နွမ္းဖိုေရာဂါကိုကာကြယ္ၾကပါစိ!ု႔ !

နွမး္ ျဖဳတ္ညဳိဖ်က္ဆးီ ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ရေသာႏွမး္ ဖိေု ရာဂါ（SPD）

၂၀၂၀ခုနု စွ ္ မတ္လ

March 2020
©JAICAF
Japan Association for International Collaboration ofAgriculture and Forestry“Technical Cooperation Project for Agricultural Productivityand Quality Improvement in Myanmar”
Funded by Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries of Japanဖိုကတ္ ပို လာစမာ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပာြ းေသာ နွမ္းဖိေု ရာဂါ

◎ SPD（နွမ္းဖိေု ရာဂါ ）ဖိုက္တိုပလာစမာ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပာြ းသည္။◎ နွမ္းတြင္ ျဖစ္ပာြ းေသာ ဖိုက္တိုပလာစမာကိ「ု Sesame phyllody phytoplasma」
ဟုုလဲ ေခၚေ၀ၚလ်က္ရသွိ ည္။Phytoplasma မ်ား ကူးစက္ပ့်ံနွ႔ံေနပံု(Housei Univ. Dr. Oshima）

leaf
phloemstem

Electron microscopic photoof phytoplasmas in a phloem cellrootcambiumxylem

1 µm

1 μm ＝ 1/1,000 mm

သီးေတာင့္မရွ（ိ ေရာဂါျဖစ္ေနေသာအပင္ Diseased plant）

သီးေတာင့္ရ（ွိ ေရာဂါမျဖစ္ေသာအပင္ Healthy plant）
နွမ္းဖိေု ရာဂါျဖစ္ေနေသာအပင္တငြ ္ သီးေတာင့္လုးံ ၀မသီးျခင္း (သ)ို႔ သီးေတာင့္အနဲငယ္သာ
ထြက္ျခင္းတိ႔ု ျဖစ္တတ္ပါသည္။အကယ္၍မ်ား မိမိတ႔ို စိုက္ခင္းရွိ အပင္ ၃ ပင္တငြ ္ ၁ ပင္သည္ ေရာဂါျဖစ္ပာြ းေနပါက….?

ထိေရာက္စာြ နွိမ္နင္းနိငု ပ္ ါက ထြက္ႏနႈ ္းမွာ ၁.၅% ေလာက္ တိုးလာနိင
ု ဖ
္ ယ
ြ ရ
္ ！
ွိ“နွမ္းဖိုေရာဂါဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္ရတာလဲ？”နွမ္းျဖဳတ္ညဳိဆိုေသာ ပိုးေကာင္ ကိုက္ေသာေၾကာင့္！

ဂ်ပန္ဘာသာျဖင့္လဲ အမည္ေပးထားပါသည္！
「ゴマスナイロヨコバイ=ေဂၚမစုနု ငို း္ ေရာယိကု ဘို ငို း္ 」（ သဲေရာင္ရေွိ သာ ျဖဳတ္）3mm◎ ေသးငယ္ေသာ ျဖဳတ္ေကာင္ေလးမွ ဖိုကတ္ ပို လာစမာ ကို သယ္လာျပီး၊ေရာဂါျဖစ္ေစသည္။
◎ ဖိုကတ္ ပို လာစမာသည္ ေပါင္းပင္မ်ားတြငလ္ ဲ ေရာဂါလကၡဏာျပျခင္းမရွပိ ဲကူးစက္တတ္သည္။
◎ လယ္ယာသံုးစက္ကရိ ယိ ာမ်ားမွ ကူးစက္ျခင္း （Mechanical transmission）
နွင့္ မ်ဳိးေစ့မ်ားမွ ကူးစက္ျခင္း တို（႔ Seed transmission）မျဖစ္ပာြ းနိငု ပ္ ါ။ဘယ္အခ်ိန္တြင္ေရာဂါကူးစက္ခံရပါသလဲ？
၁～၆ ပတ္ထိုအခ်ိန္တငြ ္ကူးစက္ပါက၊ပ်ထိုအခ်ိန္တငြ ္ ကူးစက္ေသာ္လဲပ၊ဲ ပ်က္ဆီးမႈနဲနိုင္

