr :Yeniden soğutma sisteminin elektrik enerji tüketimi, (kWh)QR ,outg : Soğutulacak ortamın yeniden soğutma yükü, (kW)qR ,electr : Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi, (kW/kW)
f R ,av : Yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü.
: Yeniden soğutma çalışma süresi; saat.

Soğutulacak ortamın yeniden soğutma yükü aşağıdaki gibi hesaplanır.
Buhar sıkıştırmalı soğutma için,(37)

Absorbsiyonlu soğutma için,(38)
Burada,: Soğutma sisteminin soğutma gücü, (kW)EER : Enerji etkinlik katsayısı, (kW/kW)
 : Isı etkinlik katsayısı, (kW/kW)

Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi Tablo 14 ‟ten alınır.

84BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo 14. Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi qR ,electr
Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi qR ,electr
Buharlaşmalı
yeniden soğutucu
Yeniden soğutma sisteminintipi(su sprey pompaları dahil)
Kapalı devre

Kuru yeniden soğutucu

Açık devreqR ,electr
kW/kWİlave susturucusuz(Aksiyal fan)

0,033

0,018

İlave susturuculu(Radyal fan)

0,04

0,021

Yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü
sistemleri için

0,045

f R ,av , buharlaşmalı yeniden soğutma

f R ,VK olarak, kuru yeniden soğutma sistemleri için f R ,TK olarak, bölüm sonundaki A.2-

A.15 tablolardan alınabilir.
2.1.7.HVAC Sistemi ile Soğutmada Nihai Enerji Gereksinimi

HVAC sistemi ile soğutmada nihai enerji gereksinimi soğutmayı gerçekleştiren soğutma sistemlerinin
fonksiyonudur. Bu raporda soğutma sistemleri, buhar sıkıştırmalı ve absorbsiyonlu sistemlerle
sınırlandırılmıştır. HVAC sistemi ile soğutma için nihai enerji gereksinimi bu iki sistem içinhesaplanacaktır.
2.1.7.1. Buhar SıkıĢtırmalı Soğutma Sistemi

HVAC sisteminde hava soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutma sistemleri kullanıldığında, nihai elektrik
enerjisi gereksinimi HVAC sisteminde bulunan buhar sıkıştırmalı soğutma sistemlerinin elektrik enerjisi
tüketimlerinin ( Qc , f ‟lerin) toplamına eşittir.

Qc, f ,electr   Qc, f(39)

Su soğutmalı buhar sıkıştırmalı sistemlerde soğutma suyu ve soğutulmuş su dağıtımı için pompalarındestek enerjisi de eşitliğe eklenirse;

Qc, f ,electr   QC , f ,electr HVAC  QZ ,aux ,dl Pompa destek enerjisi

(40)
85

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
HVAC sisteminde kullanılan buhar sıkıştırmalı soğutma sistemlerinin her birinin elektrik enerji tüketimi
genel olarak

Qc , f ile gösterilmiştir. HVAC sisteminde su soğutmalı bir buhar sıkıştırmalı soğutma

sistemi kullanıldığında, ayrıca yeniden soğutma yapılıyorsa, nihai elektrik enerjisi tüketimi yukarıdaki
denkleme uygun olarak aşağıdaki gibi hesaplanır.

Qc, f ,electr   QC , f ,electr HVAC  QC , f , R,electr 

Yeniden Soğutma

  QZ ,aux,dl Pompa destek enerjisi(41)

Denklemin sağ tarafındaki birinci terim Denk. No (10), ikinci terim ise Denk. No (36) yardımıyla
hesaplanır.

2.1.7.2. Absorbsiyonlu Soğutma Sistemi

HVAC sisteminde absorbsiyonlu soğutma sistemi kullanıldığında, nihai enerjisi gereksinimi “ısıenerjisi” şeklindedir ve absorbsiyonlu soğutma sisteminde kullanılan ısı üretim sisteminin enerjitüketimine, QC ,therm eşittir. QC ,therm ‟nin değeri Denk. No (17, 18, 19) kullanılarak hesaplanır.
Bunun yanı sıra, soğutma suyu ve soğutulmuş su dağıtımı için pompaların destek enerjisi de eşitliğe
eklenir.
Absorbsiyonlu soğutma sisteminin yanı sıra yeniden soğutma da yapılıyorsa, yeniden soğutmanınelektrik enerji tüketimi de nihai enerji gereksinimine ilave edilir. Yani bu durumda nihai enerji
gereksinimi kısmen ısı, kısmen elektrik enerjisi şeklinde olacaktır.

 QC ,therm ısı enerjisi
Absorpsiyonlu Soğutma

Nihai enerji gereksinimi=  QC , f , R ,electr Yeniden Soğutma +  QZ ,aux,d ,l Pompa destek enerjisi elektrik enerjisi
(42)

86

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2.2. Mahal ġartlandırma (Ġklimlendirme) Ġçin Soğutma Enerjisi
Mahal şartlandırma binanın belli bölgelerini kapsar. Mahal şartlandırma sistemi için enerji ihtiyacıaşağıda anlatıldığı gibi hesaplanır.

2.2.1.Mahal ġartlandırma Ġçin Soğutma Enerji Ġhtiyacı

Mahal şartlandırma için gerekli enerji

Qc ,b aşağıdaki ifade yardımıyla hesaplanır.Bu enerji mahallerinsoğutulması için gerekli net enerji ihtiyacıdır.

Qc,b  1    Qsource(Bakınız Net Enerji Hesabı)(43)

Burada,Qc ,b : Mahal şartlandırma için net enerji ihtiyacı, (kWh)Qsource : Bina bölgesinde verilen sınır şartları altındaki ısı kaynaklarının toplamı,(Bak

Net Enerji Hesabı)

 : Isı kaynaklarının aylık faydalanma faktörü,
Qc ,b : Net enerji kısmında hesaplanmıştır.

2.2.2.Mahal ġartlandırma Ġçin Soğutma Enerji Beslemesi

Mahal şartlandırma için soğutma gücü aşağıdaki eşitlikten hesaplanır.

Qc,outg  Qc,b  Qc ,ce  Qc ,d  Qc ,s(44)

Burada,Qc ,outg : Mahal şartlandırma sistemi için soğutma gücü, (kWh)Qc ,b : Mahal şartlandırma için net enerji ihtiyacı, (kWh)Qc ,ce : Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon kaybı, (kWh)Qc ,d : Mahal şartlandırma sistemi için dağıtım kaybı, (kWh)Qc , s : Mahal şartlandırma sistemi için depolama kaybı, (kWh)87BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon kaybı aşağıdaki ifadeden hesaplanır.

Qc,ce   (1 c,ce )  (1 c,ce,sens )   Qc ,b(45)

Burada,c ,ce : Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon etkenlik faktörü,

c,ce, sens : Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon duyulur etkenlik faktörü,
Mahal şartlandırma sistemi için kontrol ve emisyon duyulur etkinliği, hava soğutma cihazı çıkışında
istenmeyen su buharı yoğuşması (nem alma) söz konusu olduğunda hesaba katılır.
Mahal şartlandırma sistemi için dağıtım kaybı aşağıdaki gibi hesaplanır.

Qc,d  1 c,d   Qc,b(46)

Burada,c ,d : Mahal şartlandırma sistemi için dağıtım etkenlik faktörü,
Qc ,b : Mahal şartlandırma için net enerji, (kWh)Mahal şartlandırma sistemi için depolama kaybı ihmal edilir.

Qc , s  0(47)

c ,ce , ve sayısal değerleri Tablo 15‟ten alınır.
Tablo 15. Mahal Ģartlandırma sistemi için etkenlik faktörleri
Etkenlik faktörleri, oda iklimlendirmesi için(yıllık ortalama değer)Soğutma sistemi

c,ce, sens

c ,cec ,dSoğutulmuş su 6/12
Soğutulmuş su 8/14
(örn: Fan coil)Soğutulmuş su 14/18(örn: Fan coil)Soğutulmuş su 16/18(örn: Soğuk tavan)Soğutulmuş su 18/20(örn: Gömülü sistem)
Direkt genleşme(Dx)

0,87

0,9

0,9

0,9

1

0,9

1

0,9

1

1

1

1

1

1

1

0,87

0,9

0,9

88

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.2.3.Mahal ġartlandırma Ġçin Destek Enerjisi

Mahal şartlandırmasında ikincil hava fanları kullanıldığında (fan coil gibi) destek enerji ihtiyacı ortayaçıkabilir. Mahal şartlandırma için ikincil hava fanları elektrik enerji ihtiyacı, cihazın tipine ve cihaztasarımına göre hesaplanır.
Mahal şartlandırma için destek enerji yükü aşağıdaki eşitlikten hesaplanır.
(48)

Qc ,ce,aux : Mahal şartlandırma için destek enerji yükü, (kWh)f c,ce,aux : Mahal şartlandırma için destek enerji faktörü,
Qc ,outg : Mahal şartlandırma için soğutucu yükü, (kWh)f c,ce,aux : Tablo 16‟ten alınır.
: Mahal soğutma ihtiyaç süresi

Tablo 16. Ġkincil fanların özgül enerji gereksinimi için varsayılan değerler
Mahal şartlandırma sisteminde ikincil fanların özgül enerji gereksinimi için varsayılan değerler

f c,ce,aux
Anlık Güç
kW/kW

kWh/kWh

0,03

0,06

0,02

0,04

0,02

0,04

0,02

0,04

0,035

0,07

0,04

0,08

Mahal şartlandırıcı: DX iç üniteler, kanallı hava dağıtımı

Mahal şartlandırıcı: DX iç üniteler, tavan kasetli

Mahal şartlandırıcı : DX iç üniteleri , duvar veya duvara monteliSoğutulmuş su fan coil, parapet ve tavan montajlısoğutulmuş su 6 CSoğutulmuş su fan coil, parapet ve tavan montajlısoğutulmuş su 14 CSoğutulmuş su fan coil, tavan montajlı ve kanal yardımıyla havadağıtımlı soğutulmuş su 14 C

89BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.2.4.Soğutma Sistemine Göre Enerji KullanımıSoğutma sistemi için verilmesi gereken enerji hesaplanırken soğutma sistemi seçimi enerji verimliliği
bakımından önem arz eder. Binanın tipi, kısmi yük değerleri, sıcaklık seviyesi, kullanım şekli, yenidensoğutma tipi, kullanılıyorsa kompresör tipi gibi parametreler dikkate alınarak enerji hesabı yapılır.
Soğutma için genelde soğutma ünitesinin enerji kullanımı ve yeniden soğutma işleminin enerji
kullanımı toplanarak enerji hesabı yapılır. Soğutma sistemleri buhar sıkıştırmalı ve absorbsiyonlu
olmak üzere iki ayrı tipte incelenmiştir.
Mahal şartlandırma sistemlerinde genelde buhar sıkıştırmalı, hava soğutmalı tipten oda havaşartlandırıcıların kullanımı daha yaygındır.

2.2.4.1. Buhar SıkıĢtırmalı Soğutma Sistemi

Bu sistemlerde kompresör kullanıldığından elektrik enerjisi kullanımı absorbsiyonlu sistemlere göredaha fazladır. Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin enerji tüketimi enerji etkinlik katsayısı ( EER ) ve
ortalama kısmi yük ( PLVav ) değerleri kullanılarak aşağıdaki ifade yardımıyla hesaplanır.

(49)
Burada,EER : Enerji etkinlik katsayısı, (kW/kW) (Bakınız Tablo 5,7 ve 17)
PLVav : Ortalama kısmi yük değeri, (kWh/kWh) (Bakınız Ek A)

SEER : Sezonluk enerji etkinlik katsayısı, (kWh/kWh)
QC , f ,electr : Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin tükettiği elektrik enerjisi. (kWh)Bu tanımlamalar ve yukarıdaki ilişki kullanılarak buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin tükettiği elektrik
enerjisi aşağıdaki eşitlik kullanılarak hesaplanır.

QC , f ,electr 

QC ,outg ,aEER  PLVav(50)

Enerji etkinlik katsayısı, sistemin tasarım koşullarında soğutma gücünün (elde olunan enerji) tüketilen
elektrik enerjisine (harcanan enerjiye) oranı şeklinde tanımlanmıştır.

(51): Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin soğutma gücü, (kW)PC ,electr : Buhar sıkıştırmalı soğutma sisteminin elektrik enerjisi tüketim gücü. (kW)90BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Soğutma sistemlerinin enerji etkinlik katsayısı kısmi yük koşullarında değişir. PLVav ile karakterize
edilen kısmi yük değeri, soğutma sisteminin kısmi yük altında çalışmasına, soğutma suyu veya
soğutulan dış hava sıcaklığına, kısmi yükte çalışmaya uygun tasarlanmamış ısı değiştiricilerin
performansına bağlıdır.
Soğutma tek bir bölge iklimlendirme sistemi ile veya tek bir HVAC sistemi ile gerçekleştiriliyorsa,

PLVav değeri doğrudan enerji tüketim hesaplamasında kullanılabilir. Soğutma bir bölge iklimlendirmesistemi ve bir HVAC sistemi ile paralel olarak birlikte gerçekleştiriliyorsa, PLVav değeri iki sisteminağırlıklı ortalamasına göre hesaplanacaktır.

PLVav,n 

Qc ,outg ,a ,n  PLVc ,av  Qc* ,outg ,a ,n  PLVc* ,av
QC ,outg ,a ,n(52)

PLVav ,n kullanım tipine bağlı ortalama kısmi yük değeridir.

Soğutulan belli bir bölgede, soğutma sisteminin tek bir kullanım tipi söz konusu ise,

PLVav ,n değeri

doğrudan enerji tüketim hesabında kullanılabilir. Ancak soğutulan belli bir bölgede soğutma sisteminin
bir kaç kullanım tipi söz konusu ise, PLVav değeri kullanım tiplerinin ağırlıklı ortalaması şeklinde
hesaplanır.

(53)

2.2.4.1.1.

Su Soğutmalı Buhar SıkıĢtırmalı Soğutucularda EER Değerleri

EER değeri su soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda tasarım sonucu olarak üreticiden üreticiyedeğişmektedir. Karakteristik değer yöntemi uygulanırken kompresör tipine göre EER değerleri Tablo
5‟ten alınır. Kompresör tipi bilinmiyorsa varsayılan EER değerleri alınabilir. Kullanım tipine bağlı
ortalama kısmi yük değeri PLVav bölüm sonundaki A.2-A.15 tablolardan alınır.
Su soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda PLVav değerlerini elde etmek için kullanılacak olan
kompresör ve kontrol tipleri Tablo 4‟te verilmiştir. Kullanılan tipler seçilerek karşılık gelen rakamlar
tablodan alınır ve PLVav değerleri elde edilir.

2.2.4.1.2.

Hava Soğutmalı Buhar SıkıĢtırmalı Soğutucularda EER Değerleri

Karakteristik değer yöntemi kullanılacaksa

EER değerleri Tablo 7‟den alınır. Kompresör tipi91BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

bilinmiyorsa varsayılan EER değerleri alınabilir.
Mahal şartlandırıcı tipine göre varsayılan EER değerleri Tablo 17‟dan alınır.

Tablo 17. Mahal Ģartlandırıcılar için EER değerleri
Mahal Ģartlandırıcılar için EER değerleri<12kW

Sistem

EER

Kompakt klimalar, pencere veya duvara monteli

2,6Split klimalar

2,7Multi-split klimalar

2,9>12kW VRF sistemler(değişken debili)

3,5

Kısmi yük kontrol tipi
Darbeli (D)Darbeli (D)Frekans kontrolü(F)Darbeli ( E )Frekans kontrolü(G)En az bir frekans kontrollü
paralel kompresör(G )Mahal şartlandırma için hava soğutmalı buhar sıkıştırmalı soğutucularda PLVav değerlerini elde etmekiçin kullanılacak olan kompresör ve kontrol tipleri Tablo 18‟de verilmektedir. Kullanılan tipler seçilerekkarşılık gelen rakamlar tablodan alınır ve PLVav değerleri elde edilir.
Tablo 18. Mahal Ģartlandırma için hava soğutmalı buhar sıkıĢtırmalı kompresörler için kısmi yük
kontrolü
Mahal Ģartlandırma için hava soğutmalı buhar sıkıĢtırmalı kompresörler için kısmi yük kontrolü
D Tek zonlu sistem için Çift nokta kontrolü, darbeli
Çok zonlu sistem için Çift nokta kontrolü, darbeli (yanma odası kontrolü veya bireysel silindirEkapanma kontrollü)
Tek zonlu sistemler için sürekli kontrol, frekans kontrollü/darbeli, elektronik kontrollü genişleme
F
valfliÇok zonlu sistemler için sürekli kontrol, frekans kontrollü/darbeli, elektronik kontrollü genişleme
G
valfli2.2.4.2. Absorbsiyonlu Soğutma Sistemi
Absorbsiyonlu (soğurmalı) soğutma sistemlerinde, buhar sıkıştırmalı sistemlerindeki kompresörün
yerini soğurucu, ısı değiştiricisi, ısıtıcı, ayırıcı, pompa ve vana elemanlarından oluşan bir sistem alır.
Absorbsiyonlu sistemlerin tercih edilmesindeki en büyük sebep çevrimi çalıştıran enerjinin ısı
olmasıdır. Elektrik enerjisi sadece pompa çalıştırılması için çok az miktarda kullanılır. Aşağıda
absorbsiyonlu soğutma sisteminde kullanılan ısı için ısı üretim sisteminde gereken enerji tüketim
hesabı verilmektedir.

Absorbsiyonlu soğutma sisteminin enerji tüketimi, ısı etkinlik katsayısı (  ) ve ortalama kısmi yük( PLVav ) değerleri kullanılarak aşağıdaki ifade yardımıyla hesaplanır.

  PLVav   av 

QC ,outg ,aQC ,outg ,therm

(54)

92

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada, : Isı etkinlik katsayısı, (kW/kW)

PLVav : Ortalama kısmi yük değeri, (kWh/kWh) av : Yıllık ısı etkinlik katsayısı, (kWh/kWh)
QC ,outg ,therm : Isı üretim sisteminde üretilen ısı. (kWh)Bu tanımlamalar ve yukarıdaki ilişki kullanılarak absorbsiyonlu soğutma sisteminde ısı beslemesi içinısı üretim sisteminin enerjisi tüketimi hesaplanır.

QC ,outg ,therm 

QC ,outg ,a  PLVav(55)

Isı etkinlik katsayısı, sistemin tasarım koşullarında soğutma gücünün (elde olunan enerji) tüketilen ısı
enerjisine (harcanan enerjiye) oranı şeklinde tanımlanır.

(56)

QC ,outg : Absorbsiyonlu soğutma sisteminin soğutma gücü, (kW)
QC ,therm : Isı üretim sisteminin enerji tüketim gücü. (kW)
Absorbsiyonlu soğutucularda PLVav değerlerini elde etmek için kullanılacak olan kompresör ve kontrol
tipi Tablo 8‟den alınır.
Absorbsiyonlu soğutma sistemlerinin enerji etkinlik katsayısı kısmi yük koşullarında değişir. PLVav ile
karakterize edilen kısmi yük değeri, soğutma sisteminin kısmi yük altında çalışmasına, soğutma suyu
sıcaklığına, kısmi yükte çalışmaya uygun tasarlanmamış ısı değiştiricilerin performansına bağlıdır.
Isı etkinlik katsayısı sistemden sisteme ve üretici firmaya bağlı olarak değişik değerler alabilir. Bu
rapordaki hesaplamalarda, tek kademeli H2O/LiBr absorbsiyonlu soğutma sistemleri için Tablo 9‟daverilen ısı etkinlik katsayıları kullanılacaktır.
2.2.5.Soğutma suyu ve soğutulmuĢ su dağıtımı için destek enerjisi
2.2.5.1. Elektrik enerji giderleri
Elektrik enerji giderleri, zonların soğutma yükü hesabı esas alınarak sistemin dağıtım devresindeki her
pompa için hesabı yapılmalıdır.

93BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2.2.5.1.1.

Dağıtım için elektrik enerjisi gideri=(yıllık)(57): Soğutma bölgesinin elektrik enerji gideri (kWh /zaman)(58): Hidrolik enerji gereksinimi: Dağıtım için gider faktörü

2.2.5.2. Dağıtım için hidrolik enerji gereksinimiSoğutma suyu ve soğutulmuş su dağıtımı için hidrolik enerji gereksinimi, tasarım noktasındaki hidrolik
güç esas alınarak sistemin dağıtım devresindeki her pompa için ayrı olarak hesaplanır.
(59): Hidrolik enerji gereksinimi: Tasarım noktasında soğutma bölümünün hidrolik gücü ( W ): Ortalama dağıtım yükü
: Hidrolik düzenleme için dağıtım faktörü
Belirli zaman aralığı içinde pompa çalışma süresi, h.

Tasarım noktasındaki hidrolik güç aşağıdaki eşitlikten hesaplanarak bulunur.

(60): Tasarım noktasında soğutma bölümünün hidrolik gücü ( W ): Tasarım noktasındaki soğutma bölgesi boyunca basınç kaybı ( kPa )Z : Tasarım noktasındaki soğutma bölümünün hacimsel debisi (m

3

/h)

(61)

94

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

: Tasarım noktasındaki soğutma bölgesinin soğutma kapasitesi ( kW ): Tasarım noktasındaki soğutma bölgesinin akış ve dönüş borusu arasındaki
sıcaklık farkı ( K )ccl : Soğutkanın özgül ısıl kapasitesi ( kJ /kgK )ρcl : Soğutkanın yoğunluğu ( kg/m 3 )Yeniden soğutma kapasitesiaşağıdaki eşitliklerden hesaplanır.

(su soğutmalı soğutucularda)(62)

Kompresör tipli soğutma üniteleri için;(63)

Absorbsiyonlu tip soğutucular için;(64)eşitliklerinden yararlanılır.
: Soğutma ünitesinin soğutma kapasitesi( kWh )SEER : Enerji etkinlik katsayısı ( kW/kW )ζ : Nominal ısı etkinlik katsayısı ( kW/kW )2.2.5.2.1.

Tasarım noktasındaki basınç kayıpları∆pZ = R · Lmax · (1+z ) + ∑ ∆pi(65)

R : Borulama boyunca basınç kaybı ( kPa /m )Lmax : Dağıtım devresindeki maksimum boru sayısı ( m )z : Boru sürtünme kayıplarındaki özgün dirençlerin oranı∆pZ : Tasarım noktasında soğutma bölgesi boyunca basınç kaybı ( kPa )∆pi : Dağıtım devreleri bileşenleri boyunca basınç kayıpları ( kPa )95BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

2.2.5.2.2.

∆p için yaklaĢık değerler

R ve z Tablo 10‟dan alınır.
Maksimum boru uzunluğu aşağıdaki eşitlikten hesaplanır.

(66)
L : Binanın uzunluğu ( m )W : Binanın genişliği ( m )hs : Ortalama kat yüksekliği
ns : Kat sayısı∆pi değerleri Tablo 11‟den alınır.
Sürekli kontrollü kısma valfinin basınç kayıpları;(67)
Bu değerler 10ºC sıcaklıktaki,

2.2.5.2.3.

2= 1,5 mm /s viskoziteli suya uygulanır.

Ortalama Dağıtım yükü

(68)
: Tasarım noktasındaki soğutma bölgesinin soğutma kapasitesi ( kW ): Bölgenin soğutma enerji ihtiyacıdır ( kWh ).

: Tablo.12
Varsayılan değerler:
Hesap yapılamadığı takdirde güç kontrollü pompalar için βd,l = 1, kontrolsüz pompalar için βd,l = 0,6
alınır.

2.2.5.2.4.

Hidrolik düzenleme için doğrulama faktörü ( fadj )Hidrolik düzenlemeli ağlar için fadj = 1 ,Hidrolik düzenlemeli olmayan ağlar için fadj = 1,25 alınır.

96BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.2.5.3. Pompa iĢletimi için gider faktörü
Sistemdeki pompaların işletim davranışları pompanın faktörlerine göre değişiklik gösterir.

ed,l = fe · (CP1 + CP2 · βd,l -1 )(69)

fe : Pompanın verimlilik faktörü
CP1 ve CP2 : Pompa güç kontrol metodları ile ilgili katsayılar.
CP1 ve CP2 Tablo 13‟den alınır.
2.2.5.3.1.

Pompanın verimlilik faktörü

Pompanın tasarım noktasındaki elektriksel gücü biliniyorsa aşağıdaki eşitlikten yararlanılır.

(70): Tasarım noktasındaki pompanın elektriksel gücü
Pompanın elektriksel gücü, pompa boyutları, verimliliği, kısmi yük ve kontrol
karakteristikleri gibi verilerden elde edilir.
Pompa verileri bilinmiyorsa aşağıdaki eşitlik kullanılabilir.

(71): İşletim noktasındaki uyarlama(adaptasyon) için doğrulama faktörü
b: Bina kategorisine göre elde etme faktörü
Mevcut binalar için b=1.2
Yeni yapılar için b=1.0
için formulün (72) uygulandığı yerler:— Dairesel santrifüj pompalar (Pompanın nominal tasarım noktasındaki motor verimlilik sınıfı 1
olan pompalar. Eğer pompa nominal tasarım noktasında işletilmiyorsa veya pompanın hidrolik
kısmı ve motor doğru eşleşmiyorsa fe değerleri daha yüksek olur.)— Maksimum basınç kayıpları,
Pd,hydr <0.2 kW için ∆p ≤ 0.6 bar
0.2 kW< Pd,hydr <0.5 kW için ∆p ≤ 1.5 bar
Pd,hydr >0.5 kW için ∆p ≤ 4.0 bar— 20ºC‟taki ve viskozitesi

2=1 mm /s olan su ise uygulanabilir.

97BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2— Eğer 4 mm /s ≤2

≤ 40 mm /s ise;(72)eşitliği kullanılır.
2.2.5.3.2.

Adaptasyon için düzeltme faktörü

Adaptasyon(uyarlama) için doğrulama faktörü işletme noktasındaki pompanın güç gereksinimi ile
ilgilidir. Pompanın güç gereksinimi ve tasarım işletme şartlarındaki verileri bilinen pompa arasındaki
farklar ifade edilir.Pompanın işletim noktası her zaman tasarım noktasındaki hacimsel akış ile
ilintilidir.Uyarlanamayan pompalar için işletim noktası ile tasarım noktası arasındaki arasındaki farklar
daha çok veya daha az olacaktır.Uyarlanabilir pompalar normal olarak tasarım noktası değerlerine
daha yakın olarak düzenlenebilir.
Verileri bilinen optimal uyarlanabilir pompalar için;Pompa verileri bilinmiyorsa, aşağıdaki kabuller yapılabilir:
Standart pompalar için;
Hız kontrolü uygulanan pompalar için;

2.2.5.3.3.
———

fadap = 1
fadap = 1,2
fadap = 1,05

ĠĢletim boyunca pompa güç kontrolüİç hız kontrolleri (ör; ∆p=sabit veya ∆p =değişken )Dış hız kontrolleri
Paralel pompalar için kısmi olarak pompaların açık veya kapalı duruma getirilmesi

Tablo 12‟deki katsayılardan yararlanılabilir.

2.2.5.3.4.

Paralel pompa yüklemelerinde pompaların açılıp kapatılması

βd,l < 0.7 değerleri için Tablo 12‟deki değerler kullanılır.
Değişken hava hacimli dağıtım devrelerinde ve düz (flat) sistem karakteristik eğrilerinde, paralelbağlanmış pompaların kullanımı iyi kısmi yük adaptasyonu oluşturabilir.Bu tip dağıtım devrelerindeözgün pompaları gereksinime göre açıp kapamak enerji gereksinimini düşürebilir.

2.2.6.Yeniden Soğutma Ġçin Enerji Kullanımı
Yeniden soğutma için enerji ihtiyacı, yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi qR ,electr
ve yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü

f R ,av kullanılarak aşağıdaki gibi hesaplanır.
(73)

98

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada,

QC , f , R,electr : Yeniden soğutma sisteminin elektrik enerji tüketimi, (kWh): Soğutulacak ortamın yeniden soğutma yükü, (kW)qR ,electr : Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi, (kW/kW)

f R ,av : Yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü.
: Yeniden soğutma çalışma süresi; saat.

Soğutulacak ortamın yeniden soğutma yükü aşağıdaki gibi hesaplanır.
Kompresör tipinde soğutma ünitesi için,(74)

Absorbsiyon çiller tipinde soğutma ünitesi için,(75)

Burada,: Soğutma sisteminin soğutma gücü, (kW)EER : Enerji etkinlik katsayısı, (kW/kW)
 : Isı etkinlik katsayısı. (kW/kW)
Yeniden soğutma sisteminin özgül elektrik enerji tüketimi Tablo 14‟ten alınır.
Yeniden soğutma sisteminin ortalama kullanım faktörü
sistemleri içinf R ,av , buharlaşmalı yeniden soğutma

f R ,VK olarak, kuru yeniden soğutma sistemleri için f R ,TK olarak, bölüm sonundaki A2-

A15 tablolardan alınabilir.
2.2.7.Mahal ġartlandırma Ġle Soğutmada Nihai Enerji Gereksinimi

Mahal şartlandırma ile soğutmada nihai enerji gereksinimi soğutmayı gerçekleştiren soğutma
sistemlerinin fonksiyonudur. Bu raporda soğutma sistemleri, buhar sıkıştırmalı ve absorbsiyonlu
sistemlerle sınırlandırılmıştır. Mahal şartlandırma ile soğutma için nihai enerji gereksinimi bu iki sistem
için hesaplanacaktır.
Ayrıca mahal soğutmada destek enerji ihtiyacı doğabilir. Bu durumda kullanılan fanların elektrik

99BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

enerjisi yükü ( Qc ,ce ,aux ) de toplam elektrik enerjisi tüketimine eklenir.
2.2.7.1. Buhar SıkıĢtırmalı Soğutma Sistemi

Mahal şartlandırma sisteminde buhar sıkıştırmalı soğutma sistemleri kullanıldığında, nihai elektrik
enerjisi gereksinimi mahal şartlandırma sisteminde bulunan buhar sıkıştırmalı soğutma sistemlerinin
elektrik enerjisi tüketimlerinin ( Qc , f ‟lerin) toplamına eşittir.

