モンゴル語版

Япон улсад aжиллаж
амьдрах гарын авлага
~Япон улсад оршин суугаа гадаадын иргэдэд зориулав~Түр зуурын орчуулга

Гадаадын иргэн харьяатын газар

Өмнөх үгЯпон улсад оршин сууж буй гадаад иргэдийн тоо ойролцоогоор 2 сая 960 мянга
(2022 оны 6-р сарын сүүлийн байдлаар)-д хүрч их тоон үзүүлэлттэй байсаар байна.
Япон улсад оршин сууж буй Япон болон гадаадын иргэн амар тайван аж төрөх
орчин нөхцөл, нийгмийг цогцлоон бүтээхэд Японы иргэд гадаад иргэдийг ойлгож
хүлээн авах нь чухал ба гадаадын иргэд ч мөн адил Япон улсын дүрэм журам, ёс заншил
зэрэгтэй холбоотой мэдээллийг зөв бөгөөд түргэн шуурхай олж мэдэх нь нэн чухал юм.
“Японд ажиллаж амьдрах гарын авлага” нь 2018 оны 12 сард “Гадаадын ажиллах
хүчин хүлээн авах, хамтаар оршин тогтнох тухай холбогдох яамны сайд нарын хурал”аар шийдвэрлэсэн “Гадаадаас ажиллах хүчин хүлээн авах, хамтаар оршин тогтнох
ерөнхий бодлого”-д үндэслэн холбогдох яам, агентлагуудын нэгдсэн мэдээллийн
дагуу Японд оршин суух гадаад иргэд аюулгүй, амар тайван ажиллаж амьдрах нөхцөл
бүрдүүлэхэд шаардлагатай үндсэн мэдээллийг нэгтгэн нийтэлсэн ном юм. Уг гарын
авлагыг Японы Гадаадын иргэн харьяатын газрын веб сайтын “Гадаадын иргэдийн
ажиллаж амьдрахад нь дэмжлэг үзүүлэх портал хуудас”-д олон орны хэлээр (16хэл)байршуулсан байна.
Түүнчлэн энэ удаа холбогдох яам, агентлагууд хамтран ажиллаж, гадаад
иргэдийн тухай журамд нэмэлт өөрчлөлт орсныг тусгахаар 4-р хувилбарыг шинэчлэн
5-рхувилбарыг боловсруулсан ба “Гадаадын иргэдийн ажиллаж амьдрахад нь дэмжлэг
үзүүлэх портал хуудас”-д нийтэлсэн болно.
Энэхүү гарын авлага нь та бүхнийг Япон улсад ая тухтай , хүндрэл бэрхшээлгүй
амьдрахад өчүүхэн ч гэсэн хувь нэмэр болно хэмээн найдаж байна.
2023 оны 03 сарГадаадын иргэн харьяатын газарТус гарын авлагыг дараах төр засгийн байгуулагууд хамтарч, бүтээв.
Яам, агентлагуудын жагсаалт
Засгийн газрын тамгийн
газарЗасгийн газрын хэрэг
эрхлэх газар
Цагдаагийн ерөнхий
газарСанхүүгийн зохицуулах
ерөнхий газар
Хэрэглэгчийн асуудал
эрхэлсэн ерөнхий газар

Дотоод хэргийн яамХууль зүйн яамГадаад хэргийн яамСангийн яамБоловсрол, соёл,спорт, шинжлэх ухаан,технологийн яамЭрүүл мэнд,нийгэм хамгаалал,хөдөлмөрийн яамХөдөө аж ахуй, ой,загасны аж ахуйн яамЭдийн засаг, худалдаа,аж үйлдвэрийн яамГазар, дэд бүтэц,зам тээвэр, аялал
жуулчлалын яамБайгаль орчны яамГа р ч и гӨмнөх үг1-р бүлэг
12Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл
Оршин суугчийн үнэмлэх......................................................................................................1
1-1

Оршин суух үнэмлэх олгох.........................................................................................2

1-2

Оршин суух хаягийн бүртгэл хийлгэх (Шилжилт хөдөлгөөний бүртгэл).......2

1-3

Оршин суух үнэмлэхээ хаяж гээгдүүлсэн тохиолдолд........................................3

1-4

Оршин суух үнэмлэхээ хураалгах.............................................................................3Оршин сууx зөвшөөрөлтэй холбоотой бүртгэлүүд.........................................................4
2-1

Оршин суух хугацааг сунгах (оршин суух хугацааг сунгахыг хүссэн
тохиолдолд)....................................................................................................................4

2-2

Оршин суух зөвшөөрлийн статус өөрчлөх (Японд оршин суух зорилгоoөөрчлөx тохиолдолд)...................................................................................................4

2-3

Байнгын оршин суух зөвшөөрөл..............................................................................5

2-4

Оршин суух зөвшөөрөл авах (хүүхэд төрсөн тохиолдолд)................................5

2-5

Оршин суух зөвшөөрлөөс гадуур үйл ажиллагаа явуулах эрх.........................6

2-6

Орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт бүртгүүлэх...........................6(1) Үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагатай холбоотой бүртгэл
(2) Гэрээт байгууллагатай холбоотой мэдэгдэл
(3) Эхнэр болон нөхөртэй холбоотой бүртгэл

3Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл (Тухайн оршин суух зөвшөөрлөөрөө Японд

дахин нэвтрэх).................................................................................................................8(1) Тусгай Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл (1 жилийн дотор Японд буцаж
ирэх тохиолдолд)(2) Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл (1 жилээс дээш хугацаагаар Японоос
гарах тохиолдолд)4

5Дүрвэгчээр тогтоолгох бүртгэл............................................................................................9
4-1“Дүрвэгч” гэж хэн бэ?...................................................................................................9

4-2

Дүрвэгчээр тогтоолгох өргөдлийн тухай ...............................................................94-3

Дахин шалгуулах хүсэлт..............................................................................................9Албадан гаргах үйл ажиллагааны тухай......................................................................... 105-1Албадан гаргах үндсэн шалтгаан.......................................................................... 10

5-2Албадан гаргах болсон тохиолдолд...................................................................... 10

5-3Японоос гарах тушаалын тогтолцоо..................................................................... 10

5-4Оршин суух тусгай зөвшөөрөл............................................................................... 106Японд орж гарах, оршин суух зэрэг бүртгэлүүдийн талаар лавлах газрууд......... 117Гадаадын иргэн харьяатын газраас түгээх мэдээлэл.................................................. 13

2-р бүлэг.
1

7-1Гадаадын иргэн харьяатын газрын албан ёсны вэб хуудас........................... 13

7-2Гадаадын иргэн харьяатын газрын албан ёсны сошиал сүлжээ г.м............. 13

Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд
Шаардлагатай бүртгэлүүд.................................................................................................. 14
1-1Хаягийн бүртгэл......................................................................................................... 14(1) Шинээр газардах зөвшөөрөл авч Япон улсын хилээр нэвтэрсэн
тохиолдолд
(2) Шилжилт хөдөлгөөн хийх тохиолдолд

1-2Гэрлэлтийн бүртгэл................................................................................................... 15(1) Гэрлэлтийн бүртгэлд хэрэгтэй зүйлс
(2) Xарьяа улсaд нь хүчинтэй эсэх1-3Гэрлэлт цуцлах өргөдөл........................................................................................... 16(1) Харьяалагдах улсaд нь хүчинтэй эсэх(2) Гэрлэлт цуцлах өргөдөл танд мэдэгдэлгүйгээр өгөгдөхөөс сэргийлэх

1-4

Нас барсны бүртгэл................................................................................................... 16(1) Нас барсны бүртгэлд хэрэгтэй зүйлс
(2) Оршин суух үнэмлэхийг буцаах

1-5Тамгын баталгаажуулалт......................................................................................... 17(1) Тамганы баталгаажуулалтын бүртгэл
(2) Тамга баталгаажуулсан тодорхойлолт

2Хувийн дугаарын тогтолцоо.............................................................................................. 18
2-1Хувийн дугаарын тогтолцооны тухай................................................................... 18

2-2Хувийн дугаарын үнэмлэх....................................................................................... 18(1) Хувийн дугаарын үнэмлэхний мэдээлэл
(2) Хувийн дугаарыг ямар үед ашиглах вэ?
(3) Хүсэлт өгөх(4) Хариу хүлээн авах3-р бүлэг.
12-3Хувийн дугаарын үнэмлэх хэрэглэхтэй холбоотой анхаарах зүйлс............. 20

2-4Бусад............................................................................................................................. 20Хөдөлмөр эрхлэлт
Хөдөлмөр эрхлэхийн өмнөх үндсэн мэдлэг................................................................... 21
1-1Оршин суух зөвшөөрөл............................................................................................ 21

1-2Ажил хайх арга .......................................................................................................... 21(1) Hello Work(2) Зуучлагч компаниар зуучлуулах тохиолдолд

1-3Ажиллах хэлбэр.......................................................................................................... 22(1) Илгээлтийн ажилтан (илгээлтийн үндсэн ажилтан)(2) Гэрээт ажилтан (хугацаатай хөдөлмөрийн гэрээт ажилтан)(3) Пааттайм (Parttime) ажилтан
(4) Aжил даалгах (ажил хүлээж авах) гэрээ байгуулан хөдөлмөрлөж буй
хүн

1-4

Хөдөлмөрийн гэрээ................................................................................................... 24(1) “Ажилтан”-ы хамрагдах хүрээ
(2) Хөдөлмөрийн нөхцлийг тодорхой заах1-5Хөдөлмөрийн хөлс..................................................................................................... 25(1) Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ
(2) Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний онцлог
(3) Амралтын тэтгэмж

2Хөдөлмөр эрхлэлттэй холбоотой заалт.......................................................................... 26
2-1Цалин олгох журам................................................................................................... 26

2-2Ажлын цаг, завсарлагаа, амралтын өдөр............................................................ 27(1) Ажлын цаг(2) Завсарлага
(3) Амралтын өдөр(4) Илгээлтийн ажилтны ажлын нөхцөл тогтоохтой холбоотой үүрэг

2-3Илүү цагаар ажиллах, амралтын өдрөөр ажиллах........................................... 28(1) Илүү цагаар ажиллах, амралтын өдрөөр ажиллах
(2) Нэмэгдэл хөлс2-4Эхийн эрүүл мэндийн хяналт, амаржихын өмнөх ба амаржсаны дараах
амралт, хүүхэд өсгөх амралт, асаргааны амралт............................................... 29(1) Жирэмсэн болвол
(2) Жирэмсэн ба амаржсаны дараах амралт
(3) Хүүхэд өсгөх амралт
(4) Асаргааны амралт

2-5Ажлаас гарах, ажлаас халах болон бусад........................................................... 31(1) Ажлаас гарах
(2) Ажлаас халах
(3) Компани дампуурах
(4) Ажил эрхлэлтийн даатгал (үндсэн тэтгэмж)(5) Ажил хайх

3Эрүүл мэнд болон аюулгүй ажиллагаа........................................................................... 35
3-1Аюулгүй, тав тухтай ажлын байр........................................................................... 35(1) Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуулийн агуулга
(2) Эрүүл мэндийн үзлэг болон бусад
(3) Эмчийн шууд зааварчилгаа

3-2Ажлын байрны гэмтэл бэртэл, өвчин зэргийн нөхөн олговор
(Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгал)............... 37(1) Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын
сангаас нөхөн олговор тогтоолгох үйл явц(2) Бусад анхаарах зүйлс

3-3Хүйсээр ялгаварлахыг хориглох............................................................................ 38(1) Ажилд авах үед(2) Ажилд орсны дараа

4

3-4Дарамт шахалтнаас хамгаалах арга хэмжээ...................................................... 38

3-5Гадаад ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн менежментийн удирдамж.............. 39Нийгмийн даатгал, хөдөлмөрийн даатгал..................................................................... 40
4-1Эрүүл мэндийн даатгал, улсын эрүүл мэндийн даатгал.................................. 40

4-2Улсын тэтгэвэр, нийгмийн халамжийн тэтгэвэр................................................ 40

4-3Асаргааны даатгал.................................................................................................... 40

4-4Ажил эрхлэлтийн даатгал........................................................................................ 40(1) Хамрагдах хүн(2) Даатгалын хураамж төлөх

4-5

4-р бүлэг
1Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгал.................. 41Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай
Жирэмсний бүртгэл............................................................................................................. 42
1-1Жирэмсэн эхийн бүртгэлд хамрагдах, эх хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэр
авах................................................................................................................................ 42

1-2Жирэмсэн үеийн эрүүл мэндийн үзлэг................................................................ 42

1-3Эрүүл мэндийн мэргэжилтэн, эх баригч нарын гэрээр өгөх зөвлөгөө........ 43

1-4Эцэг, эх болоход бэлтгэх сургалт (ээж болоход бэлтгэх сургалт, аавболоход бэлтгэх сургалт) ........................................................................................ 432Төрсний дараах бүртгэл...................................................................................................... 442-1Төрсний бүртгэл......................................................................................................... 44(1) Төрсний бүртгэлд шаардагдах бичиг баримт
(2) Бусад бүртгэл

2-2Төрсөн хүүхдийг эцэг эхийн харьяалал бүхий улсад бүртгүүлэх................... 443Төрөх зардал болон тэтгэмж............................................................................................. 45
3-1Амаржсаны нэг удаагийн тэтгэмж........................................................................ 45

3-2Амаржих чөлөө авсаны олговор............................................................................ 45

3-3Хүүхэд өсгөх амралтын (хүүхэд өсгөх чөлөөний тэтгэмж) тэтгэмж.............. 46(1) Хүүхэд өсгөх амралтын тэтгэмж
(2) Хүүхэд өсгөх чөлөөний тэтгэмж (2022 оны 10-р сараас эхлэх
тогтолцоо)3-4Хүүхдийн тэтгэмж...................................................................................................... 47(1) Тэтгэмжид хамрагдах боломжтой хүн(2) Тэтгэмж олгох журам
(3) Тэтгэмжийн хэмжээ
(4) Тэтгэмж олгох хугацаа

4Хүүхэд өсгөх........................................................................................................................... 49
4-1Нярай болон сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн эрүүл мэндийн үзлэг...... 49

4-2Урьдчилан сэргийлэх тарилга................................................................................ 49

4-3Хүүхдийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний зардал................................................ 49

4-4Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг хүлээж авах байгууллага........................ 50(1) Ясли буюу хүүхдийн өдөр өнжүүлэх байгууллага
(2) Цэцэрлэг
(3) Магадлан итгэмжлэгдсэн хүүхдийн төв

5-р бүлэг
1

4-5Хичээлээс гадуурх сурагч хүүхдийн клуб (сурагчдын өдөр өнжүүлэх)....... 51

4-6

Гэр бүлийг дэмжих төв............................................................................................. 51Боловсрол
Японы боловсролын тогтолцоо........................................................................................ 52
1-1

Бага-дунд сургууль.................................................................................................... 53

1-2Ахлах сургууль............................................................................................................ 53

1-3Гадаад иргэдийн сургууль....................................................................................... 53

1-4Оройн дунд сургууль................................................................................................ 54

1-5Дунд сургуулийн төгсөлтийн гэрчилгээ олгох шалгалт................................... 54

1-6Ахлах сургууль төгсөгчдийн үнэмлэх олгоx шалгалт....................................... 54

1-7Дээд боловсролын сургалтын байгууллага(Их дээд сургууль болон бусад)............................................................................. 55

1-8
2Дээд боловсролын сургалтын байгууллагад элсэн орох шалгалт................ 56Боловсролын зардалд үзүүлэх санхүүгийн дэмжлэг................................................... 57
2-1

Бага, дунд сургуульд суралцах хүүхдэд зориулсан санхүүгийн тусламж... 57

2-2Ахлах сургуульд суралцахад үзүүлэх тэтгэмжийн дүн..................................... 57

3

2-3

Ахлах сургуулийн сурагчдын сургалтыг дэмжих тэтгэмж............................... 58

2-4Дээд боловсролын шаталсан тэтгэлэг................................................................. 58Япон хэл сурах....................................................................................................................... 59
3-1Япон хэлний тухай..................................................................................................... 59

3-2Япон хэлний сургалтын зорилтын хүрээ............................................................. 59

3-3Япон хэл сурах боломж............................................................................................ 60(1) Япон хэлний сургууль
(2) Орон нутаг дахь япон хэлний сургалт
(3) Зайны сургалт

3-4

6-р бүлэг
12Япон хэлний сургалтын вэб хуудас “Харилцаа өргөн хэрэглээ, Япон хэлээр

амьдрах” (Товчлоход “Цүнахиро”).....................................................61Эмчилгээ
Эрүүл мэндийн байгууллага.............................................................................................. 62
1-1Эрүүл мэндийн байгууллагын төрөл..................................................................... 62

1-2Эрүүл мэндийн байгууллага хайх.......................................................................... 63Эмчилгээний даатгал........................................................................................................... 64
2-1Эрүүл мэндийн даатгал............................................................................................ 64(1) Даатгуулагчид тавигдах шаардлага
(2) Даатгалын хураамж
(3) Даатгалын мөнгө

2-2Улсын эрүүл мэндийн даатгал................................................................................ 66(1) Даатгуулагчид тавигдах шаардлага
(2) Даатгалд орох болон гарах
(3) Даатгалын хураамж
(4) Даатгалын мөнгө

2-3Өндөр настны эмчилгээний тогтолцоо................................................................ 69(1) Тогтолцоонд хамрагдах нөхцөл
(2) Даатгалд орох болон гарах
(3) Даатгалын хураамж
(4) Даатгалын олговорын агуулга

3

Эм............................................................................................................................................. 71
3-1Эмийн сан.................................................................................................................... 71

3-2Эмийн дэлгүүр............................................................................................................ 71

7-р бүлэг
1Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж
Тэтгэвэр................................................................................................................................... 72
1-1Улсын тэтгэврийн даатгал...................................................................................... 73(1) Даатгуулагч (хамрагдагч) болоод хамрагдах журам
(2) Даатгалын хураамж
(3) Олгох нөхцөл

1-2Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгал......................................................... 76(1) Даатгуулагч (хамрагдагч)(2) Даатгалын хураамж
(3) Тэтгэвэр олгох нөхцөл

1-3
2

3

4

5

Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгө............................................................ 79Асаргааны даатгал............................................................................................................... 81
2-1Даатгалд хамрагдах нөхцөл.................................................................................... 81

2-2Даатгалын хураамж.................................................................................................. 81

2-3Асаргааны үйлчилгээ авах...................................................................................... 82Хүүхдийн халамж.................................................................................................................. 82
3-1Хүүхдийн тэтгэмж...................................................................................................... 82

3-2Хүүхдийн халамжийн тэтгэмж................................................................................ 82

3-3Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн халамжийн тэтгэмж................................... 83

3-4Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн нийгмийн халамжийн тэтгэмж................ 83Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн халамж..................................................................... 84
4-1Дэвтэр........................................................................................................................... 84

4-2Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн болон хүүхдэд үзүүлэх төрийн үйлчилгээ... 84Ядуу өрхийн халамжийн тогтолцоо................................................................................. 85
5-1Ядуу өрхийн халамж авах шалгуур....................................................................... 85(1) Хөрөнгө ашиглан зарцуулах
(2) Нөөц бололцоогоо дайчлах
(3) Бусад тэтгэмж
(4) Тэжээх үүрэг бүхий хүнээр тэжээлгэх

5-2
6

8-р бүлэг
1Ядуу өрхийн халамж болон агуулга...................................................................... 86Амьжиргааны түвшин доогуур иргэдийг дэмжих тогтолцоо.................................... 87Татвар
Орлогын албан татвар......................................................................................................... 88
1-1Татвар төлөгч ба татвар ногдуулах орлогын хүрээ........................................... 89(1) Оршин суугч
(2) Байнгын бус оршин суугч

(3) Оршин суугч бус иргэн
1-2Орлого зарлагын мэдүүлэг хийх болон татвар төлөх....................................... 90(1) Орлого зарлагын мэдүүлэг хийх шаардлагатай хүн(2) Орлого зарлагын мэдүүлэг хийвэл орлогын албан татвар буцаж
олгогдох хүн(3) Орлого зарлагын мэдүүлэг хийх болон татвар төлөх хугацаа
(4) Япон Улсаас гарах тохиолдолд

1-3Татвар ногдуулах орлогоос хасах зардал............................................................ 91(1) Төрөл төрөгсдийгөө тэжээж байгаа тохиолдолд
(2) Гэр бүл /эхнэр, нөхөр/-тэй байх тохиолдолд
(3) Нийгмийн даатгалын хураамж төлсөн тохиолдолд
(4) Амь насны даатгал болон бусад даатгалын хураамжийг төлсөн
тохиолдолд
(5) Эмчилгээний зардал төлсөн тохиолдолд

2

1-4Татварын суутгал болон жилийн эцсийн орлого зарлагын зохицуулалт.... 92

1-5Давхар татварын гэрээнд үндэслэсэн тусгай тогтоол..................................... 93Оршин суугчийн албан татвар.......................................................................................... 93
2-1Оршин суугчийн албан татварын тухай............................................................... 93

2-2Оршин суугчийн албан татвар төлөх арга.......................................................... 93

2-3Бусад............................................................................................................................. 943Нэмэгдсэн өртөгийн албан татвар НӨАТ....................................................................... 944Автомашин өмчлөгчид ногдох татвар............................................................................. 95
4-1Автомашины татвар / кей (хөнгөн) автомашины татвар................................ 95(1) Автомашины татвар / суудлын хөнгөн тэрэг (цаашид кей автомашингэх) автомашины байгальд ээлтэй үзүүлэлтээс хамаарсан хөнгөлөлттөй
татвар
(2) Автомашины татвар / кей автомашины машины төрлөөс хамаарсан
хөнгөлөлттөй татвар

4-2

Автомашины жин оврын татвар............................................................................ 95

5

Үл хөдлөх хөрөнгийн татвар.............................................................................................. 96

6Татвартай холбоотой асуудлаар зөвлөгөө өгөх газар................................................. 96
6-1Улсын татвартай холбоотой асуудлаар зөвлөгөө өгөх газар.......................... 96(1) Утсаар зөвлөгөө өгөх төв(2) Автомат хариулагч (түгээмэл байдаг асуултад зориулсан)(3) Улсын татварын ерөнхий газрын вэб сайт6-2

Орон нутгийн татвартай холбоотой зөвлөгөө өгөх газар............................... 97

9-р бүлэг
1Замын хөдөлгөөн
Замын хөдөлгөөний дүрэм................................................................................................. 98
1-1Явган зорчих үедээ анхаарах зүйл........................................................................ 98(1) Явган зорчих үед(2) Зам хөндлөн гарах арга(3) Шөнө замаар алхах үед

1-2Унадаг дугуй унах үедээ анхаарах зүйл............................................................... 99(1) Унадаг дугуйгаар замын хөдөлгөөнд оролцох дүрэм "Унадаг дугуйгаар
аюулгүй зорчих 5 дүрэм" (自転車安全利用五則)-ийг мөрдөх
(2) Уулзвараар нэвтрэх арга

1-3
2

3

Автомашин (мотоциклыг багтаана) жолоодох үед......................................... 101

Жолооны үнэмлэх............................................................................................................... 102
2-1Японд жолооны үнэмлэх авах.............................................................................. 102

2-2Японы жолооны үнэмлэхэд сунгалт хийлгэх.................................................... 103

2-3Жолооны үнэмлэхийг оноогоор дүгнэх тогтолцоо......................................... 103

Автомашин (мотоцикл орно) эзэмших......................................................................... 103
3-1Автомашины бүртгэл.............................................................................................. 103(1) Бүртгэл хийлгэх шаардлагатай үе болон бүртгэлийн нэр(2) Бүртгэл хийлгэх газар болон лавлах

3-2Зогсоолын гэрчилгээ.............................................................................................. 104

3-3Автомашин (зарим мотоциклыг багтаана)-ы үзлэг....................................... 105

3-4Автомашины даатгал.............................................................................................. 106(1) Жолоочийн хариуцлагын даатгал (Харилцан туслалцах даатгал)(2) Сайн дурын даатгал (Харилцан туслалцах даатгал)410-р бүлэг
12

Зам тээврийн осол гарсан үеийн зохицуулалт........................................................... 108
4-1Машины жолоодлогоо зогсоох............................................................................ 108

4-2Түргэн тусламж болон цагдаа дуудах................................................................. 108

4-3Эмчийн оношилгоо................................................................................................. 108

4-4Зам тээврийн ослын тодорхойлолт авах........................................................... 108

Яаралтай тусламж / Гамшиг
Яаралтай тусламжийн утас.............................................................................................. 109
1-1Гэнэтийн өвчин болон гэмтэл бэртэл, гал түймэр гэх мэт (119)................. 109

1-2

Зам тээврийн осол болон гэмт хэрэгт өртөх зэрэгт (110)............................ 110

Гамшиг................................................................................................................................... 111
2-1Далайн хар салхи / Үргэлжилсэн аадар бороо................................................ 111(1) Гол ус үерлэх

(2) Хөрсний гулсалт

311-р бүлэг
1212-р бүлэг
1

2-2Газар хөдлөлт............................................................................................................ 112

2-3Цунами....................................................................................................................... 114

2-4Галт уулын дэлбэрэлт.............................................................................................. 115

Дүрвэх.................................................................................................................................... 117
3-1

Хоргодох газар......................................................................................................... 117

3-2

Дүрвэн зайлах тухай зарлан мэдээлэл.............................................................. 117

3-3Дүрвэн зайлах арга................................................................................................. 119

3-4Гамшгийн үед хэрэг болох цаг уурын мэдээ олж авах................................... 121

Байр, орон сууцЯпон дахь байр, орон сууцны тухай.............................................................................. 123
1-1Өөрийн гэр................................................................................................................ 123

1-2Төрийн орон сууц..................................................................................................... 123

1-3

UR түрээсийн орон сууц......................................................................................... 123

1-4Хувийн хэвшлийн түрээсийн орон сууц............................................................. 123

Байранд орох тухай............................................................................................................ 124
2-1Төрийн орон сууц..................................................................................................... 124

2-2

UR түрээсийн орон сууц......................................................................................... 124

2-3

Хувийн хэвшлийн түрээсийн орон сууц............................................................. 124

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил
Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам.................................... 127
1-1

Хог................................................................................................................................ 127(1) Хог хаях үндсэн дүрэм
(2) Хууль бусаар хог хаях болон бусад асуудал

2

1-2

Дуу чимээ................................................................................................................... 129

1-3

Бие засах газар........................................................................................................ 129

1-4

Гар утасны хэрэглээ................................................................................................. 129

1-5Нийтийн тээврийн унаанд ( Галт тэрэг,автобус).............................................. 130

1-6Халуун рашаан болон Халуун усны газар........................................................ 130

1-7Хориг заасан тэмдэглэгээ...................................................................................... 130

Халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх...................................................................... 131
2-1Гараа угаах................................................................................................................. 131

2-2Ханиаж найтаах үеийн соёл.................................................................................. 132

2-3Агаарын чийгшил.................................................................................................... 132

2-4Сайн амарч шим тэжээллэг хооллох.................................................................. 132

2-5
3Гадуур явахдаа болгоомжлох............................................................................... 132

Амьдралд хэрэгтэй зүйл................................................................................................... 133
3-1

Бүс, орон нутгийн амьдрал................................................................................... 133(1) Оршин суугчдын нийгэмлэг (Жичикай, Чоонайкай)(2) Айл хөрштэйгээ харилцах

3-2Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх...................................................................... 133

3-3Өдөр тутмын амьдралд хэрэгтэй үйлчилгээ..................................................... 134(1) Цахилгаан эрчим хүч(2) Газ буюу хий ашиглах
(3) Ус ашиглалт

3-4

Гар утас....................................................................................................................... 136(1) Гар утасны гэрээ байгуулах
(2) Гар утасны гэрээ байгуулах, ашиглахдаа анхаарвал зохих зүйлс

3-5Банкны данс.............................................................................................................. 137(1) Банканд данс нээлгэх
(2) Оршин суух хаяг, Японд оршин суух зөвшөөрлийн хугацаанд өөрчлөлт
орсон бол даруй банканд мэдүүлэх
(3) Ашиглахаа больсон банкны дансаа хаалгах

3-6
4Шуудан........................................................................................................................ 138

Нийтийн тээвэр................................................................................................................... 139
4-1Нийтийн тээврийн цахим төлбөрийн карт (IC карт)....................................... 139(1) Үндсэн хэрэглээ
(2) Нэр бүхий карт(3) Нэр бичээгүй карт(4) Барьцааны мөнгө (депозит)4-2

Төмөр зам.................................................................................................................. 140(1) Төмөр зам ашиглах
(2) Тасалбарын төрөл
(3) Бусад тасалбар

4-3

Автобус....................................................................................................................... 141(1) Хот хоорондын автобус
(2) Оршин суугаа бүс, орон нутгийн тогтсон чиглэлд явдаг автобус
(Шугамын автобус)Японы хилээр
нэвтрэх, оршин
суух бүртгэл

1Оршин суугчийн үнэмлэх

1-р бүлэг

1-р бүлэг

2-р бүлэг
3-р бүлэг

Оршин суугчийн үнэмлэх нь Япон улсад оршин суугаа гадаад иргэний үнэмлэх юм. Тухайн
хүний хувийн мэдээлэл болон Японд байхыг зөвшөөрсөн хугацаа (оршин суух хугацаа),•		 16-аас дээш насны хүн биедээ байнга авч•		Хот,

дүүрэг,ороннутгийн

захиргаанд

бүртгүүлэх болон гэрээ байгуулах зэрэг албан
бичигбүрдүүлэхэд

шаардлагатай

үнэмлэх

Оршин суугчийн үнэмлэх нь 3-аас дээш сарын хугацаагаар Японд оршин суух гадаад
хүнд олгогддог. (Оршин суух үнэмлэх авах боломж бүхий ийм хүнийг “Дунд, урт хугацааны

"Оршин суугчийн үнэмлэх олгогдохгүй байх 6 тохиолдол"②Оршин суух зөвшөөрөл нь “Богино хугацаагаар оршин суух” хүн③Оршин суух зөвшөөрөл нь “Дипломат” болон “Албан” зорилгоор оршин суух хүнОршин суух зөвшөөрөл нь “Тусгай үйл ажиллагаа” бөгөөд Тайвань-Японы Харилцааны
Нийгэмлэгийн Япон дахь төлөөлөгчдийн газар (Япон улсад суугаа Тайваний Эдийн засаг,Соёлын Төлөөлөгчийн газар) эсвэл Япон улсад суугаа Палестины Ерөнхий Төлөөлөгчийн
газрын ажилтан болон түүний гэр бүлТусгай байнгын оршин суугч

⑥Оршин суух зөвшөөрөлгүй хүн

11-р бүлэг

⑤10-р бүлэг

④9-р бүлэг

Оршин суух хугацаа нь “3 сар"-аас бага хүн

8-р бүлэг

оршин суугч” гэж нэрлэдэг.)7-р бүлэг

Оршин суугчийн үнэмлэх авах боломжтой хүн

6-р бүлэг

болдог.

①		

5-р бүлэг

явах хэрэгтэй.

4-р бүлэг

Японд хийж болох үйл ажиллагаа (оршин суух зөвшөөрөл) зэргийг бичсэн байдаг.

12-р бүлэг

1

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

1-1Оршин суух үнэмлэх олгох
1-р бүлэг

Оршин суух үнэмлэхийг дараах тохиолдолд олгоно.
①		 Шинээр газардах зөвшөөрөл авч, Нарита, Ханэда, Чюүбү, Кансай, Шинчитосэ,➡		Шинээр газардах зөвшөөрөл авч, ①-ээс бусад нисэх онгоцны буудал болон усанбоомтоор хил нэвтрэх үед➡		 Японы улсын хил нэвтэрсний дараа, оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн

3-р бүлэг

②		Нисэх онгоцны буудал дээр оршин суугчийн үнэмлэхийг олгоно.

2-р бүлэг

Хирошима, Фукүока нисэх онгоцны буудлаар тус тус хил нэвтрэх үедзахиргаанд “Шилжин ирж буй бүртгэл” хийлгэх шаардлагатай. Бүртгэл хийлгэснээр
③		Оршин суух хугацааг өөрчлөх зөвшөөрөл авсан тохиолдолд
харьяатын газар (салбар болон төлөөлөгчийн газар багтана. Цаашид товчилно)-торшин суух хугацаа сунгуулах хүсэлт (2.1-ээс үзнэ үү)-ийг гаргаж, зөвшөөрөгдсөн

5-р бүлэг

➡		 Оршин суух хугацаа дуусгавар болохоос өмнө орон нутгийн Гадаадын иргэн

4-р бүлэг

оршин суугчийн үнэмлэхийг шуудангаар гэрт хүргэж өгнө.

тохиолдолд шинээр оршин суух үнэмлэх олгогдоно.
Оршин сууx зөвшөөрлийн төрөл солих

➡		Япон улсад оршин суух зорилго өөрчлөгдсөн тохиолдолд, орон нутгийн Гадаадынүү) гаргаж, зөвшөөрөгдсөн тохиолдолд шинээр оршин суух үнэмлэх олгогдоно.
⑤Оршин суух зөвшөөрөл шинээр авахЯпонд төрсөн хүүхэд Японы иргэншилгүй байх тохиолдолд төрснөөс хойш 60-аасдээш хоног үргэлжлүүлэн Японд оршин суух бол, төрсөн өдрөөс хойш 30 хоногийн
дотор орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт оршин суух зөвшөөрөл авахүнэмлэх олгогдоно.

Оршин суух хаягийн бүртгэл хийлгэх (Шилжилт
хөдөлгөөний бүртгэл)шийдсэнээс 14 хоногийн дотор, aмьдарч буй хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргааны нэгжид
хандан хаягийн бүртгэл (шилжилт хөдөлгөөний бүртгэл) хийлгэх шаардлагатай.
паспорт (1.1-ийн ② байх тохиолдолд ) хэрэгтэй учир марталгүй авч очно уу.
2-р бүлгийн 1 1.1 хаягийн шилжүүлгээс харна уу.

212-р бүлэг

Бүртгэл хийлгэх үед оршин суух үнэмлэх (1.1-ийн ① байх тохиолдолд) эсвэл гадаад

11-р бүлэг

Оршин суух үнэмлэх авсан хүн, амьдрах газар (aмьдарч буй газaр, бүртгүүлэх хаяг)-аа

10-р бүлэг

1-2

9-р бүлэг

хүсэлт (2.4-өөс үзнэ үү) гаргаж, зөвшөөрөгдсөн тохиолдолд шинээр оршин суух8-р бүлэг

➡		

7-р бүлэг

иргэн харьяатын газарт оршин суух зөвшөөрлийн төрөл солих хүсэлт (2.2-оос үзнэ6-р бүлэг

④		

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

1-3Оршин суух үнэмлэхээ хаяж гээгдүүлсэн тохиолдолд

Гадаадын иргэн харьяатын газарт хандан оршин суух үнэмлэх дахин олгох хүсэлт гаргана.

•		Гадаад паспорт
Цээж зураг 1 хувь (Сүүлийн 3 сарын дотор авахуулсан байх өндөр 4×3 см хэмжээтэй

цээж зураг. 16 нас хүрээгүй бол шаардлагагүй)•		Оршин суух үнэмлэх хаяж гээгдүүлсэн бичиг баримт

гамшигт нэрвэгдэн хохирол авсныг нотлох бичиг зэрэг)•		Оршин суух үнэмлэх дахин олгохыг хүссэн өргөдөл

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/nyuukokukanri10_00010.html

Оршин суух үнэмлэхээ хураалгах
Дараах тохиолдолд оршин суугчийн үнэмлэхээ орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын

Энгийнээр нутаг буцах

		 Хилээр гарах үедээ нисэх онгоцны буудал болон усан боомтын хилийн шалган
нэвтрүүлэх албаны ажилтанд буцааж өгнө үү.
		Гэр бүл болон хамт амьдарч байгаа хүн нас барсан тохиолдолд

•		(Тусгай) Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөлтэйгээр хилээр гарч, (тусгай) Японд

нэвтрэх зөвшөөрлийн хүчинтэй хугацаандаа буцаж орж ирээгүй тохиолдолд
•		Японы иргэншил авсан тохиолдолд

•		 Ойролцоох орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын

•		Шуудангаар дараах хаяг руу илгээх
Илгээх хаяг: 〒135-0064 Tokyo-to Koto-ku Aomi 2-7-11
Floor, Tokyo Immigration Office(Дугтуй дээр「在留カード返納」(Оршин суугчийн үнэмлэх буцаах) гэж бичнэ үүДэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/nyuukokukanri10_00020.html

312-р бүлэг

	Tokyo Port Joint Government Office 9th

11-р бүлэг

газарт авч очих10-р бүлэг

Дараах аль нэг аргаар 14 хоногийн дотор буцааж өгнө үү.