က္ဆီးမႈ မ်ားနိုင္illustration https:// www2.katagi.co.jp/story/＜JAICAF ပိုးသတ္ေဆးစမ္းသပ္မရႈ လဒ္＞ပိုးသတ္ေဆးမဖ်န္းထားေသာအခါ၊စနစ္တက်ပိုးသတ္ေဆးဖ်န္းထားသည္ထက္ ၈ ဆနွမ္းဖိုေရာဂါျဖစ္ပြားလ်က္ရွိပါသည္။

နွမ္းဖိုေရာဂါျဖစ္ေနေသာနွမ္းတြင္ သီးေတာင့္ရွိေသာ္လဲ နွမ္းေစ့မ်ားေသး၍ ေစ်းေစ်းကြကမ္ ၀င္ပါ။ အကယ္၍、သင္တ႔စို ိုက္ခင္းရွိနွမ္းခိငု ္ ၁၀ခိုငတ္ ြင္ ၁ခိငု ္သည္ နွမ္းဖိုျဖစ္ေနပါက
☞1ဧက-1.07တင္း ဆံုးရႈံး အကယ္၍、1တင္း=60,000က်ပ္ျဖင့္ ေရာင္းမည္ဆိုပါက、သင္ က16ဧကပိုင္ဆိုငသ္ ည္ဆိုပါစို႕？？
☞10သိနး္ ဆံုးရႈံး အကယ္၍、10နွစ္ဆက္တိုက္ျဖစ္ခဲ့ပါလ်ွင？
္ ？
☞သိနး္ 100ေလာက္ဆုးံ ရႈံးဒီပိုက္ဆံေတြသာရွိခဲ့ရင္、ဘာမ်ားတခုခု ုလုပ္န္ငိ ္မွာပါလိမ့？
္နွမ္းဖိုေရာဂါေၾကာင္ဆ့ ုးံ ရႈံးမႈမ်ားသည္、အလြန္ၾကီးမား

အခုုခ်က္ျခင္းလုပု ေ္ ဆာင္ၾကစိ႔!ု !
◎ ေရာဂါသယ္ေဆာင္လာေသာ နွမ္းျဖဳတ္ညဳိ ကို သုုတသ္ င္စ႔!ို !!
◎ ေရာဂါျဖစ္ပာြ းေနေသာ အပင္မ်ားအား ရွင္းလင္းဖယ္ရာွ းစိ႔!ု !!

＊နွမ္းျဖဳတ္ညဳိသာ မရွိခလဲ့ ်ွင、္ ေရာဂါကူးစက္စရာမရ။ွိ
＊ဖိုက္တပို လာစမာ မရွိခလဲ့ ်ွငလ္ 、ဲ ေရာဂါျဖစ္ပာြ းစရာမရွ။ိ
＊နွမ္းေစ့တေစ့မွ တေစ့သ႔ို ေရာဂါကူးစက္ျခင္းမရ။ွိ＊တံစဥ္း သို႔မဟုတု ္ လက္ မွလဲ ေရာဂါကူးစက္နငို ျ္ ခင္းမရ။ွိ＊မ်ဳိးေစ့မလွ ဲ ေရာဂါ မျဖစ္ပာြ းနိငု ပ္ ါ။ေရာဂါသယ္ေဆာင္လာေသာ နွမ္းျဖဳတ္ညဳိ ကို သုုတသ္ င္စ႔!ို !!
① သင့္ေလ်ာ္ေသာ ပိုးသတ္ေဆးကို သံုးၾကပါစိ႔！
ု＊DOA Appထဲတငြ ္ ပိုးသန္႔ေဆး (အင္မဒီ ါကလိပု စ္)၊ ပက္ဖ်န္းေဆး (ဒိုင္မသီ အို တိ )္ (အဆီဖတိ )္
(သိုင္ရာမက္သဆို န္း) ပိုးသတ္ေဆးမ်ားကို သံုးစြဲရန္ တိုက္တနြ း္ ထားပါသည္။② နွမ္းျဖဳတ္ညဳိ နဲေသာ အခ်ိနတ္ ငြ ္ မ်ဳိးခ်ၾကပါစိ႔！
ု＊နွမ္းျဖဳတ္ညဳိ အေၾကာင္းအား သိရွိချဲ့ ပီး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္၊ ယခုုထိ ၾကံဳခဲ့ရေသာ အေတြ႔အၾကံဳ
အေပၚ အေျခခံ၍ မ်ဳိးေစ့ၾကဲရန္ အေကာင္းဆံုအခ်ိနက္ ို ဆံုးျဖတ္ၾကပါစိ႕ု ။● ပိုးသတ္ေဆးမ်ား၏ အာနိသင္ကို ေသခ်ာစြာေလ့လာ သံုးစြရဲ င္း ေရာဂါျဖစ္ပာြ းရန္ခက္ခေဲ သာ ၀န္းက်င္အား ျပဳလုုပရ္ န္ လိုအပ္သည္။ （IPM ကို ထဲ့သြင္းရန္）● နွမ္းျဖဳတ္ညဳိ ျဖစ္ပာြ းမႈနငွ ့္ လကၡဏာမ်ားကို တိက်ေသခ်ာစြာ ေလ့လာရန္လအို ပ္သည္။