Qc, f ,electr   Qc, f(76)

Mahal şartlandırma sisteminde kullanılan buhar sıkıştırmalı soğutma sistemlerinin her birinin elektrik
enerji tüketimi genel olarak

Qc , f ile gösterilmiştir. Mahal şartlandırma sisteminde bir buharsıkıştırmalı soğutma sistemi kullanıldığında, nihai elektrik enerjisi tüketimi yukarıdaki denkleme uygun
olarak aşağıdaki gibi hesaplanır.

Qc, f ,electr   QC , f ,electr (77)

Bölgesel Şartlandırma

Denklemin sağ tarafındaki birinci terim Denk. No (50) yardımıyla hesaplanır.
Yeniden soğutma sistemi varsa aşağıdaki denklem kullanılır.

Qc, f ,electr   QC , f ,electr Bölgesel Şartlandırma  QC , f , R,electr 

Yeniden Soğutma

(78)

Ayrıca ikincil hava fanları da kullanılmışsa destek enerji yükü nihai elektrik enerjisi tüketimine
eklenerek aşağıdaki gibi hesaplanır. Bunlar da eşitliğe eklenerek hesaplanır.

Qc, f ,electr   QC , f ,electr Bölgesel Şartlandırma  QC , f , R,electr 

Yeniden Soğutma

  Qc,ce,aux Destek Enerjisi (79)

Denklemin sağ tarafındaki birinci terim Denk. No (50), ikinci terim Denk. No (73), son terim ise Denk
No (48 ve 58) yardımıyla hesaplanır.

100BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
2.2.7.2. Absorbsiyonlu Soğutma Sistemi

Mahal şartlandırma sisteminde absorbsiyonlu soğutma sistemi kullanıldığında, nihai enerjisi
gereksinimi “ısı enerjisi” şeklindedir ve absorbsiyonlu soğutma sisteminde kullanılan ısı üretim
sisteminin enerji tüketimine, QC ,therm , eşittir. QC ,therm ‟nin değeri Denk. No (54, 55, 56) kullanılarak
hesaplanır. Absorbsiyonlu soğutma sisteminin yanı sıra yeniden soğutma da yapılıyorsa, yenidensoğutmanın elektrik enerji tüketimi de nihai eneri gereksinimine ilave edilir. Yani bu durumda nihai
enerji gereksinimi kısmen ısı, kısmen elektrik enerjisi şeklinde olacaktır.

 QC ,therm ısı enerjisi
Absorpsiyonlu Soğutma

Nihai enerji gereksinimi= +  QZ ,aux ,dl Pompa destek enerjisi elektrik enerjisiQ C , f , R ,electr Yeniden Soğutma
(80)
Ayrıca ikincil hava fanlarının destek enerjisi de kullanılmışsa destek enerjisi yükü elektrik enerjisi
tüketimine eklenerek aşağıdaki gibi hesaplanır.

 QC ,therm ısı enerjisi
Absorpsiyonlu Soğutma

Nihai enerji gereksinimi=  QC , f , R ,electr Yeniden Soğutma +  Qc,ce,aux  QZ,aux,dl Destek Enerjisi elektrik enerjisi(81)

Destek enerji gereksinimi Denklem No (48 ve 58)‟den hesaplanır.

101BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 9. Binaların Kullanım Tipleri
Kullanım
Tipi

Kullanıcı profili, Konut dıĢı binalar

Enerjikullanımı ile
ilgilideğerlendir
me türüTablo

Sütun31Kişisel Ofis (tek kişilik)

1

Sütun
4
A.2

2

Grup Çalışma Ofisi (Maks. 6 kişilik)

1

A.2

3

Açık Ofis (7 ve üstü kişilik)

1

A.2

4

Toplantı, Seminer ve Konferans Odası

1

A.2

5

Lobi / Giriş holü

1

A.2

6

Mağaza6

A.3

7Mağaza/Depo

6

A.3

8

Derslik

8

A.4

9

Konser ve sergi salonları

9

A.5

10

Hasta odası

10

A.6

11

Otel Yatak Odası

11

A.7

12

Kantin

12

A.8

13

Restoran / Yemek holü

13

A.9

14

Mutfak

13

A.9

15

Mutfak (Hazırlık Odası veya Depo)

13

A.9

16

1

A.2

18

TuvaletDiğer Yaşanan Odalar (Personel ve dinlenme odası-bekleme
odası)
Yardımcı Mekanlar (Yaşanmayan Odalar)(vestiyer odası-arşivkoridor)

19

Sirkülasyon Alanları / Koridorlar

20

Teknik Ekipman Odası, Arşiv ve Depo

1

A.2

21

Sunucu Odası, Bilgisayar Merkezi

21

A.10

22

Atölye, İmalathane

22

A.11

23

İzleyici ve Dinleyici Alanları

23

A.12

24

Fuaye

23

A.12

25

Sahne (Tiyatro..vs)

25

A.13

26

Fuar/ Kongre Mekanı

9

A.5

27

Müze ve sergi salonları

27

A.14

28

Kütüphane (Okuma Odası)

6

A.3

29

Kütüphane (Açık Raf Alanı)

6

A.3

30

Kütüphane (Dergi ve Depo)

6

A.3

31

Spor Salonu (Tribün Olmayan)

31

A.15

32

Garaj (ofisler ve özel kullanım)

‒

‒

33

Otopark‒‒

Sütun1

17

Sütun2

1
1

A.2
A.2
‒

102

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 10
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC
Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]f R,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,92
0,12
0,92
0,09
0,93
0,10
0,93
0,08
1,31
0,12
1,26
0,08
1,33
0,09
1,27
0,08
0,82
0,13
0,79
0,09
0,73
0,10
0,7
0,08
0,56
0,13
0,56
0,09
0,45
0,10
0,45
0,08
1,01
0,12
0,97
0,09
0,87
0,09
0,83
0,08

1,07
0,99

0,12
0,09

1,09
0,95

0,08
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]f R,TK[-]Hava
soğutmalıSoğutucu
A

1,54
1,57
0,96
0,86

0,37
0,29
0,4
0,31

1,74
1,75
1,09
0,95

0,63
0,7
0,65
0,72

B
C
D

1,19
1,02
1,21
1,07
1,35
1,28

0,38
0,3
0,38
0,3
0,37
0,3

1,79
1,53
1,37
1,19
1,46
1,29

0,64
0,72
0,64
0,71
0,64
0,73

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC sogutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,32
1,37
1,43
1,5
1,14
1,09
1,24
0,85
1,37
1,33
1,21

103

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 11
SusoğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,92
0,13
0,92
0,09
0,93
0,10
0,93
0,08
1,30
0,12
1,25
0,09
1,33
0,09
1,27
0,08
0,80
0,13
0,77
0,09
0,73
0,10
0,69
0,08
0,55
0,14
0,55
0,09
0,45
0,10
0,45
0,09
0,99
0,12
0,95
0,09
0,87
0,10
0,83
0,08

1,06
0,99

0,12
0,09

1,07
0,94

0,09
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,53
1,56
0,94
0,86

0,41
0,29
0,44
0,31

1,71
1,74
1,05
0,95

0,73
0,71
0,76
0,73

B
C
D

1,16
1,02

1,33
1,27

0,42
0,3
0,42
0,3
0,41
0,3

1,73
1,51
1,33
1,19
1,43
1,28

0,75
0,72
0,75
0,72
0,75
0,73

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma
sogutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,32
1,36
1,44
1,49
1,14
1,08
1,24
0,84
1,38
1,34
1,19

104

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 12
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]f R,TK[-]
0,92
0,11
0,92
0,09
0,93
0,09
0,93
0,08
1,31
0,11
1,26
0,09
1,34
0,09
1,27
0,08
0,79
0,12
0,75
0,09
0,73
0,10
0,69
0,08
0,52
0,12
0,52
0,09
0,45
0,10
0,45
0,08
0,96
0,11
0,92
0,09
0,86
0,09
0,82
0,08

1,04
0,98

0,11
0,09

1,05
0,94

0,09
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,54
1,57
0,92
0,85

0,34
0,26
0,37
0,28

1,72
1,74
1,03
0,95

0,74
0,78
0,76
0,79

B
C
D

1,12
1,01
1,16
1,06
1,32
1,27

0,35
0,28
0,35
0,27
0,35
0,28

1,66
1,5
1,29
1,18
1,41
1,27

0,75
0,79
0,75
0,78
0,75
0,79

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma
sogutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,33
1,36
1,45
1,49
1,12
1,08
1,24
0,83
1,38
1,28
1,18

105

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 13
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC
Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,92
0,11
0,92
0,08
0,93
0,09
0,93
0,07
1,31
0,11
1,25
0,08
1,34
0,09
1,28
0,07
0,8
0,12
0,77
0,08
0,72
0,09
0,69
0,07
0,54
0,12
0,54
0,08
0,44
0,09
0,44
0,07
0,99
0,11
0,95
0,08
0,86
0,09
0,82
0,07

1,06
0,99

0,11
0,09

1,07
0,95

0,08
0,07

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,54
1,58
0,95
0,85

0,35
0,24
0,38
0,27

1,73
1,77
1,06
0,95

0,7
0,71
0,72
0,73

B
C
D

1,17
1,02
1,19
1,07
1,34
1,28

0,36
0,26
0,36
0,26
0,36
0,26

1,75
1,53
1,34
1,19
1,44
1,29

0,71
0,72
0,71
0,72
0,71
0,73

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,33
1,38
1,45
1,52
1,14
1,09
1,25
0,84
1,39
1,33
1,21

106

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 14
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,92
0,12
0,92
0,1
0,93
0,10
0,93
0,09
1,31
0,11
1,26
0,1
1,33
0,10
1,27
0,09
0,79
0,12
0,75
0,11
0,75
0,10
0,71
0,1
0,52
0,13
0,57
0,11
0,47
0,11
0,47
0,1
0,95
0,12
0,91
0,1
0,89
0,10
0,85
0,09

1,04
1

0,11
0,10

1,04
0,95

0,1
0,09

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,53
1,56
0,92
0,87

0,44
0,37
0,47
0,4

1,65
1,67
0,99
0,94

0,88
0,89
0,89
0,9

B
C
D

1,11
1,04
1,14
1,08
1,31
1,28

0,46
0,39
0,45
0,38
0,46
0,39

1,55
1,46
1,23
1,16
1,34
1,24

0,89
0,89
0,89
0,89
0,89
0,9

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLVAV [-]
1,32
1,35
1,44
1,48
1,11
1,08
1,24
0,83
1,37
1,26
1,2

107

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 15
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]f R,TK[-]
0,93
0,09
0,93
0,08
0,93
0,09
0,93
0,08
1,34
0,09
1,27
0,08
1,34
0,09
1,28
0,08
0,76
0,1
0,72
0,08
0,72
0,09
0,69
0,08
0,48
0,1
0,48
0,08
0,45
0,09
0,45
0,08
0,92
0,09
0,88
0,08
0,86
0,09
0,81
0,08

1,03
0,98

0,09
0,09

1,03
0,93

0,08
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,57
1,57
0,89
0,85

0,36
0,32
0,38
0,34

1,73
1,73
0,98
0,93

0,7
0,71
0,72
0,72

B
C
D

1,08
1
1,12
1,05
1,31
1,26

0,37
0,33
0,37
0,33
0,37
0,34

1,58
1,47
1,24
1,16
1,38
1,25

0,71
0,72
0,71
0,72
0,72
0,73

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,36
1,37
1,49
1,5
1,11
1,08
1,26
0,81
1,42
1,25
1,18

108

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 16
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]f R,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,93
0,12
0,93
0,09
0,97
0,10
0,97
0,08
1,32
0,12
1,26
0,09
1,38
0,10
1,32
0,08
0,8
0,13
0,77
0,09
0,77
0,10
0,74
0,08
0,54
0,13
0,54
0,09
0,48
0,11
0,48
0,08
0,99
0,12
0,95
0,09
0,92
0,10
0,88
0,08

1,07
1,05

0,12
0,10

1,08
1

0,09
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,55
1,62
0,94
0,91

0,38
0,28
0,42
0,31

1,73
1,81
1,05
1,01

0,73
0,7
0,76
0,72

B
C
D

1,16
1,09
1,19
1,13
1,34
1,35

0,41
0,3
0,41
0,3
0,4
0,3

1,73
1,62
1,33
1,26
1,44
1,35

0,75
0,72
0,75
0,71
0,75
0,73

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,33
1,4
1,46
1,54
1,14
1,14
1,25
0,84
1,39
1,33
1,25

109

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 17
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalıkuru
PLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,92
0,11
0,92
0,09
0,93
0,09
0,93
0,08
1,31
0,11
1,26
0,09
1,33
0,09
1,27
0,08
0,78
0,12
0,75
0,09
0,72
0,09
0,69
0,08
0,52
0,12
0,52
0,09
0,44
0,10
0,44
0,08
0,96
0,11
0,92
0,09
0,85
0,09
0,81
0,08

1,05
0,97

0,11
0,09

1,06
0,93

0,09
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalıkuru
PLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,54
1,57
0,92
0,85

0,37
0,26
0,4
0,28

1,73
1,76
1,03
0,95

0,7
0,65
0,73
0,67

B
C
D

1,13
1
1,16
1,05
1,33
1,26

0,38
0,27
0,38
0,27
0,38
0,27

1,69
1,5
1,3
1,17
1,42
1,27

0,72
0,67
0,72
0,66
0,73
0,68

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,34
1,36
1,46
1,49
1,13
1,07
1,25
0,83
1,4
1,31
1,16

110

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 18
SusoğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,92
0,16
0,92
0,08
0,92
0,09
0,92
0,08
1,2
0,15
1,17
0,08
1,34
0,09
1,28
0,08
0,92
0,16
0,9
0,09
0,74
0,10
0,71
0,08
0,76
0,16
0,76
0,09
0,46
0,10
0,46
0,08
1,09
0,15
1,06
0,08
0,9
0,09
0,85
0,08

1,05
1,01

0,15
0,09

1,08
0,97

0,08
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,43
1,58
1,09
0,87

0,4
0,27
0,42
0,3

1,69
1,78
1,29
0,98

0,43
0,54
0,44
0,57

B
C
D

1,3
1,05
1,28
1,1
1,27
1,3

0,41
0,29
0,41
0,28
0,4
0,28

2,04
1,6
1,51
1,24
1,46
1,33

0,43
0,56
0,44
0,56
0,43
0,57

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,22
1,37
1,29
1,51
1,11
1,1
1,15
0,93
1,21
1,31
1,24

111

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 19
Su soğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,93
0,13
0,93
0,1
0,96
0,10
0,96
0,09
1,32
0,12
1,27
0,09
1,38
0,10
1,31
0,09
0,81
0,13
0,78
0,1
0,78
0,11
0,75
0,09
0,54
0,14
0,54
0,1
0,49
0,11
0,49
0,09
1
0,12
0,95
0,09
0,94
0,10
0,9
0,09

1,07
1,06

0,12
0,10

1,08
1,01

0,09
0,09

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]f R,TK[-]Hava
soğutmalıSoğutucu
A

1,55
1,62
0,95
0,92

0,4
0,32
0,43
0,34

1,71
1,78
1,05
1,01

0,81
0,83
0,83
0,84

B
C
D

1,17
1,1
1,19
1,14
1,35
1,36

0,42
0,33
0,42
0,33
0,41
0,33

1,7
1,61
1,32
1,26
1,43
1,35

0,82
0,84
0,82
0,84
0,82
0,84

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,32
1,4
1,46
1,53
1,15
1,13
1,26
0,85
1,4
1,33
1,26

112

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 20
SusoğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,93
0,1
0,93
0,07
0,98
0,09
0,98
0,07
1,33
0,1
1,27
0,07
1,4
0,09
1,33
0,07
0,78
0,1
0,75
0,07
0,78
0,09
0,74
0,07
0,51
0,11
0,51
0,08
0,48
0,09
0,48
0,07
0,95
0,10
0,91
0,07
0,91
0,09
0,87
0,07

1,05
1,04

0,1
0,09

1,09
0,99

0,07
0,07

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,57
1,65
0,92
0,92

0,32
0,22
0,35
0,24

1,79
1,87
1,05
1,04

0,63
0,57
0,66
0,6

B
C
D

1,12
1,08
1,16
1,13
1,34
1,34

0,34
0,24
0,34
0,23
0,33
0,24

1,72
1,66
1,32
1,28
1,46
1,38

0,65
0,6
0,65
0,59
0,66
0,61

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,36
1,41
1,49
1,54
1,12
1,12
1,27
0,83
1,41
1,3
1,22

113

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 21
Çalışma modu:
Su soğutmalı
Hacim soğutma / HVAC Soğutma
Soğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalıkuru
PLV AV [-]f R,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,94
0,16
0,94
0,13
0,96
0,14
0,96
0,12
1,3
0,15
1,24
0,13
1,33
0,13
1,27
0,12
0,85
0,16
0,82
0,13
0,83
0,15
0,8
0,13
0,6
0,17
0,6
0,14
0,56
0,15
0,56
0,13
1,02
0,15
0,98
0,13
0,99
0,13
0,94
0,12

1,07
1,07

0,15
0,13

1,08
1,02

0,13
0,12

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalıkuru
PLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]f R,TK[-]Hava
soğutmalıSoğutucu
A

1,51
1,55
0,99
0,97

0,47
0,4
0,49
0,43

1,63
1,67
1,07
1,05

0,85
0,85
0,86
0,86

B
C
D

1,19
1,15
1,21
1,18
1,34
1,35

0,48
0,42
0,48
0,42
0,48
0,42

1,66
1,61
1,3
1,27
1,38
1,31

0,86
0,85
0,85
0,85
0,86
0,86

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
soğutmaHacimsoğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,29
1,32
1,39
1,43
1,13
1,11
1,21
0,87
1,32
1,28
1,23

114

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 22
Çalışma modu:
Su soğutmalı Hacim soğutma / HVAC Soğutma
Soğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]f R,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]
0,95
0,11
0,95
0,09
0,97
0,09
0,97
0,08
1,36
0,1
1,3
0,09
1,39
0,09
1,33
0,08
0,82
0,11
0,78
0,09
0,78
0,10
0,74
0,08
0,54
0,12
0,54
0,09
0,48
0,10
0,48
0,09
1
0,11
0,96
0,09
0,92
0,09
0,88
0,08

1,09
1,05

0,1
0,09

1,1
1

0,09
0,08

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi
buharlaşmalı
kuru
yeniden soğutma
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]PLV AV [-]fR,TK[-]HavasoğutmalıSoğutucu
A

1,59
1,64
0,96
0,91

0,34
0,28
0,37
0,3

1,78
1,81
1,07
1,01

0,68
0,73
0,7
0,74

B
C
D

1,18
1,09
1,21
1,13
1,38
1,35

0,35
0,29
0,35
0,29
0,35
0,3

1,74
1,6
1,35
1,25
1,47
1,35

0,69
0,74
0,69
0,74
0,7
0,75

E
F
G

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma

Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC SoğutmaPLV AV [-]
1,35
1,41
1,47
1,55
1,14
1,13
1,27
0,84
1,41
1,31
1,25

115

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Tablo A. 23
SusoğutmalıSoğutucu
1
2
3
4
5
6
7

Çalışma modu:
Hacim soğutma / HVAC Soğutma sogutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
HVAC Soğutma

soğutma ünitesine sabit su soğutma suyu girişi

soğutma ünitesine değişken su soğutma suyu girişi

buharlaşmalı
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]
0,93
0,12
0,97
0,10
1,32
0,12
1,39
0,09
0,79
0,13
0,77
0,10
0,53
0,14
0,48
0,10
0,97
0,12
0,92
0,09

buharlaşmalı
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,VK[-]

1,06
1,05

0,12
0,09

kuru
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,TK[-]
0,93
0,09
0,97
0,08
1,26
0,09
1,33
0,08
0,76
0,1
0,74
0,08
0,53
0,1
0,48
0,09
0,93
0,09
0,88
0,08

1,07
1

0,09
0,08

kuru
yeniden soğutmaPLV AV [-]fR,TK[-]

1,55
1,64
0,93
0,91

0,42
0,29
0,45
0,32

1,71
1,81
1,02
1

0,83
0,77
0,85
0,78

1,14
1,08
1,17
1,13
1,33
1,35

0,43
0,31
0,43
0,31
0,43
0,31

1,74
1,6
1,29
1,25
1,41
1,35

0,85
0,78
0,85
0,78
0,85
0,79

Hava
Çalışma modu:soğutmalı Hacim soğutma / HVAC Soğutma
Soğutucu
sogutma
PLV AV [-]Hacim soğutma
1,34
A
HVAC Soğutma
1,42
Hacim soğutma
1,47
B
HVAC Soğutma
1,55
Hacim soğutma
1,14
C
HVAC Soğutma
1,13
Hacim soğutma
1,26
D
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
0,84
E
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
1,41
F
HVAC Soğutma
Hacim soğutma
1,32
G
HVAC Soğutma
1,26

116

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3. HAVALANDIRMA SĠSTEMLERĠ
Çizelge 1 – Semboller
SembolAnlamı

Birimiffaktör-Q

enerji

kWh

η

verim

-

t

zaman

h

A

alan

m

2

V

hacim

m

3

V'

hacimsel debi

m /h

Ф

güç

W

Δ

fark

-

θ

derece sıcaklık

0

3

C

Çizelge 2 – ĠndislerĠndisAnlamı

P

BirincilfVerilenb

Bina enerji ihtiyacı

auxDestekhIsıtmah*Soğutmacc

HVAC ısıtma*

HVAC soğutma

w

kullanım sıcak suyu

laydınlatma sistemiv

havalandırma sistemivhısıtma-havalandırma sistemivcsoğutma-havalandırma sistemi

rv

konut havalandırma sistemiddağıtım kayıplarısdepolama kayıpları117BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

güretim kayıpları

outgüretecin enerji çıkışı

reg

yenilenebilir enerji

techsistem kayıpları

T

AktarmaV

Havalandırma

S

Güneş

i

iç ortamedış ortam

j,k

İndis

a

YıllıkÇizelge 3 – Ġndisler
Enerji ihtiyaçları
mech

MekanikWRG

ısı geri kazanımıWÜTısı değiştiricisi

Dicht

havalandırma ünitesinin hava sızdırmazlığı

Frosthavalandırma ünitesinin ergime işlemi modu

Warmehavalandırma ünitesinin ısıl kayıplarıIsı kontrol ve emisyonu
Hydrhidrolik dengeİntkesintili çalışma

Radiant

radyasyon etkisi

Bbina dış kabuğu

C

oda sıcaklık kontrolüLhava sıcaklık profiliDağıtım
aDüzenleme

Vent

Fan

Depolama

118BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

B

BeklemeHPısıtma sezonu

Pumpe

Pompa

VerbindungBağlantıÜretimWP

ısı pompası

Vorwön ısıtıcı

NH

yeniden ısıtma bobini

Reg

KontrolEWÜTtopraktan havaya ısı değiştiricisi

Gt

derece-gün saati

3.1. Havalandırma Isı Kuyusu
Isı kuyusu, bina zonundan dışarıya ısının atıldığı kısımdır. Net Enerji kısmında anlatıldığı gibi ısıtma
için gerekli enerji hesabı, ısı değiştiricili havalandırma sistemlerine göre havalandırma ısı kuyularınabağlı karakteristik değerlerle verilmiştir:— Besleme havası sıcaklığı (Koşullandırılan ortama verilen havanın sıcaklığı)— Hava değişim oranı
Bu rapor adı geçen karakteristik değerlerin bulunmasına olanak sağlamıştır.
Konutlarda ısı değiştiricili havalandırma sistemleri için aşağıdaki formül kullanılır:(1): Havalandırma sisteminden kaynaklanan havalandırma ısı kuyusu enerjisi,: Mekanik havalandırma için ısı transfer katsayısı (kW/K): Bina zonunun referans iç sıcaklığı (ºC): Isı değiştiricili havalandırma sisteminin ortalama besleme havası sıcaklığı (Netenerji kısmındaki hesaplamalarda kullanılmak üzere.): Hesaplama peryodu
Isı transfer katsayısıaşağıdaki gibi hesaplanır.
(2)-1: Hava değişim oranı (h ) (Net enerji hesaplamalarında kullanılmak üzere)
3: Net hacim (m )119BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Havanın özgül ısıl katsayısı (kJ/kg·K)
3: Havanın yoğunluğu (kg/m )Yukarıdaki formül için şu değerler kullanılabilir:3

3= 1,22 kJ/(m ·K) =0,34 Wh/(m ·K)
Net enerji hesabında ortamdan emilen hava/ besleme havası ısı değiştiricili ve ısı değiştiricisiz
sistemler için enerji ihtiyacı hesaplanabilir.Bu iki değer arasındaki fark, ısıtma için enerji ihtiyacınıkarşılamak üzere ısı değiştiricisinin katkısını tanımlar.
(3): Emilen hava / besleme havası ısı değiştiricisi tarafından kazanılan net ısı geri
kazanımı
: Emilen hava / besleme havası ısı değiştiricisiz enerji ihtiyacı: Emilen hava / besleme havası ısı değiştiricili enerji ihtiyacı

3.2. Isıl Kayıplar, Destek Enerjisi ve Üreteç Isıl gücüÜreteç ısıl gücü, ısıtma için enerji gereksinimi ve ısıl kayıpların toplamıdır.
(4): Havalandırma sistemindeki üretecin ısıl gücü, (kWh): Isıtma için enerji gereksinimi, (kWh): Havalandırma sisteminin kontrol ve emisyon ısıl kaybı, (kWh): Havalandırma sisteminin dağıtım ısıl kaybı, (kWh): Havalandırma sisteminin depolama ısıl kaybı, (kWh)Havalandırma sisteminin ısı üretecine verilmesi gereken enerji aşağıdaki şekilde hesaplanır:(5): Isı üretecine sağlanması gereken enerji, (kWh): Havalandırma sistemindeki üretecin ısıl gücü, (kWh): Havalandırma sisteminin üreteç ısıl kaybı, (kWh): Havalandırma sisteminin emilen havadan ısı geri kazanımı ile sağlanan ısı girişi.
(kWh)

120

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Destek enerjisi aşağıdaki gibi hesaplanır:(6): Havalandırma sisteminin destek enerjisi, (kWh): Havalandırma sisteminin kontrol ve emisyon için destek enerjisi,(kWh): Havalandırma sisteminin dağıtım için destek enerjisi, (kWh): Havalandırma sisteminin depolama için destek enerjisi, (kWh): Havalandırma sisteminin ısı üretimi için destek enerjisi. (kWh)3.3. Isıtma için Enerji ihtiyacı
Net enerji kısmında anlatılan mekanik havalandırma sistemleriyle bağıntılı olarak havalandırma ısı
kuyusu QV,mech‟ in hesabı için besleme havası sıcaklığı (koşullandırılan ortama verilen hava) θ V,mech ve
hava değişim oranı nmech‟in belirlenmesi gerekir.
3.3.1.

Besleme Havası Sıcaklığı (θV,mech)
3.3.1.1. Egzoz (atılan hava) Havalandırma Sistemleri
3.3.1.1.1.

Isı geri Kazanımı olmayan Egzoz Havalandırma Sistemleri

Isıtma için enerji ihtiyacının denge hesaplamalarında zona giren tüm hava (dış hava ve besleme
havası) değerlendirilmiştir. Egzoz havalandırma sistemi işlemi infiltrasyon ve pencere
havalandırmasını etkiler.
Isı geri kazanımsız havalandırma sistemlerinde besleme havası sıcaklığı θV,mech, dış hava sıcaklığına
θe eşittir.
(7): Ortalama besleme havası sıcaklığı, (ºC): Ortalama dış hava sıcaklığı, (ºC)
3.3.1.1.2.

Emilen hava/Su Isı Pompası

Emilen hava/Su ısı pompası hesaplamalarda üreteç işlevi görür. Isı geri kazanımsız havalandırma
sistemlerine benzer olarak besleme havası sıcaklığını hesaplamaya gerek yoktur.
3.3.1.2. Besleme ve Egzoz Havalandırma Sistemleri
Bu sistemler, egzoz havalandırma sistemlerine ek olarak besleme havası (koşullandırılan ortama
verilen hava) ve dış hava ile de işlem görür.

121

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
3.3.1.2.1.
Isı geri kazanımı olmayan Besleme ve Egzoz Havalandırma
Sistemleri(Eşitlik 7): Ortalama besleme havası sıcaklığı, (ºC): Ortalama dış hava sıcaklığı, (ºC)
3.3.1.2.2.

Emilen hava/Besleme Havası Isı DeğiĢtiricileri

Emilen hava/Besleme Havası ısı değiştiricilerinin kullanıldığı sistemlerde besleme havası sıcaklığı, ısıdeğiştiricisinden geri kazanılan ısının genel verimi olantemel alınarak hesaplanır.