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

•(Япон дахь үйл ажиллагаа дуусан хилээр гарах үед)7-р бүлэг

газарт буцааж өгөх шаардлагатай.

6-р бүлэг

1-4

5-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

4-р бүлэг

		 (Хаяж гээгдүүлсэн зүйлийн бүртгэлийн бичиг, хулгайд алдсан магадлагаа бичиг,3-р бүлэг

		

2-р бүлэг

Хүсэлт гаргахад шаардлагатай материал

1-р бүлэг

Оршин суух үнэмлэхээ гээгдүүлснээ мэдсэнээс хойш 14 хоногийн дотор орон нутгийн

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

Оршин суух хугацааг сунгах (оршин сууххугацааг сунгахыг хүссэн тохиолдолд)		Гадаад паспорт

•		Оршин суух үнэмлэх (үнэмлэх авсан тохиолдолд)•		Цээж зураг 1 хувь (Сүүлийн 3 сарын дотор авахуулсан байх 4×3 см хэмжээтэй цээж•		Оршин суух хугацаа сунгах зөвшөөрлийн өргөдөл

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-3-1.html
		Tөлөвлөж буй үйл ажиллагааг тодорхойлох материалууд

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-3.html

Оршин суух зөвшөөрлийн статус өөрчлөх (Японд
оршин суух зорилгоo өөрчлөx тохиолдолд)тохиолдолд, орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт оршин

9-р бүлэг

Одоогийн ошин суух зорилгоо өөрчлөн оршин суухыг хүссэн

8-р бүлэг

2-2

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

зураг. 16 нас хүрээгүй бол шаардлагагүй.)5-р бүлэг

•4-р бүлэг

Хүсэлт гаргахад шаардлагатай бичиг баримт

3-р бүлэг

Зөвшөөрөл авсан оршин суух хугацаанаас илүү хугацаагаар
үргэлжлүүлэн Япон улсад оршин суух хүсэлтэй бол орон нутгийн
Гадаадын иргэн харьяатын газарт оршин суух хугацаа сунгах хүсэлт
гаргах шаардлагатай.

2-р бүлэг

2-1Оршин сууx зөвшөөрөлтэй холбоотой
бүртгэлүүд

1-р бүлэг

2суух зөвшөөрлийн статус өөрчлөх хүсэлт гаргах шаардлагатай.

		Гадаад паспорт

•		Оршин суугчийн үнэмлэх (үнэмлэх авсан тохиолдолд)•		Цээж зураг 1 хувь (Сүүлийн 3 сарын дотор авахуулсан

байх 4×3 см хэмжээтэй цээж зураг. 16 нас хүрээгүй бол шаардлагагүй.)		Оршин суух зөвшөөрлийн статус өөрчлөх хүсэлт

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-2-1.html•

		Төлөвлөж буй үйл ажиллагааг тодорхойлох материалууд

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-2.html○Оршин суух зөвшөөрлийн статусаар хайх○https://www.moj.go.jp/isa/applications/status/index.html

412-р бүлэг

•11-р бүлэг

•10-р бүлэг

Хүсэлт гаргахад шаардлагатай бичиг баримт

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

Байнгын оршин суух зөвшөөрөл
Японд байнга оршин суух хүн байнгын оршин суугчийн зөвшөөрөл хүсэх өргөдөл гаргах

шаардлагатай. Байнгын оршин суух зөвшөөрөл олгогдсон бол Японд ямар үйл ажиллагаа
шаардлагагүй болно.

		Гадаад паспорт

•		Оршин суух үнэмлэх

•		Цээж зураг 1 хувь (Сүүлийн 3 сарын дотор авахуулсан байх 4×3 см хэмжээтэй цээжзураг. 16 нас хүрээгүй бол шаардлагагүй.)		Байнгын оршин суугчийн зөвшөөрөл хүсэх өргөдөл

•		Бусад шаардлагатай материал

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-4.html

7-р бүлэг

Оршин суух зөвшөөрөл авах (хүүхэд төрсөн
тохиолдолд)6-р бүлэг

2-4

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

Хүсэлт гаргахад шаардлагатай бичиг баримт

2-р бүлэг

эрхэлж, хүссэн хугацаандаа Японд үлдэх боломжтой болж, оршин суух хугацааг сунгах, солих

1-р бүлэг

2-3Японд төрсөн хүүхэд Японы иргэншилгүй тохиолдолд, төрсний дараа 60-аас дээшорон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт оршин суух зөвшөөрөл авах хүсэлт гаргах
шаардлагатай.
хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд төрсний бүртгэл хийлгэсний дараа тухайн орон нутгийн Гадаадын иргэн
харьяатын газарт энэ бүртгэлийг хийлгэнэ үү.

Өргөдөл гаргахад шаардлагатай бичиг баримт
		Гадаад паспорт (авсан тохиолдолд)•		Оршин суух зөвшөөрөл авах өргөдөл

•		Төрсний гэрчилгээ (хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас авна) болон бусад төрснийг

•		Төлөвлөж буй үйл ажиллагааны агуулгыг тодорхойлох материал

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-10.html•

		Япон дахь оршин суух тодорхойлолт эсвэл оршин суугчийн

дэлгэрэнгүй мэдээлэл бүхий тодорхойлолт (Хот дүүрэг, орон нутгийн
захиргааны нэгжээс авна)512-р бүлэг

батлах бичиг баримт

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

4-р бүлгийн 2 2.1 төрсний бүртгэл хэсгээс үзнэ үү.

9-р бүлэг

*		 Доор тайлбарлах “Төрсний бүртгэлийн гэрчилгээ” болон бусад бичиг баримт шаардлагатай тул урьдчилан

8-р бүлэг

хоног үргэлжлүүлэн Японд оршин суухыг хүсвэл, төрснөөс хойш 30 хоногийн дотор харьяа

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

Оршин суух зөвшөөрлөөс гадуур үйл ажиллагаа
явуулах эрхХөдөлмөр эрхлэх боломжгүй оршин суух зөвшөөрөлтэй гадаадын иргэн (оюутан, гэрэрхлэх үйл ажиллагаанаас гадуур ажил хийж орлого олох, цалин авах гэж буй тохиолдолд, ороннутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт хүсэлт гаргаж, оршин суух зөвшөөрлөөс гадуур
ямар ажил эрхлэх боломжтойг 3-р бүлгийн 1 1.1 оршин суух зөвшөөрөл хэсгээс үзнэ үү.)Хүсэлт гаргахад шаардлагатай бичиг баримт
		Гадаад паспорт

•		Оршин суух үнэмлэх

•		 Оршин суух зөвшөөрлөөс гадуур үйл

4-р бүлэг

•		Орлого олох, цалин авахаар төлөвлөж буйүйл ажиллагааг тодорхойлох бичиг баримт
https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-8.html

Орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт
бүртгүүлэх

харьяа байгууллагаа өөрчилсөн тохиолдолд орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт

8-р бүлэг

Оршин суух үнэмлэхтэй гадаад иргэд дотор дараах оршин суух зөвшөөрөл бүхий хүн нь

7-р бүлэг

2-6

6-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

5-р бүлэг

ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл хүсэх өргөдөл
•3-р бүлэгүйл ажиллагаа явуулах зөвшөөрөл авах шаардлагатай. (Өөрийн оршин суух зөвшөөрлөөр

2-р бүлэг

бүлийн статусаар оршин суугч гэх мэт) болон оршин суух зөвшөөрөл дээр заасан хөдөлмөр

1-р бүлэг

2-5бүртгүүлэх шаардлагатай.

•
•
•
•
•

Бүртгэл хийх хугацаа

14 хоногийн дотор бүртгүүлнэ үү.

Үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагын нэр өөрчлөгдсөн тохиолдолдҮйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагын хаяг өөрчлөгдсөн тохиолдолдҮйл ажиллагаа явуулж буй байгууллага татан буугдсан тохиолдолдҮйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагаас гарсан тохиолдолдҮйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагаас шилжсэн тохиолдолд

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/nyuukokukanri10_00014.html

612-р бүлэг

Xамрагдах
бүртгэлийн агуулга

11-р бүлэг

Профессор, өндөр зэрэглэлийн мэргэжилтэн Дугаар 1-ийнха( ハ ), өндөр зэрэглэлийн мэргэжилтэн Дугаар 2 (Дугаар 2-ынха( ハ ) ангилалд хамаарагдах үйл ажиллагаа явуулах тохиолдолд),бизнесийн удирдлага-менежмент, хууль, нягтлан бодох бүртгэл,эмчилгээ, боловсрол, албан байгууллагын дотоод томилолт, урчадварын дадлагажигч, оюутан, дадлагажигч

10-р бүлэг

Хамаарал бүхий
оршин суухзөвшөөрөл

9-р бүлэг

(1) Үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагатай холбоотой бүртгэл

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

(2) Гэрээт байгууллагатай холбоотой мэдэгдэл

оршин суухзэрэглэлийн мэргэжилтэн Дугаар 1-ийн ро( ロ ), өндөр

зөвшөөрөл

зэрэглэлийн мэргэжилтэн Дугаар 2 (Дугаар 2-ын и( イ ) эсвэл
ро( ロ ) ангилалд хамаарагдах үйл ажиллагаа явуулах тохиолдолд),судлаач, инженер, хүмүүнлэгийн мэргэжилтэн, олон улсын

2-р бүлэг

Өндөр зэрэглэлийн мэргэжилтэн Дугаар 1-ийн и( イ ), өндөр

1-р бүлэг

Хамаарал бүхий

үйлчилгээ, асаргаа, урлаг спорт (зөвхөн Япон улсын төрийн болон
явуулах тохиолдолд) ур чадвар, тусгай ур чадвартай ажилтан
Гэрээ байгуулсан байгууллагын нэр өөрчлөгдсөн тохиолдолд

бүртгэлийн агуулга

•Гэрээ байгуулсан байгууллагын хаяг өөрчлөгдсөн тохиолдолд

•Гэрээ байгуулсан байгууллага татан буугдсан тохиолдолд

•Гэрээ дуусгавар болсон тохиолдолд

•Гэрээ байгуулсан байгууллагатай шинэ гэрээ байгуулсан тохиолдолд

Бүртгэлд хамрагдах

14 хоногийн дотор бүртгүүлнэ үү.

6-р бүлэг

хугацаа

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

Xамрагдах

3-р бүлэг

хувийн байгууллагатай хийсэн гэрээнд үндэслэн үйл ажиллагаа

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

(3) Эхнэр болон нөхөртэй холбоотой бүртгэлГэр бүлээр оршин суух, Япон хүний гэр бүл зэрэг байнгын оршин

оршин суухсуугчийн гэр бүл гэсэн оршин суух зөвшөөрөлтэй хүнзөвшөөрөлГэр бүлийн хүнээс салсан тохиолдолд

бүртгэлийн агуулга•Гэр бүлийн хэн нэг нь нас барсан тохиолдолд

Бүртгэл хийх14 хоногийн дотор бүртгүүлнэ үү.

хугацаа

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/nyuukokukanri10_00016.html

ашиглан цахим хэлбэрээр мөн хийх боломжтой.
Цахим хэлбэрээр бүртгүүлэх дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.moj.go.jp/isa/publications/materials/i-ens_index.html

712-р бүлэг

Эдгээр бүртгэлийг өөрийн биеэр авчрах болон шуудангаар илгээхээс гаднаинтернэт

11-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

Xамрагдах

8-р бүлэг

Хамаарал бүхий

7-р бүлэг

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/nyuukokukanri10_00015.html

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

1-р бүлэг

Өндөр түвшний гадаадын боловсон хүчнийг оноогоор дүгнэж давуу эрхолгох тогтолцоо
Японы эдийн засгийн өсөлт зэрэгт өөрийн хувь нэмрээ оруулж чадах өндөр ур чадвар эзэмшсэн гадаадын
Тухайн үйл ажиллагааны онцлогоос хамааран “боловсрол”, “мэргэжлиын карьер”, “жилийн
орлого” гэх мэт шалгуур үзүүлэлт тус бүрийг оноогоор тооцон дүгнэдэг. Орон нутгийн Гадаадын

2-р бүлэг

иргэн нь Японд явуулж болох үйл ажиллагааны агуулга болон оршин суух хугацааны давуу эрх эдэлдэг.

иргэн харьяатын газарт өргөдөл гаргаж, энэхүү оноо нь нийт 70-аас дээш болсноор “Өндөр түвшний
•Олон төрлийн үйл ажиллагаа явуулахыг зөвшөөрөх

•5 жилийн хугацаагаар оршин суухБайнгын оршин сууx зөвшөөрөл авах шаардлагуудын доторх Японд амьдарсан жилтэй
холбоотой шаардлагыг хөнгөвчлөх		

г.м.

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

(Тухайн оршин суух зөвшөөрлөөрөө Японд дахин нэвтрэх)7-р бүлэг

Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл

6-р бүлэг

35-р бүлэг

https://www.moj.go.jp/isa/publications/materials/newimmiact_3_index.html

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

гадаадын боловсон хүчин” хэмээн хүлээн зөвшөөрөгдсөн хүн дараах давуу эрхийг эдэлнэ.

Японоос гарахдаа Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл авсан бол, зөвшөөрөгдсөн
суух хугацааны дагуу Японд дахин нэвтрэх боломжтой.

жилийн дотор (oршин суух хүчинтэй хугацаа нь 1 жилээс бага бол оршин суух хугацаа дуусах
хүртэл) Японд буцаж ирэх тохиолдолд, урьдчилан Гадаадын иргэн харьяатын газраас Японд
дахин нэвтрэх зөвшөөрөл авах шаардлагагүй.

Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл авснаар, одоо эзэмшиж байгаа оршин суух зөвшөөрөл
болон оршин суух хугацааны дагуу Японоос гараад дахин нэвтэрч болно. (Хамгийн уртдаа 5жил байна. Оршин суух хугацаа нь 5 жилээс бага бол хүчинтэй хугацаа дуусах хүртэл)Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.moj.go.jp/isa/applications/procedures/16-5.html

812-р бүлэг

Урьдчилан ойролцоох орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт өргөдөл гаргаж,11-р бүлэг

(2) Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл (1 жилээс дээш хугацаагаар
Японоос гарах тохиолдолд)10-р бүлэг

Оршин суугчийн үнэмлэх болон хүчинтэй гадаад паспорттой хүн Япон улсаас гараад 1

9-р бүлэг

(1) Тусгай Японд дахин нэвтрэх зөвшөөрөл (1 жилийн дотор
Японд буцаж ирэх тохиолдолд)8-р бүлэг

хугацаанаас хэтрээгүй тохиолдолд, одоо эзэмшиж байгаа оршин суух зөвшөөрөл, оршин

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

Дүрвэгчээр тогтоолгох бүртгэл
Япон улс нь Дүрвэгчийн конвенци зэрэг (Дүрвэгчийн статусын тухай конвенци болон

бичигт тодорхойлсон дүрвэгчдийг хүлээн авч, тэдэнд зориулсан төрөл бүрийн хамгаалах
арга хэмжээ авч байна.

“Дүрвэгч” гэж хэн бэ?

заасны дагуу Дүрвэгчийн конвенцид хамрагдах дүрвэгчийг дараах байдлаар тодорхойлдог.
•		Арьс өнгө, шашин шүтлэг, иргэний харьяалал, тодорхой нийгмийн бүлэглэлийн гишүүн

үзсэн хангалттай үндэслэл бүхий айдастай байгаагийн улмаас, харьяа улсаас гарч явсан
иргэн бөгөөд тухайн харьяа улсаас хамгаалалт авах боломжгүй эсвэл түүнийг хүсэхгүй

5-р бүлэг

байх эсвэл улс төрийн үзэл бодлоосоо шалтгаалан дарамт шахалтад өртөх аюултай хэмээн

4-р бүлэг

Дүрвэгчийн конвенцийн 1-р зүйл эсвэл Дүрвэгчийн статусын протоколын 1-р зүйлд

3-р бүлэг

4-1

2-р бүлэг

Дүрвэгчийн статусын тухай протокол)-т нэгдэн орсон бөгөөд тус конвенци болон бусад

1-р бүлэг

4хүн гэх мэт		Дүрвэгчээр тогтоолгох өргөдөл гэдэг нь эх орноосоо зугтан гарч ирсэн дүрвэгчийг (4.1-

ээс үзнэ үү) Япон улсаас хамгаалалт хүсэхэд зориулсан тогтолцоо юм. Тус өргөдлийг Японд

7-р бүлэг

•Дүрвэгчээр тогтоолгох өргөдлийн тухай

6-р бүлэг

4-2

байгаа гадаад хүн гаргах боломжтой. Дүрвэгчээр тогтоолгосон гадаад хүнд “Дүрвэгчээр
суух зөвшөөрлийг олгодог.
•		 Дүрвэгчээр тогтоолгосон гадаадын хүн өргөдөл гаргасны үндсэн дээр паспортын
		Дүрвэгчээр тогтоолгосон гадаадын иргэн болон түүний гэр бүл нь япон хэлний болонаж төрөх ахуй орчны тухай сургалт, ажил зуучлал зэрэг “Урт хугацааны оршин суугчийг

Дахин шалгуулах хүсэлт
Дүрвэгчээр тогтоолгохыг татгалзсан шийдвэрт гомдолтой тохиолдолд, Хууль зүйн сайдад

хандан дахин шалгуулах хүсэлт гаргаж болно.
улсын харилцаа зэргийн мэдлэгтэй Дүрвэгч шалгах зөвлөх мэргэжилтний саналыг сонсно.
Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.moj.go.jp/isa/applications/guide/nanmin_tetuduki.html

912-р бүлэг

Хууль зүйн сайд дахин шалгуулах хүсэлтийн дагуу шийдвэр гаргахдаа, хууль болон олон11-р бүлэг

4-3

10-р бүлэг

дэмжих хөтөлбөр”-т хамрагдах боломжтой.

9-р бүлэг

оронд онгоцоор зорчиход хэрэглэх Дүрвэгчийн аяллын гэрчилгээ авч болно.
•8-р бүлэг

тогтоолгосон үнэмлэх” олгож, “Урт хугацааны оршин суугч” болон бусад төрлийн оршин

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

		Оршин суух зөвшөөрлийн хугацаагаа хэтрүүлсэн тохиолдолд (1 өдөр өнгөрсөн ч хууль

бусаар оршин суусан гэж үзэн, албадан гаргахыг анхаарна уу)•		 Зөвшөөрөлгүйгээр оршин суух зөвшөөрлөөс гадуур үйл ажиллагааг явуулах болон

•		Албадан гаргах болсон тохиолдолд
Албадан гаргасан тохиолдолд үндсэндээ 5 болон 10 жилийн турш Японд нэвтрэх эрхгүй

журмын дагуу Япон улсын хилээр дахин нэвтрэх эрхгүй болно.

Японоос гарах тушаалын тогтолцоо
Хууль бус оршин суугч нь доорх заалтуудад бүрэн хамаарагдаж байвал цагдан
Японоос гарах тушаалын дагуу хилээр гарсан тохиолдолд, журмын дагуу 1 жилийн

хугацаанд Япон улсын хилээр нэвтрэх боломжгүй болно.

Японоос гарах тушаалын тогтолцоонд хамрагдахад дараах нөхцлийг хангах хэрэгтэй.
•		Сайн дураараа Японоос гарах хүсэлтэйгээр орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын

•		Хууль бусаар оршин суух зөрчлөөс гадна албадан гаргах шалтгаангүй байх•		 Японд хулгай болон бусад тодорхой гэмт хэрэг үйлдсний улмаас

•		Өмнө нь албадан гаргагдаж байгаагүй байх•		Японоос гарах тушаал авч Японоос гарч байсан тохиолдолгүй байх5-4

Нэн даруй Японоос гарах нь баталгаатай хэмээн үзэх үндэслэлтэй байхОршин суух тусгай зөвшөөрөл
Албадан гаргахаар шийдвэрлэгдсэн боловч Японд оршин суусан байдал, гэр бүлийн

нөхцөл зэргийг нь харгалзан үзэж, Хууль зүйн сайдаас оршин суух зөвшөөрлийг тусгайлан
олгох тохиолдол байдаг.

1012-р бүлэг

		

11-р бүлэг

хорих ял эдлээгүй байх10-р бүлэг

газарт өөрийн биеэр очсон байх•9-р бүлэг

Японоос гарах тушаалын тогтолцоонд хамрагдах нөхцөл

8-р бүлэг

хоригдохгүйгээр хялбар бүртгэл хийx замаар Японоос гарах боломжийг олгох тогтолцоо юм.

7-р бүлэг

5-3

6-р бүлэг

болно. Мөн ямар нэгэн эрүүгийн хэргийн ял шийтгэл авч албадан гаргасан тохиолдолд,5-р бүлэг

5-2Ямар нэгэн төрлийн эрүүгийн хэргийн ял авсан тохиолдолд

4-р бүлэг

тэрхүү үйл ажиллагаанаас орлого олох, цалин авах3-р бүлэг

•Албадан гаргах үндсэн шалтгаан

2-р бүлэг

5-1Албадан гаргах үйл ажиллагааны
тухай

1-р бүлэг

5

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

Японд орж гарах, оршин суух зэрэг
бүртгэлүүдийн талаар лавлах газрууд

Саппорогийн Гадаадын
иргэн харьяатын газар

〒 060-0042
Hokkaido Sapporo-shi Chuo-ku Oodoorinishi 12Хирошимагийн Гадаадын
иргэн харьяатын газар

1112-р бүлэг

Кообэгийн салбар

11-р бүлэг

Кансай нисэх онгоцны
буудлын салбар

10-р бүлэг

Оосакагийн Гадаадын
иргэн харьяатын газар

9-р бүлэг

Чюүбү нисэх онгоцны
буудлын салбар

8-р бүлэг

Нагояагийн Гадаадын
иргэн харьяатын газар

7-р бүлэг

Ханэда нисэх онгоцны
буудлын салбар
Ёкохамагийн салбар

Утас
03-5363-3030
Мэдээлэл
Хяналт шалгалтын бүртгэл хөтлөх
Утасхяналтын алба03-5363-3039
Утас〒282-0004(үндсэн дугаар )Chiba-ken Narita-shi Furugome 1-1 Narita Airport Second
0476-34-2222
Terminal 6F(Шалган нэвтрүүлэх хяналтын хэсэг)Утас
0476-34-2211
Утас〒144-0041
03-5708-3202
Tokyo-to Ota-ku Haneda-kuko 2-6-4 Haneda Airport CIQ Bldg
Утас〒236-0002
Kanagawa-ken Yokohama-shi kanazawa-ku Torihama-cho 10-7 0570-045-259(IP утас болон
гадаадаас:045-769-1729)Утас
〒455-8601
0570-559-2150
Aichi-ken Nagoya-shi Minato-ku Shoho-cho 5-18
(IP утас болон
гадаадаас:052-217-8944)
Утас〒479-0881
0569-38-7410
Aichi-ken Tokoname-shi Centrair 1-1 CIQ Bldg 3F(үндсэн дугаар)Утас
〒559-0034
0570-064259
Osaka-fu Osaka-shi Suminoe-ku Nankou Kita 1-29-53(IP утас болон
гадаадаас:06-4703-2050)
Утас
〒549-0011
072-455-1453
Osaka-fu Sennan-gun Tajiri-cho Senshu-Kukochu 1(үндсэн дугаар)Утас
〒650-0024
078-391-6377
Hyogo-ken Kobe-shi Chuo-ku Kaigan-doori 29(үндсэн дугаар)Утас
〒730-0012
082-221-4411
Hiroshima-ken Hiroshima-shi Naka-ku Kami-hachobori 2-31
үндсэн дугаар)6-р бүлэг

Нарита нисэх онгоцны
буудлын салбар

Харьяалагдах байгууллага зэргийг
бүртгүүлэх, харьяалагдах байгууллагаас
мэдүүлэх
Оршин суугчид онлайнаар бүртгүүлэх

5-р бүлэг

Оршин суугчийн
хяналт,мэдээллийн
алба

4-р бүлэг

Токиогийн Гадаадын иргэн 〒106-004
харьяатын газар
Tokyo-to Shinjuku-ku Yotsuya 1-6-1 Yotsuya Tower 14FЁцуяагийн салбар алба3-р бүлэг

Сэндайгийн Гадаадын
〒983-0842
иргэн харьяатын газар
Miyagi-ken Sendai-shi Miyagino-ku Gorin 1-3-20
Токиогийн Гадаадын иргэн 〒108-8255
харьяатын газар
Tokyo-to Minato-ku Minatominami 5-5-30

Утас0570-003-259(IP утас болон
гадаадаас:011-261-7502
Утас022-256-6076
Утас
0570-034-259(IP утас болон
гадаадаас:03-5796-7234 )Утас 0570-011-000(дотуур дугаар
8) (IP утас болон
гадаадаас:03-5363-3013 )Утас
03-5363-3032

2-р бүлэг

Орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газар

1-р бүлэг

6

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

〒760-0033
Kagawa-ken Takamatsu-shi Marunouchi 1-1

Фүкүoкагийн Гадаадын
иргэн харьяатын газар

〒810-0073
Fukuoka-ken Fukuoka-shi Chuo-ku Maizuru3-5-25

Зүүн Японы Гадаадын
иргэн харьяатын төв〒300-1288
Ibaraki-ken Ushiku-shi Kuno-cho 1766-1

Оомүра Гадаадын иргэн
харьяатын төв〒856-0817
Nagasaki-ken Omura-shi Kogashima-cho 644-3

3-р бүлэг

〒900-0022
Okinawa-ken Naha-shi Hikawa 1-15-15

2-р бүлэг

Нахагийн салбар

Утас
087-822-5852(үндсэн дугаар)Утас
092-717-5420(үндсэн дугаар)Утас
098-832-4185(үндсэн дугаар)Утас
029-875-1291(үндсэн дугаар)Утас
0957-52-2121(үндсэн дугаар)1-р бүлэг

Такамацүгийн Гадаадын
иргэн харьяатын газар

Гадаад оршин суугчдыг дэмжих төв〒160-0004
Tokyo-to Shinjuku-ku Yotsuya 1-6-1 Yotsuya Tower 13FУтас 0570-011-000(IP утас болон
гадаадаас:03-5363-3013)

Утас
0570-013-904(IP утас болон
гадаадаас:03-5796-7112)

6-р бүлэг
7-р бүлэг

Сэндайгийн Гадаадын иргэн харьяатын газар, Токиогийн
Гадаадын иргэн харьяатын газар, тус газрын Ёкохамагийн
салбар, Нагояагийн Гадаадын иргэн харьяатын газар,Оосакагийн Гадаадын иргэн харьяатын газар, тус газрын
Кообэгийн салбар, Хирошимагийн Гадаадын иргэн
харьяатын газар, Фүкүoкагийн Гадаадын иргэн харьяатын
газарЗөвлөгөө өгөх мэргэжилтэн Саппорогийн Гадаадын иргэн харьяатын газар,бүхий газрууд
Такамацүгийн Гадаадын иргэн харьяатын газар,Фүкүoкагийн Гадаадын иргэн харьяатын газрын Нахагийн
салбар
Гадаад хүмүүсийн оршин
суух ерөнхий мэдээллийн
төв5-р бүлэг

Мэдээллийн төв

4-р бүлэг

Гадаад оршин суугчдыг
дэмжих төв

8-р бүлэг
9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

12

1Японы хилээр нэвтрэх, оршин суух бүртгэл

Гадаадын иргэн харьяатын газрын албан ёснывэб хуудас

зөвшөөрлийн мэдүүлгийг хэрхэн өгөх тухай зэргийг тайлбарлаж байна.

https://www.moj.go.jp/isa/index.html

Гадаадын иргэн харьяатын газрын Твиттер хаяг7-р бүлэг

https://twitter.com/MOJ_IMMI

6-р бүлэг

Гадаадын иргэн харьяатын газрын албан ёснысошиал сүлжээ г.м.

5-р бүлэг

7-2

4-р бүлэг

Гадаадын иргэн харьяатын газрын албан ёсны вэб хуудас

3-р бүлэг

Гадаадын иргэн харьяатын газрын албан ёсны вэб хуудас дээр Япон оршин суух2-р бүлэг

7-1Гадаадын иргэн харьяатын газраас
түгээх мэдээлэл

1-р бүлэг

7Гадаадын иргэн харьяатын газрын Фэйсбүүк хаягhttps://www.moj.go.jp/isa/about/pr/mail-service.html

хэр дугаарлаж байгаа тухай мэдээллийг бас авах боломжтой.
Орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын хэлтсийн твиттер хаягууд

10-р бүлэг

Орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын хэлтсийн Твиттер хаягаар үйлчлүүлэгчдийн

9-р бүлэг

И-мэйлээр ашигтай мэдээлэл түгээх үйлчилгээ

8-р бүлэг

https://www.facebook.com/ImmigrationServicesAgency.MOJ/

11-р бүлэг

https://www.moj.go.jp/isa/about/pr/index.html

12-р бүлэг

13Хаягийн бүртгэл

Гадаад иргэдээс дараах хүн нь хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд хаягийн бүртгэл
хийлгэх шаардлагатай.

		Оршин суух үнэмлэхтэй хүн (Дунд, урт хугацааны оршин суугч)•		Тусгай байнгын оршин суугч

•		Түр хамгаалалтын зөвшөөрөлтэй болон түр оршин суух зөвшөөрөлтэй хүн•		 Шинээр төрсөн хүүхэд, эсвэл Япон улсын иргэншлээс гарсны дараах хугацаанд оршин
суух хүн

		Хаяг тодорхой болсон өдрөөс 14 хоногийн дотор хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаандаа

шилжин ирж буй бүртгэл хийлгэх шаардлагатай.
•		Бүртгэл мэдүүлэг хийх үедээ оршин суугчийн үнэмлэх (сүүлд авах хүмүүс паспорт)-ээ•		Гэр бүлтэйгээ хамт амьдрах тохиолдолд, гэрлэлтийн баталгаа болон төрсний гэрчилгээ

зэрэг гэр бүлийн холбоо хамаарлыг батлах албан бичиг шаардлагатай.
		Шилжин ирж буй бүртгэл дараах дарааллын дагуу явагдана.
①		 Шилжин ирж буй бүртгэл хийлгэхэд оршин суугчийн үнэмлэх дээр бүртгүүлэх
хаяг нэгэн зэрэг бүртгэгдэн тэмдэглэгддэг.
•		Овог нэр, төрсөн огноо, хүйс, хаяг зэрэг бичигдэнэ.

•		 Амьдарч байгаа нөхцөл зэргийг нотлохын тулд, оршин суугчийн бүртгэлийн
хуулбар авах боломж нээгддэг. (Төлбөртэй)Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас танд хувийн дугаар (my number) мэдэгдэнэ.
*My number: Япон дахь нийгмийн хамгаалал, татвар, осол гамшгийн хамааралтай бүртгэл хийх үедтаныг шууд тогтооx зорилготой 12 оронтой дугаар юм.

Дэлгэрэнгүйг 2 Хувийн дугаарын (my number) тогтолцоо хэсгээс үзнэ үү.

④

Хувийн дугаарын үнэмлэхний өргөдөл гаргаагүй хүнд шуудангаар хувийн
дугаарын мэдэгдэлтэй хамт үнэмлэх авах өргөдлийн маягт хавсарган ирэх тулүүнийг ашиглан өргөдөл гаргана уу.

1412-р бүлэг

③		Оршин суугчийн бүртгэл хийгддэг.

11-р бүлэг

②		

10-р бүлэг

•9-р бүлэгавч очно уу.

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

(1) Шинээр газардах зөвшөөрөл авч Япон улсын хилээр
нэвтэрсэн тохиолдолд

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

Бүртгэл хийх шаардлагатай хүн

4-р бүлэг

1-1

3-р бүлэг

Шаардлагатай бүртгэлүүд

2-р бүлэг

11-р бүлэг

Хот, дүүрэг,орон нутгийн
бүртгэлүүд

2-р бүлэг.

2Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд

(2) Шилжилт хөдөлгөөн хийх тохиолдолдӨөр хот, дүүрэг, орон нутаг руу шилжин нүүх үед•Нүүхийн өмнө1-р бүлэг

①		→ Оршин сууж байсан хот дүүрэг, орон нутгийн
•Нүүсний дараа

2-р бүлэг

захиргаандаа шилжин явах хасалт хийлгэнэ.
→ Нүүж очсноос хойш 14 хоногийн дотор шинээр оршин суух хот, дүүрэг, орон②		Тухайн хот, дүүрэг, орон нутаг дотроо нүүсэн тохиолдолд

		Нүүснээс хойш 14 хоногийн дотор оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн

③		Гадаад орон руу нүүх тохиолдолд

		Нүүхээсээ өмнө оршин сууж байгаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаандаа шилжин

5-р бүлэг

явах хасалт хийлгэнэ.
Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

Японд гэрлэх тохиолдолд
		Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд гэрлэлтийн бүртгэл хийлгэнэ.

•		 Гэрлэх гэж буй хоёр хүн гэрлэлт батлуулах болзол хангасан хэмээн үзэж, гэрлэлт

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

Гэрлэлтийн бүртгэл

6-р бүлэг

https://www.soumu.go.jp/main_sosiki/jichi_gyousei/c-gyousei/zairyu/english/
move-in_move-out.html

1-2

4-р бүлэг

захриргаанаас шилжилт явах хасалт хийлгэнэ.

3-р бүлэг

нутгийн захиргаандаа шилжин ирж буй бүртгэл хийлгэнэ.

батлуулах хүсэлтийг хүлээн авснаар гэрлэлт баталгаажна.

Ургийн бичгийн хуулбар

Гадаад хүн•		Гэрлэлтийн болзол хангаж буй тодорхойлолт

*		 Тухайн хүний харьяалагдаж буй улсын Элчин сайдын яам, (Ерөнхий)•		Гэрлэлтийн болзол хангаж буй тодорхойлолт болон бусад

гадаад хэл дээр бичигдсэн бичиг баримт бүрдүүлэх тохиолдолд, бүх(Санамж 1) Зарим улс энэхүү тодорхойлолтыг олгохгүй тохиолдол байдаг. Ийм тохиолдолд түүнийг орлох бичиг
баримт бүрдүүлнэ.
(Санамж 2) Орчуулсан бичиг баримтад орчуулагчийн овог нэрийг бичнэ. Орчуулгыг бичиг баримт бүрдүүлэгч
өөрөө хийж болно.

1512-р бүлэг

бичиг баримтад Япон орчуулга хавсаргах шаардлагатай (Санамж 2).

11-р бүлэг

Консулын газраас авах боломжтой (Санамж 1).

10-р бүлэг

Япон хүн

9-р бүлэг

(1) Гэрлэлтийн бүртгэлд хэрэгтэй зүйлс

2Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд

(2) Xарьяа улсaд нь хүчинтэй эсэхнь хүчинтэй гэсэн үг биш юм. Япон улсад баталсан гэрлэлт нь тухайн улсад хүчинтэй эсэхийг

1-р бүлэг

Япон улсад батлуулсан гэрлэлт Японд улсад хүчинтэй боловч, тухайн хүний харьяа улсaдхарьяа улсын Япон улсад суугаа Элчин сайдын яам, (Ерөнхий) консулын газраас тодруулна

2-р бүлэг

уу.

Гэрлэлт цуцлах өргөдөл

3-р бүлэг

1-3Японд гэрлэлтээ цуцлах бол		 Гэрлэлт цуцлах хосууд харилцан зөвшөөрсөн тохиолдолд хот дүүрэг, орон нутгийн
захиргаанд гэрлэлт цуцлах өргөдөл өгнө.
•		Амьдарч байгаа газар болон иргэншлээс хамааран харилцан адилгүй нөхцөлтэй тул•		Хэрэв нэг нь гэрлэлт цуцлахыг зөвшөөрөөгүй тохиолдолд эвлэрүүлэн зуучлах эсвэл

гэрлэлт цуцлах шүүх хурал шүүхийн байгууллагад явагдана.

6-р бүлэг

(1) Харьяалагдах улсaд нь хүчинтэй эсэх5-р бүлэг

дэлгэрэнгүй мэдээллийг хот дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас авна уу.

4-р бүлэг

•Япон улсад цуцлагдсан гэрлэлт Японд улсад хүчинтэй боловч, тухайн харьяалагдах
эсэхийг харьяалагдах улсын Япон улсад суугаа Элчин сайдын яам, (Ерөнхий) консулын

7-р бүлэг

улсaд нь хүчинтэй гэсэн үг биш юм. Япон улсад цуцлагдсан гэрлэлт нь тухайн улсад хүчинтэй
газраас тодруулна уу.

нутгийн захиргаанд гаргахаас санаа зовниж байгаа бол уг этгээдийн (япон хүн) харьяалал
“гэрлэлт цуцлах өргөдөл үл хүлээн авах” хүсэлтийг гаргаснаар гэрлэлтийг мэдэгдэлгүйгээр
цуцлагдахаас сэргийлэх боломжтой.

