6. Зөгийн бал хураахЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

6-1. Зөгийн бал хураахын өмнөх бэлтгэл ажил .......................................... 107
6-1-1. Бал хураах бүлд өмнөх өдөр нь үзлэг хийж бэлтгэх ................ 101
6-1-2. Бал хураахад шаардлагатай багаж хэрэгслийг бэлтгэх ............ 107
6-2. Стандарт шаардлагад нийцсэн (өтгөн, бохирдолгүй)бал хураах технологи ............................................................................. 107
6-2-1. Бал хураах жаазыг сонгож авах .................................................. 107
6-2-2. Шингэн бал хураахаас болгоомжлох!! ...................................... 108
6-2-3. Бал хураах явцад хийх балны чанарын шалгалт ....................... 109
6-3. Бал хураах үеийн ариун цэвэр, эрүүл ахуйн нөхцөл .......................... 109
6-3-1. Хэрэглэж буй багаж хэрэгслийн ариун цэвэр ........................... 109
6-3-2. Бал хураалтанд оролцож буй хүмүүсийн ариун цэвэр ............. 110
6-3-3. Бал ялгах үеийн ариун цэвэр ...................................................... 110
6-4. Бал савлах үеийн эрүүл ахуй, чанарын хяналт ................................... 111
6-4-1. Бал савлах үеийн эрүүл ахуйн менежмент ................................ 111
6-4-2. Эцсийн бүтээгдэхүүнийг савлах ................................................. 112
6-5 Бүтээгдэхүүний эрүүл ахуй болон чанар, хяналт ................................ 114
6-5-1 Бүтээгдэхүүний чанар .................................................................. 114
6-5-2. Балыг цувралаар дугаарлан бүртгэх, савлах ............................. 115
6-5-3 Хүнсний саванд тавигдах шаардлага .......................................... 116
6-6. Бүтээгдэхүүний цувралын мониторинг, мөшгих тогтолцоо ............. 1196-6-1. Цувралын мониторинг ................................................................. 119
6-6-2 Мөшгих тогтолцоо .........................................................................119
6-7. Бал хураасны дараах бүлийн арчилгаа: ............................................... 121106

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА6-1. Зөгийн бал хураахын өмнөх бэлтгэл ажил6-1-1. Бал хураах бүлд өмнөх өдөр нь үзлэг хийж бэлтгэх
• Доод давхрын хоёр захын тэжээлтэй жааз балаар дүүрсэн бол дээддавхарт зөөнө. Энэ жаазны оронд түүний дотор талд байсан жаазыг
байрлуулж болно. Хэрэв энэ жааз нь өндөг, үрвэлдэйтэй бол шинээр
балны жааз тавьж өгнө. Гагцхүү доод давхрыг огт балгүй (тэжээлгүй)болгож болохгүй. Хэрэв огт балгүй болохоор бол дээд давхраасхамгийн бага балтай жаазыг доод давхарт зөрүүлэн тавьж болно.
• Ингээд хоёр давхарт дан балтай жаазыг төвлөрүүлж бэлтгэнэ. Эдгээрбалтай жаазны тоо олон, зөгийн бүл хүчтэй тохиолдолд энэхүү балтай
корпусыг гуравдугаар давхар болгон өргөтгөөд шинээр хоёрдугаар
давхарт 4-5 жааз бүхий корпус тавина.
• Дараа нь хоёр болон гуравдугаар давхрын хооронд зөгий шилжүүлэгч
самбарыг хавчуулан хийж өгнө. Энэ самбарын тусламжтайгаар
гуравдугаар давхрын бүх зөгий доош бууж маргааш өдөр нь балтай
жаазыг авахад хялбар болж цаг хэмнэнэ.
• Хэрэв тухайн бүлийн бал хураах жаазны тоо цөөн, хүч төдийлөн сайнбиш бол зөгий буулгагч самбар ашиглах шаардлагагүй.
6-1-2. Бал хураахад шаардлагатай багаж хэрэгслийг бэлтгэх
• Бал ялгуур, хаалтны хутга, хаалтны сав, сахар хэмжигч багаж,шүүлтүүр, балны сав, шаардлагатай бол торон майхан зэрэг бусадбал хураахад шаардлагатай багаж хэрэгслүүдийг урьдчилан бүртгэж
бэлтгэнэ. Багаж хэрэгсэл дутуу байх нь цаг алдах зэргээр төвөгтэй
байдал үүсэхээс гадна ажлын чанар цаашилбал балны чанартнөлөөлдөг.
• Анх удаа бал хураах гэж байгаа шинэ зөгийчний хувьд туршлагатай
зөгийчинтэй хамтран ажиллаж балны хаалтыг хэрхэн зүсэж авах, балялгуурыг хэрхэн ажиллуулах, ялгасан балны анхны шүүлтийг ямараргаар хийх зэргийг заалгасан байх шаардлагатай.

