Ver1.0

農業技能測定試験េហថា ករ្របឡងវស់សង� ់សមត�ភាពជំនាញេនក�ុងវ ិស័យកសិកម�

テキスト 耕種農業全般《េសៀវេភសិក្សោ ខ�ឹមសរទូេទស�ីអំពីកសិកម�ដំដំណាំ》ភាសែខ�រ

カンボジア(クメール)語版

一般社団法人 全国農業会議所
នីតិបុគ�លសមាគមរួមប�ូ� លទូេទ សភាកសិកម�ជាតិ(NCA)ភាសែខ�រ

ប្រវត្តិនៃការកែសម្រួល
ចំនួនដងនៃការកែសម្រួល

ថ្ងៃកែសម្រួល

ខ្លឹមសារសង្ខេបនៃការកែសម្រួល

1.0ថ្ងៃទី2ខែ12ឆ្នាំ2019ការបោះពុម្ពល�ើកទីមួយត្រូវបានចេញផ្សាយ។

ចំណុចកែសម្រួល

ការបោះពុម្ពល�ើកទីមួយត្រូវបានចេញផ្សាយ។

សេចក្តីផ្ើដមវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន កំពុងជួបបញ្ហា ធ្ងន់ធ្ងរដោយសារការខ្វះកម្លាំងពលកម្ម។ ដូច្នេះ យ�ើងបានរ�ៀបចំ
គម្រោងថ្មីមួយដោយទទួលយកកម្លាំងពលកម្មពីធនធានមនុស្សជាជនបរទេស ដែលសុទ្ធសឹងជាអ្នកមាន
សមត្ថភាពនិងបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់អាចធ្វើការងារនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុនបាន( ធនធាន

មនុស្សជាជនបរទេសសម្រាប់ការជួយគាំទ្រវ ិស័យកសិកម្ម) ដោយក្នុងនោះ ប្រព័ន្ធហវឹក្ ហ្វឺន

ពលករជំនាញត្រូវ

បានបង្កើតឡ�ើង។គម្រោងនេះត្រូវបានរ ំពឹងទុកជាខ្លាំងថានឹងអាចជួយទ្រទ្រង់
នូវការថែរក្សានិងអភិវឌ្ឍន៍វ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន ដោយបន្ថែមល�ើប្រព័ន្ធហវឹក្ ហ្វឺនជំនាញសម្រាប់ជនបរទេស។
ជនបរទេសដែលនឹងចូលបម្រើការងារនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្មតាមរយៈគម្រោងនេះ ចាំបាច់ត្រូវបំពេញល័ក្ខខ័ណ្ឌផ្នែក
ចំណេះដឹងនិងសមត្ថភាពជំនាញជាដ�ើមដែលទាក់ទងនឹងវ ិស័យកសិកម្មដែលប្រទេសជប៉ុនបានកំណត់។
ដោយហេតុនេះ នីតិបុគ្គលសមាគមរួមបញចូ្ លទូទៅ សភាកសិកម្មជាតិបានទទួលជំនួយពីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខា

ប្រមាញ់ និងនេសាទ បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តការប្រឡង វាយតម្លៃនិងត្រួតពិនិត្យល�ើចំណេះដឹងនិងសមត្ថភាពជំនាញ
របស់ជនបរទេសស្តីអំពីវ ិស័យកសិកម្មនៅមុនពេលពួកគេមកដល់ប្រទេសជប៉ុន (ហៅថា ការប្រឡងវាស់សង្ទ ់សមត្ថភាពជំនាញនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម) ចាប់ពីឆ្នាំ2019នេះតទៅ។ នៅក្នុងនោះរួមមានការប្រឡងពីរប្រភេទ គឺ ①ខ្លឹមសារទូទៅ
ស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ និង ②ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វ។
ស�ៀវភៅសិក្សានេះ ត្រូវបានចងក្រងឡ�ើងដោយរួមមានចំណេះដឹងនិងបច្ចេកទេសចាំបាច់នានាសម្រាប់ជនដែលនឹង
ចូលរួមនៅក្នុងការប្រឡងល�ើខលឹម្ សារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ ដោយប្រើប្រាស់របូ ភាពនិងរូបគំនូសផ្សេងៗដ�ើម្បីសម្រួល
ដល់អ្នកសិក្សាអោយងាយស្រួលក្នុងការស្វែងយល់។ យ�ើងសង្ឃឹមថាស�ៀវភៅសិក្សានេះនឹងក្លា យជាជំនួយមួយផ្នែកនៅ
ក្នុងការសិក្សាសម្រាប់ត្រៀមប្រឡងរបស់អ្នកចូលរួមប្រឡងទាំងអស់។
នៅក្នុងការប្រឡងល�ើខលឹម្ សារទូទៅស្ដីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំនឹងរួមមានសំណួរដែលវាយតម្លៃថាត�ើបេក្ខជនមានសមត្ថ
ភាពភាសាជប៉ុនចាំបាច់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការចូលបម្រើការងារនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុនដែរឬទេ។ ដូច្នេះ សូមប្រើប្រាស់ស�ៀវភៅសិក្សាភាសាជប៉ុនផ្សេងមួយទ�ៀតដែលសភាកសិកម្មជាតិបានបង្កើតឡ�ើងផងដែរ ដ�ើម្បីត្រៀមលក្ខណៈ
នៅក្នុងការប្រឡង។
ជាចុងក្រោយ នៅក្នុងការបង្កើតស�ៀវភៅសិក្សានេះ យ�ើងបានទទួលកិច្ចសហការយ៉ា ងខ្ពង់ខ្ពស់ពីសមាជិកគ្រប់
រូបនៃគណម្មាធិការរ�ៀបចំការប្រឡងវាស់សង្ទ ់សមត្ថភាពជំនាញនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម រួមមាន អតីតសាស្រ្តា ចារ្យ
នៃសាកលវ ិទ្យាល័យអ៊ុទ្សឹណុមីយ៉ា ( U t s u n o m i y a U n i v e r s i t y ) លោកយ៉ាម៉ា គីយ៉ូស៊ីខាហ្សឹ ( ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ) លោកអូហាស៊ីយូគីអូ ( ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងសួនដំណាំ) លោកណាហ្កា ស៊ីម៉ា ថាដាស៊ី ( ខ្លឹមសារទាក់ទង
នឹងការផលិតស្រូវ) និងលោកស្រីហ៊ីរ៉ាសាវ៉ាតូមូមិ ( ខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងការដាំដំណាំ) ។ល។ យ�ើងខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរ
គុណយ៉ា ងជ្រាលជ្រៅ។

ខែតុលា ឆ្នាំ2019នីតិបុគ្គលសមាគមរួមបញចូ្ លទូទៅ សភាកសិកម្មជាតិ

1មាតិកា
ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីវ ិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន
1 ការផលិតស្រូវ………………………………………1

3 ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ……………………………………12 បន្លែ… ………………………………………………1

2

ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
1 ការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គនីមួយៗ… ………2

 ការដាក់ជី………………………………………… 19

2 ប្រព័ន្ធនៃការដាំដំណាំនិងទម្រង់នៃការ ការល�ើកថ្នាល…………………………………… 21ដាំដុះ …………………………………………………4

 ការក្តិចត្រួយចុង ការក្ដិចស្លឹក និង

3 ការសាបព្រោះពូជ…………………………………5

ការក្ដិចផ្លែ… ……………………………………… 22

4 ការបណ្ដុះនិងដាំកូនសំណាប… ………………6

 ដំណ�ើរលម្អងសិប្បនិម្មិត……………………… 23

5 ការស្រោចទឹក (ការផ្តល់ទឹក)……………………8

 ការកាត់តម្រឹមមែកនិងការតម្រង់ដ�ើម… … 23

6 ដីដាំដំណាំ… …………………………………… 10 ការប្រមូលផល… ……………………………… 24

7 ការរ�ៀបចំដី……………………………………… 12 ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈគ្របដំណាំ… ………… 25

8 ផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដី ចំណេះដឹងទាក់ទងនឹងការកម្ចាត់ជំងឺ

ដូចគ្នា……………………………………………… 15

សត្វលិត្អ ចង្រៃ និង ស្មៅចង្រៃ… …………… 27

9 ជី…………………………………………………… 16

3សុវត្ថិភាពនិងអនាម័យ
1 រប�ៀបប្រើប្រាស់ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព……………… 30
2 ការបាញ់ថ្នាំកសិកម្ម… ………………………… 32

4 ភាពរ�ៀបរយមានសណ្ដាប់ធ្នាប់……………… 36
5 រប�ៀបប្រើប្រាស់ជណ្ើដ រប្រកបដោយ
សុវត្ថិភាព… ……………………………………… 37

3 ការប្រើប្រាស់ប្រភពអគ្គិសនីនិងប្រេង
ឥន្ធនៈ……………………………………………… 34

4ការងារផលិតស្រូវ
1 ការត្រៀមគ្រាប់ពូជ… ………………………… 38

4 ការប្រមូលផល… ……………………………… 42

2 ការបណ្ដុះសំណាប… ………………………… 39

5 ការកែសម្រួលនិងការបញ្ចេ ញទំនិញ……… 42

3 ការគ្រប់គ្រងស្រែ… …………………………… 40

6 ការគ្រប់គ្រងស្រែក្រោយប្រមូលផល……… 42

5ការងារធ្វើចំការនិងដាំបន្លែ
1 លក្ខណៈពិសេសនៃផលិតផលដំណាំចំការ…… 45

3 គ្រាប់ពូជ… ……………………………………… 52

2 ការគ្រប់គ្រងការងារធ្វើចំការនិងដំណាំ
បន្លែ … …………………………………………… 51

6ការងារធ្វើសួនដំណាំ
1 លក្ខណៈពិសេសនៃផលិតផលពីសួនដំណាំ…… 55

5 ការគ្រប់គ្រងបរ ិស្ថាន… ……………………… 62

2 ប្រភេទនិងរចនាសម្ព័ន្ធនៃសួនដំណាំ… …… 57

6 ការវ ិនិច្ឆ័យល�ើការលូតលាស់នៃដំណាំ… … 64

3 សម្ភារៈសម្រាប់គ្របដំណាំនៅក្នុងសួន

7 ជសាវប្បកម្ម្ ( ដំណាំដាំក្នុងទឹក) … …………… 65និងលក្ខណៈពិសេសរបស់វា… ………………… 58

8 វ ិធីបណ្ដុះកូនសំណាប………………………… 66

4 ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់នៅក្នុងសួនដំណាំ… … 60

7ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
1 និយមន័យនិងប្រភេទនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ…… 68

5 លក្ខណៈពិសេសនិងការគ្រប់គ្រងការដាំ

2 លក្ខណៈពិសេសនៃការដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ…… 68
3 ការគ្រប់គ្រង់ការដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ…… 71

ដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែសំខាន់ៗ………………… 85
6 សម្ភារៈនិងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់

4 ការដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែនៅក្នុងសួនដំណាំ…… 85

8វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការងារកសិកម្ម

នៅក្នុងការដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ………………… 87………………………………………………………… 90កម្រងរូបភាព (បន្លែ សម្ភារៈគ្របដំណាំ ផ្លែឈ�ើ )បន្លែ…………………………… 94

សម្ភារៈគ្របដំណាំ… ……… 95ផ្លែឈ�ើ … …………………… 95

សេចក្តីផ្តើម

ចំណុចដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលចូលក្នុងប្រទេសជប៉ុន

នៅពេលទៅបំពេញការងារខាងវ ិស័យកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន សូមអនុវត្តទៅតាមវ ិធានដូចខាងក្រោម
ដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការរាតត្បាតនៃជម្ងឺឆ្លងពីបសុសត្វ និងសត្វល្អិតចង្រៃទាំងឡាយ។

◦សូមកុំប៉ះពាល់បសុសត្វទាំងឡាយរយៈពេល1សប្តា ហ៍ មុនពេលមកប្រទេសជប៉ុន។

◦ជាគោលការណ៍ សូមកុំចូលទៅក្នុងរោងចិញ្ចឹមសត្វរយៈពេល1សប្តា ហ៍បន្ទាប់ពីចូលដល់ប្រទេសជប៉ុន (រួមទាំង
ការចូលប្រទេសជប៉ុនសារជាថ្មីផងដែរ)។

◦សូមកុំយកមកជាមួយនូវស្បែកជ�ើងកវែង ស្បែកជ�ើងនិងសម្លៀកបំពាក់ធ្វើការដែលប្រឡាក់ និងដែលបានប្រើ
ប្រាស់នៅបរទេស។

◦ហាមយកចូលក្នុងប្រទេសជប៉ុននូវផលិតផលសាច់ ដូចជាសាច់ជ្រូក សាច់ក្រក សាច់បន្ទះ និងសាច់ដែលគ្មាន
លិខិតត្រួតពិនិត្យជាដ�ើម។

◦សូមផ្តាំគ្រួសារ ឬមិត្តភ័ក្ត កុំឲ្យផ្ញើផលិតផលសាច់ផ្សេងៗមកប្រទេសជប៉ុន (តាមបញ្ញើរអន្តរជាតិ)។

◦ក្រៅពីនេះ សូមធ្វើការងារដោយសុវត្ថិភាព ទៅតាមការណែនាំរបស់អ្នកទទួលខុសត្រូវនៅកន្លែងធ្វើការ។

1

ិ យកសិកម្មនៅប្រទេសជប៉ន
综合日本农业ខមលឹ្ សារទូទៅសអ្ដី ពំ វី ស័
ុ

1 ការផលិតស្រូវ
ការផលិតស្រូវ គឺជាការដាំដុះដ�ើម្បីទទួលបានផលស្រូវ។
ស្រូវ រួមមាន ស្រូវអាស៊ីនិង ស្រូវអាហ្វ្រិចដែលត្រូវបានដាំដុះនៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសតំបន់អាស៊ីជាគោល។ ស្រូវអាស៊ីបែងចែកជាពីរប្រភេទធំៗគឺស្រូវអ៊ីនឌីកានិងស្រូវចាប៉ូនីកា ប៉ុន្តែ ស្រូវដែលគេដាំដុះនៅប្រទេសជប៉ុន
ស្ទើរតែទាំងអស់គឺជាស្រូវចាប៉ូនីកា។

អង្ករសំរបូ អ៊ីនឌីកា

អង្ករសំរបូ ចាប៉ូនីកា

នៅពេលគេស្រិតយកសម្បកពីគ្រាប់ស្រូវ បានជាអង្ករ។
គេក៏ធ្វើការដាំដុះអង្ករដែលប្រើសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វនិងអង្ករដែលប្រើសម្រាប់កែច្នៃធ្វើជាម្សៅអង្ករជាដ�ើមផង
ដែរ។ ការងារផលិតស្រូវ ដូចជាការភ្ជួរដី ការស្ទូង ការប្រមូលផល(ការច្រូតស្រូវ) ការស្រិតនិងកែសម្រួលផ្សេងៗៗ
កំពុងត្រូវបានធ្វើដោយម៉ា ស៊ីនទំន�ើប។

2 បន្លែ
ការដាំបន្លែ ក្រៅអំពីការដាំនៅល�ើដីវាល ក៏មានការនិយមដាំនៅក្នុងសួនដំណាំដោយប្រើប្រាស់រោងក្រណាត់
កៅស៊ូជាដ�ើមផងដែរ។
ដំណាំទាំងនោះរួមមានប្រភេទបន្លែម�ើមដែលគេប្រើប្រាស់ឫសឬដ�ើមក្រោមដីរបស់វា ប្រភេទបន្លែស្លឹកដែលគេ
ប្រើប្រាស់សលឹក្ របស់វា ប្រភេទបន្លែផ្លែដែលគេប្រើប្រាស់ផ្លែរបស់វា។
ដោយសារមានការកែលម្អផ្នែកគុណភាពនិងបច្ចេកទេសដាំដុះ បន្លែដែលផលិតបានសុទ្ធសឹងតែមានគុណភាព
ល្អ។ម្យ៉ា ងទ�ៀត ការដាំនៅក្នុងសួនដំណាំនិងការប្រើប្រាស់សម្ភារៈគ្របដំណាំកាន់តែមានច្រើនឡ�ើង ធ្វើអោយគេ
អាចផលិតបន្លែប្រភេទដូចគ្នាបានពេញមួយឆ្នាំតែម្តង។ នេះហៅថា ការដាំដំណាំពេញមួយឆ្នាំ។

3 ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលមានស្លឹកពណ៌បៃតងពេញមួយឆ្នាំ រួមមាន ដ�ើមឈ�ើ ប្រភេទក្រូចដូចជាក្រូចអ៊ុងស៊ូជាដ�ើមនិង ដ�ើមប៊ីវ៉ា ។ល។ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ រួមមានដ�ើមប៉ោម ដ�ើមទំពាំងបាយជូ ដ�ើមសារ ី ។ល។គេច្រើនដាំផ្លែប៉ោមនៅខែរងានៅតំបន់ត្រជាក់ ហ�ើយដាំផ្លែក្រូចអ៊ុងស៊ូនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ
ល្មម។

1

2

ខ្ម
លឹ សារទូទៅស្អតី ពំ កី សិកម្មដាដ
ំ ណា
ំ
ំ

1 ការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គនីមួយៗ
(1) រចនាសម្ព័ន្ធនៃដំណាំ
ស្លឹក ដ�ើម ឫស គឺជាសរ ីរាង្គដ�ើម្បីរ ីកលូតលាស់របស់រក្ខុ ជាតិ។ ទាំងនេះហៅថាសរ ីរាង្គចិញ្ចឹម។
ផ្កានិងផ្លែគឺជាសរ ីរាង្គដ�ើម្បីបន្សល់កូនចៅរបស់រក្ខុ ជាតិ។ ទាំងនេះហៅថាសរ ីរាង្គបន្តពូជ។

ពន�កចុងផា� សរ ីរង�បន�ពូជ
េដើម

そくが

ស�ឹក

ពន�កខង
がសរ ីរង�ចិ��ឹម

(ពន�កគល់)ឫស(2) ការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមនិងការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គបន្តពូជ
ការរ ីកលូតលាស់បែងចែកជាការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមនិងការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គបន្តពូជ។
ការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមគឺជាការរ ីកធំធាត់នៃស្លឹក ដ�ើម ឫសជាដ�ើម ដែលសុទ្ធសឹងជាសរ ីរាង្គចិញ្ចឹម
របស់រក្ខុ ជាតិ។
ការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គបន្តពូជគឺជាការរ ីកធំធាត់បង្កើតបានជាផ្លែនិងគ្រាប់។
ល័ក្ខខ័ណ្ឌនិងរប�ៀបនៃការប្ដូរពីការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមទៅជាការរ ីកលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គបន្តពូជ
មានលក្ខណៈប្លែកៗពីគ្នាទៅតាមប្រភេទនៃដំណាំ។
(3) រស្មីសំយោគ
ដំណាំទាំងអស់តែងតែធ្វើរស្មីសំយោគ។
ដ�ើម្បីធ្វើរស្មីសំយោគ ចាំបាច់ត្រូវការពន្លឺ ឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត(CO2) និងទឹក(H2O)។
តាមរយៈការធ្វើរស្មីសំយោគ ដំណាំនឹងបង្កើតសារធាតុចិញ្ចឹមកាបូអ៊ីដ្រាត។
ជាទូទៅ នៅពេលមានពន្លឺកាន់តែខ្លាំង ការធ្វើរស្មីសំយោគក៏កាន់តែមានភាពសកម្មដែរ។

2

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
(4) ដំណកដង្ហើម
ដំណាំទាំងអស់តែងតែធ្វើការដកដង្ហើមជានិច្ច។
ការដកដង្ហើមមានសកម្មភាពខ្លាំងក្លានៅក្នុងអំឡុងពេលដំណាំកំពុងលូតលាស់ និង នៅពេលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។
នៅពេលយប់ ប្រសិនប�ើបរ ិយាកាសមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ សកម្មភាពដកដង្ហើមរបស់រក្ខុ ជាតិនឹងក�ើនឡ�ើង

ពេលនោះរុក្ខជាតិនឹងប្រើប្រាស់កាបូអ៊ីដ្រាតដែលវាបានផលិតទុកនៅពេលថ្ងៃអស់ជាច្រើន ធ្វើអោយបរ ិមាណកាបូអ៊ីដ្រាត
ដែលបានសន្សំទុកនៅក្នុងរុក្ខជាតិមានការថយចុះ។
អុកសុីែសន O2

កបូនឌីអុកសុីត CO2ពន�ឺ្រពះអទិត្យ

រស�ីសំេយាគ

ករេហើរៃនចំហយទឹក
ទឹកទឹក H2O

កបូអុី្រដត

រន�ខ្យល់

ដំណកដេង�ើម
កបូនឌីអុកសុីត CO2រន�ខ្យល់

សរធាតុចិ��ឹមអសរ ីរង�

ករ�ស�បយកសរធាតុចិ��ឹមនិងទឹក

អុកសុីែសន O2ទឹក(5) ការហ�ើរនៃចំហាយទឹក
ដំណាំតែងតែបញ្ចេ ញសារធាតុទឹកទៅក្នុងអាកាសតាមរយៈរន្ធខ្យល់នៅល�ើសលឹក្ ។ បាតុភូតនេះហៅថាការហ�ើរ
នៃចំហាយទឹក។
(6) ការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមនិងទឹក
ដំណាំតែងតែស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមនិងទឹកពីក្នុងដីតាមរយៈឫស។

3

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
(7) ការចេញពន្លកផ្កា
នៅពេលដែលសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមលូតលាស់ដល់កម្រិតមួយ សរ ីរាង្គបន្តពូជនឹងចាប់ផ្តើមលូតលាស់
ហ�ើយពន្លកផ្កានឹងដុះចេញមក។ គេហៅវាថា ការចេញពន្លកផ្កា។
ការចេញពន្លកផ្កា គឺមាន២ប្រភេទដូចខាងក្រោម។
① ប្រភេទនៃការចេញពន្លកទ�ៀងទាត់ នៅពេលដែលលូតលាស់ដល់កម្រិតមួយ។
ឧទាហរណ៍ : ប៉េងប៉ោ ះ② ប្រភេទនៃការចេញពន្លកទៅតាមការប្រែប្រួលនៃបរ ិស្ថាន ដូចជាសីតុណ្ហភាព ឬពន្លឺថ្ងៃយូរជាដ�ើម។
ឧទាហរណ៍ : ឆៃថាវ ,ស្ពៃខ្មៅ
រុក្ខជាតិដែលចេញពន្លកនៅពេលមានថ្ងៃខលី្ គឺជារុក្ខជាតិដែលចេញពន្លកផ្កា នៅពេលដែលពេលងងឹតមាន
រយៈពេលយូរជាង (ពេលភ្លឺមានរយៈពេលខ្លី)។ វាមានដូចជា ដ�ើមស្ត្របឺរ ី ផ្កាគ្រីសានជាដ�ើម។
រុក្ខជាតិដែលចេញពន្លកនៅពេលមានថ្ងៃវែង គឺ ជារុក្ខជាតិដែលចេញពន្លកផ្កា នៅពេលដែលពេលងងឹតមាន
រយៈពេលខ្លីជាង (ពេលភ្លឺមានរយៈពេលវែង)។ វាមានដូចជា ដ�ើមស្ពៃខ្មៅជាដ�ើម ។រុក្ខជាតិដែលចេញពន្លកផ្កាដោយសារតែសីតុណ្ហភាពចុះទាបក៏មានដែរ។ វាមានដូចជា ឆៃថាវ ស្ពៃក្តោប
ផ្កាខាត់ណាខ�ៀវ ជាដ�ើម។

2 ប្រព័ន្ធនៃការដាំដុះនិងទម្រង់នៃការដាំដុះ
① ប្រព័ន្ធនៃការដាំដុះ
ប្រព័ន្ធនៃការដាំដុះ គឺជាប្រព័ន្ធនៃការរ�ៀបចំប្រភេទដំណាំដែលត្រូវដាំនៅក្នុងចំការនិងលំដាប់លំដោយនៃ
ការដាំ។
② ទម្រង់នៃការដាំដុះ
ទោះជាដំណាំដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏ដំណាក់កាលដាំដុះនិងវ ិធីដាំដុះអាចមានលក្ខណៈខុសគ្នា។ នេះហៅថា
ទម្រង់នៃការដាំដុះ។
បន្លែស្លឹក និងបន្លែម�ើម ដូចជាស្ពៃក្តោប និងឆៃថាវជាដ�ើម អំឡុងពេលនៃការសាបព្រោះពូជ

និងការប្រមូលផលគឺខុសគ្នា ដូចជាការដាំដុះសាបព្រោះពូជនៅរដូវផ្ការ ីក ការដាំដុះដោយការសាបព្រោះពូជ
នៅរដូវក្តៅ ការដាំដុះដោយការសាបព្រោះពូជនៅរដូវស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះជាដ�ើម។
សម្រាប់ដំណាំប៉េងប៉ោ ះនិងត្រសក់ ក្រៅអំពីការដាំនៅល�ើដីវាល(ធម្មតា) គេក៏អាចប្រើប្រាស់ការដាំពន្លឿន
ដែលនឹងធ្វើអោយឆាប់ដល់ដំណាក់កាលប្រមូលផល ឬ ក៏អាចប្រើប្រាស់ការដាំពន្យឺតដែលនឹងពន្យារដំណាក់
កាលប្រមូលផលរបស់ដំណាំទាំងនេះ។

4

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
ឧទាហរណ៍អំពីទម្រង់នៃការដាំដុះ
ខែ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

ស្ពៃក្ដោប

ត្រសក់

ការដាំពន្លឿន (ការដាំនៅក្នុងរោងដំណាំ)ការដាំនៅល�ើដីវាល (ការដាំធម្មតា)ការដាំពន្យឺត (ការដាំនៅក្នុងរោងដំណាំ)សាបពូជនៅរដូវផ្ការីក ប្រមូលផលនៅរដូវក្ដៅ

សាបពូជនៅរដូវក្ដៅ ប្រមូលផលនៅរដូវរងា

សាបពូជនៅរដូវស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះ ប្រមូលផលនៅរដូវផ្ការីក
សាបពូជនៅរដូវរងា ប្រមូលផលនៅរដូវក្ដៅ

ការសាបព្រោះពូជ

រោងដំណាំ

ការប្រមូលផល

3 ការសាបព្រោះពូជ
(1) ការសាបព្រោះពូជ
ការងាររោយពូជដំណាំ (គ្រាប់) ហៅថាការសាបព្រោះពូជ។
ក្នុងការបញ្ចេ ញពន្លក ចាំបាច់ត្រូវការទឹក សីតុណ្ហភាព និង ឧស្ម័នអុកស៊ីសែន។ នេះហៅថា ល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំងបី
ក្នុងការបញ្ចេ ញពន្លក។ ដ�ើម្បីបំពេញនូវល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំងបីក្នុងការបញ្ចេ ញពន្លកនោះ គេត្រូវធ្វើការគ្របដីពីល�ើគ្រាប់
ពូជ។វាមានគ្រាប់ដែលងាយនឹងចេញពន្លកនៅពេលត្រូវពន្លឺថ្ងៃ (គ្រាប់ចេញពន្លកដោយពន្លឺ) និងគ្រាប់ដែលមិនងា
យចេញពន្លកនៅពេលត្រូវពន្លឺថ្ងៃ (គ្រាប់ចេញពន្លកនៅពេលងងឹត)។ គ្រាប់ចេញពន្លកដោយពន្លឺ គេកប់វាក្នុងដី
រាក់។ ចំណែកឯ គ្រាប់ចេញពន្លកនៅពេលងងឹត គេកប់វានៅក្នុងដីជ្រៅ។
(2) ការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់
ការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់ គឺជាការរោយគ្រាប់ពូជនៅល�ើស្រែចំការដោយផ្ទាល់។
គេប្រើវ ិធីសាបព្រោះដោយផ្ទាល់បែបនេះចំពោះដំណាំដូចជាឆៃថាវ ការតុ ៉ ។ល។
(3) ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការសាបព្រោះពូជម៉ា ស៊ីនសាបព្រោះពូជដោយប្រើដៃរុញម៉ា ស៊ីនសាបព្រោះពូជដោយប្រើខ្សែស៊ីដា

5

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
(4) ការទុកចន្លោះ
ការដាំដំណាំដោយវ ិធីសាបព្រោះពូជដោយផ្ទាល់ ត្រូវមានការទុកចន្លោះ។ការទុកចន្លោះនេះធ្វើឡ�ើងដោយដក
យកកូនរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយជំងឺឬសត្វល្អិតចង្រៃនិងកូនរុក្ខជាតិដែលមានទម្រង់ខុសធម្មតា រួមទាំងកូន
រុក្ខជាតិដែលមិនមានប្រយោជន៍ចេញ ដ�ើម្បីទុកចន្លោះរវាងកូនរុក្ខជាតិលៗ្អ អោយឃ្លាតពីគ្នាក្នុងចម្ងាយសមល្មម។

កររីកលូតលស់ លូតែវងហួស ស�ឹកមានទ្រមង់ខុសធម�
មិនបានល�

ទុក

ដកេចញ

េហតុ

ដកេចញ

ចេនា�ះេន

តឬ្រត�វសត�លិត
� សុី

ដកេចញ

ជិតគា�េពក

ទុក

ដកេចញ

ទុក

4 ការបណ្ដុះនិងដាំកូនសំណាប
(1) ការបណ្ដុះកូនសំណាប
ការសាបព្រោះពូជនៅកន្លែងផ្សេងខុសពីដីស្រែចំការ ដ�ើម្បីបណ្ដុះអោយបានជាកូនសំណាបជាមុនសិន ហៅថាការបណ្ដុះកូនសំណាប។
កន្លែងសម្រាប់ធ្វើការបណ្ដុះកូនសំណាប ហៅថាថ្នាលបណ្ដុះកូនសំណាប។
ការបណ្ដុះកូនសំណាបគឺធ្វើឡ�ើងចំពោះដំណាំប្រភេទបន្លែហូបផ្លែ (ប៉េងប៉ោ ះ ត្រសក់ជាដ�ើម) និងដំណាំប្រភេទ
បន្លែស្លឹក (ស្ពៃក្ដោប សាលាដជាដ�ើម)។
អត្ថប្រយោជន៍នៃការបណ្ដុះកូនសំណាប
・អាចការពារកូនសំណាបពី អាកាសធាតុប្រែប្រួលដូចជាភ្លៀងខ្យល់ជាដ�ើម និងពីជំងឺ ឬសត្វល្អិតចង្រៃផងដែរ។
・អាចបណ្ដុះបានកូនសំណាបតិដែលមានសុខភាពល្អនិងកម្រិតលូតលាស់ដូចគ្នា។
・អាចកាត់បន្ថយរយៈពេលដាំដុះនៅដីស្រែចំការ ហ�ើយក៏អាចដាំដំណាំផ្សេងទ�ៀតនៅដីស្រែចំការដដែល
នោះបានផងដែរ។
・គេអាចធ្វើសំណាបឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ នៅក្នុងផ្ទៃដីចង្អៀត។

(2) ការដាំដុះ
ការដាំដុះ គឺជាការបន្តដាំដុះកូនសំណាបនៅល�ើដីស្រែចំការ។
រប�ៀបដាំនិងចន្លោះនៅក្នុងការដាំដុះ (ចន្លោះរវាងគល់រក្ខុ ជាតិនីមួយៗ) ដែលសមស្របអាចមានលក្ខណៈ
ខុសគ្នាពីប្រភេទដំណាំមួយទៅប្រភេទដំណាំមួយទ�ៀត។

6

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
ការដាំដុះអាចធ្វើឡ�ើងដោយប្រើម៉ា ស៊ីនឬដោយប្រើដៃ។

ចេនា�ះរវងគល់រកុ �ជាតិម៉ា ស៊ីនស្ទូង

លក្ខណៈពិសេសនៃការដាំដុះដោយម៉ា ស៊ីន និងការដាំដុះដោយដៃ
○ រប�ៀបនៃការប្រើប្រាស់ម៉ា ស៊ីន (ម៉ា ស៊ីនស្ទូង)ចំណុចល្អ : អាចដាំនៅល�ើផ្ទៃដីដ៏ធំក្នុងរយៈពេលខ្លី។

ចំណុចមិនល្អ : ត្រូវការបច្ចេកវ ិទ្យាខ្ពស់ ដូចជាធ្វើឲ្យសំណាបរ ីកលូតលាស់ស្មើៗគ្នា។
○ រប�ៀបនៃការដាំដុះដោយដៃរបស់មនុស្ស
ចំណុចល្អ : អាចដាំបានល្អ។ មិនចំណាយថវ ិកា។ចំណុចមិនល្អ : ជាការងារលំបាកដែលត្រូវអោន និងចំណាយពេលវេលាយូរ។

7ការដាំដោយដៃ

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

○ ចូរកស្ងយល់ពីរង្រៀ្រនៃការោំសំណា្រកដលបតលឹ្បតរូវ។
រង្រៀ្រោំសំណា្រងៅែនាុងងផ្ើង

ការដែងចញពីងផ្ើង

រង្រៀ្រនៃការោំ

រង្រៀ្រនៃការោំសំណា្រងៅែនាុងងផ្ើងកដលម្ៃប្រងោះងបចើៃ

ោំងៅែណា្ លថានាល

ការោំរងងបរៅ្រៃ្តិចគវឺល្អ

ការោំរងរែ់

ការោំរងងផ្្អៀង

5 ការងសសាចទលឹែ (ការផ្ដល់ទលឹែ)(1) ការងសសាចទលឹែ
ការងសសាចទលឹែ(ការផ្ដល់ទលឹែ)ែ៏ជាការងារ្ួយដ៏សំខ្ៃ់ផ្ងកដរ។
ការងសសាចទលឹែបតរូវងធ្ើង�ើងងោយពតិៃតិត្យងលើសា្ថៃភាពនៃការលូតោស់រ្រស់ដំណាំៃតិងសា្ថៃភាពដី។្ររ តិម្ណទលឹែកដលចាំោច់សបម្្រ់ដំណាំអាចៃលឹងកប្រប្ររួលងៅតា្សីតុណហាភាពឬសំងណើ្។ ប្រសតិៃង្រើងសសាច
ទលឹែងបចើៃហួសងហតុងពែអាចងធ្ើងអាយឫសរុែខេជាតតិរលួយោៃ។
ភាគងបចើៃ ងគងធ្ើការងសសាចទលឹែងៅងពលបពលឹែៃតិងងពលោងៃច។

8

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
(2) រប�ៀបស្រោចទឹក
① ការស្រោចទឹកពីខាងល�ើ
គឺជាវ ិធីទូទៅមួយដែលស្រោចទឹកល�ើដំណាំ
ពីខាងល�ើ។ គេអាចប្រើទុយោទឹក ចំពួយផ្កាឈូក
ឧបករណ៍បាញ់ទឹក បំពង់ស្រោចទឹក។ល។
នៅរដូវក្ដៅ គេច�ៀសវាងធ្វើការស្រោចទឹកនៅក្នុង
ពេលថ្ងៃដែលកំពុងក្ដៅ ខ្លាំង។
② ការស្រោចទឹកនៅគល់រក្ខុ ជាតិ
គឺជាវ ិធីដែលផ្ដល់ទឹកនៅតាមគល់នៃដំណាំ។ គេប្រើប្រាស់
បំពង់ស្រោចទឹកជាតំណក់។ វ ិធីនេះក៏អាចសន្សំសំចៃទឹកបានផង
ដែរ។③ ការស្រោចទឹកនៅតាមចន្លោះថ្នាល
គឺជាវ ិធីដែលបង្ហូរទឹកនៅតាមចន្លោះថ្នាល។វ ិធីនេះត្រូវការបរ ិមាណទឹកច្រើន។

(3) ឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការស្រោចទឹក

ចំពួយផ្កាឈូក

ឧបករណ៍បាញ់ទឹក

បំពង់ស្រោចទឹក

9បំពង់ស្រោចទឹកជាតំណក់

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីឧ្រែរណ៍ងសសាចទលឹែសំខ្ៃ់ៗ។
◯ សូ្កស្ងយល់អំពីងពលងវោងសសាចទលឹែ។
◯ សូ្កស្ងយល់ពីឧ្រែរណ៍ងសសាចទលឹែ ដូចជា្រំពង់ងសសាចទលឹែ ្រំពង់ងសសាចទលឹែជាតំណែ់ជាងដើ្។

6 ដីោំដំណាំ
(1) ការក្រងកចែប្រងភទដី
ងៅប្រងទសជ្រ៉ុៃ ងគក្រងកចងដីជា5ប្រងភទងៅតា្ភាគរយនៃដីឥដឋាកដលម្ៃងៅែនាុងដីងោះ។

ស្ត្ថភាពរែសាជី ស្ត្ថភាព្រងណដញទលឹែ ជាងដើ្ រ្រស់ដី គវឺម្ៃលែខេណៈខុសក្រ្ែរានាខ្្ំងងៅតា្ប្រងភទដី
ៃី្ួយៗ។
ប្រងភទដី

ភាគរយនៃដីឥដឋា

ស្ត្ថភាពរែសាជី

ស្ត្ថភាព្រងណដញទលឹែ

ដីឥដឋា

ចា្រ់ពី 50.0%ង�ើងងៅ

ល្អ្តិៃល្អ

ដីលបា្រ់ដីឥដឋា

37.5综~50.0%综

ល្អ្តិៃសូវល្អ

ដីលបា្រ់

25.0综~37.5综%综

ល្អ

ល្អ

ដីលបា្រ់ដីខសាច់

12.5综~25.0综%综

្តិៃសូវល្អ

ល្អដីខសាច់

ចា្រ់ពី 12.5%ចុះ

្តិៃល្អ

ល្អដីកដលស្សស្រសបម្្រ់ការោំដុះដំណាំភាគងបចើៃងោះគវឺ ដីលបា្រ់ ៃតិង ដីលបា្រ់ដីឥដឋា ងោយដីក្រ្រងៃះម្ៃ
ផ្្ទុែ្ររ តិម្ណដីខសាច់ៃតិងដីឥដឋាស្ល្ម្។

10

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

○ សូ្ពតិៃតិត្យង្ើលគំរដូ ី ៃតិងកស្ងយល់ងដើ្្ីអាចក្រងកចែដលឹងអំពីប្រងភទដីទាំងអស់ងោះ។
○ សូ្កស្ងយល់អំពីរង្រៀ្រនៃការែំណត់ប្រងភទដីកដលងាយៗ។
ងទាះ្រីជាកា្្រ់ដីែ៏ងោយ