11-р бүлэг

1-4

Нас барсны бүртгэл

		 Төрөл төрөгсөд, хамт амьдарч байсан хүн нь нас барсан тохиолдолд, нас барсны
бүртгэл хийлгэх шаардлагатай.

•		 Энэхүү бүртгэлийг нас барсныг тогтоосон

өдрөөс 7 хоногийн дотор хийлгэх

шаардлагатай.
•		Энэхүү бүртгэлийг нас барсан газар эсвэл бүртгүүлэгчийн оршин суугаа хот, дүүрэг,орон нутгийн захиргаанд хийлгэнэ.

1612-р бүлэг

Японд нас барсан тохиолдолд
•10-р бүлэг

бүхий газар болон таны өөрийн амьдрах хот дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд очиж9-р бүлэг

Хэрэв нэг нь (япон хүн) танд мэдэгдэлгүйгээр гэрлэлт цуцлах өргөдлийг хот дүүрэг, орон8-р бүлэг

(2) Гэрлэлт цуцлах өргөдөл танд мэдэгдэлгүйгээр өгөгдөхөөс
сэргийлэх

2Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд

(1) Нас барсны бүртгэлд хэрэгтэй зүйлс
		Нас барсны магадлагаа эсвэл нас барсан тухай эмнэлгийн магадлагаа

•		Бусад хүрэгтэй зүйлсийг бүртгэл хийлгэх хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас асууж

тодруулна уу.

2-р бүлэг

(2) Оршин суух үнэмлэхийг буцаах

1-р бүлэг•Нас барсан гадаад хүний оршин суух үнэмлэхийг дараах аль нэг аргаар 14 хоногийн
•		Ойролцоох орон нутгийн Гадаадын иргэн харьяатын газарт буцааж өгөх•		Шуудангаар дараах хаяг руу илгээх

Port Joint Government Bldg 9F Tokyo Immigration Bureau Odaiba office4-р бүлэг

Илгээх хаяг: 〒 135-0064 Tokyo-to Koto-ku Aomi 2-7-11

3-р бүлэг

дотор буцааж өгнө үү.

(Дугтуйн дээрээ
「在留カード返納」(oршин суугчийн үнэмлэх буцаах) гэж бичнэ үү)Тамгын баталгаажуулалт гэдэг нь		 Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд өөрийн нэр бүхий тамга
(ханко)-ын мэдээлэлээ бүртгүүлэхийг хэлнэ.
→ 	Чухал үе (үл хөдлөх хөрөнгө худалдаж авах, зарах гэрээ байгуулах зэрэг)-д

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

Тамгын баталгаажуулалт

5-р бүлэг

1-5шаардлагатай болох тохиолдол бий.

•		9-р бүлэг

Бүртгэл хийлгэхэд хэрэгтэй зүйлс
Тамга бүртгүүлэх хүсэлт

		Тамга (ханко)•		 Биеийн байцаалт (хувийн дугаарын үнэмлэх, оршин суугчийн үнэмлэх, жолооны
үнэмлэх зэргийн аль нэг)*		 Бүртгэл дууссaны дараа тамга баталгаажуулсан гэрчилгээ олгогдоно.
захиргаанаас лавлана уу.

		Тамганы баталгаажуулалт хийлгэсэн тамга (ханко) мөн болохыг
батлах тодорхойлох бичиг юм.
→ 	Тамга баталгаажуулсан гэрчилгээг оршин суугаа хот,дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд үзүүлж, хүсэлт гаргана уу.
•		Зарим xот, дүүрэг, орон нутагт хувийн дугаарын үнэмлэхээ ашиглан,Convenience store буюу 24 цагийн дэлгүүр (цаашид “комбини” гэнэ)-ээс авч болдог.

1712-р бүлэг

(2) Тамга баталгаажуулсан тодорхойлолт

11-р бүлэг

*		 Бүртгэлийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн

10-р бүлэг

••8-р бүлэг

(1) Тамганы баталгаажуулалтын бүртгэл

2Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд

2-1Хувийн дугаарын тогтолцооны тухай

•①		Тэтгэвэр, хүүхдийн тэтгэмж, эмчилгээ үйлчилгээ авах үед②		Гадаад руу мөнгө шилжүүлэх үед, гадаадаас мөнгө шилжүүлж авах үед③		Банканд данс нээлгэх үед

4-р бүлэг

		Хувийн дугаар нь дараах үед шаардлагатай.

Хувийн дугаарыг ашиглах үедТухайн дугаар тухайн хүний дугаар мөн эсэх②Гадаад паспорт зэрэг зураг бүхий бичиг баримттай харьцуулж шалгах тул өөрбусад хүн ашиглах боломжгүй.

6-р бүлэг

Хувийн дугаарын үнэмлэх

үнэмлэх юм.

Нүүрэн тал: Овог нэр, хаяг, төрсөн огноо, хүйс, цээж зураг, хүчинтэй хугацаа
Хувийн дугаар

8-р бүлэг

(1) Хувийн дугаарын үнэмлэхний мэдээлэл

7-р бүлэг

Хувийн дугаарын үнэмлэх нь Япон улсад оршин суухад зайлшгүй шаардлагатай IC чиптэйАр тал:5-р бүлэг

①		

2-2

3-р бүлэг

•		

2-р бүлэг

Хувийн дугаарын тогтолцоо

1-р бүлэг

29-р бүлэг
10-р бүлэгАр тал

(2) Хувийн дугаарыг ямар үед ашиглах вэ?
		Албан ёсны тухайн хүний биеийн байцаалт болгож хэрэглэнэ.

•		Орлогын албан татварын мэдүүлэг цахимаар мэдүүлэхэд ашиглана.

•		Хүүхдийн тэтгэмж авах, цэцэрлэгт элсэх хүсэлтийг цахимаар гаргахад ашиглана.

•		Комбинигоос оршин суугчийн бүртгэлийн хуулбар зэрэг төрөл бүрийн бичиг баримтын

хуулбар авах үед (амралтын өдөр ч авах боломжтой. Харин зарим хот, тосгоны хувьд
комбинигоос оршин суугчийн бүртгэлийн хуулбарыг авах боломж бүрдээгүй.)•		Эрүүл мэндийн даатгалын үнэмлэхний оронд ашиглана.

18

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

Нүүрэн тал2Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд

Ашиглах боломжтой эмнэлгийн байгууллага, эмийн санг дараах холбоосоорорж лавлана уу.
1-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/stf/index_16743.html(3) Хүсэлт өгөхирсний бүртгэл хийлгэхдээ хувийн дугаарын үнэмлэх авах хүсэлт гаргаж болно (зарим хотАнх удаа хүсэлт гаргаж байгаа бол үнэ төлбөргүйгээр хүсэлт гаргаж болно.
Шилжилт хөдөлгөөний бүртгэл хийлгэхдээ хүсэлт гаргаж чадаагүй тохиолдолд, дараа
хүсэлтээ гаргаж болно.
①		Ухаалаг гар утсаар хүсэлт илгээх

②		Суурин компьютероос хүсэлт илгээх

		Дижитал зургийн аппаратаар цээж зургаа аваад, хүсэлт гаргах цахим хуудаст оруулах
Шуудангаар хүсэлт илгээх

		Өргөдлийн маягтад цээж зургаа нааж, шаардлагатай мэдээллүүдийг оруулан,зориулалтын дугтуйд хийн шуудангаар илгээнэ.
Цээж зурaг авдаг автомат машин ашиглан хүсэлт гаргах (зөвхөн заагдсан

автомат машин)		Ухаалаг дэлгэцийг ажиллуулж, мөнгөө хийгээд, өргөдлийн маягтын QR кодыг

⑤		Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийнхаа захиргааны хүлээн авах хэсэгт

өргөдөл гаргах (зарим газар хамаарагдахгүй).
дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд хүсэлт гаргах
*		

9-р бүлэг

		 Хүсэлтийн маягт дээрх шаардлагатай мэдээллийг бөглөн оршин суугаа хот,8-р бүлэг

уншуулагчид таниулна. Хэрэгтэй мэдээллийг оруулан зургаа авахуулаад илгээнэ.

7-р бүлэг

④		

6-р бүлэг

③		

5-р бүлэг

		Ухаалаг гар утсаар цээж зургаа авч, хүсэлтийн маягтын QR кодоор цахим хуудаст нэвтрэх

4-р бүлэгнь гэрийн хаягаар шуудангаар хүсэлтийн маягтыг илгээх тул түүнийг ашиглан доорх аргаар

3-р бүлэг

тосгоны хувьд боломжгүй).

2-р бүлэг

Япон улсад тогтсон хаягтай, тодорхой хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд шилжин

Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргааны харилцах цонхонд очиж тухайн хүн өөрийгөө баталгаажуулсаны

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

10-р бүлэг

үндсэн дээр хүсэлт гаргавал хувийн дугаарын үнэмлэхийг шуудангаар хүлээн авах боломжтой.

https://www.kojinbango-card.go.jp/en-kofushinse/
11-р бүлэг

(4) Хариу хүлээн авахзахидал ирнэ.
Тэрхүү ил захидал болон шаардлагатай бичиг баримтыг авч очоод, өөрийнхөө хувийн
дугаарын үнэмлэхийг авч болно.
Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.kojinbango-card.go.jp/en-uketori/

19

12-р бүлэг

Өргөдөл гаргаснаас хойш 1 сарын хугацаанд хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас ил2Хот, дүүрэг, орон нутгийн бүртгэлүүд

•		Хувийн дугаарын үнэмлэх хэрэглэхтэй холбоотой
анхаарах зүйлс
Овог нэр, хаяг зэрэг мэдээлэлд өөрчлөлт гарсан тохиолдолд оршин суугаа хот, дүүрэг,•		Хувийн дугаарын үнэмлэхний хүчинтэй хугацаа нь оршин суух зөвшөөрлийн хүчинтэй

хугацаатай адил байна.
		Оршин суух зөвшөөрлийг сунгуулсны дараа, хувийн дугаарын үнэмлэхний хүчинтэй

хугацаа дуусахаас өмнө оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд хандан хувийн
дугаарын үнэмлэхний хугацааг сунгуулна уу.
*		 Оршин суух хүсэлт гаргах үеийн тусгайлсан хугацааг анхаарна уу.
		 Хувийн дугаарын үнэмлэхний хүчинтэй хугацаа дуусахаас өмнө оршин суух зөвшөөрлийг амжиж сунгах

4-р бүлэг

*		 Оршин суух зөвшөөрөл сунгагдсан ч хувийн дугаарын үнэмлэхний хугацаа автоматаар сунгагдахгүй.

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

орон нутгийн захиргаанд бүртгүүлэх шаардлагатай.

1-р бүлэг

2-3боломжгүй болсон гэж үзсэн тохиолдолд 2 сарын (тусгайлсан хугацаа) хугацаагаар хувийн дугаарын үнэмлэхний

зөвшөөрлийн хүчинтэй хугацаанд тулгаж дахин сунгах шаардлагатай.

https://www.soumu.go.jp/main_sosiki/jichi_gyousei/c-gyousei/zairyu/english/basic_resident_registration_card.html

6-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

5-р бүлэг

хүчинтэй хугацааг сунгах шаардлагатай.
		 Оршин суух шинэ үнэмлэхээ авсны дараа хувийн дугаарын үнэмлэхний хүчинтэй хугацааг шинэ оршин суух7-р бүлэг

БусадБусад агуулгын талаар дараах вэб сайтаас лавлана уу.
Хувийн дугаарын үнэмлэх

https://www.digital.go.jp/policies/mynumber/

https://www.kojinbango-card.go.jp/en/

9-р бүлэг

Хувийн дугаарын тогтолцоо

8-р бүлэг

2-4

10-р бүлэг
11-р бүлэг

Утсаар лавлаж асуух боломжтой.

(Даваа~баасан 9:30-20:00, бямба, ням, олон нийтийн амралтын
өдөр 9:30-17:30)◎ Япон хэлУтас: 0120-95-0178◎ Англи, хятад, солонгос, испани, португаль хэлУтас: 0120-0178-27
20

12-р бүлэг

Утсаар зөвлөгөө өгөх төвХөдөлмөр эрхлэлт

3-р бүлэг.

1-р бүлэг

зөвшөөрөл

Байнгын оршин суугч, Япон хүний гэр бүл, байнгын оршин суугчийн гэр бүл, уртхугацааны оршин суугч

11-р бүлэг

1-2Ажил хайх арга		 Hello work (Олон нийтийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих алба)-д та үнэ төлбөргүйгээр
ажилд зуучлуулах боломжтой. Hello work-ийн талаарх дэлгэрэнгүйг 32-р хуудсаас лавлан
харна уу.

21

12-р бүлэг

(1) Hello Work•

10-р бүлэг

Ажиллах хязгаарлалтгүй оршин суух зөвшөөрөл

9-р бүлэг

Соёлын ажиллагаа, богино хугацааны оршин суугч, оюутан, сургалт, гэр бүлээр оршин
суух зөвшөөрөл

8-р бүлэг

Журмын дагуу ажил эрхлэх боломжгүй оршин суух зөвшөөрөл

7-р бүлэг

Дипломат, албаны, профессор, урлаг, шашин, хэвлэл мэдээлэл, өндөр ур чадвартай нарийн
мэргэжилтэн, бизнесийн удирдлага-менежмент, хууль, нягтлан бодох бүртгэл, эмчилгээ,судалгаа, боловсрол, технологи-хүмүүнлэг-олон улс, албан байгууллагын дотоод томилолт,асаргаа, урлаг-спорт, ур чадвар, тусгай ур чадвартай ажилтан, ур чадварын дадлагажигч,тусгай үйл ажиллагаа (Working Holiday буюу залуус солилцоо, Эдийн засгийн түншлэлийн
хэлэлцээр (EPA)-т тулгуурласан гадаад сувилагч, асаргааны мэргэжилтэн гэх мэт)6-р бүлэг

Оршин суух зөвшөөрөлд заасан хүрээнд ажиллах боломжтой оршин суух5-р бүлэг

Гадаад хүнийг оршин суух зөвшөөрлийнхөө ангиллын хүрээнд Японд ажил эрхлэхийг
зөвшөөрнө. Oршин суух зөвшөөрөлийг aжиллах боломжтой эсэхээр нь дараах 3 том төрөлд
ангилдаг.

4-р бүлэг

Оршин суух зөвшөөрөл

3-р бүлэг

1-1Хөдөлмөр эрхлэхийн өмнөх үндсэн
мэдлэг

2-р бүлэг

1

3Хөдөлмөр эрхлэлт

(2) Зуучлагч компаниар зуучлуулах тохиолдолд
		 Төлбөртэй ажил зуучлагч компаниар зуучлуулах тохиолдолд ажил хайх ямарваа нэгасуудлаас зайлсхийхийн тулд зөв компани сонгоорой.

Tаныг ажилд зуучлахдаа мөнгө шаардаагүй биз?

Зуучлах зөвшөөрөлтэй эсэх, нягтлах боломжтой компани уу?

Ажиллах нөхцлөө тодорхой сайн заалгуулсан уу?

•

		 •

Зөвшөөрөл, бүртгэлийн талаар “Хүний нөөцийн үйлчилгээний портал сайт”-аас4-р бүлэг

Ажлын агуулга, цалин, ажиллах газар зэрэг ажлын байрны нөхцлийг бичгээр өгөхөөр
заасан байдаг тул заавал сайтар нягтлан хадгалаарай.

3-р бүлэг

Ажилд зуучлахын (ажлын байр зуучлах) тулд зөвшөөрөл авсан байх шаардлагатай.
Зөвшөөрлийн дугаарыг нягтлан лавлаад тэмдэглэж аваарай.

2-р бүлэгТа ажилд зуучлуулах болон ажил хийхэд ямар нэгэн төлбөр төлөх шаардлагагүй. Хэрвээ
төлсөн тохиолдолд тухайн баримтаа хадгалаарай.

1-р бүлэг

•нягтлах боломжтой.
initDisp&screenId=GICB101010

6-р бүлэг

1-3Ажиллах хэлбэр

		Илгээлт (хакэн) гэдэг нь дараах ажиллах хэлбэрийг хэлдэг.

③		Ажилтан нь хүлээн авагч компаний удирдлагын дагуу ажиллана.

		 Илгээгдэн ажиллаж байх үед ямар нэгэн асуудал үүссэн тохиолдолд, илгээгч компани
болон хүлээн авагч компаний аль алинд зөвлөгөө өгдөг хариуцагч ажилтан байдаг тулзөвлөгөө авах боломжтой.

•		 Илгээгдэн ажиллах тохиолдолд хөдөлмөрийн стандарт болон аюулгүй ажиллагааны
талаар илгээгч компани болон хүлээн авагч компаний хооронд хариуцлагын
хувиарилалттай байдаг.

(2) Гэрээт ажилтан (хугацаатай хөдөлмөрийн гэрээт ажилтан)•		 Гэрээт ажилтан гэдэг нь аж ахуй эрхлэгчтэй хугацаатай хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан
ажилтныг хэлнэ.

2212-р бүлэг

•11-р бүлэг

		 Aжилтан илгээх тухай хуульд, илгээлтийн ажилтныг хамгаалах зорилгоор илгээгч
компани болон хүлээн авагч компаний дагаж мөрдөх ёстой дүрмийг тогтоосон байдаг.

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

②		 Ажилтан нь илгээгч компаниас ажилтан илгээх гэрээ бүхий хүлээн авагч компани
(хүлээн авагч компани буюу ажиллах компани) руу илгээгдэнэ.

8-р бүлэг

①		 Ажилтан нь илгээгч компани (илгээж буй үндсэн компани буюу хакэн компани)тай хөдөлмөрийн гэрээ байгуулна. (Илгээгч компани нь ажил олгогч болж, цалинг
олгоно)7-р бүлэг

(1) Илгээлтийн ажилтан (илгээлтийн үндсэн ажилтан)•5-р бүлэг

https://jinzai.hellowork.mhlw.go.jp/JinzaiWeb/GICB101010.do?action=

3Хөдөлмөр эрхлэлт

•Гэвч компани болон aжилтан харилцан тохирсноор хөдөлмөрийн гэрээг дахин
байгуулж (шинэчилж), гэрээний хугацааг сунгаж болно.
•(3) Пааттайм (Parttime) ажилтан
		 “Пааттайм (Parttime) ажилтан” гэдэг нь ижил аж ахуй эрхлэгч дор ажиллаж байгаа
жирийн ажилтан (үндсэн ажилтан)-тай харьцуулахад долоо хоногийн тогтсон ажлын цаг(*) нь богино ажилтныг хэлнэ.

Долоо хоногийн тогтсон ажлын цаг гэдэг нь компаний дотоод журмаар тогтоогдсон ажил эхлэхээс дуусах

хүртэлх цагаас завсарлага, амралтын цагийг хассан ажлын цагийг хэлнэ.

•① Цалинтай амралт авч болно.
② Ажил эрхлэлтийн даатгал, эрүүл мэндийн даатгал, нийгмийн халамжийн тэтгэврийн
даатгалд хамрагдаж болно.
		Компани ажилтныг ажилд авах үед дараах үүрэг хүлээнэ.

① Хөдөлмөрийн нөхцлийг тодорхой танилцуулах

жендерийн тэгш байдлын хэлтэс (тасаг) -тхандана уу.).

https://www.mhlw.go.jp/content/000177581.pdf•

		 “Гёомү-Итакү буюу ажил даалгах”, “Үкэой буюу ажил хүлээж авах” гэсэн нэршлээр
ажиллах тохиолдолд захиалагчаас хүлээн авсан ажлын гүйцэтгэлийн дагуу хөлс олгогдох
бөгөөд захиалагчийн удирдлагын дор ажилладаггүй “хувиараа аж ахуй эрхлэгч” хэмээн
тооцогдох тул үндсэндээ компаний “ажилтан”-тай адилаар халамж хамгаалалтад
хамрагдах боломжгүй.

2312-р бүлэг

Үндсэн зарчим

11-р бүлэг

(4) Aжил даалгах (ажил хүлээж авах) гэрээ байгуулан
хөдөлмөрлөж буй хүн

10-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг Нийслэл, мужийн хөдөлмөрийн албаны, Ажлын байрны орчин,9-р бүлэг

Түүнчлэн Пааттайм ажилтан ба гэрээт ажилтан (хугацаат хөдөлмөрийн гэрээт
ажилтан) бол “цалин нэмэгдэх эсэх”, “урамшуулал (бонус) байх эсэх”, “ажлаас гарах үеийн
тэтгэмж байх эсэх”, “хөдөлмөр эрхлэлтийн удирдлагыг сайжруулах болон бусад асуудлаар
хэлэлцэн зөвлөлдөх цонх”-ын талаар зарчмын хувьд бичгээр илэрхийлэн таниулах
шаардлагатай.

8-р бүлэг

② Онцгой чухал 6 нөхцлийн талаар журмын дагуу бичгээр танилцуулах (1.3 (2)-оос харна
уу)7-р бүлэг

•6-р бүлэг

		 Пааттайм ажилтанд бүх төрлийн хөдөлмөрийн хууль үйлчилдэг. Тийм учраас
шаардлагыг хангаж байвал

5-р бүлэг

(*)		

4-р бүлэг

Жишээ нь “Пааттаймаа буюу уртасгасан цагийн ажилтан”, “Арбайто буюу цагийн
ажилтан”, “гэрээт ажилтан”, “богино хугацааны ажилтан”, “дэд ажилтан” зэрэг олон янзаар
нэрлэдэг боловч дээрх нөхцлөөр ажилладаг ажилтан нь Пааттайм ажилтан юм.

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

		 Нэг удаагийн гэрээний хугацаа нь (зарим тохиолдлыг эс тооцнo) хамгийн уртдаа 3 жилбайна.

1-р бүлэг

		 Урьдчилан гэрээний хугацаа заасан хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан тохиолдолд
гэрээний хугацаа дуусгавар болсноор гэрээ өөрөө автоматаар дуусгавар болно.

3Хөдөлмөр эрхлэлт

Зарим тохиолдолд

•		 “Ажилтан” мөн эсэх дүгнэлтийн тухайд Xөдөлмөр стандартын хяналтын албанаас
зөвлөгөө авна уу.

Хөдөлмөрийн гэрээ

(1) “Ажилтан”-ы хамрагдах хүрээ

3-р бүлэг

1-4

2-р бүлэг

		 “Гёомү-Итакү буюу ажил даалгах”, “Үкэой буюу ажил хүлээж авах” гэсэн нэршлээр
гэрээ байгуулсан атлаа бодит ажиллах хэлбэр нь захиалагчийн зааварын дагуу ажиллах
“ажилтан” гэж тооцогдвол “ажилтан”-ы хувьд халамж хамгаалалтыг хүртэх боломжтой.

1-р бүлэг

••		 “Ажилтан” гэдэг нь ажил олгогчийн заавар, удирдлагын дор ажиллаж, түүний үр дүндцалин хөлс авдаг хүнийг хэлдэг бөгөөд Хөдөлмөрийн стандартын тухай хууль болон бусад
хөдөлмөрийн хууль тогтоомжоор хамгаалагдана.

4-р бүлэг

•		 “Ажилтан” мөн эсэх нь ажлын төрлөөс хамаарахгүй. Үндсэн ажилтан төдийгүй,илгээлтийн ажилтан, гэрээт ажилтан, уртасгасан цагийн ажилтан (Пааттаймаа), богино

5-р бүлэг

цагийн ажилтан (Арбайто) ч ерөнхийдөө “ажилтан” юм.

•		 Ялангуяa нэн чухал дараах зүйлсийн талаар компани нь ажилтанд журмын дагуу
бичгээр баталгаажуулж өгөх шаардлагатай (Хэрэв ажилтан өөрөө хүссэн тохиолдолд
факс, цахим шуудан зэргээр (зөвхөн хэвлэж гаргах боломжтой, бичгээр баталгаажуулалт
хийж болох зүйлээр хязгаарлагдана) гарган өгөх боломжтой.) байдаг.
Гэрээний эхлэх ба дуусах хугацаа (гэрээний хугацааны талаар)*		 Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулахад хугацаатай болон хугацаагүй гэсэн хоёр төрөл байдаг. Үндсэн

9-р бүлэг

①		

8-р бүлэг

		 Ажилтан нь цалин, ажлын цаг зэрэг хөдөлмөрийн нөхцлийг сайн ойлголгүй ажилласны
улмаас компанитай ямар нэг асуудал үүсэхээс сэргийлэн, Японы Xөдөлмөрийн стандартын
тухай хууль (ажиллах тухай хуулиудын нэг)-д хөдөлмөрийн гэрээ байгуулахдаа компанинь ажилтанд хөдөлмөрийн нөхцлийн талаар сайтар тайлбарлахыг үүрэг болгосон байдаг.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

(2) Хөдөлмөрийн нөхцлийг тодорхой заахажилтан, гэрээт ажилтан, уртасгасан цагийн ажилтан, богино цагийн ажилтан гэх мэт ажиллах
нэршил төдийгүй, гэрээний хугацааны талаар сайтар нягтлах шаардлагатай.

③		Ажлын байршил болон ажлын агуулга (ажиллах газар, ажлын агуулга)⑤		 Цалингийн дүн, олгох хугацаа болон хэлбэр (цалин тогтоох, тооцох аргачлал,олгох арга, тооцох хугацаа ба олгох үе)⑥		•Хөдөлмөрийн гэрээ дуусах заалт (ажлаас халах шалтгаан багтана)		 Эдгээрээс бусад хөдөлмөрийн гэрээний агуулгын талаар Хөдөлмөрийн гэрээний тухай
хуульд ажил олгогч болон ажилтан нь аль болохоор бичгээр нягтлах шаардлагатай гэжзаасан байдаг.

2412-р бүлэг

④		 Ажлын цаг, амралтын тухай заалт (ажил эхлэх болон дуусах цаг, илүү цагийн
ажил байгаа эсэх, завсарлагааны цаг, амралтын өдөр, чөлөө авах, ээлжээр ажиллах
үеийн цагийн хуваарь гэх мэт)11-р бүлэг

②		 Хугацаат гэрээ байгуулах үеийн гэрээний сунгалтын заалт (сунгах эсэх, сунгалт
хийх нөхцөл зэрэг)10-р бүлэг

төрлийн нэршлээр гэрээний хугацаа заасан эсэхийг дүгнэх боломжгүй. Ажиллах төрлийн

3Хөдөлмөр эрхлэлт

Хөдөлмөрийн стандартын тухай хуульд ажил олгогчийн зүгээс хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаж
болохгүй зүйлийг заасан байдаг. Үүнд:1-р бүлэг

Хөдөлмөрийн гэрээнд хориглох зүйлс

1.		 Хөдөлмөрийн гэрээгээ зөрчсөн ажилтанд торгууль ногдуулах, хохирол барагдуулах
		Энэ нь урьдчилан торгууль болон хохирол барагдуулах төлбөрийн хэмжээг тогтоохыг

хориглох заалт юм. Тиймээс хохирол барагдуулах төлбөрийн хэмжээг урьдчилан тохирдоггүй
талаар компаний зүгээс нөхөн төлбөр нэхэмжлэхийг хориглодоггүй.
2.		

Ажиллах болзол болгон ажилтанд мөнгө урьдчилан зээлүүлж, сар бүрийн цалингаас дур

3-р бүлэг

бөгөөд, ажилтны санаатайгаар эсвэл анхаарал болгоомжгүйгээс үүссэн бодит хохирлын

2-р бүлэг

төлбөрийн хэмжээг урьдчилан тогтоох.

мэдэн суутгах хэлбэрээр буцааж авахАжилтныг хүчээр компанид төвлөрсөн цалингийн хуримтлал үүсгүүлэх.

		Хуримтлал үүсгэх шалтгаанаас үл хамааран, компаний аялал зэрэг ажилтны халамжийн

төлөө байсан ч хүчээр хуримтлал үүсгэхийг хориглодог. Гэхдээ хөдөлмөрийн гэрээнээс үлхариуцуулахыг тодорхой нөхцөлтэйгээр зөвшөөрдөг.

•		Бодитоор ажиллаж эхлээд хөдөлмөрийн нөхцөл нь гэрээ байгуулсан үеийн амлалттай

6-р бүлэг

Хөдөлмөрийн нөxцөл нь гэрээ байгуулсан үеийн амлалтаас зөрсөн тохиолдолд...

5-р бүлэг

хамааран, ажилтны саналыг үндэслэн мөнгөн хадгаламж хуримтлалын хяналтыг компанид

4-р бүлэг

3.		

зөрүүтэй болохыг анзаарсан тохиолдолд, түүнийг үндэслэн ажилтны зүгээс даруй хөдөлмөрийн
		Хөдөлмөрийн нөхцлийг ажилтан болон ажил олгогчийн хооронд байгуулах хөдөлмөрийн гэрээ

болон компаний дотоод журмын дагуу тогтоодог бөгөөд түүний доод түвшнийг Хөдөлмөрийн
хүрээгүй хөдөлмөрийн нөхцлийг хүчингүй болгох бөгөөд хүчингүй болгосон хэсгийг Хөдөлмөрийн
стандартын тухай хуульд заасан түвшнээр тогтоох болно.)•		Бодитоор ажиллаж эхэлсний дараа компаний зүгээс ажилтны саналыг үл харгалзан, ажилтанд

Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний тухай хуульд заасан, компаний олгох цалингийн
доод хэмжээг хэлнэ.

①		Ажиллах хэлбэрийн ялгааг үл харгалзан бүх ажилтанд үйлчилнэ.

②		Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс бага хөлстэй хөдөлмөрийн гэрээ нь хүчингүйд
тооцогддог. Компаний зүгээс хүсэлт тавьж гэрээ байгуулсан ч тухайн гэрээ хүчингүй
болж, “Бодит цалин болон хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний зөрүү”-г “Aжилласан
цаг”-аар нь үржүүлсэн мөнгөн дүнг сүүлд нь нэхэмжилж болно.

25

12-р бүлэг

(2) Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний онцлог

11-р бүлэг

(1) Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ

10-р бүлэг

Хөдөлмөрийн хөлс9-р бүлэг

ашиггүйгээр хөдөлмөрийн гэрээний нөxцлийг өөрчилж болохгүй.

1-5

8-р бүлэг

стандартын тухай хуульд заасан байдаг (Xөдөлмөрийн стандартын тухай хуульд заасан түвшинд

7-р бүлэг

гэрээг цуцалж болно.
•3Хөдөлмөр эрхлэлт

(3) Амралтын тэтгэмж

Цалин олгох журам

Цалинг бэлэн мөнгөөр олгох шаардлагатай.

Заримтохиолдолд

Ажилтан зөвшөөрсөн тохиолдолд банкаар шилжүүлж
болно.
Компани болон үйлдвэрчний эвлэл хооронд
тохиролцсон тохиолдолд бараа материал (компаний
бараа бүтээгдэхүүн гэх мэт)-аар олгож болно.

Заримтохиолдолд

Хуулийн дагуу орлогын албан татвар, нийгмийн
даатгалын хураамж зэргийг цалин дээрээс суутгана.
Үйлдвэрчний эвлэл эсвэл нийт ажилтны олонхыг
төлөөлөх хүнтэй хэлэлцээр байгуулсан тохиолдолд
тодорхой хэсгийг суутгана.

Үндсэн
зарчим

Цалинг сар бүр нэгээс дээш удаа, тогтсон өдөр олгоно.

Заримтохиолдолд

Урамшуулалт цалин болон нэмэгдэл (бонус) цалинг
тодорхой бус өдөр олгож болно.

④ Сар бүрнэгээс дээшудаа тогтмол
хугацаанд
олгох зарчим

ишээ нь 2 сарын цалинг нэгтгэн олгохыг
Жхориглоно. Түүнээс гадна “сар бүрийн 20-ноос 25ны дотор” гэх мэтээр олгох өдөр тодорхойгүй байх,“сар бүрийн дөрөв дэх долоо хоногийн баасан
гараг” гэх мэтээр олгох өдөр нь хөдөлгөөнтэй байхзэргийг хориглоно.

26

12-р бүлэг

Цалинг бүрэн бүтнээр нь олгох шаардлагатай.

11-р бүлэг

Үндсэн
зарчим

10-р бүлэг

③ Бүрэн бүтэн
олгох зарчим

9-р бүлэг

Цалинг заавал ажилтан өөрт нь шууд олгох шаардлагатай.

8-р бүлэг

② Шууд олгох
зарчим

7-р бүлэг

Үндсэн
зарчим

6-р бүлэг

① Бэлэн
мөнгөөр
олгох зарчим

5-р бүлэг

Цалин хөлсийг бүрэн бүтнээр ажилтанд баталгаатай олгох үүднээс дараах 4 зарчмыг
тогтоосон байдаг.

4-р бүлэг

2-1Хөдөлмөр эрхлэлттэй холбоотой заалт

3-р бүлэг

22-р бүлэг

Ажилтны амьжиргааны доод түвшнийг баталгаажуулахын тулд, компани нь дундаж цалингийн
жараас дээш хувьтай тэнцэх амралтын тэтгэмж олгох үүрэгтэй. Иймд компаний хариуцлагаас
шалтгаалан амралт олгосон тохиолдолд тодорхой хэмжээний цалингийн нөхөн олговор тогтоогддог.

1-р бүлэг

Компаний хариуцлагаар ажилтныг амраасан тохиолдолд

3Хөдөлмөр эрхлэлт

2-2Ажлын цаг, завсарлагаа, амралтын өдөр1-р бүлэг

(1) Ажлын цагАжлын цагийн дээд хэмжээг хуулиар хязгаарласан байдаг.

•		 Хөдөлмөрийн стандартын тухай хуульд өдөрт 8 цаг, долоо хоногт 40 цаг хүртэл (хуулиар
тогтоосон ажлын цаг) хэмээн заасан байдаг.

•		Компани нь ажилтанг илүү цагаар ажиллуулсан бол нэмэгдэл хөлс олгох шаардлагатай.

(2) Завсарлага

Компаниас ажилтанд долоо хоногт 1-ээс доошгүй өдөр, эсвэл 4 долоо хоногт 4-өөсдоошгүй өдөр (хуулийн дагуу) амралт олгох шаардлагатай.

Цалинтай амралт гэдэг нь ажлын өдөр амарсан ч цалин тооцдог амралтыг хэлдэг. Журмын дагуу
ажилтан нь хүссэн өдрөө амралт авч болдог бөгөөд амралтыг ямар ч зорилгоор ашиглаж болно.
10 өдрийн цалинтай амралт авч болно. Түүнчлэн тасралтгүй ажилласан жил нь нэмэгдэхийн хэрээр
80-аас дээш хувийн ажлын ирцтэй бол 1 жилд авч болох цалинтай амралтын хоног нэмэгдэнэ (дээд9-р бүлэг

Ажилтан 6 сар тасралтгүй ажилласан ба нийт ажлын өдрийн 80-аас дээш хувь ажилд ирсэн бол жилд8-р бүлэг

Цалинтай амралт

7-р бүлэг

Илгээлтийн ажилтны ажлын нөхцлийг тогтооход илгээгч компани хариуцлага хүлээх боловч,ажлын цаг, завсарлага, амралтын өдрийг мөрдөх талаар хүлээн авагч компани нь хариуцна.

6-р бүлэг

(4) Илгээлтийн ажилтны ажлын нөхцөл тогтоохтой холбоотой үүрэг

5-р бүлэг

(3) Амралтын өдөр4-р бүлэг

Компаниас ажилтанд өдрийн ажиллах цаг нь 6-гаас илүү бол 45 минутаас доошгүй, 8-аас илүүбол 60 минутаас доошгүй хугацаагаар, ажлын цагийн дундуур завсарлага өгөх шаардлагатай.

3-р бүлэг

		

2-р бүлэг•тал нь 20 хоног). Түүнчлэн 10-аас дээш өдөр цалинтай амралт олгогдох эрхтэй ажилтанд түүнээс
олгох үүрэгтэй.
Мөн илгээлтийн ажилтан болон Цагын ажилтан зэрэг үндсэн бус ажилтан нь		

6 сарын турш тасралтгүй ажилласан (*)•

		Нийт ажлын өдрийн 80-аас дээш хувь ажилд ирсэн

•		Долоо хоногт 5-аас дээш, жилд 217-оос дээш хоногоор ажилласан

боломжтой. Долоо хоногт 4-өөс бага, жилд 216-аас цөөн хоногоор ажилласан ч долоо хоногт 30-аасдээш цагаар ажилласан бол үндсэн ажилтантай ижил хоногоор цалинтай амралт олгогдоно.
Долоо хоногт 4-өөс бага, жилд 216-аас цөөн хоногоор ажиллсан бөгөөд долоо хоногт 30-аас доошцагаар ажилласан бол ажилласан өдөр хоногт тааруулаад цалинтай амралт олгогдоно.
(*) Гэрээт ажилтны гэрээг сунгасан үед тухайн гэрээний сунгалт нь нөхцлийн хувьд үргэлжлүүлэн
ажиллуулахтай адил байвал гэрээ сунгахаас өмнө ажилласан хугацааг оруулж тооцно.