6-2. Стандарт шаардлагад нийцсэн (өтгөн, бохирдолгүй) балхураах технологи
6-2-1. Бал хураах жаазыг сонгож авахӨмнөх өдөр бүлийн дээд давхарт төвлөрүүлж бэлтгэсэн балтай
жаазнуудаас зөвхөн нийт талбайн 1/3-ээс дээш хаалт хийгдсэнийг нь түүжавна. Хаалт багатай, хаалтгүй балтай жаазнуудыг тэнд нь үлдээж дараагийн
удаа хураана.

107ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

6-2-2. Шингэн бал хураахаас болгоомжлох!!
Давхарлаагүй бүлээс бал хурааж болохгүй.!!!
Давхарлаагүй бүлийн захын жаазнаас бусаднь өндөг, үрвэлдэйтэй байдаг. Ийм жаазанд
хуримтлагдсан жаахан балыг хураах нь уг бүлийн
ирээдүйг сүйрүүлж байна гэсэн үг юм. Мөн ингэж
хураасан баланд сүүнцэр, авгалдай үрвэлдэйн биеорж холилдон балны чанарт муугаар нөлөөлдөг. Иймбал нь шингэн бөгөөд дээрх зүйлүүд орж задарснаас
бүүдгэр өнгө үүсдэг. Стандарт шааардлагатайхарьцуулж үзвэл энэ нь зөгийн бал биш харин бохир,шингэн амтат шүүс юм.
Бал ихээр хуримтлагдсан мэт харагдавч хаалт хийгдээгүй бол хураажболохгүй!!
Зөгийн цэцгийн амтат шүүсийг цуглуулан үүрэндээ авчрах бөгөөд энэ ньбал биш юм. Ид бал авцын үед өглөө эрт зөгийн бүлийг ажиглахад үүрний
хаалганы өмнө дүнгэнэсэн чимээ сонсогдоно. Урд өдрийн цуглуулсан шингэнамтат шүүсийг далавчаараа сэвэн бүтэн шөнө өтгөрүүлж боловсруулж байгаань тэр юм. Өөрөөр хэлбэл, зөгий үүрэн дотроо сахароз ихтэй цэцгийн амтат
шүүсийг өөрийн энзимээр глюкоз, фруктоз болгон задалж чийгийг далавчаа
дэвэн ууршуулж өтгөрүүлснээр чихэрлэгийн үзүүлэлт нэмэгдэж сая жинхэнэ
зөгийн бал бэлэн болдог.
Зөгийн бүлийн хүч сайн байх тусам өтгөрүүлж боловсруулах явц сайнбайна.

108

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА6-2-3. Бал хураах явцад хийх балны чанарын шалгалтБал хураах явцад үе үе бал ялгуураас гарч буй балны нийт сахар, чийгийн
хэмжээг хэмжигч багажаар (жижиг оврын рефрактометр) хэмжинэ. Хэрэвбалны нийт сахарын хэмжээ 80%-тай тэнцүү эсвэл ялимгүй бага байвал
цаашид балны хаалт ихтэй жаазыг сонгоод бусад жаазыг зөгийн бүлийн балхураах хэсэг рүү буцаана. Ингэж хурааж байгаа баланд хяналт тавиагүйгээс
шингэн бал хураах эрсдэлд ордог.

Зурган дээрх багажны заалт сахарын хэмжээ 83%, чийгийн хэмжээ 15%орчим зааж байна.