Eğer havalandırma sistemi bütün sene boyunca ısı geri kazanımla birleşik olarak işlem görmüyorsa,
ısı geri kazanımın işlemde olmadığı süre boyunca besleme havası sıcaklığı dış hava sıcaklığına eşitalınabilir. Çalıştığı zamanlarda aşağıdaki eşitlik kullanılır.
(8): Ortalama besleme havası sıcaklığı, (ºC): Ortalama dış hava sıcaklığı, (ºC): Ortamdan emilen havanın sıcaklığı, (ºC): Isı değiştiricisinden geri kazanılan ısının genel verimi
Varsayılan değerler:
için herhangi bir değer verilmediysealınır.

için herhangi bir değer verilmediysealınır. Bu değer 1999‟dan sonra yapılan ve
toprak/besleme havası ısı değiştiricisi olmayan ısı değiştiricileri için kullanılır. Eğer ısı değiştiricisi
1999‟dan önce yapılmışsa
%10 azalabilir vealınabilir. Eğer ısı değiştiricisine
toprak/besleme havası ısı değiştiricisi de eklenmişse
%10 artabilir vealınabilir.
Tablo 1.Toprak/besleme havası ısı değiĢtiricisi olmayan,1999’dan sonra yapılmıĢ ortamdan
emilen hava/besleme havası ısı değiĢtiricileri için aylık besleme havası sıcaklıklarınınvarsayılan değerleri

Ay

Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık

θe (°C)

5,2

6,0

6,2

9,3

16,4

21,0

24,1

21,4

18,8

14,1

8,8

6,1

ηWÜT=0,6
için θV,mech
(°C)

14,7

15,0

15,1

16,3

19,1

21,0

22,2

21,1

20,1

18,2

16,1

15,0

3.3.1.2.3.

Emilen Hava/Besleme Havası Isı Pompası

Atılan hava/besleme havası ısı pompaları üreteç işlevi görür. Besleme havası sıcaklığı hesaplanırken
ısı pompası dikkate alınmaz.
Eğer emilen hava/besleme havası ısı değiştiricisi kullanılmıyorsa besleme havası sıcaklığı dış havaşartlarına eşit kabul edilir.
122BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Eğer emilen hava/besleme havası ısı pompaları emilen hava/besleme havası ısı değiştiricisi ile
kombine bir şekilde kullanılıyorsa besleme havası sıcaklığı hesaplanırken ısı pompası dikkate
alınmaz, ısı değiştiricisi için ise denklem (8) kullanılır.
3.3.1.2.4.

Emilen hava/Su Isı Pompası

Emilen hava/Su ısı pompaları üreteç işlevi görür. Besleme havası sıcaklığı hesaplanırken ısı pompası
dikkate alınmaz.
Eğer emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricisi kullanılmıyorsa besleme havası sıcaklığı dış havaşartlarına eşit kabul edilir.
Eğer emilen hava/Su ısı pompaları emilen hava/besleme havası ısı değiştiricisi ile kombine bir şekilde
kullanılıyorsa besleme havası sıcaklığı hesaplanırken ısı pompası dikkate alınmaz, ısı değiştiricisi için
ise denklem (8) kullanılır.

3.3.1.2.5.

Emilen Hava/Besleme Havası/Su Isı Pompası

Emilen hava/Besleme Havası/Su ısı pompaları üreteç işlevi görür. Besleme havası sıcaklığı
hesaplanırken ısı pompası dikkate alınmaz.
Eğer emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricisi kullanılmıyorsa besleme havası sıcaklığı dış havaşartlarına eşit kabul edilir.
Eğer emilen hava/Besleme Havası/Su ısı pompaları emilen hava/besleme havası ısı değiştiricisi ile
kombine bir şekilde kullanılıyorsa besleme havası sıcaklığı hesaplanırken ısı pompası dikkate
alınmaz, ısı değiştiricisi için ise denklem (8) kullanılır.

3.3.1.3. Hava Isıtma Sistemleri
Hava ısıtma sistemleri üreteç işlevi görür. Besleme havası sıcaklığı hesaplanırken hava ısıtma sistemi
dikkate alınmaz. Bu kural, hava ısıtma yöntemlerine ve ısıtma sistemin tek fazlı (sadece havanın
kullanıldığı sistemler) veya çift fazlı (sıcak hava ve sıcak sulu ısıtma sistemleri bir arada) olmasına
bakılmaksızın geçerlidir.
Eğer emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricisi kullanılmıyorsa besleme havası sıcaklığı dış havaşartlarına eşit kabul edilir veya emilen hava/besleme havası ısı değiştiricisi ile kombine bir şekilde
kullanılıyorsa besleme havası sıcaklığı hesaplanırken hava ile ısıtma dikkate alınmaz, ısı değiştiricisi
için ise denklem (8) kullanılır.

123

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3.3.2.

Ortalama Hava değiĢim Oranı (nmech)

Ortalama hava değişim oranı, havalandırma sisteminde iç ve dış havanın ne kadar hızda yerdeğiştirdiğinin ölçüsüdür. Hava değişim oranı aşağıdaki formülden elde edilebilir.

(9): Ortalama hava değişim oranı, (h-1): Hacimsel debi, (m3/h): Hacim (m3)Varsayılan değerler:Başka bir bilgi verilmediyse, havalandırma sistemi ortalama hava değişim oranı-1

h alınabilir.

3.4. Kontrol ve Emisyon
Havalandırma sistemlerinde kontrol ve emisyon kayıpları aşağıdaki gibi hesaplanır:(10): Aylık kontrol ve emisyon ısı kayıpları (kWh): Işınım faktörü (sadece 4 m‟den yüksek iç alanlarda geçerlidir.): Kesintili çalışma faktörü: Hidrolik denge faktörü: Alan ısı kontrol ve emisyon etkinliği
: Isıtma için aylık net enerji ihtiyacı (kWh)değerleri aşağıdaki tablodan elde edilir.

124BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 2.Kontrol ve emisyon ısıl kayıplarını belirlemede kullanılan f faktörleri
Parametreler

Sembol

Birim

Değer

-

1

IĢınım faktörü
Standart kat yüksekliği (h≤ 4 m)

frad

Kesintili çalıĢma faktörü
Kesintili çalışma
Kesintisiz çalışma

fint

-

1
0,97

Hidrolik denge faktörü
Standart koşullar

fhydr

-

1

(11)
: Düşey hava sıcaklığı profili için kısmi verim değeri
: Oda sıcaklığı kontrolü için kısmi verim değeri
: Bina dış bileşenlerinde özgül ısı kayıpları için kısmi verim değeri

Tablo 3‟te çeşitli havalandırma sistemleri için genel kontrol ve emisyon verimlilik değerleri verilmiştir.
Bu ısıl kayıplar sıcak havanın iç akış etkisini ve kontrol mekanizmalarının etkilerini göz önünde
bulundurur.

125BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 329. Oda Isı Kontrolü ve Emisyonu Ġçin Genel Verim ηrv,ceSistema

Sıcaklık kontrol yöntemi
PI kontrolörü ile tek oda kontrolü(optimizasyon fonksiyonu ile)
P kontrolörü ile tek oda kontrolü (1K)
P kontrolörü ile zon kontrolü(1K) - ısı değiştiricisi ile
P kontrolörü ile zon kontrolü(1K) - ısı değiştiricisi olmadan

ηrv,ce
0,93
0,92
0,91
0,90

Hava sıcaklığı θL,m > θlolan konut
havalandırma
sistemleri

Isı değiştiricisi ile ve tek-oda kontrolü olmadan emilen hava/
besleme havası ısı pompası (merkezi master kontrol ve pilot oda
0,93
kontrolü ile) P kontrolörü ile kontrol edilen tek odalı geri ısıtmayı
içererek (1K)

Hava santralı dıĢ
duvardaIsı değiştiricisi ve tek-oda kontrolü olmadan emilen hava/
besleme havası ısı pompası (merkezi master kontrol ve pilot oda
0,91
kontrolü ile) P kontrolörü ile kontrol edilen tek odalı geri ısıtmayı
içererek (1K)
Sadece ısı pompası bileşeni için tek-oda kontrolü olmadan
emilen hava/besleme havası ısı pompası (merkezi master
kontrol ve pilot oda kontrolü ile)
Sadece ısı pompası bileşeni için tek-oda kontrolü olmadan
emilen hava/besleme havası ısı pompası (merkezi master
kontrol ve pilot oda kontrolü olmadan)
PI kontrolörü ile tek oda kontrolü(optimizasyon fonksiyonu ile)
P kontrolörü ile tek oda kontrolü (1K)a

Hava sıcaklığı θL,m > θlolan konut
havalandırma
sistemleri
Hava santralı içduvardaa

Hava sıcaklığı θL,m < θlolan konut
havalandırma
sistemleri

P kontrolörü ile zon kontrolü(1K) - ısı değiştiricisi ile
P kontrolörü ile zon kontrolü(1K) - ısı değiştiricisi olmadan
Isı değiştiricisi ile ve tek-oda kontrolü olmadan emilen hava/
besleme havası ısı pompası (merkezi master kontrol ve pilot oda
kontrolü ile) P kontrolörü ile kontrol edilen tek odalı geri ısıtmayı
içererek (1K)
Isı değiştiricisi ve tek-oda kontrolü olmadan emilen hava/
besleme havası ısı pompası (merkezi master kontrol ve pilot oda
kontrolü ile) P kontrolörü ile kontrol edilen tek odalı geri ısıtmayı
içererek (1K)
Sadece ısı pompası bileşeni için tek-oda kontrolü olmadan
emilen hava/besleme havası ısı pompası (merkezi master
kontrol ve pilot oda kontrolü ile)
Sadece ısı pompası bileşeni için tek-oda kontrolü olmadan
emilen hava/besleme havası ısı pompası (merkezi master
kontrol ve pilot oda kontrolü olmadan)Beslemesiz (yedekli olmadan) yenidenısıtmalı ısı değiştiricisi
Beslemeli (yedekli) yenidenısıtmalı ısı değiştiricisi
Dışardan monte edilmiş hava transfer cihazı

a

0,90

0,88

0,90
0,89
0,88
0,87

0,90

0,88

0,87

0,85

1,0
0,99
1,00

Tablo 4‟ten alınan dağıtım kanallarından sağlanmış olan besleme havası ortalama hava sıcaklığı

126

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3.5. Dağıtım
Havalandırma sistemlerinde dağıtım kayıpları aşağıdaki gibi hesaplanır:
3.5.1.

Isıl Kayıplar

Hava kanalında ısıl kayıp, sıcak besleme havası dağıtılırken ve içerideki hava atılırken oluşur. Genelısıl kayıp formülü:(12): Hava kanalının j kısmının ısıl kaybı, (kWh): Hava kanalının j kısmının birim uzunluk başına toplam ısı geçiş katsayısı (Tablo 5),(W / m·K): Hava kanalının j kısmının uzunluğu (Tablo 5), (m)0: Hava kanallarındaki ortalama sıcaklık (Tablo 4), ( C)0

: Kanalların bulunduğu ortamın sıcaklığı (Tablo 4), ( C)
: Isıl kayıp faktörü (Tablo 4).

: Havalandırma sisteminin çalışma süresi, gün adet
: Havalandırma sisteminin günlük çalışma süresi, hHava kanallarından toplam ısıl kayıp, kanalın birbirinden ayrı kısımlarının ısıl kayıplarının
toplamıdır.

(13)Eğer besleme hava kanalları havalandırılan ortam dâhilinde yerleşmişse ve bu hava kanalları
içerisindeki hava sıcaklığı oda sıcaklığına eşit veya daha düşükse bu kanallardan olan kayıplar ihmal
edilebilir, yani

alınabilir. Aynı uygulama havalandırma ünitesi ve kanalların

havalandırılan ortama girdiği yerde; eğer bu kanallar 2 m‟den kısaysa ve en az 50 mm ısı yalıtım
kalınlığının mevcut olması durumunda geçerlidir.

127BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 4. Dağıtım Isıl Kayıpları Ġçin Sınır KoĢulları
ParametreDeğer

Sembol Birim

YerleĢimine göre Isıl kayıp faktörü
Elemanlar havalandırılan ortamın dışında

fa

Elemanlar havalandırılan ortamın içinde

1

-

0,15

Hava Kanalındaki Ortalama Sıcaklık : Besleme Havası
Emilen havadan besleme havasına ısı değiştiricisi, yeniden ısıtma
yapılmayan

θv,mechEmilen havadan besleme havasına ısı pompası ( yeniden ısıtma yok
0) veya hava çıkış sıcaklığı 35 C olan havayla ısıtma sistemi
Emilen havadan besleme havasına ısı değiştiricisi ve emilen
havadan besleme havasına ısı pompası ( yeniden ısıtma yok ) veya
0
hava çıkış sıcaklığı 45 C olan havayla ısıtma sistemi

29
θL,m

°C
35

0

Hava çıkış sıcaklığı 55 C olan havayla ısıtma sistemi

41

Hava Kanalındaki Ortalama Sıcaklık: Atılan Hava
Emilen hava kanalları

21
θL,m

°C

θU,m

°C

Havalandırılan ortam içinde yer alan emilen hava kanalları
Ortam sıcaklığı
Havalandırılan ortamın içinde
Havalandırılan ortamın dışında

θex-ηWÜT ·(θexθe)21
θe(Net Enerji)

Tablo 5. Dağıtım Isıl Kayıpları Ġçin Sınır KoĢulları

Parametre

Sembol Birim

Isı Geçiş Katsayısı :1995'e kadar yapılanbinalarIsı Geçiş Katsayısı :1995'ten sonra yapılanbinalarBesleme Havası
Kanalı Uzunluğu
Emilen Hava Kanalı
Uzunluğu

3.5.2.

UDeğer
Havalandırılan ortamındıĢındaHavalandırılanortamın içinde

0.65

0.85

0.45

0.85

W/(
m·K)

LV = 10 + 0.01 · V
Lm
LV = 7,5 + 0.01 · V

Destek EnerjisiEğer hava kanallarında havanın dağıtımı ayrı fanlarla (örneğin havanın geri dolaşım işlemi) yapılıyorsaaşağıdaki formül kullanılır:
(10)

128

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Dağıtım için destek enerjisi, (kWh): Fan i „nin nominal güç kapasitesi, (W): Havalandırma sisteminin çalışma süresi, gün adet
: Havalandırma sisteminin günlük çalışma süresi, hVarsayılan değerler:
için başka bir bilgi yoksa Tablo 7‟deki değerler kullanılır.

3.6. Depolama
3.6.1.

Isıl Kayıplar

Havalandırma ile ısıtma yapılan sistemlerde depolama ısıl kaybı aşağıdaki gibidir :(11): Depolama ısıl kaybı, (kWh)º: Depolama tankının ortalama sıcaklığı,( C)º: Depolama tankının bulunduğu ortamın sıcaklığı (Tablo 4), ( C): Bir aydaki ısıtma günleri, gün.
: Bekleme (stand-by) ısıl kaybı, (kWh): Bağlantı ısıl kayıp faktörü
Depolama tankı ile ısı değiştiricisi aynı birimdeyse
Depolama tankı ile ısı değiştiricisi aynı birimde değilse

=1,=1,2 olarak alınır.

Depolama tankının besleme ısıl kaybı aşağıdaki formülden hesaplanır:(12): Bekleme ısıl kaybı,günlük, (kWh): Depolama tankının nominal kapasitesi, (lt)
Varsayılan değerler:
Emilen hava/ su (emilen havadan suya) ısı pompası ile depolama tankı aynı birimdeyse;= 120 lt
= 0,067 kWh

129BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3.6.2.

Destek Enerjisi

Depolama tankında ayrı bir dolaşım (sirkülasyon) pompası kullanılmışsa, destek enerjisiaşağıdaki şekilde hesaplanır:(13): Depolamada kullanılan pompanın destek enerjisi, (kWh): Depolama sirkülasyon pompasının çıkış gücü(tasarıma veya ısıtma kısmındabelirtildiği üzere), (W): Depo sirkülasyon pompasının çalışma süresi, h.

3.7. Üretim
Havalandırma ve havayla ısıtma sistemleri için ısı üreteç çıkışı hesaplanır.
Üretim kısmında kombine olarak birden fazla üreteç yer alabilir ya da bir veya birden çok üreteç,birden fazla sistemin(örneğin emilen hava/su ısı pompasıyla hem havalandırma hem kullanım sıcaksuyu) ihtiyacını karşılayabilir.
Isı üreteci için verilmesi gereken enerji aşağıdaki faktörler göz önünde bulundurularak hesaplanır:
a)
b)
c)

Üreteç ısıl gücü,Üreteç ısıl kayıpları,
Emilen havadan geri kazanılan ısı miktarı

3.7.1.

Isıl Kayıplar

Üreteç ısıl kayıpları, havalandırma sistemi ve hava ile ısıtma sistemi elemanları için ayrı ayrı
hesaplanır.
Emilen hava ile çalışan ısı pompaları için üretim ısıl kayıpları aşağıdaki gibi hesaplanır:(14): Isı pompasının üreteç ısıl kaybı (ilgili ay için), (kWh): Isı pompasının ısıl kayıp faktörü (Tablo 6): Kullanım sıcak suyu için üreteç ısıl gücü, (kWh): Isıtma için üreteç ısıl gücü. (kWh)130BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Yeniden ısıtma serpantinlerinin üreteç ısıl kayıpları aşağıdaki gibi hesaplanır:(15)
Qrv,g,NH,mth : Isıtma serpantininin ısıl kaybı (ilgili ay için) , (kWh)fce,NH,mth : Isıtma serpantininin ısıl kayıp faktörü, (Tablo 6): Isıtma serpantini için üreteç ısıl gücü. (kWh) (Eşitlik (57))
Tablo 630. Havalandırma sistemi elemanlarının bulundukları yere göre ısıl kayıp faktörleri
Havalandırma Sistemi Elemanı

Isıl Kayıp Faktörü (fce)Emilen havadan besleme havasına ısı pompası

0.02

Emilen havadan suya ısı pompası

0.02

Emilen havadan besleme havası ve suya ısı pompası

0.02

Elektrikli yeniden ısıtma serpantini

0.00

Suyla dolu yeniden ısıtma serpantini
Isı geri kazanımsız sistemlerde üreteç ısı kayıpları yoktur.

0.01
alınır.

Emilen havadan besleme havasına ısı değiştiricileri ısıtma için net enerji
kullanılır.Üreteç olarak işlev görmezler.
alınır.
3.7.2.

hesabında

Destek Enerjisi

Havalandırma sistemi ve hava ile ısıtma sistemi ısı üretimi için gerekli destek enerjisi, fan, kontrol
elemanları ve yeniden ısıtma için gerekli destek enerjilerinin toplamıdır.
(16): Üretim için gerekli destek enerjisi (ilgili ay için), (kWh): Fanlar için gerekli destek enerjisi, (kWh): Kontrol elemanları için gerekli destek enerjisi, (kWh): Havanın ön ısıtması için(donmayı önleme işlemi) destek enerjisi, (kWh): Yeniden ısıtma için gerekli destek enerjisi. (kWh)3.7.2.1. Fan ve Kontrol elemanları için gerekli destek enerjisi(17): Fanlar için gerekli destek enerjisi, (kWh): Isı değiştiricisi faktörü,
Toprak-besleme havası ısı değiştiricisi yoksa
Toprak-besleme havası ısı değiştiricisi varsa
131BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
3: Fanın birim hacimsel debi başına güç tüketimi (Tablo 7), (W / (m / h)-1

: Ortalama hava değişim oranı, (h )3

V: Havalandırılan zonun hacmi. (m ): Havalandırma sisteminin çalışma süresi, gün adet
: Havalandırma sisteminin günlük çalışma süresi, hTablo 7. Fanın birim hacimsel debi baĢına güç tüketimi
Havalandırma Sistemi Tipi

Sembol

Fan Tipi

Birim

AC

DC

Egzoz Havalandırma Sistemi
Merkezi : Isı Pompası Yoksa
pel,vent
Merkezi : Emilen hava ısı pompası
Tek Zon : Isı Pompası Yoksa
Besleme ve Egzoz Havalandırma Sistemi
Merkezi : Emilen havadan besleme havasına ısıdeğiştiricisi
Merkezi : Emilen havadan besleme havasına ısı pompası pel,vent
Tek Zon : Emilen havadan besleme havasına ısıdeğiştiricisi
Hava Isıtma Sistemi
Merkezi : Emilen havadan besleme havasına ısıdeğiştiricisi
pel,vent
Merkezi : Emilen havadan besleme havasına ısı pompası

3

W / (m / h)3

W / (m / h)3

W / (m / h)

0.20
0.35
0.35

0.10
0.25
0.25

0.55
0.65

0.40
0.50

0.70

0.55

0.70
0.80

0.55
0.65

Varsayılan değerler:
Topraktan besleme havasına ısı değiştiricisi yoksa:=0,Topraktan besleme havasına ısı değiştiricisi varsa:=0,2 alınır.

-1= 0,4 h(18)

: Kontrol elemanları için gerekli destek enerjisi, (kWh): Fan kapalıyken kontrol elemanlarının güç tüketimi, (W) (üretim şartnamesinden): Havalandırma sisteminin çalışma süresi, gün adet
: Havalandırma sisteminin günlük çalışma süresi, h132BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
3.7.2.2. Yeniden ısıtma ve ön ısıtma için gerekli destek enerjisi
Havalandırma sistemlerinin donması, içeriye giren dış havanın elektrikli ısıtma serpantiniyle önısıtılması yoluyla önlenebilir. Havanın ön ısıtılması için destek enerjisiaşağıdaki formülden
hesaplanabilir.
(19): Havanın ön ısıtması için(donmayı önleme işlemi) destek enerjisi, (kWh)-1: Ortalama hava değişim oranı, (h )3: Net hacim (m ):Ön ısıtma için derece-gün değeri, (Kh), (Tablo 8‟den alınır.)

3

3=1,22 kJ/(m ·K)=0,34 Wh/(m ·K) kullanılabilir.
Tablo 8. Donmayı önlemek için aktivasyon sıcaklıklarının fonksiyonu olarak ön ısıtma için aylık
FGt,Vorw değerleri (Kh)Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım AralıkAyθe< -12°C
0,00,0ise FGt,Vorw
θe< -9°C ise
0,00,0FGt,Vorw
θe< -6°C ise
0,00,0FGt,Vorwθe≥ -6°C ise
714,6 381,8
FGt,Vorw

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Eğer havalandırma ünitesinin donması elektrikli ısıtma serpantini kullanılarak ön ısıtma yapılması ileönlenemiyorsa, fakat topraktan besleme havasına ısı değiştiricisi veya fanları kapatarak
önlenebiliyorsa 3.3.1.2‟deki prosedür uygulanır.
Havayla ısıtma sistemlerinde net enerji ihtiyacıısıtma yapılır.

‟ yi karşılamak için besleme havası için yenidenEğer elektrikli yeniden ısıtma serpantinleri kullanılmışsa
Eğer suyla dolu yeniden ısıtma serpantinleri kullanılmışsa
hesaplanır.)=0 alınır.
(Isıtma kısmında

Varsayılan değerler:-1= 0,4 h3.7.3.

Üreteç Isıl gücü

Havalandırma sistemlerinde üreteç ısıl gücü
havalandırma sistem tipine göre ele alınmalı vedaha sonra sistem kurulumuna göre ayrıca kullanım sıcak suyu ve alan ısıtma için de hesaplamalar
yapılmalıdır.
133

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
3.7.3.1. Egzoz Havalandırma Sistemleri
3.7.3.1.1.

Isı Geri Kazanımı olmayan sistem

Isı geri kazanımı olmayan havalandırma sistemlerinde üreteç ısıl gücü
3.7.3.1.2.

= 0‟dır.

Emilen Hava /Su Isı Pompası

Emilen hava / su ısı pompaları(ısı kaynağı: Emilen hava, ısı kuyusu: su), emilen havanın ısısını ısıtaşıyıcı sıvıya aktarırlar. Aktarılan ısı kullanım sıcak suyu ve/veya hacim ısıtılmasında kullanılabilir.

Kullanım sıcak suyunun ısıtılması
Kullanım sıcak suyu için üreteç ısıl gücü
gibi hesaplanır.

kullanım sıcak suyu sistemleri kısmında anlatıldığı

Havalandırma sistemlerindeki emilen hava/su ısı pompasında üretilen ısı kullanım sıcak suyunda dakullanılır.
Kullanım sıcak suyunun ısıtılmasında kullanılabilecek, üreteçten çıkan maksimum ısı miktarı
aşağıdaki gibi hesaplanır:(20): Sıcak su için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)3: Sıcak su ısı pompasının birim hacimsel debi başına güç tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının Ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü,: Sıcak su için ısı pompasının ısıtma etkinlik katsayısı: Kullanım sıcak suyu amacıyla ısı pompası maksimum kullanım süresi
Aşağıda ısı pompasının kullanım sıcak suyu için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamınıkarşılaması durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
a)

Isı pompasının kullanım sıcak suyu için ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.
(21)

: Sıcak su için ısı pompasının üretim ısı gücü, (kWh): Sıcak su için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)
(22)

134

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Kullanım sıcak suyu için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalanısı, (kWh), (Kullanım sıcak suyu sistemleri kısmı için girdi): Kullanım sıcak suyu için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Kullanım
sıcak suyu sistemleri kısmından elde edilecek olan değer)b)

Isı pompasının kullanım sıcak suyu için ısı ihtiyacının tamamını karşılayabildiği durumda;
olur.
(23)
(24)

Hacim Isıtması
Isıtma için üreteç ısı gücüısıtma sistemleri kısmında anlatıldığı gibi hesaplanır.

Havalandırma sistemlerindeki emilen hava/su ısı pompasında üretilen ısı ısıtmada da kullanılabilir.
Bu üreteçten çıkan maksimum ısı miktarı aşağıdaki gibi hesaplanır:(25): Isıtma için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)3: Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü: Isıtma sistemi sıcaklığı değişimi için düzeltme faktörü: Isıtma için ısı pompasının ısıtma etkinlik katsayısı: Isı pompasından sıcak su sistemi için üretilen ısı gücü. (kWh): Isıtma amacıyla, ısı pompasının maksimum çalışma süresi, h.
Tablo 9. fT ve fθ düzeltme faktörleri

Isıtma devresi tasarım sıcaklıkları
Sembol Birim
Ortamdan emilen havanın sıcaklık değiĢimleri
20°C
21°C
22°C
Isıtma devresi sıcaklık değiĢimleri

Emilen hava sıcaklığı

Isıtma devresi tasarım sıcaklıkları

35°C/28°C
40°C/32°C
55°C/45°C

fT

fθ

Değer

—

0,98
1
1,02

—

1,068
1
0,853
135

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Aşağıda ısı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamını karşılaması
durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
c)

Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.
(26)

: Hacim ısıtması için ısı pompasının üreteç ısı gücü, (kWh): Hacim Isıtması için ısı pompasının ürettiği maksimum ısı gücü, (kWh)(27): Isıtma için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalan ısı, (kWh),(ısıtma sistemleri kısmı için girdi): Isıtma için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Isıtma sistemleri kısmından
alınacak.)d)

Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının tamamını karşılayabildiği durumda;
olur.
(28)
=0

(29)

Varsayılan değerler:Aşağıda verilen değişkenlerle ilgili bir bilgi mevcut değilse bu değerler kullanılabilir.
= 1.0 ;

= 1.068 ;= 0.4 h3

Kullanım sıcak suyu için;
Isıtma için;-1= 2.5 W / (m / h) ;3

= 2.7 W / (m / h) ;= 3.4

= 3.9 alınır.

3.7.3.2. Besleme ve Egzoz Havalandırma Sistemleri
Bu sistemler, egzoz havalandırma sistemlerine ek olarak besleme havası (koşullandırılan ortama
verilen hava) ve dış hava ile de işlem görür.
3.7.3.2.1.

Isı Geri Kazanımı Olmayan Sistemler

Isı geri kazanımı olmayan sistemlerde üreteç ısı gücü
3.7.3.2.2.

= 0‟dır.

Emilen Hava /Besleme Havası Isı DeğiĢtiricileri

Emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricileri üreteç gibi işlev görmezler. Bu yüzden

= 0‟dır.
136

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

3.7.3.2.3.

