18. Төсөл хэрхэн бичих вэ?

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

18-1. Төсөл бичихэд урьдчилан анхаарах зүйл .......................................... 255
18-2. Төслийн баримт бичгийн бүрэлдэхүүн ............................................. 255
18-3. Төслийн үр дүнг тодорхойлох (Жишээ) ............................................ 261

254ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Бизнес төсөл бичих гэдэг бол тодорхой үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхийн
тулд ивээн тэтгэгч, санхүүжүүлэгч, хамтрагч талд шаардлагатай мэдээллийг(төлөвлөгөө) бэлтгэн танилцуулж байгаа хэлбэр юм. Төсөл нь тооцоо
судалгаанд үндэслэсэн тодорхой цаг хугацаанд, тодорхой нөөцийг ашиглан
төлөвлөсөн үр дүнд хүрэх цогц үйл ажиллагаа юм.

18-1. Төсөл бичихэд урьдчилан анхаарах зүйлИвээн тэтгэгч, санхүүжүүлэгч, хамтрагч талын үйл ажиллагааны чиглэл
таны бичих төслийг дэмжихэд тохирч байгаа эсэхийг нягтлахТөсөл болгон хэрэгжүүлэх гэж буй үйл ажиллагаанд оролцох,хамрагдах хүмүүсийн санал бодлыг сонсох, нэгтгэхТөслийн хүрээнд худалдан авах эд зүйлсийн үнэ, тээврийн зардал,ажиллах хүчин, түүний зардал, цаг хугацааны нөөц боломж, газрын
зөвшөөрөл байгаа эсэх, статистикийн тоон мэдээлэл харах, урьд өмнөхэрэгжсэн ижил төстэй төслийн мэдээлэл харах зэрэг бусад судалгааг
хийх.

18-2. Төслийн баримт бичгийн бүрэлдэхүүн
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

Төслийн хураангуй
Төслийн танилцуулга
Төсөл хэрэгжүүлэх үндэслэлЗорилго, зорилтҮйл ажиллагааны төлөвлөгөө
Төсвийн зарцуулалт
Төслийн үр дүнг тодорхойлох
Төслийн тайлан бичих
Хавсралт материал- Төслийн хураангуйЭнд төслийн талаарх мэдээллийг нэг хуудсанд товч, тодорхой багтаах баэнэ нь богино хугацаанд санхүүжүүлэгч талыг ерөнхий мэдээллээр хангаж
чадахуйц байх шаардлагатай.

255

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА256ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА- Төслийн танилцуулга
Төслийг санаачлагч, хэрэгжүүлэх байгууллага, үйл ажиллагааг хариуцагч
нарын мэдээллийг агуулдаг. Үүнд:• Байгууллагын товч танилцуулга
• Үйл ажиллагааг хариуцагч нарын туршлага, ур чадвар
• Зөвлөх байгууллага, хүмүүсийн товч мэдээлэл
• Төсөл үр дүнд хүрэх итгэл, үнэмшил- Төсөл хэрэгжүүлэх үндэслэлЭнэ хэсэгт тус төслийг зайлшгүй хэрэгжүүлэх болсон шалтгааныг бичнэ.
Үүний тулд өнөөгийн нөхцөл байдал ямар байгаа болон энэ нь зөгийн ажахуйд болон зөгийн балны үйлдвэрлэлд хэрхэн сөрөг нөлөө үзүүлж байгаагбичих шаардлагатай. Тэгээд төсөл хэрэгжсэний үр дүнд дээрх асуудлууд
хэрхэн шийдвэрлэгдэх боломжтой тухай 10 орчим өгүүлбэрт багтаан товчилэрхийлэх.
- Төслийн зорилго, зорилт
Зорилго: (Project Purpose)Энд төсөл хэрэгжсэнээр зөгийн аж ахуй, зөгийчдийн холбооны үйлажиллагаанд болон зөгийчний амьдралд ямар эерэг зүйл бий болох тухай
бичнэ. Өөрөөр хэлбэл энэ хэсэгт юуг бий болгох тухай бичнэ.
Жишээлбэл: Зөгийн балны чанар, эрүүл ахуйн шаардлагад нийцсэн зөгийнбал савлах иж бүрэн тоног төхөөрөмжтэй болох мөн зөгийн бүл эрсдэлгүй
өвөлжих нөхцөл хангасан өвөлжөөний байртай болох гэх мэтийг дурьдаж
бичнэ.
Зорилт: (Overall Goal)Энэ хэсэгт дээр бий болгосон зүйлүүдийг юуны төлөө, яах гэж бийболгосон тухай бичнэ. Жишээлбэл: 1. Манай зөгийн аж ахуй эсвэл зөгийчдийнхолбооны гишүүн зөгийчдийн хийж буй бүтээгдэхүүний чанар эрүүл
ахуйн тогтвортой байдлыг хангах 2. Жил бүр тэдэн бүл зөгийг эрсдэлгүй(хорогдолгүй) өвөлжих нөхцөлөөр хангах гэх мэтээр бичих.
- Үйл ажиллагааны төлөвлөгөөҮйл ажиллагааны төлөвлөгөөг доорх байдлаар хүснэгтэнд бичиж болох
юм.