6-3. Бал хураах үеийн ариун цэвэр, эрүүл ахуйн нөхцөл6-3-1. Хэрэглэж буй багаж хэрэгслийн эрүүл ахуй• Бал хураагуур, бал нөөцлөх сав, хаалт авах хутга, балны шүүлтүүр
зэрэг зүйлүүдийг бал хураах бүрд угааж цэвэрлэн хэрэглэнэ.
• Балыг хадгалж савлахдаа хүнсний зориулалттай сав хэрэглэцгээе.
Зарим саван дээр хүнсний зориулалттай гэж бичсэн байдаг.
109

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА6-3-2. Бал хураалтанд оролцож буй хүмүүсийн ариун цэвэр
• Зөгийчид бал хураах бүрд угааж цэвэрлэсэн хөдөлмөр хамгааллын
хувцсыг (зөгийчний малгай, цамц, өмд, бээлий, гутал) бүрэн гүйцэд
өмсөж хэвших
• Гар угаах, бие засах байрыг урьдчилан бэлтгэсэн байх. Бал хураахажлыг ихэвчлэн зөгийн суурийн дэргэд суурин газраас хол хээрийннөхцөлд хийдэг тул аяны зориулалттай жорлон, гар угаах хэрэгсэлашиглахыг зөвлөж байна.
• Бие засах болон завсарлаад ажлын байранд эргэж ирэх бүрдээ гараа
угааж занших6-3-3. Бал хураах үеийн эрүүл ахуй• Балтай жаазыг үүр хайрцагнаас ялган авч оронд нь нөөц жааз хийнэ.
Бал хураах нөөц жаазыг сайтар бэлтгэж бүх балтай жаазаа ялгаж
аваад зөгийн сууриас зайдуу бал хураах газар луу зөөж (суурин газартбэлтгэсэн байр болон хээрийн нөхцөлд бал хураахаар бэлдсэн газар)балаа ялгаж цохих нь сайн туршлага юм. Нэгэнт зөгийнөөс салгасан
балтай жаазнаас дуртай цагтаа яарч тэвдэхгүйгээр эрүүл ахуйн сайннөхцөл бүрдсэн газарт балаа цохиж авах боломжтой.
• Балтай болон балгүй жаазыг зөөж тээвэрлэх, хадгалах явцдаа газар
шороон дээр тавих, бохир газарт байлгахгүй байх шаардлагатай.
• Хээрийн нөхцөлд бал ялгуурыг торон майханд байрлуулах нь хамгийн
тохиромжтой байдаг.

110ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА6-4. Бал савлаж хадгалах үеийн эрүүл ахуй, чанарын хяналт6-4-1. Бал савлах үеийн эрүүл ахуйн менежмент
Зөгийн балыг савлаж хадгалах:• Балыг хадгалж савлахдаа хүнсний зориулалттай сав хэрэглэцгээе.
• Бал хадгалах газраа нохой, муур амьтан оруулахгүй, цэвэр цэмцгэр
байлгацгаая.
• Бал хадгалах газар нь эцсийн бүтээгдэхүүн савлах газартай хамт байжболно.
Савлах газар:• Зөгийн балыг савлах өрөөг тусгайлан бэлтгэх шаардлагатай.
• Савлах өрөөнд шороотой гуталтай орохыг хориглоно.
• Савлах өрөөнд нохой, муур оруулахгүй.
• Савлагааны өрөөг цэвэрхэн байлгахад анхаарч, савлахын өмнөх өдөрзаавал цэвэрлэцгээе!
Зөгийн бал савлах хүн:• Савлагаа хийх хүн нь эрүүл мэндийн хувьдасуудалгүй, гэдэс нь эвгүйрхэж гүйлгэсэн,халуурсан байж болохгүй.
• Савлагаа хийх үедээ маск зүүж, үс унахаас
сэргийлж малгай өмсөх, ээмэг бөгж гэх мэтзүүлт, цагаа тайлж авна.
• Гарын хумсаа авна.
• Савлагаа хийхийн өмнө заавал гараа угаана.
• Бээлийн өмсөх тохиолдолд ч гэсэн бээлий
өмсөхөөсөө өмнө заавал гараа угаахшаардлагатай.
• Гараа зөв угаацгаая.
• Гараар шууд зөгийн баланд хүрэхгүй байх.
Савлах явцад гар хуруундаа хүргэсэн ч долоож болохгүй.
• Гадагш түр гарах бол бээлий, малгай, маскаа тайлж орхиод буцаж ирээд
дахин гараа угаацгаая.