Emilen Hava /Besleme Havası Isı Pompası

Emilen hava / besleme havası ısı pompaları emilen havanın ısısını yalnızca havalandırma sisteminin
besleme havasına aktarırlar. Isı değiştiricileri ile kombine şekilde de kullanılabilirler. Üretilen ısı hacimısıtmasında kullanılır.
(30): Havalandırma sisteminin ısı üretecinden ısıtma sistemine verilen ısıl gücü,(kWh): Isıtma için gerekli enerji, (kWh) (Net enerji kısmından): Havalandırma sisteminin kontrol ve emisyon ısıl kayıpları, (kWh) (3.4.bölümde
hesaplandı.): Havalandırma sisteminin dağıtım ısıl kayıpları, (kWh) (3.5.bölümde hesaplandı.): Havalandırma sisteminin depolama ısıl kayıpları. (kWh) (3.6.bölümde
hesaplandı.)
Tablo 10.Hava hacimsel debisi değiĢimlerine göre düzeltme faktörü fV değerleri

Ortalama hava hacimsel debisi/maksimum hava
hacimsel debisi

Sembol Birim

30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%

fV

—

Değer
0,71
0,79
0,86
0,93
1
1,09
1,18

Emilen hava / besleme havası ısı pompasından ısıtma sistemine aktarılabilecek maksimum ısı gücüaşağıdaki gibidir :(31): Isı pompasından ısıtma sistemine aktarılabilecek maksimum ısı
gücü,(kWh)3: Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W / (m / h))(ısı değiştiricisi de varsa ısı değiştiricisiyle kombine şekilde hesaplanır.)-1: Ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü: Hava hacimsel debisinin değişimi için düzeltme faktörü137BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Isıtma için ısı pompasının performans katsayısı: Isı pompasından önce sisteme eklenmiş olabilen ısı değiştiricisindençıkan ısı. (kWh)Hava koşullarına göre testler yapılarak ısı pompasının aylık çalışma zamanları sıcaklık
sınıfları (bin) yöntemiyle belirlenir.
için bin yöntemiyle belirlenmiş tablo şu şekilde verilmektedir:

Tablo 11. Ortamdan emilen hava/Besleme havası ısı pompalarının sıcaklık sınıfı Bin’ler içinaylık çalıĢma zamanları, (h)Ayθe= -3°C
Sıcaklık
aralığı:θe≤0°C
θe= +4°C
Sıcaklık
aralığı:0°C≤ θe ≤7°C
θe= +10°C
Sıcaklık
aralığı:7°C≤ θe ≤15°C

Ocak ġubat Mart

Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık

145

91

0

0

0

0

0

0

0

0

2

62

302

300

517

229

0

0

0

0

0

12

311

407

309

295

229

442

336

43

0

2

152

460

330

288

Emilen hava/besleme havası ısı değiştiricileri ve toprak/besleme havası ısı değiştiricileri geneldeısıtma için net enerji hesabında dikkate alınırlar ve üreteç olarak işlev görmezler.Ancak ısıdeğiştiricileri, emilen hava kaynaklı ısı pompalarıyla kombine şekilde çalıştırılırlarsa havalandırmaüreteç ısı ihtiyacına olan katkıları aşağıdaki eşitlikle hesaplanır.
(32)-1: Ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Isı değiştiricisinin ısı geri kazanım verimi: Emilen hava sıcaklığı, (°C): Dış ortam sıcaklığı, (°C)
: Havanın ısıl kapasitesi ,(kJ / (kg · K))
3: Havanın yoğunluğu. (kg / m ): Havalandırma sisteminin aylık çalışma süresi, gün adet
: Havalandırma sisteminin günlük çalışma süresi, h138BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

=1,22 kJ/(m3·K)=0,34 Wh/(m3·K) kullanılabilir.
Eğer ısı değiştiricisi yoksa‟dır.

Aşağıda ısı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamını karşılaması
durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
a)

Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.
(33)
: Isıtma sistemi için ısı pompasından üretilen ısı gücü, (kWh): Isıtma sistemi için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)(34): Isıtma için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalan ısı, (kWh),(ısıtma sistemleri kısmı için girdi): Isıtma için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Isıtma sistemleri kısmından
alınacak.)b)

Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının tamamını karşılayabildiği durumda;
olur.

(35)

=0

(36)

Varsayılan değerler:Aşağıda verilen değişkenlerle ilgili bir bilgi mevcut değilse bu değerler kullanılabilir.
= 1.0 ;

= 1;

= 0.6 ;

= 0.4 h-1°

= 24 C3= 1.8 W / (m / h)Isı değiştiricisi yoksa ;= 3.0

Isı değiştiricisi varsa ;= 4.7 alınır.

139

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 12. Emilen hava/ Besleme havası ısı pompasının ısı değiĢtiricili veya ısı değiĢtiricisizolma durumuna göre pel,h,WP ve εel,h,WP değerleri
Sıcaklık Sınıfları (Bin)Havalandırma Sistemi

1

2

3

θe≤ 0°C
0°C ≤ θe ≤ 7°C
Isı değiĢtiricisiz Emilen Hava/Besleme Havası Isı Pompası

7°C ≤ θe ≤ 15°C

3pel,h,WP (W / (m / h))εel,h,WP

1,6

1,7

1,8

3,5

3,3

3

Emilen hava/besleme havası ısı değiĢtiricili Emilen Hava/Besleme Havası Isı Pompası
3
pel,h,WP (W / (m / h))
1,6
1,7
1,8
εel,h,WP

5,2

5

4,7

Tablo 13.Emilen hava kaynaklı ısı pompasının ısı değiĢtiricisiyle kombine olarak kullanılması
durumundaki varsayılan sıcaklık farkları
Ayθex- θe,mth(K)ηWÜT,mth=0,6için θexθe,mth (K)Ocak ġubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
15,8

15,0

14,8

11,7

4,6

0,0

-3,1

-0,4

2,2

6,9

12,2

14,9

9,5

9,0

8,9

7,0

2,8

0,0

-1,9

-0,2

1,3

4,1

7,3

8,9

3.7.3.2.4.

Emilen hava /Su ısı pompası

Emilen hava / su ısı pompaları, emilen havanın ısısını kullanarak sıvı taşıyıcılara aktararak ısıtmada
kullanılan suyun ya da kullanım sıcak suyunun ısıtılmasını sağlarlar.
Besleme ve egzoz havalandırma sistemlerinde emilen havadan suya ısı pompaları genelde ısıdeğiştiricileriyle kombine şekilde kullanılırlar. Isı değiştiricisinden geri kazanılan ısı, besleme havasınatransfer edilir. Bu konu ilerde irdelenmektedir.

Kullanım sıcak suyunun ısıtılması
Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı gücü
hesaplanmaktadır.

kullanım sıcak suyu sistemleri kısmında anlatıldığı gibi

Havalandırma sistemlerindeki emilen hava/su ısı pompasında üretilen ısı kullanım sıcak suyunda dakullanılır.
Kullanım sıcak suyunun ısıtılmasında kullanılabilecek, üreteçten çıkan maksimum ısı miktarı aşağıdaki
gibidir:(37)

140BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Sıcak su için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü,(kWh): Kullanım sıcak suyu ısıtmasında birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç
3
tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü: Sıcak su için ısı pompasının ısıtma etkinlik katsayısı: Sisteme eklenmiş ısı değiştiricisinden çıkan ısı. (kWh): Kullanım sıcak suyu için ısı pompası maksimum çalışma süresi, h.
Isı değiştiricileri, emilen hava kaynaklı ısı pompalarıyla kombine şekilde çalıştırılırlarsa havalandırmaüreteç ısı ihtiyacına olan katkıları hesaplanabilir.
Sisteme eklenmiş ısı değiştiricisinden çıkan ısıeşitlik 32‟den alınır.

Aşağıda ısı pompasının kullanım sıcak suyu için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamınıkarşılaması durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
a)

Isı pompasının kullanım sıcak suyu için ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.

(38)

: Sıcak su için ısı pompasından üretilen ısı gücü, (kWh): Sıcak su için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)(39): Kullanım sıcak suyu için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalanısı, (kWh), (Kullanım sıcak suyu sistemleri kısmı için girdi): Kullanım sıcak suyu için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Kullanım
sıcak suyu sistemleri kısmından elde edilecek olan değer)b)

Isı pompasının kullanım sıcak suyu için ısı ihtiyacının tamamını karşılayabildiği durumda;
olur.
(40)
=0

(41)

141

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Hacim Isıtması
Isıtma için üreteç ısı gücüısıtma sistemleri kısmında anlatıldığı gibi hesaplanmıştır.

Havalandırma sistemlerindeki emilen hava/su ısı pompasında üretilen ısı ısıtmada da kullanılabilir.
Isıtmada kullanılabilecek, üreteçten çıkan maksimum ısı miktarı aşağıdaki gibidir :(42): Isıtma için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)3: Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü: Isıtma amaçlı ısı pompası maksimum çalışma süresi, h.
: Isıtma sistemi sıcaklığı değişimi için düzeltme faktörü: Isıtma için ısı pompasının ısıtma etkinlik katsayısı: Isı pompasından sıcak su sistemi için üretim ısı gücü. (kWh)Aşağıda ısı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamını karşılaması
durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
c)

Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.

(43)
: Hacim ısıtması için Isı pompasından üretim ısı gücü, (kWh): Hacim Isıtması için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)(44): Isıtma için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalan ısı, (kWh),(ısıtma sistemleri kısmı için girdi): Isıtma için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Isıtma sistemleri kısmından
alınacaktır.)d)

Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının tamamını karşıladığı durumda;
olur.
(45)
=0

(46)

142

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Varsayılan değerler:
Bu bölümde,= 1.0 ;

= 1.068 ;= 0.4 h3

Kullanım sıcak suyu için:
Isıtma için:-1= 1.5 W / (m / h) ;3

= 2 W / (m / h)Isı değiştiricisi yoksa ;= 3.5 ,= 3.5

Isı değiştiricisi varsa ;=4,= 4 alınır.

3.7.3.2.5.

Emilen Hava / Besleme Havası ve Su Isı Pompası

Emilen hava /besleme havası ve su ısı pompaları (Isı kaynağı: Emilen hava, Isı kuyusu: besleme
havası ve su) emilen havanın ısısını besleme havasına ve kullanım sıcak suyuna aktarırlar. Üretilen ısı
kullanım sıcak suyu ve ısıtmada kullanılabilir.
Isı değiştiricileri, kural olarak emilen hava kaynaklı ısı pompalarıyla kombine şekilde çalıştırılırlar ve
havalandırma üreteç ısı ihtiyacına olan katkıları hesaplanabilir. Bu hesap bölüm 3.7.4.‟teanlatılmaktadır.
Kullanım sıcak suyunun ısıtılması
Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı gücü
hesaplanmaktadır.

kullanım sıcak suyu sistemleri kısmında anlatıldığı gibi

Havalandırma sistemlerindeki emilen hava/su ısı pompasında üretilen ısı kullanım sıcak suyunda dakullanılır.
Kullanım sıcak suyunun ısıtılmasında kullanılabilecek, üreteçten çıkan maksimum ısı miktarı aşağıdaki
gibidir:(47): Sıcak su için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü,(kWh): Kullanım sıcak suyu ısıtmasında birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç
3
tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü: Sıcak su için ısı pompasının ısıtma etkinlik katsayısı: Sisteme eklenmiş ısı değiştiricisinden çıkan ısı. (kWh): Kullanım sıcak suyu için ısı pompası çalışma süresi,h.
Isı değiştiricileri, emilen hava kaynaklı ısı pompalarıyla kombine şekilde çalıştırılırlarsa havalandırmaüreteç ısı ihtiyacına olan katkıları hesaplanabilir.
143BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Sisteme eklenmiş ısı değiştiricisinden çıkan ısıeşitlik 32‟den alınır.

Aşağıda ısı pompasının kullanım sıcak suyu için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamınıkarşılaması durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
a)

Isı pompasının kullanım sıcak suyu için ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.
(48)
: Sıcak su için ısı pompasından üretim ısı gücü, (kWh): Sıcak su için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)(49): Kullanım sıcak suyu için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalanısı, (kWh), (Kullanım sıcak suyu sistemleri kısmı için girdi): Kullanım sıcak suyu için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Kullanım
sıcak suyu sistemleri kısmından elde edilecek olan değer)b)

Isı pompasının kullanım sıcak suyu için ısı ihtiyacının tamamını karşılayabildiği durumda;
olur.
(50)
=0

(51)

Hacim IsıtmasıÖnceki sistemlerdeki prosedürler uygulanır ancak bu tip ısı pompalarında maksimum üreteç ısı gücü
hesaplanırken kullanım sıcak suyu sistemlerinin önceliği vardır.
Isıtmada kullanılabilecek, üreteçten çıkan maksimum ısı miktarı aşağıdaki gibidir:(52): Isıtma için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)3: Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Emilen hava sıcaklığının değişimi için düzeltme faktörü ,: Hava hacimsel debisinin değişimi için düzeltme faktörü,: Isıtma için ısı pompasının ısıtma etkinlik katsayısı,: Isı pompasından sıcak su sistemi için üretim ısı gücü. (kWh): Isıtma amacıyla,ısı pompası aylık maksimum çalışma süresi,bin i sayısına
göre, h.

144BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Aşağıda ısı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının bir kısmını veya tamamını karşılaması
durumunda uygulanacak hesap yöntemleri gösterilmektedir.
Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının ancak bir kısmını karşıladığı durumda;
olur.

c)

(53)
: Hacim ısıtması için Isı pompasından üretilen ısı gücü, (kWh): Hacim Isıtması için ısı pompasından üretilen maksimum ısı gücü, (kWh)(54): Isıtma için ısı pompasından ayrı üretilmesi gereken, arta kalan ısı, (kWh),(ısıtma sistemleri kısmı için girdi): Isıtma için üreteçten çıkması gereken ısı, (kWh), (Isıtma sistemleri kısmından
alınır.)Isı pompasının ısıtma için gereken ısı ihtiyacının tamamını karşıladığı durumda;
olur.

d)

(55)
=0

(56)

Varsayılan değerler:
Bu bölümde;
=

=1.0;

-1

=

=0.4 h ;3

Kullanım sıcak suyu için:
Isıtma için:=1.5 W/(m / h);3=1.8 W/(m / h)Isı değiştiricisi yoksa ;= 3.5 ;= 3.0

Isı değiştiricisi varsa ;=4;= 4.7 alınır.

3.7.3.3. Hava ile Isıtma Sistemleri
Hava ile ısıtma sistemleri, ısı taşıyıcısı olarak sadece havayı kullanan sistemlerdir ve en az bir ısıüreteçleri var, ilave olarak bir de ısı değiştiricileri olabilir.
Hava ile ısıtma sisteminde ısı değiştiricisi ve/veya ısı pompası kullanılıyorsa Bölüm 3.7.3.2.‟deki
hesaplamalar yapılır.
Yeniden ısıtma serpantini için ise aşağıdaki eşitlik kullanılır:
(57)

145

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Yeniden ısıtma serpantinleri için ısıtma sisteminin ısı gücü, (kWh): Isıtılan ortamın ısıtma ihtiyacı, (kWh): Isıtma sisteminin kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): Isıtma sisteminin dağıtım kayıpları, (kWh): Isıtma sisteminin depolama kayıpları, (kWh): Havalandırma sisteminin kontrol ve emisyon kayıpları, (kWh): Havalandırma sisteminin dağıtım kayıpları, (kWh): Havalandırma sisteminin depolama kayıpları, (kWh): Yenilenebilir enerji kaynaklarından ısı kazancı,(kWh): Isı pompasından ısıtma sistemi için üretilen ısı. (kWh)Varsayılan değerler:
Bu bölümde;a)

Elektrikli yeniden ısıtma serpantini kullanılıyorsa;= 0 kWh,b)= 0 kWh ;= 0 kWh alınır.

Emilen havadan besleme havasına ısı pompası kullanılıyorsa ;= 0 kWh alınır.

3.7.4.

Emilen Havadan Geri Kazanılan Isı GiriĢi

Havalandırma sistemlerinde, emilen havadan geri kazanılan ısı girişi

hesaplanmıştır.

3.7.4.1. Egzoz Havalandırma Sistemleri
3.7.4.1.1.

Isı Geri Kazanımı olmayan sistemler

Isı geri kazanımı olmayan sistemlerde, havalandırma sistemine emilen havadan geri kazanılan ısıgirişi yoktur.
= 0‟dır.
3.7.4.1.2.

Emilen Hava / Su Isı Pompası

Kullanım sıcak suyunun ısıtılması
Kullanım sıcak suyunun ısıtılması için ortamdan emilen havadan suya ısı pompası tarafından ısı geri
kazanımı aşağıdaki formülle hesaplanır.

–

(58)

: Kullanım sıcak suyu için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı,
(kWh)

146

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Isı pompasından sıcak su sistemi için üretilen ısı gücü,(kWh): Kullanım sıcak suyu ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç
3
tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Kullanım sıcak suyu için ısı pompası çalışma süresi,h.

Hacim Isıtması
Hacim Isıtması için ortamdan emilen havadan, emilen hava/ su ısı pompası tarafından ısı geri
kazanımı aşağıdaki formülle hesaplanır.

–

(59)

: Hacim ısıtması için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı ,(kWh): Isı pompasından ısıtma sistemi için üretilen ısı gücü, (kWh): Hacim ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W /(m / h))3-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi. (m ): Isıtma amaçlı ısı pompası çalışma süresi, h.
Ortamdan emilen hava/su ısı pompası tarafından geri kazanılan ısının toplam miktarı iki değeri
birbirine ekleyerek bulunur.
(60): Hacim ısıtması için emilen havadan yıllık olarak ısı pompası ile geri kazanılan
ısı , (kWh)Isı: Kullanım sıcak suyu için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı,(kWh)

Varsayılan değerler:
Bu bölümde;-1= 0.4 h ;3

Kullanım sıcak suyu için:
Isıtma için:= 2.5 W / (m / h) ;3

= 2.7 W / (m / h) alınır.
147

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
3.7.4.2. Besleme ve Egzoz Havalandırma Sistemleri
Isı Geri Kazanımı Olmayan Sistemler

3.7.4.2.1.

Isı geri kazanımı olmayan sistemlerde, havalandırma sistemine ortamdan emilen havadan geri
kazanılan ısı girişi yoktur.
= 0‟dır.
Emilen Hava /Besleme Havası Isı DeğiĢtiricileri

3.7.4.2.2.
Isıtma için enerji ihtiyacı

hesaplanırken dikkate alınır. Isı üreteci gibi ele alınmazlar.

= 0‟dır.

Emilen Hava/ Besleme Havası Isı Pompası

3.7.4.2.3.
Hacim Isıtması

Isıtma için ortamdan emilen havadan besleme havasına ısı pompası tarafından ısı geri kazanımıaşağıdaki formülle hesaplanır.

–

(61)

: Hacim ısıtması için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı ,(kWh): Isı pompasından ısıtma sistemi için üretilen ısı gücü, (kWh): Hacim ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W /3(m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi. (m ):Isı pompasının çalışma süresi, bin ikapsamında, h.
Varsayılan değerler:
Bu bölümde;3.7.3.2‟deki varsayılan değerler kullanılır.
-13= 1.8 W / (m / h) alınır.

= 0.4 h ;3.7.4.2.4.

Emilen Hava /Su Isı Pompası

Kullanım sıcak suyunun ısıtılması
Kullanım sıcak suyunun ısıtılması için ortamdan emilen havadan suya ısı pompası tarafından ısı geri
kazanımı aşağıdaki formülle hesaplanır.

–

(62)

: Kullanım sıcak suyu için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı,(kWh)
: Isı pompasından sıcak su sistemi için üretilen ısı gücü, (kWh)148BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Kullanım sıcak suyu ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç
3
tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi (m ): Isı pompasının sıcak su için çalışma süresi, h.

Hacim Isıtması
Isıtma için ortamdan emilen havadan suya ısı pompası tarafından ısı geri kazanımı aşağıdaki formülle
hesaplanır.

–

(63)

: Hacim ısıtması için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı ,(kWh): Isı pompasından ısıtma sistemi için üretilen ısı gücü, (kWh): Hacim ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W /3(m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi. (m ): ısı pompasının, hacim ısıtması amacıyla çalışma süresi, h.
Varsayılan değerler:
Bu bölümde;-1= 0.4 h ;3

Kullanım sıcak suyu için:= 1.5 W / (m / h) ;3

Isıtma için:= 2 W / (m / h) alınır.
Emilen Hava / Besleme Havası ve Su Isı Pompası

3.7.4.2.5.
Kullanım sıcak suyu ısıtması

Kullanım sıcak suyunun ısıtılması için ortamdan emilen havadan besleme havasına ve suya ısı
pompası tarafından ısı geri kazanımı aşağıdaki formülle hesaplanır.

–

(64)

: Kullanım sıcak suyu için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı,(kWh)
: Isı pompasından sıcak su sistemi için üretilen ısı gücü, (kWh)149BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
: Kullanım sıcak suyu ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç
3
tüketimi, (W / (m / h))-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): Isı pompasının sıcak su için çalışma süresi, h.

Hacim Isıtması
Isıtma için ortamdan emilen havadan besleme havasına ve suya ısı pompası tarafından ısı geri
kazanımı aşağıdaki formülle hesaplanır.

–

(65)

: Hacim ısıtması için emilen havadan ısı pompası ile geri kazanılan ısı , (kWh): Isı pompasından ısıtma sistemi için üretilen ısı gücü, (kWh): Hacim ısıtmasında Birim hacimsel debi başına ısı pompasının güç tüketimi, (W /(m / h))3-1: Sistemin emilen havasının ortalama hava değişim oranı, (h )3

: Havalandırılan zonun hacmi, (m ): ısı pompasının, hacim ısıtması amacıyla çalışma süresi, h.
Varsayılan değerler:
Bu bölümde;
=

=1.0;

-1

=

=0.4 h ;3

Kullanım sıcak suyu için:
Isıtma için:=1.5 W/(m / h);3=1.8 W/(m / h)

3.7.4.3. Hava ile Isıtma Sistemleri
Hava ile ısıtma sistemleri, ısı taşıyıcısı olarak sadece havayı kullanan sistemlerdir ve en az bir ısıüreteçleri var, ilave olarak bir de ısı değiştiricileri olabilir.
Hava ile ısıtma sistemlerinde emilen hava ısı pompaları kullanıldığı durumlar bölüm 3.7.4.2.‟ deki gibi
hesaplanır. Isı pompası kullanılmayan sistemlerde= 0‟dır.
Varsayılan değerler:
3.7.3.2.‟deki değerler kullanılır.

150

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİEK A
Havalandırma SistemleriAşağıda, raporda anlatılan sistemlerin şekilleri gösterilmiştir.
Bazı şekillerdeki kısaltmaların açıklamaları şöyledir:
AB: Ortamdan emilen hava
Yukarıda bahsedildiği üzere, ortamdan emilen hava (kısaca emilen hava denmiştir.) ısı pompasınagiren hava olarak kullanılmaktadır.
FO: Atılan hava (egzoz havası)İşlem gördükten sonra dışarıya atılan havadır.
AU: DıĢ hava
Atmosferden alınan dış havadır.
ZU: Besleme havası
Isı geri kazanımı varsa, ısı değiştiricisinden geçip işlem gören ve ortama verilen yani odaya beslenen
havadır.
SH: Isıtma
DHW: Kullanım Sıcak Suyu
UM: Tekrar dolaĢan hava (Geri dolaĢım havası)

A.1

Egzoz Havalandırma Sistemleri

A.1.1. Isı geri kazanımsız egzoz havalandırma sistemleriġekil A.1. AB: Ortamdan emilen hava, FO: Atılan hava151BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Ortamdan emilen hava işlem görmeden egzoz havası olarak atılır.

ġekil 13Oda fanlarıyla egzoz havalandırma sisteminin bina modeliġekil A.3.Merkezi fanla egzoz havalandırma sisteminin bina modeli

A.1.2. Emilen Hava/Su Isı pompalı egzoz havalandırma sistemleriġekil 14. AB: Emilen hava, FO: Egzoz havası, SH: Isıtma, DHW: Kullanım sıcak suyu
ġekil A.5. Isı pompalı egzoz havalandırma sistemi
Emilen Hava/Su ısı pompası, kullanım sıcak suyu veya ısıtma için enerji ihtiyacını karşılamada dakullanılabilir.

152BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.2

Besleme ve Egzoz Havalandırma Sistemleri

A.2.1. Isı geri kazanımsız besleme ve egzoz havalandırma sistemleriġekil A.6. AB: Emilen hava, FO: Egzoz havası, AU: Dış hava, ZU: Besleme havasıġekil A.7. Isı geri kazanımsız besleme ve egzoz havalandırma sistemlerinin bina modeli

A.2.2. Emilen hava/Besleme havası ısı değiĢtiricili besleme ve egzoz havalandırma
sistemleri
A.2.2.1 Merkezi Sistemġekil A.8. AB: Emilen hava, FO: Egzoz havası, AU: Dış hava, ZU: Besleme havasıġekil 15Bir bina için emilen hava/besleme havası ısı değiştiricili merkezi besleme ve egzoz
havalandırma sistemlerinin bina modeli

153BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

A.2.2.2 Merkezi Olmayan Sistem (Oda bazında)ġekil A.10. Sistem 1ġekil A.11. Sistem 2ġekil 16 Oda bazında emilen hava/besleme havası ısı değiştiricili besleme ve egzoz havalandırma
sistemlerinin bina modeli

A.2.2.3 Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı, Emilen hava/Besleme havası ısı değiĢtiricili veısı değiĢtiricisiz besleme ve egzoz havalandırma sistemleriġekil 17 A.13. Isı değiştiricisiz, ısı pompalı besleme ve egzoz havalandırma sistemleriġekil A.14. Isı değiştiricili, ısı pompalı besleme ve egzoz havalandırma sistemleri

154BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil 18Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı besleme ve egzoz havalandırma sistemlerinin binamodeliA.2.2.4 Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı ve Emilen hava/Besleme havası ısı değiĢtiricili
besleme ve egzoz havalandırma sistemleriġekil A.16. Isıtma veya kullanım sıcak suyunun ihtiyacının da karşılanmasını sağlayan ısı pompalı veısı değiştiricili sistemġekil A.17. Isı pompalı ve ısı değiştiricili sistemin bina modeli

155BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
A.2.2.5 Emilen hava/Besleme havası/Su ısı pompalı ve Emilen hava/Besleme havası ısıdeğiĢtiricili besleme ve egzoz havalandırma sistemleriġekil A.18. Isıtma ve/veya kullanım sıcak suyu ihtiyacının karşılanmasını sağlayan emilen
hava/besleme havası/su ısı pompalı ve ısı değiştiricili besleme ve egzoz havalandırma sistemiġekil A.19. Isıtma ve/veya kullanım sıcak suyu ihtiyacının karşılanmasını sağlayan emilen
hava/besleme havası/su ısı pompalı ve ısı değiştiricili besleme ve egzoz havalandırma sisteminin binamodeli

A.3

Havayla Isıtma sistemleri

A.3.1. Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı, Emilen hava/Besleme havası ısıdeğiĢtiricili ve ısı değiĢtiricisiz, geri dolaĢımsız

ġekil A.20. Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı, Emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricisiz,geri dolaşımsız
ġekil A.21. Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı, Emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricili, geridolaşımsız

ġekil A.22. Yeniden ısıtma serpantini
156BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil A.23. Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı, Emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricili veısı değiştiricisiz, geri dolaşımsız sistemin bina modeli

A.3.2. Isı değiĢtiricili, geri dolaĢımlı

ġekil A.24. Sadece hava ısıtmalı geri dolaşımlı
ġekil A.25. Isı değiştiricili resirkülasyon geri dolaşımlı
ġekil A.26. Isı değiştiricili resirkülasyon geri dolaşımlı
ġekil A.27. Yeniden ısıtma serpantini157BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ġekil A.28. Emilen hava/Besleme havası ısı pompalı, Emilen hava/Besleme havası ısı değiştiricili, geridolaşımlı sistemin bina modeli

158BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4. KULLANIM SICAK SUYU SĠSTEMLERĠ
4.1. Üreteç Isısı
Kullanma sıcak suyu sistemi için üreteç ısısını veren ifade aşağıda gösterilmektedir.

Qw,outg  Qw,b  Qw,d  Qw, s(1)

Burada;Qw,outg: Kullanım sıcak suyu sistemi için üreteç ısıl gücü, (kWh)Qw,b: Enerji ihtiyacı, (kWh)Qw,d: Kullanım sıcak suyunun çevreye olan dağıtım ısıl kayıpları,(kWh)Qw, s: Kullanım sıcak suyunun sistemde depolanması ile meydana gelen ısıl kayıplar,(kWh)4.2. Kullanım Sıcak Suyu Ġçin Üretece Verilmesi Gereken Isı
Kullanım sıcak suyu üretecine verilmesi gereken ısıyı gösteren denklem aşağıda yer almaktadır.

Qw, f  Qw,outg  Qw, g  Qw,reg(2)

Burada;Qw, f: Kullanım sıcak suyu için üretece verilmesi gereken enerji,(kWh)Qw,outg: Kullanım sıcak suyu üreteç ısıl gücü,(kWh)Qw, g: Kullanım sıcak suyu üretecinin ısıl kayıpları,(kWh)Qw,reg: Yenilenebilir enerji katkısı. (kWh)Yenilenebilir enerji katkısı aşağıda gösterilen eşitlikten hesaplanır.

Qw,reg  Qw,sol  Qw,in(3)

Burada;Qw, sol: Güneş enerjisinin kullanım sıcak suyuna katkısı, (kWh)Qw,in: Çevre ısısı. (kWh)Qw, sol ve Qw,in sırasıyla Bölüm 4.7.2‟de ve 4.7.3.10‟da hesaplanmaktadır.

159BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4.3. Destek Enerjisi
Kullanım sıcak suyu sistemi için destek enerjisini gösteren ifade aşağıda yer almaktadır.

Qw,aux  Qw,d ,aux  Qw,s ,aux  Qw, g ,aux
Qw,aux(4): Kullanım sıcak suyu için destek enerjisi, (kWh)Qw,d ,aux : Kullanım sıcak suyu için dağıtım destek enerjisi, (kWh)Qw, s ,aux : Kullanım sıcak suyu için depolama destek enerjisi, (kWh)Qw, g ,aux : Kullanım sıcak suyu için ısı üretimi destek enerjisi. (kWh)4.4. Kullanım Sıcak Suyu Enerji Ġhtiyacı
Binanın sıcak su ihtiyacı tek bir sistem tarafından sağlanması durumunda hesaplamalar bu tek sistemüzerinden yapılır. Bunun yanı sıra bir binada sıcak su ihtiyacını temin edecek birden fazla sistem yer
alabilir. Bu durumda her bir sistem için benzer hesaplar yapılacaktır.
Genel olarak bir kullanım sıcak suyu sistemi; sıcak su üreteci, dağıtım sistemi (borular ve pompalar),depolama tankı (eğer ihtiyaç duyulursa) gibi parçaları içinde barındırmaktadır.
Kullanım sıcak suyu için enerji ihtiyacı aşağıdaki denklem ile kısaca hesaplanabilir.