ေရာဂါျဖစ္ပာြ းေနေသာ အပင္မ်ားအား ရွင္းလင္းဖယ္ရာွ းစိ!
႔ု !!
①ေပါင္းပင္မ်ားမွလေဲ ရာဂါကူးစက္နငို ေ္ သာေၾကာင့္ေပါင္းပင္မ်ားကိရု ငွ း္ လင္းၾကပါစိ！
႔ု＊ေသခ်ာသည္မာွ ေပါင္းပင္မ်ားထဲတငြ ္ နွမ္းျဖဳတ္ညဳိ ရွိေနျခင္းပင္ျဖစ္္သည္။② စိုက္ပ်ဳိးခ်ိန္ နွင့္ ရိတ္သမိ း္ ခ်ိနတ္ ငြ ္ ေရာဂါျဖစ္ေနေသာ နွမ္းရုိးု မ်ားကို ဖယ္ရာွ းပါ！

＊ေရာဂါျဖစ္ေနေသာ နွမ္းသိးီ ထဲတငြ ္ ေရာဂါပိးု မ်ား ျပည့္ေနတတ္သည္။နွမး္ ရုိးု တံဆီနွမ္းျဖဳတ္ညဳိမ်ား ပ်ံသန္းကာ ေရာဂါပိးု မ်ား သယ္ေဆာင္ပ်ံ႕ပြားလ်က္ရသွိ ည္။ေရာဂါသယ္လာေသာ ထိုျဖဳတ္ညဳိမ်ားကို နဲပါးေစရန္တကြ ္ ေရာဂါျဖစ္ပာြ းေနေသာနွမ္းခိငု မ္ ်ားကို ဖယ္ရာွ းရန္ လိုအပ္သည္။ခြဲျခားရန္ခက္ခဲနွမ္းျဖဳတ္ညဳိျဖဳတ္မ်ားခပ္ဆင္ဆင္တေူ သာပိးု ေကာင္မ်ားကအမ်ားသား！

မွန္ဘလီ းူ ေလးသယ္ျပီးစိကု ခ္ င္းထဲသာြ းစိ!႔ု !

နွမ္းဖိေု ရာဂါကာကြယန္ မိွ န္ င္းနည္း※မိတ္ဆက္ခဲ့ေသာပိုးသတ္ေဆးနည္းသည္DOA ppအားမွိျငမ္းခဲ့ပါသည္။
４ပတ္
２ပတ္
【Dimethoate／【Dimethoate／Thiamethoxam／Acephate】

Thiamethoxam／မ်ုဳိးေစ့လူးနယ္
【Imidacloprid】

6ပတ္

【Dimethoate／Thiamethoxam／Acephate】

မရိတ္သိမ္းမီ45ရက္ဓါတုုေဆးဖ်န္းျခင္းကိုတားျမစ္Acephate】

ထိုအခ်ိန္တြင္ကူးစက္ပါက၊ပ်က္ဆီးမႈမ်ားနိုင္ထိုအခ်ိန္တြင္ ကူးစက္ေသာ္လဲပ၊ဲ ပ်က္ဆီးမႈနဲ၁～၆ပတ္ခန္႔