111

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

6-4-2. Эцсийн бүтээгдэхүүнийг савлах
• Балыг савлахын өмнө цуврал бүрийн сахарын хэмжээг багажаар
хэмжиж 80%-иас дээш үзүүлэлтийг хангаж байгаа эсэхийг шалгана.
Шаардлага хангаагүй тохиолдолд зөгийн бал хэмээн борлуулахболомжгүй.
• Заавал хүнсний зориулалттай савыг ашиглана.
• Сав болон тагийг угааж, ариутгаж хэрэглэнэ.
• Цэвэрлэж ариутгасан сав болон шинээр худалдаж авсан савыг бусад112ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА•••••зүйлээс тусад нь эрүүл ахуйн шаардлага хангасан цэвэрхэн газар
хадгална. Тоос шороо болохооргүй битүү газар хадгалах шаардлагатай.
Дахин ашиглах шил хэрэглэх тохиолдолд хагарч цуурсан эсэхийг
шалгаж сонгох шаардлагатай.
Таганд тухайн бүтээгдэхүүний үнэр шингэсэн, бохир байж болзошгүй.
Иймд дахин ашиглах шил байсан ч шинэ таг худалдаж авч хэрэглэвэлзохистой.
Савлахын өмнө хураасан балаа хадгалах саванд хийж хэсэг хугацаанд(хагас өдөр орчим) амрааж бал хураах үед орсон хий хөөсийг дарна.
Балыг саванд хийхийн өмнө гадны хольцыг сайтар шүүнэ.
Балыг халааж савлах тохиолдолд шууд гал дээр халааж болохгүй.
* 600с-аас доош температуртай халуун усан дотор савтай нь тавьжхалаана.
*Зөгийн балыг өндөр температуртай болтол халаахад түүндагуулагдах зарим амин дэм алдагдаж, энзим өөрчлөгддөг.

113

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

6-5 Бүтээгдэхүүний эрүүл ахуй болон чанар, хяналт6-5-1 Бүтээгдэхүүний чанар
Чанартай хүнсний бүтээгдэхүүн нь• Хуулийн болон зохицуулалтын шаардлага
• Үйлдвэрлэгчийн өөрийн шаардлага
• Хэрэглэгчийн шаардлагыг хангасан байхыг хэлнэ.

Үйлдвэрлэгчид бараа бүтээгдэхүүнийхээ чанарыг сайжруулах, зах зээлд
өрсөлдөх чадвараа нэмэгдүүлэхийн тулд олон улсын чанарын болон хүнсний
аюулгүй байдлын стандартуудыг үйлдвэрлэлдээ нэвтрүүлэх нь зүйтэй. Жишээ нь:•••••Чанарын менежментийн тогтолцоо-Шаардлага MNS ISO 9001:2016
Хүнсний аюулгүй байдлын менежментийн тогтолцоо. Хүнснийчиглэлийн үйл ажиллагаа эрхлэгчид тавих шаардлага MNS ISO22000:2019Аюулын дүн шинжилгээ ба эгзэгтэй цэгийн хяналт HACCP
Хөдөө аж ахуйн зохистой дадал - GAPЭрүүл ахуйн зохистой дадал – GHP114

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГАЗөгийн балны шошгоны стандартСавласан зөгийн балны шошго MNS 6648:2016 стандартын шаардлагуудыгхангасан байна. Жишээ нь:

6-5-2. Балыг цувралаар дугаарлан бүртгэх, савлах••••••
13Цувралаар дугаарлах гэдэг бол чанарын хувьд адилхан (ижил зөгийнсууриас ижил чанартай балыг хураан нэг саванд хийж хадгалсан)13зөгийн балыг ижил дугаартайгаар (цувралын дугаар) тэмдэглэх явдал
юм.
Бал хураах бүртээ бал хураалтын бүртгэлээ хөтөлнө. Аль цувралд ямарбал хамаарагдаж байгааг ойлгомжтойгоор тэмдэглэнэ.
Зөгийн тухайн сууриас ижил чанартай балыг нэг цуврал болгондугаарлаж, бал хураасан хугацаа, зөгийн суурийн дугаар, савныдугаарыг ашиглаж болно. Жишээлбэл: 20-8-10-2-1 гэх дугаар нь 2020оны 8 дугаар сарын 10-ны өдөр 2 дугаар сууриас хураасан 1 дүгээрсавны бал гэсэн утга агуулж болно.
Цуврал тутмаас лабораторит дээж өгч стандартад нийцэж байгааэсэхийг тодорхойлуулна.
Эх зөгий тусгаарлагч тор ашиглаж бал хуримтлагдах хэсэгт өндөг
үрвэлдэй холилдохоос сэргийлнэ.
Зөгийн балыг заавал хүнсний зориулалттай саванд хадгална.