ដីរងរ លឹង្រៃ្តិច ្រ៉ុកៃ្ម្ៃសានា្ងប្រះ

ដីកដលកប្រជារ លឹងដីលបា្រ់～ដីលបា្រ់ដីឥដឋា

ដីឥដឋា

ែ៏វា្តិៃរ លឹងកដរ

ដីខសាច់～ដីលបា្រ់ដីខសាច់

○ សូ្កស្ងយល់អំពីលែខេណៈពតិងសសនៃប្រងភទដីៃី្ួយៗ综ស្ត្ថភាពរែសាជី ៃតិងស្ត្ថភាព្រងណ្ញទលឹែ)។

(2) ប្រងភទដី
ដីសបម្្រ់ងធ្ើែសតិែ្្មរ្រស់ប្រងទសជ្រ៉ុៃ ម្ៃក្រងកចែជាដីកដលម្ៃលែខេណៈពតិងសសងៅតា្សណាឋា ៃដី។
បែរុ្ដីកដលសំខ្ៃ់ៗ
① ដីលបា្រ់ពណ៌ង្្ម
វាម្ៃងៅតា្តំ្រៃ់ខ្ពស់រ្រ・តំ្រៃ់ែូៃភនាំ។ ភាគងបចើៃ ជាដីែំកអលភនាំងភ្ើង ងហើយស្្ូរងៅងោយ

្ងម្ែ។ វាជាសសទា្រ់ដីពណ៌ង្្ម។ ដីចំការងៅប្រងទសជ្រ៉ុៃ ម្ៃជាងរែ់ែណា្ ល គវឺជាដីលបា្រ់ពណ៌ង្្ម។
② ដីវាលទំោ្រពណ៌ងតានាត
វាម្ៃងៅតា្បចាំងទងៃ្ធ្្មជាតតិនៃតំ្រៃ់វាលទំោ្រ។ សសទា្រ់ដីទាំងអស់ ឬសសទា្រ់ដីងស្ទើរកតទាំងអស់
គវឺជាសសទា្រ់ដីកដលម្ៃពណ៌ងតានាត។ វាបតរូវោៃងគងប្រើបោស់សបម្្រ់ងធ្ើចំការ។
③ ដីវាលទំោ្រពណ៌ប្រងផ្ះ
វាម្ៃងៅតា្តំ្រៃ់វាលទំោ្រ ឬខ្ពង់រ្ររងដូចផ្្តិតកដល្រងហាូរទលឹែោៃល្អ។ សសទា្រ់ដីរ្រស់វាម្ៃពណ៌

ប្រងផ្ះ។ វាបតរូវោៃងគងប្រើបោស់សបម្្រ់ងធ្ើកសស។
④ ដីលតិចទលឹែ

វាម្ៃងៅតា្តំ្រៃ់ដីលតិចទលឹែកដលស្្ូរងោយលបា្រ់។ សសទា្រ់ដីរ្រស់វាម្ៃពណ៌ងខៀវប្រងផ្ះ។ វាបតរូវោៃងគងប្រើបោស់សបម្្រ់ងធ្ើកសស។
(3) រចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាសំណុំរ្រស់ដី

សំណុំដី សំងៅងៅងលើ ្រណំុដ នៃបរា្រ់ដីតូចៗ។

11

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
ដីកដលម្ៃសំណុំដីងបចើៃ (ដីកដលម្ៃរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាសំណុំ) ម្ៃលែខេណៈទៃ់ ងហើយស្សស្រ
សបម្្រ់ការោំដុះដំណាំ។
ផ្្ទុយពីរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាសំណុំគវឺរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាបរា្រ់ងទាល។ ដីកដលម្ៃរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈ

ជាបរា្រ់ងទាល គវឺជាដីកដលបរា្រ់ដីសតិត្ថ ងៅជា្រ់រានាញលឹែ ងហើយដីម្ៃលែខេណៈរ លឹង។ ងដើ្្ី្រងងកើៃរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈ
ជាសំណុំរ្រស់ដី ងគងប្រើវ តិធី្រញូ្ លជីែំ្រ៉ុសិ៍ឬ្ ជីសរ ីរង្គងៅែនាុងដី។
លែខេណៈពតិងសសនៃដីកដលម្ៃសំណុំដីងបចើៃ
រចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈ រចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈ

・ងៅែនាុងដីម្ៃចងោ្ះទំងៃរ។

・ម្ៃស្ត្ថភាពរែសាជី ងោយអាចចា្រ់យែសារធាតុ

ជាបរា្រ់ងទាល

ជាសំណុំ

ចតិញ្លឹ្ងៅែនាុងជី។

・ការផ្្ស់្រូដរខ្យល់ៃតិងគុណភាពរែសាទលឹែម្ៃលែខេណៈ
ល្អប្រងសើរ ងធ្ើងអាយដំណាំអាចលូតោស់ោៃល្អ។

លែខេណៈពតិងសសនៃរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាបរា្រ់ងទាល
・ការផ្្ស់្រូដរខ្យល់ៃតិងការឆ្ងកាត់នៃទលឹែម្ៃលែខេណៈ្តិៃល្អ ងធ្ើងអាយដំណាំពតិោែលូតោស់។
ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាសំណុំៃតិងរចោស្្ព័ៃ្ធលែខេណៈជាបរា្រ់ងទាល។

(4) រចោស្្ព័ៃ្ធសម្សភាពទាំង្រីនៃដី
ដីបតរូវោៃ្រងងកើតង�ើងងោយ សម្សភាពរ លឹង (បរា្រ់ែង្្ទចដី, សារធាតុសរ ីរង្គ) សម្សភាពរវ (ជាតតិទលឹែ)សម្សភាពឧស្ម័ៃ (ខ្យល់អាកាស)។ សម្សភាពទាំង្រីងៃះបតរូវោៃងគងៅថារចោស្្ព័ៃ្ធសម្សភាពទាំង្រីនៃដី។
តុល្យភាពនៃសម្សភាពរ លឹង សម្សភាពរវ សម្សភាពឧស្ម័ៃ គវឺម្ៃឥទ្ធតិពលងៅងលើការរ ីែលូតោស់នៃ
ដំណាំ។
ដីកដលល្អ គវឺជាដីកដលម្ៃសម្សភាពរ លឹង សម្សភាពរវ សម្សភាពឧស្ម័ៃចា្រ់ពី30～40%។

7 ការងរៀ្រចំដី
(1) ែម្្ំងដី
ែម្្ំងដី សំងៅងលើស្ត្ថភាពផ្លតិតែ្្មទាំង្ូលរ្រស់ដី។
ដីកដលម្ៃែម្្ំងដីខ្្ំងៃលឹងងធ្ើងអាយដំណាំលូតោស់ោៃល្អ ងហើយផ្លតិតែ្្មដំណាំែ៏ងែើៃង�ើងងបចើៃ។
ការងរៀ្រចំដីងដើ្្ី្រងងកើៃែម្្ំងដីគវឺជា្ូលោឋាៃបគលឹះងៅែនាុងការងធ្ើែសតិែ្្ម។

12

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
លក្ខណៈពិសេសនៃដីដែលមានជីវជាតិ
① វាមានស្រទាប់ដីដែលទន់ហ�ើយក្រាស់ ព្រមទាំងមានការផ្លាស់បតូរខ្យល់
្និងអាចរក្សាទឹកបាន។

② វាមានសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ដែលចាំបាច់សម្រាប់ដំណាំ និងកម្រិតជាតិរបស់អាស៊ីតដីមាននៅក្នុងវ ិសាលភាពសមស្រប។
③ មានសារធាតុសរ ីរាង្គគ្រប់គ្រាន់ និងសម្បូរទៅដោយអតិសុខុមប្រាណ។
(2) ការរ�ៀបចំដី
① ការភ្ជួរដី(ការភ្ជួររាស់)日本語の「。」に相当します。・・・ដ�ើម្បីកែលម្អលក្ខណៈរូប
ការភ្ជួរដីសំដៅល�ើការជីកគាស់និងត្រលប់ដី។

ធ្វើបែបនេះគឺដ�ើម្បីបញជូន្ ខ្យល់ចូលទៅក្នុងដីនិងធ្វើអោយដីមានលក្ខណៈទន់។

មុន។ការភ្ជួរដីធ្វើអោយលទ្ធភាពផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់និងលទ្ធភាពបញ្ចេ ញទឹករបស់ដីមានលក្ខណៈល្អប្រស�ើរជាង
ការភ្ជួរចាក់ចូលជ្រៅទៅក្នុងដីហៅថា ការភ្ជួរជ្រៅ។

② ការកែលម្អជាតិអាស៊ីត・・・ដ�ើម្បីកែលម្អលក្ខណៈគីមី
ដីនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន ជាទូទៅគឺជាដីដែលមានជាតិអាស៊ីតខ្លាំង។
ការកែលម្អបរ ិស្ថានដីអោយមានកម្រិតអាស៊ីតសមស្របសម្រាប់ការដាំដំណាំគឺជាការចាំបាច់។
ដ�ើម្បីកែលម្អដីដែលមានជាតិអាស៊ីត គេធ្វើការរោយកំបោរឬកំបោរម៉ាញ៉េស្យូមទៅល�ើដីក្នុងបរ ិមាណសមស្រប។
③ ការបំពេញសារធាតុសរ ីរាង្គ・・・កែលម្អសមាសភាពអតិសុខុមប្រាណ
ដ�ើម្បីបង្កើនចំនួននិងសកម្មភាពរបស់អតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងដី គេធ្វើការរោយនូវសារធាតុដែលអាច
កែលម្អលក្ខណៈដី ដូចជា ជីកំប៉ុសិ៍្ត សារធាតុសរ ីរាង្គជាដ�ើម។
(3) pHដែលត្រឹមត្រូវ
pH (ភីអេច សន្ទស្សន៍នៃកម្រិតអ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែន) បង្ហាញអំពីកម្រិតជាតិអាស៊ីតនៅក្នុងដី។
pH7 គេហៅថាណឺត ចំពោះpHដែលខ្ពស់ជាង7 គេហៅថា បាស ចំណែកឯ pHដែលទាបជាង7 គេហៅថា
អាស៊ីត។
ដីដែលមាន pHទាបជាង7 គេហៅថា ដីអាស៊ីត ចំណែកដីដែលមាន pHខ្ពស់ជាង7 គេហៅថា ដីបាស។
ដំណាំភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន រ ីកលូតលាស់បានល្អនៅក្នុងកម្រិត pH5.5～6.5។ប្រភេទរុក្ខជាតិ និងកម្រិតpHដែលសមស្របដល់ការលូតលាស់របស់វា

6.5 ～ 7.0ស្ពៃខ្មៅ

5.5 ～ 6.0

6.0 ～ 7.0ឆែថាវ, ស្ពៃក្តោប, ប៉េងប៉ោ ះ

5.0 ～ 6.5

6.0 ～ 6.5

ត្រប់, សាលាដ

4.5 ～ 5.5

5.5 ～ 6.5

ស្រ្តបឺរ ី,ខ្ទឹមបារាំង, ការតុ៉

13ដំឡូងជ្វា
ដំឡូងបារាំង
តែ, ប្លូបឺរ ី

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
(4) ែប្តិតជាតតិអាសុីតងៅែនាុងដី・ឧ្រែរណ៍វាស់pH

ឧ្រែរណ៍វាស់ជាតតិអាសុីតែនាុងដី គវឺជាឧ្រែរណ៍កដលងគងប្រើសបម្្រ់វាស់ង្ើលែប្តិតជាតតិអាសុីតកដលម្ៃងៅ

ែនាុងដី។

ងបរៅពីងៃះ ឧ្រែរណ៍វាស់pH ម្ៃដូចជាឧ្រែរណ៍វាស់pHកដល្រងាហាញងោយតារងពណ៌ (ឧ្រែរណ៍ពតិៃតិត្យpH

ងោយពណ៌) ឧ្រែរណ៍វាស់សង្ទ ់ងោយចាែ់ចូលងៅែនាុងដី ៃតិងឧ្រែរណ៍ងអ�តិបតរូៃតិចកដល្រងាហាញងចញជាងលខ។

ឧ្រែរណ៍សបម្្រ់វាស់ជាតតិអាសុីត

ត្ៃ៍

ុវ
ជំោញអៃ

○ សូ្កស្ងយល់ពីការវាស់ែប្តិតជាតតិអាសុតិតងៅែនាុងដី។
រង្រៀ្រងប្រើបោស់ឧ្រែរណ៍វាស់ជាតតិអាសុីតងៅែនាុងដី

វាជាឧ្រែរណ៍វាស់កដលងាយសសរួលងប្រើងៅែនាុងការវាស់ជាតតិអាសុីត ងោយោែ់វាចូលងៅែនាុងដីងោយផ្្ទល់។
① ជា្រឋ្ បតរូវោចទលឹែងៅងលើដីកដលបតរូវងធ្ើការវាស់ឲ្យម្ៃសំងណើ្ស្ល្ម្។ (បតលឹ្ែប្តិតកដលអាចកា្្រ់ងៅរ លឹងងោយនដ)② ោែ់ចុងងោហៈធាតុកដែនៃអគ្គតិសៃី្រ្ ( ងអ�តិតបតរូត electrode) ចូលងៅែនាុងដី។
(បតរូវោែ់ចុងកដែឲ្យជា្រ់ៃលឹងដី)③ រយៈងពលប្រកហល1ោទី វាៃលឹង្រងាហាញពីតួងលខកដលោៃវាស់។

(5) ឧ្រែរណ៍ៃតិងម្៉ សុីៃែសតិែ្្មកដលងប្រើបោស់ងៅែនាុង“ការភ្ួរដី”① ឧ្រែរណ៍ែសតិែ្្ម

ច្រជីែ

រោស់

ក្រ៉ល

14

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
② ម៉ា ស៊ីនកសិកម្ម

ត្រាក់ទ័រសម្រាប់ជិះម៉ា ស៊ីនភ្ជូរដីលក្ខណៈវ ិលម៉ា ស៊ីនភ្ជូរដីលក្ខណៈអូស

ត្រាក់ទ័រភ្ជួរដីដោយដ�ើរ (ម៉ា ស៊ីនបញ្ជា)※គេភ្ជាប់ឧបករណ៍វ ិលឬឧបករណ៍អូសទៅនឹងត្រាក់ទ័រដ�ើម្បីប្រើនៅក្នុងការងារភ្ជួរដី។

※ សូមបញ្
ជាក់ថាត្រាក់ទ័រគឺជាម៉ា ស៊ីនទូទៅដែលគេអាចប្រើក្រៅអំពីការងារភ្ជួរដីក៏បាន ដោយគ្រាន់តែភ្ជាប់ម៉ា ស៊ីនផ្សេងទ�ៀតទៅនឹងត្រាក់ទ័រនោះដ�ើម្បីប្រើប្រាស់នៅក្នុងការងារប្រមូលផល ការកម្ចាត់សត្វល្អិតឬស្មៅចង្រៃ

ការសាបព្រោះពូជ ការដឹកជញជូន្ ។ល។ ត្រាក់ទ័រសម្រាប់ជិះត្រូវបានគេហៅថាត្រាក់ទ័រធម្មតា ។ ចំណែក
ឯត្រាក់ទ័រសម្រាប់អូសដ�ើរត្រូវបានគេហៅថាម៉ា ស៊ីនភ្ជួរដី ឬ ម៉ា ស៊ីនបញ្
ជា ។

8 ផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា
(1) ផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា
ប្រសិនប�ើគេបន្តដាំដំណាំដដែលៗល�ើដីតែមួយ នោះវានឹងធ្វើអោយជំងឺឬសត្វល្អិតចង្រៃងាយក�ើតឡ�ើង
ហ�ើយការលូតលាស់របស់ដំណាំមិនបានល្អ ធ្វើអោយបរ ិមាណទិន្នផលក៏ធ្លាក់ចុះទៅតាមនោះផងដែរ។ នេះហៅថាផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា។
មូលហេតុនៃការខូចខាតដោយសារតែការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា
・ការក�ើនឡ�ើងនៃបាក់តេរ ី ឬវ ីរុសដែលបណ្តា លឲ្យក�ើតជម្ងឺដែលមាននៅក្នុងដី
・ភាពខ្វះខាតនៃសារធាតុចិញ្ចឹមមួយចំនួន
・ការក�ើនឡ�ើងនៃសត្វល្អិតចង្រៃ ដូចជាអ�ៀនជាដ�ើម
・ការក�ើនឡ�ើងនៃរូបធាតុដែលរ ំខានដល់ការរ ីកលូតលាស់
(2) វ ិធានការចំពោះផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នាវ ិធានការល្អប្រស�ើរសម្រាប់ទប់ទល់នឹងផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា គឺការដាំដំណាំវ ិលជុំ។
ការដាំដំណាំវ ិលជុំ គឺជាការដាំដំណាំប្រភេទផ្សេងៗគ្នាជាលក្ខណៈខួប។
ក្រៅពីនេះ គេក៏អាចប្រើវ ិធីផ្សេងទ�ៀតដូចជាការប្រើប្រាស់វ ិធីបន្សាំ ការប្រើពូជដំណាំដែលធន់នឹងជំងឺ ការកែ
លម្អដីតាមរយៈការបញចូ្ លជីកំប៉ុសិ៍្ត ការសម្លាប់មេរោគនៅក្នុងដីដោយប្រើថ្នាំគីមីឬពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ល។

15

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំិ ជុំែដលទទួលបានផលិតផល4 ស្រមាប់រយៈេពល2ឆា�ំ េដយរួមមានដំណាំរដូវេក�និងដំណាំរដូវរង
ឧទហរណ៍ៃនករដំដំណាំវល
សែណ�កេសៀង

ែខ2

ែខ4

ែខ6

ែខ8

�ស�វសលី

ែខ10 ែខ12ែខ2ដំឡូងជា�

ែខ4

ែខ6

ែខ8

�ស�វសលី

ែខ10 ែខ12

ែខ2

ែខ4

ិ ជុំែដលទទួលបានផលិតផល4 ស្រមាប់រយៈេពល2ឆា�ំ េដយរួមមានដំណាំរដូវេក�និងដំណាំរដូវស�ឹកេឈើ ្រជ�ះ
ឧទហរណ៍ៃនករដំដំណាំវល
ដំឡូងជា�

ែខ2

ែខ4

ែខ6

ែខ8

ៃស�បូកេគា

ែខ10 ែខ12

ឳឡឹក

ែខ2

ែខ4

ែខ6

ៃឆថាវ

ែខ8

ែខ10 ែខ12

ែខ2

ែខ4

9 ជី
(1) ធាតុសំខាន់ៗទាំងបីនៃជី
ជីមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការរ ីកលូតលាស់របស់ដំណាំ ពីព្រោះសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងដីតែម្យ៉ា ងគឺមិនគ្រប់គ្រាន់នោះទេ។
អាសូត ផូសវ័រ្ ប៉ូតាស្យូម គឺជាធាតុសំខាន់ៗទាំងបីនៃជី។
ធាតុដែលមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ការរ ីកលូតលាស់របស់ដំណាំ គេហៅថា ធាតុចាំបាច់។ ធាតុចាំបាច់មាន
ចំនួន 16ប្រភេទ។
និមិត្តសញ្ញានៃធាតុសំខាន់ៗទាំង3របស់ជី គឺអាសូត : N ផូសវ័រ្ : P ប៉ូតាស្យូម : K។ធាតុបន្ទាប់បន្សំរួមមាន កាល់ស្យូម (Ca) ម៉ាញ៉េស្យូម (Mg) ស្ពាន់ធ័រ (S) ម៉ង់កាណែស (Mn) បរ (B) ដែក (Fe)ទង់ដែង (Cu) ស័ង្កសី (Zn) ក្លរ (Cl) ម៉ូលីបដែន (Mo)។
កាបូន (C) អ៊ីដ្រូសែន (H) និងអុកស៊ីសែន (O) គឺទទួលបានពីទឹក និងខ្យល់ ហ�ើយវាផ្សំចូលគ្នាតាមរយៈការធ្វើ
រស្មីសំយោគ។ អ៊ីដ្រូសែន (H) និងអុកស៊ីសែន (O) ត្រូវបានស្រូបយកពីទឹកតាមរយៈឫស ចំណែកកាបូន (C) ត្រូវ
បានស្រូបយកពីឧស្ម័នកាបូនិចនៅក្នុងខ្យល់តាមរយៈ ស្លឹក។
(2) លក្ខណៈពិសេសនៃធាតុសំខាន់ៗទាំង3របស់ជី
អាសូត (N): ទាក់ទងទៅនឹងការរ ីកលូតលាស់ និងទិន្នផលរបស់ដំណាំ
ជម្រុញការរ ីកលូតលាស់របស់ដ�ើមនិងស្លឹក និងធ្វើឲ្យស្លឹកមានពណ៌ចាស់។
ប្រសិនប�ើអាសូតល�ើសកម្រិត ការរ ីកលូតលាស់របស់វាមានលក្ខណៈខ្សោយ ។16

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
ផូសវ័រ្ (P): មានឥទ្ធិពលជាចំបងដល់ការចេញផ្កា និងផ្លែ។

ប៉ូតាស្យូម (K) : មានឥទ្ធិពលជាចំបងដល់ការរ ីកលូតលាស់នៃផ្កា ផ្លែ និងឫស ។

ែផ�

េដើម

អុកសុីែសន O

រន�ខ្យល់

ស�ឹកកបូន Cខ្យល់អកស

ក�រ Clម៉ូលីបែដន Moស័ង�សី Zn

បរ Bទង់ែដង Cuម៉ង់កែណស Mn

ធាតុសំខន់ៗទំង3

ែដក Feស�ន់ធ័រ Sកល់ស្យូម Caមា៉ េញ៉ស្យូម Mg

ផូស័រ� Pប៉ូតស្យូម Kទឹកអសូត Nអុី្រដ�ែសន Hអុកសុីែសន O

ឫសសារធាតុចិញ្ចឹមអសរ ីរាង្គដែលចាំបាច់សម្រាប់ដំណាំ

(3) ប្រភេទនៃជី
① ជីគីមី (ជីអសរ ីរាង្គ)គឺជាជីដែលសំយោគតាមលក្ខណៈគីមី។ គេក៏ហៅថាជីអសរ ីរាង្គផងដែរ។
ជីគីមីបង្ហាញប្រសិទ្ធិភាពយ៉ា ងឆាប់រហ័ស។
ជីដែលមានផ្ទុកធាតុសំខាន់តែ 1 ប្រភេទក្នុងចំណោមធាតុសំខាន់ៗទាំងបីនៃជី ហៅថាជីទោល។
ជីដែលមានផ្ទុកធាតុសំខាន់ចាប់ពី2ប្រភេទឡ�ើងទៅនៅក្នុងចំណោមធាតុសំខាន់ៗទាំងបីហៅថាជី
សមាស។ ជីសមាសបែងចែកជា ជីសំយោគ និង ជីបន្សំ។
ជីល្បាយ គឺជាជីដែលត្រូវបានផ្សំឡ�ើងជាចម្បងដោយលាយជីធម្មតា ជាមួយជីគីមី។ វាមានសមាសភាព អាសូត ផូសវ័រ្ ឬ ប៉ូតាស្យូម ចាប់ពី2ឡ�ើងទៅ ហ�ើយបរ ិមាណសរុបរបស់វា គឺមានចាប់ពី10%ឡ�ើងទៅ។ ភាគច្រើនវា
មានជីសរ ីរាង្គនៅក្នុងនោះផងដែរ។
ការបែងចែកប្រភេទជី
〇 ជីទោល
ជីអាសូត

ជីអាម៉ូញូ ៉មស៊ុលហ្វា ត ជីអ៊ុយរ៉េ ។ល។ជីអាស៊ីតផូសវ័រ្ 	កំបោរស៊ូពែរផូសវ័រ្ ជីផូសវ័រ្ រលាយ ។ល។ជីប៉ូតាស្យូម	ប៉ូតាស្យូមស៊ុលផួរ ប៉ូតាស្យូមក្លរ ។ល។

17

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
〇 ជីសមាស
ជីសំយោគជីរ ីងសូអាន់ខាលី ជីរ ីងខាអាន់ ជីរ្យឺខារ ីងអាន់ ជីអេនខារ ីងអាន់ ជីសំយោគNK
ជីសំយោគPKជីបន្សំ	

ជីBB ជីបន្សំសរ ីរាង្គ

ជីគីមី មានសមាសភាព អាសូត ឬផូសវ័រ្ ឬប៉ូតាស្យូម ចាប់ពី2ឡ�ើងទៅ ហ�ើយបរ ិមាណសរុបរបស់វា គឺមាន
ចាប់ពី30%ឡ�ើងទៅ ដែលគេហៅវាថា ការសំយោគកម្រិតខ្ពស់។ ករណីដែលបរ ិមាណ សរុបរបស់វាក្រោម30% គេហៅវាថា ការសំយោគធម្មតា។
② ជីសរ ីរាង្គ
គឺជាជីដែលធ្វើឡ�ើងដោយរូបធាតុសរ ីរាង្គបានពីសត្វឬរុក្ខជាតិ។
រួមមាន កាកសំណល់ត្រី បន្លែ ម្សៅឆ្អឹង ។ល។ជីសរ ីរាង្គបង្ហាញប្រសិទ្ធិភាពយឺតៗ។
③ ជីកំប៉ុសិ៍្ត
ជីកំប៉ុសិ៍្ត គឺជាជីដែលបានពីការផ្អាប់អាចម៍គោ អាចម៍មាន់ អាចម៍ជ្រូក សម្បកឈ�ើ ស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះ។ល។
ទៅតាមបរ ិមាណនៃធាតុផ្សំសំខាន់នៅក្នុងជី គេបែងចែងជា ជីកំប៉ុសិ៍អា្ត ចម៍គោ ជីកំប៉ុសិ៍អា្ត ចម៍ជ្រូក ជីកំប៉ុសិ៍្ត
អាចម៍មាន់ ជីកំប៉ុសិ៍ស្ត ម្បកឈ�ើ ជីកំប៉ុសិ៍ស្ត លឹកឈ្ �ើ ជ្រុះ ជីកំប៉ុសិ៍ច្ត ំប�ើង។ល។
ជីកំប៉ុសិ៍មិនត្រឹមតែ
្តអាចកែលម្អគុណភាពដីប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងមានប្រសិទ្ធិភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធ្វើ
ជាជីសម្រាប់ដាំដំណាំ។
④ ជីរាវ
ជាប្រភេទជីដែលមានលក្ខណៈរាវ។ ទោះជាសារធាតុរ ឹងដូចជាម្សៅ ឬគ្រាប់ក៏ដោយ នៅពេលដែលវា
រលាយនៅពេលត្រូវទឹក វាក៏ត្រូវបានចាត់ចូលក្នុងប្រភេទជីរាវដែរ។
⑤ ជីដែលផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពឆាប់រហ័ស ជីដែលផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពយឺត ជីដែលក្រផ្តល់ប្រសិទ្ធភាព
i ជីដែលផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពឆាប់រហ័ស
វាគឺជាជីដែលបង្ហាញប្រសិទ្ធភាពភ្លាមៗក្រោយពីដាក់រចួ ។ វាមានប្រសិទ្ធភាពរហូត30ថ្ងៃ។
វាមានដូចជាជីរាវ និងជីគីមីជាដ�ើម។
ii ជីដែលផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពយឺត
ប្រសិទ្ធភាពរបស់វា បន្តរយៈពេលយូរ។ វាមានប្រសិទ្ធភាព ចន្លោះពី 30～120ថ្ងៃ។
វាគឺជាជីដែលគ្របដោយភ្នាស មានដូចជាជីដែលគេអាចលៃពីប្រសិទ្ធភាពរបស់វាបានតាមរយៈការថែម
ថយចំណុះរបស់វា។
iii ជីដែលក្រផ្តល់ប្រសិទ្ធភាព
វាត្រូវការចំណាយពេលវេលាយូរ ទម្រាំតែវាបង្ហាញប្រសិទ្ធភាព ដោយសារតែវាត្រូវបំលែងទៅជា
អតិសុខុមប្រាណ។
វាមានដូចជាកាកសំណល់បន្លែ ម្សៅឆ្អឹងជាដ�ើម។ នៅក្នុងចំណោមជីគីមី ក៏មានជីដែលផ្តល់ប្រសិទ្ធភាព
រយៈពេល1ឆ្នាំផងដែរ។

18

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
(4)ទប្ង់រ្រស់ជី
ទប្ង់រ្រស់ជី បតរូវោៃងគកែនចនាងៅជាទប្ង់ងផ្្សងៗងៅតា្ភាពងាយសសរួលងប្រើបោស់ ៃតិងប្រសតិទ្ធភាព
ជាងដើ្។ វាម្ៃដូចជា ជីង្សៅ ជីបរា្រ់ ជីរវ ឬជីបរា្រ់តូចៗរងសុីឡាំង។
ោងពល្រច្ុ្រ្ៃនាងៃះ ជីគី្ីកដលម្ៃោយជីសរ ីរង្គែ៏ម្ៃកដរ។

ជីបរា្រ់

ជីង្សៅ

ជីបរា្រ់តូចៗរងសុីឡាំង

ជីរវ

ត្ៃ៍

ុវ
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីប្រងភទនៃជីសំខ្ៃ់ៗ។
◯ សូ្កស្ងយល់អំពីជីគី្ី ជីសរ ីរង្គ ៃតិង ជីែំ្រ៉ុសិ៍។្ 综◯ សូ្កស្ងយល់ពីទប្ង់ ៃតិងការក្រងកចែជី។
ជីបរា្រ់ ជីង្សៅ ជីបរា្រ់តូចៗរងសុីឡាំង ជីរវ ការោែ់ជី
(1) រង្រៀ្រងប្រើបោស់ជី
ការោែ់ជី សំងៅងលើការផ្ដល់ជីងៅដំណាំ។ ការោែ់ជី រួ្ម្ៃ ការោែ់ជីបទា្រ់ោត ៃតិង ការក្្ជី។
ជីបទា្រ់ោត គវឺជាជីកដលងគោែ់ងៅ្ុៃងពលចា្រ់ងផ្ដើ្ោំដំណាំ។
វាភាគងបចើៃជាជីកដលផ្្ល់ប្រសតិទ្ធភាពយវឺត កដលផ្្ល់ប្រសតិទ្ធភាពយលឹតៗែនាុងរយៈងពលយូរ។

ជីក្្ គវឺជាជីកដលងគ្រកៃ្ថ្តា្ងបកាយសស្រងៅតា្សា្ថៃភាពនៃការលូតោស់រ្រស់ដំណាំជាងដើ្។
ងគងប្រើបោស់ជីកដលផ្្ល់ប្រសតិទ្ធភាពឆ្្រ់រហ័ស (ជីគី្ី ជីរវជាងដើ្) កដលផ្្ល់ប្រសតិទ្ធភាពភា្្ៗ។
ជីរវ ែ៏អាចងប្រើសបម្្រ់ោចងៅងលើសលឹែ្ ោៃផ្ងកដរ។
ងគោែ់ជី្តិៃងអាយ្រ៉ះបតរូវផ្្ទល់ងៅៃលឹងបរា្រ់ឬឫសរ្រស់រែុ ខេជាតតិងោះងទ ងបរះវាអាចងធ្ើងអាយដំណាំសតិត
្សសងរៃោៃ។

19

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
ម៉្យាងវ ិញទ�ៀត នៅពេលដែលប្រើជីល�ើសកម្រិត វាធ្វើឲ្យកម្រិតជាតិអំបិលនៃដីឡ�ើងខ្ពស់ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យ
ខូចខាតដល់ការរ ីកលូតលាស់របស់ដំណាំ។
គេហៅវាថា ការខូចខាតដោយជាតិអំបិល។
ដ�ើម្បីពិនិត្យរកកម្រិតជាតិអំបិល គេវាស់ទៅល�ើកម្រិតចម្លងចរន្តអគ្គិសនី (EC)។ ដីដែលមានកម្រិត EC ខ្ពស់ គឺមាននៅសល់ជីច្រើន។ជី ត្រូវដាក់ឲ្យស្របទៅតាមស្តង់ដារនៃការដាក់ជីសម្រាប់ដំណាំនីមួយៗ។
(2) ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការដាក់ជីម៉ា ស៊ីនស្មិតម៉ា ស៊ីនរោយជីកំប៉ុសិ៍្តម៉ា ស៊ីនរោយជីគ្រាប់ល្អិត

○ សូមស្វែងយល់ពីធាតុផ្សំនៃជីដោយម�ើលពីថង់ដាក់ជី។
・រប�ៀបម�ើលជីសំយោគដែលមាន「10－8－8」ធាតុផ្សំរបស់ជីមាន អាសូត : 10% ផូសវ័រ្ : 8% និងប៉ូតាស្យូម : 8%។
ដោយសារតែធាតុផ្សំសរុបក្រោម 30% ដូច្នេះវាគឺជាប្រភេទសំយោគធម្មតា។
・ទម្ងន់ធាតុផ្សំនៃជី (1ថង់20kg) ដែលមាន「10－8－8」
អាសូ

20× 10 ＝2100វាមានអាសូត 2kg។ផូសវ័រ្

20× 8 ＝1.6100វាមានផូសវ័រ្ 1.6kg។

ប៉ូតាស្យូម	 20× 8 ＝1.6100វាមានប៉ូតាស្យូម 1.6kg។

20

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
○ សូ្ងរៀៃឲ្យងចះគណោទ្ងៃៃ់ជីកដលចាំោច់ ងោយងរារពងៅតា្ស្ង់ោរនៃការោែ់ជី។
(សំណួរ) រង្រៀ្រគណោទ្ងៃៃ់ជីកដលបតរូវោែ់ ងោយងរារពងៅតា្ស្ង់ោរនៃការោែ់ជី
ស្ង់ោរនៃការោែ់ជីសបម្្រ់្រកៃ្ A (ទ្ងៃៃ់ជីកដលបតរូវោែ់សបម្្រ់ 10a)អាសូត (N)21kgផ្ូស័រ្ (P)23kg្រ៉ូតាស្យូ្ (K)18kg(ចង្្ើយ)រង្រៀ្រគណោ
អា្៉ូញូ ៉្ស៊ុលហា្ត : 21 ×100＝100（kg）

ជីកដលបតរូវងប្រើ (អបតានៃធាតុផ្្សំ)21អា្៉ូញូ ៉្ស៊ុលហា្ត (N : 20%)ែំងោរស៊ូកពរផ្ូស័រ្

(P : 46%)្រ៉ូតាស្យូ្ែ្រ

(K : 60%)

ទ្ងៃៃ់ជីកដលបតរូវោែ់ =ែំងោរស៊ូកពរផ្ូស័រ្

: 23 ×100＝50（kg）

្រ៉ូតាស្យូ្ែ្រ

: 18 ×100＝30（kg）

ទ្ងៃៃ់ជីកដលបតរូវោែ់តា្ស្ង់ោរនៃការោែ់ជី
អបតានៃធាតុផ្្សំ

46
60

× 100

 ការងលើែថានាល
(1) ទប្ង់នៃថានាល
ថានាលគវឺជាែកៃ្ងសបម្្រ់ោំដុះដំណាំកដលងែើតពីការងលើែដីងអាយខ្ពស់។ ងរាលងៅនៃការងធ្ើថានាលគវឺងដើ្្ីងធ្ើ
ងអាយការផ្្ស់្រូដរខ្យល់ៃតិងលំហូរទលឹែងៅែនាុងដីម្ៃលែខេណៈល្អប្រងសើរង�ើង។

ការងារ្រងងកើតជាថានាលក្រ្រងៃះ ងៅថាការងលើែថានាល។ ងគងធ្ើការងារងលើែថានាលងៅ្ុៃងពលសា្រងបរះពូជ

ៃតិងោំែូៃសំណា្រ។
ែរណីកសសកដលែ្្ពស់ទលឹែងបកា្ដីម្ៃលែខេណៈខ្ពស់ ងគបតរូវងលើែថានាលខ្ពស់ងៅតា្ងោះកដរ។

ថា�លខ�ស់

ថា�លរប

だかកម�ស់ថា�ល
ចេនា�ះថា�ល

ទទឹងថា�ល

ទទឹងៃនថា�លេលើ

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីប្រងភទនៃថានាល។
ថានាលខ្ពស់ ថានាលរ្រ
◯ សូ្កស្ងយល់អំពីរែ្យទាែ់ទងៃលឹងថានាល។
ទទលឹងថានាល ែ្្ពស់ថានាល ចងោ្ះថានាល ទទលឹងនៃថានាលងលើ

21

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
(2) ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការល�ើកថ្នាល
ករណីធ្វើការងារដោយដៃ គេល�ើកថ្នាលដោយប្រើចបកាប់ជាដ�ើម។
ករណីប្រើម៉ា ស៊ីន គេធ្វើការងារនេះដោយភ្ជាប់ម៉ា ស៊ីនល�ើកថ្នាលឬម៉ា ស៊ីនល�ើកដីទៅនឹងត្រាក់ទ័រឬម៉ា ស៊ីន
បញ្
ជា ។

ម៉ា ស៊ីនល�ើកថ្នាលតូចម៉ា ស៊ីនល�ើកថ្នាលខ្ពស់ ការក្តិចត្រួយចុង ការក្ដិចស្លឹក និង ការក្ដិចផ្លែ
(1) ការក្ដិចត្រួយចុង
ការក្ដិចត្រួយចុង គឺជាការងារដែលគេកាត់ផ្នែកខាងចុងនៃដ�ើមរុក្ខជាតិចេញ។
ការកិ្ដចត្រួយចុងចេញ នាំអោយសារធាតុចិញ្ចឹម ធ្វើដំណ�ើរទៅដល់សលឹកនិ
្ងផ្លែរបស់ដំណាំ។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត

ករក�ិច្រត�យចុង

នាំអោយធ្វើការងារគ្រប់គ្រងដំណាំនិងការ
ងារប្រមូលផលបានងាយស្រួលផងដែរ។
(2) ការក្ដិចត្រួយគល់
ត្រួយគល់នឹងដុះចេញពីគល់សលឹក្ នៃដំ

ករក�ិច្រត�យគល់ណាំ ។ គេធ្វើការក្ដិចត្រួយគល់ចេញដ�ើម្បីទ
ប់ស្កា ត់កុំអោយរុក្ខជាតិចេញ
ផ្លែច្រើនពេក កុំអោយស្លឹកដុះក្រាស់ពេកនិង ដ�ើម្បីធ្វើអោយដំណាំទទួលពន្លឺព្រះអាទិ
ត្យបានគ្រប់គ្រាន់។