257

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Зорилт-1-ийн хүрээнд хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа
Жишээ: Зөгийн бал савлах тоног төхөөрөмж, хэрэгсэл худалдан авах үйлажиллагааны төлөвлөгөө№Үйл ажиллагаа
Зөгийн балхалаагуур
(загвар)худалдан авахЗөгийнбал савлах
төхөөрөмж
(загвар)худалдан авахЗөгийнбал савлахтөхөөрөмж
суурилуулах
..... г.м.

1234Хэрэгжүүлэх аргаХаанаас, яажхудалдан авч ирэхтухай

Хариуцах эзэнБусад хүнийнөөц
Хариуцаххүний нэрХугацаа
2021.5.08 ~ 06.08

Хаанаас, яажхудалдан авч ирэхтухай......

........

Хэн, яажсуурилуулах тухай........

.......

Тайлбар: Үйл ажиллагааг дарааллын дагуу бичих
Зорилт-2-ийн хүрээнд хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа
Жишээ: Зөгийн өвөлжих байр барих үйл ажиллагааны төлөвлөгөө№Үйл ажиллагаа

3

Мод худалдажавах
Цементхудалдаж авахСуурь цутгах

4....... г.м.

12Хариуцах эзэнХугацаа
Бусад хүний нөөцХаанаас, яаж худалдан Хариуцах хүний 2021.7.08 ~ 07.15
авч ирэх тухай
нэрХаанаас, яаж худалдан .......
........
авч ирэх тухай
Хэн, яаж хийх тухай.......
.........
Хэрэгжүүлэх аргаЗорилт-1-ийн хүрээнд хийх худалдан авалтын төлөвлөгөө
Жишээ: Зөгийн бал савлах тоног төхөөрөмж, хэрэгсэл худалдан авахтөсвийн зарцуулалтын төлөвлөгөө№
1234

Материалын нэр /Хэмжих нэгжЗөгийн бал халаагуур(ширхэг)Зөгийн бал савлах
төхөөрөмж (ширхэг).....
НийтТоо,Нэг бүрийн үнэширхэг
(төгрөг)
....
....
....
....

....

....
......

258

Бүгд үнэ(төгрөг)ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Зорилт-2-ын хүрээнд хийх худалдан авалтын төлөвлөгөө
Жишээ: Зөгийн өвөлжих байр барих үйл ажиллагаанызарцуулалтын төлөвлөгөөМатериалын нэр /Хэмжих нэгжДүнз мод худалдаж авах (м3)Цемент худалдаж авах (тонн)
.....
Нийт

№
1
2
34

Тоо,
Нэг бүрийн үнэширхэг
(төгрөг)
.....
.....
.....
.....

.....
.....

төсвийнБүгд үнэ(төгрөг).......

Худалдан авалтын төлөвлөгөөг үйл ажиллагааны төрөл тус бүр дээрхийгээд эцэст нь доорх байдлаар нэгтгэх шаардлагатай.
Ажлын хөлсний тооцоо (Жишээ)
№
1
2
3
1
2

Өдөрт ногдох
Бүгд (төгрөг)цалин (төгрөг)Зорилт -1-ийн үйл ажиллагаанд зарцуулах ажлын хөлс:Оролцох хүмүүс

Ажиллах өдөрХудалдан авалт хариуцагч ......
......
.....
Туслах ажилтан......
......
.....
.....
.......
......
......
Зорилт -2-ын үйл ажиллагаанд зарцуулах ажлын хөлс:Материал худалдан авах .....
.....
.....
Суурь цутгах
.....
.....
.....
......
.....
.....
.....
Нийт......

Тээврийн зардлын тооцоо (Жишээ)Тээврийн хэрэгслийн түрээс:№Ашиглах үйл ажиллагаа

123
4Зорилт 1Зорилт 2.....
НийтАшиглах өдрийн Өдрийн түрээс
тоо(төгрөг)
.....
.....
.....
.....
.....
.....

Бүгд (төгрөг)
.....
.....
.....
.....

Хэрэв тэээврийн хэрэгсэл түрээслэхгүй бол дээрх хүснэгтийг хийхшаардлагагүй юм.

259

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

Шатахууны зардал: (Жишээ)№
1234Зориулалт

Маршрут

Явах зай

Зорилт 1Зорилт 2.....
НийтЗарцуулах
шатахуун

Бүгд (Төгрөг)Нийт төсвийн тооцоо (Жишээ)№Зориулалт
Зорилт -1-ийн төсвийн
1зарцуулалт
Зорилт -2-ын төсвийн
2зарцуулалт
Ажлын
хөлс
3

Төсөв (Төгрөг)......