Цувралыг зөгийн суурь бүрээр нь эсвэл хадгалах сав бүрээр нь ангилж болно. Ижилцувралын бүтээгдэхүүнийг аль болох ижил чанартай байхад анхаарах хэрэгтэй. Нэг цувралд
хамаарах хэмжээ их үед ямар нэг асуудал гарсан тохиолдолд буцааж татах бүтээгдэхүүнхэт олон болно. Янз бүрийн чанартай зөгийн бал нь бүтээгдэхүүний стандартыг хангахад
хүндрэл учруулах бөгөөд хэрэглэгчдийн итгэлийг алдахад хүргэнэ. Нөгөө талаар, нэг цуврал
дахь хэмжээ цөөн байх тусам төдийчинээ олон цуврал болно. Энэ үед чанарын хяналт
сайжрах боловч цуврал олшрох тусам хяналт хийхэд түвэгтэй болж, хяналтын зардал өснө.

115

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Цуврал болгох жишээ -1:

6-5-3 Хүнсний саванд тавигдах шаардлагаСав баглаа боодол гэж юу вэ? Аливаа бараа, бүтээгдэхүүнийг түгээннийлүүлэхэд эцсийн хэрэглэгчид очтол, эсвэл, хаягдал болох хүртэл тухайнбараа материалыг муудаж гэмтэхээс хамгаалах зорилгоор ашиглаж буй зүйлюм. Үйлдвэрлэлд ашиглах, хүнсний бүтээгдэхүүн савлах сав, баглаа боодолнь хүнсний зориулалтын стандарт шаардлагыг хангасан байна. Үйлдвэрлэлдашиглах сав баглаа боодлын шинжилгээний бичиг, гарал үүслийн гэрчилгээ,худалдах, худалдан авах гэрээг баримтжуулан хадгална.
Шаардлага хангаагүй, хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүйбиологи, хими, физикийн гаралтай бохирдол агуулсан сав баглаа боодлыг
ашиглахгүй. Хүнсний сүлжээнээс эргүүлэн татна.

116

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА117ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Цуврал болгох жишээ -2:*Цувралаар дугаарлах нь амархан биш санагдсан ч өөрөө сайтар бодоодчадах зүйлээсээ хийж эхэлцгээе!!

118

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА6-6. Бүтээгдэхүүний цувралын мониторинг, мөшгих систем6-6-1. Цувралын мониторинг
• Үйлдвэрлэлийн явцад бүртгэлийн дэвтэртээ цувралын дугаар тэмдэглэсэнбол тэрхүү цувралын зөгийн балыг ямар газраас, ямар зөгийн бүлээсхураасныг мэдэх боломжтой. Мөн зөгий тавьсан бэлчээрийн зонхилохбалт ургамлын нэрийг бүртгэснээр тухайн цувралын зөгийн бал ямарцэцгийн бал вэ гэдгийг тодорхойлох боломжтой.
• Бүтээгдэхүүнд цувралын дугаар болон савлалтын дугаар (савласан жил,сар, өдөр г.м)–ыг бичсэнээр үйлдвэрлэлийн үеийн бүртгэлээс тухайн
бүтээгдэхүүн хэзээ савлагдсан, ямархуу зөгийн бал вэ гэдгийг мэдэжболно.
• Өөрийн бүтээгдэхүүнийг ямар зөгийн бүлээс хураасан, ямар зөгийн балвэ гэдгийг хэрэглэгчдэд итгэл төгс сурталчилж чадна.
Жишээлбэл, “Энэ балыг ийм балт ургамлаас хураасан”, “Энэ зөгийн
бүлд явцын дунд бага зэрэг хачиг илэрсэн боловч зөвхөн ургамлын
гаралтай эмээр эмчилсэн”, “Тариалангийн талбайд байх үед хогургамал, хортон шавжтай тэмцэх химийн бодис хэрэглээгүй” гэх мэт.
• Мөн борлуулсан зөгийн балнаас эм бэлдмэлийн үлдэгдэл болон
механик хольц илэрч бүтээгдэхүүн буцаагдах болсон тохиолдолд
ижил цувралын дугаар болон савлагааны дугаараас зөвхөн буцаах
шаардлагатай зөгийн балыг тодорхойлох боломжтой.