Qw,b    c Vw   w,m  k 

(5)

Burada;Qw,b: Kullanım sıcak suyu için enerji ihtiyacı, (kWh): Suyun yoğunluğu, (kg/lt)c: Özgül ısı kapasitesi, 1,163 · 10Vw

: Kullanım suyu hacmi, (lt)

 w, m: Kullanım noktasındaki ortalama su sıcaklığı, Ck: Şebeke suyu sıcaklığı, C-3(kWh/ kg · K)ooKullanım noktasındaki ortalama su sıcaklığı ve şebeke suyu sıcaklığı için herhangi bir bilgi mevcutdeğilse varsayılan değerler olarak Kullanım noktasındaki ortalama su sıcaklığı için 50 ºC, şebeke suyu
sıcaklığı için 10 ºC değerleri kullanılabilir.
Kullanım sıcak suyu hacmi, binanın ne amaçla kullanıldığına göre değişiklik göstermektedir. Aşağıdaki
tablo değişik bina tiplerine göre günlük kişi başına düşen kullanım sıcak suyu miktarını göstermektedir.

160BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 1. Sıcak su tüketimi
Konut Tipi

Vw (lt/gun. kişi)Apartman

45

Tekil Aile Konutu, Rezidans

60

4.5. Dağıtım
Binalarda Merkezi Kullanım Suyu Beslemesi

4.5.1.

4.5.1.1. Isıl Kayıplar
Kullanım sıcak su dağıtım borularında dolaşımın olması ya da olmaması durumu için ısıl kayıpları
veren ifade aşağıda gösterilmektedir.
(6)
Burada;U: Isı geçiş katsayısı (W/mK) w, m: Ortalama boru sıcaklığı, ( C)i

: Ortalama çevre sıcaklığı, ( C)L

: Sıcak su dağıtım borularının uzunluğu, (m)dNutz,mth: Kullanım sıcak suyu aylık kullanımı, (d)tNutz,T: Ortalama boru sıcaklığında günlük kullanım, (h)ooHerhangi bir bilgi mevcut değilse varsayılan değerler olarak ortalama boru sıcaklığı için 50 ºC ,ortalama çevre sıcaklığı için 10 ºC değerleri kullanılabilir.
Eğer bina 1980‟den önce yapıldıysa U  0.2 (W / m  K ) ; eğer 1980‟den sonra yapıldıysa U  0.4(W / m  K ) değeri kullanılabilir.
Eğer sistem dolaşımlı ise, L aşağıdaki şekilde hesaplanır.

L  2  LG  0.0125  LG  BG

(7)Eğer sistem dolaşımlı değilse, L aşağıdaki gibi hesaplanır.

L  2  LG  0.0625  LG  BG

(8)Yukarıdaki denklemlerde yer alan terimler aşağıda açıklanmaktadır.

LG : Bina boyu (m)BG: Bina genişliği (m)161BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Bu eşitlikteki LG ve BG değerleri bina formlarına uygun olarak hesaplanır. Aşağıda bina formlarınagöre alınacak değerler gösterilmektedir.
Dikdörtgen Formġekil 1. Dikdörtgen Form
(9)
(10)

“L” Formġekil 2. “L” Form

(11)
(12)

“T” Formġekil 3. “T” Form

162BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

(13)
(14)

“U” Formġekil 4. “U” Form

(15)
(16)

Artı “+” Formġekil 5. Artı “+” Form

(17)
(18)

163

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Avlulu Dikdörtgen Formġekil 6. Avlulu Form
(19)
(20)

Ġkili Dikdörtgen Formġekil 7. İkili Dikdörtgen Form
(21)
(22)

164

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
4.5.1.2. Kullanım Sıcak Suyunun DolaĢımı Ġçin Destek Enerjisi
Enerji GideriDolaşım pompasını çalıştırmak için gerekli destek enerjisi aşağıdaki ifade ile hesaplanır.

Qw,d ,aux  Ww,d ,hyrd  ew,d ,aux

(23)

Burada;Qw,d ,aux : Destek enerjisi gideri, (kWh)Ww,d ,hydr : Hidrolik enerji gereksinimi, (kWh): Dolaşım pompasının işletimi için gider faktörü.

ew,d ,auxHidrolik Enerji Gereksinimi
Isıtma sistemlerinin hidrolik enerji gereksinimi tasarım noktasındaki hidrolik güçten elde edilir.
Aşağıdaki denklem hidrolik enerji gereksinimini hesaplamak için kullanılmaktadır.
(24)
Burada;Phydr: Tasarım noktasındaki pompanın hidrolik gücü, (W)dNutz,mth: Kullanım sıcak suyu kullanma periyodu, (d)z: Sirkülasyon pompası günlük çalışma süresi, (h)Pompanın hidrolik gücü aşağıdaki şekilde hesaplanır.

Phydr  0.2778  p V(25)

Burada;3

V: Tasarım noktasındaki hacimsel debi, (m /h)p: Tasarım noktasındaki basınç düşümü, (kPa)

Hacimsel debi ise aşağıdaki şekilde hesaplanır.

V

Qw,d
1.15   z

(26)

Burada;Qw,d: Dolaşım sistemindeki ısıl kayıplar, (kWh)165BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

 z: Dolaşım döngüsündeki sıcaklık farkı. (K)Dolaşım döngüsündeki sıcaklık farkı (  z ) 5 K olarak alınır.
Ayrıca depolama sistemleri için basınç düşümü ( p ) 1 kPa, anlık sistemler için ise basınç düşümü (p ) 15 kPa olarak alınır.

Gider FaktörüDolaşım pompasının performansını değerlendirmek için gider faktörü aşağıda gösterildiği şekilde
hesaplanır.

ew,d ,aux  f e   C p1  C p 2 (27)

Burada;fe: Etkenlik faktörü

C p1: Sabit değer (Tablo 2‟den alınır.)

Cp2: Sabit değer (Tablo 2‟den alınır.)

Etkenlik faktörü aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanır.
0.5 200  bf e  1.25  
 P   hydr  (28)

Burada;b: Gereksinimi karşılayan pompalarda 1, gereksinimi karşılamayan pompalarda 2 alınır.

Tablo 2. Pompa kontrol katsayıları
Pompa Kontrolü

C p1

Cp2

Kontrolsüz

0.25

0.94

Kontrollü

0.50

0.63

166

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4.6. Depolama
4.6.1.

Dolaylı Olarak Isıtılan Kullanım Sıcak Suyu Depolama Tankları
4.6.1.1. Isıl Kayıplar

Dolaylı olarak ısıtılan kullanım sıcak suyu depolama tankının ısıl kayıpları aşağıda gösterilen denklem
ile hesaplanır.
(29)
Burada;Qw, s: Kullanım sıcak suyu tankının beklemede kalma (stand-by) ısıl kayıpları, (kWh)fVerbindung : Boru kayıpları için düzeltme faktörü,

i: Ortam sıcaklığı, (ºC)

dNutz,mth: Kullanım sıcak suyu kullanma periyodu, (d)qB , S: Günlük beklemede kalma ısıl kayıpları, (kWh)Ortam sıcaklığı (  i ) ; eğer depolama tankı iklimlendirilmeyen bölgenin içerisinde ise 13 C , eğer00

iklimlendirilen bölgenin içerisinde ise 20 C alınır.
Bunun yanı sıra, üreteçle depolama tankı aynı ortamdaysa boru kayıpları için düzeltme faktörü (fVerbindung ) 1.2 değerini alır. Eğer depolama tankı geri besleme ısısını sadece elektrikli daldırma tipısıtıcıdan alıyorsa boru kayıpları için düzeltme faktörü ( fVerbindung ) 1 değerini alır.
Eğer günlük beklemede kalma ısıl kayıpları ( qB , S ) doğrudan bilinmiyorsa, bu kayıplar aşağıdaki
formüllerle yaklaşık olarak hesaplanabilir. Hesaplama için depolama tankının 1000 lt‟den büyük ya daküçük olmasına göre aşağıdaki formüller verilmiştir.
Depolama tankı 1000 lt‟den küçük ise;qB,S  0.8  0.02 V 0.77(30)

Depolama tankı 1000 lt‟den büyük ise;qB,S  0.5  0.39 V 0.35

(31)

Burada;V: Depolama tankının nominal kapasitesi (lt)Eğer depolama tankının kapasitesi belli değilse; aşağıdaki şekilde hesaplanabilir.

167BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Vs 

Qw,b ,d  f N  860( w,m   k ) s(32)

Burada;Vs: Depolama hacmi (lt)Qw,b ,d: Kullanım sıcak suyu için günlük enerji ihtiyacı, (kWh)fN: Etkenlik faktörü, w, m: Ortalama depolama sıcaklığı, (ºC)

k: Şebeke suyu sıcaklığı, (ºC)

s

: Depolama tankı verimi,

Ortalama depolama sıcaklığı (  w, m ), 50 C olarak kabul edilmiştir. Şebeke suyu sıcaklığı (  k ) ise 10 Cººolarak kabul edilmiştir. Depolama tankının verimi (  s ); düşey tanklarda 0.95, yatay tanklarda 0.9
olarak alınacaktır.
Bunların yanı sıra etkenlik faktörü ( f N ), aşağıdaki formülden hesaplanır.

fN 1tnutz ,T  nSp(33)

Burada;nSp : Gün içindeki pik değere ulaşma sayısı

tnutz ,T : Günlük kullanım süresi

Çift Bölmeli GüneĢ Depolama Tankları
Dolaylı olarak ısıtılan kullanım sıcak suyu tankının ısıl kayıplarını hesaplamak için aşağıdaki denklem
kullanılır.
(34)
Burada;Qw, s: Kullanım sıcak suyu tankının beklemede kalma ısıl kayıpları, (kWh)fVerbindung: Boru kayıpları için düzeltme faktörü.

i: Ortam sıcaklığı (ºC)
168BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

dNutz,mth: Kullanım sıcak suyu kullanma periyodu, (d)qB , S: Günlük beklemede kalma ısıl kayıpları (kWh)i: Depolama tankı ve çevresiyle arasındaki sıcaklık farkı, (ºC) (Güneş sistemlerinde
47K alınır.)

Vs ,aux: Depolama tankının sıcak su sistemiyle ısıtılan kısmının nominal üst hacmi, (lt)

Vs , sol: Depolama tankının güneş enerjisi sistemiyle ısıtılan kısmının nominal alt hacmi, (lt)Günlük beklemede kalma ısıl kayıpları aşağıda gösterilen denklem yardımıyla hesaplanır.

qB , S  0.4  0.2  Vs ,aux  Vs , sol 0.4   V V  V s , auxs , aux(35)

s , solAyrıca boru kayıpları için düzeltme faktörü aşağıda açıklandığı şekilde alınacaktır.

fVerbindung  1.2 ( üreteçle depolama tankı aynı ortamdaysa)
fVerbindung  1 (beklemede kalma depolama tankı geri besleme ısısını sadece elektrikli daldırma tipısıtıcıdan alıyorsa)

4.6.2.

Elektrikle Isıtılan Kullanım Suyu Depolama Isıtıcıları

Elektrikle ısıtılan kullanım suyu depolama ısıtıcılarından, depolama tankı kayıpları aşağıdaki ifade ile
elde edilir.
(36)
Burada;Qw, s: Depolama suyu ısıtıcısındaki beklemede kalma ısıl kayıpları, (kWh)i: Ortam sıcaklığı, (ºC)

dNutz,mth: Kullanma sıcak suyu kullanım periyodu, (d)qB , S: Günlük beklemede kalma ısıl kayıpları, (kWh)Ortam sıcaklığı (  i ) ; eğer depolama tankı iklimlendirilmeyen bölgenin içerisinde ise 13 C , eğer00

iklimlendirilen bölgenin içerisinde ise 20 C alınır.
Eğer günlük beklemede kalma ısıl kayıpları bilinmiyorsa aşağıda gösterilen denklemin yardımıyla
hesaplanır.

169BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

qB,S  0.29  0.019 V 0.8(37)

Burada;V: Nominal depolama kapasitesi (lt)

Bunun yanı sıra depolama hacmini bulmak için aşağıdaki yöntem izlenir.
Elektriğin gece depolanması (gece boyunca hızlı şarj) durumunda depolama hacmi aşağıdaki şekilde
hesaplanır.

Vs 

1.42  Qw,b,d  f N  860(38)( w,m   k ) s

Elektriğin gün boyu depolanması (sürekli şarj olmasıyla) durumunda depolama hacmi aşağıdaki
şekilde hesaplanır.

Vs 

0.67  Qw,b,d  f N  860(39)( w,m   k ) s

Burada;Vs: Depolama hacmi (lt)Qw,b ,d: Kullanım sıcak suyu için günlük enerji ihtiyacı, (kWh)fN: Etkenlik faktörü, w, m: Ortalama depolama sıcaklığı, (ºC)

k: Şebeke suyu sıcaklığı, (ºC)

s

: Depolama ısıtıcısı etkenlik değeri,Ortalama depolama sıcaklığı (  w, m ), 50 C olarak kabul edilmiştir. Şebeke suyu sıcaklığı (  k ) ise 10 Cººolarak kabul edilir.
Bunun yanı sıra, depolama ısıtıcısı verimi (  s ); düşey ısıtıcılarda 0.95 ve yatay ısıtıcılarda 0.9 olarak
alınır.
Ayrıca, etkenlik faktörü ( f N ), aşağıdaki formülden hesaplanır.

fN 1tnutz ,T  nSp(40)

Burada;nSp: Gün içindeki pik değere ulaşma sayısı, (1/d)

170BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

: Günlük kullanım süresi, (h)tnutz ,Tİzin verilen maksimum nominal depolama su ısıtıcı kapasitesi 1000 lt‟dir. Eğer 1000 lt „yi aşan bir
nominal kapasiteye gerek varsa bu birden çok sayıda depolar halinde yapılabilir. Bu gibi bir durumda
depolardan olan kayıplar birbirine eklenir.
4.6.3.

Gaz AteĢlemeli Kullanım Suyu Depolama Isıtıcıları

Gaz ateşlemeli kullanım suyu depolama ısıtıcılarındaki ısıl kayıplarını hesaplamak için aşağıdaki
denklem kullanılacaktır.
(41)
Burada;Qw, s: Depolama suyu ısıtıcısındaki beklemede kalma ısıl kayıpları, (kWh)i: Ortam sıcaklığı, (ºC)

dNutz,mth: Kullanım sıcak suyu kullanma periyodu, (d)qB , S: Günlük beklemede kalma ısıl kayıpları, (kWh)Ortam sıcaklığı (  i ) ; eğer depolama tankı iklimlendirilmeyen bölgenin içerisinde ise 13 C , eğerººiklimlendirilen bölgenin içerisinde ise 20 C alınır.
Eğer günlük beklemede kalma ısıl kayıpları bilinmiyorsa aşağıda gösterilen denklem yardımıyla
hesaplanır.

qB,S  2  0.033 V 1.1(42)

Burada;V: Nominal depolama kapasitesi (lt)

Bunun yanı sıra depolama hacmini bulmak için başka bir veri yoksa aşağıdaki yöntem izlenir.
Elektriğin gün boyu depolanması (sürekli şarj olmasıyla) durumunda depolama hacmi aşağıdaki
şekilde hesaplanır.

Vs 

0.67  Qw,b,d  f N  860( w,m   k ) s(43)

Burada;Vs: Depolama hacmi, (lt)Qw,b ,d: Kullanım sıcak suyu için günlük enerji ihtiyacı, (kWh)fN: Etkenlik faktörü,

171BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

 w, m: Ortalama depolama sıcaklığı, (ºC)

k: Şebeke suyu sıcaklığı, (ºC)

s

: Depolama ısıtıcısı etkenlik değeri,Ortalama depolama sıcaklığı (  w, m ), 50 C olarak kabul edilmiştir. Şebeke suyu sıcaklığı (  k ) ise 10 Cººolarak kabul edilmiştir.
Bunun yanı sıra, depolama ısıtıcısı verimi (  s ); düşey ısıtıcılarda 0.95 ve yatay ısıtıcılarda 0.9 olarak
alınacaktır.
Ayrıca, etkenlik faktörü ( f N ), aşağıdaki formülden hesaplanır.

fN 1tnutz ,T  nSp(44)

Burada;nSp: Gün içindeki pik değere ulaşma sayısı

tnutz ,T: Günlük kullanım süresi

İzin verilen maksimum nominal depolama su ısıtıcı kapasitesi 500 lt‟dir. Eğer 500 lt „yi aşan bir nominal
kapasiteye gerek varsa bu birden çok sayıda depolar halinde yapılabilir. Bu gibi bir durumda
depolardan olan kayıplar birbirine eklenir.
4.6.4.

Destek Enerjisi

Kullanım sıcak suyu depolama tankının işletimi için gerekli dolaşım pompasının destek enerjisi ihtiyacıaşağıdaki denklem yardımıyla hesaplanır.
(45)
Burada;Qw, s ,aux : Pompa için destek enerjisi ihtiyacı, (kWh)Pp: Pompanın güç tüketimi, (W)tp: Sirkülasyon pompası çalışma periyodu, (h)Pompanın güç tüketimi ile ilgili bir veri yoksa aşağıdaki denklem kullanılarak pompanın güç tüketimi
hesaplanabilir.
(46)
Burada;Vs: Nominal depolama kapasitesi (lt)Çift bölmeli depolama tanklarında Vs  Vs ,aux olarak alınır.
172

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4.7. Üretim
4.7.1.

Üreteç Kaybı

Kullanım sıcak suyu sağlayan sistemin sıcak su üretimi sırasındaki kayıpları üreteç kaybı olarak
adlandırılmaktadır.

Qw, g Qw,outgsys Qw,outg(47)

Burada;Qw, g: Kullanım sıcak suyu sistemi üreteç kayıpları, (kWh)Qw,outg: Kullanım sıcak suyu üreteç ısıl gücü, (kWh) sys: Kullanım sıcak suyu sistem verimi

Tablo 3. Yakıt türü, kazan üretim tarihi ve kazan türüne bağlı olarak geçerli sezonluk verimdeğerleri (Kaynak Ġngiltere)Geçerli sezonluk verim
Yakıt türü, kazan üretim tarihi, kazan türüdeğerleriGaz yakıt, 1979 öncesi, Balanslı veya açık alevli, Zemine montajlı%55

Gaz yakıt, 1979-1997, Balanslı veya açık alevli, Zemine montajlı%65

Gaz yakıt, 1998 öncesi, Balanslı veya açık alevli, Duvara montajlı%65

Gaz yakıt, 1998 öncesi, Fan destekli alevli, Yüksek ısıl kapasiteli%68

Gaz yakıt, 1998 öncesi, Fan destekli alevli, Düşük ısıl kapasiteli%72

Gaz yakıt, 1998 öncesi, Yoğuşmalı

%85

Gaz yakıt, 1998 sonrası, Yoğuşmasız, Sürekli yanan tutuşturucu alevli%69

Gaz yakıt, 1998 sonrası, Yoğuşmasız, Otomatik tutuşturuculu%73

Gaz yakıt, 1998 sonrası, Yoğuşmalı, Sürekli yanan tutuşturucu alevli%79

Gaz yakıt, 1998 sonrası, Yoğuşmalı, Otomatik tutuşturuculu%83Yağ, 1985 öncesi%65

Yağ, 1985-1997%70

Yağ, 1998 sonrası, Yoğuşmasız%79Yağ, Yoğuşmalı

%83

Katı yakıt, El ile besleme, Isıtılmayan bir ortama montajlı%55

Katı yakıt, El ile besleme, Isıtılan bir ortama montajlı%60

Katı yakıt, Otomatik besleme, Isıtılmayan bir ortama montajlı%60

Katı yakıt, Otomatik besleme, Isıtılan bir ortama montajlı

%65

173

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4.7.2.

Kullanım Sıcak Suyunun Isıtılması Ġçin GüneĢ Enerjisi

Bu raporda kullanım sıcak suyunun ısıtılmasında güneş enerjisi sistemlerinden gelecek katkı dahesaba katılır. Güneş enerjisi sistemi tarafından yapılan katkı bir düzeltme faktörü kullanılarak
hesaplanmaktadır. Düzeltme faktörü mevcut sistemdeki parametrelerinin referans bir sitemdeki
parametreler ile karşılaştırılması ile elde edilmektedir. İlk önce parametreler tüm yıl boyunca eldeedilmektedir. Güneş enerjisi sisteminden gelen katkının aylık olarak elde edilmesi ise yıllık olarak eldeedilen verilerin aylara dağıtılması ile sağlanmaktadır.
Güneş enerjisi sisteminin kullanım sıcak suyunun ısıtılmasına olan katkısı güneş enerjisi sisteminin
tipine göre farklılık göstermektedir. Burada güneş enerjisi sistemleri “küçük güneş enerjisi sistemleri”
ve “büyük güneş enerjisi sistemleri” olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.Bu grupların açıklamasıaşağıda yer almaktadır.
Küçük güneş enerjisi sistemleri: Bu sistemler çift bölmeli (bivalent) kullanım sıcak suyu depolama
tanklarını içermektedir. Çift bölmeli kullanım sıcak suyu tankları birbirinden bağımsız olarak çalışan iki
bölümden oluşmaktadır. Üst bölge, beklemede kalma (stand-by) hacmi ( VS ,aux ) kadar kullanım sıcak
suyu depolayan bölge olarak tanımlanabilir. Bu bölgede kullanım sıcak suyu nihai sıcaklığın altında
tutulmakta ve ihtiyaca göre ısıtılarak sisteme verilmektedir. Beklemede kalan sıcak suyun
depolanması sırasındaki ısıl kayıplar Qw, s olarak hesaba katılmaktadır. Depolanan bu suyun nihai
sıcaklığı ulaştırılması için ısıtılması ısı değiştiricileri ya da doğrudan elektrikli ısıtıcılar tarafından
yapılabilir. Depolama tankının alt bölgesinde yer alan kullanım sıcak suyu ise ısı değiştiricisi
kullanılarak güneş enerjisi sistemi ile ısıtılmaktadır.
Büyük güneş enerjisi sistemleri: Bu sistemler en az bir tane kullanım sıcak suyu tankından ve ayrı birtane güneş enerjisi sistemi ile ısıtılan yedekleme (buffer) depolama tankından meydana gelmektedir.
Kullanım sıcak suyu depolama tankının ısıl kayıpları Qw, s olarak hesaba katılmaktadır. Kullanım sıcak
suyu depolama tankı güneş enerjisi ile ısıtılan yedekleme depolama tankı ya da ayrı bir üreteç (kazangibi) tarafından ısıtılmaktadır. Yedekleme depolama tankı yalnızca güneş enerjisini depolamak içinkullanılmaktadır ve bu tankın ısıl kayıpları zaten güneş enerjisi katkısı sırasında dikkate alınmıştır.
2

Küçük güneş enerjili sistemler genelde net kat alanı 500 m ‟den küçük olan binalara, büyük güneş
2
enerjili sistemler ise net kat alanı 500 m ‟den büyük olan binalara uygulanır.
İki farklı güneş enerjisi sistemi tanımlandığından iki farklı referans sistemi yer almaktadır. Her biri içinayrı hesaplama yöntemi kullanılmaktadır.
Kullanım sıcak suyu depolama tankının beklemede kalma (stand-by) durumundaki ısıl kayıplara
destek olacak güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısını elde etmek için aylık ısıl kayıpların
toplanması esası kullanılmaktadır.

Qw, s ,a   Qw, s(48)

MonateBurada;Qw, s ,a: Kullanım sıcak suyu depolama tankının beklemede kalma yıllık ısıl kaybı

Bunun yanı sıra referans sistem tanımlaması yapılacaktır. Referans kullanım sıcak suyu depolama
tankı değerleri aşağıda gösterilen referans hacim temel gösterilerek elde edilebilir.

VRe f Qw,b,d  f N  860

t Nutz ,d   w,m   k  s

(49)

174

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada;VRe f: Referans depolama hacmi, (lt)Qw,b ,d: Kullanım sıcak suyu için günlük enerji ihtiyacı, (kWh)fN: Etkenlik faktörü,

t Nutz ,d: Günlük kullanım periyodu, (h) w, m: Ortalama depolama sıcaklığı, (ºC)

k: Şebeke suyu sıcaklığı, (ºC)

s

: Depolama tankı verimi (0.95 olarak alınacaktır)

Ortalama depolama sıcaklığı (  w, m ), bilinmediği takdirde 50 C olarak kabul edilebilir. Şebeke suyuº

sıcaklığı (  k ) ise 10 C olarak kabul edilebilir.
ºKullanım sıcak suyunun ısıtılmasında güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısı aşağıda gösterilen
denklem ile hesaplanabilir.

Qw,sol ,a  Qsys  f NGA  f sir  f S ,Vaux  f S ,loss  Qw, s ,a(50)

Burada;Qw, sol ,a : Güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısı, (kWh)Qsys: Güneş kolektörlerinin referans yıllık enerji katkısı, (kWh)f NGA: Eğilme ve hizalama derecesi için düzeltme faktörü

f sir: Güneş yükü oranı için düzeltme faktörü

f S ,Vaux: Tankın beklemede kalma (stand-by) bölgesindeki hacmi için düzeltme faktörü

f S ,loss: Depolama tankının ısı kayıp miktarı için düzeltme faktörü

Qw, s ,a: Kullanım sıcak suyu depolama tankının beklemede kalmasından dolayı olan yıllık ısılkayıplar, (kWh)Aşağıdaki denklem kullanılarak güneş enerjisi sisteminin kullanım sıcak suyunun ısıtılmasındaki aylık
katkı enerjisi bulunur.

Qw,sol  f M  Qw,sol ,a(51)

Burada;Qw, sol ,a : Güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısı, (kWh)175BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qw, sol: Güneş enerjisi sisteminin ilgili aya ait enerji katkısı, (kWh)fM: Güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısını ilgili aylara dağıtımını sağlayan faktörGüneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısının aylara göre dağılımını veren tablo aşağıda yer
almaktadır.
Tablo 4. Yıllık güneĢ enerjisi desteğinin aylara dağılımı gösteren faktörün değerleri

Ay

fM

Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
TemmuzAğustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık

0,035
0,048
0,062
0,099
0,116
0,137
0,156
0,128
0,094
0,058
0,039
0,029

Yıllık net ısı miktarı aylık değerlerin toplamından aşağıda gösterildiği şekilde bulunabilir.

Qw,outg ,a   Qw,outg(52)Monate4.7.2.1. GüneĢ Enerjisi Sisteminin Yıllık Enerji Katkısının Qsys Elde Edilmesi
Referans güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısını sırasıyla küçük ve büyük sistemler için
gösteren denklemler aşağıda yer almaktadır.
Küçük Sistemler:(53)
Büyük Sistemler:(54)

Burada;Qsys: Referans güneş enerjisi sisteminin yıllık enerji katkısı, (kWh)0: Dönüştürme faktörü

k1: Isı kayıp katsayısı, ( W /(m  K ) )2

176

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

: Isı kayıp katsayısı, ( W /(m  K ) )2

k2

IAM (50o ) :   500 içingeliş açısı düzeltme faktörü (tüp şeklinde kolektörler için

IAM (50 )  IAM L (40o )  IAMT (40o ) şeklinde alınabilir.)oc: Efektif ısı kapasitesi, ( kJ / kg  K )Ac: Kolektörün ışınıma maruz alanı, ( m 2 )4.7.2.2. Eğilme ve Hizalama Derecesi Ġçin Düzeltme Faktörünün

f NGA Elde

EdilmesiAşağıdaki tablo yardımıyla

f NGA değeri elde edilir. Bu tablo hem küçük hem büyük sistemler içingeçerlidir.
Tablo 5. Kollektörün güneyden sapma açılarına göre düzeltme faktörleri
Sapma açısı

Kolektör eğim açısı

f NGA

Doğu:   90

Güney:   0oBatı:   90

o

o

90o

60o

40o

20o

0o

20o

40o

60o

90o

0o

0,810

0,810

0,810

0,810

0,810

0,810

0,810

0,810

0,810

15o

0,799

0,855

0,883

0,902

0,911

0,909

0,895

0,872

0,813

30o

0,787

0,881

0,927

0,962

0,976

0,972

0,952

0,913

0,830

45o

0,763

0,881

0,940

0,981

1,00

0,997

0,971

0,926

0,820

60o

0,718

0,848

0,909

0,953

0,978

0,997

0,952

0,905

0,786

75o

0,646

0,777

0,805

0,865

0,887

0,890

0,883

0,846

0,724

90o

0,542

0,655

0,682

0,692

0,706

0,725

0,749

0,736

0,631

4.7.2.3. GüneĢ Yükü Oranı Ġçin Düzeltme Faktörünün

f sir Elde Edilmesi

Güneş yükü oranı için düzeltme faktörünü veren denklemler aşağıda gösterilmektedir.
Küçük güneş enerjisi sistemleri için; Ac 
f sir  2.73  0.6  ln Q w,outg ,a 

(55)

Büyük güneş enerjisi sistemleri için;177BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

 Ac 
f sir  2.9  0.6  ln Q w,outg ,a 

(56)

Burada;f sir: Güneş yükü oranı (solar load ratio) için düzeltme faktörü

Ac: Kolektörün ışınıma maruz alanı, ( m )Qw,outg ,a2: Kullanım sıcak suyunun ısıtılması için gerekli yıllık enerji gereksinimi (aylık değerlerin
toplanması ile bulunur), (kWh)Tankın beklemede kalma (stand-by) bölgesindeki hacmi için düzeltme faktörünün

f S ,Vaux elde edilmesi

aşağıda açıklanmaktadır.
Aşağıdaki denklem kullanılarak

f S ,Vaux  1.12  2.36 

f S ,Vaux değeri elde edilir.