ករត្រមង់េដើម

(3) ការក្ដិចស្លឹក
ការក្ដិចស្លឹក គឺជាការងារដែលក្ដិចយក
ស្លឹកដែលមានជំងឺឬស្លឹកដែលដុះប្រជ្រៀត

ករក�ិចែផ�

គ្នាចេញ។
ការក្ដិចស្លឹកចេញអាចធ្វើអោយខ្យល់
អាកាសឆ្លងកាត់ងាយស្រួល ហ�ើយដំណាំ

ករត្រមង់េដើម

អាចទទួលពន្លឺព្រះអាទិត្យបាន
គ្រប់គ្រាន់។

22ករក�ិចស�ឹក

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
(4) ការែដតិចែដលឹ្រ ផ្ក ៃតិង កផ្្ការែដតិចែដលឹ្រ ផ្ក ៃតិង កផ្្គវឺជាការងារកដលងគៃលឹងែដតិចយែែដលឹ្រ ផ្កឬកផ្្កដល្តិៃម្ៃប្រងយជៃ៍។
ងគងធ្ើការងារងៃះងៅងពលង�ើញដំណាំម្ៃែដលឹ្រ ផ្កឬកផ្្
ងបចើៃងពែ ឬែ៏ងៅងពលម្ៃកផ្្កដលខូចងោយសារជំងវឺឬសត្លតិត្អ ឬងៅងពលម្ៃកផ្្កដលខុសទប្ង់ធ្្មតា។ល។
ងៅងពលែដតិចកផ្្ខ្ះងចញ សារធាតុចតិញ្លឹ្ៃតិងទលឹែអាចផ្ដំុងៅរែកផ្្កដលងៅសល់ងលើងដើ្

ងធ្ើងអាយអាចទទួលកផ្្កដលម្ៃគុណភាពខ្ពស់ោៃ។

ជាទូងៅ ងគងធ្ើការងារងៃះងៅែនាុងការោំងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្ ្រ៉ុកៃ្ងគែ៏អាចងប្រើងៅ

ែនាុងការោំដំណាំ្រកៃ្ដូចជាឳ�លឹែ បតសែ់សសរូវ ង្រ៉ងងោ៉ ងជាងដើ្ផ្ងកដរ។

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្អនាែកស្ងយល់អំពីការងារែដតិចបតរួយចុង ការែដតិចបតរួយគល់ ការែដតិចស្លឹែ ៃតិងការែដតិចកផ្្។

េកសរេឈ�ល ដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត
្មដំងណើរល្្អង គវឺជាដំងណើរកដលល្្អង្ែ្រ៉ះៃលឹងស្ទតិចម្៉ តនៃងែសរញី។
ងៅងពលរុែខេជាតតិសតិត្ថ ងៅែនាុង្ររ តិសា្ថៃកដលពតិោែងធ្ើដំ

េរយលម�ងេនេលើ

ស�ិចមា៉ តៃនេកសរញី
ស�ិចមា៉ តងណើរល្្អង ងគអៃុវត្ការងរយល្្អងងោយសតិ្រ្ៃតិ្តិត
្មងៅថាដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត្ម ។ងៅែនាុងងរងដំណាំ ងគងប្រើសត្លតិត្អ ដូចជាសត្�ំុ្ម

ដំេណើរលម�ងសិប្បនិមិត
�សត្តាឱ ។ល។សបម្្រ់ដំងណើរល្្អងនៃងដើ្ស្ស្្រវឺរ ី ភាគងបចើៃងគងប្រើសត្�ំុ។
្មចំងរះដំណាំឳ�លឹែ បតសែ់សសរូវ ៃតិង ង្្ពងដើ្្ីទទួលោៃកផ្្ជាៃតិច្ ងគកតងកតអៃុវត្វ តិធីដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត
្មក្រ្រងៃះ។ ការកាត់តប្លឹ្ក្ែៃតិងការតប្ង់ងដើ្
(1) ការកាត់តប្លឹ្ក្ែ
ការកាត់តប្លឹ្ក្ែ គវឺជាការកាត់ក្ែក្ែរុែខេជាតតិងចញងដើ្្ីកែសប្រួ
លចំៃួៃឬទីតាំងនៃក្ែរុែខេជាតតិងអាយម្ៃលែខេណៈ
ស្សស្រ។
ការកាត់តប្លឹ្ក្ែក្រ្រងៃះអាចងធ្ើងអាយទតិៃនាផ្លដំណាំងែើៃ
ង�ើង ងហើយការក្រែសាដំណាំែ៏ម្ៃលែខេណៈ
ងាយសសរួលជាង្ុៃ។

23េកសរញី

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
(2) ការតម្រង់ដ�ើម
ការតម្រង់ដ�ើម គឺជាការងារតម្រែតម្រង់ទិសនៃមែករុក្ខជាតិអោយស្ថិតនៅទីតាំងត្រឹមត្រូវល្អ។
គេធ្វើការងារតម្រង់ដ�ើមនេះ ដ�ើម្បីកុំអោយដ�ើមរុក្ខជាតិដួលរលំ និង កុំអោយមែករុក្ខជាតិដុះញឹកចូលគ្នា។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត វាធ្វើអោយរុក្ខជាតិទទួលពន្លឺព្រះអាទិត្យបានគ្រប់គ្រាន់ ហ�ើយការថែរក្សាក៏មានលក្ខណៈងាយស្រួល
ជាងមុន។
សម្រាប់ការតម្រង់ដ�ើមនៃដំណាំប៉េងប៉ោ ះ ត្រប់ ត្រសក់ជាដ�ើម គេប្រើវ ិធីបិតបង់ស្អិតឬក៏ភ្ជាប់មែកកណ្ដា លឬមែកខាងទៅនឹងបង្គោ លតម្រង់។

េនេពលចងភា�ប់េដើមរុក�ជាតិជាមួយនឹងបេង�លត្រមង់
េគយកែខ្សជាេដើមេដើម្បីចងភា�ប់េចញជារងេលខ8។ ការប្រមូលផល
(1) ការប្រមូលផល
ការប្រមូលផល គឺជាការងារដែលគេប្រមូលយកផលដំណាំដែលដាំដុះបាន។
គេត្រូវធ្វើការប្រមូលផលដំណាំនៅដំណាក់កាលដែលល្អបំផុត (ដំណាក់កាលសមស្រប)។
ឧទាហរណ៍ ការសម្គាល់ដំណាក់កាលប្រមូលផល មានដូចជា ប៉េងប៉ោ ះគេម�ើលទៅល�ើពណ៌របស់ផ្លែ
បន្លែស្ពៃខ្មៅគេម�ើលទៅល�ើទំហំសលឹក្ បន្លែត្រសក់គេម�ើលទៅល�ើប្រវែងផ្លែ។
សម្រាប់ដំណាំបន្លែ ផ្កា និង ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ ភាគច្រើនគេធ្វើការងារប្រមូលផលដោយប្រើដៃ ប៉ុន្តែ សម្រាប់
ដំណាំការតុ ៉ ឬដំឡូងបារាំងជាដ�ើម ការប្រមូលផលដោយប្រើម៉ា ស៊ីនក៏មានច្រើនផងដែរ។
(2) ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការប្រមូលផល
① ឧបករណ៍កសិកម្ម

កន្ត្រៃកាត់ដំណាំ

កន្ត្រកផ្ទុកដំណាំ

24ថង់ច្រកដំណាំ

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
② ម្៉ សុីៃប្រ្ូលផ្លម្៉ សុីៃបចរូតៃតិងសសតិត (ដំណាំសសរូវ)ម្៉ សុីៃប្រ្ូលផ្ល្រកៃ្ (ខ្ទលឹ្)ម្៉ សុីៃជីែដំណាំ (ដំ�ូងោរំង)(3) ការកា្ងស
ការកា្ងស គវឺជាយែ្រកៃ្ ឬកផ្្ង�ើ កដលោៃប្រ្ូលផ្លងៅោែ់កា្ងស។
ការងធ្ើក្រ្រងៃះ គវឺែុនាងងរាលងៅរែសាភាពសសស់រ្រស់វា។

ការប្រ្ូលផ្លងៅងពលបពលឹែបពលលឹ្ គវឺងោយសារកតវាម្ៃប្រសតិទ្ធភាពែនាុងការកា្ងស។

ងៅែនាុងរង្រៀ្រនៃការកា្ងស ភាគងបចើៃងគកា្ងសងោយរា្មៃខ្យល់ ងបរៅពីងៃះ ែ៏ម្ៃការកា្ងសងោយងប្រើខ្យល់

ខ្្ំងផ្ងកដរ។

ការកា្ងសងោយរា្មៃខ្យល់ គវឺជារង្រៀ្រនៃការកា្ងស្ួយកដលងគដែយែែង្្ងចញពី្រកៃ្ ងហើយោែ់្រកៃ្
ងៅែនាុងឧ្រែរណ៍ងៅែនាុង សា្ថៃភាពកដលរា្មៃខ្យល់។ ងគងធ្ើវាឲ្យបតជាែ់យ៉ងងលឿៃ ៃតិងកា្ងសែនាុងរយៈងពលខ្ី។ ការងប្រើបោស់សម្ភារៈបគ្រដំណាំ
(1) ការោំដុះែនាុងងរងទប្ង់ដូចផ្្ូវរូងងបកា្ភនាំ

ការោំដុះែនាុងងរងទប្ង់ដូចផ្្ូវរូងងបកា្ភនាំ គវឺជាវ តិធីោំដុះងោយងប្រើបោស់សម្ភារៈបគ្រដំណាំងដើ្្ីបគ្រពីងលើ

ថានាលងអាយងចញជារងដូចផ្្ូវរូងងបកា្ភនាំ។

ងគងប្រើឆលឹង្អ បទៃតិងសម្ភារៈបគ្រដំណាំងដើ្្ីងធ្ើងចញជាទប្ង់ដូចផ្្ូវរូងងបកា្ភនាំ។

ប្រសតិទតិភា្ធ ពនៃការោំដុះែនាុងងរងទប្ង់ដូចផ្្ូវរូងងបកា្ភនាំងៃះ គវឺអាចរែសាសំងណើ្ ទ្រ់សាកត់ខ្យល់ងភ្ៀងៃតិងសត្

ល្អតិតចនបង។ល។

សម្ភារៈបគ្រដំណាំអាចជា បែណាត់ងរៅស៊ូងធ្ើអំពី្រ៉ូលីវ ីៃីលែ្រ៉យ ឬ ្រៃ្ទះ្រ៉ូលីងអទីក�ៃងប្រើែុនាងែសតិែ្្ម

នស្អំងោះ្តិៃតបាញ នស្បែងៅ សំណាញ់ការររសត្លតិត្អ ជាងដើ្ គវឺងគងបជើសងរ ើសងប្រើងៅតា្ងរាលងៅងផ្្សងៗរានា។
ឆ�ឹង្រទេរងដំណាំ

(2) ការោំដុះងោយបគ្រស្អតិតជា្រ់ពីងលើដំណាំ
ការោំដុះងោយបគ្រស្អតិតជា្រ់ពីងលើដំណាំ គវឺជាវ តិធីោំដុះងោយោែ់សម្ភារៈបគ្រដំណាំ្រ៉ះពីងលើដំណាំងោយផ្្ទល់ឬ បគ្រងោយទុែចងោ្ះខ្ងងលើ្រៃ្តិច។
ប្រសតិទតិភា្ធ ពនៃការោំដុះងោយបគ្រស្អតិតជា្រ់ពីងលើដំណាំ គវឺអាចងធ្ើងអាយដំងណើរងចញពៃ្ែរ្រស់ដំណាំម្ៃលំៃលឹង
ងធ្ើងអាយការលូតោត់ដំណាែ់កាលដំ្រូងោៃល្អ ៃតិង អាចទ្រ់សាកត់ងភ្ៀងខ្យល់ឬសត្លតិត្អ ជាងដើ្ោៃផ្ងកដរ។

25

2 ខ្លឹ្សារទូងៅស្ីអំពីែសតិែ្្មោំដំណាំ
ងគអាចងប្រើនស្អំងោះ្តិៃតបាញ ឬ នស្បែងៅជាងដើ្ងធ្ើជាសម្ភារៈបគ្រដំណាំ។

(3) ការបគ្រដីោំដំណាំ (Mulching)① ការបគ្រដីោំដំណាំ (Mulching)ការបគ្រដីោំដំណាំ សំងៅងលើការបគ្រសសទា្រ់ងលើនៃដីងោយងប្រើចំង្រើងឬ្រៃ្ទះផ្្ស្ទតិចជាងដើ្។
ប្រសតិទតិភា្ធ ពនៃការបគ្រដីោំដំណាំម្ៃដូចខ្ងងបកា្។
・បគ្រ់បគងសីតុណហាភាពរ្រស់ដី ៃតិង ងធ្ើងអាយ្ររ តិសា្ថៃសបម្្រ់ការលូតោស់រ្រស់ដំណាំលប្អ ្រងសើរង�ើង
・រែសាដីងអាយងៅទៃ់ បព្ទាំងអាចទ្រ់សាកត់ការហូរងចញនៃជាតតិទលឹែៃតិងជីពីែុនាងដីក្្ងទៀតផ្ង

・ទ្រ់សាកត់ជំងវឺៃតិងសត្លតិត្អ ចនបង
・ទ្រ់សាកត់ង្្មចនបង

ការបគ្រដីោំដំណាំងោយងប្រើចំង្រើង

ការបគ្រដីោំដំណាំងោយងប្រើ្រៃ្ទះផ្្ស្ទតិច

② សម្ភារៈងប្រើសបម្្រ់បគ្រដីោំដំណាំៃតិងលែខេណៈពតិងសស
សម្ភារៈបគ្រដីោំដំណាំរ្ួ ម្ៃចំង្រើង ្រៃ្ទះផ្្ស្ទតិចជាងដើ្។
វត្ថុធាតុងដើ្ៃតិងពណ៌នៃ្រៃ្ទះផ្្ស្ទតិចម្ៃងបចើៃប្រងភទងផ្្សងៗពីរានា។

ប្រសតិទតិភា្ធ ពែ៏ម្ៃលែខេណៈខុសរានាកដរងៅតា្ពណ៌រ្រស់្រៃ្ទះោ្ស្ទតិច។
ប្រងភទពណ៌រ្រស់្រៃ្ទះោ្ស្ទតិច ៃតិងប្រសតិទ្ធភាពរ្រស់វា
ពណ៌ថា្
ពណ៌ន្រតង

វាម្ៃប្រសតិទ្ធភាពខ្ពស់ែុងការ្រងងក
នាើៃែង្្ដី
ប្រសតិទ្ធភាពែនាុង្រងងកើៃែង្្ដីរ្រស់វា ម្ៃងបកា្្រៃ្ទះោ្ស្ទតិចថា្ ្រ៉ុកៃ្ម្ៃងលើ្រៃ្ទះ
ោ្ស្ទតិចពណ៌ង្្ម ងហើយវាម្ៃប្រសតិទ្ធភាពែនាុងការទ្រ់សាកត់ង្្មចនបង

ពណ៌សងគងប្រើបោស់វាងដើ្្ីទ្រ់ែុំឲ្យដីង�ើងែង្្

ពណ៌ង្្ម

ទ្រ់សាកត់ង្្មចនបង

26

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
វាមានដូចជា បន្ទះបា្ល ស្ទិចពីរជាន់ដែលមានពណ៌សនិងខ្មៅ (ទប់ស្កា ត់ការឡ�ើងកម្តៅរបស់ដី) បន្ទះបា្ល ស្ទិច
ពណ៌ប្រាក់ចំណាំងផ្លាតពន្លឺព្រះអាទិត្យ (ប្រើប្រាស់សម្រាប់ចំណាំងផ្លាតពន្លឺព្រះអាទិត្យ ទប់ស្កា ត់ការឡ�ើងកម្តៅដី
និងទប់ស្កា ត់សត្វល្អិតចង្រៃ) បន្ទះប្លា ស្ទិចមានរន្ធសម្រាប់ដាំដុះ បន្ទះបា្ល ស្ទិចដែលអាចបំលែងជាអតិសុខុមប្រាណ
(សន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្មក្នុងការបោះចោលកាកសំណល់) ជាដ�ើម។ ក្រៅពី បន្ទះបា្ល ស្ទិចដែលមានរន្ធ បន្ទះបា្ល ស្ទិច
ទាំងអស់អាចទប់ស្កា ត់ការជ្រាបទឹកភ្លៀងចូលទៅក្នុងដី។
③ ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការគ្របដីដំណាំ

ការគ្របដីដំណាំល�ើថ្នាលរាបលក្ខណៈវ ិល(4) ការបោះចោលបន្ទះផ្លាស្ទិច
បន្ទះផ្លាស្ទិចដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការធ្វើរោងដំណាំឬការគ្របដីដំណាំរចួ ហ�ើយនោះ ត្រូវធ្វើការបោះចោល
ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន គឺត្រូវស្នើសុំអោយអ្នកជំនាញជាអ្នកធ្វើការកម្ចាត់កាកសំណល់ទាំងនោះជានិច្ច។
ច្បាប់បានហាមឃាត់មិនអោយដុតកាកសំណល់ទាំងនោះនៅស្រែចំការនោះទេ ព្រោះវាអាចបង្កអោយមាន
ឧស្ម័នពុលក�ើតឡ�ើង។ ចំណេះដឹងទាក់ទងនឹងការកម្ចាត់ជំងឺ សត្វលិត្អ ចង្រៃ និង ស្មៅចង្រៃ
(1) ការកម្ចាត់ជំងឺនិងសត្វលិត្អ ចង្រៃ
① គំនិតមូលដ្ឋាន
បង្កើតបរ ិស្ថានដែលមិនងាយអោយក�ើតមានជំងឺឬសត្វល្អិតចង្រៃ។
ឆាប់រកឃ�ើញប្រភពបញ្ហា និង ធ្វើការកម្ចាត់ចោលមុនវាចាប់ផ្តើមរាតត្បាត។
② ការកម្ចាត់ដោយប្រើថ្នាំគីមីកសិកម្ម
ថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការបង្កា រនិងកម្ចាត់ជំងឺ គឺ ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ។
ថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការបង្កា រនិងកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ គឺ ថ្នាំសម្លាប់សត្វលិត
្អ ។③ ការកម្ចាត់សត្វល្អិតឬស្មៅចង្រៃ ក្រៅពីការប្រើថ្នាំគីមី
i រប�ៀបនៃការដាំដំណាំ
គេប្រើប្រាស់ប្រភេទដំណាំដែលធន់ទៅនឹងជម្ងឺផ្សេងៗ (ប្រភេទដំណាំដែលធន់នឹងជម្ងឺ)។
ដាំរក្ខុ ជាតិដែលទប់ស្កា ត់ការក�ើតឡ�ើងនូវជំងឺនិងសត្វល្អិតចង្រៃ។ ឧទាហរណ៍ ចំពោះសត្វព្រូននៅក្នុងដី
ប្រសិនប�ើដាំផ្កាស្បៃរ�ឿង នឹងធ្វើឲ្យចំនួនរបស់វាថយចុះ។

27

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
មេរោគដែលមាននៅល�ើរក្ខុ ជាតិជំពូកដ�ើមវល្លិ ប្រសិនប�ើដាំរក្ខុ ជាតិប្រភេទខ្ទឹមគល់ ចំនួនរបស់វានឹង
មានការថយចុះ។
ii ការប្រើប្រាស់សត្វដែលស៊ីសត្វផ្សេងជាអាហារ
គេប្រើប្រាស់សត្វល្អិត ឬអតិសុខុមប្រាណ ដែលស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃជាអាហារ ឬដែលទុំនៅល�ើខលួន្ សត្វ
ល្អិតចង្រៃរួចសម្លាប់វា។

iii ប្រើប្រាស់ការបញ្ចេ ញជាតិញីដ�ើម្បីទាក់ទាញជាតិឈ្មោល (pheromone)ទប់ស្កា ត់ដោយប្រើប្រាស់ការបញ្ចេ ញជាតិញីដ�ើម្បីទាក់ទាញជាតិឈ្មោល។
ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បញ្ចេ ញជាតិញីដ�ើម្បីទាក់ទាញជាតិឈ្មោល ដ�ើម្បីកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ និងកាត់
បន្ថយជំនាន់ក្រោយរបស់វា (ការធ្វើឲ្យច្របូកច្របល់ ក្នុងការទំនាក់ទំនង)។
iv ការប្រើប្រាស់ចក្ខុវ ិញ្ញាណ
បិទស្កុតចាំងផ្លាតពន្លឺចំពោះសត្វដែលជញ្ជក់រក្ខុ ជាតិដ�ើម្បីរស់។
ទប់ស្កា ត់សត្វល្អិតចង្រៃដោយប�ើកភ្លើងពណ៌ល�ឿង។
សម្លាប់ដោយប្រើស្កុតស្អិត។

v ការកម្ចាត់សត្វល្អិតឬស្មៅចង្រៃតាមបែបរូបវ ិទ្យា
ប្រើប្រាស់សំណាញ់ទប់ស្កា ត់សត្វល្អិតកុំឲ្យចូលបាន។
(2) ការកម្ចាត់ស្មៅចង្រៃ
① គំនិតមូលដ្ឋាន
មិននាំយកគ្រាប់ពូជស្មៅចង្រៃចូលក្នុងស្រែចំការ។
ដកស្មៅចង្រៃចេញអោយបានឆាប់រហ័ស មុនពេលស្មៅទាំងនោះទម្លាក់គ្រាប់ពូជ។
② ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ
ថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់កម្ចាត់ស្មៅចង្រៃគឺថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ។
③ ការកម្ចាត់តាមវ ិធីក្រៅអំពីការប្រើថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ
i គ្របដីដាំដំណាំដោយប្រើសម្ភារៈគ្របដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនអាចឆ្លងកាត់បាន។
ii ធ្វើការភ្ជួរដីកណ្ដា ល (ភ្ជួរដីនៅចន្លោះថ្នាល) ឬ ល�ើកដី (ពូនដីទៅគល់រក្ខុ ជាតិ) នៅអំឡុងពេលដាំដុះ។

iii ភ្ជួរដីនៅល�ើស្រែចំការដែលមិនមានដំណាំ។

ពូនដីភ�ួរដី

ករេលើកដី

ករភ�ួរដីកណា
� ល

28

2 ខ្លឹមសារទូទៅស្តីអំពីកសិកម្មដាំដំណាំ
④ ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ
i ត្រូវប្រើថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅដែលមានប្រសិទ្ធិភាពទៅតាមប្រភេទស្មៅចង្រៃនីមួយៗ។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត មិនត្រូវប្រើ
ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅសម្រាប់ដីមិនមែនដីដាំដំណាំដែលមិនទាន់ចុះបញ្ជីនៅឡ�ើយនោះទេ។
ii ត្រូវគោរពទៅតាមបទដ្ឋាននៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅចង្រៃ (ប្រភេទដំណាំដែលអាចប្រើបាន
ចំនួនដងនៃការប្រើប្រាស់ កំហាប់។ល។) និងត្រូវអនុវត្តទៅតាមពេលវេលាសមស្រប។
iii មិនត្រូវយកសម្ភារៈដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការបាញ់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅទៅប្រើនៅក្នុងការងារកម្ចាត់ជំងឺនិង
សត្វល្អិតចង្រៃនោះទេ។
iv ប្រសិនប�ើមានដំណាំនៅក្បែរនោះ ត្រូវប្រើប្រាស់ចំពួយឬគម្របអោយបានត្រឹមត្រូវ ដ�ើម្បីកុំអោយខ្ទាតថ្នាំ
(ហ�ើរថ្នាំ)ទៅបរ ិវេណជុំវ ិញ។ក្បាលទុយយោដែលប្រើជាទូទៅនៅពេលបាញ់ថ្នាកំ ម្ចាត់ស្មៅ

ក្បាលទុយយោដែលប្រើជាទូទៅនៅពេលបាញ់ថ្នាសំ ម្លាប់សតល
្វ ត
្អិ

(3) ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការកម្ចាត់ជំងឺ សត្វលិត្អ ចង្រៃ និង ស្មៅចង្រៃ
① ការកម្ចាត់ជំងឺនិងសត្វលិត្អ ចង្រៃ

ធុងចា បាញ់ស្ពាយនៅខ្នង
② ការកម្
ត់ស្មៅ ចង្រៃម៉ា ស៊ីនកាត់ស្មៅម៉ា ស៊ីនបាញ់ដោយប្រើម៉ូទ័រម៉ា ស៊ីនបាញ់ល្បឿនល�ឿន (SS)ម៉ា ស៊ីនកាត់ស្មៅមានកាំបិតវ ិលប្រភេទដ�ើររុញ((Hammer knife mower)29ម៉ា ស៊ីនកាត់ស្មៅប្រភេទជិះបញ្
ជា

3សុវតភា្ថិ ពនិងអនាម័យ

1 រប�ៀបប្រើប្រាស់ឧបករណ៍និងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព
(1) ការត្រៀមលក្ខណៈមុនធ្វើការងារ
មុននឹងចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់ម៉ា ស៊ីននីមួយៗ ត្រូវអានស�ៀវភៅណែនាំអំពីរប�ៀបប្រើប្រាស់ជាដ�ើម ដ�ើម្បីស្វែង
យល់អំពីវ ិធីបញ្
ជាម៉ា ស៊ីនទាំងនោះជាមុនសិន។ គឺត្រូវស្វែងយល់អំពីរប�ៀបចាប់ផ្តើមដំណ�ើរការម៉ា ស៊ីន វ ិធីចាប់ហ្វ្រា ំងនិង រប�ៀបបញ្ឈប់ដំណ�ើរការម៉ា ស៊ីន។
(2) ការត្រួតពិនិត្យប្រចាំថ្ងៃ
ការត្រួតពិនិត្យប្រចាំថ្ងៃនឹងអាចរក្សាសមត្ថភាពម៉ា ស៊ីនអោយនៅល្អបាន ធ្វើអោយម៉ា ស៊ីនអាចប្រើប្រាស់បានយូរ និង អាចទប់ស្កា ត់ឧបទ្ទវហេតុផ្សេងៗនៅក្នុងពេលធ្វើការងារកសិកម្ម។
ត្រូវត្រួតពិនិត្យថាត�ើមានភាពខុសប្រក្រតីដែរឬទេនៅមុនពេលដំណ�ើរការ កំពុងដំណ�ើរការ និង នៅក្រោយ
ពេលដំណ�ើរការម៉ា ស៊ីន។
នៅពេលត្រួតពិនិត្យ ត្រូវពន្លត់ម៉ា ស៊ីនជាមុនសិនជានិច្ច ល�ើកលែងក្នុងករណីត្រួតពិនិត្យចលនារបស់ម៉ា ស៊ីនក្នុងពេលដំណ�ើរការ។
(3) ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលដំណ�ើរការម៉ា ស៊ីន① សម្រាប់ម៉ា ស៊ីនគ្រប់ប្រភេទ
・នៅពេលបញ្ឈប់ម៉ា ស៊ីនជាបណ្ណោះអាសន្ន ត្រូវពន្លត់ម៉ា ស៊ីនជានិច្ច។
・នៅពេលធ្វើការងារទាញយកវត្ថុដែលស្ទះជាប់ក្នុងម៉ា ស៊ីនចេញ ក៏ត្រូវពន្លត់ម៉ា ស៊ីនជានិច្ចដែរ។
② ត្រាក់ទ័រសម្រាប់ជិះ
・ត្រូវឡ�ើងចុះនៅផ្នែកខាងឆ្វេងនៃត្រាក់ទ័រ។
・ត្រូវបញ្ឈរដែកសុវត្ថិភាពនៅពេលធ្វើការងារ។
・នៅពេលត្រាក់ទ័រកំពុងរត់ ត្រូវដាក់ឈ្នាន់ហ្វ្រា ំងឆ្វេងស្តា ំជាប់គ្នា។
・បន្ទាប់ពីធ្វើការងាររួចហ�ើយ ឧបករណ៍ដែលដាក់ជាប់នឹងត្រាក់ទ័រ
ត្រូវដោះចេញរួចយកទៅសម្អាត ឬក៏ដាក់ចុះនៅល�ើដី។
・បន្ទាប់ពីធ្វើការងាររួចហ�ើយ ត្រូវចាក់ប្រេងឲ្យពេញធុងវ ិញ។・ករណីប�ើកបរនៅតាមដងផ្លូវ ចាំបាច់ត្រូវមានប័ណ្ណប�ើកបរ។

ដងស៊ុមសុវត្ថិភាព

ការដាក់ឈ្នាន់ហ្វ្រា ំង ជាប់គ្នា

(4) ការរ�ៀបចំគម្រោងធ្វើការងារដែលមិនមានលក្ខណៈបង្ខំ
នៅពេលន�ឿយហត់ ស្មា រតីប្រុងប្រយ័ត្ននឹងធ្លាក់ចុះ ហ�ើយអាចបង្កជាឧបទ្ទវហេតុផ្សេងៗ។ ដូច្នេះ
ការបញ្
ជាម៉ា ស៊ីននៅពេលរាងកាយកំពុងន�ឿយហត់គឺមានគ្រោះថ្នាក់ណាស់។

30្៉យាងងទៀត ងោយសារកតការងធ្ើការងារងបកាយងពលងសពងបគឿងសសវ លឹងរួចងហើយ គវឺម្ៃងបរាះថានាែ់ ដូងចនាះ
ហា្ងប្រើបោស់ងបគឿងម្៉ សុីៃជាោច់ខ្ត។
ងៅែនាុងងពល្រំងពញការងារ អាច�្រ់សបម្ែ្ួយកភ្តោៃ។
(5) សង្្ៀែ្រំរែ់កដលម្ៃសុវត្ថតិភាព
បតរូវងស្ៀែសង្្ៀែ្រំរែ់កដលស្សស្រ

េ�សមៃដ

មួកសុវត�ិភាព

ងៅៃលឹងប្រងភទការងារ ងដើ្្ីែុំងអាយម្ៃឧ្រទ្ទវ
ងហតុរ្ួលចូលម្៉ សុីៃឬកខ្សរៃ។
ឯកសណា� នអវជាប់េខ

ែស្បកេជើងសុវត�ិភាព
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់ពីរង្រៀ្រ្រងញ្ះ ៃតិងរង្រៀ្រ្រញ្ឈ្រ់ម្៉សុីៃែសតិែ្្ម ៃតិងម្៉ សុីៃកាត់ង្្ម។

○ សូ្កស្ងយល់ពីរង្រៀ្រ្រងញ្ះ ៃតិងរង្រៀ្រ្រញ្ឈ្រ់ម្៉សុីៃែសតិែ្្ម ៃតិងម្៉ សុីៃកាត់ង្្ម។
・ការ្រងញ្ះ ៃតិងការ្រញ្ឈ្រ់ម្៉សុីៃែសតិែ្្ម
ការ្រងញ្ះ
・ពតិៃតិត្យង្ើលថាងតើ អំបោយ៉ ហ្សចំ្រង ៃតិងអំបោយ៉ ហ្សភ្ួរដី គវឺ综្រតិទ综ងហើយដង្រញ្្ ងល្ឿៃចំ្រងងៅចំ

ែណា្ លកដរឬអត់។

・ង្រើែែុងតាែ់រ្រស់ម្៉សុីៃ។

អំបោយ៉ ហ្សចំ្រង ្រតិទ

・្រងញ្ះម្៉ សុីៃ ងោយទាញនដ្រងញ្ះម្៉ សុីៃម្ៃកខ្ស ។ការ្រញ្ឈ្រ់
・្រៃ្ថយងល្ឿៃងោយងប្រើ្នាៃ់ងល្ឿៃ ្រោ្ទ្រ់្ែចុចែុងតាែ់「្រតិទ」នៃអំបោយ៉ ហ្សចំ្រង រួច្រញ្ឈ្រ់ម្៉សុីៃ។
・ោែ់ដង្រញ្្ ងល្ឿៃចំ្រងឲ្យងៅចំែណា្ ល រួច្រតិទែុងតាែ់ម្៉សុីៃ។

ែុងតាែ់ម្៉សុីៃ ង្រើែ

ទាញនដ្រងញ្ ះម្៉ សុីៃម្ៃកខ្ស

31• រប�ៀបបញ្ឆេះ និងបញ្ឈប់ម៉ា ស៊ីនកាត់ស្មៅ
ការបញ្ឆេះ
・ប�ើកដងវ៉ាល់ (1／3～ពាក់កណ្តា ល)・ធ្វើឲ្យសាំងលាយរត់ទៅកាប៊ុយរ៉ា ទ័រ (carburetor) ដោយចុចជ័រដែលប៉ោ ងឡ�ើង (ជ័រប៉ោ ង)ចំនួនប៉ុន្មានដង (ច្រើនដង)។
・ដាក់ដងសន្ទះខ្យល់ឲ្យ「បិទ」។ (ដ�ើម្បីកាត់បន្ថយចំណុះខ្យល់ដែលចូលទៅក្នុងកាប៊ុយរ៉ា ទ័រ)・ទាញខ្សែ (ដៃបញ្ឆេះម៉ា ស៊ីនមានខ្សែ) ឲ្យខ្លាំង
・នៅពេលដែលម៉ា ស៊ីនឆេះ 「ប�ើក」ដងសន្ទះខ្យល់។
・ប្រសិនប�ើម៉ា ស៊ីនមិនឆេះ ធ្វើរប�ៀបខាងល�ើនេះឡ�ើងវ ិញ។・បន្ទាប់ពីបញ្ឆេះម៉ា ស៊ីនរួចហ�ើយ ត្រូវដាក់ដងវ៉ាល់ឲ្យស្ថិតក្នុងល្បឿនទាបបំផុត
ដ�ើម្បីកម្តៅម៉ា ស៊ីន។

ជ័រប៉ោ ងការបញ្ឈប់
・ដាក់ដងវ៉ាល់ឲ្យស្ថិតក្នុងល្បឿនទាបបំផុត។
・ចុចកុងតាក់ឈប់ រហូតដល់ម៉ា ស៊ីនរលត់។

សន្ទះខ្យល់・ខ្សែ

2 ការបាញ់ថ្នាំកសិកម្ម
(1) សម្លៀកបំពាក់
នៅពេលធ្វើការងារបាញ់ថ្នាំកសិកម្ម ត្រូវស្លៀកសម្លៀកបំពាក់អោយបានសមស្របដ�ើម្បីកុំអោយថ្នាំគីមីប៉ះត្រូវ
ស្បែក។
ត្រូវពាក់មួក អាវការពារដែលមានដៃអាវវែងនិងខោជ�ើងវែង ស្បែកជ�ើងកវែងធ្វើអំពីជ័រ ម៉ា សប្រើក្នុងការងារកសិកម្ម
វ៉ែនតាការពារ និង ស្រោមដៃជ័រ។ មិនត្រូវប្រើស្រោមដៃអំបោះក្រាស់នោះទេ ព្រោះស្រោមដៃបែបនេះអាចជ្រាបទឹក។
នៅពេលពាក់អាវការពារ ត្រូវបញ្ចេ ញដៃអាវអោយគ្របពីល�ើស្រោមដៃ ហ�ើយដាក់ជ�ើងខោអោយគ្របពីល�ើ
ស្បែកជ�ើងកវែង។មួកែវ ៉េ្របើ្របាស់្របេភទែវ ៉នតឃ�ុបែដល

ពក់ជាប់េននឹងមុខ

ុង

32

3 សុវត្ថិភាពនិងអនាម័យ
(2) ការគោរពបទដ្ឋានប្រើប្រាស់
ថ្នាំកសិកម្មត្រូវបានកំណត់អោយមានបទដ្ឋានប្រើប្រាស់ទាក់ទងនឹងកំហាប់ថ្នាំ បរ ិមាណប្រើប្រាស់ រយៈពេល
ប្រើប្រាស់ ចំនួនដងនៃការប្រើប្រាស់ ជាដ�ើម ដ�ើម្បីធានាសុវត្ថិភាពដល់អ្នកបរ ិភោគដំណាំដែលដាំដោយប្រើថ្នាំកសិ
កម្មទាំងនេះ។
នៅពេលប្រើប្រាស់ថ្នាំកសិកម្ម ត្រូវគោរពទៅតាមបទដ្ឋានប្រើប្រាស់ដោយពិនិត្យម�ើលស្លាកបិទនៅល�ើថ្នាំកសិកម្ម
អោយបានច្បាស់លាស់។
(3) ការត្រួតពិនិត្យឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំ
ត្រួតពិនិត្យអោយដឹងថាត�ើផ្នែកតំណនីមួយៗនៅក្នុងម៉ា ស៊ីនបាញ់ថ្នាំមានលក្ខណៈធូររលុងដែរឬទេ។ល។

ចំពួយបំពង់ចំពួយ

*ពិនិត្យថាេតើមិនមានភាពខុស្រប្រកតីេន្រតង់កែន�ង
េកស៊ូរ ឹតៃនែផ�កភា�ប់េទឬយា៉ ងណា*ពិនិត្យភាព

រលុងៃនេខ�

*ពិនិត្យភាពរលុងៃនេខ�
*ពិនិត្យថាេតើមិនមានរែហក
ឬខូចខតេនែផ�កែខ្ស
្រកវត់េទឬយា៉ ងណា*ពិនិត្យភាពរលុងៃនេខ�

(4) ការបាញ់ថ្នាំដែលត្រឹមត្រូវ
នៅពេលធ្វើការងារបាញ់ថ្នាំកសិកម្ម ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយថ្នាំកសិកម្មខ្ទាត(ហ�ើរ)ទៅបរ ិវេណជុំវ ិញនោះ។
ការបាញ់ថ្នាំគួរធ្វើនៅថ្ងៃដែលមានខ្យល់តិច ហ�ើយប្រសិនប�ើមានខ្យល់ខ្លាំង ត្រូវផ្អាកការងារសិន។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត
គួរធ្វើការងារនៅពេលព្រឹកឬលា្ង ចដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់លម្ម ។ការងារបាញ់ថ្នាំត្រូវធ្វើដោយឈរបែរខ្នងទៅខ្យល់ ហ�ើយត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយថ្នាំស្រោចល�ើរាងកាយដោយ
ផ្ទាល់។
មិនត្រូវធ្វើការងារបាញ់ថ្នាំរយៈពេលយូរនោះទេ។ ករណីត្រូវធ្វើការងាររយៈពេលយូរ ត្រូវឈប់សម្រាកអោយ
បានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងចន្លោះពេលនោះ។
នៅពេលកំពុងធ្វើការងារឬក្រោយឈប់ធ្វើការងារ ប្រសិនប�ើមានអាការៈខុសប្រក្រតីដូចជាវ ិលមុខឬចង់ក្អួតជា
ដ�ើម ត្រូវរួសរាន់ទៅទទួលការពិនិត្យពីវេជ្ជបណ្ឌិតជាបន្ទាន់។
ថ្នាំកសិកម្មដែលរ�ៀបចំហ�ើយ ត្រូវប្រើនៅល�ើស្រែចំការកុំអោយនៅសល់ ហ�ើយមិនត្រូវចាក់ចោលនៅល�ើប្រឡាយ
ទឹកនោះទេ។

33

3 សុវត្ថតិភាពៃតិងអោ្័យ
(5) ការងារទុែោែ់ងបកាយពីការោញ់ថានាំ
ងៅងពលងធ្ើការងារោញ់ថានាំច្រ់សព្បគ្រ់ងហើយ បតរូវោង

ទិសខ្យល់

ឧ្រែរណ៍ងអាយោៃសា្អតបតលឹ្បតរូវ។រួចោងសម្្អតនដៃតិងខ្ពុរ

ម្ត់ងចញ។

(6) ការរែសាទុែថានាំែសតិែ្្ម
បតរូវរែសាទុែថានាំែសតិែ្្មងៅទីែកៃ្ងកដលបតរូវោៃែំណត់ៃតិង
ម្ៃចាែ់ងសារ(ឃ្្ំងរែសាទុែ ជាងដើ្) ងោយងធ្ើការែត់បតាៃូវ
ែំណត់ងហតុអំពីការងប្រើបោស់។

ទិសេដើរេទមុខ

ថានាំពុល・ថានាំគី្ីកដលងធ្ើឲ្យខូចសុខភាព គវឺខុសពីថានាំគី្ីធ្្មតា បតរូវរែសាទុែឲ្យោៃបតលឹ្បតរូវ ងោយម្ៃែកៃ្ង
ោែ់ងផ្្សង បព្ទាំងចាែ់ងសា ៃតិង្រតិទផ្្ែពីងលើ។
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីការងស្ៀែរែ់អាវការររងអាយោៃបតលឹ្បតរូវ។
○ សូ្កស្ងយល់ពីរង្រៀ្រងប្រើបោស់ ៃតិងបតរួតពតិៃតិត្យសុវត្ថតិភាពម្៉ សុីៃោញ់ថានាំ ៃតិងការងរៀ្រចំងបកាយោញ់ថានាំ រួច។● សូ្កស្ងយល់អំពីរង្រៀ្រពបងាវទលឹែថានាំសម្្្រ់ង្ងរគ។
ងដើ្្ីផ្លតិតទលឹែថានាំសម្្្រ់ង្ងរគកដលពបងាវជា្ួយទលឹែ1,000ដងែនាុងអាងជាៃ់បតាំសម្្្រ់ង្ងរគកដល

ម្ៃចំណុះ10លីបត ងតើងគចាំោច់បតរូវងប្រើថានាំែសតិែ្្ម្រ៉ុោ្មៃ្ីលីលីបតកដរ?