6-6-2. Мөшгих систем••Үйлдвэрлэл, боловсруулалт, ханган нийлүүлэлт зэрэг бүхий л үе шатныбүртгэлээр дамжуулан бүтээгдэхүүний хөдөлгөөнийг (түүхийг) мэдэхболомжтой.
Юу хаанаас ирж, хаана очсон, хэрэглэгчид хэрхэн яаж хүрсэн эсэхийгнэг үе шатны өмнөх болон хойдох нөхцлийг мэдэж болно.
119ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГАБүтээгдэхүүний дамжлагыг эргэн харах боломжтой.

Мөшгих системийг хэрэгжүүлэх нь:
1. Зөгийн бүл бүрийн мэдээллийг хүснэгтэд тэмдэглэнэ. (Зөгийн бүлийнхүснэгт=1)
2. Зөгийн бүлийн хүснэгт 1-ийг зөгийн суурь тус бүрт бүртгэнэ: Зөгийнсуурийн нөхцөл байдлыг хүснэгтийн дагуу бөглөнө (Зөгийн суурийн
хүснэгт=2 зөгийн суурь тутамд 2 болон 1-ийг нэгтгэж зөгийн суурийн
баримт А-д хавсаргана.
3. Зөгийн бал хураалтын бүртгэлийг 2-т тэмдэглэнэ.
4. Зөгийн суурийг нүүлгэвэл 2-ийг А-аас салгаж, бүтэн жилийн баримт
болох В-д нэгтгэнэ.
5. Бүтээгдэхүүнийг зах зээлд гаргах бүтээгдэхүүний хүснэгт 3-т бөглөх ба
В-д баримт болгож хавсаргана.
6. Зөгийн аж ахуйн багажны эрүүл ахуйн хяналтыг багажны хүснэгт 4-тбөглөж В-д хавсаргана.

3-3 хэсэг дэх зөгийн бүлийн бүртгэл, суурийн бүртгэл, бүтээгдэхүүнийбүртгэл, багаж хэрэгслийн эрүүл ахуйн бүртгэлийн хүснэгтийн загварыг
харна уу.
Зөгийн бүл (№6, №2) өөр суурьт шилжих тохиолдолд тухайн бүлийн
бүртгэлийн хүснэгт 1 нь хамт шилжинэ.

120

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Зөгийн суурийг нүүлгэвэл 2-ыг А-гаас салгаж бүтэн жилийн баримт В-дшилжүүлнэ. Нүүж очсон газартаа 2-ыг шинээр хөтлөнө.

6-7. Бал хураасны дараах бүлийн арчилгаа:Бал хураасны дараа хоосон болсон жаазаа дээд давхарт буцааж хийнэ. Бүхжаазны балыг хурааж дуусаад хоосон болсон жаазаа бүгдийг дээд давхарт
буцааж хийсний дараа доод давхрын үрвэлдэй бойжих хэсэгт үзлэг хийнэ.
Доод давхарт бал ихээр хуримтлагдсан хэсэг байвал өмнө тайлбарласанчлан
ховхчуураар эвдэж цэвэрлүүлэн өндөглөх зайг гаргаж өгнө.
Мөн доод давхарт өлгийвч байгаа эсэхийг шалгана. Өлгийвч шаардлагагүй
тохиолдолд устгана. Хэрэв зөгийн бүлийн нягтаршил маш сайн байгаад бүлсалгасан ч нягтаршилд төдийлөн нөлөөлөхгүй гэж үзвэл өлгийвч ашигланшинэ бүл салгах ажлыг хэрэгжүүлж болно (Бал хураах бүл бий болгох, бүлсалгах тухай 5-1-3 хэсгээс уншина уу).

121

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА*Балыг нь хураасан жаазны сархиагийг мөр модны зузаантай ижилтүвшинд зүсэж авах ба дээд давхарт (бал хуримтлагдах хэсэг) буцаажхийнэ.

122