27

12-р бүлэг

гэсэн 3 нөхцлийг хангаж байвал үндсэн ажилтантай ижил хоногоор цалинтай амралт авах11-р бүлэг

•10-р бүлэг

5 өдрийн амралтыг компаний зүгээс цаг улирлыг заах зэрэг зохицуулалт хийж, жил болгон заавал

3Хөдөлмөр эрхлэлт

2-3Илүү цагаар ажиллах, амралтын өдрөөр ажиллах

		 Дараах тохиолдолд компани болон ажилтаны эрх ашгийг хамгаалах үйлдвэрчний
эвлэл, үйлдвэрчний эвлэл байхгүй бол ажилтны олонхийг төлөөлөх хүнтэй бичгээр гэрээ
(цаашид “36-р заалтын гэрээ” гэнэ) байгуулах шаардлагатай.

② Хуульд заасан амралтын өдрөөр ажиллуулах тохиолдолд
Илүү цагийн хөдөлмөрийн дээд хязгаарыг хуулиар тогтоодог.

•		 Хөдөлмөрийн стандартын тухай хуульд энэхүү дээд хязгаарыг журамд сард 45 цаг,жилд 360 цаг гэж тогтоосон байдаг. (Түр хугацааны онцгой нөхцөлтэй тохиолдолд, жилд720 цаг, сард 100 цаг хүртэл (амралтын өдөр ажиллахыг багтаана), олон сарын дундаж
нь 80 цаг (амралтын өдөр ажиллахыг багтаана) гэж заасан байдаг бөгөөд илүү цагийн
хөдөлмөрийг 45 цагаас илүү хийж болох сар нь жилд 6 сар хүртэл байдаг.)①		 Хуульд заасан цагаас илүү цагаар ажиллуулсан тохиолдолд 25%нэмэгдэнэ.

②		Хуульд заасан амралтын өдөр ажиллуулсан тохиолдолд (амралтын
Оройн 10 цагаас өглөөний 5 цаг хүртэл шөнийн цагаар ажиллуулсан тохиолдолд (шөнийн

цагийн хөдөлмөр) 25% -аас дээш хувиар нэмэгдэнэ.
(①＋③) олгогдох цалин 50%-аас дээш хувиар нэмэгдэх болно.
Нэмэгдэл хөлс нь хөдөлмөрийн гэрээний хэлбэрээс үл хамааран, бүхий л ажилтанд үйлчилнэ.
олгох шаардлагатай.

28

12-р бүлэг

Иймд илгээлтийн ажилтан, гэрээт ажилтан, уртасгасан цагийн ажилтан, богино цагийн ажилтанд ч

11-р бүлэг

Жишээлбэл: хуульд заасан цагаас илүү цагаар бас шөнийн цагаар ажилласан тохиолдолд

10-р бүлэг

өдрөөр ажиллах) 35% -аас дээш хувиар нэмэгдэнэ.
③		

9-р бүлэг

*		 1 сард 60-аас дээш цаг илүү цагаар ажиллуулсан тохиолдолд 50% -аас дээшхувиар нэмэгдсэн цалин олгох шаардлагатай. (Жижиг дунд үйлдвэрийн хувьд
2023 оны 3 сар хүртэл хэрэгжих хугацаа нь хойшлогдсон болно.)8-р бүлэг

Нэмэгдэл хөлс тооцох арга7-р бүлэг

36-р заалтын гэрээний дагуу хуульд заасан цагаас илүү цагаар ажиллуулах болон хуульд
заасан амралтын өдрөөр ажиллуулах тохиолдолд компаний зүгээс нэмэгдэл хөлс олгох
шаардлагатай.

6-р бүлэг

(2) Нэмэгдэл хөлс5-р бүлэг

		

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

① Ажилтныг хуульд заасан цагаас илүү ажиллуулах тохиолдолд

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

(1) Илүү цагаар ажиллах, амралтын өдрөөр ажиллах

3Хөдөлмөр эрхлэлт

2-4

2-р бүлэг

(1) Жирэмсэн болвол
•*Компаний зүгээс дараах арга хэмжээ авах шаардлагатай.

		Компаний зүгээс дараах арга хэмжээ авахыг хориглоно.
①Эмэгтэй ажилтныг гэрлэснийг шалтаг болгон ажлаас халах

Жирэмсэн ба амаржсан эмэгтэйг ажлаас халахыг хүчингүйд тооцно. Компаний зүгээс энэхүү ажлаас халах

шийдвэрийг жирэмслэлт болон төрөxөөс шалтгаалаагүй гэдгийг нотолсон тохиолдолд хамаарахгүй.

29

12-р бүлэг

*		

11-р бүлэг

③		 Эмэгтэй ажилтан жирэмсэн болсон, амаржсан, амаржихын өмнөх болон
амаржсаны дараах амралт хүссэнээр шалтаглан ажлаас халах болон бусад таагүй
харьцаа гаргах

10-р бүлэг

②Эмэгтэй ажилтан гэрлэсэн, жирэмсэн болсон, төрсөн гэдгийг шалтаг болгон
ажлаас халахаар төлөвлөх

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

②		 Эмэгтэй ажилтан эрүүл мэндийн хяналт зэргээр эмч болон эх баригчийн
зааварчилгаа авсан тохиолдолд, тухайн эмэгтэй ажилтан эмчийн
зааварчилгаагааг дагаж болохуйц ажлын цагийн өөрчлөлт, ажлыг хөнгөвчлөх
зэрэг арга хэмжээ авах7-р бүлэг

①		 Эмэгтэй ажилтан жирэмслэх, амаржих үеийн эрүүл мэндийн зааварчилгаа
болон эрүүл мэндийн хяналтанд явах цагийг олгох

6-р бүлэг

③		 Илүү цагийн хөдөлмөр, амралтын өдөр болон шөнийн
цагаар ажиллуулахгүй байх (жирэмсэн болон амаржсан эх)

5-р бүлэг

②		 Нэг долоо хоногийн болон 1 өдрийн ажлын цагийг хуульд
заасан цагаас илүү гаргахгүй байх (xувирамтгай цагийн
хуваарьтай хөдөлмөрийн үед мөн хамаарна) (жирэмсэн
болон амаржсан эх)

4-р бүлэг

Бусад хөнгөн ажил руу шилжүүлэх (зөвхөн жирэмсэн
байх үед)3-р бүлэг

		 Жирэмсэн эмэгтэй ажилтан (зарим амаржсаны дараа нэг жил болоогүй эмэгтэй
ажилтан мөн хамаарна. Тэднийг “жирэмсэн ба амаржсан эмэгтэй” гэж нэрлэнэ.) дараах
зүйлсийг шаардах боломжтой.
①1-р бүлэг

Эхийн эрүүл мэндийн хяналт, амаржихын өмнөхба амаржсаны дараах амралт, хүүхэд өсгөх
амралт, асаргааны амралт

3Хөдөлмөр эрхлэлт

(2) Жирэмсэн ба амаржсаны дараах амралт
		Компани нь дараах хугацаан дахь эмэгтэй ажилтанг ажиллуулж болохгүй.
①②		 Амаржсаны дараах 8 долоо хоног (амаржсаны дараах 6 долоо хоног өнгөрсний
дараа тухайн ажилтан өөрөө хүсэлт гарган, эмч аюулгүй хэмээн зөвшөөрсөн ажлын
байранд ажиллаж болно)3-р бүлэг

(3) Хүүхэд өсгөх амралт

•		 Хүүхэд төрснөөс хойш 8 долоо хоногийн хооронд 4 долоо хоног, эрэгтэй, эмэгтэй
ажилтан амралт авахыг төрсний дараах папагийн амралт (өлгийний амралт) гэж хэлдэг.

•		 Компани (илгээлтийн ажилтныг хүлээн авагч компанийг хамаарна) нь дараах зүйлийг
хийж болохгүй.

②		 Хүүхэд өсгөх амралт, папагийн амралтын хүсэлт гаргасан, амралт авсныг шалтаг
болгон ажлаас халах зэргээр таагүй харьцаа үүсгэх

7-р бүлэг

(4) Асаргааны амралт
		 Ажилтан нь дараах амралтыг авч болно. (Хүүхэд өсгөх, асаргааны амралтын тухай
хууль)①		Асаргаа шаардлагатай гэр бүлийн гишүүнийг асрах зорилгоор чөлөө авах②		 Асаргаа шаардлагатай гэр бүлийн гишүүн 1 хүн тутамд нийт 93 өдөр, 3 хүртэлх
удаа хувааж чөлөө авах боломжтой.

9-р бүлэг

		 Компани (илгээлтийн ажилтан хүлээн авагч компани багтана) нь дараах зүйлийг хийжболохгүй.

10-р бүлэг

•8-р бүлэг

•6-р бүлэг

Хүүхэд өсгөх амралт, папагийн амралтын хүсэлтээс татгалзах

5-р бүлэг

		 Хүүхэд нь 1 нас (зарим тохиолдолд 2 нас) хүртэлх хугацаанд эрэгтэй, эмэгтэй ажилтан
амралт авахыг хүүхэд өсгөх амралт гэж нэрлэдэг. Хуваан 2 удаа амралт авах боломжтой.

4-р бүлэг

•①		

2-р бүлэг

Эмэгтэй ажилтан өөрөө хүсэлт гаргасан тохиолдолд амаржих төлөвтэй өдрөөс
өмнө 6 долоо хоног (Ихэр жирэмслэлтийн тохиолдолд 14 долоо хоног)1-р бүлэг

•①		Асаргааны амралт авах хүсэлт хүлээж авахгүй байхбайдлын хэлтэс (тасаг)-т хандана уу.

https://www.mhlw.go.jp/content/000177581.pdf

30

12-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг Нийслэл, мужийн хөдөлмөрийн албаны, Ажлын байрны орчин, жендерийн тэгш11-р бүлэг

②		 Асаргааны амралт авах хүсэлт гаргасан болон амралт авсныг шалтгаан болгож
ажлаас халах болон бусад таагүй харьцаа үүсгэх.

3Хөдөлмөр эрхлэлт

Төрөл бүрийн тэтгэмжүүд
		Амаржихын өмнөх болон амаржсаны дараах амралтын үеэр тодорхой нөхцөл хангасан хүндамаржсаны тэтгэмж олгоно.
→ 4-р бүлгийн 3.2-аас үзнэ үү.
		Хүүхэд өсгөх амралт авсан, тодорхой нөхцөл хангасан хүнд хүүхэд өсгөх тэтгэмж олгоно.

(*) Мөн, Рэйвагийн 4 он буюу 2022 оны 10 сараас тодорхой нөхцөл хангасан хүн төрсний дараах
хүүхэд асаргааны амралтын тэтгэмж авах боломжтой.
•		Асаргааны амралт авсан, тодорхой нөхцөл хангасан хүнд асаргааны амралтын тэтгэмж олгоно.

→		Асаргааны амралтын тэтгэмж нь амрахаас өмнөх үеийн цалингийн 67%-тай тэнцэх хэмжээтэй,3-р бүлэг

→ 4-р бүлгийн 3.3(1) болон (2)-оосс үзнэ үү.

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

•асарч байгаа гэр бүлийн 1 хүн тутамд 3 удаа, нийт 93 өдөр гэсэн хязгаартай байдаг.
4-р бүлэг

Ажлаас гарах, ажлаас халах болон бусад

(1) Ажлаас гарах
		 Компаниасаа гарах нь ажилтны эрх боловч, дараах нийгмийн ёс зүйтэйгээр ажлаас
гарах нь чухал юм.

②		Ажлаа хүлээлгэн өгөх•		 Компаний дотоод журамд ажлаас гарах агуулгын талаар тусгасан байвал түүний дагуу
бүрдүүлэлт хийнэ.

•		 Мөн ажлаас гарах хүсэлт гаргахад, тухайн ажилтаны хөдөлмөрийн гэрээнд хугацаа
заасан эсэхээс хамаарч, хуулиар өөр дүрэм журамаар зохицуулагдана.

Хугацаагүй хөдөлмөрийн гэрээ
•Хугацаат хөдөлмөрийн гэрээ
		 Хүндэтгэн үзэх шалтгаангүй бол гэрээний хугацаа дуусгавар болохоос өмнө ажлаас
гарах боломжгүй. Харин гэрээ байгуулснаас 1 жил өнгөрсөн хойно ажлаас гарах хүсэлт
гаргавал хэзээ ч ажлаас гарч болно.

•		 Гэрээний хугацаа бүрэн дууссаны дараа тухайн ажлын байрандаа үргэлжлүүлэн
ажиллахын тулд шинээр хөдөлмөрийн гэрээ байгуулах (шинэчлэх) шаардлагатай (1.2(2)-оос үзнэ үү.)Ийм хөдөлмөрийн гэрээг шинэчлэхэд компани болон ажилтан хоёр талаасаа харилцан
тохирсон байх шаардлагатай.

3112-р бүлэг

•11-р бүлэг

		 Ажлаас гарах хүсэлт гаргавал, журмын дагуу 2 долоо хоногийн дараа хөдөлмөрийн
гэрээ дуусгавар болно.

10-р бүлэг

		 Ажлаас гарахаар шийдсэн бол эхлээд өөрийн компанийxаа ажлаас гарах журам ямарбайдгийг судлах нь чухал.

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

③		Бичгээр хүсэлт гаргах

7-р бүлэг

①		 Aжлаас гарах хүсэлтэй байгаагаа өөрийн
удирдлагадаа урьдчилан мэдэгдэх

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

2-5

3Хөдөлмөр эрхлэлт

(2) Ажлаас халах

Компаний нэг талын санаачилгаар хөдөлмөрийн гэрээг дуусгавар болгох явц юм.

		 Хөндлөнгөөс харахад үндэслэл муутай, нийгмийн ерөнхий хандлагад нийцэхгүй байвал
тухайн ажлаас халах шийдвэр нь хүчингүй болно. Өөрөөр хэлбэл тухайн компани нь дурмэдэж тухайн ажилтанг ажлаас халж болохгүй юм.

•		 Мөн компани нь дотоод дүрэмдээ ажлаас халах шалтгаан (ажлаас халах шалтгаан
болох нөхцөл)-ыг тусгасан байх шаардлагатай.

•		 Компаний санаачилгаар ажилтныг ажлаас халах тохиолдолд байгалийн гамшиг болон
бусад аргагүй шалтгаанаар үйл ажиллагаа үргэлжлэх боломжгүй болсон, эсвэл ажилтны
хариуцлагагүй үйлдлээс бусад тохиолдолд хамгийн багадаа 30 хоногийн өмнө урьдчилан
мэдэгдэх, эсвэл 30-аас дээш хоногийн дундаж цалин (Ажлаас халахыг урьдчилан
мэдэгдээгүйн тэтгэмж)-г олгох шаардлагатай.

•		 Гэрээг зогсоох нь гэрээний хугацаанд компаний санаачилгаар хөдөлмөрийн гэрээг
дуусгавар болгож ажлаас халах үйлдлээс ялгаатай.

•		 Компаний зүгээс дараах хүний гэрээг зогсоох тохиолдолд 30 хоногийн өмнө мэдэгдэх
шаардлагатай.
3-аас олон удаа гэрээ шинэчилж байсан хүн②		

1 жилээс илүү хугацаагаар үргэлжлүүлэн ажиллаж буй хүн①		 Гэрээний сунгалтыг олон удаа хийж байсан ажилтаны гэрээг зогсоох нь ажлаас
халахтай адилтгаж үзэх үндэслэлтэй тохиолдолд

		Гэрээг зогсоох нь зөвшөөрөгдөхгүй тохиолдолд гэрээг зогсоохоос өмнөх хөдөлмөрийн

гэрээний нөxцлөөр хугацаат хөдөлмөрийн гэрээг шинэчлэн байгуулна.

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

②		 Ажилтны хувьд үргэлжлүүлэн ажиллахаар найдах нь зүй ёсны үндэслэлтэй
хэмээн үзэх тохиолдолд

9-р бүлэг

		 Тухайлбал, гэрээ зогсоох үйлдлийг хөндлөнгөөс харахад үндэслэл муутай, нийгмийн
ерөнхий хандлагад нийцэхгүй байвал компаний зүгээс нэг талыг баримтлан гэрээг
зогсоож болохгүй.

8-р бүлэг

•①		

7-р бүлэг

		 Гэрээг зогсоох гэдэг нь хугацаат хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусах үед, шинээр
хөдөлмөрийн гэрээ байгуулахгүй (шинэчлэхгүй) болохыг хэлнэ. (1.2(2)-ыг үзнэ үү.)6-р бүлэг

•5-р бүлэг

Гэрээг зогсоох

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

		

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Ажлаас халах

12-р бүлэг

32

3Хөдөлмөр эрхлэлт

		 Цомхотгол гэдэг нь эдийн засгийн уналт, бизнесийн тогтвортойбус байдал зэрэг шалтгаанаар компаний зүгээс боловсон хүчнийг
багасгах зорилгоор ажлаас халах үйлдэл юм.

•		Цомхотгол нь хүчинтэй эсэхийг дараах үндэслэлээр дүгнэдэг.
①		Боловсон хүчинг цөөлөх шаардлага
Эдийн засгийн уналт, бизнесийн тогтвортой бус байдал

ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай байх②		Ажлаас халахгүй зохицуулах хүчин чармайлт

3-р бүлэг

зэрэг шалтгаанаар боловсон хүчинг цомхотгох нь компаний үйл

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Цомхотгол

Ажлаас халахгүй байх тал дээр хүчин чармайлт гаргаж зохицуулалт хийх (Жишээ нь:③		Цомхотголд орох ажилтаны сонголт үндэслэлтэй байхЦомхотголд оруулах ажилтаны сонголт нь хөндлөнгөөс харахад үндэслэлтэй, шудрага байхАжлаас халах үйл явц нь оновчтой байхҮйлдвэрчний эвлэл болон ажилтанд хандаж, ажлаас халах болсон шалтгаан болон огноо,хүний тоо, аргачлалын талаар тайлбар хийх6-р бүлэг

(3) Компани дампуурах

Ажилгүй болсон үед		Үндсэн тэтгэмж авах боломж бүрдэх нөхцөл
Ажилгүй болсон хүн②		Ажиллах чадвартай, ажилд орох хүсэл сонирхолтой хүн

		 (Компаний дампуурал, Компаний нөxцөл байдлаас шалтгаалан ажлаас халагдсан,хугацаат хөдөлмөрийн гэрээ нь шинэчлэгдээгүй зэрэг тохиолдолд, ажлаас гарсан
өдрөөс өмнөх 1 жилийн дотор 11 хоногоос илүү ажилласан сар, эсвэл цалин тогтоох
үндэслэл болох нөхцөлөөр 80 цагаас дээш ажилласан сар нь 6 сараас олон байх)33

12-р бүлэг

③		 Компаниас гарсан өдрөөс өмнөх 2 жилийн дотор 11 хоногоос илүү ажилласан сар,эсвэл цалин тогтоох үндэслэл болох нөхцөлөөр 80 цагаас дээш ажилласан сар нь 12сараас олон байх хүн

11-р бүлэг

①		

10-р бүлэг

Ажил эрхлэлтийн даатгалд даатгуулсан хүн дараах шаардлагыг хангаж байвал журмын
дагуу ажил эрхлэлтийн даатгалаас үндсэн тэтгэмж авна.

9-р бүлэг

(4) Ажил эрхлэлтийн даатгал (үндсэн тэтгэмж)8-р бүлэг

Олгогдоогүй цалингийн нэг хэсгийг улсаас нөхөн олгох тохиолдол байх учраас
Хөдөлмөрийн стандарт хяналтын газраас зөвлөгөө авна уу.

7-р бүлэг

Компани дампуурч, цалин олгох боломжгүй болсон үед “Цалингийн олголтыг
баталгаажуулах тухай хуулийн” дагуу, Компаний төлөгдөөгүй цалинг улсаас нөхөн олгоxтогтолцоо байдаг.

•5-р бүлэг

④		

4-р бүлэг

Ажлын байрыг өөрчлөх, өөрийн хүсэлтээр ажлаас гарч буй ажилтанг бүртгэх зэрэг)3Хөдөлмөр эрхлэлт

Тэтгэмж олгож эхлэх хугацаа
①		 Компаниас шалтгаалан ажлаас халагдсан, Компаний зүгээс санал болгосноор
ажлаас гарсан тохиолдолд

②		Өөрийн хүсэлтээр ажлаас гарах

сар (өөрийн хүсэлтээр ажлаас гарсан нь 5 жилд 2 хүртэлх удаа) (*2) өнгөрсний дараа.
талаар “(5) Ажил хайх” хэсгээс харна уу.
Хэрэв 5 жилийн хугацаанд 3-аас дээш удаа өөрийн хүсэлтээр ажлаас гарсан бол 3 сар③	Өөрийн хариуцлагаас үүдэлтэй ноцтой шалтгаанаар ажлаас халагдсан тохиолдолд

		

Hello Work-д ажил хайх хүсэлт гаргаж ажилгүй иргэний бүртгэлийн хуудас хүлээн

авсан өдрөөс хойш ажилгүй байдалд байх өдрүүдийн нийлбэр 7 хоног болсны
дараагаас тооцож 3 сар өнгөрсөн байх.

① Ажлын тухай зөвлөгөө

② Ажиллах сонирхолтой компаниа хайх③ Ажиллах сонирхолтой компанийг танилцуулах
Ажиллах сонирхолтой компаниа олсон бол Hello Work-н цонхонд очно уу. Ажилтан тандуг компанийн тухай мэдээлэл болон уг ажлын зарын тухай зөвлөгөө өгнө. Мөн, ажилд орохярилцлагад хэрэглэгдэх “Танилцуулах бичиг” бэлдэж өгнө.

34

12-р бүлэг

Hello Work-д олон ажил олгогч компанийн мэдээлэл байдаг.
Ажлын зарыг Hello Work-ийн компьютер болон таны ухаалаг
утаснаас харах боломжтой.

11-р бүлэг

Ажил хайх болон ажилтай холбоотой төрөл бүрийн зөвлөгөө
өгнө. Ямар ч асуудлаар уг цонхноос зөвлөгөө аваарай.

10-р бүлэг

Дараагийн ажилд орохын тулд Hello Work зэрэг газраас ажил хайна. Hello Work-дзөвлөгөө өгөх цонхноос дараах үйлчилгээг бүгд үнэ төлбөргүй авах боломжтой.

9-р бүлэг

(5) Ажил хайх8-р бүлэг

Ажлаас гарсан шалтгаан болон нас зэргээс шалтгаалан ялгаатай байдаг. Үндсэндээ 90ээс 330 хоног хүртэл байдаг.

7-р бүлэг

Тэтгэмж олгох хугацаа

6-р бүлэг

Компаниас шалтгаалан ажлаас халагдсан эсвэл Компаний зүгээс санал болгосноор
ажлаас гарсан байтал, “Ажилгүй иргэний бүртгэлийн хуудас” дээр өөрөөс болоод ажлаас
гарсан гэж бичигдсэн байвал, үндсэн тэтгэмж авах үед сөрөгөөр нөлөөлнө. Иймд компаниас
“Ажилгүй иргэний бүртгэлийн хуудас”-аа авсныхаа дараа ажлаас гарсан шалтгаан гэдэг
хэсгийг нь сайтар шалгаж нягтлах шаардлагатай.

5-р бүлэг

*2		

4-р бүлэг

Оршин суух нутгийн Hello Work болон ажилд орох хүсэлт гаргасны дараах ажил хайх үйл ажиллагааны

3-р бүлэг

Hello Work-т ажил хайх хүсэлт гарган “Ажилгүй иргэний бүртгэлийн хуудас” гаргуулж
(*1) авсан өдрөөс хойш ажилгүй байсан хугацаа нь нийт 7 хоног өнгөрснөөс хойш, дахин 2*1		

2-р бүлэг		 Hello Work (Олон нийтийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих алба)-д ажил хайх хүсэлт
гарган (*1) “Ажилгүй иргэний бүртгэлийн хуудас” гаргуулж авсан өдрөөс хойш, ажилгүй
байсан хугацаа нь нийт 7 хоног өнгөрсний дараа

1-р бүлэг

Ажилгүй болсон шалтгаанаас хамааран тэтгэмж олгож эхлэх хугацаа нь ялгаатай байдаг.

3Хөдөлмөр эрхлэлт

④ Ажил хайхад дэмжлэг үзүүлэх

https://www.mhlw.go.jp/content/000637894.pdf

https://www.mhlw.go.jp/content/000592865.pdf

4-р бүлэг

Hello Work-д очих боломжгүй бол гадаад хэлээр утсаар холбогдож болно:3-р бүлэг

Орчуулагчтай Hello Work-г эндээс хайна уу:

2-р бүлэг

Оршин суух нутгийн Hello Work-г эндээс хайна уу:

1-р бүлэг

Hello Work-нь ажлын туршлага болон өөрийн танилцуулга зэрэг ажилд орох бичиг
хэргийн бэлтгэл ажил болон ярилцлагад орох соёл, сэтгэл зүйн талаас зөвлөгөө өгчярилцлагын дадлага болон төрөл бүрийн семинар сургалт хийдэг.

https://www.mhlw.go.jp/content/000673000.pdf

Hello Work зааварчилгаа”-гаас харна уу.

Цалин хөлсний тухай, ажлаас халагдсан зэрэг хөдөлмөрийн нөхцөл зэргийн

https://www.check-roudou.mhlw.go.jp/soudan/foreigner.html

дараах “Ажил эрхлүүлэх талаар менежмент хийхэд хэрэг болох олон хэлний
хадмал орчуулгатай нэр томьёо” хуудаснаас харах боломжтой.

Аюулгүй, тав тухтай ажлын байр35

12-р бүлэг

Ажилтны аюулгүй байдал болон эрүүл мэндийг хамгаалах Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал,эрүүл ахуйн тухай хууль байдаг. Энэ хуульд ажлын шалтгаанаар осолд орох, өвчин тусахаас
урьдчилан сэргийлэхийн тулд Компаний зүгээс шаардлагатай арга хэмжээг авахыг үүрэг
болгосон байна.

11-р бүлэг

3-1Эрүүл мэнд болон аюулгүй ажиллагаа

10-р бүлэг

39-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/seisakunitsuite/bunya/koyou_roudou/koyou/jigyounushi/
tagengoyougosyu/index.html

8-р бүлэг

Хэрэв та хөдөлмөр, нийгмийн даатгалын тухай мэдэхгүй нэр томьёотой бол

7-р бүлэг

талаар зөвлөгөө авах бол:6-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/content/000678121.pdf

5-р бүлэг

2-5 хэсэгт байгаа тайлбарын дэлгэрэнгүйг “Гадаадын иргэнд зориулсан

3Хөдөлмөр эрхлэлт

Компани дараах үүрэгтэй.

		 Ажилтныг ажилд авах үе болон ажилд авснаас хойш, жилд 1 удаагийн давтамжтайгаар
эмчид үзүүлэх эрүүл мэндийн үзлэгт (Ажилтан тэрхүү эрүүл мэндийн үзлэгт орохшаардлагатай ) хамруулах

•		 Ажилтан стресстэй байгаа эсэхийг шалгаж, түүний дүнд үндэслэн ажлын нөхцлийг
өөрчлөх болон бусад шаардлагатай арга хэмжээ авах (50-аас бага ажилтантай ААН-ийнхувьд энэ тал дээр хүчин чармайлт гаргах үүрэгтэй)

•

		

•

		 Урт цагаар ажиллаж ядаргаанд орсон ажилтанд эмчийн зөвлөгөө зааварчилгааг өгч,ажлын нөхцлийг өөрчлөх болон бусад шаардлагатай арга хэмжээ авах.

Эрүүл мэндийн байдлыг хянах үүднээс ажилтны ажлын цагийг хөндлөнгөөс хянах

		Хугацаагүй гэрээт ажилтан

(Хугацаат гэрээт ажилтаны хувьд 1 жилээс илүү хугацаагаар ажиллах эсвэл шинэчилсэн
гэрээгээр 1 жилээс илүү ажилласан байх)		 7 хоногийн ажлын цаг нь тухайн ажлын байранд ажиллаж буй энгийн ажилтаны 7хоногийн ажлын цагийн дөрөвний гурваас илүү байх•Дараах хүнийг санал хүсэлт гаргаагүй байсан ч эмчийн шууд зааварчилгаанд хамруулна.

②		
Нэг долоо хоногт эрүүл мэндийн хяналтын цаг (ажлын байран дахь цагболон ажлын байрнаас гадуур ажилласан цагийн нийлбэр) нь 40 цагийг давсан
тохиолдолд тэр цаг нь нэг сарын хугацаанд 100 цагаас хэтэрсэн өндөр зэрэглэлийн
мэргэжилтний тогтолцоонд багтах хүн

36

12-р бүлэг

①		
Нэг сарын хугацаанд илүү цагаар болон амралтын өдрөөр ажилласан цаг нь
100 цагаас хэтэрсэн судалгааны ажилтан

11-р бүлэг

		 Илүү цагаар болон амралтын өдрөөр ажилласан цаг нь 1 сарын хугацаанд 80 цагаас
хэтэрсэн бөгөөд ядаргаанд орсон хэмээн тогтоогдсон хүн (өөрийн санал хүсэлтийг
харгалзана)10-р бүлэг

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуульд үндэслэн урт цагаар ажиллажбуй ажилтанд өгөх эмчийн зааварчилгаанд үндсэн ажилтанаас гадна доорх нөхцөлд ажиллажбуй илгээлтийн ажилтан, гэрээт ажилтан, уртасгасан цагийн ажилтан болон богино цагийн
ажилтан хамрагдана.

9-р бүлэг

(3) Эмчийн шууд зааварчилгаа

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

•6-р бүлэг

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуульд үндэслэн эрүүл мэндийн
үзлэг, стресст орсон байдлыг шалгахад үндсэн ажилтан болон дараах 2 нөxцлийг хангасан
илгээлтийн ажилтан, гэрээт ажилтан, уртасгасан цагийн ажилтан болон богино цагийн
ажилтан хамрагдана.

5-р бүлэг

(2) Эрүүл мэндийн үзлэг болон бусад

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

		 Техник технологи, багаж хэрэгсэл болон бусад тоног төхөөрөмжөөс шалтгаалсан аюулосол гарахаас сэргийлэх хангалттай арга хэмжээ авах2-р бүлэг

•1-р бүлэг

(1) Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуулийн
агуулга

3Хөдөлмөр эрхлэлт

Ажлын байрны эрүүл мэнд, аюулгүй байдал хамгаалалтын тухай зөвлөгөөг эндээс харна уу.
(Гадаад оршин суугчид дэмжлэг үзүүлэх төвийн Аюулгүй, эрүүл ахуйн баг)Team1-р бүлэгFRESC (Foreign Residents Support Center) Safety and Health Management Consultation

https://www.toukiren.or.jp/fresc/		•		 Үйлдвэрийн ослын гэмтэл бэртэл болон эмчилгээний улмаас амарч буй хугацаа болон
түүний дараах 30 хоногт Компаний зүгээс ажилтныг ажлаас халж болохгүй.

Нас барсан ажилтны ар гэрийнхэнд тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж гэх мэт тэтгэмж олгоно.

(2) Бусад анхаарах зүйлс

		 Урт цагаар ажиллах зэргээс шалтгаалан үүссэн сэтгэл гутрал /дипресс/ болон бусад
сэтгэцийн өвчин эмгэг нь үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалд
хамрагдана.

•		 Нутаг буцсаны дараа Японд эрхэлсэн ажлаас үүдэлтэй өвчин эмгэг илэрсэн тохиолдолдмөн адил үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалд хамрагдана.

•		Ажлаас шалтгаалан бэртэж гэмтэх, өвдсөн үед эрүүл мэндийн даатгалыг ашиглаж болохгүй.

•		 Ажлын үед болон ажилд явах үеийн бэртэл зэргээс шалтгаалан хүнд хэцүү байдалд
орвол, Хөдөлмөрийн стандарт хяналтын газраас зөвлөгөө авна уу.

•		 Үйлдвэрлэлийн осол гэмтэл, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалд үндсэн ажилтан
төдийгүй илгээлтийн ажилтан, гэрээт ажилтан, урт цагийн ажилтан, богино цагийн
ажилтан ч хамрагдана.

37

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

		 Ажлын байран дээрх гэмтэл бэртэл, өвчнөөс гадна ажилд явах замдаа гэмтэл бэртэл
авсан бол даатгалд хамрагдана.

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

•8-р бүлэг

		 Ажлаас амрахаас өөр аргагүй болсон тохиолдолд амралтын нөхөн олговор (амралтын
3 хоног хүртэл ажил олгогчоос дундаж цалингийн 60 хувийг олгож, амралтын 4 дэхөдрөөс эхлэн Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас
дундаж цалинтай дүйцэх мөнгөн дүнгийн 80 хувийг) олгоно.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

		 Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас
санхүүжүүлдэг эмнэлэгт үзүүлвэл журмын дагуу эмчилгээний зардлыг төлөх
шаардлагагүй. (Бусад эмнэлэгт үзүүлсэн тохиолдолд тухайн хүн эмчилгээний зардлыг
хариуцах шаардлагатай боловч Хөдөлмөрийн стандарт хяналтын газарт нэхэмжлэл
гаргаснаар төлсөн мөнгө нь буцаан олгогдоно.)5-р бүлэг

•4-р бүлэг

(1) Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний
даатгалын сангаас нөхөн олговор тогтоолгох үйл явц

3-р бүлэг

Ажлын шалтгаанаар бэртсэн, өвдсөн ажилтанд үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний даатгалаас нөхөн олговор олгоно.

2-р бүлэг

3-2Ажлын байрны гэмтэл бэртэл, өвчин зэргийн
нөхөн олговор (Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний даатгал)3Хөдөлмөр эрхлэлт

•Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалыг олгох

https://www.mhlw.go.jp/new-info/kobetu/roudou/gyousei/rousai/gaikoku-pamphlet.html

Хүйсээр ялгаварлахыг хориглох

•		Ажлын зар гаргах, ажилд авахдаа хүйсээр ялгаварлан гадуурхахыг хориглоно.

•		Дараах нөхцөлд хүйсээр ялгаварлан гадуурхахыг хориглоно.

Зарим нийгмийн халамж

③		Ажлын төрөл, хөдөлмөрийн гэрээний хэлбэр өөрчлөх

④		Ажлаас гарахыг санал болгох, тэтгэвэрт гаргах, ажлаас халах, хөдөлмөрийн
гэрээ сунгах
		 Эмэгтэй хүн гэдгээр нь шалтаг болгож цалингийн тал дээр эрэгтэй хүнээс давуу эсвэл
дутуу хандахыг хориглодог.

жендерийн тэгш байдлын хэлтэс (тасаг) -т хандана уу.

https://www.mhlw.go.jp/content/000177581.pdf

Дарамт шахалтнаас хамгаалах арга хэмжээ

Бэлгийн дарамт шахалт

②		Жирэмслэлт, төрөлттэй холбоотой дарамт шахалт

③		Хүүхэд өсгөх амралттай холбоотой дарамт шахалт

④		Албан тушаалын дарамт (*)(*) Албан тушаалыг буруугаар ашиглан ажлын байранд шаардлагатай болон зохистой
хэмжээнээс хэтэрсэн үг хэллэг үйлдлээр ажиллах орчинд хор учруулах

38

12-р бүлэг

①		

11-р бүлэг

Ажил олгогч нь дараах дарамт шахалтаас болж ажилтны ажиллах орчинд төвөг учруулахгүй
байхаар, ажилтны зүгээс ирсэн санал хүсэлтийг хүлээн авч, зохистой арга хэмжээ авахад
шаардлагатай тогтолцоог бүрдүүлэх үүрэгтэй.

10-р бүлэг

3-4

9-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг Нийслэл, мужийн хөдөлмөрийн албаны, Ажлын байрны орчин,8-р бүлэг

•7-р бүлэг

②		

6-р бүлэг

①		Томилгоо хийх, албан тушаал дэвшүүлэх, албан тушаал бууруулах, сургалт
дадлага хийлгэх

5-р бүлэг

(2) Ажилд орсны дараа

4-р бүлэг

(1) Ажилд авах үед

3-р бүлэг

3-3

2-р бүлэг

талаар мэдээлэл доорх вэб хуудсанд нийтлэгдсэн болно.

1-р бүлэг

		 Үндсэндээ нэгээс дээш ажилтантай компани үйлдвэрлэлийн осол гэмтэл, мэргэжлээс
шалтгаалсан өвчний даатгалд даатгуулах үүрэгтэй бөгөөд даатгалын хураамжийг бүгдийгнь компани төлнө.

3Хөдөлмөр эрхлэлтТа зөвлөгөө авахыг хүсвэл Нийслэл, мужийн хөдөлмөрийн албаны, Ажлын байрны орчин,жендерийн тэгш байдлын хэлтэс (тасаг)-тхандана уу.