Санхүүжүүлэгч тал-......

-......

“Хатан эх” зөгийчдийн холбоо

Тээврийн хэрэгслийн
түрээс
5 Шатахууны зардал

......

-......

-6 ......

......

-......

-

4Нийт төсөв

Спонсороос хүсэж буй санхүүжилтийн хэмжээ: (Жишээ)
№
12
345

Зориулалт
Зорилт -1-ийн төсвийн зарцуулалт
Зорилт -2-ын төсвийн зарцуулалт
Тээврийн хэрэгслийн түрээсШатахууны зардал....
НийтСанхүүжилтийн хэмжээ (Төгрөг)......
......
......
......
......
......

260

ЗӨГИЙН АЖ АХУЙН НЭГДСЭН ГАРЫН АВЛАГА

18-3. Төслийн үр дүнг тодорхойлох
Төслийн үр дүнг тооцохдоо доорх байдлаар хүснэгтээр харуулж болно.
(Жишээ)№Хэрэгжүүлэх ажилХүрэх үр дүнШалгуур үзүүлэлт1Зөгийн бал савлах
тоног төхөөрөмж,хэрэгсэл худалдан
авах“Хатан эх” зөгийчдийн
холбоо нь зөгийн
балны чанар, эрүүл
ахуйн шаардлагад
нийцсэн зөгийн балсавлах иж бүрэн тоног
төхөөрөмжтэй болох
“Хатан эх” зөгийчдийн
холбоо нь зөгийн бүлэрсдэлгүй өвөлжих
нөхцөл хангасан
өвөлжөөний байртай
болох
.....

“Хатан эх” зөгийчдийн холбооны
гишүүн зөгийчид хамтран
ашиглах зөгийн бал савлахад
шаардлагатай зөгийн балхалаагуур, савлагаа хийх тоног
төхөөрөмж ... зэрэг зүйлүүд
ашиглахад бэлэн болсон байна.
“Хатан эх” зөгийчдийн холбооны
гишүүн зөгийчид хамтран
ашиглах зөгийн бүл эрсдэлгүй
өвөлжих нөхцөл хангасан
өвөлжөөний байр бэлэн болсонбайна.
.....

Зөгийн өвөлжих
байр барих
23..... г.м.

- Төслийн тайлан бичих
Төсөл хэрэгжсэн хугацаанд хийсэн ажлынхаа дүнг спонсорлогч талдтанилцуулж үнэлэлт дүгнэлт авах үйл явц нь тайлан юм. Өөрөөр хэлбэл
төлөвлөгөөнд тусгагдсан ажлыг хэрхэн хийж гүйцэтгэсэн болон гарсан үр дүнгбичсэн зүйл нь тайлан болдог.
Тайлангийн бүтцэд дараах зүйлүүд орно. 1) Хэрэгжсэн төслийн товчтанилцуулга 2) Үндсэн үйл ажиллагаануудын тус бүр хэрэгжсэн байдал 3)Зарцуулсан төсвийн тооцоо 4) Дүгнэлт
Төслийн үйл ажиллагааг фото зургаар баримтжуулж тайланд оруулах ньчухал байдаг.
Төсөл хэрэгжих явцад явцын тайлан гаргах нь үйл ажиллагаа
төлөвлөгөөний дагуу, зөв чигт явагдаж байгаа болон төсөөлөөгүй бэрхшээл,ололт зэргийг спонсорлогч талд мэдээлэх боломж ба цаашдын ажилд анхаарах
зүйлүүдээ тодорхойлоход чухал ач холбогдолтой байдаг.
Тайлангийн төгсгөлд тухайн хугацаанд хийсэн ажлуудад ерөнхий дүгнэлт
өгнө. Тухайлбал: Төлөвлөгөөнд тусгагдсан ажил хэдэн хувьтай биелэгдсэн,явцын дунд тохиолдсон ололт амжилт, бэрхшээл, түүнийг хэрхэн даван
туулсан тухай, үйл ажиллагаанд өгөх өөрийн үнэлгээ, цаашид анхаарах зүйл,талархал зэргийг бичнэ.
- Хавсралт материалТөслийн баримт бичигт хавсралтаар илгээх материалыг тухайлан заасан
байх тохиолдол байдаг. Ерөнхийдөө хавсралт материалд дараах зүйлүүдийгбагтаах шаардлага байдаг. Үүнд: Байгууллагын танилцуулга, аж ахуйннэгжийн гэрчилгээний хуулбар, газрын гэрчилгээний хуулбар, үйл ажиллагаа
явуулах зөвшөөрөл, зээл эргэн төлөх төлөвлөгөөний хүснэгт, одоогийн нөхцөлбайдлыг харуулсан фото зураг зэрэг багтана.
261