Vs ,aux(57)

Qw,outg ,aBurada;f S ,Vaux: Beklemede kalma (stand-by) hacmi için düzeltme faktörü

VS ,aux: Çift bölmeli depolama tankının beklemede kalma bölgesindeki suyun hacmi, (lt)Büyük güneş enerjisi sistemleri içinf S ,Vaux  1 olarak alınır.

4.7.2.4. Depolama Tankının Isı Kayıp Miktarı Ġçin Düzeltme Faktörünün

f S ,loss

Elde Edilmesi
Aşağıdaki denklem yardımıyla

f S ,loss değeri elde edilir.

f S ,loss  1.22  0.464  Qw,outg ,a 

qB , s
VS ,aux(58)

Burada;f S ,loss: Depolama tankındaki ısıl kayıplar için düzeltme faktörü

Qw,outg ,a : Sıcak su ısıtma sistemi için gerekli olan ısı miktarı, (kWh)qB , s: Çift bölmeli sıcak su depolama tankının beklemede kalma (stand-by) ısıl kayıpları,(kWh/d)Vs ,aux: Çift bölmeli sıcak su depolama tankının beklemede kalma (stand-by) bölgesindeki su
hacmi (lt)Büyük güneş enerjisi sistemleri içinf S ,loss  1 olarak alınır.
178

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Varsayılan (Default) Değerler için Sınır ġartlarıEğer güneş enerjisi sisteminin analizi için gerekli olan parametreler bilinmiyorsa, aşağıdaki tabloda
verilen varsayılan değerler kullanılabilir.
Tablo 6. Varsayılan değerler
Düz kollektör

Tüp kollektör

Açıklama

Birim

1998’densonra

19901998
arası

1990’danönce

1998’densonra

19901998
arası

1990’danönce0Dönüştürme faktörü

-

0.77

0.75

0.72

0.71

0.7

0.65

k1

Isı kayıp katsayısı

W /(m2  K )

3.5

4.0

4.5

1.0

1.2

1.5

k2

Isı kayıp katsayısı

W /(m2  K )

0.02

0.02

0.02

0.009

0.01

0.01

IAM 50oGeliş açısı 50

-

0.9

0.9

0.9

0.99

0.99

0.99

c

Efektif ısı kapasitesikJ /(m2  K )

6.4

6.4

6.4

11.0

11.0

11.0

Ac

Kolektörünışıkdeliği(aperture)
alanı

m2

Ac  0.09  ( LG  BG  nG )0.8

Kolektör eğim açısı

Derece30

Kolektöraçısı

DereceDeğiĢkenler

VS ,aux

Vs , solqB , sohizalama

Ac  0.066  ( LG  BG  nG )0.8

-20

Depolama tankınınbeklemede kalma
bölgesindeki
su
hacmi

lt

Depolama tankınıngüneş
enerjisibölgesi(aşağı
bölge) hacmiltÇift bölmeli sıcak su
depolama tankınınbeklemede kalmaısıl kayıpları

kWh/gün

Bakınız Bölüm 4.6

Ayrık
sıcak
su
depolama tankınınbeklemede kalmaısıl kayıpları

kWh/gün

Bakınız Bölüm 4.6

Bakınız Bölüm 4.6

Vs ,sol  2  ( LG  BG  nG )0.9

179BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
4.7.2.5. GüneĢ Enerjisi Sisteminde Pompaların ÇalıĢması için Gerekli Destek
EnerjisiAşağıdaki denklem güneş enerjisi sistemindeki pompanın çalışması için gerekli destek enerjisini
hesaplamaktadır.

Qw, g ,aux  0.001 PP,sol  tP ,sol

(59)

Burada;Qw, g ,aux : Güneş enerjisi sistemindeki pompa için destek enerjisi, (kWh)t P , sol

: Güneş enerjisi sistemindeki pompanın çalışma zamanı, (h)PP , sol: Güneş enerjisi sitemindeki pompanın güç tüketim değeri, (W)Eğer yukarıda bahsedilen parametreler mevcut sistemde bilinmiyorsa aşağıdaki denklem kullanılarakgüneş enerjisi sistemindeki pompa için destek enerjisi yaklaşık olarak hesaplanabilir.

Qw, g ,aux  0.05  Qw, sol

4.7.3.

(60)

Sıcak Su Hazırlanmasında Isı Pompaları

Hesaplama adımları olarak aşağıdaki fiziksel faktörler dikkate alınacaktır. Bu faktörler ısı pompasının
performansını ve tükettiği enerji miktarını etkilemektedir.
 Isı pompasının tipi (hava-su, deniz suyu-su, su-su ve hava-hava tipi ısı pompaları); Sistem yapılandırmaları (kullanım sıcak suyu ısıtılması ve çalışma modu);
 Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı üretimi;
 Isı kaynağındaki ve ısı kuyusundaki sıcaklık dalgalanmalarının, ısı pompasının performans
katsayısına ve gücüne olan etkisi;
 Isı pompasının çalışmasında ihtiyaç duyulan destek enerjisi; Depolama tanklarından olan ısıl kayıplar.
Yukarıda bahsedilen girdiler sonucu aşağıdaki çıktılar elde edilecektir.
 Üretecin ısı üretimini sağlayacak gerekli enerji Qw, f (elektrik gücü ya da yakıt);
 Isı pompasının toplam ısıl kayıpları Ql , g ; Isı pompasının çalışması için gerekli destek enerji gereksinimi Qw, g ,aux ; Isı pompasının geri kazınılabilir toplam ısıl kayıpları Qrl , g .

180BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
İçten yanmalı motor ile çalışan ısı pompalarında üretece girdi olarak verilen geri kazanılmış yakıt oranı

prd ,mot , gaz yakıtlı motoru ile çalıştırılan ısı pompalarında prd ,mot  0.4 ve diğer tüm ısı pompalarında
ise prd ,mot  0 olarak alınır.
Eğer üreteç için başka bir sistem (güneş enerjisi sistemi gibi) ek ısı üretimi için kullanılırsa, üreteç çıktı
*ısısı Qw,outg yerine Qw,outg kullanılır.
4.7.3.1. Kullanım Sıcak Suyu Ġçin Enerji Ġhtiyacı
Isı pompasının enerji performansı hangi şartlar altından kullanıldığına bağlı olarak çok değişiklik
göstermektedir. Özellikle ısı kaynağının ve ısı kuyusunun sıcaklığına doğrudan bağlıdır. Isı kaynağının
(dış hava sıcaklığı gibi) herhangi bir ay içinde bile oldukça değişim göstermektedir. Isı pompalarınınenerji etkenliğinin değerlendirilmesinde herhangi bir ay için tek adımda hesaplanmasının yerine ilgili ayiçin ısı kaynağındaki sıcaklık dalgalanmalarının dikkate alınarak hesap yapılması gerekmektedir.
Isı kaynağı dış hava olan ısı pompaların hesaplanması prosedüründe dış hava sıcaklığındakideğişimin değerlendirilmesi esas alınmaktadır. Herhangi bir ay içinde dış hava sıcaklığının frekansı 1
K olarak alınır.
Isı pompasının performans katsayısının ve ısı üretiminin ölçülmesi sadece belli sıcaklık
kombinasyonları sayesinde mümkün olmaktadır. Dış hava sıcaklığının dağılım frekansı sıcaklık
sınıflarına (bins) bölünmektedir. Her sıcaklık sınıfı (bin) bir üst sıcaklık değeri upper ve bir alt sıcaklıkdeğeri lower ile sınırlandırılmalıdır. Isı pompasının tasarım çalışma koşulları içinde yer aldığı sıcaklık
sınıfının (bin) ortasında yer alan çalışma noktası ile karakterize edilmektedir.
Tüm aylar için kullanım sıcak suyunun enerji gereksinimi, aylara eşit olarak dağıtılmaktadır. Aşağıdaki
denklem yardımıyla her bir sıcaklık sınıfı (bin) için kullanım sıcak suyu üreteci ısı üretimi, sıcaklık sınıfı(bin) zaman aralığı kullanılarak hesaplanır ve kullanım sıcak suyu için toplam enerji üretimi ilgili ay içinhesaplanır.

nQw,outg ,i  Qw,outg  hours ,inhours ,t(61)

Burada;Qw,outg ,i : Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı üretimi (her bir ilgili ay ve sıcaklık sınıfı için),(kWh)

Qw,outg: Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı üretimi (her bir ilgili ay için), (kWh)hours ,i: Her bir ay ve sıcaklık sınıfındaki (bin) saatlerin toplamı, (h)hours ,t: Kullanım sıcak suyunun bir yıl boyunca çalışma saatlerin toplamı (8760 saat), (h)181BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 7. Sıcaklık sınıflarının saat değerlerinin aylara dağılımı
Sıcaklık Sınıfı (Bin)

w-7

w2

w7

w10

w20

Test noktası

-7

2

7

10

20

Sıcaklık Limitleri ºC

-15

-2 -2

Ocak

Saat sayısı

90

213

196

245

0

744

ġubat

Saat sayısı

15

229

177

238

13

672

Mart

Saat sayısı

0

219

336

182

7

744

Nisan

Saat sayısı

0

67

246

329

78

720

Mayıs

Saat sayısı

0

0

0

336

408

744

HaziranSaat sayısı

0

0

0

43

677

720

Temmuz Saat sayısı

0

0

0

0

744

744

Ağustos Saat sayısı

0

0

0

2

742

744

Eylül

Saat sayısı

0

0

0

152

568

720

Ekim

Saat sayısı

0

0

34

435

275

744

Kasım

Saat sayısı

0

138

211

279

92

720

AralıkSaat sayısı

3

278

222

225

16

744

Yıl

Saat sayısı

108

1144

1422

2466

3620

8760

Ay

4

4

8

8

15

15

Aylık toplam saat
sayısı nhours
32

Hava ısı kaynaklı ısı pompaların dışında kalan pompalar için aşağıdaki prosedürler uygulanır.
 Ortamdan emilen (extract) hava kaynaklı ısı pompaları: Bu ısı pompaları kaynak hava
sıcaklığının 20 o C olduğu durumda çalışmaktadırlar. Kullanım sıcak suyunun ısıtılmasındaki
etkenliğin hesaplanmasında sıcaklık sınıfı (bin) hesabının yapılmasına gerek yoktur. 20 o Cyapılan ölçümler esas alınarak değerlendirme yapılmaktadır.
 Toprak kaynaklı ısı pompaları: Tüm üreteç ısı üretimi 0 o C sıcaklık sınıfı (bin) uygulanarak
elde edilir.
 Yer altı suyu kaynaklı ısı pompaları: Sıcaklık sınıfı (bin) 10 o C alınarak hesap yapılır.
 Isı geri kazanımlı atık (extract) hava kaynaklı ısı pompaları: Isı geri kazanımı nedeniyle
sıcaklık düşmesi dikkate alınmaktadır. Isı geri kazanım ünitesi ısı pompası egzoz havasınınçıktığı yere konulmaktadır. Her ay için egzoz havası sıcaklığı sıcaklık sınıfı (bin) metoduna
göre hesaplanır.

Egzoz havası sıcaklığını veren ifade aşağıda yer almaktadır.

 Fortluft ,mth  ex  ex  e  WÜT ,mth(62)

Burada; Fortluft ,mth

: Egzoz havası sıcaklığı, ( o C )182BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

 ex: Mahalden alınan atık (extract) havanın sıcaklığı, ( o C )e: Dış hava sıcaklığı, ( o C )WÜT ,mth : Isı geri kazanımı dikkate alınarak ısı değiştiricisi etkenliği (ilgili ay için), ( o C )Varsayılan Değerler
Isı değiştiricisi etkenliği toprak-hava tipi ısı değiştiricisi yokken: WÜT ,mth  0.60
Isı değiştiricisi etkenliği toprak-hava tipi ısı değiştiricisi varken: WÜT ,mth  0.67
Yedek (back-up) Isıtma Sistemli (ikinci üreteç) Kullanım Sıcak Suyu için Enerji Ġhtiyacı
Kullanım sıcak suyunun elde edilmesinde destek sistemin (ikinci bir üreteç) kullanılmasında yedek
sistem tarafından sağlanacak enerji ihtiyacı aşağıdaki denklem yardımıyla hesaplanır. Yedek sistem
her zaman devreye giren bir sistem değildir. Sıcaklığın limit bir sıcaklığa ( upper ,hp ) ulaşması
durumunda yedek sistem devreye girmektedir.

Qw,b,bu  w  cw Vw  w,m  upper ,hp (63)

Burada;Qw,b,bu: Yedek (back-up) sistemin kullanım sıcak suyuna sağladığı enerji miktarı, (kWh);w: Suyun yoğunluğu, ( kg / m );Vm

: Kullanım sıcak suyunun hacmi, ( m3 );cw: Suyun özgül ısı kapasitesi, ( J /(kg  K ) );

upper ,hp: Isı pompasının çalışması sırasında sıcak suyun çıkabileceği üst değer sıcaklık, ( 0 C ) w, m: Kullanım sıcak suyunun nihai sıcaklığı, ( 0 C )3Aşağıdaki denklem yedek sistem tarafından kullanım sıcak suyu üretimi için gerekli enerjisinin
harcanma oranını göstermektedir.

pbu , w 

Qw,b,bu  Qw, f ,bu ,tQw,outg(64)

Burada;pbu , w

: Yedek sistem (ikinci üreteç) tarafından kullanım sıcak suyu üretimi için gerekli
enerjisinin gider oranı;183BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qw,b,bu: Yedek sistemin (ikinci üreteç) kullanım sıcak suyuna sağladığı enerji miktarı, (kWh);Qw,outg: Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı miktarı, (kWh)Qw, f ,bu ,t : Isı pompasının çalışma zamanındaki sınırlamadan kaynaklanan yedek ısıtma içinenerji kullanılması, (kWh)Yedek sistemli ısı pompası kurulurken ikinci üretecin katkısı en az 5 % oranında olmalıdır.

4.7.3.2. Kullanım Sıcak Suyu Üretiminde Isı Pompasının Gücü ve Performans
Katsayısı (COP)
4.7.3.2.1.

Elektrik Tahrikli Isı Pompaları

Ortalama kaynak sıcaklığı, ortalama dış hava sıcaklığına bağlı olarak elde edilmektedir. Aşağıdaki
tabloda ortalama dış hava sıcaklığına göre ortalama deniz suyu (brine) sıcaklığı ve ortalama yer altı
suyu (groundwater) sıcaklığı verilmektedir.
Tablo 31. Ortalama dıĢ hava sıcaklığına göre ortalama yeraltı suyu sıcaklıkları
Ortalama dıĢ hava sıcaklığı o C

Ortalama yeraltı suyu sıcaklığı

20

12.0

10

10.7

7

10.2

5

10.0

2

9.6

0

9.3

-2

9.0

-5

8.6

-7

8.4

-10

8.0

o

C

Ayrıca aşağıdaki tabloda aylara göre ortalama dış hava sıcaklığına bağlı olarak ortalama deniz suyu
(brine) sıcaklığı sıcaklığı verilmektedir.

184BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 9. Ortalama deniz suyu sıcaklıklarının aylara göre ortalama dıĢ hava sıcaklığı ile değiĢimi
Aylık ortalama hava sıcaklıkları Aylık ortalama deniz suyu sıcaklıkları
Aylar
(°C)
(°C)
5
10
Ocak
Şubat

6

9

Mart

7

9

Nisan

12

10

Mayıs

16

14

Haziran

21

20

Temmuz23

25Ağustos

23

25

Eylül

20

24

Ekim

16

20

Kasım

12

16

Aralık8

13

Kullanım sıcak suyu sistemleri için kuyu sıcaklık koşulları yıl içerisinde çok ufak değişiklikler
göstermektedir. Bu yüzden suyun kullanım sıcaklığı sezona ya da dış hava sıcaklığına bağlı değildir.
4.7.3.2.2.

Kaynak Olarak Ortamdan Emilen Hava

Havalandırma sisteminden (atık hava) veya bodrum katından gelen hava ısı kaynağı olarak hizmet
etmektedir. Aşağıdaki tabloda atık (extract) hava sistemleri için kaynak sıcaklıkları verilmiştir.
Tablo 10. Atık hava sistemleri için kaynak sıcaklıkları
Atık hava

20 o C (ya da ayar noktasındaki iç sıcaklık)

Bodrum katı

15 o CAşağıdaki denklem egzoz havasının hesaplanmasında kullanılmaktadır.

 Fortluft ,mth  ex  ex  e  WÜT ,mth

(65)

Burada; Fortluft ,mtho

: Egzoz havasının sıcaklığı, ( C );

 ex

: Mahalden gelinen atık (extract) hava sıcaklığı, ( C );WÜT ,mth: Isı geri kazanımı dikkate alınarak ısı değiştiricisi etkenliği (ilgili ay için), ( C )ooVarsayılan Değerler
Isı değiştiricisi etkenliği besleme havası ısı değiştiricisiz:WÜT ,mth  0.60

(66)
185

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Isı değiştiricisi etkenliği besleme havası ısı değiştiricili:WÜT ,mth  0.67

(67)

4.7.3.3. Isı Pompasının ÇalıĢma ZamanıIsı pompasının çalışma zamanı ihtiyaç duyulan ısı miktarına ve çalışma koşullarına bağlıdır. İhtiyaç
duyulan ısı miktarı binanın ısı yüküne, dağıtım sistemine ve iç kayıplara bağlıdır. Isı pompasının her
bir sıcaklık sınıfı (bin) için çalışma zamanını belirlemek için aşağıdaki denklem kullanılmaktadır.

tON , g ,i 

Qw,outg ,i(68)

 g ,i

Burada;tON , g ,i

: Her bir sıcaklık sınıfındaki (bin) ısı pompasının çalışma zamanı, (h);Qw,outg ,i : Her bir sıcaklık sınıfında (bin) kullanım sıcak suyu için üretilen net üreteç ısı miktarı,(kWh);

 g ,i: Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompası üretecinden elde edilen ısı miktarı, (kW).

Sınır şartları aşağıda gösterildiği gibidir.

tM ,ON  t

T  Klassen

ON , g ,i(69)

Burada;tM ,ON: Isı pompasının çalışabileceği maksimum zaman, (h).

ve   g ,iQw, f ,bu ,t  max  0,   tON , g ,i  tM ,ON    bin nbin(70)

Burada;Qw, f ,bu ,t : Isı pompasının çalışma zamanındaki sınırlamadan kaynaklan yedek ısıtma için enerji
kullanılması, (kWh)tON , g ,i

: Her bir sıcaklık sınıfında (bin) ısı pompasının muhtemel maksimum çalışma zamanı,(h);tM ,ON: Isı pompasının çalışabileceği maksimum zaman, (h); g ,i: Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için ısı pompası üretecinden elde edilen ısı miktarı, (kW).

186

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Daha önceden verilen aylara göre sıcaklık sınıflarını (bin) belirleyen tabloda ısı pompasının muhtemel
maksimum çalışma zamanını vermektedir. Yukarıdaki denklem her bir sıcaklık sınıfı (bin) için çalışma
zamanlarını sınırlamaktadır.
Eğer ısı pompası hem mahalin hem de kullanım sıcak suyunun ısıtılmasında kullanılacak ise ısı
pompasının mahal ısıtması için gerekli maksimum çalışma zamanı çalışma zamanlarının toplamıyla
sınırlanmaktadır.

4.7.3.4. Üreteç Isıl Kayıplar
Aşağıdaki denklem kullanım sıcak suyu depolama tankının çevre koşulları altında kaybettiği ısı
miktarını her bir sıcaklık sınıfı (bin) için hesaplanmasını sağlamaktadır.

Qw, g , s ,i  Qw,s tit Nutz ,T  d Nutz ,mth

(71)

Qw, g , s ,i

: Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için depolama tankından çevreye olan ısı kaybı, (kWh);Qw, s: Kullanım sıcak suyu depolama tankının beklemede kalma (stand-by) durumundaki ısı
kaybı, (kWh);ti: Her bir sıcaklık sınıfındaki (bin) zaman, (h)t Nutz ,T: Kullanım saatlerinin günlük sayısı;

d Nutz ,mth : Kullanım sıcak suyunun aylık kullanım periyodu, (d)Isıl kayıpları telefi etmek içi gerekli gücü veren ifade aşağıda yer almaktadır.

Pes ,i 

Qw, g , s ,i
COPi

(72)

Burada;Qw, g , s ,i

: Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için depolama tankından çevreye olan ısı kaybı, (kWh);Pes: Kullanım sıcak suyu depolama tankının ısıl kayıplarını telafi etmek için gerekli güç,
(W);

COPi

: Her bir sıcaklık sınıfı için (bin) besleme (supply) sıcaklığı 50 o C olduğu durumdaki
performans katsayısıAşağıdaki denklem her bir sıcaklık sınıfı (bin) için depolama tankından çevreye olan ısı kaybını
hesaplananın başka bir yolunu göstermektedir.

187BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Qw, g , s ,i 

COPt ,w  Pes  ti
1000

(73)

Burada;Qw, g , s ,i

: Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için depolama tankından çevreye olan ısı kaybı, (kWh);

COPt , w : Kullanım sıcak suyu çalışmasındaki performans katsayısı;

Pes: Kullanım sıcak suyu depolama tankının ısıl kayıplarını telafi etmek için gerekli güç,
(W);

ti

: Her bir sıcaklık sınıfındaki (bin) zaman, (h).

Elektrik tahrikli ısı pompalarında başka kayıplar göz önüne alınmayacaktır.

188BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
4.7.3.5. Kullanım Sıcak Suyu Ġçin Toplam Enerji Tüketiminin Hesaplanması
Elektrik Tahrikli Isı Pompaları

4.7.3.5.1.

Kullanım sıcak suyu için destek güç tüketimini veren denklem aşağıda yer almaktadır.
nbin

Qw, f ,1  

1  p   Qi 1bu , ww,outg ,sin,i

COPw,t ,sin,inbin

 Pes ,sin,i  ti  
i 1

1  p   Q
bu , ww,outg ,combi ,iCOPw,t ,combi ,i Pes ,combi ,i  ti

(74)

Burada;Qw, f ,1

: Kullanım sıcak suyu üretiminde kullanılan enerji, (kWh);pbu , w

:Kullanım sıcak suyunda ikinci üretecin katkıda bulunması ile geri kazanılabilir(recoverable) enerji oranı;

Qw,outg ,sin,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için kullanım sıcak suyu üretiminde üretecin ürettiği ısı (ısıpompasının kullanım sıcak suyu üretiminde kullanılması durumunda) (kWh);Qw,outg ,combi ,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için kullanım sıcak suyu üretiminde üretecin ürettiği ısı(ısı pompasının kullanım sıcak suyu üretiminde ve mahal ısıtılmasında kullanılması
durumunda) (kWh);

COPw,t ,sin,i : Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için kullanım sıcak suyu üretiminde ısı pompasının
performans katsayısı (ortalama çalışma koşullarındaki performans katsayısıdır);

COPw,t ,combi ,i :Her bir sıcaklık sınıfı (bin) için kullanım sıcak suyu üretiminde ve mahalısıtılmasında ısı pompasının performanskoşullarındaki performans katsayısıdır);Pes ,sin,ikatsayısı(ortalamaçalışma: Sadece kullanım sıcak suyu üretiminde, kullanım sıcak suyu depolama tankı ısılkayıplarını karşılamak için gerekli destek güç, (kW);Pes ,combi ,i : Kullanım sıcak suyu üretimi ve mahal ısıtılması durumunda, kullanım sıcak suyu
depolama tankı ısıl kayıplarını karşılamak için gerekli destek güç, (kW);ti: Her bir sıcaklık sınıfındaki (bin) zaman periyodu, (h);nbin

: Sıcaklık sınıfı (bin) sayısı.
4.7.3.6. Destek Enerjisi

Destek enerji miktarı aşağıdaki denklem kullanılarak hesaplanır.

Qw, g ,aux  0.001 prim,aux  tON ,w,aux

(75)

189

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Burada;Qw, g ,aux : Toplam destek enerji ihtiyacı (kWh); prim,aux : Birincil çevrimin güç ihtiyacı, (W)tON , w,aux : Destek elemanlarının aylık çalışma zamanı, (h)Birincil ya da ikincil devrenin güç ihtiyaçları bilinmiyorsa aşağıdaki denklem kullanılarak bulunabilir.

 prim / sek ,aux p Vaux  3600

(76)

Burada; prim,aux : Birincil çevrimin güç ihtiyacı, (W); sek ,aux : İkincil çevrimin güç ihtiyacı, (W);p

: Birincil veya ikincil çevrimdeki basınç düşümü, (Pa);V: Hacimsel debi, ( m3 / h )aux: Sirkülasyon pompasının etkenlik değeri.

Sirkülasyon pompasının etkenlik değeri (  aux ) 0.3 olarak alınır.

4.7.3.7. Yedek Sistemin Enerji TüketimiAşağıdaki denklem
kullanılmaktadır.

yedek sistemin (ikinci ısı üreteci) enerji kullanımını hesaplamak için

Qw, f ,bu  Qw,outg  Pw,bu  Qw, f ,bu ,t(77)

Burada;Qw, f ,bu

: Kullanım sıcak suyu için ikinci ısı üretecinin enerji kullanımı, (kWh);Qw,outg: Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı miktarı, (kWh);Pw,bu: İkinci ısı üreteci tarafından kullanım sıcak suyu üretme oranı;

Qw, f ,bu ,t : Isı pompasının çalışma zamanının sınırlanmasından dolayı gelen yedek ısıtmanınenerji kullanımı, (kWh).

190

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
4.7.3.8. Toplam Enerji Tüketimi
Kullanım sıcak suyunun üretilmesi için kullanılması gereken toplam enerjiyi veren ifade aşağıda yer
almaktadır.

Qw, f  Qw, f ,1  Qw, f ,bu(78)

Burada;: Kullanım sıcak suyunun üretilmesinde kullanılan enerji miktarı (su pompası ve yedek

Qw, fısıtma sistemi dahil), (kWh);Qw, f ,1

: Kullanım sıcak suyu üretiminde ısı pompasının kullandığı enerji, (kWh);Qw, f ,bu

: Kullanım sıcak suyu üretiminde ikinci ısı üretecinin kullandığı enerji, (kWh).

4.7.3.9. Çevre Isının Desteği
Isıtma için çevre ısısının desteği aşağıdaki denklem ile hesaplanır.

Qw,in  Qw,outg  Qw, f  Qw, g(79)

Burada;Qw,in: Çevre ısısı, (kWh);Qw,outg: Isıtma sistemi için üretecin ürettiği ısı miktarı, (kWh);Qw, f: Kullanım sıcak suyu üretiminde ısı pompasının kullandığı enerji, (kWh);Qw, g: Isı üretecinde sıcak sudan ortama olan ısıl kayıplar, (kWh).

4.7.4.

Deposuz Ani Elektrik Isıtıcıları

Bu cihazlar için ısıl kayıp, 1980‟den önce yapılan binalar için aşağıda gösterildiği gibidir.

Qw, f  1.01 Qw,outg(80)1980‟den sonra yapılan binalarda ise bu cihazlar için destek enerjiye ihtiyaç yoktur. Aşağıdaki denklem
onu göstermektedir.

Qw, f  1 Qw,outg

(81)

191

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

4.7.5.

Kullanım Sıcak Suyu Ġçin Isı Üretimindeki Giderlerin Elde Edilmesi

Yakıt ateşlemeli kazanın nominal gücü (fuel-fired boiler rated heat output) aşağıdaki denklem ile
hesaplanır.

QN  0.42   Qw,b,d / 0.036 

0.7

(82)

Ya da birleşik kazanlar için QN  24 kW olarak alınır.
Burada;Qw,b ,d : Kullanım sıcak suyu için ihtiyaç duyulan günlük enerji, (kWh);
Etkenlik QN ifadesinin fonksiyonu olarak aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanır (test sıcaklığı 70 o Ciçin).

k ,100%   A  B  log(QN )  /100

(83)

Yukarıdaki denklemde yer alan A ve B katsayıları aşağıdaki tabloda kazan tipine göre verilmektedir.

192BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 11. Verim faktörleriÜretim yılı

FaktörA

FaktörB

1978‟den önce77

2

1978-1987 arası79

21978‟den önce78

2

1978-1994 arası

80

21994‟ten sonra

81

21978‟den önce

79.5

2

1978-1994 arası

82.5

2

1994‟ten sonra

85

21978‟den önce80

2

1978-1986 arası

82

2

1987-1994 arası

84

21994‟ten sonra

85

21978‟den önce

82.5

2

1978-1994 arası

84

21994‟ten sonra

85

2

Biyokütleli kazan

1994‟ten sonra

67

6

Sınıf 31994‟ten sonra

57

6

Sınıf 21994‟ten sonra

47

6

1978-1994 arası

85.5

1.5

1994‟ten sonra

88.5

1.5

1987‟den önce

84

1.5

1987-1994 arası

86

1.5

1994‟ten sonra

88.5

1.5

1987‟den önce

86

1.5

1987-1994 arası

86

1.5

1994‟ten sonra

88.5

1.5

1987‟den önce89

1

1987-1994 arası

91

11994‟ten sonra

92

11999‟dan sonra

94

1

Kazan tipiDeğişken yakıtlı kazan

Katı yakıtlı kazan (fosil yakıt)

Atmosferik gaz kazanı

Standart
kazanlar

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı(gaz/sıvı yakıt)

Yakıcı değişimi yapılmış (gaz/sıvı yakıt) (Yakıt
püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı)

Sınıf
1
Atmosferik
gaz kazanı

DüĢük
sıcaklıktaki
kazanlar

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı(gaz/sıvı yakıt)

Yakıcı değişimi yapılmış (gaz/sıvı yakıt) (Yakıt
püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı)YoğuĢmalıkazanlar(yağ/gaz)StandartGeliştirilmiş

Sirkülasyon su ısıtıcıları için aşağıdaki açıklamalar dikkate alınır.