жендерийн тэгш байдлын хэлтэс (тасаг))(Хөдөлмөр эрхлэлтийн цогц зөвлөгөө өгөх тасаг)Гадаад ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн
менежментийн удирдамж•		 Hello Work нь гадаад хүнийг ажиллуулдаг ААН-д очиxдоо энэ удирдамжийн дагуу
шаардлагатай зөвлөгөө зааварчилгаа өгж ажиллаж байна.

Гадаад ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн менежментийн

8-р бүлэг

		 “Гадаад ажилтныг ажилд авах менежментийг сайжруулах талаар ажил олгогчийн
зохистой арга хэмжээний удирдамж” (Гадаад ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн
менежментийн удирдамж) нь гадаад ажилтны хөдөлмөр эрхлэлтийн хяналтыг сайжруулах,дахин ажилд ороход нь дэмжих тухай ажил олгогчийн зүгээс зохих арга хэмжээ авахад
баримтлах дүрэм юм.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

		 Одоо Япон улсад хөдөлмөр эрхэлж буй мэргэжлийн болон технологийн салбар дахьгадаад ажилтан, цаашид Японд ажиллах талаар төлөвлөж буй гадаад хүмүүсийн хувьд
Японд ажиллахад шударга хандлага баталгаажсан байх, санаа зовох зүйлгүйгээр өөрийн
чадвараа хөгжүүлэх орчин бий болсон байх явдал чухал юм.

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

3-5

3-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/general/seido/chihou/kaiketu/soudan.html

2-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/content/000177581.pdf

1-р бүлэг

(Нийслэл, муж тус бүрийн хуудас болон Ажлын байрны орчин,удирдамж
9-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/content/000601382.pdf

https://www.mhlw.go.jp/content/000603552.pdf

10-р бүлэг

Хөдөлмөр эрхлэлтийн асуудлаар зөвлөгөө авах бол Хөдөлмөр эрхлэлтийн цогц11-р бүлэг

Гадаад хүн ажиллуулах дүрмийн талаарх гарын авлага

зөвлөгөө өгөх тасагт хүлээн авч байна. 1-3-т бичигдсэн зүйлийн талаар хаана
хүлээн авч байна.

https://www.mhlw.go.jp/general/seido/chihou/kaiketu/soudan.html

3912-р бүлэг

хандахаа мэдэхгүй бол энд хандаарай. Цонхны зөвлөгөөг нийт 13 орны хэлээр

3Хөдөлмөр эрхлэлт

Нийгмийн даатгал, хөдөлмөрийн даатгал

Эрүүл мэндийн даатгал, улсын эрүүл мэндийн даатгал

Гэмтэл бэртэл болон өвдсөн үед②		Амаржсан үед③		Нас барсан үед гэх мэтУлсын тэтгэвэр, нийгмийн халамжийн тэтгэвэр

Асаргааны даатгал

7-р бүлгийн 2 Асаргааны даатгалын хэсгээс үзнэ үү.

Ажил эрхлэлтийн даатгал

10-р бүлэг

4-4

9-р бүлэг

Асаргааны даатгал нь асаргаа хэрэгтэй өндөр настан зэрэг хүмүүсийг нийгэм бүхэлдээ
хариуцах зохицуулалттай даатгалын тогтолцоо юм.

8-р бүлэг

4-3

7-р бүлэг

Улсын тэтгэвэр, нийгмийн халамжийн тэтгэвэр (7-р бүлгийн 1 1.1, 1.2-оос үзнэ үү) ньөндөр наслах, хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон эсвэл нас барсан тохиолдолд, бүх насаар ньтэтгэвэр олгодог тогтолцоо юм.

6-р бүлэг

4-2

5-р бүлэг

①		

4-р бүлэг

Эрүүл мэндийн даатгал, улсын эрүүл мэндийн даатгалаас (6-р бүлгийн 2 2.1, 2.2-оосүзнэ үү) ажилтан болон түүний гэр бүлд дараах тохиолдолд шаардлагатай эмчилгээний
зардал болон тэтгэмж олгоно.

3-р бүлэг

4-1

2-р бүлэг

Нийгмийн даатгал, хөдөлмөрийн даатгал нь амьдралд тохиолдох янз бүрийн эрсдэлд бэлтгэн
ажилтан болон компани, эсвэл хоёулангаас нь мөнгө (даатгалын хураамж) хуримтлуулан, ажилгүй
болсон, бэртсэн, нас барсан зэрэг үйл явдал тохиолдсон ажилтанд олгодог тогтолцоо юм.

1-р бүлэг

4Ажил эрхлэлтийн даатгал (2.5 (4)-өөс үзнэ үү) нь ажилтан ажилгүй болсон зэрэгүед амьжиргааг баталгаажуулах болон ажил хайх үйл ажиллагааг дэмжих зорилгоор
ажилгүйдлийн тэтгэмж гэх мэт олгодог даатгалын тогтолцоо юм.

11-р бүлэг

(1) Хамрагдах хүн

12-р бүлэг

①Дараах бүх шаардлагыг хангасан хүн уг даатгалд хамрагдана.
•		Нэг долоо хоногийн тогтоосон ажлын цаг нь 20 цагаас илүү хүн•		

31 хоногоос урт хугацаагаар ажиллах үндэслэл бүхий хүн40

3Хөдөлмөр эрхлэлт

③		 ①- р заалтад хамрагдах хүн нь илгээлтийн ажилтан, гэрээт ажилтан, уртасгасан
цагийн ажилтан, богино цагийн ажилтан байсан ч даатгалд хамрагдана.

2-р бүлэг

(2) Даатгалын хураамж төлөх
Ажил эрхлэлтийн даатгалд даатгуулах нь Компаний үүрэг юм.

②		Ажил эрхлэлтийн даатгалын хураамжийг ажилтан болон компани хоёулаа төлнө.

Ажил эрхлэлтийн даатгал

②		 Олон компанид зэрэг ажиллаж олон ажил хийснээс үүдэлтэй гэмтэл бэртэл,өвчин эмгэг туссан, нас барсан (олон ажлаас үүдэлтэй осол) тохиолдолд

8-р бүлэг

③		 Ажилд явах үедээ осолд орсон тохиолдолд (ажилд явах үеийн осол)7-р бүлэг

①		 Ажилтан ажлын шалтгаанаар бэртэж гэмтэх, өвдөх, нас барах (үйлдвэрийн осол)тохиолдолд

6-р бүлэг

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгал (3.2-ыг үзэх) гэдэг ньулсаас дараах тохиолдолд олгодог даатгалын тогтолцлл юм.

5-р бүлэг

Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан
өвчний даатгал

4-р бүлэг

https://www.hellowork.mhlw.go.jp/insurance/insurance_summary.html

3-р бүлэг

①	

4-5

1-р бүлэг

②		 ①-р заалтад хамрагдах хүн нь ажиллаж буй байгууллагын том жижгээс үл хамааран
даатгалд хамрагдана

9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

41

1-1

Жирэмсэн эхийн бүртгэлд хамрагдах, эххүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэр авах•		Жирэмсэн болсноо мэдсэн даруй харьяалагдах хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд

		Бүртгүүлсэний дараа харьяа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас доорх зүйлсийг

авах боломжтой.

② Жирэмсэн эхийн эрүүл мэндийн үзлэгийн хөнгөлөлтийн тасалбар
④ Эцэг, эх болоход бэлтгэх сургалтын (ээж болоход бэлтгэх сургалт, аав болоход
бэлтгэх сургалт) танилцуулгаЭх хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэр нь эцэг эх, асран хамгаалагчид зориулсан хүүхэд өсгөх талаарх гарын

авлага бөгөөд жирэмсэн үеэс эхлээд төрсний дараах хүртэлх мөн хүүхдийн нярайгаас эхлээд сургуулийн өмнөхнас хүртэлх эрүүл мэндийн байдлыг бичиж тэмдэглэх дэвтэр юм. Журмын дагуу хүүхдийн асран хамгаалагч

Жирэмсэн үеийн эрүүл мэндийн үзлэг

•Жирэмсэн үед ердийнхөөс илүүтэйгээр эрүүл мэнддээ анхаарах хэрэгтэй.

		Жирэмсний үзлэгээ тогтмол хийлгэж, эмч болон эх баригчийн зөвлөгөөний дагуу
•		Жирэмсний үзлэгийг дараах давтамжаар хийлгэвэл зохино.
①Жирэмсэлсэн үеэс тээлтийн 23 дахь долоо

②Тээлтийн 24 дэх долоо хоногоос 35 дахь долоо
хоног хүртэл 2 долоо хоногт 1 удаа③Тээлтийн 36 дахь долоо хоногоос төрөх хүртэл
долоо хоногт 1 удаа42

12-р бүлэг

хоног хүртэл 4 долоо хоногт 1 удаа11-р бүлэг

эрүүл мэндийн байдлаа хянах шаардлагатай.

10-р бүлэг

1-2

9-р бүлэг

өөрөө тэмдэглэл хөтлөх бөгөөд мөн эмнэлгийн ажилтан бичиж тэмдэглэх, үзэх боломжтой.

8-р бүлэг

*		

7-р бүлэг

③ Эрүүл мэндийн мэргэжилтний зөвлөгөө

6-р бүлэг

① Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэр

5-р бүлэг

бүртгүүлэх шаардлагатай.
•4-р бүлэг

Жирэмсний бүртгэл

3-р бүлэг

12-р бүлэг

Төрөх, хүүхэд
өсгөх тухай

1-р бүлэг

4-р бүлэг

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

Эрүүл мэндийн мэргэжилтэн, эх баригч нар гэрээр ирж, доорх зөвлөгөөг өгнө.

②		Тээлт, төрөлттэй холбоотой бэрхшээл, зовиуртай холбоотой зөвлөгөө

③		Нярайн бойжилттой холбоотой зөвлөгөө*Уг зөвлөгөө нь үнэ төлбөргүй. Энэ тухай илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл харьяалагдах хот, дүүрэг,3-р бүлэгГэр бүлийн амьдрал, зохистой хооллолт

2-р бүлэг

①		

1-р бүлэг

Эрүүл мэндийн мэргэжилтэн, эх баригч нарын
гэрээр өгөх зөвлөгөө

1-3орон нутгийн захиргаандаа хандана уу.
4-р бүлэг
5-р бүлэг

Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаа нь тээлт, төрөлт, нярайн бойжилт болон хоолхарилцаа тогтоох талбар болно.

8-р бүлэг

тэжээлийн тухай сургалтыг зохион байгуулдаг. Энэ нь эцэг эхчүүдийн туршлага солилцож

7-р бүлэг

Эцэг, эх болоход бэлтгэх сургалт (ээж болоход
бэлтгэх сургалт, аав болоход бэлтгэх сургалт)6-р бүлэг

1-4

9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

43

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

Төрсний бүртгэл

2-р бүлэг

2-1Төрсний дараах бүртгэл

1-р бүлэг

2Японд хүүхэд төрсөн бол		Эцэг эхийн хэн нэг нь бүртгэлийн хүсэлт өгөх шаардлагатай.

•		Уг бүртгэлийг хүүхэд төрснөөс 14 хоногийн дотор хийх3-р бүлэг

•шаардлагатай.
		Бүртгүүлэхдээ хүүхдийн төрсөн газар, эсвэл эцэг эхийн оршин суугаа хот, дүүрэг, ороннутгийн захиргаанд хандана уу.

		Төрсний гэрчилгээ

•		 Бусад шаардлагатай зүйлсийг бүртгүүлэх хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас
лавлана уу.

Хүүхэд төрснөөс хойш 60 хоногийн дотор оршин суух зөвшөөрөл аваагүй бол ороннутгийн оршин суух бүртгэлээс хасагдаж, иргэний эрүүл мэндийн даатгал, хүүхдийн
мэдээллийг 1-р бүлгийн 2.4 оршин суугчийн зөвшөөрөл авах хэсгээс харна уу.

Эцэг эх нь хоёулаа гадаадын иргэн бол хүүхэд нь японд төрсөн чбай японы иргэн болохгүй. Ийм тохиолдолд хүүхэд төрсний талаар
эхийн нь харьяа орны Элчин сайдын яам, (Ерөнхий) Консулын газраас
тодруулна уу.

44

12-р бүлэгМөн шинээр төрсөн хүүхдийн гадаад паспортыг гаргуулж авна уу.

11-р бүлэг

өөрийн орны бүртгүүлнэ үү. Энэ талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг эцэг10-р бүлэг

Төрсөн хүүхдийг эцэг эхийн харьяалал бүхий
улсад бүртгүүлэх

9-р бүлэг

2-2

8-р бүлэг

тэтгэмж болон бусад төрийн халамж үйлчилгээнд хамрагдах боломжгүй болно. Дэлгэрэнгүй

7-р бүлэг

(2) Бусад бүртгэл

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

(1) Төрсний бүртгэлд шаардагдах бичиг баримт

4-р бүлэг

•4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

Төрөх зардал болон тэтгэмж
Жирэмсэн үеийн тээлт, төрөлт нь өвчин биш учраас эрүүл мэндийн даатгал ашиглах
Харин хийсвэр хагалгаагаар төрсөн тохиолдолд эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдана.

Амаржсаны нэг удаагийн тэтгэмж
Эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсан хүнд улсаас амаржих зардал болох 420,000 иенийг

хугацаа 22 долоо хоногт хүрээгүй болон бусад төрөх эмнэлгийн зардлыг нөхөн олгох
тогтолцоонд хамрагдаaгүй төрөлтийн тохиолдолд 408,000 (Рэйвагийн 5 он буюу 2024 оноос
Энэхүү тэгтэмжийг олгоход дараах 2 тогтолцоо байдаг.
Эмнэлгээс нэхэмжлэл явуулж, эмнэлэгт шууд шилжүүлэх

		Амаржсаны нэг удаагийн тэтгэмжийг нэхэмжлэх, хүлээж авах үйл явцыг жирэмсэн

эхийн оронд нь төрөх эмнэлгээс бүрдүүлэх тогтолцоо юм. Тэтгэмжийг эмнэлэгт
шууд шилжүүлэх учраас эцэг эх нь эмнэлгээс гарахдаа амаржсаны зардлыг бүтнээр
②		Жирэмсэн эхээс нэхэмжлэл явуулж, эмнэлэгт шилжүүлэх

		Жирэмсэн эх болон түүний ар гэрийнхнээс өөрийн даатгуулсан эрүүл мэндийн

нэхэмжлэхдээ хүлээж авах үйл явцыг төрөх эмнэлэгт даалгаснаар тус эмнэлэгт
тэтгэмжийн мөнгийг шууд шилжүүлэх тогтолцоо юм.

Амаржих чөлөө авсаны олговор

авч, тухайн хугацаанд цалин хөлс төлөгдөөгүй тохиолдолд төрөхөөс өмнөх 42 хоног (Ихэржирэмслэлтийн тохиолдолд 98 хоног)-оос амаржсаны дараах 56 хоног хүртэлх хугацаанд
авсаны тэтгэмж нь төрөхөөс өмнөх ба амаржсаны дараах амралтын хугацааны турш эрүүл
мэндийн даатгалаас журмын хувьд 1 өдрийн ажлын хөлсний 2/3-тд дүйцэх хэмжээний
цалин нь тэтгэмжийн мөнгөн дүнг давж байгаа тохиолдолд тэтгэмж авч болохгүй.
Төрөх өдрөөс хожуу төрсөн тохиолдолд, тус өдрүүдийн нөхөн олговор авах боломжтой.

45

12-р бүлэг

мөнгийг авах боломжтой. Хэрэв ажлаас чөлөөлөгдсөн хугацаандаа цалин тооцуулж, тус11-р бүлэг

компаниас чөлөө авсан хугацаанд тааруулан тэтгэвэр авах боломжтой. Амаржих чөлөө

10-р бүлэг

Эрүүл мэндийн даатгалд даатгуулсан хүн өөрөө амаржих хугацаанд ажлаас чөлөө

9-р бүлэг

3-2

8-р бүлэг

даатгалын хоршоолол болон бусад эрх бүхий байгууллагад тэтгэмжийн мөнгийг

7-р бүлэг

төлөх шаардлагагүй болно.

6-р бүлэг

①		

5-р бүлэг

488,000 иен) иен олгох болно.

4-р бүлэг

(Рэйвагийн 5 он буюу 2023 оноос 500,000 иен) олгох тогтолцоо юм. Хэрэв хүүхдээ тээсэн

3-р бүлэг

3-1

2-р бүлэг

боломжгүй.

1-р бүлэг

3

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

Хөдөлмөр эрхлэлтийн даатгалд хамрагдсан хүн 1 нас (тодорхой нөхцөлд хамаарагдаж
байвал 1 нас 2 сар эсвэл 1 нас 6 сараас 2 нас) хүрээгүй хүүхдийн асаргааны улмаас ажлаас
хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих алба)-д тэтгэмж авах хүсэлт гаргаснаар хүүхэд өсгөх амралтын
тэтгэмж авах боломжтой. (эхний 180 хоногт амралтын өмнө авч байсан цалингийн 67%,•		Тэтгэмж авахад хангах шаардлага
①Амралт авсан өдрөөс өмнөх 2 жилийн хугацаанд 11 хоногоос илүү ажилласан
нь 12-оос олон байх.
Хүүхэд өсгөх амралт авсан үеийн цалин нь амралт эхлэх үед авч байсан
байхжурмын дагуу 2 удаа хүртэл хүүхэд өсгөх тэтгэмжид хамрагдах боломжтой.
Хугацаат ажилтан (хугацаат гэрээний ажилтан) байсан тохиолдолд
Хугацаат ажилтан (хугацаа заасан гэрээт ажилтан) нь дээрх нөхцөлийн дээр нэмж,х амралт эхлэх үед хүүхэд нь1 нас 6 сар хүртэл (хүүхдийн өдөр өнжүүлэх үйлчилгээнд
дуусгавар болох нь тодорхойгүй байх нөхцөл шаардлагыг ч хангасаг байх хэрэгтэй.

9-р бүлэг

хамрагдаж чадаагүй зэрэг шалтгаантай бол 2 нас хүртэл) тухайн хөдөлмөрийн гэрээ

8-р бүлэг

*7-р бүлэг

Харин Рэйвагийн 4 он буюу 2022 оны 10 сараас амралтаа хуваан авсан тохиолдолд мөн

6-р бүлэг

цалингийн 80%-д хүрэхгүй хэмжээнд буурсан зэрэг тодорхой шаардлага хангасан

5-р бүлэгсар эсвэл цалин тогтоох үндэслэл болох нөхцөлөөр 80 цагаас дээш ажилласан сар②

4-р бүлэг

түүнээс хойш 50%-д дүйцэх тэтгэмж олгогдоно.)3-р бүлэг

чөлөө авсан, мөн доорх шаардлагыгхангасан бол журмын хувьд Hello Work (Олон нийтийн

2-р бүлэг

(1) Хүүхэд өсгөх амралтын тэтгэмж

1-р бүлэг

Хүүхэд өсгөх амралтын (хүүхэд өсгөх чөлөөний
тэтгэмж) тэтгэмж

3-310-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

46

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

Хөдөлмөр эрхлэлтийн даатгалд хамрагдсан хүн хүүхэд төрснөөс хойш 8 долоо хоногийн

1-р бүлэг

(2) Хүүхэд өсгөх чөлөөний тэтгэмж (2022 оны 10-р сараас эхлэх
тогтолцоо)дотор хүүхдээ асрах 4 долоо хоног хүртэлх чөлөө авах боломжтой (төрсний дараах папагийн
чөлөөний тэтгэмж авах боломж бүрдэнэ. (Амралт эхлэхээс өмнөх хөдөлмөрийн хөлсний 67%-тай тэнцэх хэмжээний мөнгөн дүн. Хүүхэд өсгөх чөлөөний тэтгэмж олгогдох өдрийн тоо нь•		Тэтгэмж авахад хангах шаардлага

дараах хүүхэд өсгөх чөлөөний тэтгэмж авах боломжтой.

7-р бүлэг

Харин хүүхэд төрсөний дараах папагийн чөлөөг хувааж авсан ч 2 хүртэлх удаа төрсний

6-р бүлэг

③		 Амралтын хугацаанд ажиллах өдрийн дээд хязгаар нь 10 хоног (хэрэв амралтын
хугацаа 10 хоногоос хэтэрсэн бол ажилласан цаг 80 цаг байна) -оос хэтрэхгүй байх(Гэхдээ амралтын хугацаа 28 хоногоос бага бол тэр өдрийн тоотой харьцуулан
ажиллах боломжтой өдрийн тоо, цаг ч мөн богиносох болно.)5-р бүлэг

②		 Хүүхэд өсгөх амралт авсан үеийн цалин нь амралт эхлэх үед авч байсан
цалингийн 80%-д хүрэхгүй хэмжээнд буурсан зэрэг тодорхой шаардлага хангасан
байх

4-р бүлэг

①		 Амралт авсан өдрөөс өмнөх 2 жилийн хугацаанд 11 хоногоос илүү ажилласансар эсвэл цалин тогтоох үндэслэл болох нөхцөлөөр 80 цагаас дээш ажилласан сарнь 12-оос олон байх.

3-р бүлэг

3.3 (1) -т заасан буюу хүүхэд өсгөх чөлөөний тэтгэмж 67% нь 180 хоногоор бодогдоно.)2-р бүлэг

амралт). Дараах шаардлагыг хангасан хүн Hello work-д хүсэлт гаргаснаар хүүхэд өсгөх

Түүнчлэн, дараах ①②-ийн аль нэгэнд хамаарах амралтын ттохиолдолд тэтгэмж олгохгүй.
Нэг хүүхэд асрах чөлөө 3 болон түүнээс дээш авсан амралт

②		

Нэг хүүхэд асрах чөлөөний нийт өдрийн тоо 28 хоногоос хэтэрсэн хэсэг
Хугацаат ажилтан (хугацаат гэрээт ажилтан)-ы тохиолдолд
Хугацаат ажилтан (хугацаат гэрээт ажилтан) хүүхэд төрсний 8 долоо хоног өнгөрсөн

тодорхойгүй байх шаардлагыг хангасан байх ёстой.

Хүүхдийн тэтгэмж
Хүүхдийн тэтгэмж нь гэр бүлийн санхүүгийн тогтвортой байдлыг дэмжих, хүүхэд эрүүл
Хүүхэд болон асран хамгаалагч нь японд оршин сууж байгаа тохиолдолд энэхүү тэтгэмж

олгогдоно.

(1) Тэтгэмжид хамрагдах боломжтой хүн
15 насны төрсөн өдөр болсны дараах 3-р сарын 31-ний өдөр хүртэлх насны хүүхдийг
асран хамгаалж байгаа хүн

47

12-р бүлэгэнх өсөн бойжиход дэмжлэг үзүүлэх зорилготой тэтгэмж юм.

11-р бүлэг

3-4

10-р бүлэг

өдрөөс хойш зургаан сар хүртэлх хугацаанд хөдөлмөрийн гэрээ дуусгавар болох нь

9-р бүлэг

*8-р бүлэг

①		

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

(2) Тэтгэмж олгох журам
Эхлээд оршин сууж буй хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаандаа хүсэлт гаргана.

•		Журмын хувьд хүсэлт гаргасан сарын дараагийн сараас эхлэн тэтгэмж олгогдоно.

•		Дахин шинэ хүүхэд төрөх, бусад хот, дүүрэг, орон нутагт шилжин суух тохиолдолд дахин

хүсэлт гаргах шаардлагатай.

Хүүхдийн нас

3 наснаас дээшсарын 31 хүртэл

10,000 иен(3 дахь хүүхдээс 15,000 иен)12 насны төрсөн өдрийн дараах
төрсөн өдрийн дараах 3 сарын 31-

10,000 иенний өдөр хүртэл

(4) Тэтгэмж олгох хугацаа
олгоно.

9-р бүлэг

Журмын хувьд жил бүрийн 6, 10, 2-р сард тус бүр өмнөх 4 сарын тэтгэмжийг нэгтгэн

8-р бүлэг

*		 “3 дахь хүүхдээс” гэдэг нь 18 насны төрсөн өдрийн дараах 3 сарын 31-ний өдөр хүртэл асран хамгаалж буйхүүхдүүдээс 3 дахь хүүхэд болон түүнээс хойш төрсөн хүүхдийг хэлнэ.

7-р бүлэг

*		 Хүүхдийн асран хамгаалагчийн орлого нь тодорхой түвшнээс дээгүүр байвал сар бүрийн тэтгэмжийг 5,000иенээр олгоно. (2022 оны 6 сараас сар бүрийн тэтгэмж 5,000 иен эсвэл 0 иен) болно.

6-р бүлэг

3 сарын 31-ний өдрөөс, 15 насны

5-р бүлэг

12 насны төрсөн өдрийн дараах 3

15,000 иен

4-р бүлэг

3 нас хүртэлх

Хүүхдийн тэтгэмжийн хэмжээ (1 хүүхэд×сар)3-р бүлэг

(3) Тэтгэмжийн хэмжээ

2-р бүлэг

		

1-р бүлэг

•10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

48

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

4-1

Нярай болон сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн
эрүүл мэндийн үзлэг

		

1 нас 6 сартай хүүхдийн эрүүл мэндийн үзлэг

•		

3 настай хүүхдийн эрүүл мэндийн үзлэг

•		 Оршин сууж буй хот, дүүрэг, орон нутгаас хамаараад бусад насны хүүхдийн эрүүл
мэндийн үзлэгт хамрагдах тохиолдол бий.

Урьдчилан сэргийлэх тарилга
Урьдчилан сэргийлэх тарилгаар өвчлөлтөөс урьдчилан сэргийлэх боломжтой. Үндсэн 2① Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас санал болгох тарилга
		Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас санал болгох тарилгыг үнэ төлбөргүй

сууж буй хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас лавлана уу.
② Нэмэлт хүсэлт гаргаж хамрагдах тарилга
зардлыг хувь хүн өөрөө хариуцна.
		Урьдчилан сэргийлэх тарилгаa эмчийн зөвлөгөөний дагуу

Хүүхдийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний зардал

насны хүүхдийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний зардлын 20 хувийг асран хамгаалагч өөрөө
хариуцна.
Оршин сууж буй хот, дүүрэг, орон нутгаас хамаараад бага сургууль төгсөх хүртэлх эрүүл
мэндийн үйлчилгээг үнэ төлбөргүй үзүүлэх, мөн түүн дээр нэмж хөнгөлөлт үзүүлэх газар бий.

49

12-р бүлэг

Эрүүл мэндийн даатгалд даатгуулсан тохиолдолд 6 хүртэлх насны сургуулийн өмнөх

11-р бүлэг

4-3

10-р бүлэг

хийлгэхийг анхаарна уу.

9-р бүлэг

		 Өөрийн хүсэлтээр урьдчилан сэргийлэх тарилга хийлгэх тохиолдолд гарах

8-р бүлэг

хийх тохиолдол бий. Энэ тухай илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл оршин

7-р бүлэг

төрлийн тарилга байдаг.

6-р бүлэг

4-2

5-р бүлэг

*		 Эрүүл мэндийн үзлэгт өсөлт бойжилтын эмчийн үзлэг хяналт, биеийн жин, өндөр хэмжих, асаргааны зөвлөгөө
өгөх зэрэгийг хамаарна. Энэ тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгын
захиргаанд хандана уу.

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас доорх эрүүл мэндийн үзлэгийг үнэ төлбөргүй
хийнэ.

2-р бүлэг

Хүүхэд өсгөх

1-р бүлэг

4

4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

Сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг хүлээж авахбайгууллага

•6-аас доош сургуулийн өмнөх насны хүүхдийг хүлээж авах ясли, цэцэрлэг, магадлан

		•

		 3-5 насны хүүхдийн ясли, цэцэрлэг, магадлан итгэмжлэгдсэн хүүхдийн төвийг
ашиглахад үнэ төлбөргүй.

		 Эцэг эх нь ажил эрхэлдэг зэрэг шалтгааны улмаас гэртээ хүүхдээ харах боломжгүй
хүүхдийг харах үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллага юм.

•		Гол төлөв хүүхэд харах хугацаа нь өдрийн 8 цаг байдаг бөгөөд шөнөөр болон амралтын

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

(1) Ясли буюу хүүхдийн өдөр өнжүүлэх байгууллага

2-р бүлэг

итгэмжлэгдсэн хүүхдийн төв зэрэг байгууллага байдаг.

1-р бүлэг

4-4өдрөөр харах үйлчилгээтэй ясли бий.
		 Гэнэтийн үед болон богино хугацаатай цагийн ажил хийх зэрэг шалтгаанаар түрхугацаагаар хүүхэд харах үйлчилгээ үзүүлдэг ясли ч байдаг.

6-р бүлэг

Албан бус өдөр өнжүүлэх байгууллага

5-р бүлэг

•Хүүхэд харах үйлчилгээ үзүүлж буй байгууллага дотор Хүүхэд халамжийн тухай хуульд заасан
		Магадлан итгэмжлэлгүй ясли•		Их дэлгүүрээр үйлчлүүлэгчдийн хүүхэд саатуулах газар

•		Хүүхэд түр харах хувийн саатуулах газар

•		Нялх хүүхдийн зочид буудал

•		Нялх хүүхэд асрагч гэх мэт нь албан бус өдөр9-р бүлэг

өнжүүлэх багтана.

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

магадлан итгэмжлэлийг аваагүй байгууллагыг хэлнэ. Үүнд:10-р бүлэг

(2) Цэцэрлэг
		

3 нас хүртэлх сургуулийн өмнөх насныханд зориулсан боловсролын байгууллага юм.

•		 Өдөрт 4 цагийн боловсрол олгох стандарттай. Гэхдээ ажил эрхэлдэг гэх мэт эцэгэхчүүдийн хүндэтгэх шалтгааныг үндэслэн хүүхдийг орой үдэш болтол ба өглөө эрт харж11-р бүлэг

•өгөх үйлчилгээ үзүүлдэг цэцэрлэг ч бас байдаг.
		Бага сургуулийн боловсролоос ялгаатай нь хүүхдүүдийн өөрийн санаачилгаар тоглож

наадах цагийг чухалчилж үздэг.
•		Мөн хүүхдийн асран хамгаалагчдад зөвлөгөө өгөх, цэцэрлэгийн талбайг олон нийтэд

нээлттэй болгох зэрэг нийгэмд хандсан үйл ажиллагаа явуулдаг цэцэрлэг ч байдаг.

50

12-р бүлэг

•4Төрөх, хүүхэд өсгөх тухай

(3) Магадлан итгэмжлэгдсэн хүүхдийн төв•		 Хүүхдийн асран хамгаалагч нь хөдөлмөр эрхэлдэг эсэхээс үл хамааран ашиглах
боломжтой.

•		 Нийт хүүхэдтэй гэр бүлд зориулан хүүхэд өсгөх явцад тулгарч буй асуудалаар зөвлөгөө
өгөх, эцэг эх хүүхдүүдийн уулзалт зохион байгуулах зэрэг үйл ажллагаа явуулдаг.

		 Асран хамгаалагч нь хөдөлмөр эрхэлдэг хүүхдүүд өдрийн цагаар гэртээ ганцаараа
байдаг тул хичээлээс гадуурх сурагч хүүхдийн клубыг ашиглах боломжтой.
		сурагч хүүхдийн клубд хичээлээс гадуур сурагчийг дэмжих ажилтан зэргийг томилон

ажиллуулах бөгөөд хичээлийн дараа хүүхдүүдэд цагаа зөв зохистой өнгөрүүлэх хичээл
хийх, тоглож наадах орчноор хангадаг юм.
		Түүнээс гадна бүх бага сургуулийн сурагчдад зориулсан олон төрлийн сургалт, дадлага

хийлгэх “Хичээлээс гадуурх хүүхдүүдийн дамжаа, дугуйлан” зохион байгуулдаг ороннутгийн захиргаа бас байдаг.

		Дор дурдсан хүнийг гишүүн болгож, харилцан туслалцахад нь зуучилдаг Гэр бүлийг

дэмжих төв хэмээх байгууллага байдаг.
①Сургуулийн өмнөх болон бага сургуулийн насны хүүхэдтэй эцэг эх болон бусад

②Дараах бодит дэмжлэгийн жишээ байж болно.
Өдөр өнжүүлэх төв зэрэг лүү зөөх②Өдөр өнжүүлэх төв ажиллахгүй үе болон хичээлийн дараа хүүхэд харах

③Хүүхдийн асран хамгаалагч нь худалдаа хийх зэргээр гадуур гарах үед хүүхэд
харах

		

Тус үйлчилгээ авах заавар нь доор дурьдсаны дагуу болно.
①Оршин суугаа газрын ойролцоох Гэр бүлийг дэмжих төвд гишүүнээр бүртгүүлэх

②		Дэмжлэг авах хүсэлт гаргах

③		 Гэр бүлийг дэмжих төвийн зөвлөх ажилтнаас туслалцаа үзүүлэх боломжтой
хүнийг танилцуулах
④		Дэмжих үйлчилгээ үзүүлсэн хүнд хөлс төлөх

51

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

①10-р бүлэг

		Дээрх дэмжлэг үзүүлэхийг хүсч буй хүн

9-р бүлэг

хүүхэд харах үйлчилгээ зэрэг дэмжлэг авахыг хүсэх хүн•

8-р бүлэг•Гэр бүлийг дэмжих төв

7-р бүлэг

4-6

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

Хичээлээс гадуурх сурагч хүүхдийн клуб(сурагчдын өдөр өнжүүлэх)4-5

2-р бүлэг

		 Магадлан итгэмжлэгдсэн хүүхдийн төв нь хүүхдийн өдөр өнжүүлэх ясли болон цэцэрлэг
гэсэн холимог шинж чанартай.

1-р бүлэг

•Боловсрол

5-р бүлэг

1-р бүлэг
2-р бүлэг

Японы боловсролын тогтолцоо
Өнөөгийн Япон улсын боловсролын тогтолцоо нь ерөнхийдөө 6-3-3-4 буюу бага сургууль

6 жил, дунд сургууль 3 жил, ахлах сургууль 3 жил, их сургууль 4 жилийн хугацаатай байдаг.
боловсрол олгодог.
Япон дахь сургуулийн тогтолцооны зохион байгуулалт

12
11

9
8

6

4
3

1

19

Захидлын
курсууд

Тусгай
хэрэгцээт
боловсролын
сургуулиуд

＊

＊

Ахлах
сургууль

Өндөр боловсрол

20

＊

＊

18
(Дээд хэсэг)17Хагас цагийн
сургалтууд

16
15Ахлах дунд сургуулиуд

Дээд сек.
тэнхим

Хагас цагийн
сургалтууд

Ерөнхий
боловсролын
сургууль

14(Доод хэсэг)(Дээд хэсэг)Бага дунд сургуулиуд

Доод сек.
тэнхим

13Заавал
боловсролын сургууль

12
11
10
9

Бага сургууль
(Доод хэсэг)Бүрэлдэхүүн.
тэнхим

8
7

4Бага насны хүүхдийн
боловсрол, асрамжийн
нэгдсэн төвүүд

Цэцэрлэгүүд
Цэцэрлэгийн
хэлтэс

3(тэмдэглэл)(тэмдэглэл)(1)Саарал хэсгүүд нь Заавал боловсрол юм.
(2) нь
* ахисан
түвшний
сургалтуудыгюм.
заана
(1)
Саарал хэсгүүд
Заавал
боловсрол
(3)Бүрэндунд сургууль,Ерөнхий боловсролын сургуулийн дээд хэлтэс, их дээд сургууль, бага коллеж, Тусгай хэрэгцээт боловсролын
(2) * ахисан түвшний сургалтуудыг
заанасургуулиудын бүрэн дунд боловсролын хэлтэс жил ба түүнээс дээш хугацаатай тусдаа хичээлтэй байж болно.
(3) 	Бүрэн дунд сургууль,боловсролын
сургуулийн
дээдхэлтэс,их дээд
сургууль,багаколлеж,Тусгай
хэрэгцээт
(4) Ерөнхий
Сургууль төдийгүй
хүүхдийн халамжийн
байгууллагын
үүрэггүйцэтгэдэг
тул 0-ээс
2 хүртэлх насны
хүүхэд
бага насны
хүүхдийн
боловсрол,боловсролын
сургуулиудын бүрэн дундболовсролынжил ба түүнээс дээш хугацаатай тусдаа хичээлтэй байж болно.
асрамжийн
төвд хамрагдаххэлтэс
боломжтой.
Мэргэшсэнхаламжийн
сургалтын коллежийн
ерөнхий курс болон
бүрийн сургуульд
насныболон элсэлтийн
шаардлагыг
(4) 	Сургууль төдийгүй(5)хүүхдийн
байгууллагын
үүрэгтөрөл
гүйцэтгэдэгтул элсэх
0-ээс
2 хүртэлх
насныхүүхэд нэгдмэл
бага насны хүүхдийн
байдлаар тогтоогоогүй байна.
боловсрол, асрамжийн
төвд хамрагдах боломжтой.
(5) 	Мэргэшсэн сургалтын коллежийн ерөнхий курс болон төрөл бүрийн сургуульд элсэх насны болон элсэлтийн шаардлагыг нэгдмэл
байдлаар тогтоогоогүй байна.