ង្រើងគក្្ទលឹែ999្ីលីលីបតងៅែនាុងថានាំែសតិែ្្ម 1 ្ីលីលីបត ងគៃលឹងោៃទលឹែថានាំសម្្្រ់ង្ងរគពបងាវ

1,000ដងចំណុះ1លីបត។

ងដើ្្ីទទួលោៃទលឹែថានាំសម្្្រ់ង្ងរគពបងាវ1,000ដងកដលម្ៃចំណុះ10លីបត(10,000្ីលីលីបត) គវឺងស្មើៃលឹង10ដងនៃទលឹែថានាំពបងាវខ្ងងលើ ម្ៃៃ័យថា ងគចាំោច់បតរូវងប្រើថានាំែសតិែ្្មចំៃួៃ 10 ្ីលីលីបតងដើ្្ីពបងាវ។

3 ការងប្រើបោស់ប្រភពអគ្គតិសៃីៃតិងងប្រងឥៃ្ធៃៈ
(1) ការងប្រើបោស់ប្រភពអគ្គតិសៃី
ប្រភពអគ្គតិសៃីសបម្្រ់ងធ្ើការងារែសតិែ្្ម ភាគងបចើៃងគងប្រើចរៃ្ឆ្្ស់100វលុ ៉ ៃតិងចរៃ្ឆ្្ស់្រីហា្200វលុ៉ ។ប្រភពអគ្គតិសៃី200វលុ ៉ បតរូវងគងប្រើបោស់សបម្្រ់ម្៉សុីៃស្ងៃួត ្៉ូទ័រ ម្៉ សុីៃែង្ដ ។ល។ការងប្រើនដទងទងៅ្រ៉ះឧ្រែរណ៍បគ្រ់បគងចរៃ្អគ្គតិសៃីឬកខ្សងភ្ើងអាចងធ្ើងអាយម្ៃងបរាះថានាែ់។ ជាពតិងសស ការ្រ៉ះរល់ឌុយកខ្សងភ្ើងទាំងនដទទលឹែ អាចងធ្ើងអាយម្ៃឧ្រទ្ទវងហតុឆ្ងចរៃ្អគ្គតិសៃី។

34

3 សុវត្ថិភាពនិងអនាម័យ
ទម្រង់នៃរន្ធដោតឌុយដែលមានចរន្ត200វលុ ៉ និង100វលុ៉ចរន្តឆ្លាស់បីហ្វា 200វលុ៉ចរន្តឆ្លាស់100វលុ៉ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នទាក់ទងនឹងចរន្តឆ្លាស់បីហ្វា
・មានតង់ស្យុងខ្ពស់ ដូច្នេះត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលប្រើប្រាស់។

(2) ប្រភេទនៃប្រេងឥន្ធនៈ
ប្រេងឥន្ធនៈដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងម៉ា ស៊ីនកសិកម្ម រួមមាន ប្រេងសាំង ប្រេងធ្ងន់ ប្រេងស្រាល ប្រេងកាត
ប្រេងលាយ ។ល។ ប្រភេទប្រេងឥន្ធនៈដែលត្រូវប្រើអាចប្រែប្រួលទៅតាមម៉ា ស៊ីននីមួយៗ។
ប្រេងសាំងម៉ា ស៊ីនបញ្ជា ម៉ា ស៊ីនស្ទូង ។ល។ប្រេងស្រាល

ត្រាក់ទ័រ ម៉ា ស៊ីនច្រូតនិងស្រិត ។ល។ប្រេងលាយរវាងប្រេងសាំង
និងប្រេងរ ំអិលប្រេងធ្ងន់និងប្រេងកាតម៉ា ស៊ីនកាត់ស្មៅ (ម៉ា ស៊ីន2ជុំ)ម៉ា ស៊ីនសម្ងួតធញ្ញ ជាតិម៉ា ស៊ីនកម្ដៅបញ្ចេ ញខ្យល់ក្ដៅ ។ល។(3) ចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ
・ត្រូវពិនិត្យប្រភេទប្រេងឥន្ធនៈដូចជាប្រេងសាំង ប្រេងស្រាលជាដ�ើម ដ�ើម្បីប្រើប្រាស់អោយត្រូវនឹងម៉ា ស៊ីនកសិកម្ម។ ប្រសិនប�ើប្រើប្រេងឥន្ធនៈដែលមិនត្រូវនឹងម៉ា ស៊ីនទេនោះ អាចបណ្ដា លអោយខូចម៉ា ស៊ីន។
・នៅពេលបញចូ្ លប្រេង ត្រូវពន្លត់ម៉ា ស៊ីនជានិច្ច។

・នៅពេលកំពុងបញចូ្ លប្រេង ត្រូវពិនិត្យអោយច្បាស់ថាមិនមានប្រភពភ្លើងនៅបរ ិវេណជុំវ ិញនោះទេ។
ជាពិសេស ប្រេងសាំងគឺងាយឆាបឆេះណាស់ ដូច្នេះ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច។

・នៅពេលបញចូ្ លប្រេង ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នកុំអោយប្រេងឥន្ធនៈហ�ៀរកំពប់ចេញពីធុងប្រេង។

(4) ការទុកដាក់ប្រេងឥន្ធនៈ

ធុងសម្រាប់ដាក់សាំង ឬប្រេងស្រាល ត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់។
សាំង ត្រូវរក្សាទុកនៅក្នុងធុងដែលធ្វើពីដែក។

35

3 សុវត្ថតិភាពៃតិងអោ្័យ
ការរែសាទុែសាំងងៅែនាុងធុងោ្ស្ទតិែសបម្្រ់ោែ់ងប្រងកាត (20លីបត) បតរូវោៃហា្ឃ្ត់។

ងប្រងសសាល ចំណុះងបកា្30លីបត អាចរែសាទុែងៅែនាុងធុងោ្ស្ទតិែោៃ។

ែកៃ្ងទុែោែ់ បតរូវកតជាែកៃ្ងកដល្តិៃងាយៃលឹងងឆះ ងហើយបតរូវម្ៃ្រំពង់ពៃ្ត់ងភ្ើងងៅទីងោះផ្ងកដរ។
ងប្រងឥៃ្ធៃៈ ៃលឹងម្ៃការកប្រប្ររួលងៅងពលរែសាទុែវាយូរ។ ប្រសតិៃង្រើងប្រើវា វាអាចៃលឹងងធ្ើឲ្យម្៉ សុីៃខូចោៃ
ដូងចនាះងហើយហា្ងប្រើវា។

ធុងកដែ

(ចំណុចប្ររុងប្រយ័តនា) បតរូវង្រើែគប្្រ ្រោ្ទ្រ់ពីដែសម្្ពធខ្យល់ងចញរួចងហើយ
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីងប្រងឥៃ្ធៃៈកដលងប្រើងៅែនាុងម្៉ សុីៃែសតិែ្្មៃី្ួយៗ។

4 រង្រៀ្រងរៀ្ររយៃតិងការោែ់សណាដ ្រ់ធានា្រ់
បតរូវប្ររុងប្រយ័តនាងោយងប្រើបោស់ៃតិងរែសាទុែសម្ភារៈ ដូចជា រណារ ែនហៃ្ជាងដើ្ងអាយោៃបតលឹ្បតរូវ។
បតរូវងធ្ើការបតរួតពតិៃតិត្យ្ុៃងពលងប្រើបោស់ៃតិងបតរូវសម្្អតងបកាយងពលងប្រើបោស់។

36

3 សុវត្ថតិភាពៃតិងអោ្័យ

5 រង្រៀ្រងប្រើបោស់ជងណើដ រប្រែ្រងោយសុវត្ថតិភាព
្ុៃៃលឹងងប្រើ បតរូវបតរួតពតិៃតិត្យង្ើលថាងតើ្តិៃម្ៃការងប្រះ ោែ់ ឬ ងវៀចងទឬយ៉ ងណា។បតរូវប្ររុងប្រយ័តនាងោយោែ់ជងណើដ រងៅែកៃ្ងកដលម្ៃលំៃលឹង។
បតរូវខ្្ទស់ដងទ្រ់ង្រើែជងណើដ រ (បចវាែ់ឬកដែភា្្រ់)ងអាយោៃបតលឹ្បតរូវ។

្តិៃបតរូវង�ើង�រឬបចែងែៀវងលើជងណើដ រងោះងទ គវឺបតរូវងធ្ើការងារងោយ�រងលើ្នាៃ់ជងណើដ រ។ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីរង្រៀ្រងប្រើបោស់ជងណើដ រប្រែ្រងោយសុវត្ថតិភាព
រេបៀបេធ�ើករងរែដលមិន្រតឹម្រត�វ
មិនខ�ស់្រចវក់ឬែដកភា�ប់

្រចកេកៀវេលើជេណើ� រ37េឡើងជាន់េលើជេណើ� រេផ��ងខ�ួនេអយឃា�តឆា�យពី

េជើងទ្រមកណា� លៃនជេណើ� រ4ការងារផលិតស្រូវ

នៅប្រទេសជប៉ុន ជាទូទៅ គេធ្វើការងារស្ទូងដោយប្រើម៉ា ស៊ីនស្ទូង។
ខែ3

ខែ4

ខែ5

ខែ6

ខែ7

ដំណាក់កាលស្រូវចាប់ផ្ើមបែក
ដគុម្ពការសាបពូជ

ការស្ទូង

ខែ8

ខែ9ដំណាក់កាលចេញកួរស្រូវ
ដំណាក់កាលកក�ើតកួរខ្ចី
ដំណាក់កាលស្រូវទុំ

ការត្រាំគ្រាប់ពូជក្នុងទឹក

និងការបញ្ចេ ញពន្លក

ការបណ្ដុះសំណាប
ការដាក់ជីដ�ើមនិងការថែមជី

ដំណាក់កាលផ�ើម

ការសម្ងួតស្រែ
ការបាញ់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ

ការប្រមូលផល

ការដាក់ជីនៅដំណាក់កាលចេញកួរ

ដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់របស់ស្រូវ និង គំនូសបង្ហាញអំពីការងារសំខាន់ៗ (ដំណាក់កាលដាំដុះសម្រាប់ស្រូវទុំឆាប់)1 ការត្រៀមគ្រាប់ពូជ
(1) រចនាសម្ព័ន្ធរបស់គ្រាប់
គ្រាប់ពូជស្រូវ ផ្សំឡ�ើងពីគ្រាប់អង្ករសម្រូបផ្សំពីអំប្រ៊ីយ៉ុងនិងពងស និងសំបកអង្កាមដែលការពារវា។ អំប្រ៊ី
យ៉ុងមាន សរ ីរាង្គដែលក្លា យទៅជាស្លឹកនិងឫសក្រោយពេលចេញពន្លក ចំណែកឯពងសវ ិញ គឺសម្បូរទៅ
ដោយសារធាតុចិញ្ចឹមដែលចាំបាច់សម្រាប់ការរ ីកលូតលាស់របស់វា។

ពងសអំប្រ៊ីយ៉ុង

សំបកអង្កាម

សំបកអង្កាម

គ្រាប់អង្ករសម្រូប

(2) ការសម្លាប់មេរោគនៅគ្រាប់ពូជ
គេធ្វើការសម្លាប់មេរោគដែលជាប់នៅនឹងគ្រាប់ពូជដែលអាចបង្កជាជំងឺអ៊ីណិស៊ីងហ្ការេសេនឈឺ(Aphelenchoides
besseyi) ជំងឺបាកាណាអិ(Bakanae disease) ជំងឺម៉ូមីហ្ការេសៃឃីង(Burkholderia glumae) ជំងឺអ៊ីម៉ូឈិ(Blast)។ល។

38

4 ការងារផលិតស្រូវ
(3) ការត្រាំគ្រាប់ពូជក្នុងទឹក
ធ្វើការត្រាំគ្រាប់ពូជក្នុងទឹករយៈពេលប្រមាណ10ថ្ងៃ ដ�ើម្បីអោយគ្រាប់ពូជស្រូបយកជាតិទឹកបានគ្រប់គ្រាន់។
សីតុណ្ហភាពត្រូវរក្សាពី10ទៅ15អង្សាសេ ហ�ើយត្រូវត្រាំរយៈពេលពី7ទៅ10ថ្ងៃ។
គេគួរត្រាំអោយបានសីតុណ្ហភាពសរុប 100 អង្សាសេ។

សីតុណ្ហភាពទឹក 10~15 អង្សាសេ

គ្រាប់ពូជ

ការត្រាំគ្រាប់ពូជក្នុងទឹក

(4) ការបញ្ចេ ញពន្លក
នៅមួយថ្ងៃមុនធ្វើការសាបព្រោះពូជ គេបង្កើនសីតុណ្ហភាពទឹកអោយដល់30~32អង្សាសេ ដ�ើម្បីធ្វើអោយគ្រាប់
ពូជចេញពន្លក។
គេធ្វើអោយគ្រាប់ពូជចេញពន្លកបានប្រហែល1មីលីម៉ែត្រ ដែលគេហៅទម្រង់នេះថារាងទ្រូងព្រាប។

■ ការបញ្ចេ ញពន្លក

	មិនគ្រប់គ្រាន់

2 ការបណ្ដុះសំណាប

សមល្មម	ច្រើនហួស
គ្រាប់ពូជដែលមានរាងទ្រូងព្រាប

ការបណ្ដុះសំណាបគឺជាការបង្កើតសំណាបសម្រាប់ការដាំដុះតាមវ ិធីស្ទូងដោយប្រើម៉ា ស៊ីនស្ទូង។

ការបណ្ដុះសំណាបធ្វើឡ�ើងដោយដាក់ដីដែលមានជីស្រាប់ចូលទៅក្នុងផ�ើងបណ្ដុះសំណាបដែលមានបណ្ដោ យ60សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង30សង់ទីម៉ែត្រ និងកម្រាស់3សង់ទីម៉ែត្រ បន្ទាប់មកធ្វើការស្រោចទឹក រួមធ្វើការសាបព្រោះពូជ
និងលុបដីពីល�ើ។
ក្រោយពីលុបដីរចួ គេយកទៅដាក់នៅក្នុងម៉ា ស៊ីនបណ្ដុះសំណាបឬផ្ទះផ្លាស្ទិច (បន្ទប់កម្ដៅ) ដោយមានការ
គ្របដ�ើម្បីរក្សាសីតុណ្ហភាពបែបនេះ ធ្វើអោយរុក្ខជាតិចាប់ផ្ើដមចេញពន្លក។
ក្រោយពេលរុក្ខជាតិចេញពន្លកហ�ើយ គេយកទៅតម្រៀបនៅក្នុងផ្ទះផ្លាស្ទិច(បន្ទប់កម្ដៅ) ដោយគ្របរុក្ខជា
តិទុកនៅក្នុងរោងនោះរហូតដល់សំណាបចេញពណ៌បៃតង។
គេត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងផ្ទះផ្លាស្ទិច ហ�ើយបន្តធ្វើការស្រោចទឹក ដ�ើម្បីទទួលបានកូនសំ
ណាបក្រោយបណ្ដុះបាន20~25ថ្ងៃ និងទទួលបានសំណាបកណ្ដា លក្រោយបណ្ដុះបាន30~35ថ្ងៃ។

39

4 ការងារផលិតស្រូវ
ស្លឹកទី2ស្លឹកទី4ស្លឹកទី3ស្លឹកទី2ស្លឹកទី3ស្លឹកមិនពេញលេញ

ស្លឹកទី1ស្លឹកទី1កូនស្លឹក

កូនសំណាប
	ផ�ើងបណ្ដុះសំណាបដែលតម្រៀបនៅក្នុងផ្ទះផ្លាស្ទិច(បន្ទប់កម្ដៅ)សំណាបកណ្ដា លប្រភេទនៃសំណាប

3 ការគ្រប់គ្រងស្រែ
(1) ការរ�ៀបចំស្រែ
គេប្រើត្រាក់ទ័រ (ម៉ា ស៊ីនវ ិល) ដ�ើម្បីភជួ្រដីនៅក្នុងស្រែ និងធ្វើឲ្យដីមានផ្ទៃរាប។ ក្រោយពីបញចូ្ លទឹករួចហ�ើយ គេកាយដី ដ�ើម្បីធ្វើឲ្យដីមានលក្ខណៈទន់។ នេះហៅថា ការរាស់ដី។

ការរាស់ដីដោយប្រើត្រាក់ទ័រ

(2) ការដាក់ជី
ជីត្រូវបាចនៅល�ើស្រែពេញទាំងអស់មុនពេលធ្វើការរាស់ដី។ គេក៏អាចប្រើវ ិធីដាក់ជីស្របពេលស្ទូងក៏បានដែរ

ដោយធ្វើការដាក់ជីនៅពេលកំពុងធ្វើការងារស្ទូងតែម្ដង។

ការស្ទូងដោយប្រើម៉ា ស៊ីនជិះស្ទូង

40

4 ការងារផលិតស្រូវ
(3) ការស្ទូង

ការស្ទូងធ្វើឡ�ើងដោយប្រើម៉ា ស៊ីនស្ទូងពី2សន្ទូងដល់8សន្ទូង។ ម៉ា ស៊ីនស្ទូងនឹងធ្វើការស្ទូងដោយដាក់ចន្លោះ

សន្ទូង (ឬហៅថាគម្លាតសន្ទូង) ប្រវែង30សង់ទីម៉ែត្រ។ គេប្រើម៉ា ស៊ីនស្ទូងដ�ើម្បីកំណត់គម្លាតនៃគល់រក្ខុ ជាតិ។ ជាធម្មតា
គឺកំណត់ពី10~30សង់ទីម៉ែត្រ។
(4) ការគ្រប់គ្រងទឹក
បន្ទាប់ពីស្ទូងរួច គេនឹងការពារសំណាបដោយបញចូ្ លទឹកទៅក្នុងស្រែ(ហៅថាការបញចូ្ លទឹក)។ នៅពេលរុក្ខជាតិ

ចាប់ផ្តើមចេញឫសឬស្លឹកថ្មីហ�ើយ គេនឹងបន្ថយទឹកមកនៅរាក់វ ិញ ដ�ើម្បីបង្កើនចំនួនដ�ើមស្រូវថ្មីៗ(ហៅថាបែកគុម្ព)។
បន្ទាប់ពីនោះ គេនឹងបន្ថយទឹកឬបន្ថែមទឹកស្របទៅតាមការលូតលាស់របស់រក្ខុ ជាតិ (ហៅថាការសម្ងួតស្រែ)។
(5) ការបាញ់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ
គេចាប់ផ្ើមធ្វ
ដើការបាញ់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅនៅក្រោយពេលធ្វើការងារស្ទូងរួច។ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅមានជាប្រភេទគ្រាប់ល្អិត

ឬប្រភេទរាវជាដ�ើម។

(6) ការកម្ចាត់ជំងឺនិងសត្វល្អិតចង្រៃ
គេធ្វើការកម្ចាត់ជំងឺដូចជា ជំងឺអ៊ីម៉ូឈិ(Blast) ជំងឺហ្កូម៉ា ហាហ្ការេ(Brown spot) ។ល។ក្រោយពីចប់ការងារស្ទូង គេធ្វើការងារកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃនៅតំបន់ដែលមានសត្វល្អិតចង្រៃស៊ីសលឹក្ ឬកួរស្រូវ។

ជំងឺអ៊ីម៉ូឈិ(Blast) (ជំងឺអ៊ីម៉ូឈិក�ើតនៅស្លឹក)សត្វមមាចត្នោ ត (Stenotus rubrovittatus)(7) ការថែមជី
នៅមុនពេលស្រូវចេញកួរ ប្រហែល 15～25ថ្ងៃ គេនឹងធ្វើការថែមជីអាសូតនិងប៉ូតាស្យូម (ការដាក់ជីនៅ
ដំណាក់កាលចេញកួរ) ដ�ើម្បី

ជម្រុញការវ ិវត្តនៃផ្កាស្រូវ និងដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ការខូចទៅវ ិញ។ ផ្កាស្រូវ គឺសំដៅល�ើ

ផ្កានៃប្រភេទរុក្ខជាតិស្រូវ។

41

4 ការងារផលិតស្រូវ

4 ការប្រមូលផល

នៅពេលស្រូវប្ដូរពីដំណាក់កាលលូតលាស់ទៅដំណាក់កាលបន្តពូជ វាចាប់ផ្ើមបដ ំលែងដ�ើម្បីបង្កើតជាកួរ។
ដំណាក់កាលនៃការបំលែងបែបនេះហៅថា ដំណាក់កាលកក�ើតកួរ។
បន្ទាប់ពីការកក�ើតកួរបានរយៈពេលប្រហែល30ថ្ងៃមក ស្រូវនឹងចាប់ផ្ើមចេ
ដញកួរ។នេះហៅថាការការបញ្ចេ ញកួរ។ ក្រោយពីបញ្ចេ ញកួរបានរយៈពេលប្រហែល30~60ថ្ងៃ ស្រូវនឹងឆ្លងចូលដំណាក់កាលប្រមូលផល។
នៅតំបន់ស្ទើរតែទាំងអស់ ការប្រមូលផលធ្វើឡ�ើងដោយម៉ា ស៊ីនច្រូតនិងបោកស្រូវ(Combine) ។ ម៉ា ស៊ីនច្រូតនិង
បោកស្រូវ គឺជា“ម៉ា ស៊ីនដែលរួមបញចូ្ លមាស៊ីនច្រូតនិងម៉ា ស៊ីនបោកស្រូវក្នុងម៉ា ស៊ីនតែមួយ”។ នៅប្រទេសជប៉ុន
ជាទូទៅ គេប្រើ“ម៉ា ស៊ីនច្រូតនិងបោកស្រូវស្វ័យប្រវត្តិ”។ការប្រមូលផលស្រូវដោយប្រើម៉ា ស៊ីនច្រូតនិងបោកស្រូវស្វ័យប្រវត្តិ

5 ការកែសម្រួលនិងការបញ្ចេ ញទំនិញ
ស្រូវដែលបោកបានក្រោយពេលប្រមូលផលភ្លាមៗមានផ្ទុកជាតិទឹកខ្ពស់
ពី20~27% ដូច្នេះ គេនឹងសម្ងួតស្រូវទាំងនោះដោយប្រើកំដៅភ្លើង ដ�ើម្បីអោយ
ជាតិទឹកថយចុះមកត្រឹម14~15%។
ក្រោយពីសម្ងួតហ�ើយ គេនឹងធ្វើការងារស្រិតយកអង្កាមចេញដ�ើម្បីបានជា
អង្ករសំរបូ ។ បន្ទាប់មក គេធ្វើការងារកែសម្រួលដោយជម្រុះកម្ទេចអង្ករចេញពីអង្ក
រសំរបូ និងច្រកចូលក្នុងស្បោងអង្ករទំហំ30គីឡូក្រាមឬការុង ដ�ើម្បីបញ្ចេ ញទំនិញទាំងនោះ ។ម៉ា ស៊ីនសម្ងួតធញ្ញ ជាតិ6 ការគ្រប់គ្រងស្រែក្រោយប្រមូលផល
ក្រោយប្រមូលផលស្រូវរួច គេប្រើត្រាក់ទ័រ (ម៉ា ស៊ីនវ ិល)ដ�ើម្បីភជួរដី្ ហ�ើយកប់គល់ស្រូវដែលសល់ពីការច្រូត

ចំប�ើង និង ស្មៅចង្រៃ។

42

4 ការងារផលិតស្រូវ

● ការដាំស្រូវដោយប្រើដ�ើមតិច
រប�ៀបនៃការដាំស្រូវដោយប្រើដ�ើមតិច គឺមាន ①ការដាំដុះដោយការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់ ②ការដាំដុះ
ដោយទុកចន្លោះសន្ទូងឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា។
① ការដាំដុះដោយការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់
ការដាំដុះដោយការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់ គឺជារប�ៀបមួយនៃការដាំដុះដោយសាបព្រោះគ្រាប់ពូជទៅក្នុងស្រែ
ដោយផ្ទាល់ ដោយមិនធ្វើការស្ទូង។ ដោយសារមិនមានការបណតុះត្
្រួយ ដូច្នេះរយៈពេលការងារមានការថយចុះ
ហ�ើយសម្ភារៈសម្រាប់បណតុះ្ សំណាបក៏មិនចាំបាច់ដែរ។

រប�ៀបនៃការសាបព្រោះ មានការសាបព្រោះនៅពេលទឹកពេញ និងការសាបព្រោះនៅពេលស្រែស្ងួត។

ការសាបព្រោះនៅពេលទឹកពេញ គឺជារប�ៀបនៃការសាបព្រោះនៅក្នុងដី ឬល�ើដី បន្ទាប់ពីភជួរដី្ និងរាស់ដី។

ដ�ើម្បីឲ្យចេញពន្លកបានល្អ គេប្រើកាល់ស្យូមឌីអុកស៊ីត (calcium peroxide) និងស្រូវដែលបានលាបជាតិដែក។
ការសាបព្រោះនៅពេលវាលស្រែស្ងួត គឺជាការសាបព្រោះនៅពេលដែលស្រែមានស្ថានភាពស្ងួត ហ�ើយទុកឲ្យ

វានៅស្ថានភាពវាល ក្រោយពេលចេញពន្លក បន្ទាប់មកទ�ើបធ្វើការបញ្ចូ លទឹក។ គេអាចប្រើម៉ា ស៊ីនរួមគ្នាដូចជាម៉ា ស៊ីន សម្រាប់ដាំស្រូវសាលី ជាមួយម៉ា ស៊ីនសាបព្រោះជាដ�ើមក៏បាន។
② ការដាំដុះដោយទុកចន្លោះសន្ទូងឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា

ការដាំដុះដោយទុកចន្លោះសន្ទូងឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា គឺជាការដាំដុះមួយប្រភេទដែលគេបន្ថយភាពញឹកនៅក្នុងការដាំ ដោយទុកចន្លោះឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នារវាងសន្ទូងនឹងសន្ទូង។
នៅក្នុងចន្លោះសន្ទូងជាទម្លាប់ដែលមានប្រវែង 30cm ប្រសិនប�ើបង្កើនចន្លោះសន្ទូងពី15cm ទៅ28cm នោះចំនួនផ�ើងសំណាបដែលត្រូវប្រើនឹងថយចុះល�ើស 40%។ តាមការធ្វើបែបនេះ គេអាចកាត់បន្ថយពេលវេលាពលកម្ម
និងតម្លៃក្នុងការផលិត ដូចជាគ្រាប់ពូជ និងសម្ភារៈសម្រាប់បណតុះ្ សំណាបជាដ�ើម។

ការដាំដុះដោយការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់ (ម៉ា ស៊ីនស្ទូងពហុមុខងារដែលបានសាបព្រោះ)រូបថត : ដក់ស្រង់ចេញពីស�ៀវភៅណែនាំអំពីការធ្វើកសិកម្ម

43

4 ការងារផលិតស្រូវ

● អំពីអង្ករសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ
ករណីដែលគេយកស្រូវធ្វើជាចំណីសត្វ មានអង្ករសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វដែលគេប្រើគ្រាប់របស់ស្រូវ និងស្រូវ
WCSដែលគេយកកួរ ស្លឹកនិងដ�ើមស្រូវដែលគេប្រមូលផលជាមួយគ្នាមកប្រើប្រាស់។
អង្ករសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ

ស្រូវWCSនៅក្នុងការដាំដុះ ចាំបាច់ត្រូវមានការសហការគ្នារវាងកសិករធ្វើស្រែ និងកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វ។
ចំណីសត្វដែលគេយកកួរ ស្លឹកនិងដ�ើមស្រូវដែលគេប្រមូលផលជាមួយគ្នាមកផ្អាប់ទុក (ស្រូវWCS) គឺជាចំណី
ដែលគេប្រមូលផលមុនគ្រាប់ស្រូវទុំ រួចយកវាទៅផ្អាប់ទុក។ គេដាំដុះ ប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមានស្លឹកនិងដ�ើមច្រើន។
ដ�ើម្បីឲ្យការផ្អាប់ទុកទទួលបានគុណភាពខ្ពស់ គេប្រមូលផលនៅអំឡុងពេល 「ទុំពណ៌ល�ឿង」។

អង្ករសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ គឺជាចំណីដែលគេអាចផលិតបានល្អដោយធ្វើការដាំដុះនៅក្នុងស្រែ។ អង្ករសម្រាប់
ធ្វើចំណីសត្វ គេអាចប្រើប្រាស់ម៉ា ស៊ីនធ្វើកសិកម្ម និងរប�ៀបដាំដុះដូចគ្នាទៅនឹងអង្ករសម្រាប់បរ ិភោគដែរ។
ប្រភេទអង្ករសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ ក្រៅពីប្រភេទដែលគេធ្វើការដាំដុះរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គេបាន

អភិវឌ្ឍអង្ករមួយប្រភេទសម្រាប់តែដាំដុះទុកធ្វើចំណីសត្វ។ លក្ខណៈពិសេសរបស់វា គឺ①ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់
②លក្ខណៈពិសេសនៅក្នុងការដាំដុះ (ងាយដាំដុះ និងមិនងាយដួល) ③ប្រភេទដែលធន់នឹងជំងឺ គឺមានច្រើន
④មិនមានឥទ្ធិពលដល់គុណភាពអង្ករសម្រូប ឬអង្ករសម្រាប់បរ ិភោគ ⑤មានគ្រាប់ធំៗជាដ�ើម។
អង្ករសម្រាប់ធ្វើចំណីសត្វ ប�ើប្រៀបធ�ៀបជាមួយអង្ករសម្រាប់បរ ិភោគ វាមានតម្លៃថោក ដូច្នេះហ�ើយចាំបាច់ត្រូវ
ផលិតវាដោយដ�ើមតិច។ ម៉្យាងវ ិញទ�ៀត ចាំបាច់ត្រូវលៃលកធ្វើយ៉ាងណាឲ្យទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ ដោយធ្វើការ
បន្ថយតម្លៃក្នុងការផលិត ដូចជាធ្វើការដាំដុះដោយការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់ ការដាំដុះដោយទុកចន្លោះសន្ទូង
ឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា ឬប្រើប្រាស់ជីកំប៉ុសិ៍ជា្ត ដ�ើម។

44

5ការងារធ្វើចកាំ រនិងដាំបន្លែ

1 លក្ខណៈពិសេសនៃផលិតផលដំណាំចំការ
(1) ធញ្ញ ជាតិធញ្ញ ជាតិ រួមមាន ប្រភេទស្រូវ ប្រភេទសណ្ដែក ។ល។① ប្រភេទស្រូវ
រួមមាន ស្រូវសាលី ស្រូវបាលី ស្រូវរ៉ា យ ស្រូវអូត ។ល។② ប្រភេទសណ្ដែក
រួមមាន សណ្ដែកស�ៀង សណ្ដែកក្រហម ។ល។សណ្ដែកស�ៀងដែលនៅមិនទាន់ទុំ ហៅថាសណ្ដែកស�ៀងខ្ចី គេប្រើធ្វើជាបន្លែ។

(2) ប្រភេទដំឡូង

រួមមាន ដំឡូងជ្វា ដំឡូងបារាំង ។ល។ ដំណាំទាំងនេះជាវត្ថុធាតុដ�ើមសម្រាប់ធ្វើជាម្សៅ។ល។ នៅពេលគេប្រើ

វាសម្រាប់បរ ិភោគទាំងស្រស់ វាជាបន្លែ ។(3) បន្លែ
① ប្រភេទនៃបន្លែ
បន្លែដែលគេដាំដុះនៅក្នុងប្រទេសជប៉ុនមានប្រហែល 150ប្រភេទ។
បន្លែដែលគេដាំច្រើន មានដំឡូងបារាំង ដំឡូងជ្វា ឆៃថាវ ស្ពៃក្តោប ស្ពៃបូកគោជាដ�ើម។ ក្រៅពីនេះមាន

ខ្ចឹមបារាងំ ការតុ ៉ ស្ពៃខ្មៅជាដ�ើម។វ ិធីនៃការបែងចែកប្រភេទបន្លែ រួមមាន វ ិធីបែងចែកតាមបែបធម្មជាតិដោយផ្អែកទៅល�ើភូតគ្រាមសាស្ត្រនិង វ ិធីបែងចែកតាមបែបសិប្បនិម្មិតដោយផ្អែកទៅល�ើផ្នែកនៃដំណាំដែលគេយកទៅប្រើប្រាស់។

45

តាមការបែងចែកតាមបែបធម្មជាតិ រុក្ខជាតិដែលស្ថិតក្នុងជំពូកតែមួយ គឺតែងមានចំណុចដូចគ្នា។
ការបែងចែកតាមបែបធម្មជាតិ
ជំពូកបន្លែសំខាន់ៗ
	ត្រសក់	ត្រសក់ស្រូវ

ឪឡឹក	ល្ពៅ

រុក្ខជាតិជំពូកដ�ើមវល្លិ
	ត្រប់	ប៉េងប៉ោ ះ	ម្ចេសប្លោក	ជំពូកត្រប់

ជំពូកយូរ ីខ្ទឹមបារាំង

ខ្ទឹមជំពូកគីគុ

សាលាដដ�ើមបន្លា ស្អិត (burdock)ជំពូកអាកាហ្សា

ស្ពៃខ្មៅ

ជំពូកអាប៊ុរ៉ាណា

ស្ពៃក្តោប

ជំពូកសេរ ិ

ការត
ុ៉

ជំពូកត្រាវ

ត្រាវជំពូកគ្រាប់

ពោតជំពូកហ៊ីរ ឹហ្គា អុដំឡូងជ្វា

ជំពូកកុលាប (Rosaceae)ស្រ្តបឺរ ីស្ពៃបូកគោ

46ដំឡូងបារាំង

តាំងអោ

ឆៃថាវ

5 ការងារងធ្ើចំការៃតិងោំ្រកៃ្
ការក្រងកចែតា្សរ ីរង្គ
ប្រងភទ្រកៃ្សលឹែ
្ : ្រកៃ្កដលងគញ៉ំ ស្លឹែ

នស្ពង្្ម

នស្ព្រូែងរា

នស្ពងកា្្រ

ប្រងភទ្រកៃ្ង្ើ្ : ្រកៃ្កដលងគញ៉ំ ង្ើ្ ៃតិងងដើ្កដលដុះែនាុងដី

ង្ើ្�ូែ
ដំ�ូងោរំង

នឆថាវ

ការត
ុ៉

ផ្ក�ូែ

ង្្សងោ្ែ

សកណ្ែពណ៌ន្រតង

ប្រងភទ្រកៃ្ហូ្រកផ្្ : ្រកៃ្កដលងគញ៉ំ កផ្្ ៃតិងបរា្រ់រ្រស់វា

បតសែ់ង្រ៉ងងោ៉ ះបត្រ់

② លែខេណៈពតិងសសនៃ្រកៃ្សំខ្ៃ់ៗ (ការក្រងកចែតា្ក្រ្រសតិ្រ្ៃតិ្តិត្ម )i ប្រងភទ្រកៃ្សលឹែ
្
ែ. នស្ពងកាដ្រ
ជាដំណាំកដលបតរូវការអាកាសធាតុបតជាែ់ល្្ម ។ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសូង។
្ទងបរៅពីយែ្ែញ៉ំ ទាំងងឆ ងគអាចយែវាងៅងធ្ើ្ូហា្រងផ្្សងៗោៃ។ខ នស្ព្រូែងរា
គវឺជា្រកៃ្នៃរដូវស្លឹែង�ើ បជរុះកដល្តិៃបតលឹ្កតងគកតងកតយែងៅងធ្ើបជែ់
ងោះងទ វាក្្ទាំងជា្រកៃ្កដល្តិៃអាចខ្ះោៃសបម្្រ់្ូហា្រឆ្នាំងងភ្ើង។ ្រកៃ្
ងៃះដុះលូតោស់ោៃល្អងៅែនាុងអាកាសធាតុបតជាែ់ល្្ម ។ជាទូងៅ ងគោំ្រកៃ្ងៃះងោយវ តិធីសូង្ទ ្រ៉ុកៃ្ ែ៏ម្ៃតំ្រៃ់ខ្ះកដលងប្រើវ តិធីសា្រងបរះបរា្រ់ពូជងោយផ្្ទល់។