イラスト：https://www2.katagi.co.jp/story/• ေဆးယဥ္ပါးျခင္းကိုကာကြယ္ရန္、မ်ဳိးတူေသာေဆးမ်ားအားထပ္ခါထပ္ခါသံုးျခင္းအားေရွာင္ၾကဥ္ရန္！
• ေဖာ္ျပထားေသာေဆးမ်ားမသံုးပဲအျခားေဆးမ်ားလဲသံုးနိုင。
္ကြင္း၀န္ထမ္းမ်ားနွင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္！

မ်ဳိးေစ့လးူ နယ္ခ်ိနတ္ ငြ 、္ ေအာက္တငြ ေ္ ဖာ္ျပထားေသာအခ်က္မ်ားအားဂရုျု ပဳၾကပါစိ႔!ု !!

ရိတ္သိမ္းျပီးနွမ္းမ်ားကိုမ်ဳိးေစ့လူးနယ္ခ်ိန္တြငအ္ သံုးျပဳထားေသာအိတ္မ်ားေပၚတြင္မထားရန္။ရိတ္သိမ္းျပီးနွမ္းမ်ားကိုမ်ဳိးေစ့လူးနယ္ခ်ိန္တြငအ္ သံုးျပဳထားေသာအိတ္မ်ားထဲထည့္သြင္းအသံုးမျပဳရန္။လိုအပ္ေသာပမာဏရွိေသာမ်ဳိးေစ့မ်ားသာဓါတုုေဆးသံုးပါ။ပိသု ည့္ေဆးလူးနယ္မ်ဳိးးနယ္မ်ဳိးေစ့မ်ားကိုစြန္႔ပစ္ပါ။
မ်ဳိးက်ဲခ်ိန္အကယ္၍ေဆးလူးနယ္မ်ဳိးေစ့လိုအပ္ခဲ့ပါကလိုအပ္သေလာက္သာေဆးေဆးလူးနယ္ရန္။
မ်ဳိးလူးနယ္ခ်ိန္သံုးသည့္အရာမ်ားကိုရိတ္သိမး္ ခ်ိနတ္ ြင္သံုးသည့္အရာမ်ားနွင့္ေရာမားနွင့္ေရာမထားရ။

သင့္ေလ်ာ္ေသာပိုးသတ္ေဆးကိသု ုးံ စြဲရန္！！
စိတခ္ ်ရေသာထုုတက
္ ုနသ
္ ည္！
သင့္（အိမ）္ အတြက္

စားသံုးသူ（သံုးစြဲသ）ူ အတြက္

ပတ္၀န္းက်င္အတြက္စိတခ္ ်ရေသာထုုတက
္ ုနက
္ ！
ိုတတ္နိုငသ္ မွ်ထြကန္ ႈန္းမ်ားတည္ျငိမေ္ အာင္လပု ္ရပါမည္

တတ္နိုငသ္ မ်ွေစ်းကြက၀္ င္ေသာနွမ္းထြက္နနႈ ္းမ်ားျမွင့တ္ င္ရပါမည္ပိုးသတ္ေဆးကိမု ွနက္ န္စြာသံုးစြဲၾကပါစိ႔！
ုမိမကိ ိုယတ္ ိုငလ္ ဲဂရုုစကို ္၍、မိမပိ တ္၀န္းက်င္အားလည္းအေနွာင့္အယွကမ္ ျဖစ္ေအာင္ဂရုုျပဳရပါမည္။

မွနက္ န္ေသာသံုးစြဲနည္းျဖင့္ပးို သတ္ေဆးသံုးရန္။မွနက္ န္စြာေရာစပ္၍、လိအု ပ္ေသာပမာဏကိုသာသံုးစြရဲ န္။

ေရထဲတငြ ္ေဆးေပ်ာ္ရန္မလြယက္ ူလပွ ါ။ထိ႕ု ေၾကာင့္ေဆးေဖ်ာ္ခ်ိန္တငြ ္ပုးံ ထဲတငြ ္ဥိးစြာေဖ်ာ္စပ္ေစလိုပါသည္။