52

12-р бүлэг

5Сургуулийн өмнөх
боловсрол

611-р бүлэг

2

Их дээд сургуулиуд
(бакалавр)10-р бүлэг

5

＊

21

9-р бүлэг

7Технологийн
коллеж (KOSEN)＊Захидлын
курсууд

8-р бүлэг

10Захидлын
курсууд

7-р бүлэг

13

＊

22

Дунд боловсрол

14Захидлын
курсууд

Анхан шатны боловсрол

15Мэргэжлийн сургалтын
Мэргэжлийн болон мэргэжлийн
коллежийн дунд боловсролын Мэргэшсэн сургалтыних дээд сургуулиуд
дараах курсууд
коллежийн ерөнхий курсМэргэжлийн
болон＊Төрөл бүрийн
мэргэжлийн бага коллеж
Мэргэшсэн сургалтын
сургууль
коллеж бүрэн дунд курс6-р бүлэг

1623

5-р бүлэг

17Мэргэжлийн төгсөлтийн
сургууль

Төгсөлтийн
сургууль

Хичээлийн Стандарт
жил
нас
24
18

4-р бүлэг

Бага дунд сургууль нь албан боловсролд ордог. Үүнээс гадна цэцэрлэгт сургуулийн өмнөх

3-р бүлэг

1

5Боловсрол

1-1

Бага-дунд сургууль

		 Японы 6-15 насны хүүхэдтэй асран хамгаалагч нь хүүхдээ бага дунд боловсрол
эзэмшүүлэх үүрэг хүлээдэг.

•		Гадаад иргэний хувьд хүүхдээ улсын бага дунд сургууль зэрэгт суралцуулахыг хүссэн

•		Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаандаа хандан хүүхдээ Япон дахь улсын

сургуульд суралцуулахыг хүсэж байгаагаа илэрхийлээрэй.
		 Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас авсан “Гадаад сурагч элсүүлэх зөвшөөрөл”болон бусад материалыг бүрдүүлэн тойргийн хуваарьт сургуульд хандана уу.
•		Японд бага сургууль, дунд сургуулиас гадна бага дунд сургуулийг нийлүүлсэн 9 жилийн

дэмжих тусгай сургууль байдаг.
(“Oройн дунд сургууль”-ийн талаар 1.4 -ийг үзнэ үү)		Ахлах сургууль
Ахлах сургуульд дунд сургууль төгссөн хүн суралцдаг бөгөөд журмын дагуу элсэлтийн

шалгалт өгөх шаардлагатай.
•		 Ахлах сургууль нь сургалтын хэлбэрээсээ хамааран өдрийн, тогтсон цагийн, зайны

•		Ахлах сургууль төгссөн хүнд их дээд сургуульд элсэн орох эрх олгогдно.

		Бага, дунд, ахлах сургуулиас гадна гадаад хүүхдэд зориулсан сургалтын байгууллага

олон янзын хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд зөвхөн гадаад хүүхдүүдэд боловсрол
олгоход чиглэсэн байгууллагыг гадаад иргэдийн сургууль гэж нэрлэгддэг.
		 Сургууль тус бүр ялгаатай соёл, үндэстний онцлог, хэл, сургалтын агуулга,төгсөөд дэвшиж сурах, ажлын байраар хангах зэрэг туршлагатай байдаг тул хүүхдээ
суралцуулахдаа тухайн хүүхдийн онцлогт таарсан сургуулийг сонгох нь зүйтэй болов
талаар “1.7 Дээд боловсролын сургалтын байгууллага (их сургууль болон бусад) ”ыггүзнэ үү).
Гадаад иргэдийн сургуультай холбогдолтой мэдээллийг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

https://www.mext.go.jp/a_menu/kokusai/gaikoku/index.htm

5312-р бүлэг

уу. (Япон дахь гадаад иргэдийн сургуулийг төгссөн хүний их дээд сургуульд орох эрхийн

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

•Гадаад иргэдийн сургууль

9-р бүлэг

1-3

8-р бүлэг

гэсэн 3 төрөлд хуваагддаг.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

1-2

5-р бүлэг

албан боловсролыг нэг дороос олгодог сургууль, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

тохиолдолд үнэ төлбөргүй (сургалтын төлбөр, сурах бичиг) хүлээж авна.

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Улсын бага-дунд сургуулийн элсэлт

5Боловсрол

1-4		 Японд япон болон өөрийн орондоо албан боловсрол эзэмшээгүй иргэдэд суралцах
боломж олгодог “оройн дунд сургууль” байдаг.
		

15 аймагт 40 оройн дунд сургууль (2022 оны 4 сарын байдлаар) байдаг бөгөөд янзбүрийн шалтгаанаар албан боловсрол эзэмших хүнийг хүлээж авдаг.
•		Ойролцоох оройн дунд сургуульд суралцах хүсэлтэй бол эхлээд өөрийн амьдарч буйБоловсрол, соёл, спорт, шинжлэх ухаан, технологийн яамны цахим хуудас

3-р бүлэгхот дүүрэг орон нутгийн захиргааны Боловсролын хорооноос зөвлөгөө авна уу.

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

•Оройн дунд сургууль

“ Оройн дунд сургуульд суралцах хүсэлтэй танд”Дунд сургуулийн төгсөлтийн гэрчилгээ олгох шалгалт
Японы дунд сургууль төгсөөгүй хүнд зориулсан шалгалт юм.

•		Уг шалгалтыг жилд нэг удаа зохион байгуулдаг.

•		Шалгалтанд тэнцвэл Японы ахлах сургуульд элсэлтийн шалгалт өгөх боломжтой болно.

1-6Ахлах сургууль төгсөгчдийн үнэмлэх олгоx шалгалт

		Японы ахлах сургууль төгсөөгүй хүнд зориулсан шалгалт юм.

•		Уг шалгалтыг жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг.

•		 Шалгалтанд тэнцсэн тохиолдолд дараах сургуулиудад элсэлтийн

шалгалт өгөхболомжтой болно.
Японы их дээд сургууль, коллеж болон мэргэжлийн сургууль

②		 Ахлах сургууль төгсөгчдөд зориулсан ажилд орох шалгалт, мэргэжлийн
үнэмлэхний шалгалт

9-р бүлэг

①		

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

		6-р бүлэг

•5-р бүлэг

1-5

4-р бүлэг

https://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/yakan/index_00005.html

10-р бүлэг

Тойм мэдээлэл (Англи хэлээр)11-р бүлэг

https://www.mext.go.jp/component/a_menu/education/detail/__icsFiles/
afieldfile/2019/05/13/1291562_02.pdf

12-р бүлэг

54

5Боловсрол

1-р бүлэг

Дээд боловсролын сургалтын байгууллага(Их дээд сургууль болон бусад)

1-7

•

		

Японд “Aхлах сургууль” буюу “Бүрэн дунд боловсролын сургууль” болон нэр заагдсан

гадаад иргэдийн сургуулийг
төгссөн

хүн

доорх

сургуульд элсэн орох эрх олгогдсонд тооцогдоно.
Их дээд сургууль

②		Төрөлжсөн сургалттай их дээд сургууль

③		 Коллеж

		Төрөлжсөн сургалттай коллеж

⑤		Мэргэжлийн сургууль (мэргэшүүлэх сургууль) гэх мэтДараах гэрчилгээтэй хүнд дээрх сургуульд элсэн орох эрхтэй хэмээн тооцогдоно.

②		

Abitur (Абитур)③		

Baccalaureate (Бакалавриат)④		

GCEA буюу General Cartificate of Education, Advanced-Level (Англи гэх мэт улсын

ерөнхий боловсролын А түвшин)(Япон дах магадлан итгэмжлэгдсэн “International Baccalaureate”-ийн•		Дараах байгууллагаас магадлан итгэмжлэгдсэн боловсролын байгууллага (12 жилийн

8-р бүлэг

жагсаалт: https://ibconsortium.mext.go.jp/ib-japan/authorization/)7-р бүлэг

International Baccalaureate (Олон улсын бакалавриат)6-р бүлэг

①		

5-р бүлэг

•④		

4-р бүлэг

①3-р бүлэг

(http://www.mext.go.jp/a_menu/koutou/shikaku/07111314/003.htm)

2-р бүлэгИх дээд сургууль зэрэгт элсэн орох эрхсургалттай)-ыг төгсвөл дээрх сургуулиудад элсэн орох эрхтэйд тооцогдоно.
WASC (The Western Association of Schools and Colleges буюу Барууны дундсургууль, мэргэжлийн сургуулийн (үнэлгээний) холбоо)зөвлөл)③		

ACSI (Association of Christian Schools International буюу Христийн шашны олон④		 NEASC (New England Association of Schools and Colleges буюу Шинэ Английн
сургууль, коллежуудын холбоо)11-р бүлэг

улсын дунд сургуулиудын үнэлгээний холбоо)10-р бүлэг

②		 CIS (Council of International Schools буюу Oлон улсын сургуулийн үнэлгээний

9-р бүлэг

①12-р бүлэг

55

5Боловсрол

Бусад дээд боловсролын сургалтын байгууллага
		Японы дээд боловсролын сургалтын дараах байгууллагууд байдаг бөгөөд тус бүрдээ

элсэн орох шалгуурыг тогтоосон байдаг.
Гол төлөв их сургууль төгссөний дараа дэвшин суралцах магистрын түвшин

②		

Гол төлөв их сургууль төгссөний дараа дэвшин суралцах төрөлжсөн сургалттай

магистрын түвшин
③		

Гол төлөв дунд сургууль төгссөний дараа дэвшин суралцах мэргэжлийн ахлах

		 Дээд боловсролын байгууллагад элсэн орохын тулд тухайн дээд боловсролын
байгууллагаас зохион байгуулдаг элсэлтийн шалгалт болон бичиг материалын шалгалтыг
өгөх шаардлагатай.
		Тухайн сургалтын байгууллагын шийдвэрт үндэслэсэн гадаад хүнд зориулсан тусгай

элсэлтийн шалгаруулалт явуулах тохиолдол бий.
•		Гадаад оюутны тухайд Япон Улсын Оюутныг Дэмжих Байгууллага (JASSO)-ын зохион

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

•Дээд боловсролын сургалтын байгууллагад элсэн
орох шалгалт

4-р бүлэг

1-8

3-р бүлэг

сургууль

2-р бүлэг

①		

1-р бүлэг

•байгуулдаг “Гадаад оюутанд зориулсан элсэлтийн ерөнхий шалгалт (EJU)” нь олонх ихУг тогтолцооны талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

8-р бүлэг

https://www.jasso.go.jp/en/ryugaku/eju/index.html

7-р бүлэг

дээд сургуулийн тусгай элсэн орох шалгаруулалтын үзүүлэлт болон хэрэглэгдэж байна.

9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

56

5Боловсрол

		 Хүүхдийг сургуульд сурхад шаардлагатай сурагчийн хэрэглэл (дүрэмт хувцас, цүнх,3-р бүлэг

•Бага, дунд сургуульд суралцах хүүхдэд
зориулсан санхүүгийн тусламж

2-р бүлэг

2-1Боловсролын зардалд үзүүлэх
санхүүгийн дэмжлэг

1-р бүлэг

2бичгийн хэрэгсэл) болон сургуулийн өдрийн хоол зэрэгт зарцуулагдах төлбөрийн нэг•		Энэхүү тэтгэмжийг бага дунд сургуулийн хүүхэдтэй асран хамгаалагч бөгөөд орлого

багатай өрхөд зориулан өгдөг.
		 Оршин сууж буй xот, дүүрэг, орон нутгаас хамаараад тэтгэмж олгох нөхцөл болон
мөнгөн дүн нь өөр байдаг.

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

хэсгийг тэтгэмжээр авах боломжтой.

Уг тогтолцооны талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах веб сайтаас үзнэ үү.

		 Асран хамгаалагчийн өрхийн жилийн орлого нь 9,100,000 иенхүрэхгүй тохиолдолд ахлах сургуулийн сургалтын төлбөрт зориулах
тэтгэмжийг авах боломжтой.
		Улсын ахлах сургуульд суралцаж буй сурагчид сургалтын төлбөрийн

хэмжээтэй дүйцэхүйц мөнгөн дүнгээр тэтгэмж авах боломжтой.
•		 Хувийн ахлах сургуульд суралцаж буй сурагчид aсран хамгаалагчийн орлогоос

•		Тэтгэмжийн мөнгө авахын тулд хүсэлт гаргах шаардлагатай.

•		Дэлгэрэнгүйг суралцаж буй сургуулиас танилцуулах болно.

https://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/mushouka/1342674.htm

https://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/mushouka/20220329-mxt_kouhou02-2.pdf

57

12-р бүлэг

Англи хэлээр уншихаар бол

11-р бүлэгУг тогтолцооны талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

10-р бүлэг

хамаараад олгогдox тэтгэмжийн дүн өөрчлөгддөг.

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

•Ахлах сургуульд суралцахад үзүүлэх тэтгэмжийн дүн

7-р бүлэг

2-2

6-р бүлэг

https://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/career/05010502/017.htm

5Боловсрол

2-3

		 Ахлах сургуулийн сурагчийн асран хамгаалагч бага орлоготой бол тухайн сурагчид
сурах бичгийн болон хичээлийн хэрэгслийн зардал зэрэг сургалтын төлбөрөөс бусад

•		 Авах боломжтой мөнгөн дүн нь суралцаж буй сургуулийн төрөл зэргээс хамааран
ялгаатай байна.
		Тэтгэмж авахын тулд хүсэлт гаргах шаардлагатай.

•		 Дэлгэрэнгүй мэдээллийг сургууль болон оршин суугаа хот, мужийн захиргаанаас
лавлана уу.

https://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/mushouka/1344089.htm

https://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/mushouka/
20220328-mxt_kouhou02-2.pdf

		Тэтгэлэг нь улс,орон нутгийн засаг захиргаа,хувийн байгууллагаас олгодог.
•		Улсын тэтгэлгийн тогтолцоо нь дараах 2 төрөл байдаг.
Цалин хэлбэрийн тэтгэлэг: Буцаан төлөх шаардлагагүй

тогтолцоо.
Зээл хэлбэрийн тэтгэлэг: Зээл олгох хэлбэр бөгөөд буцаан төлөх шаардлагатай

тогтолцоо

		 Их дээд сургуульд дэвшин суралцах гадаадын иргэн нь дараах оршин суухзөвшөөрөлтэй бол улсын тэтгэлэгт хамрагдах боломжтой.

②		Байнгын оршин суугч

③		Япон хүний гэр бүл④		Байнгын оршин суугчийн гэр бүл⑤		Урт хугацааны оршин суугч (байнга оршин суухбодолтой хүн)•		 Дээрхээс гадна сурлагын дүнгийн болзол болон бусад нөxцлийг хангасан “Оюутан”гэдэг оршин суух зөвшөөрөлтэй хүнд зориулсан цалин хэлбэрийн тэтгэлэг байдаг.

Гадаад иргэдэд зориулсан мэдээллийг дараах веб хуудаснаас үзнэ үү.

https://www.jasso.go.jp/en/ryugaku/scholarship_j/shoreihi/index.html

5812-р бүлэг

Тусгай байнгын оршин суугч

11-р бүлэг

①10-р бүлэг

•Зээл хэлбэрийн тэтгэлэг нь хүү бодогдохгүй (хүүгүй), хүү бодогддог (хүүтэй) гэсэн 2 төрөл байдаг.

9-р бүлэг

②		

8-р бүлэг

①		

*7-р бүлэг

•Дээд боловсролын шаталсан тэтгэлэг

6-р бүлэг

2-4

5-р бүлэг

Англи хэлээр уншихаар бол

4-р бүлэгУг тогтолцооны талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах веб сайтаас үзнэ үү.

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

зардалд зарцуулах мөнгөн тэтгэмж олгоно.

1-р бүлэг

•Ахлах сургуулийн сурагчдын сургалтыг дэмжих тэтгэмж

5Боловсрол

Япон хэл сурах

1-р бүлэг

3

Та япон хэлтэй бол Японд амьдрахад илүү амар2-р бүлэг

болно. Найз нөхөд, танилын хүрээ нэмэгдэж тэдний
тусламж дэмжлэгийг авах боломжтой болохын зэрэгцээ
мөрөөдлөө биелүүлэхэд дөхөм болно. Өөрийн хүсэл
мөрөөдөлөө биелүүлэн амьдрахын тулд Япон хэлээ цаашид

3-р бүлэг

үргэлжлүүлэн сурцгаая.

•		Япон хэлний тухай
Япон хэлэнд хирагана, катакана, ханз, ром үсэг, араб тоо гэсэн 5 төрлийн үсэг байдаг.

катаканад 9 үсэг) байх ба түүнээс гадна жижиг үсэг•,, ― гэсэн тэмдэглэгээ байдаг.

		 Ханз үсэгт хэцүү үсэг байдаг боловч цээжилвэл олон зүйлд тустай. Эргэн тойронд

5-р бүлэг

Хирагана, катакана нь тус бүр 46 болон жижгээр бичих үсэг (жижиг хираганад 4, жижиг

4-р бүлэг

3-1бичээстэй ханз үсэгнээс эхлээд бага багаар сонирхолтойгоор цээжилж сурцгаая.
		 Ром үсэг нь цахим шуудан, цахим сүлжээ гэх мэтийн үсгийг бичихэд ихээхэн
хэрэглэгдэнэ.
•		Японд амьдрахдаа оршин суугаа бүс нутаг дахь газар болон гудамжны нэр (дуудлага

нутагт хэрэглэдэг “нутгийн аялгуу” олон байдаг бөгөөд тус үг хэллэгийг мэддэг болох ньамьдралд чинь хэрэг болно. Нутгийн аялгууны талаар орон нутгийн япон хэлний сургалт
		Үүнээс гадна япон хэлэнд хүндэтгэлийн хэллэг гэж байдаг. Харилцаж буй хүнтэй ямархарилцаа, байр суурьтай гэдэгт нийцүүлэн оновчтой хүндэтгэлийн хэллэгийг хэрэглэж

•		Япон хэлний сургалтын зорилтын хүрээТа бүхэнд япон хэлийг сурахад дөхөм болгох зорилгоор 2021 оноос CEFR (Common

European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment: Европын
боловсролын зорилтын хүрээ”-г тогтоолоо.
•		Энэ нь япон хэлний 6 түвшин (A1-C2) болон япон хэлний чадварын чиглэл (“сонсох”,хичээллэх зорилтыг тодорхойлсон зүйл болно.
•		 Та үүнийг ашиглан япон хэлний түвшнээ мэдэж, цаашдын сургалтын зорилгоо
тодорхойлохдоо нэмэр болгоно уу.

59

12-р бүлэг

“унших”, “ярих (харилцан яриа)”, “ярих (илтгэх)”, “бичих”) тус бүрээр сургалтын агуулга,11-р бүлэг

хэлнүүдийн нийтлэг шалгуур) стандартаас шинээр санаа авч боловсруулсан “Япон хэлний

10-р бүлэг

3-2

9-р бүлэг

сурах нь зүйтэй.

8-р бүлэг

болон нутгийн иргэдтэй харилцан ярилцаж, эзэмшиж авах нь зүйтэй.

7-р бүлэг

болон тэмдэглэгээний ханз гэх мэт үсэг)-ийг мэдэж байх нь маш чухал. Мөн тухайн бүс•

6-р бүлэг

•5Боловсролзөв зохистой, саадгүй чөлөөтэй, өөрийгөө илэрхийлж чаддаг ба маш төвөгтэй
зүйлийн нарийн утгыг ялгаж салгаж илэрхийлэх боломжтой.

1-р бүлэг

C2Сонссон, уншсан бараг бүх зүйлийг хялбархан ойлгож чаддаг. Зөнгөөрөө,Төрөл бүрийн өндөр түвшний агуулгын нэлээд урт өгүүлэмжийг ойлгож,илэрхийлж чаддаг. Нийгэм, эрдэм шинжилгээ, ажил мэргэжлийн зорилтод
нийцүүлэн уян хатан байдлаар, хэлээ үр дүнтэй хэрэглэж чаддаг.

B2хийсвэр эсвэл тухайлсан агуулга бүхий төвөгтэй өгүүлэмжийн гол агуулгыг ойлгож
чаддаг. Япон хэлээр боловсон, чадвартай хүнтэй биеэ барьсан байдалгүйгээр

Ажил, сургууль дээр болон зугаа цэнгээн зэрэг энгийн үед тохиолддогойр зуурын сэдвээр, стандарт аялгаар яригдсан бол гол санааг ойлгож чаддаг.
Өөртөө ойр бөгөөд хувь хүнд сонирхолтой сэдвээр хялбар аргаар холбож, эмхцэгцтэй өгүүлэмжийг зохиох боломжтой.

5-р бүлэг

B1

4-р бүлэг

харилцан ярилцах, мөн төдий чинээгээр чөлөөтэй, урсгалаараа ярих боломжтой.

3-р бүлэг

Өөрийн мэргэжлийн хүрээнд нарийн мэргэжлийн сэдвээр мэтгэлцэх зэрэг

2-р бүлэг

C1санааг нь олж мэдэж чаддаг. Ярихдаа үг эрж бус өөрийгөө саадгүй, чөлөөтэй

Хүний болон гэр бүлийн тухай маш энгийн мэдээлэл, дэлгүүрээс юм худалдаж
талаар тогтмол хэрэглэгддэг өгүүлбэр, хэлц хэллэгийг ойлгодог. Хялбар буюуөдөр тутмын хүрээнд, ойр зуур энгийн нөхцөлд болдог зүйлийн талаар мэдээлэл

A1хэллэгийг ойлгож, хэрэглэж чаддаг. Хэрэв цаад тал нь удаан, тод ярьж, яриагаа
үргэлжлүүлэхэд тусалдаг бол энгийн харилцан яриаг хийх боломжтой.

Япон хэлний сургалтад хамрагдсанаар хэл сурахын зэрэгцээ амьдралд хэрэгтэй мэдээлэл
хэлний сургалтын газрыг хайж үзнэ үү.
Мөн сүүлийн үед скайп зэрэг аппликейшн хэрэглэсэн зайны сургалт болон интернет

10-р бүлэг

олж, найз нөхөдтэй болох боломжтой болдог. Ойролцоох япон хэлний сургууль болон япон9-р бүлэг

Япон хэл сурах боломж

8-р бүлэг

3-3Тодорхой хэрэгцээг хангахын тулд хэвшмэл болсон өдөр тутмын хэлц7-р бүлэг

солилцож чаддаг.

6-р бүлэг

A2

авах, хөрш зэргэлдээ газар, ажлын байр зэрэг өөртөө шууд холбоотой зүйлийн

сургалтаар дамжуулж япон хэл сурах хүн нэмэгдэж байна. Өөрийн нөхцөл байдалд тохирсон
11-р бүлэг

сурах аргыг олно уу.

(1) Япон хэлний сургууль
		Дэвшин суралцах болон ажилд орох, шалгалтанд бэлтгэх гэх мэт сурах зорилгоор ньангилсан анги байдаг.
•		Анхан шатнаас аваад өндөр түвшний япон хэлийг сурах боломжтой.

•		Анги болон бүлгээр, эсвэл ганцаарчилсан сургалтыг сонгох боломжтой.

•		Япон хэлний сургууль нь төлбөртэй байдаг.

60

12-р бүлэг

•5Боловсрол

(2) Орон нутаг дахь япон хэлний сургалт

•		 Олон нийтийн төв болон сургуулийн сул анги, христийн сүм, сайн дурын байгууллага
зэрэг газруудад сургалт явуулдаг.

•		Ихэнхдээ сайн дурын багш нар хичээл заадаг.

•		Төлбөргүй сургалт бас бий. Япон хэлний сургуулиас хямд байдаг.

•		Хичээл нь долоон хоногт 1-2 удаа, 1 удаад 1-2 цаг хичээллэнэ.

хэлний сургуулиудын жагсаалтыг дараах сайтаас үзнэ үү.

* Япон хэлний сургалтын газар хайхдаа дараах зүйлсийг анхаарна уу.

Япон хэлний сургалтын вэб хуудас “Харилцаа өргөн
хэрэглээ, Япон хэлээр амьдрах” (Товчлоход “Цүнахиро”)Япон хэл сурах веб хуудас болох “Харилцаа өргөн хэрэглээ,Япон хэлээр амьдрах”-аас

https://tsunagarujp.bunka.go.jp/

6112-р бүлэг

○ Ямар хэлээр тайлбарлагдсан: япон, англи, хятад (БНХАУ-ын), португал, испани, вьетнам,индонез, филиппин, балба, кхмер (камбож) хэл, солонгос,тайланд, мьянмар, монгол хэл, украин хэл, орос хэл (нийт16 хэл)○ Ямар тохиолдлын яриа:мэндчилгээ, худалдан авалт, банк, засаг захиргаа, гамшгаас
сэргийлэх зэрэг амьдрал дээр тохиолдох нөхцөл байдлууд

11-р бүлэг

Өөрт тохирсон япон хэлний түвшнээр, харилцан ярианы жишээнүүдээс сонгож, мөнтүлхүүр үгээр хайлт хийж дүрс бичлэг, харилцан ярианы сургалтын материалаас сонгон
суралцах боломжтой. Сургалтаар суралцсан зүйлээ та бодит байдлаар хэрэглэхийг хичээвэл
таны нийгэм дэх харилцаа, амьдралын цар хүрээ тэлэх болно.

10-р бүлэг

Японд оршин суух гадаадын иргэд япон хэлээр харилцах болон амьдрах чадварыг
сайжруулах зорилгоор япон хэл сурахад чиглэсэн вэб сайт юм.

9-р бүлэг

3-4

8-р бүлэг

өөрт тохирсон аргыг хайж үзнэ үү.

7-р бүлэг

Ажил болон хүүхэд асарч байгаагаас шалтгаалан япон хэлний сургалтын төвд хичээл
авах боломжгүй нөхцөлд цахим холбоо ашигласан зайны сургалт,интернет сургалтаар японхэл сурах боломжтой. Сургалтын төлбөр болон сургалтын хэлбэр нь олон янз байдаг тул

6-р бүлэг

(3) Зайны сургалт

5-р бүлэг

①Сургалтын газрын нэр ②Зохион байгуулагч ③Газар ④Холбоо барих дугаар, хаяг,и-мэйл ⑤Холбоо барих арга ⑥Харилцах хэл ⑦Хугацаа ⑧Давтамж ⑨Гараг болоод
цаг ⑩Элсэлтийн нөхцөл ⑪Төлбөр ⑫Танхимын хэлбэр (бүлэг, ганцаарчилсан гэхмэт) ⑬Хүний тоо ⑭Түвшин ⑮Багш ⑯Агуулга ⑰Машины зогсоол, хүүхэд харах
үйлчилгээтэй эсэх гэх мэт.

4-р бүлэг

https://www.bunka.go.jp/seisaku/kokugo_nihongo/kyoiku/nihongokyoiku_tanto/
pdf/93036701_01.pdf

3-р бүлэг

Орон нутаг тус бүрийн япон хэлний боловсролыг хариуцсан хэлтэс тасаг, бүс нутаг дахь япон2-р бүлэг

		 Орон нутгийн засаг захиргаа болон Олон улсын харилцааны нийгэмлэг, тусгай ашгийнбус сайн дурын байгууллагууд япон хэлний дамжааг зохион байгуулдаг.

1-р бүлэг

•6-р бүлэг

Эмчилгээ
1-р бүлэг

Эрүүл мэндийн байгууллагын төрөл

•		Японд олон эрүүл мэндийн байгууллага байдаг бөгөөд тэдгээрийн үүрэг нь ялгаатай

байдаг. Хөнгөн хэлбэрийн өвчин болон гэмтэлийн үед ойролцоох эмнэлэгт хандана уу.
Хөнгөн хэлбэрийн өвчин болон гэмтэл : Өрхийн эрүүл мэндийн төв②		 Мэс засал болон хэвтэн эмчлүүлэх шаардлагатай тохиолдол, мөн яаралтай
③		Хүнд хэлбэрийн яаралтай эмчилгээ шаардлагатай өвчин болон өндөр түвшний

эмчилгээ шаардлагатай тохиолдолд : Нэгдсэн эмнэлэг
		 Эмнэлэг болон өрхийн эрүүл мэндийн төвд очихдоо эрүүл мэндийн даатгалын
үнэмлэхээ үзүүлнэ. Эрүүл мэндийн даатгалын үнэмлэх үзүүлээгүй тохиолдолд эмчилгээний
төлбөрийн нийт хэмжээг тухайн хүн өөрөө төлнө.
		Өвчин болон бэртлийн байдлаас хамаараад үзүүлэх газрыг шийднэ. Ямар тасагт ямарөвчин бэртэлийг үзүүлэхийг дараах жишээгээр харуулъя.
ДотoрЯс, үе мөч,гэмтэл согог
заслын тасаг

Яс, үе мөч, булчин шөрмөс гэсэн хүний тулгуур эрхтэн болон
түүнийг дагалдах мэдрэлийн өвчний эмчилгээг хийнэ.

Нүдний
эмнэлэг

Нүдний бүх төрлийн өвчний эмчилгээг хийнэ.

Шүдний
эмнэлэг

Шүдний бүх төрлийн эмчилгээ, шүдний гажиг заслын эмчилгээ,хиймэл шүд зэрэг эмчилгээг хийнэ.

Төрөх эмнэлэг

Жирэмслэлт, эх барих, нярай хүүхэд гэх мэт төрөлттэй холбоотой
эмчилгээ үйлчилгээг үзүүлнэ.

62

12-р бүлэг

Хүүхдийн өвчний эмчилгээг хийнэ.

11-р бүлэг

Хүүхдийн тасаг

10-р бүлэг

Хавдар болон Ил гэмтэл бэртэлээс үүдэлтэй дотор эрхтний мэсзаслын эмчилгээг голлон хийнэ.

9-р бүлэгМэс засал

Хоол боловсруулах эрхтэн, амьсгалын замын эрхтэн, зүрх судас, шээсдамжуулах эрхтэн, цус, дотоод шүүрэл, мэдрэл зэрэг дотор эрхтэнтэй
холбоотой өвчинг оношлох болон голчлон мэс заслын бус эмийн
эмчилгээг хийнэ. Xаниад томуунаас гадна өвчний ерөнхий оношлогоо
үзлэг, эмчилгээг хийнэ.

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

•6-р бүлэг

эмчилгээ шаардлагатай тохиолдолд : Дунд шатны эмнэлэг

5-р бүлэг

①		

4-р бүлэг

1-1

3-р бүлэг

Эрүүл мэндийн байгууллага

2-р бүлэг

1

6Эмчилгээ

1-2		Эрүүл мэндийн байгууллагыг доорх аргаар хайх боломжтой
Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгаас гаргасан танилцуулга мэдээлэл

②		Интернэт

③		Нийслэл, мужийн захиргаанаас вэб сайт дээр тавьдаг эмчилгээний мэдээллийн

*		Мөн Японд ирсэн гадаадын жуулчдад зориулсан Японы засгийн газрын аялал жуулчлалын албаны (JNTO)вэб хуудаснаас гадаад хэл дээр эрүүл мэндийн байгууллага (Нийслэл, мужийн захиргаанаас тодорхойлсон

https://www.jnto.go.jp/emergency/jpn/mi_guide.html•

		Мөн доорх газруудаас зөвлөгөө авч болно.

② Эмчилгээний эрүүл аюулгүй байдлыг хангах төв (*)газарт байрлаж байна. Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

https://www.anzen-shien.jp/center/Япон хэлээр ярьдаггүй хүн доорх газруудаас зөвлөгөө авах боломжтой.
Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаа

②		Оршин суугаа бүс нутгийн Олон улсын харилцааны нийгэмлэг

③		Ашгийн бус ТББ (гадаад хэлээр зөвлөгөө өгөх боломжтой газар байдаг)8-р бүлэг

①		

7-р бүлэг

		6-р бүлэг

(*)		 Нийслэл, муж, Эрүүл мэндийн газрын харьяа бөгөөд хот болон тусгай дүүрэг зэрэг ойролцоогоор 410

5-р бүлэг

① Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаа

•4-р бүлэг

гадаадын иргэн хүлээн авах эрүүл мэндийн тулгуур байгууллага гэх мэт) хайх боломжтой.

3-р бүлэг

холбоос

2-р бүлэг

①		

1-р бүлэг

•Эрүүл мэндийн байгууллага хайх9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

63

6Эмчилгээ

Эмчилгээний даатгал
Японд оршин суугаа хүн иргэншлээс үл хамааран албан ёсоор эрүүл мэндийн даатгалд

зардалын хувь хүний төлөх хэсгийг багасгаж чанартай өндөр түвшний эмчилгээ авахболомжийг тэгш баталгаажуулах механизм юм.

Эрүүл мэндийн даатгал

Эрүүл мэндийн даатгалд орох үүрэг бүхий компани (аж ахуй нэгж) -д ажиллаж байгаа

①		Үндсэн ажилтан, хуулийн этгээдийн тэргүүн, удирдах

албан тушаалтан
•Доорх 5 үзүүлэлтийн бүгдийг нь хангаж буй хүн		Долоо хоногийн ажлын цаг нь 20 цагаас илүү байх1жилээс илүү хугацаагаар ажиллах төлөвлөгөөтөй
болж 2 сараас дээш хугацаагаар ажиллах гэсэн төлөвтэй болно)		Сар бүрийн цалин нь 88,000 иенээс дээш байх•		Оюутан сурагчаас бусад

•		Нийт 501-ээс дээш ажилтантай компаний ажилтан

(Рэйвагийн 4 он буюу 2022 оны 10-р сараас хойш ажилтны
③Уртасгасан цагийн ажилтан, богино цагийн ажилтан бөгөөд долоо хоногийн
ажлын цаг нь 30-аас доош цаг байсан атлаа тухайн компани (аж ахуйн нэгж)ажиллаж буй хүнЭрүүл мэндийн даатгалын хураамжийг журмын дагуу компани болон даатгуулагч тэнцүү
хувааж төлнө. Даатгуулагчийн тэжээгдэгч нь даатгалын хураамж төлөхгүй.

11-р бүлэг

(2) Даатгалын хураамж

10-р бүлэгийн үндсэн ажилтны нэг долоо хоногийн ажлын цагийн дөрөвний гураваас илүү9-р бүлэг

тоо 101)8-р бүлэг

•7-р бүлэг

(Рэйвагийн 4 он буюу 2022 оны 10-р сараас хойш энэхүү шаардлага хүчингүй

6-р бүлэг

②		

5-р бүлэг

эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдах ёстой хүн. Үүнд :4-р бүлэг

(1) Даатгуулагчид тавигдах шаардлага

3-р бүлэг

2-1

2-р бүлэг

хамрагддаг. Энэ нь нийгэм нийтээрээ даатгалын зардалаа хуваалцан төлсөнөөр эмчилгээний

1-р бүлэг

212-р бүлэг

(3) Даатгалын мөнгө
Эмчилгээний зардал ба хувь хүний төлөх хэмжээ
Даатгал ашигласан эмчилгээний зардалын нэг хэсгийн төлбөр (хувь хүний төлөх
хэмжээ)-ийн хувь нь64

6Эмчилгээ

		

6 нас хүртэл (сургуулийн өмнөх нас).......20 хувь•		70 нас хүртэл..................................................30 хувь•		70 наснаас 74 нас хүртэл............................
20 хувь (ажил эрхэлж байсан үетэй дүйцэх
орлоготой хүн 30 хувь)•		 Ажилд ороод

удаагүй, даатгалын үнэмлэх нь гар дээр ирээгүй

тохиолдолд
		Гипс болон бусад эмчилгээний зүйлс худалдаж авсан тохиолдолд

•		 Эмчийн зүгээс шаадлагатай гэж үзсэн бариа засал, зүү төөнүүр, массаж хийлгэсэн
тохиолдолд
		Гадаадад эмчилгээ хийлгэсэн тохиолдолд гэх мэтДээрх эмчилгээнд зарцуулагдсан төлбөрийн бүгдийг нь хувиасаа төлж барагдуулсаны

дараа өргөдөл гарган, зөвшөөрөгдвөл өөрийн төлөх хувиас бусад хэсгийг эмчилгээнд

Өндөр өртөг бүхий эмчилгээний төлбөр
хоолны төлбөр болон өөрийн хүсэлтээр ганцаараа эсвэл цөөхүүлээ хэвтэх өрөө ашигласны
нэмэлт зардал үүнд багтахгүй) нь нэг сарын эмчилгээний төлбөрийн тогтсон дүнгээс давсан

6-р бүлэг

Эмнэлгийн байгууллага болон эмийн санд төлсөн төлбөр (эмнэлэгт хэвтсэн үеийн

5-р бүлэг

зарцуулсан зардлыг нөхөн авах боломжтой.