193

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
11 kW, 18 kW ve 24 kW güçteki sirkülasyon su ısıtıcılarda 1987‟den öncekilerde 100%  86% olarak,1987 ile 1992 arasındakilerde 100%  88% olarak alınır.
Kazanın radyasyon ile ısı kaybının QN ile değimini aşağıdaki denklem ile verilmektedir.

qSt  G  (QN ) H /100

(84)

Yukarıdaki denklemde yer alan G ve H katsayıları aşağıdaki tabloda değişik kazan tiplerine göre
verilmektedir.
Tablo 12. IĢınım kayıp faktörleriÜretim yılı

Faktör G

Faktör H

1978‟e kadar

13.5

-0.3

1978-1987 arası

11.5

-0.3

1978‟den önce

13.0

-0.3

1978‟den sonra

11.0

-0.3

1978‟e kadar

12.0

-0.35

1978‟den sonra

9.0

-0.45

1978‟e kadar

12.0

-0.4

1978‟den sonra

9.0

-0.37

Atmosferik gaz kazanı

_

9.0

-0.45

DolaĢımlı su ısıtıcısı (11 kW, 18 kW ve 24 kW)

_

9.0

-0.6

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı(gaz/sıvı yakıt)

_

7.0

-0.4

YoğuĢmalı kazan (yağ/gaz)

_

5.5

-0.4

Kazan tipiDeğiĢken yakıtlı kazan

Katı yakıtlı kazan

Standart kazanlar

Atmosferik gaz kazanı

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı(gaz/sıvı yakıt)DüĢük sıcaklıktaki kazanlar

Kazanın beklemede kalması (stand-by) sırasındaki ısıl kayıpların

QN ile değişimi aşağıdaki

denklemde gösterilmektedir.

qB,70  E  (QN ) F /100

(85)

Yukarıdaki denklemde yer alan E ve F katsayılarının kazan tipine göre değişen değerleri aşağıdaki
tabloda verilmektedir.

194BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 13. Beklemede kalma (stand-by) ısı faktörleri
Kazan tipiÜretim yılı

Faktör E

Faktör FDeğiĢken yakıtlı kazan

1987‟e kadar

12.5

-0.28

1978‟den önce

12.5

-0.28

1978-1994 arası

10.5

-0.28

1994‟ten sonra

8.0

-0.28

1978‟den önce

8.0

-0.27

1978-1994 arası

7.0

-0.30

1994‟ten sonra

8.5

-0.4

1978‟den önce

9.0

-0.28

1978-1994 arası

7.5

-0.31

1994‟ten sonra

8.5

-0.4

1994‟ten sonra

14

-0.28

1994‟e kadar

6.0

-0.32

1994‟ten sonra

4.5

-0.4

1994‟e kadar

qB,70o C  0.022

BirleĢik kazanlar KSp

1994‟ten sonra

qB,70o C  0.022a1994‟ten sonra

qB,70o C  0.012

1994‟e kadar

7.0

-0.37

1994‟ten sonra

4.25

-0.4

1994‟e kadar

7.0

-0.37

1994‟ten sonra

4.0

-0.4

1994‟ten sonra

qB,70o C  0.022

1994‟ten sonra

qB,70o C  0.012

Katı yakıtlı kazan

Standart kazanlar

Atmosferik gaz kazanları

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı (gaz/sıvı
yakıt)

Biyokütle kazanlarıDüĢük sıcaklıktaki kazanlar

Atmosferik gaz kazanlarıDolaĢımlı su ısıtıcıları (11 kW, 18 kW ve 24 kW)bBirleĢik kazanlar DL

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı (gaz/sıvı
yakıt)

YoğuĢmalı kazanlar (sıvı yakıt/gaz)bBirleĢik kazanlar KSp (11 kW, 18 kW ve 24 kW))aBirleĢik kazanlar DL (11 kW, 18 kW ve 24 kW))a DL: Kullanım sıcak suyu ısıtmasında ısı değiştiricisi ile ani ısıtma yapan kazan (V<2 lt)
b KSp: Kullanım sıcak suyu ısıtmasında küçük depolama tankı ile ani ısıtma yapan kazan (2<V<10 lt)

Birleşik kazan hesabı yapılırken net alanın en fazla değeri 500 m 2 olabilir.
Aşağıdaki denklem kazanın destek güç tüketiminin QN değerine göre değişimini vermektedir.
195BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ



Paux , x  G  H  (QN )n /1000
Yukarıdaki denklemde yer alanaşağıdaki tabloda yer almaktadır.

G, H

(86)
ve

n katsayılarının kazan tipine göre aldığı değerler

Tablo 14. Destek enerjisi faktörleri
Destektüketimi

Kazan tipi

güç

Faktör G

Faktör H

Faktör n

Paux ,100

0

45

0.48

Paux , SB

15

0

0

Paux ,100

40

0.35

1

Paux , SB

15

0

0

Paux ,100

80

0.7

1

Paux , SB

15

0

0

Paux ,100

0

45

0.48

Paux , SB

20

0

0

Paux ,100000Paux , SB

15

0

0

Paux ,100

40

0.148

1

Paux , SB

15

0

0

Paux ,100

0

45

0.48

Paux , SB

20

0

0

Paux ,100

40

0.148

1

0

0

45

0.48

0

0

45

0.48

0

0

45

0.48

0

0

1994’ten beri
Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı

Atmosferik yakıcılı kazan (250 kW’a kadar)

Atmosferik yakıcılı kazan (250 kW’tan sonra)
Tüm diğer kazanlarDeğiĢken yakıtlı kazanlar

Katı yakıtlı kazanlaraaStandart kazanlar
Atmosferik gaz kazanları

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı(gaz/sıvı yakıt)aaDüĢük sıcaklıktaki kazanlar
Atmosferik gaz kazanlarıDolaĢımlı su ısıtıcıları

Paux , SB

15

Paux ,100

0Paux , SB

15

Yakıt püskürtmeli yakıcısı olan ısıtma kazanı(gaz/sıvı yakıt)

Paux ,100

0Paux , SB

15YoğuĢmalı kazanlar (yağ/gaz)

Paux ,100

0Paux , SB15a Eğer elektrikle çalışan kontrolü varsa

a

a

a

a

Paux,SB  0.02kW , diğer durumlarda Paux,SB  0

196BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Doğrudan ateşlemeli depolama su ısıtıcıları için nominal ısı üretimi (rated heat output) QN aşağıdaki
denklem ile hesaplanır.

QN  0.82   0.027 V  2.5

(87)

197

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİEK A
ISITMA ĠHTĠYACINI KARġILAMAK ĠÇĠN ENERJĠ KULLANIMI
A.1. ELEKTRĠK TAHRĠKLĠ ISI POMPALARIAşağıdaki şekil kullanım sıcak suyu depolama tankları ile bütünleşmiş elektrik tahrikli ısı
pompalarındaki enerji dengesini göstermektedir.

ġekil A.1. Kullanım sıcak suyu depolama tankları ile bütünleĢmiĢ elektrik tahrikli ısı
pompalarındaki enerji dengesiAşağıdaki denklem üreteç alt sistemi için ısıl kayıplar cinsinden enerji dengesi vermektedir.

Qw, f  Qw,outg  Qh, g  krd , g  Qw, g ,aux  Qw,in(A.1)

Burada;Qw,outg: Kullanım sıcak suyu için üreteç ısı çıktısı, (kWh)Qw, g: Isı üretimindeki kayıplar, (kWh)krd , g: Destek enerji sistemlerinden enerji geri kazanım oranı, krd , g  0

Qw, g ,aux : Üreteç çalışması için destek giriş enerjisi, (kWh)Qw,in: Çevre ısısı, (kWh)198

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİA.2.

YANMA TAHRĠKLĠ ISI POMPALARI

Yanma tahrikli ısı pompalarında üreteç alt sistemi için enerji dengesi aşağıdaki denklem yardımıyla
hesaplanır.

Qw, f Qw,out , g  Qh, g  krd , g  Qw, g ,aux  Qw,in
1  prd ,mot

(A.2)

Burada;Qw,out , g : Isı üretimindeki toplam kayıplar, kWh
Qh , g: Üreteç alt sistemindeki kayıplar, kWh

prd ,mot: Üretece sağlanan geri kazanılmış yakıt girişi

krd , g: Destek enerji sistemlerinden enerji geri kazanım oranı, krd , g  0

Qw, g ,aux : Isı pompasının çalışması için gerekli destek enerji girdisi
Qw,in: Çevre ısısı, (kWh)199

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİEK B
ISI POMPALARI
B.1 Kullanım Sıcak Suyu Isı Pompaları Ġçin Performans Katsayısı ( COPw,t )Kullanım sıcak suyu ısı pompalarında varsayılan değerler su sıcaklığının 55 o C olduğu durum içinuygulanmaktadır. Sıcak su sıcaklığının 50o

C olması durumunda kullanım sıcak suyu ısı

pompalarının varsayılan performans katsayısı ( COPw,t ) değeri 3.06‟dır.

B.2 Depolama Kayıpları Ġçin Telafisi için Elektriksel Enerji Girdisi ( Pes )Kullanım sıcak suyu ısı pompalarında varsayılan değerler su sıcaklığının 50 o C olduğu durum içinuygulanmaktadır. Aşağıdaki tabloda depolama sıcaklığına göre Pes değerleri yer almaktadır.

Tablo B.1. Depolama tankı kayıpları için telafi elektriksel enerji girdisi varsayılan değerlerioDepolama sıcaklığı [ C ]Pes [W ]

55

55

50

49

45

42

Eğer gerekli ısı pompası ile ilgili gerekli verilen elde yoksa atık hava ile çalışan kullanım sıcak suyu ısı
pompalarında performans katsayısı ( COPw,t ) değeri 3.8 olarak alınabilir. Ayrıca, bodrum katı havası
ile çalışan kullanım sıcak suyu ısı pompalarında da gerekli verilen elde yoksa performans katsayısı (COPw,t ) değeri 3.4 olarak alınabilir.

200BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

EK C
ÇALIġMA SAATLERĠ TABLOLARI
Tablo C.1. Konut dıĢı binalarda kullanma ve çalıĢma zamanları
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

tv ,op ,dd op ,ath,op ,dIsıtma sistemlerininçalıĢma saatleri

Yıllık gece kullanım saati

tTaggünlüksoğutmave
HVAC
sistemlerinin yıllık çalıĢma
günlerid nutz ,asoğutmave
HVAC
sistemlerinin günlük çalıĢma
saati

tnutz ,dt Nacht

Yıllık gündüz kullanım saati

Yıllık kullanım gün sayısı

Günlük kullanım zamanı

Kullanma Ģekli

Kullanma bitiĢ

Seri
Numarası

Kullanmaya baĢlama

Kullanma ve çalıĢma zamanları

Saat

Saat

h/d

d/a

h/a

h/a

h/d

d/a

d/a

1

Kişisel ofis (tek kişilik)

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

2

Grup çalışma ofisi (En fazla 6 kişilik)

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

3

Açık ofis (7 ve üstü kişilik)

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

4

Toplantı, seminer ve konferans odası

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

5

Lobi / Giriş holü

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

6
7

MağazaMağaza / Depo

08:00
08:00

20:00
20:00

12
12

300
300

2999
2999

601
601

14
14

300
300

14
14

8

Derslik

08:00

15:00

7

200

1398

2

9

200

9

9

Konser ve sergi salonları

08:00

18:00

10

150

1409

91

12

150

12

10

Hasta odası

00:00

24

24

365

4407

4353

24

365

24

11

Otel yatak odası

21:00

08:00

11

365

755

3260

24

365

24
201

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

12

Kantin

08:00

15:00

7

250

1748

2

9

250

9

13

Restoran / Yemek holü

10:00

00:00

14

300

2404

1796

16

300

16

14

Mutfak

10:00

23:00

13

300

2404

1496

15

300

15

15

Mutfak (hazırlık odası veya depo)

10:00

23:00

13

300

2404

1496

15

300

15

16

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

18

Tuvalet07:00
Diğer yaşanan odalar (personel ve dinlenmeodası-bekleme odası)
07:00
Yardımcı mekanlar (yaşanmayan odalar, vestiyer
odası, arşiv, koridor)
07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

19

Sirkülasyon alanları / Koridorlar

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

20

Teknik ekipman odası, arşiv ve depo

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

13

21

Sunucu odası, bilgisayar merkezi

00:00

24

24

365

4407

4353

24

365

24

22

Atölye, imalathane

07:00

16:00

9

250

2192

58

11

250

11

23

İzleyici ve dinleyici alanları

19:00

23:00

4

250

55

946

6

250

6

24

Fuaye

19:00

23:00

4

250

55

946

6

250

6

25

Sahne (tiyatro ve benzeri)

13:00

23:00

10

250

1253

1247

12

250

12

26

Fuar / Kongre mekanı

09:00

18:00

9

150

1260

90

11

150

11

27

Müze ve sergi salonları

10:00

18:00

8

250

1850

151

24

365

24

28

Kütüphane (okuma odası)

08:00

20:00

12

300

2999

601

14

300

14

29

Kütüphane (açık raf alanı)

08:00

20:00

12

300

2999

601

14

300

14

30

Kütüphane (dergi ve depo)

08:00

20:00

12

300

2999

601

14

300

14

31

Spor salonu (tribün olmayan)

08:00

23:00

15

300

3002

1498

17

300

17

32

Garaj binaları (ofisler ve özel kullanım)

07:00

18:00

11

250

2543

207

13

250

33

Otopark

09:00

00:00

15

365

3290

2185

17

365

17

202

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo C.2. Konut dıĢı binalarda kullanım sıcak suyu için enerji ihtiyaçları
Kullanım sıcak suyu üretimi için enerji ihtiyacı

qw,b ,dSpesifikalan

Gün

sayısı nSP

Kullanım ġekli

Enerji ihtiyacı[Wh / m  d ] Referans alan

Ofis binaları

0.4 kWh (günlük kişi başı)30

Ofis kat alanı

Hastane koğuşu ya da hasta odası

8 kWh (günlük yatak başı)530Koğuşlar ve odalar 1

Okul (duşsuz)0.5 kWh (günlük kişi başı)170

Sınıflar

1

Okul (duşlu)1.5 kWh (günlük kişi başı)500

Sınıflar

2

Perakende dükkanı/ departman deposu

1 kWh (günlük çalışan kişi başı)10Satış alanları

1

Atölye, endüstri faliyetleri (yıkama prosesleri)

1.5 kWh (günlük çalışan kişi başı)75

Atölye, iş alanı

2

Gösterişsiz otel

1.5 kWh (günlük yatak başı)190

Otel yatak odaları

2

Orta sınıf otel

4.5 kWh (günlük yatak başı)450

Otel yatak odaları

2

Gösterişli otel

7 kWh (günlük yatak başı)580

Otel yatak odaları

2

Restoran, bar

1.5 kWh (günlük sandalye başı)1250

Halka açık odalar

1

Ev (yaşlılar için bakım evi, yetimhane)

3.5 kWh (günlük kişi başı)230

Odalar2

Kışla

1.5 kWh (günlük kişi başı)150

Odalar2

Spor merkezi (duşlu)1.5 kWh (günlük kişi başı)

-

-

1

Ticari mutfak, kantin

0.4 kWh (günlük yemek başı)

-

-

1

Fırın

5 kWh (günlük çalışan kişi başı)

-

-

1

Kuaför, berber

8 kWh (günlük çalışan kişi başı)

-

-

1

Kasap

18 kWh (günlük çalışan kişi başı)

-

-

1

Çamaşırhane

20 kWh (100 kg çamaşır başına)

-

-

1

2

içindeki

pik

1

203

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo C.3. Ortalama aylık güneĢ ıĢınımı
Yıllık değer

Ortalama aylık güneĢ ıĢınımıYön

Açı [Derece]Is2[kWh/m ]2[W/m ]
Ocak ġubat

Mart Nisan

Mayıs

Haziran

TemmuzAğustos

Eylül

Ekim

Kasım

AralıkOcak-Aralık

Yatay

0

63

96

112

186

209

256

282

231

175

104

72

52

1341

Güney

30

94

129

130

196

204

240

269

239

203

134

106

80

1476

45

102

136

130

188

189

218

246

226

202

139

115

88

1441

60

105

136

124

170

165

187

212

201

190

136

118

91

1335

90

94

114

94

114

106

119

133

131

139

110

104

82

975

30

83

118

123

193

206

246

276

239

193

124

94

71

1435

45

88

121

122

188

197

234

264

233

193

126

99

75

1414

60

87

117

115

177

184

218

248

220

184

122

98

75

1345

90

74

97

92

145

152

183

209

183

151

100

83

64

1118

30

84

118

124

193

207

246

276

239

194

124

95

71

1437

45

88

121

123

188

198

234

265

233

193

126

100

75

1417

60

87

117

116

177

184

218

248

220

184

122

99

75

1348

90

74

97

93

145

151

183

209

183

151

100

85

65

1120

30

62

94

107

180

200

244

270

225

170

103

71

52

1296

45

63

94

104

176

195

237

265

223

169

102

72

52

1278

60

63

93

102

173

190

232

262

222

168

102

72

52

1264

90

60

90

96

166

181

224

257

217

166

99

71

50

1224

30

62

94

108

180

200

243

270

225

170

103

72

52

1299

45

63

94

105

176

195

237

265

223

169

103

73

52

1280

60

63

93

102

173

190

232

263

222

169

102

73

53

1265

90

60

90

96

166

181

224

257

217

166

99

71

50

1224

30

44

68

87

154

182

227

246

194

135

76

50

36

1095

Güney-doğu

Güney-batı

Doğu

Batı

Kuzey-batı

204BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

60

48
58

68
76

81
81

139
133

163
150

202
184

219
202

174
167

124
126

74
80

53
63

41
50

1011
999

90

74

97

92

145

152

183

209

183

151

100

83

64

1118

30

44

68

87

154

182

227

246

194

135

76

49

36

1094

45

48

68

80

138

162

202

219

174

124

74

53

41

1010

60

58

76

81

133

150

184

202

167

126

80

64

50

1000

90

74

97

93

145

151

183

209

183

151

100

85

65

1120

30

37

49

74

141

176

224

240

179

112

57

36

34

992

45

55

57

55

109

147

191

201

140

74

51

56

50

867

60

72

80

65

77

112

150

152

96

77

74

76

64

800

90

94

114

94

114

106

119

133

131

139

110

104

82

975

5,16

6,00

6,20 9,27

16,37

21,05

24,12

21,35

18,84 14,10 8,76

6,09

13,11

31

28

31

31

30

31

31

30

31

365

45

Kuzey-doğu

Kuzey

DıĢ hava sıcaklığıθe[ºC]
Aydaki gün
dmth

30

31

30

[d]

205

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

5. BĠLEġĠK ISIL GÜÇ SĠSTEMLERĠNDEN ENERJĠ GĠRDĠSĠNĠNHESAPLANMASI
5.1. BileĢik Isı ve Güç (Chp) Tesisinin Nihai Ve Birincil Enerji Ġhtiyacı
5.1.1.

Tanımlar

Kojenerasyon (CHP): Tek bir enerji kaynağından aynı anda hem ısı hem de elektrik enerjisinin eldeedildiği sistemdir.
Gücün ısıya oranı (C): Bileşik ısı ve güç sisteminde (CHP) üretilen net elektrik gücü üretiminin netısı üretimine oranıdır.
Tablo 1. Sembol
SEMBOLANLAMIORTAK BĠRĠM

CBileşik ısı güç sisteminde üretilen Elektrik enerjisinin--

Isı enerjisine oranı
EQBileşik ısı ve güç sisteminden Elektrik enerjisi üretimi

KWh

Faktör--Enerji

KWh/mthBileşik ısı ve güç sisteminde üretilen ısının toplam üretilen ısıya oranı--

Verimlilik--

Tablo 2. Altsimge
Altsimge Anlamı
CHPBileşik ısı ve güç (kojenerasyon)fNihai enerji, faktörhIsıtmaHP

Isı üretecioutgIsı üreteci ısıl gücüPBirincilelt

Elektrik üretimi

206BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Diğer bölümlerden alınan giriĢ parametreler
ANLAMISEMBOLKAYNAK

Yakıt kullanımı için birincil enerji faktörü

DIN 5 18599-1

Elektrik enerjisi için birincil enerji faktörü

DIN 5 18599-1

Isıtma sistemine ısı üreteci ısıl gücü

DIN 5 18599-1

HVAC ısıtma fonksiyonu için ısı üreteci ısıl gücü

DIN 5 18599-1

Havalandırma sistemine ısı üreteci ısıl gücü

DIN 5 18599-1

Kullanım suyu için üreteci ısıl gücü

DIN 5 18599-1

Diğer bölümleri için çıkış parametreleri;
Isı üretim sistemi için nihai enerji
5.1.2.

DIN 5 18599-1

Denge Prosedürü

Isıtma sistemine ısı üreteci ısı üretimi,
HVAC ısıtma fonksiyonu için ısı üreteci ısı üretimi,
Havalandırma sistemine ısı üreteci ısı üretimi,
Kullanım suyu için ısı üreteci ısı üretimi.

207BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Hesaplamalar aĢağıdakilere göre yapılmıĢtır:Isı üretecinden üretilen Isı üretimi(1)Bileşik ısı ve güç sisteminden (CHP) üretilen Isı üretimi(2)
CHP Tesisi İle Elektrik Enerjisi Üretimi(3)Verimlilik
Isı üreteci verimliliği

(4)
CHP tesisleri verimliliği

(5)Standart durumlarda herhangi bir veri yoksa değerleri = 0,5 ; C= 0,75 kullanılır.
5.1.3.

HesaplamalarBileşik ısı ve güç sistemi (CHP) sistemi tarafından üretilen Elektrik enerjisi (-)(6)
Isı üretim tesisinde üretilen enerji için gerekli olan nihai enerjinin hesaplanması;(7)
Isı üretim tesisine verilen enerji sistemi oluşturan bileşik ısı ve güç sistemi ve ısı üreteci tarafından
üretilen enerji miktarları kendi sistem verimlerine bölünerek hesaplanır.
Aşağıdaki denklemde nihai enerjiden üretilen elektrik enerjisi hesaplanabilir.

208BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

(8)
Burada,= Bileşik ısı ve güç sistemi tarafından üretilen ısının toplam ısı üretimine oranıC= Bileşik ısı ve güç sisteminde üretilen elektrik enerjisinin ısı enerjisine oranı= Isıtma ağının verimliliği. 1 alınır. (birincil ısıtma ağından transfer ediliyor ise 0,9)(Başka bir ısı üretim ağından birincil ısıtma yapılarak ısı üretim ağına aktarılırsa; verimlilik değeri
0,9 alınır.)

EK A
A.4

ÖRNEK HESAPLAMA

Genel Bilgi
CHP tesisi ile desteklenen bir binanın ısıtma yükü 500 KW. Isı bir gaz motoru tarafından
üretilmektedir. (elektrik güç çıkışı 40 KW, ısıl güç çıkışı 50 KW ve yakıt tüketimi 115 KW) kazan
verimliliği %87. Isı üretim tesisinden toplam ısıl gücü tam yükte yıllık 1600 saatlik ısı üretimine eşittir.
Alan ısıtma, sıcak su, havalandırma ve iklimlendirme amaçları ile kullanılmaktadır. Isıl temel yükü 50
KW olan gaz motoru yıllık 6000 saat tam yükte çalışmaktadır.
Isı üretim tesisinden toplam ısıl
gücü

800
yıllık

CHP modülünden Isıl gücü

300 MWh

Kazandan ısıl gücü

500 MWhCHP den elektrik enerjisi üretimi

240 MWhCHP tesisinden ısı üretimi kısmı

0,375

CHP modülünün güç ısı oranı

0,800

Kazanın verimliliği

0,870

CHP tesisinin verimliliği

0,783

MWh

Alternatif 1’e göre hesaplama (denklem 6 ve 7)209BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Denklem 8 alternatif 2 ye göre,
Birincil enerji faktörü, elektrik enerjisi
Birincil enerji faktörü, doğalgaz (H)Nihai enerji tüketiminden elde edilen elektrik enerjisi üretimi,

210BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

6. FOTOVOLTAĠK SĠSTEMLER
6.1. Fotovoltaik sistem tarafından iletilen enerji
Fotovoltaik sistem tarafından üretilen elektrik enerjisi Eel,pv,out aşağıdaki şekilde hesaplanır:(1)
Burada,2

Esol : Fotovoltaik sisteme gelen yıllık güneş ışınım miktarını ((kWh/m )/yıl);2

Ppk : 25 °C sıcaklıktaki yüzeydeki 1 kW/m güneş ışınımı için fotovoltaik sisteminelektrik gücünü temsil eden pik gücü (kW),fperf : Sistem performans faktörünü (-);
2

Iref : 1 kW/m ‟ye eşit olan referans güneş ışınımını; ifade eder.

6.2.

Pik güç

Pik güç Ppk , EN 61829 standardında belirtilen standart test koşulları altında elde edilen bir değerdir.
Eğer Ppk

bilinmiyorsa, aşağıdaki gibi hesaplanabilir:(2)
Burada,Kpk fotovoltaik modülün binaya entegrasyonuna göre değişen pik güç katsayısıdır
2[kW/m ). Değerler Tablo 1‟de görülmektedir.
2

A fotovoltaik modülün, çerçeveler hariç toplam yüzey alanıdır (m ).

Fotovoltaik modül tipi

Tablo 1. Pik güç katsayıları
Kpk (kW/m²)aMono kristalin silikon

0,12 - 0,18a

0,10 - 0,16

Multi kristalin silikonİnce film amorphous silikon

0,04 - 0,08Diğer ince film tabakaları

0,035İnce film-Bakır-Indium-Galium-Iselenide

0,105İnce film Kadmium-Telloride

0,095

a

%80‟lik minimum paket yoğunluğu.

211

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

6.3. Sistem performans faktörü
Sistem performans faktörü fperf , binaya entegre fotovoltaik sistemin performansını aşağıdakilere göre
hesaba katar:
Direkt akımdan alternatif akıma dönüşüm sistemi,
Fotovoltaik modüllerin yüzeylerindeki gerçek işletim sıcaklığı,Fotovoltaik modüllerin binaya entegrasyonu.
Farklı bina entegrasyonu şekilleri arasındaki ayrım, fotovoltaik modüllerin havalandırma şekillerine
göre olabilir. Sistem performans faktörü fperf için değerler Tablo 2‟de verilmektedir.

Tablo 2. Sistem performans faktörü değerleri
Fotovoltaik modüllerin binaya entegrasyon tipi
fperf
Havalandırılmayan modüller

0,70

Ortalama havalandırılan modüller

0,75

Kuvvetlice havalandırılan veya zoraki havalandırılan
modüller

0,80

212

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

Lur

BEP
tst EN 832

IV. ICS 91.140.10
BİNA ENERJİ PERFORMANSI –REFERANS BİNA BELİRLEME YÖNTEMİ

BİNALARIN ISIL PERFORMANSI – MESKENLERDEISITMAAMACIYLA
KULLANILAN
ENERJİNİNHESAPLANMASI
Thermal performance of buildings – Calculation of energy use
for heating – Residential buildingsTEKNİK KURUL
2002/36193

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ
0BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

İÇİNDEKİLER
BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ ..............................................................................1
Referans Bina Belirleme Metodu ...................................................................................................................1
1 Genel .......................................................................................................................................................1
1.1 Varsayılan Bina Yöntemi ......................................................................................................................1
1.2 Binanın Enerji Performansının Belirlenmesi .........................................................................................1
1.3 Sınıflandırma ........................................................................................................................................1
2 Hesaplama Adımları..................................................................................................................................2
2.1 Model....................................................................................................................................................2
2.2 Bina Geometrisi ....................................................................................................................................2
2.3 Binanın Yeri ve İklim Verileri.................................................................................................................2
2.4 Bina Tipolojisi ve Hacim Fonksiyonları .................................................................................................2
2.5 Bina Kabuğu .........................................................................................................................................3
2.6 Mekanik Sistemler ................................................................................................................................3
2.7. Aydınlatma Sistemi ...............................................................................................................................41

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Referans Bina Belirleme Metodu

1 Genel
1.1

Varsayılan Bina Yöntemi

Varsayılan bina yöntemi, referans bina belirleme yöntemlerinden biridir. Varsayılan bina, enerji kimlik
belgesi üretilecek bina (asıl bina) ile aynı yerde, aynı geometriye sahip, fakat mekanik sistemler vebina kabuğunun termofiziksel özellikleri açısından mevcut bina yönetmeliklerine minimum uygunluk
gösteren hayali bir referans binadır.
Referans bina, yazılıma tanımlanan asıl binanın bilgilerini kullanarak sistem tarafından otomatik olarak
yaratılır. Aynı hesaplama yöntemi, her iki bina için de çalışarak hem asıl bina için hem referans bina
için tüketim ve salım değerlerini hesaplar. Hesaplama, iki bina için iki kez çalışır fakat kullanıcı
yazılıma yalnız asıl binayı tanımlar.
Madde 1.2, referans bina ve asıl bina için modelleme detaylarını açıklamaktadır.