ပိုးသတ္ေဆးမသံုးသင့္သည့္ကာလတြင္လုးံ ၀မသံုးစြဲရန္။。
ရိတသ္ ိမ္းခ်ိနန္ ီးလာလ်ွင္ေဆးကိုေရွာင္ၾကဥ္ရပါမည္။
သံုးစြဲမိပါက မိမသိ ာမက မိမိပတ္၀န္းက်င္ကပို ါအေနွာင့္အယွက္ေပးရာေရာက္ပါသည္။

မည္သည့္အခ်ိန္တငြ ္ပိုးေကာင္မ်ားက်၍၊ထိခကို ္ဆုးံ ရႈံးမႈဘယ္ကစတင္သည္ကိုေသခ်ာေလ့လာ၍၊
သင့္ေလ်ာ္ေသာပိုးသတ္ေဆးရည္ကိုသုးံ စြဲကာ、ထိေရာက္ေသာေဆးဖ်န္းနည္းကိုသုးံ စြဲသင့္ပါသည္။

ပိုးသတ္ေဆးကိသု ုးံ စြဲခဲ့ပါက၊သံုးစြဲမမႈ ်ားအား ေသခ်ာစြာမွတတ္ မ္းျပဳစုုထားရန္။。

စံနႈန္းမ်ားကိလု ိုက္နာပါ！
ေဆးနႈန္းအညႊန္းမ်ားက ိုေသခ်ာစြာေလ့လာ၍DOAမွလမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားကိုလေဲ သခ်ာစြာနားလည္ရန္လိုအပ္ပါသည္။ကြင္း၀န္ထမ္းမ်ားနွင့တ္ ိုငပ္ င္ျပီးမွသာပိုးသတ္ေဆးကိသု ုးံ စြဲသင့္ပါသည္။

ရိတသ္ ိမ္းျပီးနွမး္ မ်ားကိုအတိ ္အသစ္ကိုသုးံ ၍သိေု လွာင္ရန္။ရိတသ္ ိမ္းခ်ိနတ္ ြငသ္ ုးံ ေသာပလစ္စတစ္အခင္းမ်ား
စတစ္အခင္းမ်ားအားလဲနွမ္းအတြကသ္ ာသီးသန့္ထားသံုးရန္။(အျခားေသာသီးနွံမ်ားနွင့္မ်ဳိးေစ့မ်ားနွင့္ေရာေနွာမသံုးရ＝ပိုးသတ္ေဆးမ်ားသည္နွမ္းသီးနွံမ်ားသို့ကူးစက္နိုင္ပါသည္)ေဆးညႊန္းအတိုင္းလိုက္နာေဆာင္ရြက္ရန္။ေဆးညႊန္းအတိုင္း ေဆးရည္စပ္ရန္။

ဓါတုုေဆးနွင့္ ေရ ေရာစပ္ခ်ိန္တြင္ နွံ႔စပ္ေအာင္ စိတ္ရွည္စြာေမႊပါ။ေသခ်ာစြာေမႊျပီးမွသာေဆးဖ်န္းေစလိပု ါသည္။က်န္းမာသန္႔ရငွ း္ ေရာဂါကင္းစင္ အရသာျမိနေ္ သာ နွမ္းနက္ျဖင့္
ျမန္မာ မွ ဂ်ပန္သ႔ို ေရာက္ရပွိ ႔ေို ဆာင္ စီးပြားေအာင္ၾကပါစိ႔…
ု ….
ေဒသအမ်ဳိးမ်ဳိးမွ နွမး္ မ်ားအား・ကုုန္စည္စုေဆာင္းျခင္း

ႏွမး္ အေကာင္း နွင့္ မေကာင္းတာမ်ား ေရာေနွာသိေု လွာင္မပိ ါက နွမး္ အားလံုး
ေရာေႏွာ၍ ပ်က္ဆးီ နိငု သ္ ည္ကို အထူးသတိျပဳေစလိပု ါသည္။အတတ္နငို ဆ္ ုးံ မိမိတ႔ို ေဒသထြက္ နွမ္းမ်ားအား တစုတု စည္းတည္းစုုစည္းေစလိပု ါသည္။