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

•2-р бүлэг

Даатгалын хөнгөлөлтөд орохгүй зүйл1-р бүлэг

•тохиолдолд тэр төлбөрийг буцааж олгодог тогтолцоо юм. Эцсийн байдлаар хувь хүний
даатгуулагчийн орлогын түвшин зэргээс хамаараад ялгаатай байна.

Өвчин болон бэртэл гэмтлийн улмаас өөрөө явж хөдлөхөд хүндрэлтэй хүнийг эмчийн
зааврын дагуу хэсэг хугацаанд яаралтай тусламж шаардлагатай гэж үзээд бусад эмнэлэгт
зардлыг бэлэн мөнгөөр авах боломжтой.
		Шилжүүлэн тээвэрлэснээр зохистой эмчилгээ авсан

•		 Шилжүүлэн тээвэрлэх шалтгаан болсон өвчин, гэмтэл бэртэлийн улмаас өөрөө
хөдлөхөд илт тодорхой хүндрэлтэй байсан

•		Яаралтай болон аргагүй нөхцөл байдал үүссэн

Даатгуулагч (хамрагдагч) нь өвчин болон бэртэл гэмтлийн улмаас 3 хоног үргэлжлүүлэн

11-р бүлэг

Бэртэл гэмтлийн тэтгэмж

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

шилжүүлэн тээвэрлэсэн тохиолдолд дараах нөхцлийн бүгдийг хангаж байвал тээврийн

8-р бүлэг

Өвчтөнийг шилжүүлэн тээвэрлэх зардал

7-р бүлэг

хариуцах сар бүрийн “төлбөрийн дээд хэмжээ” нь даатгуулагчийг 70 наснаас дээш эсэх,амарсан бол 4 дэх хоногоос хойших амарсан өдрүүдэд тэтгэмж олгоно.

Амаржсаны нэг удаагийн тэтгэмж
Даатгуулагч (хамрагдагч) болон түүний тэжээгдэгч амаржсан тохиолдолд төрөх үедшаардлагтай санхүүгийн дарамтыг хөнгөвчлөх үүднээс олгодог тэтгэмжийн тогтолцоо юм.
Журмын дагуу нярай хүүхдэд 420,000 иений (Рэйвагийн 5 он буюу 2023 оны 4 сараас
500,000 иен) тэтгэмж олгодог.

65

12-р бүлэг

Олгох хугацаа нь тэтгэмж олгож эхэлсэн өдрөөс эхлэн тооцон 1 жил 6 сар байдаг.

6Эмчилгээ

Амаржих чөлөөний тэтгэмж
тохиолдолд төрөхийн өмнөх 42 хоног (ихэр жирэмсэн бол 98 хоног)-оос төрсний дараах 56
хоног хүртэлх хугацаанд амаржих чөлөө авсны тэтгэмж авах боломжтой.

Гэр бүлийн тэжээгдэгч гишүүн нь өвдсөн эсвэл гэмтэж бэртсэн

2-р бүлэгГэр бүлийн гишүүний асаргаа сувилгааны тэтгэмж

1-р бүлэг

Эрүүл мэндийн даатгалын даатгуулагч амаржихаар байгууллагаасаа чөлөө авсан

тохиолдолд гэр бүлийн гишүүний асаргаа сувилгааны тэтгэмж авахдаатгуулагч (хамрагдагч)-д олгох эмчилгээний тэтгэмжтэй адилбайна.

Улсын эрүүл мэндийн даатгал

•		Оршин суугаа газрын хаягийнн бүртгэл хийгдсэн албан байгууллагын эрүүл мэндийн

		 Гадаадын иргэний хувьд доорх нөхцлөөс бусад тохиолдолд улсын эрүүл мэндийн
даатгалд даатгуулах шаардлагатай.
Оршин суух зөвшөөрлийн хугацаа нь 3 сараас бага (*)②		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Богино хугацаагаар оршин суух”хийлгэх үйл ажиллагаа” болон “эмчлүүлэгчийн асрагч”④		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Tусгай үйл ажиллагаа” түүний дотор “аялал, амралт

8-р бүлэг

③		 Оршин суух зөвшөөрөл нь “Tусгай үйл ажиллагаа” түүний дотор “Эмчилгээ

7-р бүлэг

①		

6-р бүлэг

даатгалд хамрагдаагүй 75 хүртэлх насны хүн улсын эрүүл мэндийн даатгалд даатгуулна.
•5-р бүлэг

(1) Даатгуулагчид тавигдах шаардлага

4-р бүлэг

2-2

3-р бүлэг

боломжтой. Энэ тэтгэмжийг олгох нөхцөл, арга, хугацаа зэрэг ньболон энэ төрлийн үйл ажиллагаа” эрхэлж буй хүнОршин суух зөвшөөрөл нь “Дипломат”⑥		Хууль бус оршин суугч болон оршин суух зөвшөөрөлгүй хүнбайгуулсан улсын иргэн, тухайн улсын засгийн газраас нийгмийн даатгалын
даатгуулагчийн үнэмлэх (хамрагдагчийн үнэмлэх) авсан хүн.
Оршин суух хугацаа нь 3 сараас бага боловч оршин суух зөвшөөрөл нь дараах төрлийн аль нэг байх ба бичиг

баримтаар 3 сараас дээш хугацаагаар оршин суух нь нотлогдсон тохиолдолд даатгалд хамрагдах боломжтой.

		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Урлаг спорт”•		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Ур чадварын дадлага”•		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Гэр бүлээр оршин суух”•		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Тусгай үйл ажиллагаа (дээрх ③ болон ④-аас бусад нь)

66

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

(*)		

10-р бүлэг

⑦		 Япон улстай эрүүл мэндийн даатгал болон нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр

9-р бүлэг

⑤		

6Эмчилгээ

(2) Даатгалд орох болон гарах
орон нутагт гаргана. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн

1-р бүлэг

Улсын эрүүл мэндийн даатгалд орох болон гарах өргөдлийг (*) оршин суугаа хот, дүүрэг,захиргаанаас лавлана уу.
Доорх нөхцөлд улсын эрүүл мэндийн даатгалаас гарах бүртгэл хийх шаардлагатай.

① Одоо оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгаасаа өөр хот, дүүрэг, орон нутагт шилжиж
② Албан байгууллагынхаа эрүүл мэндийн даатгалд даатгуулсан хүн гэх мэт.

Даатгалын хураамжыг өрхөөр нь тооцдог бөгөөд даатгуулагчийн орлого болон гэр бүлийн
төлөх үүрэгтэй.
*		 Орлогын хэмжээ болон амжиргааны нөхцлөөс хамааран даатгалын хураамжийг хөнгөлөх тохиолдол байдаг

(4) Даатгалын мөнгө

Даатгал ашигласан эмчилгээний зардалаас хувь хүн төлөх дүн нь дараах хувь хэмжээтэй
		

6 нас хүртэл (сургуулийн өмнөх нас):......20 хувь•		70 нас хүртэл:.................................................30 хувь•		70 наснаас 74 хүртэл:..................................
20 хувь (ажил эрхэлж байсан үетэй дүйцэх
орлоготой хүн 30 хувь)Даатгалын хөнгөлөлтөд үл хамаарах тохиолдлууд
		 Ажилд ороод

удаагүй, даатгалын үнэмлэх нь гар дээр ирээгүй

тохиолдолд
		Гипс болон бусад эмчилгээний зүйлс худалдаж авсан тохиолдолд

•		 Эмчийн зүгээс шаадлагатай гэж үзсэн бариа засал, зүү төөнүүр, массаж
хийлгэсэн тохиолдолд

•		Гадаадад эмчилгээ хийлгэсэн тохиолдолд гэх мэтдараа хүсэлт гарган, зөвшөөрөгдвөл өөрийн төлөх хувиас бусад дүнг эмчилгээний зарцуулсан
зардал болгон нөхөн авах боломжтой.

67

12-р бүлэг

Дээрх эмчилгээнд зарцуулагдсан төлбөрийн нийт дүнг нь хувиасаа төлж барагдуулсаны

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

•9-р бүлэг

•8-р бүлэг

байна.

7-р бүлэг

Эмчилгээний зардал ба хувь хүний төлөх хэмжээ

6-р бүлэгтул дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутггийн захиргаанаас лавлана уу.

5-р бүлэг

гишүүдийн тоо зэргээс хамааран тогтоогдоно. Өрхийн тэргүүн нь даатгалын хураамжийг

4-р бүлэг

(3) Даатгалын хураамж

3-р бүлэг

нүүх хүн

2-р бүлэг

(*)

6Эмчилгээ

Өндөр өртөг бүхий эмчилгээний төлбөр
хоолны төлбөр болон өөрийн хүсэлтээр ганцаараа эсвэл цөөхүүлээ хэвтэх өрөө ашигласны
нэмэлт зардал үүнд багтахгүй) нь нэг сарын эмчилгээний төлбөрийн тогтсон дүнгээс давсан
хариуцах сар бүрийн “төлбөрийн дээд хэмжээ” нь даатгуулагчийг 70 наснаас дээш эсэх,даатгуулагчийн орлогын түвшин зэргээс шалтгаалаад ялгаатай байдаг.

Өвчин болон бэртэл гэмтлийн улмаас өөрөө явж хөдлөхөд хүндрэлтэй хүнийг эмчийн
зааврын дагуу хэсэг хугацаанд яаралтай тусламж шаардлагатай гэж үзээд бусад эмнэлэгт
зардлыг бэлэн мөнгөөр авах боломжтой.
		Шилжүүлэн тээвэрлэснээр зохистой эмчилгээ авсан

•		 Шилжүүлэн тээвэрлэх шалтгаан болсон өвчин, гэмтэл бэртэлийн улмаас өөрөө
хөдлөхөд илт тодорхой хүндрэлтэй байсан
Яаралтай болон аргагүй нөхцөл байдал үүссэн

Даатгуулагч амаржсан тохиолдолд төрөх үед зарцуулах санхүүгийн ачааллыг багасгах
(Рэйвагийн 5 он буюу 2023оны 4 сараас 500,000иен) болно.

7-р бүлэг

үүднээс олгогддог тэтгэмж юм. Олгогдох хэмжээ нь 1 нярайд журмын дагуу 420,000 иен

6-р бүлэг

Амаржсаны нэг удаагийн тэтгэмж

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

шилжүүлэн тээвэрлэсэн тохиолдолд дараах нөхцлийн бүгдийг хангаж байвал тээврийн

3-р бүлэг

Өвчтөнийг шилжүүлэн тээвэрлэх зардал

2-р бүлэг

тохиолдолд уг төлбөрийг буцааж олгодог тогтолцоо юм. Эцсийн байдлаар хувь хүний

1-р бүлэг

Эмнэлгийн байгууллага болон эмийн санд төлсөн төлбөр (эмнэлэгт хэвтсэн үеийн

8-р бүлэг
9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

68

6Эмчилгээ

2-3Өндөр настны эмчилгээний тогтолцоо

•		 Оршин суугаа газрын хаяг бүртгэлтэй оршин суугч бөгөөд 75•		

65 наснаас 74 нас хүртэл насны иргэн бөгөөд хөгжлийн бэрхшээлтэйнь тогтоогдсон хүн уг тогтолцоонд хамрагдах боломжтой.
		 Урьд нь орж байсан эрүүл мэндийн даатгал (улсын эрүүл мэндийн даатгал, эрүүл
мэндийн даатгалын хоршоолол, нийгэмлэг кэнпо, харилцан туслалцах хоршоолол гэхмэт) -аасаа гарах болно.
•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

наснаас дээш бол өндөр настны эмчилгээний тогтолцоонд хамрагдана.

2-р бүлэг

75 нас хүрэхэд

1-р бүлэг

(1) Тогтолцоонд хамрагдах нөхцөл

		 75 наснаас дээш насны гадаадын иргэний хувьд доорх нөхцлийн аль нэгэнд
шаардлагатай.
Оршин суух зөвшөөрлийн хугацаа нь 3 сараас бага (*)②		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Богино хугацаагаар оршин суух”③		 Оршин суух зөвшөөрөл нь “Тусгай үйл ажиллагаа”, түүний дотор “Эмчилгээ
④		Оршин суух зөвшөөрөл нь “Тусгай үйл ажиллагаа”, түүний дотор “аялал, амралт

болон энэ төрлийн үйл ажиллагаа” эрхэлж буй хүнОршин суух зөвшөөрөл нь “Дипломат”⑥		Хууль бус оршин суугч болон оршин суух зөвшөөрөлгүй хүн⑦		 Япон улстай эмчилгээний даатгал багтсан Нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр
даатгуулагчийн үнэмлэх (хамрагдагчийн үнэмлэх) авсан хүн(*)		Оршин суух хугацаа нь 3 сараас бага байлаа ч оршин суух зөвшөөрөл нь дараах төрлийн аль нэг байхболомжтой.

①		 Оршин суух зөвшөөрөл нь “Урлаг спорт”③		 Оршин суух зөвшөөрөл нь “Гэр бүлээр оршин суух”Оршин суух зөвшөөрөл нь “Тусгай үйл ажиллагаа (дээрх ③ болон ④-д хамаарах бол боломжгүй)Өндөр настны эмчилгээний тогтолцоонд хамруулах болон гарах өргөдлийг оршин суугаа
хот, дүүрэг, орон нутагтаа гаргана. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, ороннутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.
Тухайн үед оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгаасаа өөр мужийн хот, дүүрэг, орон нутагруу шилжих тохиолдолд өндөр настны эмчилгээний тогтолцооноос гарах бүртгэл хийхшаардлагатай.

69

12-р бүлэг

(2) Даатгалд орох болон гарах

11-р бүлэг

②		 Оршин суух зөвшөөрөл нь “Ур чадварын дадлага”

10-р бүлэгба бичиг баримтаар 3 сараас дээш хугацаагаар оршин суухыг нотлогдсон тохиолдолд даатгалд хамрагдах

④		

9-р бүлэг

байгуулсан улсын иргэн бөгөөд тухайн улсын засгийн газраас нийгмийн даатгалын

8-р бүлэг

⑤		

7-р бүлэг

хийлгэх үйл ажиллагаа” болон “Эмчлүүлэгчийн асрагч”6-р бүлэг

①		

5-р бүлэгнь хамрагдахаас бусад хүн өндөр настны эмчилгээний тогтолцоонд даатгуулах

6Эмчилгээ

(3) Даатгалын хураамж
тэгш хуваарилалтын хэмжээ болон даатгуулагчийн орлогоос хамааран төлдөг хэмжээний
нийлбэрээр тооцдог.
амьдралын нөхцлөөс хамааран даатгалын хураамжийг хөнгөлөх тохиолдол байдаг.
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.

Даатгалын хүрээнд эмчилгээ хийлгэсэн тохиолдолд төлөх дүн (хувь хүний төлөх дүн) ньэмчилгээний зардалын 10 хувь байна. Ажил эрхэлж байсан үетэй дүйцэх орлоготой хүн болТүүнчлэн 2022 оны аравдугаар сарын 1-ний өдрөөс ажил эрхэлж байсан үетэй дүйцэх
орлоготой иргэдээс бусад тодорхой түвшнээс дээш орлоготой иргэд 10-20 хувийг хариуцах

Тогтолцооны хөнгөлөлтөд үл хамаарах тохиолдлууд
•		 Даатгуулаад удаагүй бөгөөд даатгалын үнэмлэх нь гар дээр ирээгүй

•		Гипс болон бусад эмчилгээний зориулалттай өмсгөл хэрэглэл худалдаж

авсан тохиолдолд
		Эмч шаардлагатай хэмээн зөвшөөрсөн бариа засал, зүү төөнүүр, массаж хийлгэсэн

тохиолдолд
•		Гадаадад эмчилгээ хийлгэсэн тохиолдолд гэх мэтдараа хүсэлт гарган, зөвшөөрөгдвөл өөрийн төлөх хувиас бусад дүнг эмчилгээний зарцуулсан
зардал болгон нөхөн авах боломжтой.

Эмнэлгийн байгууллага болон эмийн сангийн кассанд тушаасан төлбөр (эмнэлэгт
хэвтэх өрөө захиалсны нэмэгдэл зардлыг хамаарахгүй) нь нэг сард төлөх төлбөрийн тогтсон
хэмжээнээс хэтэрсэн тохиолдолд хэтэрсэн төлбөрийг буцааж олгодог тогтолцоо юм. Эцсийн
байдлаар хувь хүний хариуцах сар бүрийн “төлбөрийн дээд хэмжээ” нь даатгуулагчийн

70

12-р бүлэг

орлогын түвшингээс хамаараад ялгаатай байдаг.

11-р бүлэг

хэвтэж байсан үеийн хоолны төлбөр болон өөрийн хүсэлтээр ганцаараа эсвэл цөөхүүлээ

10-р бүлэг

Өндөр өртөг бүхий эмчилгээний төлбөр

9-р бүлэг

Дээрх эмчилгээнд зарцуулагдсан төлбөрийн нийт дүнг нь хувиасаа төлж барагдуулсаны

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

тохиолдолд

6-р бүлэг

болно.

5-р бүлэг

30 хувийг хариуцана.

4-р бүлэг

Эмчилгээний зардал ба хувь хүний төлөх дүн

3-р бүлэг

(4) Даатгалын олговорын агуулга

2-р бүлэг

Компаний эрүүл мэндийн даатгал зэрэгт тэжээгдэгч байсан хүн, эсвэл орлого болон

1-р бүлэг

Даатгалын хураамж нь нь бүх даатгуулагчийн ижил хэмжээний төлбөр төлдөг эрх6Эмчилгээ

Өвчтөнийг шилжүүлэн тээвэрлэх зардал
зааврын дагуу хэсэг хугацаанд яаралтай тусламж шаардлагатай гэж үзээд бусад эмнэлэгт

1-р бүлэг

Өвчин болон бэртэл гэмтлийн улмаас өөрөө явж хөдлөхөд хүндрэлтэй хүнийг эмчийн
шилжүүлэн тээвэрлэсэн тохиолдолд дараах нөхцлийн бүгдийг хангаж байвал тээврийн
•		Шилжүүлэн тээвэрлэснээр зохистой эмчилгээ авсан

•		Шилжүүлэн тээвэрлэх шалтгаан болсон өвчин, бэртэл гэмтлийн улмаас өөрөө хөдлөхөд

•		Яаралтай болон бусад аргагүй нөхцөл шалтгаантай байсан

4-р бүлэг

33-р бүлэгилт тодорхой хүндрэлтэй байсан

2-р бүлэг

зардлыг бэлэн мөнгөөр авах боломжтой.

Эм		Эмийг эмийн сан болон эмийн дэлгүүрээс худалдаж авах боломжтой.

•		Өвчин болон гэмтэл бэртэлийн эмчилгээнд эмийг хэрэглэнэ. Гэхдээ эмийн сөрөг нөлөө

5-р бүлэг

•байдаг тул анхаарал болгоомжтой хэрэглэнэ үү.
		Эмийн талаар ойлготжгүй зүйл байвал эмийн сан болон эмийн дэлгүүрийн эм зүйч,баталгаат худалдагчаас зөвлөгөө авна уу.
*		Баталгаат худалдагч нь эмчийн жор шаардлагагүй зарим нэгэн эм бэлдмэлийг (ОТС эмЭмийн санд эмчийн бичсэн жорын дагуу эм зүйч эм найруулан, уух зааврыг заасны дараа

8-р бүлэг

Эмийн сан7-р бүлэг

Over The Counter pharmaceuticals/Жоргүй олгодог эм) зарж борлуулах эрхтэй байдаг.

3-1

6-р бүлэг•та эм хүлээн авах боломжтой. Мөн ОТС эмийг ч худалдан авах боломжтой..
9-р бүлэг

3-2Эмийн дэлгүүр

дэлгүүрт эмчийн жороор үйлчилэхгүй.

10-р бүлэгОТС эмийг эмийн сан болон эмийн дэлгүүрээс худалдан авах боломжтой. Харин эмийн

11-р бүлэг
12-р бүлэг

71

2-р бүлэг

Тэтгэвэр
Японы тэтгэврийн тогтолцоо нь ирээдүйн амьдралын баталгаа болгож нийгэм нийтээрээ

3-р бүлэг

11-р бүлэг

Тэтгэвэр /Нийгмийн
халамж

7-р бүлэг

харилцан дэмжиж бий болгосон тогтолцоо юм.
болон бусад тэтгэвэр тэтгэмж олгоход зарцуулдаг юм.

4-р бүлэг

Өдгөө ажиллаж буй хүмүүсийн нийгмийн даатгалын төлбөрийг ахмадуудын тэтгэвэр
Өндөр настны тэтгэврээс гадна, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний тэтгэвэр, тэжээгчээ

“Өндөр настны үндсэн тэтгэвэр” болон “Өндөр настны нийгмийн халамжийн
тэтгэвэр” авах дүрслэл

60 нас

65 нас

7-р бүлэг

20 нас

Даатгалын хураамж төлсөн
хугацаа нь 40 жил хүрэхгүйхүн ч хамрагдах боломжтой.

6-р бүлэг

Журмын дагуу Япон улсад
оршин сууж буй 20 наснаас
дээш 60 нас хүрээгүй хүнбүгд албан ёсны тэтгэврийн
даатгалд хамрагдана

5-р бүлэг

алдсан иргэний тэтгэвэр тэтгэмж байдаг.

8-р бүлэг

Улсын тэтгэвэр

Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр
(тэтгэвэрт гартал)10-р бүлэг
11-р бүлэг

Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн
даатгалын тогтолцоонд хамрагдах
ААН, албан байгууллагын ажилтаннь шалгуур хангавал нийгмийн
халамжийн тэтгэврийн даатгалд
хамрагддаг. Ирээдүйд авах тэтгэвэр
нэмэгдэх болно.

9-р бүлэг

Тэтгэвэр авна12-р бүлэг

72

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

1-1Улсын тэтгэврийн даатгал

байгаа 20 наснаас дээш 60 нас хүрээгүй бүх хүн төрийн тэтгэврийн тогтолцоонд хамрагдах

(1) Даатгуулагч (хамрагдагч) болоод хамрагдах журам
даатгуулагч гэсэн 3 төрөлтөй байдаг.
① 1-р бүлгийн даатгуулагч
		Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч, оюутан гэх мэтийн 2,3-р бүлэгт үл хамаарaгдаххүн 1-р бүлгийн даатгуулагч болно.
•		Даатгалын хүсэлтийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутагтаа гаргана.

•		Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдах ААН,албан байгууллагын ажилтан, нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгал,даатгалын 2-р бүлгийн даатгуулагч болно.
•		 Даатгалын хүсэлтийг компани, албан байгууллага (аж ахуй нэгжийн

③ 3-р бүлгийн даатгуулагч
•		 Нийгмийн xаламжийн тэтгэврийн даатгал болон харилцан туслалцах
бүлгийн даатгуулагч)-ийнгэр бүлийн хүн /нөхөр,эхнэр/ нь улсын тэтгэврийн
3-р бүлгийн даатгуулагч болно.
		гэр бүлийн хүн /нөхөр,эхнэр/ нь улсын тэтгэврийн 3-р бүлгийн даатгуулагч

болно.
Даатгалын хүсэлтийг даатгуулагч үндсэн гишүүний (улсын тэтгэврийн
дамжуулан хийдэг.
1-р бүлгийн даатгуулагчийн гэр бүлийн хүн /нөхөр, эхнэр/ нь 3-р бүлгийн даатгуулагч болохгүй.

*		Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалд даатгуулж буй 65 наснаас дээш тэтгэвэр авах эрх үүссэн хүнийгэр бүлийн хүн /нөхөр, эхнэр/ нь 3-р бүлгийн даатгуулагч болохгүй.

Үүнээс гадна ①-③-ын алинд нь ч хамаарахгүй Японд амьдардаг 60 наснаас дээшдаатгалд (сайн дураар бүртгүүлсэн даатгуулагч) хамрагдах хүсэлт гаргаж болно. Даатгуулах
бүрдүүлэлтийг тухайн иргэн оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд хийнэ.
*		

65наснаас дээш 70 наснаас доош иргэн нь 1965 оны 4 сарын 1-ний өдөр төрсөн байх зэрэг хэд хэдэн

шалгуурт нийцсэн байх шаардлагатай.

73

12-р бүлэг

70-аас доош насны иргэн нь тодорхой нөхцлийг хангасан тохиолдолд Улсын тэтгэврийн

11-р бүлэг

*		

10-р бүлэг

даатгалын 2-р бүлгийн даатгуулагч) ажиллаж буй компани, албан байгууллагаар

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

хоршооллын даатгалд хамрагдсан хүн (улсын тэтгэврийн даатгалын 2-р

7-р бүлэг

эрхлэгч) бүрдүүлэх болно.

6-р бүлэг

харилцан туслалцах хоршооллын даатгалд хамрагдсан хүн улсын тэтгэврийн

5-р бүлэг

② 2-р бүлгийн даатгуулагч

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

Улсын тэтгэврийн даатгалын даатгуулагч (хамрагдагч) нь 1-р бүлгээс 3-р бүлгийн

2-р бүлэг

шаардлагатай.

1-р бүлэг

Япон улсын төрийн тэтгэврийн тогтолцоогоор журмын дагуу Япон улсад оршин сууж7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

(2) Даатгалын хураамж
		

1-р бүлгийн даатгуулагч болон сайн дурын даатгуулагчийн улсын тэтгэврийн даатгалын

хураамж нь нэгэн ижил байна. Түүнчлэн өөрийн хүсэлтээр ердийн даатгалын хураамж дээр1-р бүлэг

•нэмж хураамж (нэмэлт даатгалын хураамж) төлөх боломжтой. 2,3-р бүлгийн даатгуулагч
•		 Даатгалын хураамжийг төлбөрийн баримт(санхүүгийн байгууллагын цонх, комбини
дэлгүүр зэрэгт төлөх) дансаар шилжүүлэх, кридет картаар төлөх боломжтой.
		 Даатгалын хураамжийг нэгтгэн урьдчилан төлсөн тохиолдолд хөнгөлөлт эдлэх
боломжтой.

•		 1-р бүлгийн даатгуулагч орлого багасах эсвэл ажилгүй болж даатгалын хураамж
хугацаа сунгах тогтолцоо байдаг.

•		Тодорхой мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаа эсвэл Тэтгэврийн

*Даатгалын хураамж төлөгдөөгүй байдал үргэлжилбэл
Төлөгдөөгүй 1 жил тутамд "Өндөр настны үндсэн тэтгэвэр"-ийг жилийн 20,000орчим иенээр бууруулна.
•Та хөгжлийн бэрхшээлтэй болчихвол "Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн•Нас барсан тохиолдолд ар гэрийнхэн нь "Тэжээгчээ алдсаны үндсэн тэтгэвэр"авах боломжгүй болох магадлалтай.

8-р бүлэг

(3) Олгох нөхцөл

		Тэтгэвэр авах эрх авахад шаардлагатай хугацаа (даатгалын хураамж төлсөн хугацаа

болон даатгалийн хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдсөн хугацаа) нь 10 жилээс дээш хүн 65•		 Өндөр настны үндсэн тэтгэврийн дүн нь даатгалын хураамж төлсөн хугацаанаас
хамаарч тогтоогдоно.
		 20 - 60 нас хүртэл 40 жил даатгалын хураамж төлсөн хүнд өндөр настны үндсэн
тэтгэврийг бүтэн дүнгээр олгоно.

•		Нэмэлт даатгалын хураамж төлсөн иргэн "200 иен * нэмэлт хураамж төлсөн сарын

*		Даатгалын хураамж төлөөгүй хугацааг тэтгэвэр олгох эрх авах шаардлагатай хугацаанд оруулахгүй.

*		 Даатгалын хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдөж байсан хүний өндөр настны үндсэн тэтгэврийн хэмжээ ньчөлөөлөгдсөн хувь хэмжээ болон үндсэн тэтгэврийн улсын төсвөөс санхүүжүүлдэг хувь хэмжээнд тааруулан
тооцох арга нь ялгаатай болно.

74

12-р бүлэг

тоо"-той тэнцэх тэтгэврийн нэмэгдэл (жилийн дүн) авах боломжтой.

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

наснаас өндөр настны үндсэн тэтгэвэр авах боломжтой.

9-р бүлэг

Өндөр настны үндсэн тэтгэвэр
•7-р бүлэг

тэтгэвэр" авах боломжгүй болох магадлалтай.

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

албанаас лавлана уу.

4-р бүлэг

төлөхөд хүндрэлтэй болсон тохиолдолд даатгалын хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдөх болон

3-р бүлэг

•2-р бүлэгнь улсын тэтгэврийн даатгалын хураамж төлөх шаардлагагүй.

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн тэтгэвэр
		 Доорх бүх шаадрдлагыг хангаж буй хүн xөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн
тэтгэвэр авах боломжтой.
①Анх эмчид үзүүлсэн өдөр (хөгжлийн бэрхшээлийн шалтгаан болсон өвчин болон
даатгуулсан хугацаанд багтсан байх②		Өвчин, гэмтлийн улмаас тодорхой хэмжээний хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон

бэрхшээлийн шалтгаан болсон өвчин болон гэмтэлийн талаар анх удаа эмчид
үзүүлсэн өдөр) нь Улсын тэтгэврийн даатгалд даатгуулсан хугацаанд багтсан байх		Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн тэтгэвэр дэх хөгжлийн бэрхшээл нь 1 болон 2гэсэн зэрэглэлтэй байдаг.
•		Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн тэтгэврийн хэмжээ нь хөгжлийн бэрхшээлийн
①		 Хөгжлийн бэрхшээлийн 1-р зэрэг → өндөр настны үндсэн тэтгэврийн бүтэн
②Хөгжлийн бэрхшээлийн 2-р зэрэг → өндөр настны үндсэн тэтгэврийн бүтэн
дүнтэй адил1, 2-р зэргийн аль аль нь “хүүхэд”- тэй тохиолдолд нэмэлт тооцоолол хийгдэнэ.

Тэжээгчээ алдсаны үндсэн тэтгэвэр
		 Доорх нөхцлүүдэд хамаарч байгаа “Хүүхэдтэй талийгаачийн гэр бүл /нөхөр, эхнэр/”мөн “Хүүхэд” хүн тэжээгчээ алдсаны үндсэн тэтгэвэр авах боломжтой.
→ ① эсвэл ②-ийг хангасан байхУлсын тэтгэврийн даатгалд даатгуулагч эсвэл даатгуулж байсан хүн нас барсанүед улсын тэтгэврийн даатгалын хураамж төлсөн болзлыг хангасан байсан.
②		 Өндөр настны үндсэн тэтгэврийн даатгалын хураамж төлсөн хугацаа болон
тохиолдолд
→ Нас барсан хүн тухайн өрхийн тэжээгч байсан тохиолдолд.
		Тэжээгчээ алдсаны үндсэн тэтгэврийн дүн нь өндөр настны үндсэн тэтгэврийн бүтэн

дүнтэй адил байна. “Xүүхэд”-тэй тохиолдолд нэмэлт тооцоолол хийгдэнэ.

“Xүүхэд” гэдэг нь гэрлээгүй доорх заалтад хамаарагдах хүнийг хэлнэ.
•		18 насны төрсөн өдрийн дараах 3-р сарын 31-ийг хүртэлх хүүхэд

•		

20 нас хүрээгүй хөгжлийн бэрхшээлийн 1, 2-р зэрэгтэй хүүхэд

75

12-р бүлэг

“Xүүхэд” гэдэг нь

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

даатгал төлөхөөс чөлөөлөгдсөн хугацаа нь 25 жилээс илүү хүн нас барсан

9-р бүлэг

①		

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

		6-р бүлэг

дүнгээс 1.25 дахин их

5-р бүлэг

зэрэглэлээс хамаараад өөр болно.

•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

③		 Тухайн өвчин болон осол гэмтлийг анх эмчид үзүүлсэн өдөр (хөгжлийн

2-р бүлэг

гэмтэлийн талаар анх удаа эмчид үзүүлсэн өдөр) нь Улсын тэтгэврийн даатгалд

1-р бүлэг

•7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамжНас барсны тэтгэмж (нэг удаа)		

1-р бүлгийн даатгуулагчийн хувьд даатгалын хураамж төлсөн хугацаа нь 36 сараас

дээш хүн. Өндөр настны үндсэн тэтгэвэр болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн
тэтгэврийн аль алийг авч амжилгүй нас барсан, мөн үлдсэн гэр бүл нь тэжээгчээ алдсанынэг удаагийн тэтгэмж” авах боломжтой.
•		Нас барсны тэтгэмжийн дүн нь даатгалын хураамж төлсөн хугацаа болон даатгалын

2-р бүлэг

үндсэн тэтгэвэр тогтоолгох боломжгүй тохиолдолд тухайн үлдсэн гэр бүл нь “Нас барсны

1-р бүлэг

•хураамж төлөхөөс чөлөөлөгдсөн хугацаанаас хамааран өөр байдаг.

•		Улсын тэтгэврийн 1-р бүлгийн даатгуулагч байсан нөхөр нь 10 жилээс илүү хугацаагаар

өрхийн амьжиргааг нөхөр нь дааж байсан, 10 жилээс урт хугацаагаар хамтдаа амьдарч
байсан эхнэрт 60 - 65 нас хүртэлх хугацаанд “Бэлэвсэн эхнэрийн тэтгэвэр” олгоно.
		 Бэлэвсэн эхнэрийн тэтгэврийн хэмжээ нь нөхрийн улсын тэтгэврийн 1-р бүлгийн
даатгуулагч байсан хугацаанд л үндэслэн тооцсон өндөр настны үндсэн тэтгэврийн
хэмжээний 3/4 -тэй тэнцэх хэмжээтэй байна.

Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгал

байгууллагын ажилтан нь шаардлага хангасан тохиолдолд нийгмийн халамжийн тэтгэврийн
даатгалд хамрагдана (Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдах
даатгалын нөхцөлтэй адил байдаг.)Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалд хамрагдах болзол хангаагүй ажилтан улсын

9-р бүлэг

тэтгэврийн даатгалд хамрагдана.

(1) Даатгуулагч (хамрагдагч)		 Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдах ААН, албан
байгууллагад ажиллаж байгаа 70 нас хүрээгүй хүн нь дараах болзол хангавал нийгмийн
халамжийн тэтгэврийн даатгалын даатгуулагч (хамрагдагч) болно.
		

Мөн 70-аас дээш насны иргэн ч өндөр настны тэтгэвэр авах эрхгүй байх зэрэг тодорхой

шалгуур хангасан тохиолдолд өөрийн хүсэлтээр даатгуулагч (өндөр настны сайн дурын
даатгуулагч) болох боломжтой

албан байгууллагын шалгуур
Доорх байгууллага нь Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд
хамрагдах ААН, албан байгууллага болно.

76

12-р бүлэг

* Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдах ААН,11-р бүлэг

•10-р бүлэг

•8-р бүлэг

ААН, албан байгууллагад тавигдах шаардлага, даатгалд хамрагдах нөхцөл нь эрүүл мэндийн

7-р бүлэг

Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдах ААН, албан

6-р бүлэг

1-2

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

даатгалын хураамж төлсөн боловч зуурдаар нас барсан, мөн нөхөр нь нас барахаас өмнө3-р бүлэг

Бэлэвсэн эхнэрийн тэтгэвэр

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

①		Хувьцаат компани зэрэг хуулийн этгээд

бусад хувиараа аж ахуй эрхлэгч (5-аас дээш хүнтэй)③		 Ажилтан, ажил олгогч харилцан тохиролцсоны үндэслэн сайн дураар уг

2-р бүлэг

тогтолцоонд хамрагдах ААННийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдах ААН, албан
байгууллагад ажиллаж буй (а)- (в)-гийн аль нэгэнд хамаарах хүн нь даатгуулагч болно.

(b)		 1 долоо хоногт тогтоосон ажлын цаг, сард тогтоосон ажлын өдрүүд нь ижилбайгууллагад ижил төрлийн ажил эрхэлдэг үндсэн ажилтны дөрөвний гурав ба(c)		 Үндсэн ажилтны тоо дөрөвний гурваас бага байсан ч (1) 1 долоо хоногт 20ба түүнээс дээш цагаар тогтоосон ажлын цаг, (2) сарын ажлын хөлс 88,000 иенкомпанид ажилладаг байх гэсэн дөрвөн шаардлагыг хангасан хүн.