1.2

Binanın Enerji Performansının Belirlenmesi
2

Binanın enerji performansı, asıl binanın yıllık m başına düşen enerji tüketim miktarının, referans22binanın yıllık m başına düşen enerji tüketim miktarı ile; veya asıl binanın yıllık m başına düşen CO22salım miktarının, referans binanın yıllık m başına düşen CO2 salım miktarı ile kıyaslanmasıyla, enerjitüketimi için ve CO2 salımı için ayrı ayrı belirlenir.
Bina enerji performansı, enerji tüketimi için aşağıdaki formül ile hesaplanır:
Ep,EP= 100 (EPa / EPr)

(01)

Burada,Ep: Binanın enerji performansını (-),
2
EP: Binanın yıllık m başına düşen enerji tüketim miktarını, birincil enerjiye dönüştürülmüş şekilde
2(kWh/m -yıl),r: Referans binayı,
a: Asıl binayı,
ifade eder.
CO2 salımı için ise aşağıdaki formül kullanılır:Ep,SEG= 100 (SEGa / SEGr)(02)

Burada,Ep: Binanın performansını (-),
2
2
SEG: Binanın yıllık m başına düşen CO2 salım miktarını (kg-CO2/m -yıl),r: Referans binayı,
a: Asıl binayı,
ifade eder.

1.3

Sınıflandırma

Referans bina ile aynı değerlere sahip bir binanın Ep değeri 100’dür ve D sınıfının üst sınırına
yerleşmektedir. Tablo 1, Ep değerlerine göre sınıflandırmayı göstermektedir. Sınıflandırma, enerjitüketimi için ve CO2 salımı için ayrıdır, iki sınıflandırma için de aynı tablo kullanılır. Tablo 1, BEP
Yönetmeliği Ek 5a ve 5b’yi referans almaktadır.

1BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Tablo 1: Ep değerlerine göre enerji sınıfları
Enerji sınıfı
Ep aralıkları
A

0-39

B

40-79

C

80-99

D

100-119E

120-139F

140-174G

175-…

2 Hesaplama Adımları
2.1

Model

Asıl binanın simülasyon modeli, bina geometrisi, bina fonksiyonu, bina bileşenlerinin termofizikselözellikleri, iç mekan aydınlatması kurulu gücü ve kontrolleri, HVAC sistem tipleri, boyutları vekontrolleri, sıcak su sistemi ve kontrolleri dahil bütün tasarım dokümanları ile tutarlı olmalıdır.
Herhangi bir ısıtma/soğutma sistemi kurulmayacak olsa bile, bütün konfor koşulu öngörülen alanlar
için ısıtma/soğutma net enerji ihtiyacı hesaplanır.
Binanın enerji yüklerine etki eden sistemlerin (ısıtma, soğutma, havalandırma, sıcak su, aydınlatma
sistemleri) net enerji ihtiyacı olmasına rağmen kurulmadığı binalarda, bu olmayan sistemler asıl
binada, referans binadakinin tamamen aynısıymış gibi kabul edilir.
Referans bina, asıl bina ile aynı sayıda kat ve tamamen aynı iklimlendirilmiş kat alanı ile modellenir.

2.2

Bina Geometrisi

Referans binanın geometrisi asıl bina ile aynıdır. Plan, kesit ve çatı tipleri ile boyut ve toplam alanları
asıl bina için seçilen ve girilen bilgilerle aynı kabul edilir.

2.3

Binanın Yeri ve İklim Verileri

Referans bina, asıl bina ile aynı konum ve yöndedir. Aynı iklim verileri kullanılır.

2.4

Bina Tipolojisi ve Hacim Fonksiyonları

Bina tipolojileri aşağıdaki gibidir:
1. Konuta. Müstakil konut
b. Apartman
c. Rezidans
2. Ofis3. Eğitim binaları
4. Oteller
5. Sağlık binaları
6. Alışveriş ve ticaret merkezleriEğer bina yukarıda belirtilen ana fonksiyonlardan birden fazlasına sahipse, ayrı fonksiyonlara sahipbina bölümleri ayrı projeler olarak değerlendirilir. Örneğin aynı bina içindeki alışveriş merkezi ve konut
bölümleri, iki ayrı kimlik belgesi alacaktır.

2BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Mekanik sistemlerden biri veya birkaçının merkezi olması durumunda, mülkiyeti ayrı olan her birim ayrı
sertifika alabilmektedir. Bu ayrı sertifikada nihai enerji ihtiyacı hesaplanırken ayrı mülkiyetin net enerji
ihtiyacı üzerinden üretim kaybı hesaplanacak, dağıtım ve depolama kayıpları bağımsız mülkiyetlereeşit dağıtılacaktır.
Müstakil konut, apartman ve ofis binaları hariç diğer bina tipolojilerinde, her kat içerisinde bulunan
hacimler, fonksiyonları ve alanları ile ayrı ayrı tanımlanır.
Zaman çizelgeleri, insanlardan ve ekipmanlardan kaynaklı iç kazançlar, hacim fonksiyonlarına göreveritabanından otomatik atanmaktadır.
Referans binada hacimler ve fonksiyonlar asıl binadakinin aynısı olarak tanımlanır.

2.5

Bina Kabuğu

Asıl binanın kabuğunun bütün bileşenleri aynı şekilde girilir. Bir bina yüzeyinde, termofiziksel özellikleri
farklılık gösteren yüzeyler var olması durumunda bu yüzeyler bileşenleri ve bileşenleri oluşturan
malzemeleriyle ayrı ayrı tanımlanmalıdır.
Yatay ve düşey gölgeleme elemanları/engeller, karşı engeller, gece yalıtımı asıl binada modellenir.
Referans binada opak ve saydam bileşen U değerleri ve saydam bileşen güneş enerjisi geçirgenlik
katsayıları Tablo 4’te verilmiştir. TS 825’te özel durum olarak belirtildiği gibi, ısı kaybeden düşey dış
yüzeylerinin toplam alanının % 60’ı ve üzerindeki oranlarda camlama yapılan binalarda, pencere
2
sisteminin ısıl geçirgenlik katsayısının (Up) 2,1 W/m K olacak şekilde tasarlanır ve diğer ısı kaybeden
bölümlerinin ısıl geçirgenlik katsayılarının Tablo 4’te verilen değerlerden % 25 daha küçük kabul edilir.
Tablo 4, TS 825'i referans alır. Referans binada ısı köprüsü olabilecek kolon ve kirişlerin yalıtımsız
olduğu varsayılır.
Yatay ve düşey gölgeleme elemanları/engeller ve gece yalıtımı referans binada modellenmez. Karşı
engeller asıl bina ile aynı kabul edilir.
Kabuğun bütün dış bileşen tipleri için, asıl bina ile referans binanın bütün ölçüleri eşit kabul edilmelidir.
Örneğin dış duvar, çatı ve döşeme alanları asıl ve referans bina için aynı olmalıdır.

2.6

Mekanik Sistemler

Konutlar
1. Isıtma
•
•
•
•
•
•
•

Referans binada ısıtma sistemi merkezi sıcak sulu sistem kabul edilir.
Yakıt tipi doğalgaz olarak alınır.
Kazan çalışma sıcaklıkları 90/70°C kabul edilir.
Kazan tipi standart ve atmosferik brülörlü tip olarak seçilir.
Isıtma elemanı olarak radyatör kabulü yapılmıştır.Radyatörün dış duvar üzerinde ve
radyasyon korumasız olarak pencere altında bulunduğu kabul edilir.
Oda sıcaklığının termostatik vana ile kontrol edildiği kabul edilir.
Pompa Frekans Kontrollü.

2. Soğutma
•••Konutlarda soğutma sistemi tipi split klima olarak alınır.
Split klima kontrolünün darbeli(pulsed) olduğu var sayılır.
Split klimanın direkt genleşmeli (DX) ve duvara monteli olarak alınır.

3. Kullanma Sıcak Suyu
3BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

•Konutlarda referans binada kullanma sıcak suyu sistemi doğalgazlı şofben olarak alınır.

4. Havalandırma•

Konutlarda doğal havalandırma kabulü yapılır. İ

Konut Dışı Binalar
1. Isıtma
•
•
•
•
•
•
•

Referans binada ısıtma sistemi merkezi sıcak sulu sistem kabul edilir.
Yakıt tipi doğalgaz olarak alınır.
Kazan çalışma sıcaklıkları 90/70°C kabul edilir.
Kazan tipi standart ve atmosferik brülörlü tip olarak seçilir.
Isıtma elemanı olarak radyatör kabulü yapılmıştır.Radyatörün dış duvar üzerinde ve
radyasyon korumasız olarak pencere altında bulunduğu kabul edilir.
Oda sıcaklığının termostatik vana ile kontrol edildiği kabul edilir.
Pompa Frekans Kontrollü.

2. Soğutma
••••Konut dışı binalarda soğutma sistemi fan coil sistemi olarak alınır.
Soğutma grubu için soğutma yöntemi hava soğutmalı kabul edilir.
Kontrol tipi on-off (2 nokta kontrollü) kabul edilir.
Soğutulmuş su rejimi 6/12°C kabul edilir.

3. Kullanma Sıcak Suyu
•
•
•
•
•
•

Konut dışı binalarda referans binada kullanma sıcak suyu sistemi merkezi olarak alınır.
Üreteç kazan olarak kabul edilir.
Yakıt tipi doğalgaz olarak alınır.
Kazan tipi standart ve atmosferik brülörlü tip olarak seçilir.
Pompa kontrolünün olmadığı kabulü yapılır.
Depolama tipi; Plakalı eşanjör ve akümlasyon tankı

4. Havalandırma••

Konut dışı binalarda havalandırmanın mekanik olduğu ve klima santrali ile yapıldığı kabul
edilir.
Klima santrali PI kontrollü kabul edilir.

Diğer özellikler binadaki sistem ile aynı seçilir.
Referans binada yenilenebilir enerji olmadığı kabul edilir.
Pompa ve fanlar destek(yardımcı) enerji olarak alınır.

2.7.

Aydınlatma Sistemi

Referans bina için kabul edilen parametreler aşağıdaki gibidir:
4BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

a) Ele alınan hacmin veya bölümün aydınlatma sistemi, direkt aydınlatma olarak kabul edilir.
b) Duvar yüzeylerinin ışık yansıtma katsayısı ρD %50, tavanın ışık yansıtma katsayısı ρT %70 olarak
belirlenmiştir.
c) Ofisler, Eğitim binaları, Oteller, Sağlık binaları, Alışveriş ve ticaret merkezleri gibi binalarda işleve
bağlı olarak istenen aydınlık düzeyinin sağlanması için gerekli ışık akısının %70’inin 36 W güce, 3250
lümen ışık akısına sahip tüp flüoresan lambalar ve %30’unun 75 W güce, 930 lümen ışık akısına sahip
enkandesan lambalarla sağlandığı kabul edilmiştir.
d) Aygıt tipinin D grubu IP2X normal aygıt, bakım faktör (MF) değerinin %67 olduğu kabul edilmiştir.
e) Günışığı etkisi zayıf ve yapma aydınlatma sistemi kontrolü manuel kabul edilerek, FD değeri içinhacim türüne ve istenen aydınlık düzeyine bağlı olarak Tablo 2’de yer alan tanımlı değerler kullanılır.
Asıl binada ise FD değeri hesaplanarak elde edilir.
Tablo 2: Türkiye’de yer alan enlemlere göre, günışığı etkisinin zayıf olarak kabul edildiği ve
yapma aydınlatma sistemi kontrolü manuel olarak hesaplanmış FD değerleri
Aydınlık
Düzeyi (lx)36300
0,83574500
0,87904750
0,9144Enlem
37
0,838080,88092
0,9157438
0,840420,88280,9170839
0,84276
0,88468
0,9184240
0,84510,88656
0,91976

41
0,847440,88844
0,92113 Asıl ve Referans Bina Karşılaştırması
Asıl ve referans bina için parametrelerin nasıl alınacağı Tablo 3. de özetlenmiştir.
Tablo 3: Asıl ve referans bina için modelleme detayları
Model

Asıl bina
Asıl binanın simülasyon modeli, bina geometrisi, bina
fonksiyonu, bina bileşenlerinin termofizikselözellikleri, iç mekan aydınlatması kurulu gücü ve
kontrolleri, HVAC sistem tipleri, boyutları vekontrolleri, sıcak su sistemi ve kontrolleri dahil bütün
tasarım dokümanları ile tutarlı olmalıdır.

Referans bina
Referans bina, asıl bina ile aynı sayıda kat ve
tamamen aynı iklimlendirilmiş kat alanı ile
modellenir.

Herhangi bir ısıtma/soğutma sistemi kurulmayacakolsa bile, bütün konfor koşulu öngörülen alanlar içinısıtma/soğutma net enerji ihtiyacı hesaplanır.

Referans binanın geometrisi ve fonksiyonu asıl bina
ile aynıdır. Bina bileşenlerinin termofizikselözelliklerinin (opak bileşenlerin U katsayısı, saydambileşenlerin güneş enerjisi geçirgenlik katsayısı gibi)
nasıl alınacağı bina kabuğu bölümünde detaylı
olarak anlatılmıştır. Isı köprülerinin yalıtımsız olduğu
varsayılır.

Binanın enerji yüklerine etki eden sistemlerin (ısıtma,soğutma, havalandırma, sıcak su, aydınlatma
sistemleri) net enerji ihtiyacı olmasına rağmen
kurulmadığı binalarda, bu olmayan sistemler asıl
binada, referans binadakinin tamamen aynısıymış
gibi kabul edilir.

Ayar sıcaklıkları ve zaman çizelgeleri referans ve asıl
binada aynıdır.

5BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Bina tipolojileri
ve hacim
fonksiyonlarının
tanımlanması

Bina tipolojileri aşağıdaki gibidir:
1. Konut
1a. Müstakil konut
1b. Apartman
1c. Rezidans
2. Ofis3. Eğitim binaları
4. Oteller
5. Sağlık binaları
6. Alışveriş ve ticaret merkezleri

Referans binada hacimler ve fonksiyonlar asıl
binadakinin aynısı olarak tanımlanır.

Eğer bina yukarıda belirtilen ana fonksiyonlardan
birden fazlasına sahipse, ayrı fonksiyonlara sahipbina bölümleri ayrı projeler olarak değerlendirilir.

Zamançizelgeleri

Bina kabuğu

Müstakil konut, apartman ve ofis binaları hariç diğer
bina tipolojilerinde, her kat içerisinde bulunan
hacimler fonksiyonları ve alanları ile ayrı ayrıtanımlanır.
Asıl binanın zaman çizelgeleri ve bu çizelgelere bağlı Asıl binaya atanan değerler referans bina için de
HVAC sistem işletim süreleri, iç kazanç, kullanıcı
aynıdır.
yoğunluğu gibi bilgiler binanın ve hacminfonksiyonuna bağlı olarak veritabanından gelir.
Asıl binanın kabuğunun bütün bileşenleri yeni binalar
için projeye uygun, mevcut binalar için ise yapıldığı
şekliyle girilmelidir. Bir bina yüzeyinde, termofizikselözellikleri farklılık gösteren yüzeyler var olması
durumunda bu yüzeyler bileşenleri ve bileşenlerioluşturan malzemeleriyle ayrı ayrı tanımlanmalıdır.
Yatay ve düşey gölgeleme elemanları/engeller, karşı
engeller, gece yalıtımı asıl binada modellenir.

Aydınlatma
sistemleri

Asıl binanın aydınlatma sistemi, mevcut durumdaki
kurulu güç, kontrol sistemi, gün saatlerindeki
kullanım süresi ve gün saatleri dışında kalan
kullanım süresi dikkate alınarak hesaplanır.
FD değeri hacim boyutları, pencere boyutları, cam vedoğrama türü ve dış engeller dikkate alınarak
belirlenen günışığı etkisine bağlı olarak hesaplanır.

Kabuğun bütün dış bileşen tipleri için, asıl bina ile
referans binanın bütün ölçüleri eşit kabul edilmelidir.
Örneğin dış duvar alanı asıl ve referans bina içinaynı olmalıdır. Aynı mevzu çatı ve döşeme alanları
için de geçerlidir.
Referans binada opak ve saydam bileşen U değerlerive saydam bileşen güneş enerjisi geçirgenlik
katsayıları Tablo 4’te verilmiştir.
Yatay ve düşey gölgeleme elemanları/engeller ve
gece yalıtımı referans binada modellenmez. Karşı
engeller asıl bina ile aynı kabul edilir.
Ele alınan hacmin veya bölümün aydınlatma sistemi,
direkt aydınlatma olarak kabul edilir.
Duvar yüzeylerinin ışık yansıtma katsayısı ρD %50,
tavanın ışık yansıtma katsayısı ρT %70 olarak
belirlenmiştir.
Ofisler, Eğitim binaları, Oteller, Sağlık binaları,Alışveriş ve ticaret merkezleri gibi binalarda işleve
bağlı olarak istenen aydınlık düzeyinin sağlanması
için gerekli ışık akısının %70’inin 36 W güce, 3250
lümen ışık akısına sahip tüp flüoresan lambalarla ve%30’unun 75 W güce, 930 lümen ışık akısına sahip
enkandesan lambalarla sağlandığı kabul edilmiştir.
Aygıt tipinin D grubu IP2X normal aygıt, bakım faktör(MF) değerinin %67 olduğu kabul edilmiştir.
Günışığı etkisi zayıf ve yapma aydınlatma sistemi
kontrolü manuel kabul edilerek, FD değeri için hacim
türüne ve istenen aydınlık düzeyine bağlı olarak
Tablo 2’de yer alan tanımlı değerler kullanılır.

6BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ
Mekaniksistemler(Isıtma,soğutma,havalandırma,sıcak su
sistemleri,yenilenebilir
enerjisistemleri)a) Bütün mekanik sistemlerin bulunması durumundabina, mevcut sistemin kapasite ve verimlilikdeğerlerini kullanır.
b) Sistemlerin tasarlanmış/belirlenmiş olması
durumunda, mevcut tasarım verileri kullanır.

Referans binanın mekanik sistemleri, Tablo 5'teki
gibidir.
Referans binada yenilenebilir enerji sistemleri
modellenmez.

c) Mevcut veya tasarlanmış -herhangi- bir sistemin,
net enerji ihtiyacı olmasına rağmen bulunmaması
durumunda, sistem karakteristikleri referans bina ile
aynı alınır.
d) Mevcut veya tasarlanmış -herhangi- bir sistemin,hesaplanan net enerji ihtiyacı karşısında yetersiz
kalması durumunda, ihtiyacın karşılanamayan
kısmını karşılamak üzere, hayali bir sistem atanır. Bu
hayali sistemin özellikleri, referans binadaki ilgili
sistem ile aynıdır.
Yenilenebilir enerji sistemleri, mevcut veya
tasarlanmış sistemin parametrelerine uygun olarak
modellenir.

Tablo 4: İllere göre maksimum U değerleri
1. Bölge
Adana
Antalya
Aydın
Hatay
İçel
İzmir
Osmaniye
Ayvalık (Balıkesir)
Bodrum (Muğla)Dalaman (Muğla)Datça (Muğla)Fethiye (Muğla)Gökova (Muğla)Köyceğiz (Muğla)Marmaris (Muğla)Milas (Muğla)2. Bölge
Adıyaman
AmasyaBalıkesir
BursaÇanakkale
DenizliDiyarbakır
EdirneGaziantep
Giresunİstanbul
Kocaeli
ManisaK.Maraş
Mardin
Muğla
Ordu
Rize

U D*

UT*

Ut*

UP*

g_gl*

0,7

0,45

0,7

2,4

0,75

0,6

0,4

0,6

2,4

0,75

7

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

SakaryaSamsunSiirt
Sinop
Tekirdağ
TrabzonŞanlıurfa
Zonguldak
BatmanŞırnakBartın
Kilis
YalovaDüzce
Hopa (Artvin)
Arhavi (Artvin)
Abana (Kastamonu)
Bozkurt (Kastamonu)Çatalzeytin (Kastamonu)İnebolu (Kastamonu)
Cide (Kastamonu)Doğanyurt (Kastamonu)
3. Bölge
Afyon
AnkaraArtvinBilecik
BingölBolu
BurdurÇankırıÇorum
Elazığ
Eskişehir
IspartaKırklareliKırşehir
Konya
KütahyaMalatyaNevşehir
Niğde
Tokat
TunceliUşak
Aksaray
KaramanKırıkkaleIğdırKarabük
Pozantı (Adana)
Korkuteli (Antalya)Merzifon (Amasya)Dursunbey (Balıkesir)
Ulus (Bartın)
Tosya (Kastamonu)
4. BölgeAğrıBitlis

0,5

0,3

0,45

2,4

0,4

0,25

0,4

2,4

0,3

0,3

8

BİNA ENERJİ PERFORMANSI HESAPLAMA YÖNTEMİ

ErzincanErzurumGümüşhane
HakkariKars
Kastamonu
Kayseri
Muş
Sivas
Van
YozgatBayburtArdahan
Keles (Bursa)
Uludağ (Bursa)Şebinkarahisar (Giresun)Afşin (K.Maraş)Elbistan (K.Maraş)Göksun (K.Maraş)Mesudiye (Ordu)Kığı (Bingöl)
Pülümür (Tunceli)
Solhan (Bingöl)
2*UD: Dış duvarın ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K
2
UT: Tavanın ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K
2
Ut: Zemine oturan tabanın/döşemenin ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K
2
UP: Pencerenin ısıl geçirgenlik katsayısı, W/m K
g_gl: Pencere camının güneş ışınımı geçirgenlik katsayısı

9

Lur

BİNA ENERJİ PERFORMANSIHESAPLAMA YÖNTEMİ

T Ü R K S T AN D AR D I T AS AR IS I
D R A F T T U R K IS H S T A N D A R D

BEP
tst EN 832

V.
BİNA ENERJİ PERFORMANSI –MEVCUT BİNALAR İÇİN BASİTLEŞTİRİLMİŞICS 91.140.10 YÖNTEM

1. Mevcut Binalar İçin Basitleştirilmiş Yöntem
1.1. Kapsam
Hesaplama yöntemi, yeni ve mevcut binalar için aynı algoritmayı kullanmaktadır. Mevcut binalar içinbasitleştirilmiş yöntem, mevcut binalarda BEP hesaplama yöntemi için gereken verilerin hepsinin temin
edilememesi durumunda kullanılmak üzere geliştirilmiş bir veri seti ve bu verilerin kullanıcı tarafından
kolay tanımlanmasını olanaklı kılan bir modeli içermektedir. Yeni binalar ve projesi bulunan mevcut
binalar için kullanılması öngörülmemektedir.

1.2. Hesaplama Adımları
1.2.1. İnşaat Yılına Göre Bina Sınıfları
Bina sınıfları, binaların termofiziksel özellikleri ile ilgili kısıtlamalar içeren yönetmelik ve standartların
yayınlanma tarihlerine göre belirlenmiştir. Tablo 1, yıllara göre bina sınıflarını göstermektedir. Mevcut
binaların projesinin bulunmaması ve malzeme, vb. bilgilerinin bilinememesi durumunda ilgili yapı
elemanlarının ısı geçirme katsayılarının bu yıllara ait yönetmeliklerin verdiği değerlere uygun olduğu
varsayılmaktadır.
Tablo 1: İnşaat yıllarına göre bina sınıfları
Bina Yaş
İnşaat Yılı
Referans gösterilen
Sınıfı
dokümanA
1985 öncesi
1985 Isı Yalıtım
Yönetmeliği
B
1985-2000
1985 Isı Yalıtım
Yönetmeliği
C
2000-2008
2000
Isı Yalıtım
Yönetmeliği
D
2008 sonrası
2008 Isı Yalıtım
Yönetmeliği

inşaat yılı bitişi
inşaat yılı başlangıcı
07.05.2000
08.05.2000
09.10.2008

08.10.2008

1.2.2. Bina Geometrisi Tanımlama
Mimari projesi bulunmayan mevcut binalarda, geometri tanımlamak için gerekli ölçüler istenen detayda
bilinemeyebilir. Bu durumda, apartman ve ofis dahil tüm bina tipolojilerinde her kat bir zon olarak kabul
edilerek zonlama mantığında basitleştirme yapılabilir. Ancak ofislerde bina dış ölçülerine bağlı olarak
pencerelerden etkilenen ve etkilenmeyen zon ölçülerinin belirlenmesinde zorluk yaşanmıyorsa bu zonlar
ayrı alınmalıdır. Geometri ve alan olarak birbirinin aynı olan katlar tek bir seferde bütün olarak ele
alınabilir. Ancak katlara göre farklılaşan engel etkileri varsa bu durumda katlar ayrı ayrı hesaplanabilir.

1.2.3. Bina Kabuğu
1.2.3.1.

Opak Bileşenlerin U Katsayıları

Kabuk kesiti bilinmeyen mevcut binalarda opak bileşenlerin U katsayıları, binanın inşaat yılına göre
yerleştiği bina sınıfının tabi olduğu yasal dokümana göre atanır. Tablo 2’de bina yaş sınıflarına vebölgelere göre U katsayıları verilmiştir.

1.2.3.2.

Saydam Bileşenlerin U Katsayıları ve Güneş Işınımı Geçirgenlikleri

Saydam bileşen özelliklerinin bilinememesi durumu için saydam bileşenlerin U katsayıları, binanın inşaat
yılına göre yerleştiği bina sınıfının tabi olduğu yasal dokümana göre atanır. Tablo 2’de bina sınıflarınagöre U katsayıları verilmiştir.
Kullanılan camların detaylı özellikleri bilinemiyorsa düz camın güneş ışınımı geçirgenlik katsayısı otomatikolarak alınacaktır. Cam türünün bilinmesi durumunda ise otomatik değer yerine yöntemin veri
tabanlarında verilen cam tablosundan ilgili camın değeri seçilebilir.

Tablo 2: Bina yaş sınıflarına ve bölgelere göre U katsayıları
UD

1. bölgeA&B

2. bölge

3. bölge

1. Bölge
C

D

UT

Ut

Up

İki tarafı sıvalı delikli tuğla 29cm

0,95 Üzeri çatı ile örtülmüş tavanlar

0,47 Isıtılmayan bodrum ve bina girişleri

İki tarafı sıvalı betonarme 30cm

1,98 Ara kat tavanı

1,99 atölye vb üzerindeki döşemeler

0,66

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 29cm

0,86

Zemine oturan döşemeler

0,93

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 19cm

1,12Açık geçit üzerindeki döşemeler

0,44

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 19cm

1,56

Ara kat döşemesi

1,57

İki tarafı sıvalı delikli tuğla 29cm
İki tarafı sıvalı betonarme 30cm

0,95 Üzeri çatı ile örtülmüş tavanlar
1,98 Ara kat tavanı

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 29cm

3,87

0,47 Isıtılmayan bodrum ve bina girişleri
1,99 atölye vb üzerindeki döşemeler

0,66

0,86

Zemine oturan döşemeler

0,75

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 19cm

1,12Açık geçit üzerindeki döşemeler

0,36

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 19cm

1,56

Ara kat döşemesi

1,57

İki tarafı sıvalı delikli tuğla 9+5+19cm

0,52 Üzeri çatı ile örtülmüş tavanlar

0,32 Isıtılmayan bodrum ve bina girişleri

İki tarafı sıvalı betonarme 30cm

1,98 Ara kat tavanı

1,99 atölye vb üzerindeki döşemeler

0,45

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 29cm

0,86

Zemine oturan döşemeler

0,49

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 19cm

1,12Açık geçit üzerindeki döşemeler

0,28

İki tarafı sıvalı delikli tuğla iç duvar 19cm
0,8

1,56

Ara kat döşemesi

1,57

0,5

0,8

2. Bölge

0,6

0,4

0,6

3. Bölge

0,5

0,3

0,45

4. Bölge

0,4

0,25

0,4

1. Bölge

0,7

0,45

0,7

2. Bölge

0,6

0,4

0,6

3. Bölge

0,5

0,3

0,45

4. Bölge

0,4

0,25

0,4

1,89

1,89

2,8

2,4

1.2.4. Mekanik SistemlerÖzellikleri bilinmeyen mekanik sistemler için, sistemin kurulum yılına göre bazı kabuller yapılmaktadır. Bu
kabuller Bölüm 3: Mekanik Sistemler raporunda açıklanmaktadır.

1.2.5. Aydınlatma Sistemi
Aydınlatma sistemine ilişkin verileri belirlenemeyen binalarda, tipolojiye bağlı olarak Tablo 3’de verilen
aydınlatma güç yoğunluğu değerleri kabul edilerek hesaplama yapılabilir (ANSI/ASHRAE/IESNA Standard
90.1-2007, Energy Standard for Buildings Except Low-Rise Residential Buildings, Atlanta, ABD)

Tablo 3: Bina tipolojilerine göre izin verilen aydınlatma güç yoğunluğu en yüksek sınırdeğerleri (ASHRAE, 2007)
Bina Tipolojisi
Otomotiv tesisleri
Kongre merkezi
MahkemeW/mBina Tipolojisi

W/m

9,7

Çok aileli konutlar

7,5

12,9

Müze

11,8

12,9

Yeme-içme (bar,dinlenme)

14,0Yeme-içme (fastfood)

15,1

Yeme-içme (restoran)17,2Öğrenci yurdu

10,8

Egzersiz salonu

2

10,8

Ofis
Kapalı otopark
Cezaevi
TiyatroPolis merkezi / İtfaiye
Postane

10,8
3,2
10,8
17,2
10,8
11,8

11,8

Dini yapılar

14,0

10,8

Alış veriş yapıları

16,1

12,9

Okul / Üniversite

12,9

10,8

Spor sahaları

11,8

Kütüphane

14,0

Belediye binası

11,8Üretim tesisleri

14,0Ulaşım yapıları

10,8

Spor salonu
KlinikHastaneOtel

Motel
Sinema10,8
12,9Depolar
Atölyeler

8,6
15,12