ងៅតា្ទប្ង់នៃនស្ព្រូែងរា ងគក្រងកចែជាទប្ង់ងកាដ្រងពញ
ទប្ង់ងកាដ្ររែ់ែណាដ ល ៃតិង ទប្ង់្តិៃងកាដ្រ។

47

5 ការងារងធ្ើចំការៃតិងោំ្រកៃ្គ សាោដ
សាោដម្ៃងបចើៃប្រងភទ ដូចជា សាោដកដលម្ៃស្លឹែរុព័ំ ទ្ធ្ូល
ដូចោល់ ស្លឹែរោ ស្លឹែបែញញ់ ។ល។្រកៃ្ងៃះដុះលូតោស់ោៃល្អងៅែនាុងអាកាសធាតុបតជាែ់ល្្ម ។ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសូង។
្ទបរា្រ់រ្រស់វាបតរូវការពៃ្វឺងដើ្្ីរ ីែលូតោស់។ វាចាញ់ជាតតិអាសុីត។
វាងចញពៃ្ែផ្កងៅងពលម្ៃសីតុណហាភាពខ្ពស់។� នស្ពង្្ម
្រោ្ទ្រ់ពីសា្រងបរះពូជោៃ1កខែៃ្ះងៅ2កខ ងគអាចប្រ្ូលផ្ល្រកៃ្ងៃះ
ោៃងហើយ។ វាជាដំណាំកដលសសរួលោំ។ ងគប្រ្ូលផ្លដំណាំងៃះងៅងពល
ស្លឹែវាម្ៃប្រកវងប្រកហល25សង់ទីក្៉បត។
ជាទូងៅ ងគងបចើៃោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសា្រងបរះពូជងោយផ្្ទល់ ្រ៉ុកៃ្
្្មីៗងៃះ ែ៏ម្ៃការោំតា្វ តិធីសូងកដរ។
្ទងោយសារម្ៃការកែល្្អពូជដំណាំ ដំណាំងៃះចា្រ់ងផ្ដើ្បតរូវោៃងគោំ

ដុះងពញ្ួយឆ្នាំកត្ដង។
ii ប្រងភទ្រកៃ្ង្ើ្
ែ. ខ្ទលឹ្ោរំង
្រកៃ្រង្ូលសបម្្រ់្ររ តិងភាគ្ួយងៃះ ផ្្សំង�ើងពីសលឹែ្ ៃតិងងដើ្ស្ថតិតងៅ
ជាៃ់ងលើរានា ងោយវាជា្រកៃ្ង្ើ្។
ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសូង។
្ទ

ខ. នឆថាវ
នឆថាវរដូវស្លឹែង�ើ បជរុះកដលង�ើញម្ៃងៅរដូវស្លឹែង�ើ បជរុះរហូតដល់
រដូវរងាម្ៃការរងពញៃតិយ្ជាទូងៅ ្រ៉ុកៃ្ការផ្លតិតនឆថាវរដូវផ្ករ ីែ ៃតិងនឆថាវរដូវងរៅដែ៏ែំពុងកតងែើៃង�ើងផ្ងកដរ ដូងចនាះ ងគោំដុះដំណាំងៃះងពញ្ួយ
ឆ្នាំកត្ដង។ ងៅរដូវកដលម្ៃអាកាសធាតុបតជាែ់ ងគងធ្ើការោំដុះងៅែនាុងងរង
ទប្ង់ដូចផ្្ូវរូងងបកា្ភនាំ។

ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសា្រងបរះពូជងោយផ្្ទល់។
ងៅងពលអាកាសធាតុ្រៃ្ម្ៃសីតុណហាភាពទា្រ ដំណាំងៃះចា្រ់ងផ្ដើ្

ងចញពៃ្ែផ្ក។

48

5 ការងារងធ្ើចំការៃតិងោំ្រកៃ្
គ. ដំ�ូងោរំង

ងគអាចយែដំ�ូងងៃះ្ែ្ររ តិងភាគ ឬែ៏អាចយែងៅងធ្ើជាវត្ថុធាតុងដើ្

សបម្្រ់ងធ្ើជាង្សៅឬសបម្្រ់ងធ្ើ្ូហា្រកែនចនា្ួយចំៃួៃ ។ងគងធ្ើការោំដំណាំងៃះងោយយែដំ�ូងពូជងៅោំងៅែនាុងចំការ។

�. ដំ�ូងជា្

ងគ្ររ តិងភាគង្ើ្នៃ្រកៃ្ងៃះងៅងពលវារ ីែធំ។
ងទាះជាដីម្ៃជីតតិចែ៏ងោយ ែ៏ដំណាំងៃះអាចលូតោស់ោៃល្អកដរ។

ផ្្ទុយងៅវ តិញ ប្រសតិៃង្រើម្ៃជីងបចើៃងពែ ស្លឹែៃតិងងដើ្ៃលឹងរ ីែធំ ្រ៉ុកៃ្ង្ើ្្តិៃ

លូតោស់ធំងោះងទ។

ពៃ្ែៃលឹងលូតងចញពីដំ�ូងពូជ ងហើយងគៃលឹងកាត់យែពៃ្ែងោះងៅោំ

ងៅែនាុងចំការងធ្ើជាែូៃសំណា្រ។

ង. ការត
ុ៉្រកៃ្ងៃះស្្ូរងៅងោយជាតតិការទូ ៉ ីៃ។ ងបរៅអំពីយែងៅងធ្ើ្ូហា្រ ងគែ៏អាចងប្រើបោស់វាងធ្ើជាទលឹែការតុ ៉ ែ៏ោៃ។

ដំណាំងៃះលូតោស់ោៃល្អងៅងបកា្អាកាសធាតុបតជាែ់ល្្ម ងហើយ
បតរូវោៃងគោំងៅតា្តំ្រៃ់បគ្រ់ទាំងអស់ងៅទូទាំងប្រងទស។
ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសា្រងបរះពូជងោយផ្្ទល់។ ប្រសតិៃង្រើសួត
ងៃដំណាំងៃះពតិោែៃលឹងងចញពៃ្ែណាស់។
iiii ប្រងភទ្រកៃ្ហូ្រកផ្្
ែ. ង្រ៉ងងោ៉ ះដំណាំងៃះម្ៃងបចើៃប្រងភទ រួ្ទាំងប្រងភទសបម្្រ់ងប្រើងៅែនាុងការច្្អតិៃ្ហាូ្រងោយែង្ដផ្ងកដរ។ ង្រ៉ងងោ៉ ះតូចកដលម្ៃែប្តិតជាតតិសរក ខ្ពស់ែ៏ទទួលោៃការងពញៃតិយ្ផ្ងកដរ។

ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសូង។
្ទងគងធ្ើការ្រៃសាំងដើ្ងដើ្្ីោំដំណាំងៃះ ។ងដើ្្ីោំងអាយោៃងដើ្ង្រ៉ងងោ៉ ះ 1 ងដើ្ ងគងធ្ើការែដតិចពៃ្ែគល់ទាៃ់ងពលវាងៅតូច ងៅថា“ការែដតិច

ពៃ្ែគល់”។ ងហើយងគែ៏ងធ្ើការែដតិចបតរួយចុងៃតិងកផ្្ផ្ងកដរ។

49

5 ការងារងធ្ើចំការៃតិងោំ្រកៃ្
ខ. បតសែ់
ងគ្ររ តិងភាគកផ្្នៃដំណាំងៃះងៅងពលកផ្្វាម្ៃពណ៌ន្រតង្តិៃទាៃ់ទុំ។
ងគងប្រើ្រកៃ្ងៃះងៅែនាុងការងធ្ើញំ្រកៃ្ឬបជែ់។ល។

្តិៃបតលឹ្កតការោំដុះងៅងលើដីវាលងោះងទ ងគែ៏អាចងធ្ើការោំដំណាំ

ងៃះងៅែនាុងសួៃដំណាំផ្ងកដរ ងោយងគអាចប្រ្ូលផ្លដំណាំងៃះោៃងពញ
្ួយឆ្នាំ។

ងគចា្រ់ងផ្ដើ្ប្រ្ូលផ្លងៅងពលកផ្្នៃដំណាំងៃះម្ៃប្រកវង (ប្រកវងកផ្្)ប្រកហល20សង់ទីក្៉បត។
ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសូង។
្ទងគែ៏ងធ្ើការ្រៃសាំងដើ្ងដើ្្ីោំដំណាំងៃះ

ផ្ងកដរ។
គ. បត្រ់

បត្រ់ម្ៃងបចើៃប្រងភទ គវឺតំ្រៃ់ៃី្ួយៗម្ៃពូជបត្រ់ក្រ្ែៗពីរានា។
ដំណាំងៃះបតរូវការរយៈងពលយូរែនាុងការោំដុះ ដូងចនាះ វាបតរូវការដីម្ៃជី

បគ្រ់បរាៃ់។

ងគោំដំណាំងៃះតា្វ តិធីសូង។综្ទ综ងៅងពលកដលវារ ីែធំធាត់ បតរូវងោត្រងងា្គលតប្ង់ ែ្តិចបតរួយ

តប្ង់ងដើ្ ៃតិងកាត់តប្លឹ្ក្ែជាងដើ្។
(4) ដំណាំឧសសាហែ្្ម
ដំណាំឧសសាហែ្្ម គវឺជាដំណាំកដលចាំោច់បតរូវទទួលការកែនចនាែប្តិតខ្ពស់្ុៃៃលឹង
អាចយែ្ែងប្រើបោស់ោៃ។
ដំណាំក្រ្រងោះ រួ្ម្ៃ កត ែុងញ៉ គលឹ សកណដែដី ង្្មអុីហលឹសា
្គថានាំជែ់ នឆថាវកផ្្អ្(Sugar beet) អំងព ។ល។ែ. កត
កត សំងៅងលើសលឹែ្ នៃងដើ្កត។
ងោយសារវាជាងដើ្ង�ើ ដូងចនាះ ងបកាយ
ងពលងគោំៃតិងងដើ្វាលូតោស់ធំងហើយ
្រោ្ទ្រ់ពីងោះ ងគអាចប្រ្ូលផ្លោៃងបចើៃឆ្នាំ។
ចំការកដលម្ៃោំងដើ្កតងបចើៃ ងៅថា សួៃកត។
ងដើ្្ីងាយសសរួលងៅងពលងធ្ើការងារប្រ្ូលផ្ល
ងគោំងដើ្កតងអាយម្ៃែ្្ពស់ប្រហាែ់ប្រកហលៃលឹងចងងកះ
្រ៉ុងណាណះ។

50

5 ការងារធ្វើចំការនិងដាំបន្លែ
ខ. កុងញ៉ា គឹគេធ្វើការប្រមូលផលដំណាំដំឡូងកុងញ៉ា គឹដែលវាជាដ�ើមរុក្ខជាតិដុះក្រោមដី ដ�ើម្បីយកទៅ
កែច្នៃធ្វើជាកុងញ៉ា គឹសម្រាប់បរ ិភោគ។
គេដាំដំណាំនេះនៅល�ើដីរាបស្មើឬនៅល�ើ
ដីចោតដែលមានគុណភាពបញ្ចេ ញទឹកល្អ
ប្រស�ើរ។
គេធ្វើការដាំដំណាំនេះពីដំឡូងពូជ។

គ. សណ្ដែកដី

ដំណាំនេះជារុក្ខជាតិស្ថិតក្នុងជំពូកសណ្ដែក។
បន្ទាប់ពីផ្កាដែលនៅល�ើដីធ្វើដំណ�ើរ
លម្អងរួច ដៃអូវែរដែលលូតវែងនឹងចាក់ចូល
ទៅក្នុងដី ហ�ើយវានឹងរ ីកធំនៅខាងចុងនោះ
បង្កើតបានជាសម្បកក្រៅនៃសណ្ដែកដី។
នៅពេលគេប្រមូលផលសណ្ដែកដី គេជីករកនិង
យកសម្បកទាំងនោះចេញពីក្នុងដី។
គេដាំដំណាំនេះដោយការសាបព្រោះគ្រាប់ពូជនៅល�ើដីចំការ។
(5) រុក្ខជាតិដែលជាចំណីសត្វ
រុក្ខជាតិដែលជាចំណីសត្វ គឺជារុក្ខជាតិដែលគេយកមកធ្វើជាចំណីសត្វចិញ្ចឹម (ចំណីសត្វ)។ វាមានដូចជា
ស្មៅ ស្រូវ ពោត ពោតម្យ៉ា ងដែលអត់មានស្នូល (sorghum) ស្រូវអូតជាដ�ើម។

រុក្ខជាតិដែលជាចំណីសត្វ ត្រូវផ្តល់ឲ្យសត្វចិញ្ចឹមក្នុងទម្រង់ជា ស្មៅស្រស់ ស្មៅស្ងួត ឬចំណីផ្អាប់។

ចំណីផ្អាប់ គឺជាចំណីដែលគេប្រមូលផលស្មៅ ស្រូវ ឬពោតទាំងកួរ ស្លឹកនិងដ�ើមជាមួយគ្នា ដាក់នៅកន្លែង
បិទជិតដែលគ្មានអុកស៊ីសែន (ខ្យល់) រួចហ�ើយផ្អាប់វាទុក។
ការប្រមូលផល ត្រូវធ្វើឡ�ើងនៅក្នុងអំឡុងពេលដែលរុក្ខជាតិមានសារជាតិចិញ្ចឹមខ្ពស់។

2 ការគ្រប់គ្រងការងារធ្វើចំការនិងដំណាំបន្លែ
① សីតុណ្ហភាព
ដំណាំនីមួយៗតែងតែមានសីតុណ្ហភាពសមស្របមួយដែលអាចធ្វើអោយកាលូតលាស់ប្រព្រឹត្តទៅបាន
ល្អប្រស�ើរបំផុតទៅតាមប្រភេទដំណាំនិងដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់។ ដំណាំមួយចំនួនចូលចិត្តសីតុណ្ហ
ភាពទាប ហ�ើយក៏មានដំណាំមួយចំនួនទ�ៀតដែលចូលចិត្តសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។
តាមរយៈការកែលម្អពូជដំណាំនិងការកែសម្រួលវ ិធីដាំដុះ តំបន៉ដែលដំណាំអាចលូតលាស់បានមាន
លក្ខណៈទូលំទូលាយជាងមុន។
ទោះជាដំណាំដែលអាចលូតលាស់លន្អ ៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ក៏ដោយ តាមរយៈវ ិធីដាំដុះនៅក្នុងរោងដំណាំឬ រោងទម្រង់ដូចផ្លូវរូងក្រោមភ្នំ ឬ តាមវ ិធីដាំដុះដោយគ្របស្អិតជាប់ពីល�ើដំណាំ ជាដ�ើម ធ្វើអោយគេអាចដាំដំណាំ
ទាំងនោះនៅតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពទាបបាន។

51

5 ការងារធ្វើចំការនិងដាំបន្លែ
② កម្រិតនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងការធ្វើរស្មីសំយោគ
ដំណាំ រ ីកលូតលាស់បានដោយការធ្វើរស្មីសំយោគ។
ជាទូទៅ ការធ្វើរស្មីសំយោគកាន់តែសកម្ម នៅពេលដែលមានពន្លឺកាន់តែខ្លាំង។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពន្លឺខ្លាំង
ល�ើសកម្រិត វាធ្វើដំណាំឆ្អែតពន្លឺ ហ�ើយលែងធ្វើរស្មីសំយោគតទៅទ�ៀត។
កម្រិតពន្លឺដែលចាំបាច់សម្រាប់ដំណាំនីមួយៗ គឺខុសៗគ្នា។
បន្លែដែលត្រូវការពន្លឺខ្លាំង មានដូចជា ប៉េងប៉ោ ះ ត្រសក់ស្រូវ ពោត ការតុ ៉ ជាដ�ើម។
បន្លែដែលត្រូវការពន្លឺខ្សោយ មានដូចជា ជីវ៉ាន់ស៊ុយ (trefoil) ខ្ទឹមក្រហមជប៉ុនជាដ�ើម។
③ សំណ�ើម
ការរ ីកលូតលាស់របស់ដំណាំ គឺអាស្រ័យទៅល�ើសំណ�ើមរបស់ដី។
នៅពេលដែលដីខ្វះសំណ�ើម នឹងធ្វើឲ្យដំណាំទុនខ្សោយ ហ�ើយក្លា យទៅជាមូលហេតុនៃការខ្វះសារធាតុ
ចិញ្ចឹម។
ផ្ទុយទៅវ ិញ ប្រសិនប្រើដីស�ើមពេក នឹងធ្វើឲ្យដំណាំខ្វះអុកស៊ីសែន ហ�ើយធ្វើឲ្យឫសរបស់វារលួយ។
ដ�ើម្បីវាស់កម្រិតសំណ�ើម គេប្រើឧបករណ៍វាស់សំណ�ើមដី ឬនាឡិកាវាស់តង់ស្យុង។ កម្រិតសំណ�ើម ត្រូវ
បានបង្ហាញឡ�ើងជា % ឬតម្លៃpF។ កម្រិតសំណ�ើមដែលសមល្មម គឺ35～55%។

3 គ្រាប់ពូជ
(1) គ្រាប់ពូជ
① ការចេញពន្លក
ដ�ើម្បីធ្វើអោយគ្រាប់ពូជបញ្ចេ ញពន្លក ចាំបាច់ត្រូវមានល័ក្ខខ័ណ្ឌ ទឹក សីតុណ្ហភាព និង អុកស៊ីសែន។
នេះហៅថា “ល័ក្ខខ័ណ្ឌទាំងបីក្នុងការបញ្ចេ ញពន្លក”។ប្រសិនប�ើស្រោចទឹកជ្រុលពេក អាចធ្វើអោយខ្វះអុកស៊ីសែន ហ�ើយការបញ្ចេ ញពន្លកក៏មិនបានល្អដែរ។
② គ្រាប់ចេញពន្លកដោយពន្លឺ និងគ្រាប់ចេញពន្លកនៅពេលងងឹត
គ្រាប់ដែលងាយនឹងចេញពន្លកនៅពេលត្រូវពន្លឺថ្ងៃ គេហៅថាគ្រាប់ចេញពន្លកដោយពន្លឺ។
ឧទាហរណ៍ : ការតុ ៉ សាលាដជាដ�ើម
គ្រាប់ដែលមិនងាយចេញពន្លកនៅពេលត្រូវពន្លឺថ្ងៃ គេហៅថា គ្រាប់ចេញពន្លកនៅពេលងងឹត។
ឧទាហរណ៍ : ឆៃថាវ ប៉េងប៉ោ ះ ឪឡឹកជាដ�ើម
③ អាយុកាលនៃគ្រាប់ពូជ និង រប�ៀបរក្សាទុកគ្រាប់ពូជ
គ្រាប់ពូជមានអាយុកាលរបស់វា។ អាយុកាលរបស់គ្រាប់ពូជមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នាទៅតាមប្រភេទនៃ
ដំណាំឬបន្លែ ដោយរួមមាន គ្រាប់ពូជដែលមានអាយុកាលខ្លី និង គ្រាប់ពូជដែលមានអាយុកាលវែង។
ការរក្សាទុកគ្រាប់ពូជត្រូវធ្វើឡ�ើងក្រោមល័ក្ខខ័ណ្ឌសីតុណ្ហភាពទាបនិងស្ងួត។

52

5 ការងារងធ្ើចំការៃតិងោំ្រកៃ្
ប្រសតិៃង្រើល័ែខេខ័ណ្ឌរែសាទុែបរា្រ់ពូជ្តិៃោៃល្អ អាយុកាលរ្រស់បរា្រ់ពូជែ៏ខីង្ ៅតា្ងោះកដរ។
អាយុរ្រស់បរា្រ់្រកៃ្
1～2ឆ្នាំ ការតុ ៉ ងរត នស្ពង្្ម
2～3ឆ្នាំ ខ្ទលឹ្ ខ្ទលឹ្ោរំង នឆថាវ នស្ពងកា្្រ
3～4ឆ្នាំ ង្រ៉ងងោ៉ ះ បត្រ់
④ បរា្រ់កដលងគកែនចនា
បរា្រ់កដលងគោៃកែនចនាងដើ្្ីឲ្យវាងាយសសរួលសា្រងបរះ ឆ្្រ់ងចញពៃ្ែ ៃតិងទ្រ់សាកត់ជំងវឺជាងដើ្ គវឺម្ៃការ
ងែើៃង�ើងងបចើៃ។
・បរា្រ់ម្ៃសសទា្រ់សំ្រែ : បតរូវោៃងគកែនចនាឲ្យម្ៃរង្ូលដូចៗរានា
・បរា្រ់កដលរា្មៃសំ្រែ : បរា្រ់កដលបតរូវោៃងគកែនចនាងោយយែសំ្រែរ លឹងរ្រស់វាងចញ (នស្ពង្្ម)・បរា្រ់កដលបតរូវោៃែំចាត់ជាតតិពុល : បរា្រ់កដលបតរូវោៃងគែំចាត់ជាតតិពុលងចញ
・បរា្រ់កដលរុែនាំ ុងសកុត : បរា្រ់កដលបតរូវោៃងគរុែនាំ ុងសកុត ងហើយទុែែនាុងរយៈងពល្ួយ

⑤ បរា្រ់F1 (ងអហ្វាៃ់)ងគងៅថា បរា្រ់ជំោៃ់ងបកាយ្ួយជំោៃ់។
បរា្រ់កដលម្ៃស្ត្ថភាពល្អជាងង្រ្រស់វា កដលបតរូវោៃ្រងងកើតង�ើងងោយងប្រើបោស់វ តិធី្រងងកើតបរា្រ់ែូៃ
កដលល្អជាងង្រ្រស់វា។
្រច្ុ្រ្ៃនា ្រកៃ្ភាគងបចើៃបតរូវោៃងគោំងោយងប្រើបរា្រ់F1។

្រ៉ុកៃ្ បរា្រ់ង្រ គវឺជាបរា្រ់កដលម្ៃស្ត្ថភាពល្អដូចង្រ្រស់វា។ ្រកៃ្ប្រចាំតំ្រៃ់កដលងគោំងៅតា្តំ្រៃ់
ដូចជា្រកៃ្ងខត្ែ្យូតុ ឬខ្ហា្គជាងដើ្ គវឺងប្រើបោស់បរា្រ់ង្រ។ ងគអាចោំវាងៅតា្ផ្្ទះែ៏ោៃ។

ត្ៃ៍

ុវ
ជំោញអៃ

○ សូ្ង្ើលបរា្រ់្រកៃ្ រួចងធ្ើការក្រងកចែងៅតា្ប្រងភទ្រកៃ្។
○ សូ្កស្ងយល់ពីប្រងភទបរា្រ់កដលងគោៃកែនចនា។
◯ សូ្កស្ងយល់អំពីវ តិធីរែសាទុែបរា្រ់ពូជ។
○ សូ្កស្ងយល់ពីភាពខុសរានានៃអាយុរ្រស់បរា្រ់្រកៃ្ងៅតា្ប្រងភទ្រកៃ្។
○ សូ្កស្ងយល់ប្រងភទសំខ្ៃ់ៗនៃបរា្រ់ងចញពៃ្ែងោយពៃ្វឺ ៃតិងបរា្រ់ងចញពៃ្ែងៅងពលងងលឹត។

53

5 ការងារងធ្ើចំការៃតិងោំ្រកៃ្
(2) ការសា្រងបរះពូជ
ការសា្រងបរះពូជ រួ្ម្ៃ ការសា្រជារយ ការសា្រជាជួរ ការសា្រជាចំណុច។
ងគងបជើសងរ ើសវ តិធីសា្រងបរះសស្រងៅតា្ប្រងភទ្រកៃ្។
ការលុ្រដីពីងលើ្រោ្ទ្រ់ពីសា្រងបរះបរា្រ់ពូជរួច ងៅថាការបគ្រដី។
បរា្រ់ងចញពៃ្ែងោយពៃ្វឺ ដូចជាការតុ ៉ ជាងដើ្ ប្រសតិៃបគ្រដីពីងលើងបចើៃងពែៃលឹងងធ្ើឲ្យពៃ្ែរ្រស់វា្តិៃល្អ
ដូងចនាះបតរូវបគ្រដីងស្ើង។

ករសបជាចំណុច

ករសបជាជួរ

ករសបជារយまចេនា� ះគល់ដំណាំ
たね ពូជ
្រគាប់

្រគាប់ពូជ
ចេនា�ះគល់ដំណាំ

េរយ្រគាប់ពូជមួយចំនួនេនកែន�ងនីមួយៗ

េរយ្រគាប់ពូជជា1ជួរេនេលើថា�ល

េរយ្រគាប់ពូជេនេពញេលើថា�ល

(ៃឆថាវ ។ល។)(ករ៉តុ ។ល។)(ករបណុ� ះ្រត�យៃនដំណាំខឹម� បារំង ។ល។)ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្អកស្ងយល់អំពីវ តិធីសា្រងបរះពូជ។

54

6ការងារធ្វើសនួ ដំណាំ

1 លក្ខណៈពិសេសនៃផលិតផលពីសួនដំណាំ
(1) បន្លែ
① ប៉េងប៉ោ ះជាប្រភេទបន្លែហូបផ្លែស្ថិតក្នុងជំពូកត្រប់។
ទម្រង់នៃការដាំដុះដំណាំនេះមានច្រើន ហ�ើយការដាំដុះអាចធ្វើបាន
ពេញមួយឆ្នាំ។
ដំណាំនេះលូតលាស់បានល្អនៅពេលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បនតិច្ ប៉ុន្តែ
វាក៏អាចលូតលាស់នៅក្រោមសីតុណ្ហភាពទាបផងដែរ។
ការលូតលាស់នៃដំណាំនេះត្រូវការពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លាំងជាចាំបាច់។

② ស្ត្របឺរ ីជាប្រភេទបន្លែហូបផ្លែស្ថិតក្នុងជំពូកកុលាប។
ការដាំដុះដោយធ្វើរងខ្ពស់ៗដែលអាចឈរធ្វើការបាន គឺមានការក�ើនឡ�ើងច្រើន។
រុក្ខជាតិនេះបន្តពូជដោយឥតភេទ។ នៅពេលចេញផ្កានិងផ្លែរួច
ដ�ើមក្ដឹបនឹងចាប់ផ្ើមក�
ដើតឡ�ើង ហ�ើយនៅចុងដ�ើមនោះនឹងមានដុះកូនគល់
រុក្ខជាតិ ដែលគេនឹងប្រើប្រាស់វានៅក្នុងការបង្កា ត់ពូជរុក្ខជាតិ។
គេច្រើនប្រើប្រាស់វ ិធីបណ្ដុះកូនសំណាបដ�ើម្បីពន្លឿនការចេញពន្លកផ្កា
ដែលនេះហៅថាការដាំពន្លឿន។

③ ត្រសក់
ជាប្រភេទបន្លែហូបផ្លែស្ថិតក្នុងជំពូកត្រសក់(គេប្រើផ្លែខ្ចីរបស់ដំណាំនេះ)។
រុក្ខជាតិនេះធ្វើដំណ�ើរលម្អងដោយមានកេសរញីនិងកេសរឈ្មោលពី
ដ�ើមផ្សេងគ្នា ប៉ុន្តែ ទោះជាមិនមានដំណ�ើរលម្អងឬការបង្កកំណ�ើតក៏ដោយ
ក៏រក្ខុ ជាតិនេះអាចចេញផ្លែបានដែរ (ការចេញផ្លែដោយឯកឯង)។
ការដាំដំណាំនេះស្ទើរតែទាំងអស់គឺត្រូវប្រើបង្គោ លដំណាំ។

④ ផ្សេងៗ
បន្លែជាច្រើនដូចជា ស្ពៃខ្មៅ (ជំពូកអាកាហ្ស៉ានិងជាប្រភេទបន្លែស្លឹក) ត្រប់(ជំពូកត្រប់និងជាប្រភេទបន្លែ
ហូបផ្លែ) ម្ទេសប្លោក(ជំពូកត្រប់និងជាប្រភេទបន្លែហូបផ្លែ) ជាដ�ើម គឺសុទ្ធសឹងជាបន្លែដែលគេដាំនៅក្នុងសួន
ដំណាំ។

55

6 ការងារធ្វើសួនដំណាំ

	ស្ពៃខ្មៅ	ត្រប់	ម្ទេសប្លោក

(2) ផ្កា
ភាគច្រើនគេក៏ដាំផ្កានៅក្នុងសួនដែរ។ ធ្វើបែបនេះ គេអាចគ្រប់គ្រងដំណាក់កាលនៃផ្ការ ីក និងអាចផលិតបាន
ជាផ្កាសម្រាប់កាច់លម្អឬផ្កាក្នុងផ�ើងដែលមានគុណភាពល្អ។
① ផ្កាគ្រីសាន (Chrysanthemum)គឺជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលអាចរស់បានច្រើនឆ្នាំនៅក្នុងដី។
គេធ្វើការបណ្ដុះត្រួយពីពន្លកដែលគេកាត់យកទៅដាំ។
ផ្កាគ្រីសានរដូវស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះគឺជារុក្ខជាតិដែលផ្ការ ីកនៅពេល
មានថ្ងៃខលី។្ ដ�ើម្បីពន្យារពេលផ្ការ ីក គេធ្វើការដាំផ្កានេះដោយបញ្ចា ំងអំពូលភ្លើងទៅល�ើផ្កានៅពេលយប់។
ផ្កានេះមានច្រើនប្រភេទ រួមទាំង ផ្កាគ្រីសានរដូវក្ដៅ ដូច្នេះ
គេអាចបញ្ចេ ញទំនិញបានពេញមួយឆ្នាំ។
② ផ្កាកុលាប (Rose)គឺជាផ្កាសម្រាប់កាត់លម្អ ដែលជាផ្កានៃប្រភេទដ�ើមឈ�ើ ផ្ដល់
ផ្កា។គេដាំផ្កានេះនៅក្នុងសួន ហ�ើយបញ្ចេ ញទំនិញពេញមួយឆ្នាំ។

③ ផ្កាលីលី (Lily)គឺជាផ្កាសម្រាប់កាត់លម្អ ដែលជាផ្កាលូតលាស់ចេញពីឫស
ដែលមានទម្រង់មូល។
ផ្កានេះមានច្រើនប្រភេទ ដូចជា ពូជថិប៉ុយូរ ី(Lilium longiflorum),ពូជប្រភេទអាស៊ី ពូជប្រភេទតំបន់ភាគខាងក�ើត ជាដ�ើម ហ�ើយគេថែ
រក្សាផ្កានេះនៅក្រោមសីតុណ្ហភាពទាបដ�ើម្បីប្រមូលផលនិងបញ្ចេ ញទំនិញបានពេញមួយឆ្នាំ។

56

6 ការងារធ្វើសួនដំណាំ
④ ផ្កាអឺយ៉ែត(Carnation)ផ្កាអីយ៉ែត គឺជាផ្កាសម្រាប់កាត់លម្អនិងជារុក្ខជាតិដែលអាច
រស់បានច្រើនឆ្នាំនៅក្នុងដី។
ប្រមាណ70%នៃការដាំផ្កានេះ គេជ្រើសរ� ើសប្រភេទផ្កាបែកមែក
ដែលមានផ្កាច្រើននៅល�ើដ�ើមតែមួយ។

2 ប្រភេទនិងរចនាសម្ព័ន្ធនៃសួនដំណាំ
(1) ប្រភេទ
ទៅតាមប្រភេទនៃសម្ភារៈគ្រប គេបែងចែកសួនដំណាំជាផ្ទះកញ្ចក់និងផ្ទះផ្លាស្ទិច។
① ផ្ទះកញ្ចក់
គឺជាផ្ទះកម្ដៅដែលធ្វើអំពីកញ្ចក់។
ផ្ទះបែបនេះគឺអាចអោយពន្លឺឆ្លងកាត់បានល្អ ហ�ើយមានលក្ខណៈធន់ ដោយអាចប្រើប្រាស់បានច្រើនឆ្នាំ។
ប៉ុន្តែ វាត្រូវការថ្លៃសាងសង់ច្រើនជាងផ្ទះផ្លាស្ទិច។
② ផ្ទះផ្លាស្ទិច
គឺជាសួនដែលរ�ៀបចំឡ�ើងដោយប្រើប្រាស់បន្ទះទន់និងរ ឹងដែលមានលក្ខណៈស្រាលនិងាយស្រួលប្រើ។
ភាពធន់របស់វាមានលក្ខណៈអន់ជាងកញ្ចក់។ ប៉ុន្តែ ថ្មីៗនេះ ការប្រើប្រាស់សួនបែបនេះកាន់តែមានច្រើនឡ�ើង
ហ�ើយ ដោយសារមានការបង្កើតនូវបន្ទះផ្លាស្ទិចដែលប្រើបានយូរ ហ�ើយថ្លៃសាងសង់មានតម្លៃថោក។ល។
③ ផ្ទះសម្រាប់ការពារភ្លៀង
វាគឺជាផ្ទះបា្ល ស្ទិក ដែលគេគ្របបន្ទះប្លា ស្ទិកតែនៅល�ើដំបូលប៉ុណ្ណោះ។
ផ្ទះប្រភេទនេះមានប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កា ត់ជំងឺ និងសត្វល្អិតចង្រៃ ព្រមទាំងការពារការប្រេះផ្លែ ដោយសារ
តែទឹកភ្លៀងមិនបានប៉ះត្រូវដំណាំដោយផ្ទាល់។

(2) រចនាសម្ព័ន្ធ
① ទម្រង់
ក. ទម្រង់អគារទោល
គឺជាទម្រង់ដែលមានដំបូលតែមួយ។ ទម្រង់បែបនេះគឺអាចធន់នឹងខ្យល់ឬព្រិល ហ�ើយការផ្លាស់ប្ដូរនិង
ពន្លឺចេញចូលក៏បានល្អ។
ខ. ទម្រង់អគារតភ្ជាប់គ្នា
គឺជាសួនដែលមានអគារទោលតភ្ជាប់គ្នាច្រើន។ ប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងការកម្តៅរបស់វា
គឺលជា្អ ងប្រភេទអគារទោល។ នៅខាងក្នុងមានភាពធំទូលាយដែលងាយស្រួលសម្រាប់ពេលធ្វើការងារ
ប៉ុន្តែ វាមានគុណវ ិបត្តិមួយចំនួន ដូចជា នៅផ្នែកដែលភ្ជាប់អគារមានពន្លឺចេញចូលតិច
តួច។ល។

57

6 ការងារធ្វើសួនដំណាំ
② រូបរាងនៃដំបូល
ក. ទម្រង់ដំបូលពីរ
ដំបូលទាំងសងខាងមានលក្ខណៈចោត បង្ហាញរូបរាងដូចជាផ្ទះ។

ខ. ទម្រង់ដំបូលមូល
ដំបូលមានរូបរាងមូល។
គ. ទម្រង់បីភាគបួន
ដំបូលម្ខាងក្នុងចំណោមដំបូលសងខាងមានទទឹងខ្លីជាងម្ខាងទ�ៀត។
ឃ. ទម្រង់វ ិនឡូគឺជាទម្រង់យកតាមប្រទេសហូឡង់ ដែលអគារមានកម្ពស់ខ្ពស់និងធំ។

ទម្រង់អគារទោល

ទម្រង់ដំបូលពីរ

ទម្រង់ដំបូលពីរ(ខ្នាតធំ)ទម្រង់ដំបូលមូល

ទម្រង់បីភាគបួន

ទម្រង់អគារតភ្ជាប់គ្នា
កម្ពស់អគារ
អគារតភ្ជាប់គ្នាទម្រង់ដំបូលពីរ

អគារតភ្ជាប់គ្នាទម្រង់ដំបូលមូល

អគារតភ្ជាប់គ្នាទម្រង់វ ិនឡូ3 សម្ភារៈសម្រាប់គ្របដំណាំនៅក្នុងសួន និងលក្ខណៈពិសេសរបស់វា
(1) សម្ភារៈសម្រាប់គ្របខាងក្រៅ
① កញ្ចក់
កញ្ចក់បន្ទះ ត្រូវបានគេយកមកប្រើប្រាស់ ។ វាអាចឲ្យពន្លឺចេញចូលបានល្អ។
② ប្លា ស្ទិចទន់
វាមានដូចជា ប្លា ស្ទិចប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម (បា្ល ស្ទិចដែលមានជាតិក្លរ ិចដែលគេប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម) និងបា្ល ស្ទិចពិសេសប្រភេទPO (ប្លា ស្ទិចពិសេសប្រភេទជ័រទន់ដែលគេប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម)។

58

6 ការងារធ្វើសួនដំណាំ
លក្ខណៈពិសេស
i ប្លា ស្ទិចប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម (បា្ល ស្ទិកដែលមានជាតិក្លរ ិចដែលគេប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម)វាគឺជាប្លា ស្ទិចដែលអាចឲ្យពន្លឺចេញចូល និងរក្សាកម្តៅបានល្អ។
វាគឺជាសម្ភារៈដែលធ្ងន់។ វាស្អិត និងឆាប់ប្រឡាក់។ ហ�ើយវាក៏ឆាប់រហែកផងដែរ។
គេត្រូវផ្លាស់បតូរវាចេញក្នុងរយៈពេល
្
1～2ឆ្នាំ។ នៅពេលដែលវាឆេះ វានឹងបញ្ចេ ញឧស្ម័នដែលមានជាតិ
ពុល។

ii បា្ល ស្ទិចពិសេសប្រភេទPO (ប្លា ស្ទិចពិសេសប្រភេទជ័រទន់ដែលគេប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម)វាស្រាលជាង ប្លា ស្ទិចប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម។ វាមិនស្អិតទេ ហ�ើយក៏មិនងាយប្រឡាក់ដែរ។
គេអាចប្រើវាបានរយៈពេល 2～3ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែវាក៏មានប្រភេទដែលអាចប្រើបានរហូត 3～5ឆ្នាំផងដែរ។
③ ប្លា ស្ទិចរ ឹងវាមានដូចជាប្លា ស្ទិចហ្លុយអ័រ(សារធាតុគីមីពណ៍ល�ឿង) សម្រាប់ប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម។ គេអាចប្រើវាបានរ

យៈពេលជាង 10ឆ្នាំ។

(2) សម្ភារៈសម្រាប់គ្របខាងក្នុង
① ប្លា ស្ទិចទន់
ប្លា ស្ទិចថ្លា ដូចជាប្លា ស្ទិចប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម ប្លា ស្ទិចប៉ូលីអេទីឡែន (ប្លា ស្ទិចដែលធ្វើពីប៉ូលីអេទីឡែន
សម្រាប់ប្រើក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម) ប្លា ស្ទិចអាស៊ីតអាសេទិចនិងអេទីឡែន (ប្លា ស្ទិចដែលធ្វើពីអាស៊ីតអាសេទិចនិង
អេទីឡែនសម្រាប់ប្រើនៅក្នុងវ ិស័យកសិកម្ម) បា្ល ស្ទិចពិសេសប្រភេទPO ក៏អាចប្រើសម្រាប់គ្របនៅខាងក្នុងផង
ដែរ។ ប៉ុន្តែប្លា ស្ទិចដែលគេគ្របនៅខាងក្នុង គឺស្តើងជាងបា្ល ស្ទិចដែលគេគ្របនៅខាងក្រៅ។
ប៉ូលីអេទីឡែន គឺជាប្លា ស្ទិចដែលរក្សាកម្តៅមិនសូវបានល្អក្នុងចំណោមប្លា ស្ទិចទន់ទាំងអស់។

② ស្បៃអំបោះមិនត្បាញ
គេប្រើវាគ្របនៅខាងក្នុង ជាវាំងននរក្សាកម្តៅ។ វាមិនសូវថ្លា ដូចប្លា ស្ទិចថ្លាទេ ប៉ុន្តែវារក្សាសំណ�ើម
និងរក្សាទឹកបានល្អ។
③ ស្បៃក្រចៅ
វាទប់មិនឲ្យពន្លឺចេញចូល ប៉ុន្តែវាអាចផ្លាស់បតូរខ្យល់
្បានល្អ។

ស្បៃអំបោះមិនត្បាញ

59ស្បៃក្រចៅ

6 ការងារងធ្ើសួៃដំណាំ
ជំោញ
្ៃ៍
អៃុវត

○ សូ្កស្ងយល់ពីប្រងភទងផ្្សងៗនៃសម្ភារៈសបម្្រ់បគ្រ ៃតិង្ុខងារងប្រើបោស់សំខ្ៃ់ៗរ្រស់វា។

4 ឧ្រែរណ៍ងប្រើបោស់ងៅែនាុងសួៃដំណាំ
(1) ឧ្រែរណ៍ែង្្

រង្រៀ្រនៃការែង្្ ម្ៃរង្រៀ្រែង្្ងោយខ្យល់ងរៅ្ ៃតិងរង្រៀ្រែង្្ងោយទលឹែងរៅ្។ រង្រៀ្រែង្្ងោយខ្យល់
ងរៅ្ បតរូវងគងប្រើបោស់ងបចើៃ ងោយសារកតវាងាយសសរួលែនាុងការតង្្ើង។

ងប្រងឥៃ្ធៃៈ ម្ៃងប្រងធងៃៃ់ ៃតិងងប្រងកាតជាងដើ្។ ងបរៅពីងៃះ ែ៏ម្ៃឧ្រែរណ៍ែង្្កដលងប្រើអគ្គតិសៃី ហា្គស

បរា្រ់ែំងទចង�ើ ផ្ងកដរ។
ការងប្រើបោស់ពៃ្វឺបពះអាទតិត្យ ឬសនា្រ់ែង្្ ែ៏ម្ៃការរ ីែចងប្ើៃផ្ងកដរ។

ផ្្ទះកដល្តិៃ្រកៃ្ថ្ែង្្
ផ្្ទះកដល្តិៃ្រកៃ្ថ្ែង្្ គវឺជារង្រៀ្រ្ួយកដលងគ្តិៃងប្រើម្៉សុីៃែង្្។ វាសែ្តិស្ៃលឹងដំណាំកដលធៃ់ៃលឹងែង្្
ទា្រ។ គុណស្្ត្តិរ្រស់វា គវឺ្តិៃម្ៃការចំណយងលើន្្ងប្រងឥៃ្ធៃៈ។
ប្រសតិៃង្រើងប្រើវាជា្ួយៃលឹងរូងងបកា្ដី វាអាចងធ្ើឲ្យការរែសាែង្្ងៅងពលយ្រ់ម្ៃប្រសតិទ្ធភាពកាៃ់កតខ្ពស់។
(2) ឧ្រែរណ៍ផ្្ស់្រូរខ្យល់
ដងៅងពលន្ងៃ ងៅែនាុងសួៃម្ៃសីតុណហាភាពខ្ពស់ងោយសារែង្ដពីបពះអាទតិត្យ ។ ងគងធ្ើការផ្្ស់្រូដរខ្យល់ងោយ

ងអាយខ្យល់ខ្ងងបរៅអាចចូលោៃ ងដើ្្ីែុំងអាយសីតុណហាភាពងៅែនាុងសួៃង�ើងខ្ពស់ខ្្ំងងពែ។
ការផ្្ស់្រូដរខ្យល់អាចងធ្ើង�ើងងោយវ តិធី2។① ការផ្្ស់្រូដរខ្យល់ងោយធ្្មជាតតិ

គវឺជាវ តិធីផ្្ស់្រូរខ្យល់
ដងោយង្រើែ្រង្អួចផ្្ស់្រូរខ្យល់
ដឬកផ្នាែ្ួយនៃសម្ភារៈបគ្រងដើ្្ីងអាយខ្យល់ខ្ងងបរៅអាច

ចូលោៃ។ វ តិធីងៃះអាចទទួលឥទ្ធតិពលពីអាកាសធាតុខ្ងងបរៅ។
② ការផ្្ស់្រូដរខ្យល់ងោយ្រងខេំ

គវឺជាវ តិធីកដលង្រើែែងាហារផ្្ស់្រូដរខ្យល់ងដើ្្ី្រងខេំ្រញ្ូ លខ្យល់ពីខ្ងងបរៅ។ វ តិធីងៃះបតរូវការែម្្ំងអគ្គតិសៃី ងហើយប្រសតិទតិភា្ធ ពគវឺអាសស័យងៅងលើស្ត្ថភាពរ្រស់ែងាហារផ្្ស់្រូដរខ្យល់។

60

6 ការងារងធ្ើសួៃដំណាំ
③ លំោ្រ់លំងោយនៃការផ្្ស់្រូ្រខ្យល់

ការផ្្ស់្រូ្រខ្យល់ គវឺងធ្ើង�ើងតា្ការផ្្ស់្រូ្រខ្យល់ងោយធ្្មជាតតិ។ លំោ្រ់លំងោយនៃការផ្្ស់្រូ្រខ្យល់

ងោយធ្្មជាតតិ គវឺដំ្រូងបតរូវង្រើែបគ្រខ្ងែនាុងងចញ ្រោ្ទ្រ់្ែង្រើែ្រង្អួចដំ្រូល។ ប្រសតិៃង្រើសីតុណហាភាពងៅកតខ្ពស់

បតរូវង្រើែ្រង្អួចចំងហៀង។

ប្រសតិៃង្រើសីតុណហាភាពងៅកត្តិៃចុះតា្ការផ្្

ស់្រូរខ្យល់
្ងោយធ្្មជាតតិ

ករផា�ស់បូរខ្យល់
�េដយបង�ំ

បង�ួចដំបូល

ផា�ស់បូរខ្យល់
�ខងក�ុង
និងខងេ្រកេដយបង�ំ

បតរូវងប្រើវ តិធីផ្្ស់្រូរខ្យល់
្ងោយ ្រងខេំ។

ករផា�ស់បូ�រខ្យល់េដយធម�ជាតិ
ផា�ស់បូរខ្យល់
�ខងក�ុង
និងខងេ្រកតមបង�ួច

ក�រប�
�ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

○ សូ្កស្ងយល់ពីរង្រៀ្រនៃការផ្្ស់្រូ្រខ្យល់ ៃតិងលំោ្រ់លំងោយនៃការផ្្ស់្រូ្រខ្យល់។
(3) ឧ្រែរណ៍្រងងកើតឧស្ម័ៃកា្រូៃតិច
ឧស្ម័ៃកា្រូៃតិច ជួយជប្រុញដល់ការងធ្ើរស្មីសំងយគរ្រស់ដំណាំ។ ងៅែនាុងសួៃកដល្រតិទជតិត គវឺអាចៃលឹងម្ៃ

ការខ្ះខ្តឧស្ម័ៃកា្រូៃតិច។ ដូងចនាះងហើយ ងគអាចជប្រុញការងធ្ើរស្មីសំងយគ ងោយងប្រើឧ្រែរណ៍្រងងកើតឧស្ម័ៃកា្រូៃតិច ងៅ្រំងពញឧស្ម័ៃកា្រូៃតិចកដលខ្ះខ្តងោះ។

ឧ្រែរណ៍្រងងកើតឧស្ម័ៃកា្រូៃតិច

(4) ឧ្រែរណ៍ែម្្ត់ជំងវឺៃតិងសត្លតិត្អ ចនបង
ងៅែនាុងសួៃម្ៃជាតតិសំងណើ្ខ្ពស់ៃតិងសីតុណហាភាពងរៅដល្ម្ កដលងៃះអាចងធ្ើងអាយជំងវឺឬសត្លតិត្អ ចនបងងាយ

ងែើតង�ើងៃតិងរតតបាតយ៉ ងឆ្្រ់រហ័ស។ការោញ់ថានាំែសតិែ្្មងៅែនាុងសួៃអាចងធ្ើង�ើងងោយស្័យប្រវត្តិងោយងប្រើ

ឧ្រែរណ៍ោញ់ថានាំែសតិែ្្ម ដូចជា “ឧ្រែរណ៍ោញ់ថានាំងដើរងោយស្័យប្រវត្តិ”ជាងដើ្ ងដើ្្ីសៃ្សំសំនចែម្្ំងពលែ្្ម
ៃតិងការររសុវត្ថតិភាពរ្រស់ែសតិែរ។ ្យា៉ ងងទៀត ែ៏ម្ៃវ តិធីកដល្តិៃងប្រើថានាំគី្ីែសតិែ្្មផ្ងកដរ ដូចជា ការងប្រើអំពូល
ងភ្ើងពណ៌ងលឿងនៃ“ឧ្រែរណ៍្រញ្្ ំងពៃ្វឺែម្្ត់សត្លតិត
្អ ”។ល។ម្៉ សុីៃោញ់ទលឹែងោយស្័យប្រវត្តិ

ឧ្រែរណ៍្រញ្្ ំងពៃ្វឺែំចាត់សត្លតិត
្អ

61

6 ការងារធ្វើសួនដំណាំ

5 ការគ្រប់គ្រងបរ ិស្ថាន
ការដាំដុះនៅល�ើដីវាលអាចទទួលឥទ្ធិពលខ្លាំងពីល័ក្ខខ័ណ្ឌរដូវនិងអាកាសធាតុ។

ការដាំដុះនៅក្នុងសួនធ្វើអោយគេអាចគ្រប់គ្រងទាំងបរ ិស្ថាននៅល�ើដី(សីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាស សំណ�ើម
ពន្លឺ។ល។) ទាំងបរ ិស្ថាននៅក្រោមដី(សីតុណ្ហភាពដី ជាតិទឹកនៅក្នុងដី កំហាប់នៃសារធាតុចិញ្ចឹម។ល។)។
(1) ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព
① ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព
គេធ្វើការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងសួនស្របទៅតាមសីតុណ្ហភាពដែលសមស្របសម្រាប់ការលូត
លាស់របស់ដំណាំនីមួយៗ។
នៅពេលថ្ងៃ សីតុណ្ហភាពនៅក្នុងសួនអាចឡ�ើងខ្ពស់ហួសហេតុ។ គេធ្វើការបញចុះ្ សីតុណ្ហភាពដោយការ

ផ្លាស់ប្ដូរខ្យល់។ នៅរដូវក្ដៅដែលមានជាតិសំណ�ើមខ្ពស់ គេក៏អាចបន្ថយសីតុណ្ហភាពដោយប្រើឧបករណ៍ធ្វើ

អោយត្រជាក់ផងដែរ។ នៅរដូវក្តៅដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ គេក៏អាចបន្ថយសីតុណ្ហភាពដោយប្រើឧបករ
ណ៍ធ្វើឲ្យត្រជាក់ផងដែរ។
នៅរដូវដែលមានសីតុណ្ហភាពទាប ឬ នៅពេលព្រឹកឬពេលយប់ជាដ�ើម គេប្រើឧបករណ៍កម្ដៅដ�ើម្បីបង្កើន
សីតុណ្ហភាព។
② ឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាព
មានដូចជាឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពរាងដងឈ�ើ ដែលគេបញចូ្ លអាល់កុលមានពណ៌(បង្ហាញសីតុណ្ហ

ភាពបច្ចុប្បន្ន) ឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពអតិបរមានិងអប្បរមាដែលគេបញចូ្ លបារ ៉ត(បង្ហាញសីតុណ្ហភាពបច្ចុ

ប្បន្ននិង សីតុណ្ហភាពអតិបរមានិងអប្បបរមាដែលបន្ទាប់ពីកំណត់សាជាថ្មី(reset)ពីល�ើកមុន) ឧបករណ៍វាស់
សីតុណ្ហភាពបង្ហាញលេខដែលបង្ហាញសីតុណ្ហភាពបច្ចុប្បន្នជាលេខ(វាកត់ត្រាទុកសីតុណ្ហភាពអតិបរមានិងអ

ប្បបរមាដែលបន្ទាប់ពីកំណត់សាជាថ្មី(reset)ពីល�ើកមុន) ជាដ�ើម។

ឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពរាងដងឈ�ើ

ឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពអតិបរមានិងអប្បបរមា

ឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពបង្ហាញលេខ

③វ ិធីរក្សាសីតុណ្ហភាព
ប្រសិទ្ធភាពនៃការរក្សាសីតុណ្ហភាពគឺកំណត់ដោយចំនួនសន្លឹក (ច្រើនជាន់ ច្រើនថ្នាក់) និងប្រភេទនៃសម្ភារៈគ្រប
ដំណាំ។
ចំពោះសម្ភារៈដូចគ្នា ចំនួនសន្លឹកកាន់តែច្រើននោះប្រសិទ្ធភាពរ
ក្សាសីតុណ្ហភាពកាន់តែខ្ពស់។

ផា�ំងផា�ស�ិច

វំងនន

េរងទ្រមង់ផូវរូ� ងេ្រកមភ�ំ

ការធ្វើកុំឲ្យមានចន្លោះឲ្យជាប់គ្នាគ្មានខ្យល់ចេញចូល
ក៏នឹងផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពផងដែរ។
មាន2វ ិធីក្នុងការហ៊ុមព័ទ្ធពីក្នុងដែលបង្កើនការរក្សាសីតុណ្ហភាព។ ①វ ិធីទុកចន្លោះបន្តិចនៅផ្នែកខាងក្នុងនៃផ្ទាំង
ហ៊ុមព័ទ្ធពីក្រៅហ�ើយដាក់ សម្ភារៈរក្សាសីតុណ្ហភាពភ្ជាប់ឲ្យជាប់នឹង ②វ ិធីធ្វើឲ្យអាចប�ើកបិទបាន(វាំងនន)។

62

6 ការងារងធ្ើសួៃដំណាំ
ងគែ៏អាចងប្រើវ តិធីតំង�ើងងរងទប្ង់ផ្ូ្វរូងងបកា្ភនាំ1ជាៃ់ឬ2ជាៃ់ងៅែនាុងផ្្ទះែង្្ផ្ងកដរ។
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីប្រងភទៃតិងរង្រៀ្រងប្រើបោស់ឧ្រែរណ៍វាស់សីតុណហាភាព
ងៅប្រងទសជ្រ៉ុៃ ងគងប្រើខ្នាតអងសាងស។

30ងៅងលើឧ្រែរណ៍វាស់សីតុណហាភាព ងគពតិៃតិត្យង្ើលតួងលខ

21℃

20

កដលស្ថតិតងៅងែៀៃជា្រ់ៃលឹងអង្គធាតុរវែនាុងឧ្រែរណ៍។

ទីតំងេមើលេដយ
ែភ�កែដល្រតឹម្រត�វ

ខ្នាតរ្រស់តួងលខងោះគវឺ ដវឺងបែ ឬ អងសាងស។

ត្ៃ៍

ុវ
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីរង្រៀ្រងប្រើបោស់ឧ្រែរណ៍វាស់សីតុណហាភាពអតតិ្ររម្ៃតិងអ្រ្្ររម្។
អាចវាស់ោៃ3គវឺសីតុណហាភាពអតតិ្ររម្ សីតុណហាភាពអ្រ្្ររម្ សីតុណហាភាព្រច្ុ្រ្ៃនាែុនាងងពលបព្រានា។
សីតុណហាភាពអតតិ្ររម្គវឺវាស់ងោយកផ្នាែ

ចុងខ្ងងបកា្នៃដងកូវ(សៃ្ទស្សៃ៍សីតុណហាភាព

ខងេឆ�ង

កដលជាអង្គធាតុរវងៅខ្ងែនាុង)ខ្ងសា្ំ។

(សីតុណ�ភាពអប្បបរមា)ខងស�ំ

(សីតុណ�ភាពអតិបរមា)្រទនិចវស់

សីតុណហាភាពអ្រ្្ររម្គវឺវាស់ងោយកផ្នាែ

‒20
‒10

ចុងខ្ងងបកា្នៃបទៃតិចវាស់ ងៅខ្ងងឆ្ង។

40
20

12℃

20

ទីតំងេមើលេដយែភ�កែដល្រតឹម្រត�វ

30

0
10

សីតុណ�ភាពអប្បបរមា

50សីតុណ�ភាពបច�ុប្បន�

10 សីតុណ�ភាពអតិបរមា
0(ែផ�កចុងខងេ្រកមៃន្រទនិចវស់ ខងស�ំ)(ែផ�កចុងខងេ្រកមៃន្រទនិចវស់ ខងេឆ�ង)បំពង់បារ៉ត

(2) ជាតតិទលឹែ
ការលូតោស់រ្រស់ដំណាំគវឺកប្រប្ររួលតា្សា្ថៃភាពជាតតិទលឹែងៅែនាុងដី។

ង្រើខ្ះជាតតិទលឹែងោះៃលឹង្រងកឲ្យស្តិតសសងរៃ ៃតិងខ្ះជីវជាតតិ។

ផ្្ទុយងៅវ តិញ ង្រើជាតតិទលឹែងបចើៃងពែៃលឹងងធ្ើឲ្យខ្ះអុែសុីកសៃកដលអាច្រងកឲ្យលូតោស់្តិៃល្អឬរលួយឫស។
ងដើ្្ីវាស់ជាតតិទលឹែ ងគងប្រើឧ្រែរណ៍វាស់ជាតតិទលឹែែនាុងដី

ឧ្រែរណ៍វាស់ភាពតលឹង។ តន្្នៃែប្តិតជាតតិទលឹែគវឺគតិតជា %ឬ តន្្pF។
ែប្តិតជាតតិទលឹែែនាុងដីកដលស្សស្រគវឺ 35-55%។

63ឧ្រែរណ៍វាស់ជាតតិទលឹែែនាុងដី

ឧ្រែរណ៍វាស់ភាពតលឹង

6 ការងារងធ្ើសួៃដំណាំ
(3) ជាតតិសំងណើ្
ជាតតិសំងណើ្ងៅែនាុងសួៃងាយង�ើងខ្ពស់ងោយសារការរែសាឬតង្្ើងសីតុណហាភាព។

ជាពតិងសស ងៅងពលយ្រ់នៃរដូវរងា ជាតតិសំងណើ្ងាយងែើៃង�ើងណាស់ ងហើយវាជា្ូលងហតុងធ្ើងអាយរុែខេជាតតិ

ងែើតម្ៃជំងវឺ។ ដូងចនាះ ងគចាំោច់បតរូវ្រញុ្ ះជាតតិសំងណើ្ៃតិងទ្រ់សាកត់ែុំងអាយងែើតម្ៃងញើសងៅតា្ជញ្្ ំងជាងដើ្។
(4) ការបគ្រ់បគង្ររ តិសា្ថៃរួ្រានា
ការបគ្រ់បគងធាតុផ្្សំ្ួយចំៃួៃនៃ្ររ តិសា្ថៃដូចជា សីតុណហាភាព ជាតតិសំងណើ្ ពៃ្វឺ ឧស្ម័ៃកា្រូៃតិចជាងដើ្ែនាុងងពល

បព្រានាងៅថា ការបគ្រ់បគង្ររ តិសា្ថៃរួ្រានា។

ងគអាចបគ្រ់បគងងោយស្័យប្រវត្តិងោយងប្រើបោស់ែុំព្យូទ័របគ្រ់បគងការ្រ្ូរខ្យល់ៃតិងឧ្រែរណ៍ែង្្។

6 ការវ តិៃតិច័យ្ ងលើការលូតោស់នៃដំណាំ
ងៅងពលផ្ដល់ទលឹែឬជី ងគបតរូវសងងកតង្ើលសា្ថៃភាពលូតោស់រ្រស់ដំណាំ។ ងដើ្្ីដលឹងអំពីសា្ថៃភាពលូតោស់
រ្រស់រែុ ខេជាតតិ ងគសងងកតង្ើលងៅងលើចំៃួៃស្លឹែ គម្្តរវាងថានាំងៃតិងថានាំងនៃងដើ្រុែខេជាតតិ(ប្រកវងគម្្តថានាំង) ែ្្ពស់រែុ ខេជាតតិ
ពណ៌រ្រស់សលឹែ
្ ។ល។
ត្ៃ៍

ុវ
ជំោញអៃ

[ចំនួនស�ឹក]◯ សូ្អនាែអៃុវត្ងដើ្្ីអាចវាស់ែ្្ពស់
រុែខេជាតតិៃតិងប្រកវងគម្្តថានាំង ។◯ សូ្កស្ងយល់អំពីចំៃួៃស្លឹែរ្រស់

រប់សឹក
� ែដល
កម�ស់

រុក�ជាតិ

រុែខេជាតតិ។

េពញរូបរង

គមា�តថា�ំង

មិនរប់

កូនស�ឹកេទ

64

6 ការងារងធ្ើសួៃដំណាំ
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្អនាែអៃុវត្ងដើ្្ីអាចវ តិៃតិច័យ្ ែូៃរុែខេជាតតិកដលសុខភាពល្អ។
ែូៃរុែខេជាតតិកដលសុខភាព្តិៃល្អគវឺម្ៃលែខេណៈដូចជា លូតោស់បជរុល ម្ៃសានា្ខូចឬសានា្សត្សុី(សានា្
្រៃ្សល់ងោយសត្លតិត្អ សុី)ងៅងលើសលឹែ្ ឬងដើ្ នផ្្ទចងោ្ះសានា្សរនសងលើសលឹែ្ ម្ៃពណ៌ងលឿង បតរួយបតរូវោៃែ្តិច
ស្លឹែឬងដើ្កប្រជាចាស់ជាងដើ្។

គមា�តថា�ំងែវង

េដើមធំ្រកស់

កូនរុក�ជាតិែដលលូតលស់្រជ�ល

គមា�តថា�ំងញឹកេហើយពណ៌ចស់

ស�ឹកេងើយេទេលើជាប់នឹងល�

ស�ឹកេស�ើងេហើយធំនិងងយទន់ខ�ប
េដើមេស�ើង

ស�ឹករងតូចេហើយ្រកិន

គមា�តថា�ំងញឹក

្រត�យជាប់នឹងល�

េដើមធំ្រកស់

កូនរុក�ជាតិសុខភាពល�

្រត�យរងតូច
កូនរុក�ជាតិចស់

◯ សូ្អនាែអៃុវត្ងដើ្្ីយល់្ូលងហតុកដល្រងក្រញ្ហា ដល់ការលូតោស់។
◦ខ្ះទលឹែ៖ ចុងនៃងដើ្រុែខេជាតតិ្រត់ចុះងបកា្ ស្លឹែស្តិតសសងរៃ។
◦ខ្ះជី

・ខ្ះជាតតិកាល់ស្យូ្៖ ម្ៃ្រញ្ហា កផ្នាែសរ ីរង្គ(រលួយគូទ) ។・ខ្ះជាតតិកដែ៖ ស្លឹែ្្មីកប្រជាពណ៌ងលឿង។

◦ខ្ះពៃ្វឺន្ងៃ៖ ងដើ្ងស្ើង គម្្តថានាំងកវង ស្លឹែងស្ើងងហើយធំ។
ង្រ៉ងងោ៉ ះរលួយគូទ

7 ជសាវ្រ្ែ្្មម្ (ដំណាំោំែុងទលឹនាែ)(1) ជសាវ្រ្ែ្្ម (ដំណាំោំែុងទលឹ
នាែ)ជសាវ្រ្ែ្្មគវឺជាវ តិធីសាស្ស្ោំដំណាំងោយ្តិៃងប្រើដីគវឺងោយងប្រើអង្គធាតុរវសំរ្រ់ោំដុះកដលោៃងោយការរ ំោយសារធាតុចតិញ្លឹ្ែនាុងទលឹែ។

ទប្ង់នៃជសាវ្រ្ែ្្មគវឺម្ៃវ តិធីសាស្ស្ងប្រើវត្ថុធាតុសំរ្រ់្រណុ្ ះៃតិង្តិៃងប្រើវត្ថុធាតុសំរ្រ់្រណុ្ ះ។វត្ថុធាតុសំរ្រ់្រណុ្ ះគវឺម្ៃដូចជា សំ�ីកែវRockwool សំ្រែដូងទុំ ែង្្ទចរុែខេជាតតិង្្មពុែផ្ុយ(Peat moss) ្្មបគរួស

ជាងដើ្។

ចំងរះវ តិធីសាស្ស្្តិៃងប្រើវត្ថុធាតុសំរ្រ់្រណុ្ ះគវឺងគងប្រើទលឹែៃតិងងប្រើចំហាយទលឹែ។

ជសាវ្រ្ែ្្មងោយងប្រើទលឹែ

ជសាវ្រ្ែ្្មងោយងប្រើសំ�ីកែវRockwool

65ជសាវ្រ្ែ្្មងោយងប្រើ្្មបគរួស

6 ការងារធ្វើសួនដំណាំ
(2) លក្ខណៈពិសេសនៃជសាវប្បកម្ម
・មិនសូវក�ើតមានជំងឺដែលឆ្លងតាមដី

・គ្មានផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា

・បញ្ជ ៀសការងាររ�ៀបចំដី ស្រោចទឹក កម្ចាត់ស្មៅ	・ងាយស្រួលធ្វើឲ្យការគ្រប់គ្រងទៅជាស្វ័យប្រវត្តិ

・គ្មានកំហាតចំពោះជី

・ត្រូវចំណាយរ�ៀបចំគ្រឿងបរ ិក្ខា រ(3) ឧបករណ៍សំរាប់ជសាវប្បកម្ម (ដំណាំដាំក្នុងទឹក)ឧបករណ៍ចាំបាច់មានដូចជាមា៉ សុីនបូម

ធុងស្តុកអង្គធាតុរាវសំរាប់ដាំដុះ ធ្នើរដាំដុះម៉ា ស៊ីនបូមបញជូន្ អង្គធាតុរាវសំរាប់ដាំដុះទៅធ្នើរជាដ�ើម។

ធុង
េធ�ើរ

វត�ុធាតុសំរប់បណុ� ះ

8 វ ិធីបណ្ដុះកូនសំណាប
(1) វ ិធីបណ្ដុះកូនសំណាប
① ការបណ្ដុះកូនសំណាបនៅល�ើថ្នាល
គេរ�ៀបចំធ្វើថ្នាលបណ្ដុះកូនសំណាប ហ�ើយសាបព្រោះពូជនៅល�ើនោះ។ ថ្នាលបណ្ដុះកូនសំណាប បែងចែកជាថ្នាលក្ដៅនិងថ្នាលត្រជាក់។ ថ្នាលត្រជាក់មិនត្រូវការសម្ភារៈពិសេសអ្វីនោះទេ។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់ថ្នាលក្ដៅ
គេត្រូវរាយខ្សែកម្ដៅដោយអគ្គិសនី ដ�ើម្បីកម្ដៅដីរបស់ថ្នាលនោះ។
② ការបណ្ដុះកូនសំណាបនៅក្នុងផ�ើងជ្រុង
គេធ្វើការរោយគ្រាប់ពូជនៅល�ើផ�ើងជ្រុងដ�ើម្បីបណ្ដុះកូនសំណាប ដូច្នេះគេត្រូវការអោយមានផ�ើងបណ្ដុះ
កូនសំណាបបែបនោះ។
③ ការបណ្ដុះកូនសំណាបនៅក្នុងផ�ើងផ្លាស្ទិច
គេធ្វើការរោយគ្រាប់ពូជនៅក្នុងផ�ើងមូលធ្វើអំពីផ្លាស្ទិច។ ផ�ើងផ្លាស្ទិចមានទំហំផ្សេងៗជាច្រើន។」を最後につけてください。
④ ការបណ្ដុះកូនសំណាបនៅក្នុងផ�ើងក្រដាស
គេធ្វើការរោយគ្រាប់ពូជនៅក្នុងផ�ើងក្រដាសដែលផ�ើងនោះនឹងរលាយនៅក្នុងដី។
⑤ ការបណ្ដុះកូនសំណាបនៅក្នុងផ�ើងដែលមានប្រលោះច្រើន
គេធ្វើការរោយគ្រាប់ពូជនៅក្នុងផ�ើងដែលមានប្រលោះច្រើន។ ចំនួនប្រលោះនៅក្នុងផ�ើងអាចប្រែប្រួល
ទៅតាមប្រភេទបន្លែ។

66

6 ការងារងធ្ើសួៃដំណាំ

ការ្រណុដ ះែូៃសំណា្រងៅងលើថានាល

ងផ្ើងបជរុងសបម្្រ់្រណុដ ះែូៃសំណា្រ

ការ្រណុដ ះែូៃសំណា្រងៅែនាុងងផ្ើងបជរុង ការ្រណុដ ះែូៃសំណា្រងៅ ការ្រណុដ ះែូៃសំណា្រងៅែនាុងងផ្ើង
ែនាុងងផ្ើងផ្្ស្ទតិច

ងផ្ើងផ្្ស្ទតិច

ងផ្ើងបែោស

ម្ៃប្រងោះងបចើៃ

ងផ្ើងកដលម្ៃប្រងោះងបចើៃ

(2) ែូៃរុែខេជាតតិ្រៃសាំ
ែូៃរុែខេជាតតិ្រៃសាំគវឺជាែូៃរុែខេជាតតិកដលោៃពីការផ្សាំងដើ្កដលជាែូៃផ្សាំ ជា្ួយៃលឹង ងដើ្កដលជាង្ផ្សាំ។
ងគងប្រើវ តិធីផ្សាំងដើ្ងៃះចំងរះដំណាំបត្រ់ បតសែ់ ង្រ៉ងងោ៉ ះ ឳ�លឹែ ។ល។ងគងប្រើបោស់ពូជរុែខេជាតតិកដលធៃ់ៃលឹងជំងវឺៃតិងសត្លតិត្អ សបម្្រ់ងធ្ើជាង្ផ្សាំ។
ងគងប្រើបោស់ពូជរុែខេជាតតិកដលអាចផ្ដល់ទតិៃនាផ្លងបចើៃៃតិងម្ៃគុណភាពល្អសបម្្រ់ងធ្ើជាែូៃផ្សាំ។
គុណប្រងយជៃ៍នៃែូៃរុែខេជាតតិ្រៃសាំគវឺអាចធៃ់ៃលឹងជំងវឺៃតិងសត្លតិត្អ ងហើយអាចផ្ដល់ទតិៃនាផ្លខ្ពស់។
(3) ែូៃរុែខេជាតតិល្អ
ែូៃរុែខេជាតតិលគ្អ វឺជាែូៃរុែខេជាតតិកដលម្ៃងដើ្ធំៃតិងម្ំ ងហើយគម្្តថានាែ់ម្ៃលែខេណៈញលឹែ។
ប្រសតិៃង្រើងគងសសាចទលឹែងបចើៃហួសងហតុឬបគ្រ់បគងសីតុណហាភាពងអាយងៅខ្ពស់ វាងធ្ើងអាយែូៃរុែខេជាតតិលូតកវងបជរុល
(ែូៃរុែខេជាតតិកដលក្ែៃតិងងដើ្ដុះកវងហួតងហតុ)។
ការខ្ះពៃ្វឺបគ្រ់បរាៃ់ ែ៏អាចងធ្ើងអាយែូៃរុែខេជាតតិលូតកវងបជរុលផ្ងកដរ។
ប្រសតិៃង្រើខ្ះជីអាសូត ងោះស្លឹែងៅកផ្នាែខ្ងងបកា្នៃរុែខេជាតតិៃលឹងម្ៃពណ៌ងលឿង ងហើយគុណភាពរ្រស់ែូៃរុែខេជាតតិ
ែ៏ធា្ែ់ចុះកដរ។

67

7ការងារដាំដះុ ដ�ើមឈ�ើហបផ្លែ
ូ

1 និយមន័យនិងប្រភេទនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
(1) និយមន័យនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ សំដៅល�ើដ�ើមឈ�ើ ដែលគេធ្វើការដាំដុះដ�ើម្បីទទួលបានផ្លែជាទិន្នផល។
ដំណាំត្រសក់ស្រូវឬឳឡឹកជាដ�ើម ក៏គេប្រមូលផលដោយយកផ្លែរបស់វាដែរ ប៉ុន្តែ ដំណាំទាំងនេះស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទ
“ស្មៅ”ដែលស្រពោនក្នុងរយៈពេល 1 ឆ្នាំ ដូច្នេះ គេចាត់វាចូលក្នុងប្រភេទបន្លែ។
ផ្លែរបស់ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែក៏អាចហៅដោយខ្លីថា“ផ្លែឈ�ើ ”បានដែរ។
(2) ប្រភេទនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ដ�ើមឈ�ើ ដែលជ្រុះស្លឹកនៅរដូវរងា ហៅថា ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ។ ដ�ើមឈ�ើ ប្រភេទនេះ រួមមាន
ប៉ោម ទំពាំងបាយជូ សារ ី សូដា ទន្លាប់ កៅឡាក់ ។ល។ប្រភេទមួយទ�ៀតគឺ ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលមានស្លឹកពណ៌បៃតងពេញមួយឆ្នាំ។ ដ�ើមឈ�ើ ប្រភេទនេះរួមមាន
ក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូ ក្រូចយឺហ្សឹ ផ្លែប៊ីវ៉ា ។ល។(3) ហេតុអវីបាន
្ជាគេដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ផ្លែឈ�ើ ដែលមានរសជាតិផ្អែមនិងក្លិនក្រអូបអាចធ្វើអោយការបរ ិភោគអាហារកាន់តែមានភាពសម្បូរបែប។

ផ្លែឈ�ើ ដែលមានគុណភាពល្អអាចលក់បានក្នុងតម្លៃថ្លៃ ដោយត្រូវការផ្ទៃដីតូចប៉ុណ្ណោះក្នុងការផលិត ហ�ើយអាចទទួលបានប្រាក់ចំណូលច្រើន។

2 លក្ខណៈពិសេសនៃការដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
(1) វដ្តជីវ ិតនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ក្រោយពីគេដាំកូនឈ�ើ គេត្រូវថែរក្សាដ�ើមឈ�ើ នោះដ�ើម្បីអោយវាលូតលាស់និងត្រូវការចំណាយពេល
ច្រើនឆ្នាំដោយដ�ើមឈ�ើ ទាំងនេះមិនមានចេញផ្លែនោះទេ។ នៅពេលដ�ើមឈ�ើ លូតលាស់បានគ្រប់គ្រាន់ហ�ើយ
វានឹងចេញផ្លែ ពេលនោះទ�ើបគេធ្វើការប្រមូលផល។
បន្ទាប់ពីនោះ គេអាចធ្វើការប្រមូលផលជារ�ៀងរាល់ឆ្នាំរយៈពេល20ឆ្នាំទៅ40ឆ្នាំទៅតាមប្រភេទនៃដ�ើមឈ�ើ
នីមួយៗ។

68បរ ិមាណលូតលស់
និងទិន�ផលែផ�េឈើ

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
កូនេដើម
េឈើេដើមេឈើ ជំទង់

េដើមេឈើ េពញវ័យ

េដើមេឈើ ចស់ទំហំេដើមេឈើ

ដំណាក់កល
ចប់េផ�ើមេចញែផ�បរ ិមាណេចញែផ�

010

បរ ិមាណេចញែផ�

20

30អយុេដើមេឈើ (ឆា�ំ)បរ ិមាណពន�កផា�

កូនេដើមេឈើ

េដើមេឈើ ជំទង់

េដើមេឈើ េពញវ័យ

េដើមេឈើ ចស់វដ្តជីវ ិតនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ (អាយុដ�ើមឈ�ើ បរ ិមាណចេញពន្លកផ្កា និង បរ ិមាណចេញផ្លែ)(2) ការលូតលាស់នៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
① ការចេញពន្លកស្លឹកនិងពន្លកផ្កា
ពន្លកនៅល�ើដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ រួមមាន“ពន្លកស្លឹក”ដែលដុះចេញជាស្លឹក និង “ពន្លកផ្កា”ដែលដុះចេញជា
ផ្កាដែលនឹងរ ីកហ�ើយចេញផ្លែ។
ដំណាក់កាលនៃការកក�ើតពន្លកផ្កាអាចមានលក្ខណៈខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ។
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែភាគច្រើន បង្កើតពន្លកផ្កានៅមួយឆ្នាំមុនដល់ពេលផ្ការ ីកនិងចេញផ្លែ។
ការបញ្ចេ ញពន្លកផ្កាមាន2រប�ៀប។ សម្រាប់ដ�ើមសូដា ដ�ើមឆឺរ ី ជាដ�ើម គឺចេញពន្លកផ្កានៅល�ើមែកដែល
ដុះពីឆ្នាំមុន។ ចំណែកឯដ�ើមប៉ោម សារ ី ទំពាំងបាយជូវ ិញ គឺចេញពន្លកផ្កានៅល�ើមែកឈ�ើ ថ្មីដែលដុះនៅក្នុង
ឆ្នាំនេះ។ ហ�ើយដ�ើមក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូវ ិញគឺមានប្រភេទទាំងពីរតែម្ដង។វ ិធីប្រើនៅក្នុងការកាត់មែកឈ�ើ នឹងប្រែប្រួលអាស្រ័យទៅល�ើទីតាំងចេញពន្លកផ្ការបស់ដ�ើមឈ�ើ នីមួយៗ។
កត្តា ជួយឲ្យចេញពន្លកផ្កា
・កាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពជីអាសូត។
・ធ្វើឲ្យការកាត់មែកខ្សោយ។
・បញ្ជ ៀសការចេញផ្លែច្រើនជ្រុល។
・ធ្វើឲ្យជាតិទឹកក្នុងដីមានកម្រិតតិចតួច។

69

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ដំណាក់កាលចេញពន្លកផ្កា
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ ភាគច្រើនចេញពន្លកផ្កានៅខែមិថុនា～ខែសីហា។ ទំពាំងបាយជូគឺនៅចុង
ខែឧសភា ក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូគឺនៅខែតុលា～ខែធ្នូ។
② ផ្ការ ីកនិងការចេញផ្លែ

នៅពេលផ្ការ ីក លម្អងផ្កានឹងធ្វើដំណ�ើរលម្អងនៅល�ើកេសរញី ក�ើតចេញជាផ្លែ ហ�ើយផ្លែនោះនឹងចាប់ផ្ើម
ដរ ីកធំធាត់។ ប៉ុន្តែ ក៏មានប្រភេទដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលអាចផ្ដល់ផ្លែដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដំណ�ើរលម្អងនោះទេ
ដូចជាដ�ើមក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូជាដ�ើម។
ការដែលផ្លែលូតលាស់ដោយមិនមានការបង្កកំណ�ើតគឺហៅថាការចេញផ្លែដោយឯកឯង។ ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែល
ចេញផ្លែដោយឯកឯងក្រៅពីក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូមានដូចជា ផ្លែល្វា ផ្លែទន្លាប់អត់គ្រាប់ជាដ�ើម។ ទំពាំងបាយជូប�ើប្រើ
ប្រាស់សារជាតិអរម៉ូនជីបេរេលីន នោះនឹងទៅជាអត់គ្រាប់។
③ ការរ ីកធំធាត់និងការទុំនៃផ្លែឈ�ើ
ផ្លែឈ�ើ នឹងរ ីកធំធាត់បន្ដិចម្ដងៗ ដោយសន្សំទុកជាតិសរ្ក នៅក្នុងផ្លែ រហូតដល់ពេលវាទុំ ផ្លែឈ�ើ ស្ទើរតែ
ទាំងអស់នឹងមានរសជាតិផ្អែម។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត កោសិការបស់ផ្លែឈ�ើ នឹងប្រែប្រួលធ្វើអោយផ្លែឈ�ើ មានភាពទន់។
ដំណ�ើររ ីកលូតលាស់របស់ផ្លែឈ�ើ ប្រព្រឹត្តទៅ ដោយដំបូងកោសិការបស់ផ្លែឈ�ើ នឹងក�ើនចំនួន បន្ទាប់មក
កោសិកាទាំងនោះនឹងរ ីកធំ។
(3) បរ ិស្ថានសម្រាប់ការដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
① សីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាស ពន្លឺព្រះអាទិត្យ បរ ិមាណភ្លៀងធ្លាក់ និង ខ្យល់
ដ�ើម្បីការលូតលាស់របស់មែកឈ�ើ ថ្មី (មែកឈ�ើ ដែលទ�ើបដុះថ្មី) និង ផ្លែ ចាំបាច់ត្រូវការសីតុណ្ហភាពបរ ិយាកាស ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និង បរ ិមាណភ្លៀងធ្លាក់ដែលសមស្រប។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត ប្រសិនប�ើខ្យល់បក់ខ្លាំងពេក ធ្វើអោយផ្លែរងការខូចខាតឬជ្រុះពីដ�ើម ដូច្នេះ គេត្រូវចាត់វ ិធានការ
ដ�ើម្បីទប់ខ្យល់។
ការដាំដ�ើមសារ ីនៅល�ើធ្នើរ គឺដ�ើម្បីទប់ទល់នឹងខ្យល់ខ្លាំងដូចជាព្យុះទីហវុងជាដ�ើ
្ម កុំអោយបង្កការខូចខាត

ដល់ផ្លែឈ�ើ ឬធ្វើអោយផ្លែជ្រុះពីដ�ើម។
② សារធាតុចិញ្ចឹម

ការលូតលាស់របស់ផ្លែឈ�ើ ត្រូវការសារធាតុអាសូត ផូសវ័រ្ ប៉ូតាស្យូម និង សារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗទ�ៀត
ក្នុងបរ ិមាណមានតុល្យភាពល្អ។
ពេលវេលានៃការដាក់ជីនិងបរ ិមាណសមស្របនៃជី ក៏ជាកត្តា សំខាន់ផងដែរ។
③ ដីដ�ើម្បីអាចអោយដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែចាក់ឫស និង ស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមនិងទឹកបានគ្រប់គ្រាន់ គេចាំបាច់
ត្រូវធ្វើការរ�ៀបចំដីអោយមានលក្ខណៈល្អប្រស�ើរ។
លក្ខណៈធ្វើអោយជីមិនងាយហូរចេញ លក្ខណៈរក្សាទឹក(កាន់ទឹក) និងលក្ខណៈបញ្ចេ ញទឹក(ដេញទឹក)សុទ្ធសឹងជាកត្តា សំខាន់។

70

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ

3 ការគ្រប់គ្រងការដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
(1) ការគ្រប់គ្រងដ�ើមឈ�ើ
① ការបង្កើតនិងបណ្ដុះកូនដ�ើមឈ�ើ

ជាទូទៅ គេបង្កើតកូនដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែតាមរយៈ“ការបន្សាំ”ដោយមាន“កូនផ្សាំ”និង“មេផ្សាំ”។សម្រាប់មេផ្សាំ គេជ្រើសរ� ើសយកពូជរុក្ខជាតិដែលមានឫសមាំ ហ�ើយធន់នឹងជំងឺ។
សម្រាប់កូនផ្សាំ គេជ្រើសរ� ើសយកពូជរុក្ខជាតិដែលផ្ដល់ផ្លែមានគុណភាពខ្ពស់។
ការបន្សាំបែងចែកជាការបន្សាំមែកនិងការបន្សាំពន្លក។
ការយកមែកឈ�ើ ទៅផ្សាំនឹងមេផ្សាំហៅថា“ការបន្សាំមែក”។ំវ ិធីបន្សំាមែក
រួមមានការបន្សាំដោយកាត់ ការបន្សាំដោយច្រៀក និង ការបន្សាំតាមផ្នែកពោះនៃមេផ្សាំ។
ការយកពន្លកឈ�ើ ទៅផ្សាំនឹងមេផ្សាំហៅថា“ការបន្សាំពន្លក”។វ ិធីបន្សាំពន្លក រួមមាន ការបន្សាំពន្លកជារាងអក្សរT ការបន្សាំពន្លកដោយសក។វ ិធីផលិត
ការបង្កា ត់ពូជតាមវិធីបន្សាំ

សេចក្ដីពន្យល់
ភ្ជាប់កូនផ្សាំទៅនឹងមេផ្សំ

លក្ខណៈពិសេស
ជាវិធីទូទៅប្រើនៅល�ើដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ

កាត់យកផ្នែកមួយនៃមែកឈ�ើ ឬស្លឹកជាដ�ើម
ការបង្កា ត់ពូជតាមវិធីកាត់ដោត

ទៅដោតចូលក្នុងដីធម្មតាឬដីបណ្ដុះ
ដ�ើម្បីបង្កើតជាពន្លកឬឫស សម្រាប់ក�ើតចេញ

ដ�ើមទំពាំងបាយជូ ដ�ើមល្វា ។ល។ជាកូនរុក្ខជាតិ
ពត់ផ្នែកមួយនៃមែកឈ�ើ ដ�ើម្បីអោយកប់ចូល
ការបង្កា ត់ពូជតាមវិធីផ្សាំមែក

ទៅក្នុងដី ដល់ពេលឫសដុះហ�ើយ សឹមកាត់

ដ�ើមប៉ោម

ផ្ដាច់ពីដ�ើមដ�ើម្បីបង្កើតជាកូនរុក្ខជាតិ
ការបង្កា ត់ពូជតាមពន្លក

ធ្វើការសាបព្រោះគ្រាប់ពូជដ�ើម្បីបង្កើតកូន
សំណាបជាវ ិធីផលិតមេផ្សាំ

ការបណ្ដុះរុក្ខជាតិតាមវិធីកាត់ដោត ការបណ្ដុះរុក្ខជាតិតាមវិធីផ្សាំមែក (មុនបង្កើតឫស) ការបណ្ដុះរុក្ខជាតិតាមវិធីផ្សាំមែក (ក្រោយបង្កើតឫស)71

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ការ្រងងកើតែូៃងដើ្ង�ើ គវឺម្ៃវ តិធីសាស្ស្្រងាកត់ពូជងោយចតិញ្លឹ្(្រៃសាំជាងដើ្) ៃតិង្រងាកត់ពូជងោយបរា្រ់ពូជ។
ែូៃងដើ្ង�ើ កដល្រងាកត់ពូជងោយបរា្រ់ពូជគវឺងៅថាែូៃងដើ្ង�ើ ពៃ្ែ។
ការ្រងាកត់ពូជងោយបរា្រ់ពូជគវឺសំរ្រ់ងពល្រណុ្ ះងដើ្ង្ឬ្រណុ្ ះពូជប្រងភទ្្មីជាងដើ្។

ែូៃងដើ្ង�ើ លគ្អ វឺឬឫសតូចៗលូតោស់លង្អ ហើយ្តិៃោៃរងផ្ល្រ៉ះរល់ងោយសារសត្លតិត្អ ្រងកជំងវឺ។
ចំងរះែូៃផ្សាំគវឺងគងប្រើែូៃផ្សាំកដល្តិៃោៃរងផ្ល្រ៉ះរល់ងោយសារសត្លតិត្អ ្រងកជំងវឺ។
ងរាល្រំណងនៃ្រៃសាំ
① ្រងងកើៃងដើ្ង�ើ ពូជដូចរានាឬកខ្សសសឡាយដូចរានា។
② ពងៃ្ឿៃដំណាែ់កាលចា្រ់ងផ្្ើ្ងចញកផ្្។
③ ងធ្ើ្រច្ុ្រ្ៃនាភាពនៃពូជង�ើ ែុនាងរយៈងពលខ្ីតា្រយៈការ្រៃសាំងៅក្ែខ្ពស់។

④ កាត់្រៃ្ថយការរងងបរាះពីសត្លតិត្អ ្រងកជំងវឺតា្រយៈង្ផ្សាំកដលធៃ់។

ត្ៃ៍

ុវ
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីបតរួយនៃងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្សំខ្ៃ់ៗ។
ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលម្ៃស្លឹែពណ៌ន្រតងងពញ្ួយឆ្នាំ

ងដើ្ប្រងភទបែរូច

ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលបជរុះស្លឹែតា្រដូវ

ងដើ្ទោ្្រ់

72ងដើ្ទំរំងោយជូ

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្អនាែកស្ងយល់អំពី្ូលោឋាៃបគលឹះនៃវ តិធី្រៃសាំក្ែៃតិងវ តិធី្រៃសាំពៃ្ែ ។《ការ្រៃសាំក្ែ》ករបន្សោំេដយកត់

ករបន្សោំេដយេ្រច�ក

ករបន្សោំតមែផ�កេពះៃនេមផ្សោំ

ផ�ំុ�សទប់លូតលស់របស់េមផ្សោំនិងកូនផ្សោំ
េអយ្រត�វគា� រួចចក់កូនផ្សោំចូលេទ។

េ្រច�កេដើមៃនេមផ្សោំ រួចចក់កូនផ្សោំែដលិ ីេនះេនក�ុង
ភាគេ្រចើនេគេ្របើវធ

មានរងដូចកំណល់ចូលេទ។

ករបណុ� ះែមកកណា� លថ�ី។

《ការ្រៃសាំពៃ្ែ》① កត់យកពន�កចំនួន 1② េ្រច�កេចញជារងអក្សរTិ េដយបេ�� ញពន�កមកខងេ្រក
③ ចក់ពន�កចូលេទ ④េ្របើបង់បិទេដើម្បីរជុ ំ ុំវញ

េនេលើេមផ្សោំ

◯ សូ្អនាែកស្ងយល់អំពីឧ្រែរណ៍កដលចាំោច់បតរូវងប្រើងៅែនាុងការងារ្រៃសាំ ។ែូៃកាំ្រតិត (សបម្្រ់ចតិតងបចៀែ) ្រង់្រតិទងប្រើសបម្្រ់ការ្រៃសាំ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីរង្រៀ្រនៃការ

កាវបតរូវោែ់ែកៃ្ងផ្សាំងអាយងៅកផ្នាែខ្ង

ោំបតរួយនៃរុែខេជាតតិ្រៃសាំ។

ងលើផ្ុតពីដី។
កែន�ងផ្សោំ
េមផ្សោំ

73

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីវ តិធី្រៃសាំក្ែ។
េមផ្សោំ

①②�សទប់លូតលស់

សុីែឡម(ែផ�កសរៃសនាំ)③④
េ្រច�កេដយកូនកំបិត

ផ�ូែអម

ជាលិកសុីែឡម

្របែហល3cm

េ្រច�ករងចូលក�ុងខ�ះៗ
※4.5 ～６cm※េ្រពះេបើេ្រច�កេចញេ្រកេធ�ើឲ្យអចេ្រច�កខ�ំងែដលអចបង�ឲ្យមុតៃដឬ្រមាមៃដ។
① េមផ្សោំ្រត�វកត់េន្រតង់កម�ស់4.5 ～６cm ពីដី។

② កត់េចល្រតង់ចំេហៀងៃនៃផ�មុខកត់ េដយប�� ិតមុំ45ដឺេ្រក។
③ ្រតង់មុខកត់ែដលប�� ិត េ្រច�ក្រតង់ចុះេ្រកម។

④ ភា�ប់កូនផ្សោំខណៈេពលែដលមុខតំណេនមិនទន់សួត។
�កូនផ្សោំ

①②③
ែផ�កែដល្រត�វស៊កប��ូ លេទេមផ្សោំ

ែផ�កែដលយកេ្របើជាកូនផ្សោំ

្របែហល3.6cm

្របែហល3cm

45ដឺេ្រក

្របែហល9mm① កូនផ្សោំគឺេគយក្រតង់ែផ�កកណា� លៃនែមកែដលពន�កដុះល�។

② ភា�ប់ឲ្យបាន1េទ3ពន�ក េហើយេ្រច�កសកេចញប�� ិតឲ្យេស�ើង្របែហល3.6cm។

③ េ្រច�កសកេចញែផ�កខងេ្រកយឲ្យបានមុំ្របែហល45ដឺេ្រក ប�� ិត្របែហល9mm។

វ ិធីភា�ប់

②①េមើលពីចំេហៀង

③េមើលពីមុខ

① ស៊កប��ូ លកូនផ្សោំេដយផ�ុំ�សទប់លូតលស់របស់េមផ្សោំនិងកូនផ្សោំឲ្យ្រត�វគា�។

�សទប់លូតលស់គឺមិនអចេមើលនឹងែភ�កទេទេឃើញេទ េហតុេនះ្រត�វផ�ំុែផ�កខងេ្រកៃនសុីែឡម(សៃសនាំ)។
លបៃផ�ខងេលើៃនេមផ្សោំេដយកវបិទបន្សោំ។

② រុឲំ ្យជាប់នឹងល�េដយេ្របើសុត។
�③ េ�សបេមផ្សោំនិងកូនផ្សោំេដយថង់ប៉ូលីេអទីែឡនជាេដើម។វ ិធីភា�ប់េមផ្សោំនិងកូនផ្សោំ

(្របយ័ត�) ្រត�វ្របយ័ត�កុំឲ្យមានគមា�តេនចេនា�ះេមផ្សោំនិងកូនផ្សោំ។

គំរល
ូ �

េមផ្សោំ

ផ�ូែអម
កូនផ្សោំ

សំបកេឈើ

សុីែឡម(ែផ�កសរៃសនាំ)�សទប់លូតលស់
ផ�ូែអម
សុីែឡម(ែផ�កសរៃសនាំ)ផ�ុំ�សទប់លូតលស់ជាមួយគា�
គំរមូ ិនល�

74ជាលិកសុីែឡម

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
② ការកាត់តម្រឹមមែក និង ការកាត់មែក
“ការកាត់តម្រឹមមែក” គឺជាការងារកាត់មែកឈ�ើ ហ�ើយធ្វើការតម្រង់មែកជាដ�ើម ដ�ើម្បីកែសម្រួលរូបរាង
របស់ដ�ើមឈ�ើ ។“ការកាត់មែក”សំដៅល�ើការកាត់មែកឈ�ើ ។គោលដៅនៃការងារទាំងនេះគឺធ្វើអោយដ�ើមឈ�ើ ចេញផ្កាបានច្រើន ដ�ើម្បីអោយការប្រមូលទិន្នផលផ្លែឈ�ើ មានលក្ខណៈថេរ ហ�ើយដ�ើម្បីអោយការធ្វើការងារប្រព្រឹត្តទៅមានលក្ខណៈងាយស្រួលជាងមុន។
គេបែងចែកជា“ការកាត់មែកខ្លាំង”និង“ការកាត់មែកខ្សោយ”ទៅតាមកម្រិតនៃការកាត់មែកឈ�ើ ។ការកាត់មែកខ្លាំងនឹងធ្វើអោយការលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមមានភាពសកម្ម។ ការកាត់មែកខ្សោយនឹង
ធ្វើអោយការលូតលាស់នៃសរ ីរាង្គចិញ្ចឹមខ្សោយទៅតាមនោះដែរ ប៉ុន្តែនឹងធ្វើអោយការលូតលាស់សរ ីរាង្គបន្តពូជ
មានភាពសកម្មវ ិញ។ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែនីមួយៗមានលក្ខណៈពិសេសនៃរូបរាងរបស់ដ�ើមឈ�ើ (ទម្រង់ដ�ើមឈ�ើ )អាស្រ័យទៅ
ល�ើប្រភេទនិងពូជរបស់ដ�ើមឈ�ើ នីមួយៗ។
ទម្រង់នៃដ�ើមឈ�ើ រួមមាន ទម្រង់មានដ�ើមកណ្ដា លជាគោល ឧទាហរណ៍ដ�ើមប៉ោមនិងដ�ើមសូដាដែល
ដាំដោយប្រើវ ិធីដាំអោយទាប ទម្រង់មានដ�ើមកណ្ដា លនិងមានបែកមែកទៅគ្រប់ទិស ឧទាហរណ៍ដ�ើមប៉ោមនិង
ដ�ើមទន្លាប់ ទម្រង់មានដ�ើមកណ្ដា លទាបបែបធម្មជាតិឧទាហរណ៍ដ�ើមសូដាជាដ�ើម ទម្រង់ដុះនៅល�ើធ្នើរ ឧទាហរណ៍ដ�ើមទំពាំងបាយជូនិងដ�ើមសារ ីជប៉ុន។ល។
នៅពេលធ្វើការកាត់តម្រឹមមែក គេត្រូវប្រយ័ត្នកុំអោយក�ើតមាន“មែករាងកង់រទេះ”ដែលជាទម្រង់មានមែក
បែកសាខាច្រើនចេញពីមែកកណ្ដា លតែមួយនៃដ�ើមឈ�ើ ។មែករាងកង់រទេះ

ការកាត់មែកចម្បងគឺ“ការកាត់មែករដូវរងា”ដែលគេធ្វើនៅរដូវរងា។ “ការកាត់មែករដូវក្តៅ ”គឺគេធ្វើបំពេញបន្ថែម។
ការកាត់មែកមាន2ប្រភេទគឺ “ការកាត់មែកទប់ស្កា ត់” និង “ការកាត់មែកទុកចន្លោះ”។“ការកាត់មែកទប់ស្កា ត់” គឺជាការកាត់មែកដែលបានលូតលាស់ថ្មីនៅពាក់កណ្តា លផ្លូវ

ដ�ើម្បីឲ្យមែកថ្មី(មែកដែលលូតថ្មី)អាចលូតលាស់ល។
្អ“ការកាត់មែកទុកចន្លោះ” គឺកាត់ចោលមែកដែលមិនត្រូវការ ទុកតែមែកដែលចាំបាច់ ដ�ើម្បីឲ្យមានចរន្តខ្យ
ល់និងត្រូវពន្លឺថ្ងៃបានល្អ។

75

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់ពីងរាលការណ៍ែនាុងការកាត់ក្ែ។

្ុៃៃលឹងកាត់ក្ែ បតរូវែំណត់ក្ែកដលបតរូវកាត់ងោយសងងកតង្ើលងដើ្ទាំង្ូលងហើយពតិចារណាការក្រងកចែ

ទីតាំងក្ែច្្ងៃតិងក្ែសាខ្ ែប្តិតស៊ុ្របទរុ្រនៃក្ែ ទីតាំងឲ្យងចញកផ្្ជាងដើ្។
ដំ្រូងចា្រ់ងផ្្ើ្ពីក្ែច្្ង។ កាត់ក្ែកដល្តិៃបតរូវការពីចុង្រំផ្ុតងឆ្្ពះងៅកផ្នាែោត។
ក្ែធំកដល្តិៃបតរូវការ បតរូវកាត់ងចញងោយរណារពីកផ្នាែខ្ងគល់នៃក្ែ(ការកាត់ក្ែទុែចងោ្ះ)។
ក្ែតូចកដលទុែ បតរូវកាត់បតង់កផ្នាែខ្ងងលើពៃ្ែស្លឹែនៃទតិសងៅកដលចង់ឲ្យលូត(ការកាត់ក្ែទ្រ់សាកត់)។
ក្ែតូចកដល្តិៃបតរូវការ បតរូវកាត់ងចញងោយែនហៃ្ពីកផ្នាែខ្ងគល់នៃក្ែ(ការកាត់ក្ែទុែចងោ្ះ)។

76

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

○ សូ្កស្ងយល់ពីវ តិធីែុងការកាត់
នាក្ែ។កត់ែមកថ�ីែដលដុះពីេដើម

ករកត់ែមកទុកចេនា�ះ

ករកត់ែមកទប់ស�ត់

េ្រកយកត់ែមក

មុនកត់ែមក

ែមកកណា� លែមកដុះប��� ស់ចុះេ្រកម
(ែមកដុះប��� ស់ទិស)ែមកលូត្រជ�ល

ែមកលូត្រជ�លវ តិធីកាត់ក្ែធំ

ែមកឈរ្រតង់
ែមក្របសព�គា�
ែមកដុះប��� ស់ទិស
ែមក�សបគា�
ែមកដុះប��� ស់ចុះេ្រកម
ែមកដុះេនគល់វ តិធីកាត់ក្ែតូច

ែមកដុះពីឬស

ក្ែកដលចាំោច់បតរូវកាត់
ក្ែលូតបជរុល ក្ែ�របតង់ ក្ែដុះ្រហញ្្ស់ទតិស ក្ែសស្ររានា ក្ែដុះ្រហញ្្ស់ចុះងបកា្
ក្ែប្រសព្រានា
ក្ែដុះងៅគល់ ក្ែដុះពីឬសជាងដើ្ គវឺបតរូវងធ្ើការកាត់ក្ែ។ ក្ែែណា្ លគវឺ្តិៃបតរូវកាត់ងទ។

77

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

○ សូ្កស្ងយល់ពីរ្រូ រងងដើ្ង�ើ (ទប្ង់ងដើ្ង�ើ )ៃតិងប្រងភទងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្សំខ្ៃ់ៗ។
ែមកចម្បង

ែមកចម្បង

ែមកលូត្រជ�ល

េធ�ើរេដើមបេង�លកណា� លែមកចម្បង
េដើមបេង�លកណា� ល� លនិងមានែបកែមកេទ្រគប់ទិស ទ្រមង់មានេដើមកណា� លទបែបបធម�ជាតិ
ទ្រមង់មានេដើមកណា� លជាេគាល ទ្រមង់មានេដើមកណា
(េដើមេបា៉ ម េដើមែផ�ែប៉ស)ិ ីដំឲ្យទប)(ដំេដយវធ

(េដើមេបា៉ ម េដើមទនា�ប់)េដើមបេង�លកណា� លេដើមបេង�លកណា� ល(េដើមែផ�ែប៉ស ផា�ំ ផា�ំជប៉ុន(ume))ទ្រមង់ដុះេលើេធ�ើរ

(ទំពំងបាយជូ សរីជប៉ុន)③ ការតប្ង់ងដើ្
ងគងធ្ើការងារតប្ង់ងដើ្ចំងរះងដើ្សារ ីជ្រ៉ុៃ ៃតិង ទំរំងោយជូជាងដើ្ ងដើ្្ីកែតប្រូវទតិសងៅនៃការលូត
ោស់រ្រស់ក្ែខ្ី ។④ ការបគ្រ់បគងការងចញកផ្្
ចា្រ់ពី្ុៃងពលផ្ករ ីែរហូតដល់ងពលប្រ្ូលផ្ល ងគបតរូវងធ្ើការងារដូចខ្ងងបកា្។
i ការែដតិចែដលឹ្រ ៃតិង ការែដតិចផ្ក
ងដើ្្ីទទួលោៃកផ្្កដលម្ៃគុណភាពល្អ ៃតិងងដើ្ង�ើ អាចងចញផ្កោៃងបចើៃងៅឆ្នាំ្រោ្ទ្រ់ ងគងធ្ើការ
ែដតិចែដលឹ្រៃតិងផ្កកដល្តិៃម្ៃប្រងយជៃ៍ងចញ។
ii ដំងណើរល្្អង (ការ្រងកែំងណើត)ងៅងពលកដលផ្ករ ីែងហើយ ងគងធ្ើដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត្ម ងោយងរយល្្អងងៅងលើងែសរញី។
ងគែ៏អាចងប្រើសត្លតិត្អ ដូចជា�្មំុជាងដើ្ោៃផ្ងកដរ។

ងដើ្្ីងអាយការងចញកផ្្ម្ៃលែខេណៈល្អប្រងសើរជាង្ុៃ ងគងធ្ើការោំ“ងដើ្ង�ើ សបម្្រ់ដំងណើរល្្អង”កដលជាពូជខុសរានា។

78

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលបជរុះស្លឹែតា្រដូវ◯ 综សូ្កស្ងយល់អំពីឧ្រែរណ៍កដលងប្រើបោស់ងៅែនាុងការងធ្ើដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត្ម ។ឧ្រែរណ៍ងធ្ើដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត
្មឧ្រែរណ៍ងធ្ើដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត
្មង�ើ ងរយល្្អង

iii ការែដតិចកផ្្
ងដើ្្ីទទួលោៃកផ្្កដលម្ៃគុណភាពល្អ ៃតិងងដើ្ង�ើ អាចងចញផ្កោៃងបចើៃងៅឆ្នាំ្រោ្ទ្រ់ ងគងធ្ើការ
ែដតិចកផ្្ខីៗ្ កដល្តិៃម្ៃប្រងយជៃ៍ងចញ។

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

ចំណុចរួ្
◯ សូ្កស្ងយល់អំពីកផ្្កដលបតរូវែដតិចងចញ។
① កផ្្កដលខូចខ្តងោយសារជំងវឺឬសត្លតិត្អ ចនបងឬរ្រួស
② កផ្្កដលលូតោស់យវឺតឬខុសទប្ង់ធ្្មតា
③ កផ្្កដលស្ថតិតងៅទីតាំងពតិោែរុ្ង់
ំែផ�សរី ែផ�ែដល្រត�វទុក

ែផ�មានរង្រទចន

ែផ�ែដល្រត�វក�ិចេចញ

ែផ�មានរងដូចែផ�ល�

ែផ�មានរង្រកហូង
ែផ�មានរងខុសទ្រមង់ធម�ត

79្រក�ចឃ�ិច ែផ�ែដល្រត�វទុក

ែផ�ែដល្រត�វក�ិចេចញ

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលម្ៃស្លឹែពណ៌ន្រតងងពញ្ួយឆ្នាំ

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

○ សូ្កស្ងអំពីការែ្តិចកផ្្ចំងរះបែរូច�្តិចអ៊ុងស៊ូ។

ⅳ

ការរុ្ង់
ំងដើ្្ី្រងាករជំងវឺឬសត្លតិត្អ ចនបង ៃតិង ទទួលោៃកផ្្កដលម្ៃរូ្ររងសា្អត ងគងធ្ើការរុកផ្្ំ ងោយងប្រើ្ង់។

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលបជរុះស្លឹែតា្រដូវ

◯ សូ្អនាែកស្ងយល់អំពីវ តិធី្ូលោឋាៃនៃការរុ្ង់
ំ ។80

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលបជរុះស្លឹែតា្រដូវ
◯ សូ្អនាែកស្ងយល់អំពីប្រងភទសំខ្ៃ់ៗនៃ
្ង់ងប្រើសបម្្រ់រងៅងលើ
ុំងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្ៃតិង
រង្រៀ្រនៃការរុ្ង់ំ ។សបម្្រ់កផ្្សូោ

សបម្្រ់កផ្្ទំរំងោយជូ
កនា�ស់

កផ្្សូោ

បំេបា៉ ងថង់ រួចស៊កែមកេឈើ តម្របេលះថង់

ប្រង�ញនិងចងមាត់ថង់េនែផ�កមា�ងេទៀតៃនែមកេឈើ

េដយដក់ែផ�េអយស�ិតេនចំកណា� លក�ុងថង់។

រួចេផ�កមាត់ថង់េនាះេទខងគល់ែមកេឈើ

េហើយេ្របើកនា�ស់រភាុ ំ � ប់ជាមួយែមកេឈើ េអយជាប់ែតម�ង។

កផ្្ទំរំងោយជូ

កនា�ស់

ទងែផ�េឈើ

បំេបា៉ ងថង់ រួចដក់ចេង�មែផ�េឈើ េនចំ

ប្រង�ញថង់េនខងែដលមានកនា�ស់

កណា� លក�ុងថង់រចួ ប្រង�ញថង់េនខងែដលិ ទងែផ�េឈើ
រួចេផ�កកនា�ស់េដើម្បីរជុ ំ ុំវញ

គា�នកនា�ស់។

បនា�ប់មកបិទមាត់ថង់េអយបានជាប់។

[ចំណុចរួ្] បតរូវោែ់កផ្្ងអាយស្ថតិតងៅចំែណាដ ល្ង់ងអាយោៃបតលឹ្បតរូវ។
ងៅងពលប្រលឹងរុ្ង់ំ ងអាយជា្រ់ បតរូវប្រយ័តនាែុំងអាយខូចទងកផ្្ង�ើ ឬក្ែង�ើ ។81

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
⑤ ការប្រ្ូលផ្ល
សបម្្រ់ងដើ្ងោ៉ ្ សារ ីជ្រ៉ុៃ ៃតិង ប្រងភទបែរូចជាងដើ្ ងគងធ្ើការប្រ្ូលផ្លងៅងពលកដលកផ្្រ្រស់វាទុំ។
សបម្្រ់ងដើ្សារ ីអវឺរ្រុ ៉ ឬគីវ ីជាងដើ្ ងគងធ្ើការប្រ្ូលកផ្្្ុៃ រួចសលឹ្រែសាទុែងអាយវាទុំ (្រៃ្ទំុ)។
ដំណាែ់កាលប្រ្ូលផ្លនៃងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្សំខ្ៃ់ៗ

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

កផ្្បែរូច�្តិចអ៊ុងស៊ូ

អំ�ុងរែ់ែណា្ លកខតុោ～ងដើ្កខធនាូ

កផ្្ងោ៉ ្អំ�ុងងដើ្កខែញ្ញ～រែ់ែណា្ លកខវ តិច្តិកា

កផ្្សារ ីជ្រ៉ុៃ

អំ�ុងរែ់ែណា្ លកខសីហា～ចុងកខវ តិច្តិកា

កផ្្ទំរំងោយជូ

អំ�ុងរែ់ែណា្ លកខសីហា～ងដើ្កខតុោ

កផ្្ក្រ៉ស

អំ�ុងចុងកខ្តិ្ុោ～ចុងកខសីហា

កផ្្ទោ្្រ់

អំ�ុងចុងកខែញ្ញ～ងដើ្កខធនាូ

ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កដលម្ៃស្លឹែពណ៌ន្រតងងពញ្ួយឆ្នាំ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីរង្រៀ្រប្រ្ូលផ្លសបម្្រ់ងដើ្បែរូច�្តិចអ៊ុងស៊ូ។

កត់ជាេលើកទីពីរ េដយកត់ទមា�ក់ែផ�កែវងរបស់“ទងែផ�”េចល។
▼▲ កត់ែផ�េចញពីែមកេដយ្របយ័ត�កុំេអយចុងកៃ�ន�ប៉ះេធ�ើេអយខូច្រក�ច។
្របសិនេបើទញកៃ�ន�ចុះេឡើង អចេធ�ើេអយប៉ះខូចែផ�។

(2) ការងធ្ើ្រច្ុ្រ្ៃនាភាពពូជងដើ្ង�ើ
① ការោំសាជា្្មី

ងគអៃុវត្ “ការោំសាជា្្មី” កដលោំែូៃងដើ្ង�ើ ្ីជ្ម ំៃួសងៅចម្ករនៃងដើ្ង�ើ ចាស់កដលកលងសូវលូតោស់ងហើយ
ទតិៃនាផ្លធា្ែ់ចុះទា្រ ឬពូជងដើ្ង�ើ កដល្តិៃល្អ។
② ការ្រៃសាំងៅក្ែខ្ពស់
គវឺជាវ តិធីសាស្ស្្រៃសាំក្ែង�ើ នៃពូជងដើ្ង�ើ ្ីភា្ម ្ ្រ់ងៅៃលឹងក្ែនៃងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្។ ម្ៃ2វ តិធីគវឺ វ តិធីកាត់ងចាលក្ែ
ងដើ្(នៃងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្) ៃតិងវ តិធីទុែជាក្ែ្រងងា្គល។

82

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
បន្សោំ្រតង់កំណាត់ៃនែមកចម្បងនិងែមកសខ។
ទីតំងបន្សោំ

ែមកចម្បង
ែមកសខ

កូនផ្សោំ ែមកសខ
កត់ែមកចម្បង

Secondarymainែមកចម្បង branchកូនផ្សោំ

េដើមបេង�លកណា� លកត់ែមកេដើម

មិនកត់ែមកេដើម

វិធីបន្សោំេនែមកខ�ស់

វិធីបន្សោំេនែមកខ�ស់

(3) ការគ្រប់គ្រងដី
①① ការគ្រប់គ្រងស្រទាប់ខាងល�ើរបស់ដី
ដ�ើម្បីគ្រប់គ្រងស្រទាប់ខាងល�ើរបស់ដី មានវ ិធីដូចជា ①វ ិធីទប់ស្កា ត់កុំអោយមានស្មៅចង្រៃ
②វ ិធីក្រាលចំប�ើងឬស្មៅ
③វ ិធីបណ្ដុះស្មៅជាប់រហូត និង ④ការប្រើវ ិធីទាំងអស់ខាងល�ើ។
សួនដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលមានដីចោតច្រើន អាចមានការហូរដី ដូច្នេះវ ិធីទី①មិនសាកសមសម្រាប់ប្រើនោះទេ។
② ការថែរក្សានិងការកែលម្អដី
គេធ្វើចង្អូរបញ្ចេ ញទឹក ដ�ើម្បីកុំអោយដីហូរនៅពេលមានភ្លៀងធំ។ល។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត គេក៏ធ្វើរបងថ្មដ�ើម្បីទប់កុំអោយបាក់ដីផងដែរ។

ប្រសិនប�ើគេភ្ជួរដីក្នុងជម្រៅជ្រៅ (ការភ្ជួរជ្រៅ) ហ�ើយបញចូ្ លសារធាតុសរ ីរាង្គទៅក្នុងដី អាចធ្វើអោយដី

មានលក្ខណៈរក្សាទឹកនិងខ្យល់ឆ្លងកាត់បានស្រួល ហ�ើយឫសរុក្ខជាតិក៏រ ីកលូតលាស់បានល្អ។

pH (សន្ទស្សន៍អ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែន)របស់ដីដែលសមស្របសម្រាប់ការដាំដុះអាចប្រែប្រួលទៅតាមប្រភេទ
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ។
នៅប្រទេសជប៉ុន ដីភាគច្រើនមានជាតិអាស៊ីត ដូច្នេះ គេកែសម្រួលpHរបស់ដីដោយប្រើសារធាតុមាន
ជាតិកំបោរដែលមានលក្ខណៈបាស។

83

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
កម្រិតpHនៃដីដែលសមស្របសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែសំខាន់ៗ
ប្រភេទដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូ

ចន្លោះដែលសមស្របសម្រាប់លូតលាស់

ចន្លោះដែលល្អបំផុតសម្រាប់លូតលាស់

4.2 ～ 7.0

5.4 ～ 6.3

5.0 ～ 7.9

6.1 ～ 7.4

ប៉ោមទំពាំងបាយជូសារ ីជប៉ុន
ផ្លែប៉ែស
ទន្លាប់

កៅឡាក់
ប៊ីវ៉ា
ល្វា

4.6 ～ 7.1
4.3 ～ 6.7
4.3 ～ 6.7
4.5 ～ 7.0
4.1 ～ 6.1
4.3 ～ 6.5
5.5 ～ 7.5

5.5 ～ 6.6
5.3 ～ 6.2
4.8 ～ 5.9
5.5 ～ 6.6
4.6 ～ 5.5
5.1 ～ 6.0
6.1 ～ 7.2

③ ការគ្រប់គ្រងជាតិទឹក
គេធ្វើការគ្រប់គ្រងពេលវេលាស្រោចទឹកនិងបរ ិមាណទឹក ស្របទៅតាមប្រភេទនិងការលូតលាស់របស់
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត លក្ខណៈរក្សាទឹក(កាន់ទឹក) និង លក្ខណៈបញ្ចេ ញទឹក(បណ្ដេ ញទឹក)បានសមស្របរបស់ដីក៏
ជាកត្តា សំខាន់ផងដែរ។
④ ការដាក់ជី
គេធ្វើការដាក់ជីច្រើនដងក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយគេបែងចែកជា“ជីទ្រាប់បាត”និង“ជីថែម”ដែលជីទាំងពីរនេះមាន
តួនាទីខុសគ្នា។
“ជីទ្រាប់បាត”គឺជាសារធាតុចិញ្ចឹមមូលដ្ឋានសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដ�ើមឈ�ើ រយៈពេល1ឆ្នាំ។
“ជីថែម”គឺជាជីដែលគេថែមនៅពេលដែលជីទ្រាប់បាតមានបរ ិមាណមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការលូតលាស់
របស់ដ�ើមឈ�ើ ។ជីទ្រាប់បាតគឺគេដាក់នៅកំលុងពេលសម្រាកផ្អាកដាំដុះដែលមុនពេលចាប់ផ្តើមលូតលាស់។ ចំពោះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ គេដាក់នៅខែធ្នូ～មករា ចំពោះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលស្លឹកបៃតងពេញមួយឆ្នាំ គេដាក់នៅ
ខែមិនា～មេសា។

ចំពោះដ�ើមឈ�ើ ពេញវ ័យ ជាធម្មតាគេបាចជីល�ើផ្ទៃល�ើនៃដីដែលហៅថា “ការដាក់ជីល�ើស្រទាប់ល�ើ”។ ក្រៅពីនេះ
អាចមានវ ិធីដាក់ជីដូចជា “ការដាក់ជីគ្រប់ស្រទាប់” ដែលអនុវត្តចំពោះគ្រប់ស្រទាប់ជាមួយគ្នានឹងសារធាតុសរ ីរាង្គ
ជាដ�ើមនៅពេលភ្ជួរជ្រៅ “ការបាចល�ើសលឹក
្ ” ដែលគេរ ំលាយសារធាតុនៃជីដោយទឹកហ�ើយបាញ់ឲ្យសព្វដ�ើមឈ�ើ ។ជីបន្ថែមគឺមានជីរដូវផ្ការ ីក ជីរដូវក្តៅ ជីរដូវស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះ ហ�ើយគេប្រើជីដែលមានប្រសិទ្ធភាពល�ឿន។

・ជីរដូវផ្ការ ីក :គេដាក់ដ�ើម្បីឲ្យពន្លកថ្មី មែកនិងស្លឹកលូតលាស់។ គេក៏ហៅវាថាជីបញ្ចេ ញពន្លកផងដែរ។
・ជីរដូវក្តៅ : គេដាក់ដ�ើម្បីឲ្យផ្លែលូតលាស់។ គេក៏ហៅវាថាជីបញ្ចេ ញផ្លែផងដែរ។
・ជីរដូវស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះ : គេដាក់ដ�ើម្បីស្តា រលទ្ធភាពលូតលាស់ឡ�ើងវ ិញនិងបង្កើនសារធាតុចិញ្ចឹមដែលស្តុកទុក។ គេក៏ហៅវាថាជីអរគុណផងដែរ។

(4) ការគ្រប់គ្រងផ្សេងទ�ៀត
ដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែងាយទទួលការខូចខាតពីអាកាសធាតុ ដូចជា ខ្យល់ខ្លាំង អាកាសធាតុរងា ភ្លៀងធំ គ្រោះរាំងស្ងួត

84

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
ព្រិលធ្លាក់ខ្លាំង ការធ្លាក់ទឹកកក ។ល។នៅតំបន់ដែលងាយទទួលរងផលប៉ះពាល់ទាំងនេះ គេបានចាត់វ ិធានការទប់ទល់ផ្សេងៗ។
(5) ការបញ្ចេ ញទំនិញនិងការរក្សាទុក
គេធ្វើការជ្រើសរ� ើសផ្លែឈ�ើ ដែលប្រមូលផលបាន ដោយបែងចែកទៅតាម ទំហំ រសជាតិ រូបរាងខាងក្រៅ
ជាដ�ើម មុននឹងធ្វើការបញ្ចេ ញទំនិញ។ ដ�ើម្បីបញ្ចេ ញទំនិញទៅតាមគម្រោងដែលបានកំណត់ គេអាចប្រើបច្ចេកទេស
ពន្យារការរក្សាទុក។
សម្រាប់ប្រភេទក្រូច មុននឹងរក្សាទុក គេធ្វើការសម្ងួតជាតិទឹកក្នុងផ្លែឈ�ើ ប៉ុន្មានភាគរយសិន ដែលគេហៅថា
“ការសម្ងួតទុក”។ សម្រាប់ផ្លែប៉ោមវ ិញ គេដាក់នៅក្នុងបន្ទប់ត្រជាក់ដ�ើម្បីធ្វើអោយវាត្រជាក់ ដោយបន្ថយអុកស៊ីសែន
និងបន្ថែមកាបូនឌីអុកស៊ីតដ�ើម្បីអាចរក្សាទុកផ្លែឈ�ើ អោយបានយូរ (ហៅថាការរក្សាទុកដោយគ្រប់គ្រងបរ ិយាកាសឬ ការរក្សាទុកដោយCA)

4 ការដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែនៅក្នុងសួនដំណាំ
(1) ប្រភេទនៃសួនដំណាំ
មានដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលគេធ្វើការដាំដុះនៅក្នុងសួនដំណាំផងដែរ ដូចជាដ�ើមទំពាំងបាយជូ ដ�ើមក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូ
ដ�ើមឆឺរ ី ។ល។សួនដំណាំរមមាន
ួផ្ទះកញ្ចក់ ផ្ទះផ្លាស្ទិច សំយាបភ្លៀង។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត ក៏មានវ ិធីដាំដុះដែលប្រើឧបករណ៍កម្ដៅ ដ�ើម្បីបង្កើនសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងសួនដំណាំ។
(2) ការគ្រប់គ្រងការដាំដុះបរ ិយាកាសនៅក្នុងសួនដំណាំអាចមានលក្ខណៈខុសគ្នាខ្លាំងជាមួយនឹងសីតុណ្ហភាពនៅខាងក្រៅ ដូច្នេះ គេចាំបាច់
ធ្វើការគ្រប់គ្រងល�ើការដាំដុះអោយបានសមស្រប។ ម្យ៉ា ងទ�ៀត នៅក្នុងសួន ដំណាំមិនប៉ះត្រូវទឹកភ្លៀងនោះទេ
ដូច្នេះការគ្រប់គ្រងទឹកក៏ជាកត្តា សំខាន់ផងដែរ។

5 លក្ខណៈពិសេសនិងការគ្រប់គ្រងការដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែសំខាន់ៗ
(1) ប្រភេទក្រូច
គេធ្វើការដាំដ�ើមឈ�ើ ប្រភេទក្រូចនៅតំបន់ក្ដៅ ល្មម។
70%នៃប្រភេទក្រូចដែលត្រូវបានដាំដុះនៅប្រទេសជប៉ុន គឺជាក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូ។
ក្រូចឃ្វិចអ៊ុងស៊ូដែលជាផលិតផលជប៉ុន ពូជសំខាន់ៗគឺ ពូជមីយ៉ាហ្កាវ៉ាវ៉ាសិ(21%) ពូជអាអុស៊ីម៉ា អ៊ុងស៊ូ(14%)ពូជអុគីតស៊ុវ៉ា សិ(13%)។
ដ�ើមឈ�ើ ប្រភេទក្រូច មិនអាចធន់នឹងខ្យល់ខ្លាំងបានទេ ជាពិសេសអាកាសធាតុត្រជាក់ ដូច្នេះ ការគ្រប់គ្រងចាំ
បាច់ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។
សម្រាប់ដំណាំនេះ ងាយក�ើតមានឆ្នាំដែលផ្ដល់ផ្លែច្រើននិងឆ្នាំដែលផ្ដល់ផ្លែតិច (ទិន្នផលពីរឆ្នាំម្ដង)ទៅតាមឆ្នាំ
នីមួយៗ។

85

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្

ផ្ករ្រស់បែរូច�្តិចអ៊ុងស៊ូ

(2) ងោ៉ ្ងគងបចើៃោំងដើ្ងោ៉ ្ងៅតំ្រៃ់បតជាែ់ងៅរដូវរងា។
ពូជសំខ្ៃ់ៗគវឺ ហ៊ូជី
្ (52%) ទ្សូការុ(13%) អាអុរ ីៃ(8%)។

ងគអៃុវត្ដំងណើរល្្អងសតិ្រ្ៃតិ្តិត្ម ងោយងរយល្្អងងៅងលើងែសរញី ៃតិង ងធ្ើការងារែដតិចែដលឹ្រ ែតិដចផ្ក ៃតិងែដតិចកផ្្។ល។
ងដើ្ង�ើ ងៃះងាយរងផ្ល្រ៉ះរល់ពីជំងវឺៃតិងសត្ចនបងណាស់ ដូងចនាះ ងគចាំោច់ចាត់វ តិធាៃការែម្្ត់សត្ចនបង
ងអាយោៃស្សស្រ។ ងគែ៏អាចងធ្ើការរុ្ង់ំ ងៅកផ្្ផ្ងកដរ។
ចំងរះងោ៉ ្ ងគោំងោយវ តិធីោំឲ្យទា្រកដលងប្រើង្ផ្សាំទា្រ។ ងគោំឲ្យជា្រ់ៗរានាៃូវងដើ្កដលបតរូវោៃងធ្ើងៅជាទ
ប្ង់ម្ៃងដើ្ែណា្ លជា ងរាល។ ងៃះជាវ តិធីសាស្ស្ងដើ្្ី្រងងកើៃទតិៃនាផ្លងលឿៃៃតិងកាត់្រៃ្ថយែម្្ំងងោយងធ្ើឲ្យកផ្្
ងៅែ្្ពស់ទា្រ(ែ្្ពស់ងដើ្ង�ើ )។
(3) ទំរំងោយជូ
ទំរំងោយជូបតរូវោៃងគោំយ៉ងទូលំទូោយទូទាំងប្រងទសជ្រ៉ុៃ។
ពូជសំខ្ៃ់ៗគវឺ ខ្យុហូ(35%) ងដឡាកវរ(19%) ភីអូងណ(16%)។

ងគោំងដើ្ទំរំងោយជូងោយរយក្ែលែខេណៈរ្រ ងៅងលើងធនាើរ។ ដំណាំងៃះ្តិៃសូវធៃ់ៃលឹងខ្យល់ឬជំងវឺងផ្្សងៗងទ ដូងចនាះ ងគែ៏អាចោំវាងៅែនាុងសួៃដំណាំផ្ងកដរ។

្យា៉ ងងទៀត ងគែ៏អាចងប្រើសារធាតុអរ្៉ូៃរុែខេជាតតិងៅថាជីង្រងរលីៃងៅែនាុងការោំ ងដើ្្ីទទួលោៃកផ្្ទំរំងោយ

ជូកដលរា្មៃបរា្រ់។វ តិធីសាស្ស្ោំទំរំងោយជូរា្មៃបរា្រ់
បជលែ់ែញុ្ ំែុងលបាយសារជាតតិ
នាអរ្៉ូៃជីង្រងរលីៃ 2ងលើែគវឺ្ុៃងចញផ្កៃតិងងបកាយងចញផ្ក។

ចំណុចសំខ្ៃ់គវឺបតរូវប្រកាៃ់ខ្្្រ់ៃូវ ដំណាែ់កាលបតរូវងប្រើសារជាតតិអរ្៉ូៃជីង្រងរលីៃ ៃតិងែំហា្រ់លបាយ។

86

7 ការងារដាំដុះដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
(4) ទន្លាប់
ទន្លាប់មាន ទន្លាប់ផ្អែម និង ទន្លាប់ចត់។
ពូជទន្លាប់សំខាន់ៗគឺ ហ៊វុយូ្ (ទន្លាប់ផ្អែម・ 25%) ពូជសំប៉ែតគ្មានគ្រាប់(ទន្លាប់ចត់・17%) ពូជតុណិវ៉ាសិ(ទន្លាប់ចត់・15%)។
ទន្លាប់ផ្អែមគឺជាដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលមានដ�ើមកំណ�ើតនៅប្រទេសជប៉ុន និង ត្រូវបានដាំដុះនៅតំបន់ដែលមាន
អាកាសធាតុក្ដៅ ល្មម។
ប្រមាណហាសិបភាគរយនៃដ�ើមទន្លាប់ដែលគេធ្វើការដាំដុះជាប្រភេទទន្លាប់ចត់។ សម្រាប់ទន្លាប់ចត់ គេធ្វើការ
កែច្នៃយករសជាតិចត់ចេញ។
សម្រាប់ដំណាំនេះ ងាយក�ើតមានឆ្នាំដែលផ្ដល់ផ្លែច្រើននិងឆ្នាំដែលផ្ដល់ផ្លែតិច (ទិន្នផលពីរឆ្នាំម្ដង)ទៅតាមឆ្នាំ
នីមួយៗ។
(5) សារ ីសារ ីសក្តិសមនឹងអាកាសធាតុប្រទេសជប៉ុនដែលក្តៅនិងសំបូរភ្លៀង ហ�ើយត្រូវបានដាំនៅគ្រប់កន្លែង។
ពូជសំខាន់ៗគឺ កូស៊ុយ(40%) ហូស៊ុយ(27%) នីតាកា(10%)។
គេដាំដ�ើមសារ ីអឺរបនុ ៉ ៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់លមហ�
្មើយស្ងួត។

ដ�ើមសារ ីនឹងមិនធ្វើដំណ�ើរលម្អងទេប្រសិនប�ើមិនមែនជាលម្អងនៃពូជផ្សេង ដូច្នេះ គេចាំបាច់ត្រូវធ្វើអោយ
ដំណ�ើរលម្អងប្រព្រឹត្តទៅបានត្រឹមត្រូវ។
សម្រាប់ដ�ើមសារ ីជប៉ុន ផ្លែរបស់វាងាយជ្រុះដោយសារខ្យល់បក់ ដូច្នេះ គេធ្វើការដាំដ�ើមនេះនៅល�ើធ្នើរ។
(6) សូដា
គេច្រើនដាំដ�ើមសូដានៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់លម្ម ។ពូជសំខាន់ៗគឺ អាកាទ្សុគិ(19%) ហាគុហូ(16%) កាវ៉ាណាកាជីម៉ា ហាគុតូ(14%)។
ដ�ើមឈ�ើ ជំទង់លូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ហ�ើយអាចចេញផ្លែក្នុងរយៈពេល3ឆ្នាំ និងអាចក្លា យជាដ�ើមឈ�ើ ធំក្នុងរយៈពេល 7 ទៅ 8 ឆ្នាំ។
ក្រៅពីធ្វើការក្ដិចក្ដឹបនិងក្ដិចផ្លែ គេធ្វើការរុថង់ំ ផងដែរដ�ើម្បីបង្កា រជំងឺឬសត្វល្អិតចង្រៃ និងធ្វើអោយផ្លែមានរូបរាងល្អ។

6 សម្ភារៈនិងម៉ា ស៊ីនកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងការដាំដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ
(1) សម្ភារៈកសិកម្ម
សម្ភារៈដែលប្រើនៅក្នុងសួនដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ រួមមាន សម្ភារៈសម្រាប់ធ្វើផ្ទះផ្លាស្ទិចនិងធ្នើរដាំដំណាំ សំណាញ់
ការពារខ្យល់ខ្លាំងឬសត្វចាបឬសត្វល្អិតចង្រៃ ឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំកម្ចាត់និងស្រោចទឹក។ល។
ម្យ៉ា ងទ�ៀត នៅមានសត្វលិត្អ ដូចជាឃ្មុំដែលជួយក្នុងការធ្វើដំណ�ើរលម្អង ថ្នាំកម្ចាត់ជំងឺនិងសត្វល្អិតចង្រៃ ថ្នាំ
គ្រប់គ្រងការលូតលាត់របស់រក្ខុ ជាតិ(ថ្នាំគីមីដែលមានប្រសិទ្ធិភាពដូចគ្នាទៅនឹងអរម៉ូនរុក្ខជាតិ)។ល។
ក្រៅពីនេះ ក៏មានការប្រើកង្ហារទប់ស្កា ត់កំណកចំហាយទឹកផងដែរ។
ហ�ើយក៏មានការប្រើឧបករណ៍បាញ់ទឹកដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់ផលប៉ះពាល់ដោយសារការកកផងដែរ។

87

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
ងរាល្រំណងងប្រើបោស់ថានាំបគ្រ់បគងការលូតោស់រែុ ខេជាតតិចំងរះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្សំខ្ៃ់ៗ។
・្រងាករការរ្រែសំ្រែកផ្្

: បែរូច�្តិចអ៊ុងស៊ូ

・ងធ្ើឲ្យរា្មៃបរា្រ់

: ទំរំងោយជូ

・្រងាករការបជរុះកផ្្្ុៃប្រ្ូលផ្ល : ងោ៉ ្ សារ ីជ្រ៉ុៃ ជាងដើ្
・ពងៃ្ឿៃឲ្យឆ្្រ់ទុំ

: ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្ជាងបចើៃ

・ជំរញុ ឲ្យងចញឫស ក្ែ: ងោ៉ ្ជាងដើ្

ុវត្ៃ៍
ជំោញអៃ

○សូ្កស្ងយល់ពីសម្ភារៈសំខ្ៃ់ៗៃតិងងរាល្រំណងរ្រស់វាសបម្្រ់ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
សំណាញ់ការររ្រែ្សី សំណាញ់ការររសត្លតិត្អ សម្ភារៈបគ្រដំណាំ ផ្្ទំងចំណាំងផ្្ត សម្ភារៈដនទងទៀត

សំណាញ់ការររ្រែ្សីៃតិងសត្លតិត
្អការបគ្រដំណាំ

ផ្្ទំងចំណាំងផ្្ត

សម្ភារៈបគ្រដំណាំវ តិធីងប្រើ

: បកាលងលើនផ្្ទដីជុំវ តិញឫសនៃងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្។

ងរាល្រំណង : ការររ្តិៃឲ្យហូរដី។ ការររការរ ំហួតជាតតិទលឹែ។ ការររង្្មចនបង។
ផ្្ទំងចំណាំងផ្្តវ តិធីងប្រើ

: បកាលងលើនផ្្ទដីពីងបកា្ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្ងៅដំណាែ់កាលប្រ្ូលផ្ល។

ងរាល្រំណង : ងធ្ើចំណាំងពៃ្វឺបពះអាទតិត្យងដើ្្ីឲ្យកផ្្ម្ៃពណ៌ល្អ។

88

7 ការងារោំដុះងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្
(2) ម្៉ សុីៃែសតិែ្្មម្៉ សុីៃែសតិែ្្ម រួ្ម្ៃ ម្៉ សុីៃភ្ួរដី ម្៉ សុីៃោញ់ថានាំ ម្៉ សុីៃងប្រើងៅែនាុងការែម្្ត់ង្្ម ម្៉ សុីៃងប្រើងៅែនាុងការ

បគ្រ់បគងការងចញកផ្្ ម្៉ សុីៃងប្រើងៅែនាុងការដលឹែជញូ្ ៃ ។ល។ ងបរៅអំពីម្៉សុីៃកដលងប្រើបោស់ជាទូងៅងៅែនាុងការោំ

ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្ ែ៏ម្ៃម្៉ សុីៃដូចខ្ងងបកា្ផ្ងកដរ។
ការែម្្ត់សត្លតិត្អ ឬង្្មចនបង：ការបគ្រ់បគងការោំដុះ：ម្៉ សុីៃសបម្្រ់ងធ្ើការងារម្៉ សុីៃោញ់ងល្ឿៃងលឿៃ (SS)ងៅទីខ្ពស់

ការដលឹែជញូ្ ៃ：រងទះជញូ្ ៃការដលឹែជញូ្ ៃ：រ្យៃ្ដលឹែជញូ្ ៃ(3) ឧ្រែរណ៍ែសតិែ្្ម (ឧ្រែរណ៍កដលងបចើៃងប្រើបោស់សបម្្រ់ងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្កត្រ៉ុងណាណះ)ែនហៃ្កាត់ក្ែង�ើ

ជងណើដ រត្ៃ៍ុវជំោញអៃ

◯ សូ្កស្ងយល់អំពីឧ្រែរណ៍ៃតិងម្៉ សុីៃែសតិែ្្មសំខ្ៃ់ៗកដលងប្រើងៅែនាុងការោំងដើ្ង�ើ ហូ្រកផ្្។

89

8វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការងារកសិកម្ម

ជីរដូវស្លឹកឈ�ើ ជ្រុះ (ជីបំប៉ន)………… ការដាក់ជីដ�ើម្បីបង្កើនសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់សតុក្ ទុកនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ក្រោយពេល
ប្រមូលផលដំណាំរច
ួការបញ្ចេ ញទឹកតាមបំពង់… ………… វ ិធីបញ្ចេ ញទឹកដោយកប់បំពង់នៅក្នុងដី
ការបណ្ដុះកូនសំណាប… …………… ការបង្កើតកូនរុក្ខជាតិដោយរោយគ្រាប់ពូជនៅល�ើថ្នាល មិនមែននៅល�ើដីចំការ
ការល�ើកថ្នាល… ……………………… ការងារធ្វើកន្លែងសម្រាប់ដាំដំណាំ(ថ្នាល) ដោយល�ើកដីចំការឡ�ើងខ្ពស់មួយថ្នាក់
ពន្លកផ្កា…………………………………… ពន្លកដែលចេញផ្កា ហ�ើយបង្កើតបានជាផ្លែ
ផលប៉ះពាល់ពីគ្រោះរាងំ ស្ងួត… …… ផលប៉ះពាល់ដល់ដំណាំ ដោយសារមិនមានភ្លៀងធ្លាក់
ការស្រោចទឹក(ការផ្ដល់ទឹក)………… ការផ្ដល់ទឹកដល់ដំណាំ
ការភ្ជួរដី (ការភ្ជួររាស់)… ……………… ការងារដែលគាស់ត្រលប់ដីចំការដ�ើម្បីធ្វើអោយដីទន់ និង អាចអោយខ្យល់ឆ្លង
កាត់បានល្អ
រស្មីសំយោគ… ………………………… ការដែលដំណាំប្រើប្រាស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដ�ើម្បីបំលែងទឹកនិងឧស្ម័នកាបូនឌីអុក
ស៊ីតទៅជាជាតិសរ្ក ។ល។ការបណ្ដុះពន្លក………………………… ការធ្វើអោយពន្លកលូតចេញបានប្រហែល1មីលីម៉ែត្រនៅមួយថ្ងៃមុនធ្វើការសាប
ព្រោះគ្រាប់ពូជ

ទម្រង់នៃការដាំដុះ… ………………… វ ិធីដាំដុះដែលរួមផ្សំបច្ចេកទេសដាំដុះស្របទៅតាមពូជរុក្ខជាតិ រដូវ បរ ិស្ថាន។ល។
ការបណ្ដុះរុក្ខជាតិតាមវ ិធីកាត់ដោត … ……… វ ិធីបណ្ដុះកូនឈ�ើ ឬមេផ្សាំដោយកាត់យកផ្នែកមួយនៃដ�ើមឈ�ើ ដូចជាមែ
កឈ�ើ ជាដ�ើម ហ�ើយដោតចូលទៅក្នុងដី ដ�ើម្បីបណ្ដុះឫស។

ការកម្ចាត់ស្មៅចង្រៃ…………………… ការទប់ស្កា ត់កុំអោយមានស្មៅចង្រៃក�ើតឡ�ើងដោយវ ិធីប្រើថ្នាំ វ ិធីគ្របដីដាំដំណាំឬ វ ិធីផ្សេងៗទ�ៀត។

ការសាបព្រោះដោយផ្ទាល់…………… ការរោយគ្រាប់ពូជនៅល�ើដីចំការដោយផ្ទាល់
សួនដំណាំ… …………………………… ទម្រង់នៃការដាំដុះដំណាំនៅក្នុងសួន (ផ្ទះផ្លាស្ទិច ផ្ទះកម្ដៅ។ល។)ទម្រង់ដ�ើមឈ�ើ … ……………………… រូបរាងនៃដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែដែលដុះស្របទៅតាមប្រភេទឬពូជនៃដ�ើមឈ�ើ

90

8 វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការងារកសិកម្ម
ការប្រើថ្នាំជីបេរេលីនល�ើដំណាំ… … ការប្រើសារធាតុជីបេរេលីនដ�ើម្បីធ្វើអោយពូជដំណាំដែលមានគ្រាប់ទៅជាគ្មាន
គ្រាប់ ឬ ធ្វើអោយផ្លែរបស់ពូជដំណាំដែលគ្មានគ្រាប់រ ីកកាន់តែធំ

ការប្រមូលផល… ……………………… ការងារដែលធ្វើការប្រមូលដំណាំ ឬក៏ បេះគ្រាប់ឬផ្លែឈ�ើ ដែលលូតលាស់បាន
គ្រប់គ្រាន់ពីចំការឬដ�ើមឈ�ើ

ការងារមុនសាបព្រោះគ្រាប់ពូជ… … ជាការងាររ�ៀបចំគ្រាប់ពូជមុននឹងធ្វើការសាបព្រោះ ដ�ើម្បីធ្វើអោយការលូតលាស់
នៅពេលចេញពន្លកឬក្រោយពេលចេញពន្លកប្រព្រឹត្តទៅបានរលូន

រួមមានការងារបន្ដបន្ទាប់ដូចជា “ការជ្រើសរ� ើសគ្រាប់ពូជ”“ការសម្លាប់មេរោគ”“ការត្រាំគ្រាប់ពូជក្នុងទឹក”“ការបណ្ដុះពន្លក”(នៅក្នុងស�ៀវភៅនេះ គេប្រើពាក្យថា

ការត្រៀមគ្រាប់ពូជ)ការសម្លាប់មេរោគ……………………… ការកម្ចាត់ជំងឺឆ្លងនៅល�ើគ្រាប់ពូជឬសត្វលិត្អ ចង្រៃដោយធ្វើ“ការសម្លាប់មេរោគ
នៅល�ើគ្រាប់ពូជ”ការកម្ចាត់ស្មៅ (ការដកស្មៅ)………… ការកម្ចាត់ស្មៅចង្រៃចេញពីស្រែចំការ សួនដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែ ដីចន្លោះស្រែ ឬផ្លូវដ�ើរ ។ល។ការរាស់ដី………………………………… ការបញចូ្ លទឹកទៅក្នុងស្រែហ�ើយភ្ជួរដីក្នុងស្រែនោះ ដ�ើម្បីធ្វើអោយស្ថានភាព
ដីមានលក្ខណៈទន់សម្រាប់ការដាំកូនស្រូវ

ដំណ�ើរលម្អងសិប្បនិម្មិត……………… ការរោយលម្អងនៅល�ើកេសរញីនៃផ្កាដែលត្រូវធ្វើដំណ�ើរលម្អង ដែលធ្វើឡ�ើង
ដោយសកម្មភាពមនុស្ស

ការត្រាំគ្រាប់ពូជក្នុងទឹក… …………… ការធ្វើអោយគ្រាប់ពូជស្រូបយកសារធាតុទឹកគ្រប់គ្រាន់ចាំបាច់សម្រាប់ការបញ្ចេ ញពន្លក ដ�ើម្បីពន្លឿនការបញ្ចេ ញពន្លកអោយបានឆាប់

ផលប៉ះពាល់ដោយសារទឹក… ……… ការប៉ះពាល់ដល់ដំណាំដោយសារការធ្លាក់ភ្លៀងធំ រួមមានការខូចខាតល�ើដំណាំ
និងការក�ើតជំងឺជាដ�ើម

ការសាបជាជួរ… ……………………… ការរោយគ្រាប់អោយចេញជាជួរ (ខ្សែ) នៅល�ើថ្នាល
ការកាត់តម្រឹមមែក… ………………… ការកាត់មែកដែលមិនមានប្រយោជន៍ចេញនិងតម្រង់មែក ដ�ើម្បីសម្រួលទម្រង់
របស់ដំណាំឬដ�ើមឈ�ើ អោយបានល្អនិងងាយស្រួលក្នុងការបញ្ចេ ញផ្លែ

ការពង្រាបដី… ………………………… ការងាររ�ៀបចំដីចំការក្រោយពីធ្វើការងារភ្ជួររួចអោយមានលក្ខណៈរាបស្មើ
ការជ្រើសរ� ើសគ្រាប់ពូជ… …………… ការយកគ្រាប់ពូជដែលមិនល្អចេញតាម“វ ិធីជ្រើសរ� ើសដោយប្រើទឹកអំបិល”ដែលផ្អែកទៅល�ើទំនាញជាក់លាក់របស់គ្រាប់ពូជ

ការកាត់មែក… ………………………… ការកាត់មែកឈ�ើ
ការដាំពន្លឿន…………………………… ទម្រង់នៃការដាំដុះដោយប្រើសួនជាដ�ើម ដ�ើម្បីអាចដាំដំណាំនិងប្រមូលផលបាន
ឆាប់រហ័សជាជាងការដាំធម្មតា

91

8 វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការងារកសិកម្ម
មេផ្សាំ… ………………………………… រុក្ខជាតិឬដ�ើមឈ�ើ ដែលមានជាប់ឫសដែលប្រើនៅក្នុងការបន្សាំរក្ខុ ជាតិ
ការបំបាត់ជាតិចត់……………………… ការប្ដូរសារធាតុថាំងនីង(Tannin)ដែលអាចរលាយក្នុងទឹកទៅជាសារធាតុដែល
មិនរលាយក្នុងទឹកតាមវ ិធីសិប្បនិម្មិត

ការសាបព្រោះពូជ (ការរោយពូជ) … ……… ការងារបាចឬរោយគ្រាប់ពូជរបស់ដំណាំ
ការភ្ជួរដីពាក់កណ្ដា ល………………… ការងារភ្ជួរដីលក្ខណៈរាក់នៅស្រទាប់ខាងល�ើនៃដីចំការ នៅអំឡុងពេលដំណាំ
កំពុងលូតលាស់
ការថែមជី………………………………… ការដាក់ជីនៅអំឡុងពេលដំណាំកំពុងលូតលាស់
ការបន្សាំ… ……………………………… វ ិធីកាត់យកផ្នែកមួយនៃរុក្ខជាតិឬដ�ើមឈ�ើ ដូចជាមែកឬពន្លកជាដ�ើម យកទៅភ្ជាប់
ជាមួយនឹងដ�ើមរុក្ខជាតិដែលជាមេផ្សាំឬដ�ើមឈ�ើ ផ្សេងទ�ៀត

ការដាំដុះ………………………………… ការយកកូនសំណាបដែលគេបានបណ្ដុះនៅល�ើថ្នាលយកទៅដាំនៅក្នុងចំការ
ការក្ដិចផ្កា………………………………… ការក្ដិចយកផ្កាដែលមិនមានប្រយោជន៍ចេញ
ការក្ដិចផ្លែ………………………………… ការជ្រើសរ� ើសទុកផ្លែសម្រាប់ដាំដុះបន្ត ហ�ើយក្ដិចយកផ្លែផ្សេងទ�ៀតចេញ
ការក្ដិចត្រួយចុង………………………… ការកាត់ផ្នែកខាងចុងនៃដ�ើមឬមែកនៃរុក្ខជាតិដែលទ�ើបលូតចេញ
ការក្ដិចស្លឹក……………………………… ការក្ដិចយកស្លឹកដែលមិនមានប្រយោជន៍ចេញ
ការក្ដិចក្ដឹប… …………………………… ការក្ដិចយកក្ដឹបដែលមិនមានប្រយោជន៍ចេញ
ការសាបជាចំណុច… ………………… វ ិធីរោយគ្រាប់ពូជច្រើនគ្រាប់នៅកន្លែងម្ដុំៗដែលស្ថិតនៅឃ្លាតពីគ្នានៅល�ើដីដាំ
ដំណាំការសម្ងួតស្រែ… ……………………… ការបញ្ចេ ញទឹកពីក្នុងស្រែធ្វើអោយស្រែមានលក្ខណៈស្ងួតរយៈពេលខ្លីក្នុងអំឡុង
ពេលស្រូវកំពុងលូតលាស់

ការសាបជារាយ………………………… វ ិធីរោយគ្រាប់ពូជពេញល�ើដីចំការឬថ្នាល (ក៏ហៅថា ការសាបស្មើសាច់)ការកម្ចាត់ជំងឺនិងសត្វល្អិតចង្រៃ… … ការប្រើថ្នាំជាដ�ើមដ�ើម្បីទប់ស្កា ត់កុំអោយក�ើតមានសត្វល្អិតចង្រៃឬជំងឺ
ការគ្របដី………………………………… ការលុបដីស្តើងៗពីល�ើគ្រាប់ពូជដែលគេសាបហ�ើយ
កូនផ្សាំ (កូនបន្សាំ)… ………………… ពន្លកឬកូនរុក្ខជាតិឬមែកដែលនឹងចេញផ្លែឬផ្កាប្រើនៅក្នុងវ ិធីបន្សាំរក្ខុ ជាតិ
ការទុកចន្លោះ…………………………… ការជ្រើសរ� ើសកូនរុក្ខជាតិឬកូនឈ�ើ ឬមែកដ�ើម្បីទុកដាំដុះបន្ត ហ�ើយកាត់
យកកូនរុក្ខជាតិឬកូនឈ�ើ ឬមែកក្រៅពីនោះចេញ

ការគ្របដីដាំដំណាំ… ………………… ការប្រើបន្ទះឬចំប�ើងជាដ�ើម ដ�ើម្បីគ្របពីល�ើផ្ទៃខាងល�ើនៃដី

92

8 វាក្យសព្ទទាក់ទងនឹងការងារកសិកម្ម
ជីទ្រាប់បាត (ជីមូលដ្ឋាន)… ………… ការដាក់ជីនៅក្នុងដី មុនពេលដាំដំណាំឬមុនពេលពន្លកដ�ើមឈ�ើ ហូបផ្លែចាប់ផ្ើម
ដមានចលនា

ការតម្រង់ដ�ើម… ……………………… ការចងភ្ជាប់មែកនៃដំណាំទៅនឹងខ្សែលួសឬបង្គោ លជាដ�ើម ដ�ើម្បីកំណត់ទិស
ដៅនៃការលូតលាស់របស់ដំណាំ

ការដាំពន្យឺត… ………………………… ផ្ទុយពីការដាំពន្លឿន គឺជាទម្រង់នៃការដាំដុះដែលពន្យារការដាំដំណាំនិងការ
ប្រមូលផលយឺតជាងការដាំធម្មតា

ការដាំដំណាំវ ិលជុំ……………………… ការដាំដំណាំផ្សេងៗក្រោយពីធ្វើការប្រមូលផលនៃដំណាំមួយនៅល�ើដីចំការ
ដដែលផលប៉ះពាល់ដោយសារភាពត្រជាក់… ……… ការប៉ះពាល់ដល់ដំណាំ នៅពេលអាកាសធាតុនៅរដូវក្ដៅមានសីតុណ្ហ
ភាពចុះត្រជាក់ខុសប្រក្រតីផលវ ិបាកនៃការដាំដំណាំតែម្យ៉ា ងល�ើដីដូចគ្នា… ……… ឥទ្ធិពលនៃការដាំដំណាំដដែលនៅល�ើដីចំការដែលប្រមូល
ផលរួច ដោយធ្វើអោយការលូតលាស់និងទិន្នផលដំណាំធ្លាក់ចុះ

ការដាំនៅល�ើដីវាល…………………… ទម្រង់នៃការដាំដុះដំណាំនៅក្រោមល័ក្ខខ័ណ្ឌធម្មជាតិ ដោយមិនដាំនៅក្នុងសួន
ដំណាំនោះទេ

93ែប្ងរូ្រភាព (្រកៃ្ សម្ភារៈបគ្រដំណាំ កផ្្ង�ើ)្រកៃ្្រកៃ្សំខ្ៃ់ៗៃតិងការក្រងកចែប្រងភទ
1 ប្រងភទ្រកៃ្សលឹែ
្នស្ពងកាដ្រ

នស្ព្រូែងរា

សាោដ[ជំពូែអា្រ៊ុរ៉ណា (Brassicaceae)] [ជំពូែអា្រ៊ុរ៉ណា (Brassicaceae)]នស្ពង្្ម

[ជំពូែគីគុ (Asteraceae)] [ជំពូែអាកាហសា៉ (Chenopodiaceae)]

2 ប្រងភទ្រកៃ្ង្ើ្

ខ្ទលឹ្ោរំង

នឆថាវ[ជំពូែយូរ(ី Liliaceae) ][ជំពូែអា្រ៊ុរ៉ណា

ដំ�ូងោរំង

[ជំពូែបត្រ់(Solanaceae)](Brassicaceae)]ដំ�ូងជា្

3 ប្រងភទ្រកៃ្ហូ្រកផ្្

ការត
ុ៉

[ជំពូែហុីរហាលឹ ក អុ (Convolvulaceae)][ជំពូែងសរតិ (Apiaceae)]ង្រ៉ងងោ៉ ះ

បត្រ់

បតសែ់

[ជំពូែបត្រ់(Solanaceae)][ជំពូែបត្រ់(Solanaceae)][ជំពូែអ៊ុរ(ី Cucurbitaceae)]

94សម្ភារៈបគ្រដំណាំ

បែណាត់ងរៅស៊ូងធ្ើអំពី្រ៉ូលី

្រៃ្ទះ្រ៉ូលីងអទីក�ៃ

វីៃីលែ្រ៉យ

ងប្រើែុងែសតិ
នាែ្្មនស្អំងោះ្តិៃតបាញ

នស្បែងៅ

សំណាញ់ការររសត្លតិត
្អកផ្្ង�ើងោ៉ ្ទំរំងោយជូ

សូោ្រ្៊ូ្រវឺរ ីសារ ីទោ្្រ់គីវ ីងរៅឡាែ់

បែរូច�្តិចអ៊ុងស៊ូ

បែរូចយលឹហ្សលឹ

95្រ៊ីវា៉Support project to properly accept foreigners for agricultural support

Agricultural Skill Assessment Test
Text: General crop farming
Cambodian(Khmer) Edition
Published by National Chamber of Agriculture, October 2019
Chuorodokijunkyokai Bldg. 9-8 Nibancho,Chiyoda-ku,Tokyo,Japan 102-0084
Dedicated Website http://asat-nca.jp/◎ All rights reserved