6-р бүлэгба түүнээс дээш цалинтай, (3) оюутан бус, (4) 101 ба түүнээс дээш ажилтантай

5-р бүлэг

түүнээс дээш (уртасгасан цагийн ажилтан, цагийн ажилтан гэх мэт) хүмүүс

4-р бүлэг

компаний үндсэн ажилтан, хуулийн этгээдийн төлөөлөгч, албан тушаалтнууд

3-р бүлэг

Даатгуулагч болоход тавигдах шаардлага(a)		

1-р бүлэг

②		 Газар тариалан, ой ба загас агнуурын аж ахуй, үйлчилгээний байгууллагаас

(Санамж 1) Улсын болон орон нутгийн засаг захиргаанд харьяалагддаг хамрагдах боломжтой
даатгуулагч болно.
(Санамж 2) (4)-т заасан компанийн цар хүрээ нь Рэйвагийн 6 он буюу 2024 оны 10-р сарын 1-ний(Санамж 3) Хоёр сараас бага хугацаанд ажиллах төлөвтэй болон түүнээс дээш хугацаанд ажиллах
хүмүүс хамрагдах боломжгүй. (Ажиллах эхний хугацаа нь хоёр сараас бага байсан чсунгах боломж байх бол тухайн ажилтан хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан үеэс эхлэн

(2) Даатгалын хураамж
		Тухайн хүний төлөх даатгалын дүн нь доорх байдлаар тооцогдоно.
Сар бүрийн цалин (дундаж цалингийн сарын хэмжээ) болон
даатгалын хураамжийн хувь ÷2*		 Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын хураамжийг албан байгууллага болон даатгуулагч (хамрагдагч)12-р бүлэг

тэнцүү хувааж хариуцана.

11-р бүлэг

шагналт цалин (дундаж шагналт цалингийн хэмжээ) ×

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

нийгмийн даатгалд хамрагдах тохиолдол бий.)8-р бүлэг

өдрөөс 51 ба түүнээс дээш болно.

7-р бүлэг

албан байгууллагад ажилладаг хүн нь зөвхөн (1)-(3) хүртэлх шаардлагыг хангасан бол77

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

(3) Тэтгэвэр олгох нөхцөл

•		Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалд хамрагдаж байсан, тэтгэвэр олгогдох эрххураамж төлөхөөс чөлөөлөгдсөн хугацаа) нь 10 жилээс дээш хүн өндөр настны нийгмийн
халамжийн тэтгэвэр тогтоолгох боломжтой.
		 Өндөр настны нийгмийн халамжийн тэтгэврийн хэмжээ нь нийгмийн халамжийн
тэтгэврийн даатгуулагч (хамрагдагч) байсан үеийн сар бүрийн цалин (дундаж цалингийн
сарын хэмжээ) болон хураамж төлсөн хугацаанаас хамаарч тогтоогдоно.
нийгмийн халамжийн тэтгэвэр авах боломжтой болох тохиолдол байдаг.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн халамжийн тэтгэвэр
		 Доорх шалгуурыг бүрэн хангасан хүн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн
халамжийн тэтгэвэр авах боломжтой.

②		Өвчин болон гэмтлийн улмаас тодорхой түвшний хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон

•		Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн халамжийн тэтгэврийн хөгжлийн бэрхшээл

		Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн халамжийн тэтгэврийн хэмжээ нь доорх

8-р бүлэг

нь 1, 2, 3 гэсэн зэрэглэлтэй байдаг.
•7-р бүлэг

③		 Анх эмчид үзүүлсний өмнөх өдөр даатгалын хураамжийн төлбөрийн болзол
хангасан байх6-р бүлэг

①		 Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалд хамрагдсан үедээ анхны үзлэгт
хамрагдсан өдөр (эмч, шүдний эмчид хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон өвчин, гэмтлийн
талаар анхны эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдсан өдөр).

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

*		 Төрсөн оноос шалтгаалан даатгалын хураамж төлөх болзол хангасан хүн 65 нас хүрэхээсээ өмнө өндөр настны

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

авахад шаардлагатай хугацаа (даатгалын хураамж төлсөн хугацаа болон даатгалийн

1-р бүлэг

Өндөр настны нийгмийн халамжийн тэтгэвэр

зэрэглэлээс хамаараад өөр байдаг.

*		Хөгжлийн бэрхшээлийн 3-р зэргийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн халамжийн тэтгэвэрт доодтүвшний баталгаат хэмжээ гэж байдаг.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн халамжийн тэтгэвэр авах боломжтой
хөгжлийн бэрхшээлийн түвшин биш байсан ч нэг удаагийн хөгжлийн бэрхшээлийн олговор

12-р бүлэг

авах боломж бүхий тохиолдол байдаг.

11-р бүлэг

Доод түвшний баталгаат хэмжээ = 2-р түвшний хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн үндсэн тэтгэвэр × 3/4

10-р бүлэг

②		 Хөгжлийн бэрхшээлийн 2, 3-р зэрэг → өндөр настны нийгмийн халамжийн
тэтгэвэртэй ижил9-р бүлэг

①		 Хөгжлийн бэрхшээлийн 1-р зэрэг → өндөр настны нийгмийн халамжийн
тэтгэврээс 1.25 дахин их78

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Тэжээгчээ алдсаны нийгмийн халамжийн тэтгэвэр
		Доорх нөхцөлүүдийн аль нэгийг хангасан, нас барсан гэр бүлийн гишүүн нь амьдрал

ахуйгаа авч явдаг байсан тэжээгчээ алдагч “Тэжээгчээ алдсаны нийгмийн халамжийн
тэтгэвэр” тогтоолгох боломжтой.

④		 1 болон 2-р зэргийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн халамжийн
тэтгэвэр авах боломжтой байсан хүн нас барсан тохиолдолд
		 Тэжээгчээ алдсаны нийгмийн халамжийн тэтгэвэрийн хэмжээ нь нас барсан хүний
өндөр настны нийгмийн халамжийн тэтгэврийн хэмжээний 3/4 байна.

6-р бүлэг

Тэжээгчээ алдагчГэр бүлийн хүн (нөхөр 55 наснаас дээш, 60 наснаас

олгоно)Хүүхэд (улсын тэтгэвэрт заасан хүүхэдтэй ижил)③		Эцэг эх (55 наснаас дээш, 60 наснаас олгоно)④		

Ач зээ (хүүхэдтэй ижил болзолтой)⑤		Өвөө эмээ (55 наснаас дээш, 60 наснаас олгоно)*		 Эцэг эх, ач зээ, өвөө эмээгийн хувьд дээрх дараалалд түрүүлж жагсаагдсан хүн авах тохиолдолд авахболомжгүй.

9-р бүлэг

*		 Нөхөр нь тэжээгчээ алдсаны үндсэн тэтгэвэр авах эрхтэй болтэжээгчээ алдсаны нийгмийн халамжийн тэтгэврийг 55 наснаас авах боломжтой.

8-р бүлэг

②		

7-р бүлэг

Тэжээгчээ алдагч гэдэг нь доорх хүнийг хэлнэ.
①		

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

③		 Даатгуулагч болон даатгуулагч байсан хүн бөгөөд өндөр настны үндсэн тэтгэвэр авахад
шаардлагатай хугацаа (даатгалын хураамж төлсөн хугацаа болон даатгалын хураамж
төлөхөөс чөлөөлөгдсөн хугацаа) нь 25 жилээс илүү байсан хүн нас барсан тохиолдолд

3-р бүлэг

②		 Даатгалын хураамж төлөх шаардлагыг хангасан даатгуулагч (хамрагдагч)даатгуулсан хугацаанд өвчин болон гэмтлийн улмаас анх эмчид үзүүлж байсан
өдрөөс 5 жилийн дотор нас барсан тохиолдолд

2-р бүлэг

①		 Даатгалын хураамж төлөх шаардлагыг хангасан даатгуулагч (хамрагдагч) хүннас барсан тохиолдолд

1-р бүлэг

•10-р бүлэг

Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгө

Доорх шалгуурыг бүрэн хангаж буй хүн Япон улсаас гарах тохиолдолд “Тэтгэврээс
гарахад нэг удаа олгох мөнгө”-ний нэхэмжлэл гаргах боломжтой.

7912-р бүлэг

Нэхэмжлэл гаргах нөхцөл

11-р бүлэг

1-3

7

Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

уншиж танилцана уу.

80

12-р бүлэг

Тэтгэвэрт хамрагдсан хугацаа нь 2021 оны 4-р сараас хойш мөн байх болТөлөгдсөн даатгалын шимтгэлийн нийлбэр дүн 5 жил хүртэлээр (60 сар)тооцно.
Мөн, Японд олон дахин давтан оршин суудаг, Японы тэтгэврийн тогтолцоонд
хамрагдсан хугацаа нь нийтдээ жилийн дээд хэмжээнээс илүү гарах төлөвтэй хүндаатгалд хамрагдсан хугацаандаа таарсан Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгө
авахыг хүсвэл Японоос гарах бүртээ Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгө авахнэхэмжлэл гаргах шаардлагатай болох тохиолдол байдаг.

11-р бүлэг

◎10-р бүлэг

Тэтгэвэрт хамрагдсан хугацаа нь зөвхөн 2021 оны 3-р сараас өмнө болТөлөгдсөн даатгалын шимтгэлийн нийлбэр дүн 3 жил хүртэлээр (36 сар)тооцно.

9-р бүлэг

◎8-р бүлэг

②		 Таны нэхэмжлэлийг Япон улсын тэтгэврийн байгууллага хүлээж авсан өдөр, таныоршин суух хаяг Японд байгаа хэвээрээ тохиолдолд, тэтгэврээс гарахад нэг удааолгох мөнгийг авах боломжгүй. Иймд тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгийг
нэхэмжлэхийн тулд, нутаг буцахын өмнө оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн
захиргаанд шилжин явах бүртгэл хийлгэсний дараа тэтгэврээс гарахад нэг удааолгох мөнгийг нэхэмжилнэ үү.
③		 Япон улсаас гарахаас өмнө нэхэмжлэлээ шуудан гэх мэтээр илгээх бол,уг нэхэмжлэлийг таны хилээр гарсан өдрөөс хойш Япон улсын тэтгэврийн
байгууллагад хүргэгдэхээр зохицуулна уу.
④		 Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгөний хэмжээ нь Японы тэтгэврийн
тогтолцоонд хамрагдсан хугацаанаас шалтгаалж, төлсөн шимтгэлийг тодорхой жилхүртэл хугацаагаар дээд хэмжээ болгон тооцдог. 2021 оны 4-р сараас уг жилийн
дээд хэмжээ нь нэмэгдсэн. Даатгалд хамрагдсан хугацаанд таарсан жилийн дээдхэмжээ нь доорхын дагуу байна:7-р бүлэг

Байгууллагын вэб сайтаас татаж авах боломжтой. Нэхэмжлэл гаргахад анхаарах зүйлсийг сайтар

6-р бүлэг

*		 Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгөний нэхэмжлэлийн маягтыг Япон улсын Тэтгэврийн

5-р бүлэг

①		 Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгө авбал нэхэмжлэл гаргахаас өмнөх үеийн
Японы тэтгэврийн тогтолцоонд хамрагдаж байсан бүртгэл мэдээлэл бүгд байхгүй
болно. Тиймээс хойшид Японы өндөр настны тэтгэвэр авах магадлалыг харгалзан
үзэнтэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгөний нэхэмжлэл гаргах эсэхээ нухацтай
бодоорой.

4-р бүлэг

зүйлсийг анхаарна уу.

3-р бүлэг

Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгөний нэхэмжлэл гаргах тохиолдолд доорх

2-р бүлэг

Нэхэмжлэл гаргах үедээ анхаарах зүйлс

1-р бүлэг

①Япон улсын иргэншилгүй
②		 Нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын даатгуулагч (хамрагдагч) болсон
хугацааэсвэл улсын тэтгэврийн даатгалын даатгуулагчийн хувиар даатгалын
хураамж төлсөн хугацаа зэрэг нь 6 сараас дээш байх③		 Өндөр настны тэтгэвэр тогтоолгох хугацаа хугацаа (нийт 10 жил)-г гүйцээгээгүй
хүн④		 Японд оршин суух тодорхой хаяггүй хүн⑤		 Улсын тэтгэвэр эсвэл нийгмийн халамжийн тэтгэврийн даатгалын даатгуулагч
байхаа больсон хүн⑥		 Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тэтгэвэр зэргийн авах эрхтэй байгаагүй хүнавч байгаагүй хүн⑦		 Япон улсаас гарсны дараа 2 жил болоогүй хүн7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Нэхэмжлэлийн маягт, илгээх хаяг, Тэтгэврээс гарахад нэг удаа олгох мөнгөний
Pension Service -ын вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.nenkin.go.jp/service/jukyu/todoke/kyotsu/20150406.html

2-р бүлэг

Нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр
Нийгмийн хамгааллын хэлэлцээртэй улс оронд тэтгэврийн даатгалд
хамрагдаж байсан хүн даатгалд хамрагдаж байсан хугацаа богино байсанч хоёр улсын тэтгэврийн даатгалын тогтолцоонд хамрагдсан хугацааг
улсын тэтгэврийг авах боломжтой болох тохиолдол байдаг.
Япон улс ямар оронтой Нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр байгуулсныг Эрүүл мэнд, хөдөлмөр,2-2Даатгалын хураамж

65-аас дээш насны хүн (1-р бүлгийн даатгуулагч)Журмын хувьд тэтгэврээс суутгагдана. (Зарим хүмүүс төлбөрийн хуудсаар тушаадаг)②		

40-65 хүртэлх насны хүн (2-р бүлгийн даатгуулагч)Эмчилгээний даатгалын хураамж дээр нэмж төлөгдөнө.

81

12-р бүлэг

①		

11-р бүлэг

Асаргааны даатгалд хамрагдагчид өмнөх оны орлого зэргээс хамааран хураамжийн
хэмжээг тогтоодог. Уг даатгалын хураамжийн хэмжээ нь дараах насны ангилал, оршин суужбуй бүс нутгаасаа хамаараад өөр болно.

10-р бүлэг

40 нас хүрсэн, 3 сараас урт хугацаагаар японд амьдрах тохиолдолд асаргааны даатгалд
хамрагдана.

9-р бүлэг

Даатгалд хамрагдах нөхцөл

8-р бүлэг

2-1

7-р бүлэг

Японд асаргаа шаардлагатай болсон өндөр настан болон бусад
иргэдийг нийгэм бүхлээрээ дэмжиж туслах асаргааны даатгалын
тогтолцоо байдаг. Асаргааны даатгалд хамрагдагч нь даатгалын
хураамжаа төлөөд асаргаа шаардлагатай болсон үед тодорхой
хэмжээний зардал төлөөд асаргааны үйлчилгээ авах боломжтой.

6-р бүлэг

Асаргааны даатгал

5-р бүлэг

нийгмийн халамжийн яамны вэб сайтаас үзнэ үү.

4-р бүлэг

нийлүүлэн тооцоолсноор Япон болон хамтын ажиллагааны гэрээтэй тухайн

3-р бүлэг

Япон улс зарим улс оронтой Нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр байгуулсан байдаг. Япон улстай

21-р бүлэг

талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг Япон улсын Тэтгэврийн Байгууллага Japan7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Асаргааны даатгалын тогтолцоо (2-р бүлгийн даатгуулагч)-ны тухай
дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.
1-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/stf/newpage_10548.html

Асаргааны үйлчилгээ авах2-р бүлэг

2-3Доорх байдлаар асаргааны үйлчилгээ авах боломжтой.

*		Асаргааны үйлчилгээ ашиглахын тулд “Асаргаа шаардлагатай (тусламж шаардлагатай) байдлыг

*		 Хүсэлт гаргаснаас хойш бие сэтгэлийн байдлыг шалгах судалгаа явагдаж, журмын дагуу 30хоногийн дотор хариу өгнө.

Асрамжийн газарт орох бол тухайн асрамжийн газарт шууд хандана.

5-р бүлэг

② Халамжийн зохицуулагч болон Бүсийн нэгдсэн асрамжийн төвд асаргааны
үйлчилгээ авах төлөвлөгөө боловсруулах хүсэлт гаргана.

4-р бүлэг

тогтоолгох” гэдгийг хэрэгтэй.

*		

3-р бүлэг

①		 Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд “Асаргаа шаардлагатай (тусламж
шаардлагатай) байдлыг тогтоолгох” хүсэлт гаргаж тогтоолгоно.

③ Асаргааны төлөвлөгөөний дагуу үйлчилгээнд хамрагдах болно.
урьдчилан сэргийлэх, амьдрал ахуйд нь туслах

үйлчилгээ байдаг. Тодорхой мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.

3-1

9-р бүлэг

Хүүхдийн тэтгэмж

8-р бүлэг

Хүүхдийн халамж

7-р бүлэг

36-р бүлэг

*		 Үүнээс гадна асаргааний хүсэлт гаргаагүй хүнд ч

4-р бүлгийн 3 3.4 Хүүхдийн тэтгэмж хэсгийг үзнэ үү.

•		Ганц бие эцэг, эх нь өсгөж буй хүүхдэд (*) олгох тэтгэмж юм.

•		Доорх нөхцлүүдийн аль нэг хэсэгт хамаарах хүүхдийг асран хамгаалж буй тохиолдол
①Эцэг эх нь гэрлэлтээ цуцлуулсан хүүхэд

②Эцэг эсвэл эх нь нас барсан хүүхэд

③		Эцэг эсвэл эх нь тодорхой түвшний хөгжлийн бэрхшээлтэй өрхийн хүүхэд

④		Эцэг эсвэл эх нь сураггүй болсон өрхийн хүүхэд гэх мэт*		 Хүүхэд гэдэг нь 18 насны төрсөн өдрийн дараах 3-р сарын 31-ийг хүртэлх хүн, мөн 20 хүртэлх насны
тодорхой түвшний хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнийг хэлнэ.

82

12-р бүлэг

зэрэгт олгоно.

11-р бүлэг

Хүүхдийн халамжийн тэтгэмж

10-р бүлэг

3-2

7

Тэтгэвэр / Нийгмийн халамжСар бүрийн тэтгэмжийн хэмжээ

•		

1 хүүхэдтэй тохиолдолд

•		Бүрэн бус тэтгэмж: 43,060 иенээс 10,160 иен хүртэл

2-оос дээш хүүхдийн нэмэгдсэн дүн[2 дахь хүүхэд]Бүрэн тэтгэмж: 10,170 иенБүрэн бус тэтгэмж: 10,160 иенээс 5,090иен хүртэл
Бүрэн бус тэтгэмж: 6,090 иенээс 3,050 иен хүртэл

3-р бүлэг

[3 дахь хүүхдээс хойших хүүхэд бүр]Бүрэн тэтгэмж: 6,100 иен

2-р бүлэг

Бүрэн тэтгэмж: 43,070иен

1-р бүлэг

* 2022 оны дүн (Үнийн өртгөөс хамаарч жил бүр хэлбэлздэг)*		 Тэтгэмжийн хэмжээ нь үнийн өсөлттэй уялдан жил болгон өөрчлөгддөг. Өмнөх жилд тогтсон хэмжээнээс
тэтгэмжийн нийт дүн эсвэл тодорхой хэсгийг олгохгүй болно. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот,дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн халамжийн тэтгэмж

өсгөж байгаа эцэг эх нь авах боломжтой.
*		Эцэг эхийн өмнөх жилийн орлого нь тогтоосон түвшнээс дээш байх тохиолдолд авах боломжгүй.

6-р бүлэг

Сэтгэцийн эсвэл бие махбодын хөгжлийн бэрхшээлтэй (20 нас хүрээгүй) хүүхэдээ гэрээр

5-р бүлэг

3-3

4-р бүлэг

дээш орлоготой хүн бол авах боломжгүй. Мөн бусад тэтгэвэр тэтгэмж авах боломжтой нөхцөлд энэхүү

Дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.
7-р бүлэг

Тэтгэмжийн дүн* 2022 оны дүн (үнийн өсөлттэй уялдан жил болгон өөрчлөгдөнө)		Маш хүнд (хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тэтгэврийн 1-р зэрэгт хамаарax) хэлбэрийн

хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн хувьд
•		 Хүнд (хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тэтгэврийн 2-р зэрэгт хамаарax) хэлбэрийн
хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн хувьд

Сэтгэцийн эсвэл бие махбодын хүнд хэлбэрийн хөгжлийн бэрхшээлтэй өдөр тутмын
*		Тухайн хүний өмнөх жилийн орлого нь тогтоосон түвшингээс дээш байх тохиолдолд авах боломжгүй.

Тодорхой мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.

Тэтгэмжийн дүн*2022 оны дүн (үнийн өсөлттэй уялдан жил болгон өөрчлөгдөнө)сар бүр 14,850 иен

83

12-р бүлэг

амьдралд байнга асаргаа шаардлагатай (20 нас хүрээгүй) хүүхэд авах боломжтой.

11-р бүлэг

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн нийгмийн
халамжийн тэтгэмж

3-4

10-р бүлэг

1 хүүхдэд сар бүр 34,900 иен

9-р бүлэг

1 хүүхдэд сар бүр 52,400 иен

8-р бүлэг

•7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн
халамж

2-р бүлэг

4-1

Дэвтэр

хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн дэвтэр олгогдоно.
Дэвтэр авснаар татвар, зам тээврийн хэрэгсэл ашигласны төлбөрийн хөнгөлөлт эдэлхээс

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн дэвтрийн төрөл
хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн		Эмчилгээ хавсарсан сурган хүмүүжүүлэх дэвтэр: Оюуны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн•		 Сэтгэцийн эмгэгтэй иргэдийн эрүүл мэнд, халамжийн дэвтэр: Сэтгэл мэдрэлийн
эмгэгийн улмаас өдөр тутмын амьдрал болон нийгмийн оролцоо хязгаарлагдмал хүнДэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

*		Зөвлөгөө авахаар бол оршин суух орон нутгийн засаг захиргаанаас лавлана уу.

амьдралд дэмжлэг үзүүлэх олон төрлийн үйлчилгээ байдаг. Энэхүү
асаргаа сувилгаа болон дасгал сургууль, сургалтууд

багтдаг.
Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн өсөлт хөгжилтийг дэмжих,Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн болон хүүхдэд үзүүлэх төрийн
үйлчилгээний талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг,12-р бүлэг

орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.

11-р бүлэг

асаргаа сувилгаа үзүүлэх зэрэг төрийн үйлчилгээнүүд байдаг.

10-р бүлэг

үйлчилгээнд

9-р бүлэг

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн өдөр тутмын болон нийгмийн

8-р бүлэг

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн болон хүүхдэд
үзүүлэх төрийн үйлчилгээ

4-2

7-р бүлэг

https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/hukushi_kaigo/shougaishahukushi/
techou.html

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

		 Бие махбодийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн дэвтэр: Биед нь насан туршийн

4-р бүлэг

гадна бусад үйлчилгээг ашиглах боломжтой болно.

3-р бүлэг

Сэтгэц, оюуны болон бие махбодийн хөгжлийн бэрхшээлтэй бол түүний түвшинд таарсан

•1-р бүлэг

4

84

7

Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

5Ядуу өрхийн халамжийн тогтолцоо

доод түвшинд хүрээгүй тохиолдолд амьжиргааны доод түвшний зардалаас орлогыг хассан
*		Амьжиргааны доод түвшинг Эрүүл мэнд, хөдөлмөр, нийгмийн халамжийн сайд тогтооно.

Гадаад иргэний хувьд доорх нөхцөл бүхий хүн ядуу өрхийн халамжид хамрагдах
•		 Байнгын оршин суугч, япон хүний гэр бүл, байнгын оршин суугчийн гэр бүл, уртхугацааны оршин суугч зэрэг үйл ажиллагааны хязгаарлалт байхгүй хүнлавлана уу.

Ядуу өрхийн халамж авах шалгуур

(1) Хөрөнгө ашиглан зарцуулах
байгаа тохиолдолд зарах зэргээр амьжиргаандаа зарцуулах.

7-р бүлэг

(2) Нөөц бололцоогоо дайчлах

6-р бүлэг

Хуримтлал болон хадгаламж, хэрэглэгдэхгүй байгаа газар болон гэр сууц гэх мэт зүйлс

5-р бүлэг

5-1

4-р бүлэг

Дэлгэрэнгүй мэдээллийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа

3-р бүлэг

тохиолдол байдаг.

2-р бүлэг

зөрүүг Ядуу өрхийн тэтгэмж болгон авах боломжтой.

1-р бүлэг

5.1, 5-2-д заасан зохицуулалтыг хийсэн үндсэн дээр өрхийн орлого нь амьжиргааны

Хөдөлмөрийн чадвартай хүн ажиллах.
8-р бүлэг

(3) Бусад тэтгэмж
эхний ээлжинд тэдгээрийг ашиглах.

Эцэг эх, гэр бүл, төрөл төрөгсөдөөс тусламж авах боломжтой бол тусламж авах.

10-р бүлэг

(4) Тэжээх үүрэг бүхий хүнээр тэжээлгэх

9-р бүлэг

Тэтгэвэр болон бусад тэтгэмжийг бусад тэтгэмжийн тогтолцооноос авах боломжтой бол

11-р бүлэг
12-р бүлэг

85

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Ядуу өрхийн халамж болон агуулга
Амьжиргаанд шаардлагатай зардалд тулгуурлан тэтгэмж тогтоогдоно.
Халамжийн

зардал

төрөлОлговрын агуулга
• Хоол хүнс гэх мэт хувь хүний

зардал (хоол хүнс, хувцас хунар,Ядуу өрхийн

• Цахилгаан эрчим хүч, газ, усныцахилгаан эрчим хүч, газ, усныхаламж

төлбөр гэх мэт өрхийн нийтлэг
зардлыг тооцон үндсэн дүнггаргах

Орон сууц, байрны түрээсийн
Албан боловсролд шаардлагатай
хичээлийн хэрэгсэл зэргийн

Эмнэлгийн үйлчилгээний зардал

Эрүүл мэндийн
халамж
Асаргааны
халамж
Амаржих
үеийн халамж
Хөдөлмөр

чадвар эзэмших зэрэгт гарах

эрхлэлтийн

зардал
үйлийн зардалЗан үйлийн
халамж

(хувь хүнээс зардал гарахгүй)Төлбөрийг асаргааны үйлчилгээ
эрхлэгчид шууд олгоно (хувь хүнээс
зардал гарахгүй)Тогтсон хэмжээний бодит дүнголгоно
Тогтсон хэмжээний бодит дүнголгоно
Тогтсон хэмжээний бодит дүнголгоно

10-р бүлэг

Хурим, оршуулга зэрэг занхаламж

Төлбөрийг шууд эмнэлэгт олгоно

9-р бүлэг

Ажилд ороход шаардагдах урТогтсон дүнг олгоно

8-р бүлэг

Амаржих зардал

халамж

7-р бүлэг

Асаргааны үйлчилгээний зардал

Боловсролын

олгоно

6-р бүлэг

зардал

халамж

Тогтсон хэмжээний бодит дүнг5-р бүлэг

төлбөр

Орон байрны

4-р бүлэг

төлбөр гэх мэт)3-р бүлэг

хэрэглээний зардал

Өдөр тутмын хэрэглээний

2-р бүлэг

Амьжиргаанд шаардлагатай

1-р бүлэг

5-2

11-р бүлэг
12-р бүлэг

86

7Тэтгэвэр / Нийгмийн халамж

Амьжиргааны түвшин доогуур
иргэдийг дэмжих тогтолцоо

үйлчилгээ байдаг. Хөдөлмөр эрхлэлт, өрхийн төсөв санхүүгийн
суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаасаа лавлана уу.

3-р бүлэгтал дээр дэмжлэг авах боломжтой. Тодорхой мэдээллийг оршин

2-р бүлэг

Амьжиргааны түвшин доогуур иргэдийг дэмжиж зөвлөх

1-р бүлэг

64-р бүлэг
5-р бүлэг
6-р бүлэг
7-р бүлэг
8-р бүлэг
9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

87Татвар

8-р бүлэг

1-р бүлэг
2-р бүлэг

Гадаадын иргэн ба татвар
Тухайлбал татвар төлөх шаардлагатай дараах нөхцлүүд байдаг.
•		Япон улсад хөдөлмөр эрхэлж орлого олсон хүн.

•		Журмын дагуу орлогын албан татвар төлөх үүрэгтэй.

1 сарын 1-ний байдлаар Япон улсад оршин суух хаягийн бүртгэлтэй хүн→		 Оршин суугчийн албан татвар төлөх (татварын хэмжээ нь өмнөх жилийнхээМөн гадаадаас аяллаар ирсэн жуулчин байсан ч зочид буудалд буух, хооллох зэрэгт

нэмэгдсэн өртөгийн албан татвар буюу НӨАТ төлөх шаардлагатай.

ангилдаг.
		Улсад төлдөг татварыг "Улсын татвар" гэдэг. “Орлогын албан татвар” нь Улсын татварт ордог.

•		Оршин суугаа нийслэл, муж болон хот, дүүрэг, орон нутагтаа тушаадаг татварыг "Ороннутгийн татвар" гэдэг. “Оршин суугчийн албан татвар” нь Орон нутгийн татварт ордог.

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

Японд татварыг хаана төлөхөөс хамааран “Улсын татвар” болон “Орон нутгийн татвар” гэж

6-р бүлэг

“Улсын татвар” болон “Орон нутгийн татвар”5-р бүлэг

орлогоос хамаарна) үүрэгтэй.

4-р бүлэг→		

3-р бүлэг

Гадаадын иргэн хэдий ч тодорхой нөхцөлд хамаарагдсан бол татвар төлөх үүрэгтэй.

9-р бүлэг

Орлогын албан татвар
Орлогийн албан татвар нь 1 сарын 1-нээс 12 сарын 31-н хүртэл 1 жилийн хугацаанд
Орлогын албан татварыг дараах байдлаар тооцно.
Цалин хөлс - зардал г.м = орлогын хэмжээ (A)②Орлогын хэмжээ (A) - төрөл бүрийн суутгал, шимтгэл (1.3-аас үзнэ үү) = татвар
ногдуулах орлогын хэмжээ (B)③		Татвар ногдуулах орлогын хэмжээ (B) × татварын хувьТатварын хувь нь татвар ногдуулах орлогын хэмжээ (B) их байх тусам шаталсан хэлбэрээр
нэмэгддэг тогтолцоотой.

8812-р бүлэг

①11-р бүлэг

олсон хувь хүний орлогод ногдуулдаг татвар юм.

10-р бүлэг

1

8Татвар

1-1Татвар төлөгч ба татвар ногдуулах орлогын хүрээ

хүрээ нь өөр болно.

1-р бүлэг

Дараах оршин суух хэлбэрээс шалтгаалан орлогын албан татвар ногдуулах орлогын

2-р бүлэг

(1) Оршин суугч
хугацаагаар “байрлах газар”-тай хүнийг “оршин суугч” гэнэ. ((2)-ын байнгын бус оршин
суугчийг хамаарахгүй)3-р бүлэг

Японд “оршин суух газар”-тай хүн, эсвэл одоог хүртэл тасралтгүй 1 жилээс урт→		 Гадаадын эх үүсвэртэй орлогыг оруулан бүх орлогод орлогын албан татвар
4-р бүлэг

ногдуулна.

•		“Оршин суух газар” гэдэг нь хувь хүн голчлон амьдардаг газрыг хэлэх бөгөөд амьдрал

ахуйгаа явуулдаг үндсэн газар болох эсэхийг бодит байдал (Японд ажиллаж байгаа эсэх, гэрдээр үндэслэж дүгнэнэ.
•		“Байрлах газар” гэдэг нь тодорхой хугацааны турш байрлаж байгаа газрыг хэлэх бөгөөд дээр“Оршин суугч” дотор Японы иргэншилгүй бөгөөд өнгөрсөн 10 жилийн дотор Япон Улсад
“байнгын бус оршин суугч” гэнэ.
→		①Гадаадын эх үүсвэртэй орлогоос бусад орлого болон ②Дотоодод төлөгдсөн

(3) Оршин суугч бус иргэн
г.м) хүнийг “оршин суугч бус иргэн” гэнэ.
гүйцэтгэж олсон орлого зэрэг дотоодын эх үүсвэртэй орлогоос орлогын албан татвар
ногдуулна.

89

12-р бүлэг

→		 Зөвхөн Японд хөдөлмөр эрхлэж олсон цалин болон Японд тусгай ажил үүрэг

11-р бүлэг

“Оршин суугч”, “байнгын бус оршин суугч”-аас бусад (гадаадад оршин суух газартай хүн

10-р бүлэг

эсвэл гадаадаас шилжүүлж авсан орлогын албан татвар ногдуулна.

9-р бүлэг

оршин суух газар болон байрлах газартай байсан хугацаа нь 5 жилээс доош хүнийг

8-р бүлэг

(2) Байнгын бус оршин суугч

7-р бүлэг

заасан оршин суух газрын түвшинд хүрэхгүй газрыг хэлнэ.

6-р бүлэг

бүлийн хүн болон санхүүгээ нэг болгосон бусад төрөл төрөгсөд нь Японд амьдарч байгаа эсэх)5-р бүлэг

“Оршин суух газар” болон “байрлах газар”

8Татвар

1-2Орлого зарлагын мэдүүлэг хийх болон татвар төлөх

хэмжээг татвар төлөгч өөрөө тооцоолж, заасан хугацаанд Татварын албанд бичгээр
илүү эсвэл дутуу байгаа эсэхийг тогтооно. Энэхүү үйл явцыг “Орлого зарлагын мэдүүлэг”(Какүтэйшинкокү) гэдэг.

3-р бүлэг

(1) Орлого зарлагын мэдүүлэг хийх шаардлагатай хүн

2-р бүлэг

мэдэгдэх бөгөөд суутгаж, шимтгүүлсэн (1.4-өөс үзнэ үү) орлогын албан татварын хэмжээ

1-р бүлэг

Тухайн жилд олсон орлогын хэмжээ болон түүнд ногдуулах орлогын албан татварын

Албан байгууллагаас цалинждаг ихэнх хүн орлогын албан татвар болон бусад шимтгэлийг
(1.4-өөс үзнэ үү) хийдэг учраас орлого зарлагын мэдүүлэг хийх шаардлагагүй байдаг.

4-р бүлэг

цалингаас суутгуулсны (1.4-өөс үзнэ үү) дараа, жилийн эцсийн орлого зарлагын зохицуулалт
Гэвч дараах хүн нь журмын дагуу орлого зарлагын мэдүүлэг хийх үүрэгтэй.
		 1 байгууллагаас

цалинждаг бөгөөд цалин болон ажлаас гарсны нэг удаагийн

тэтгэмжээс бусад орлогын нийлбэр нь 200,000 иенээс дээш хүн•		

2-оос дээш албан байгууллагаас цалинждаг бөгөөд жилийн эцсийн орлого зарлагын

орлогын нийлбэр нь 200,000 иенээс дээш хүн•		Цалингаас гадна ажил эрхлэх, хувьцаа худалдан арилжаалах зэргээр орлого олж байгаа
Түүнчлэн орлого зарлагын мэдүүлэг хийснээр төлөх татвар тодорхой болсон хүнтогтсон хугацаанаас өмнө татвар төлөгч өөрийн зүгээс төлөх үүрэгтэй (Татварын албанаас
Татварыг дараах аргаар төлж болно.
Дансаар шилжүүлэх

③		Интернэт ашиглан кредит картаар төлөх

②		 Цахим мэдүүлгээр шууд шилжүүлэх (e-Tax-аар дансаар
шилжүүлэх), интернэт банкаар төлөх

		 Татвар ногдуулах орлогоос хасах зардал (1.3-аас үзнэ үү) байх зэргээс шалтгаалан
цалингаасаа суутгуулсан (1.4-өөс үзнэ үү) орлогын албан татварын хэмжээ нь төлөх ёстой
хэмжээнээс илүү гарасан тохиолдолд, орлого зарлагын мэдүүлэг хийснээр орлогын албан
татварын мөнгийг буцааж олгоно. Шуудан болон банкны дансан шилжүүлгээр мөнгөө
хүлээж авна.

•		 Цалингаас суутгасан орлогын албан татварын хэмжээ нь төлөх ёстой хэмжээнээс
хэтрээгүй тохиолдолд мөнгө буцаж ирэхгүй.

90

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

(2) Орлого зарлагын мэдүүлэг хийвэл орлогын албан татвар
буцаж олгогдох хүн

10-р бүлэг

④		 Бэлэн мөнгөөр төлөх (комбини, банк, шуудан, татварын
газрын харилцах цонх)9-р бүлэг

①		

8-р бүлэг

татвар төлөхтэй холбоотой мэдэгдэл ирэхгүй.).

7-р бүлэг

бөгөөд орлогын албан татварыг тооцоолсны үндсэн дээр татвар ногдуулах хүн гэх мэт

6-р бүлэг

зохицуулалт хийгээгүй цалин болон ажлаас гарсны нэг удаагийн тэтгэмжээс бусад

5-р бүлэг

•8Татвар

(3) Орлого зарлагын мэдүүлэг хийх болон татвар төлөх хугацаа

Орлого зарлагын мэдүүлгээс үүдэлтэй татвар төлөх сүүлийн хугацаа нь 3 сарын 15-ны өдөр юм.
*		 Сүүлийн хугацаа буюу 3 сарын 15-ны өдөр нь хагас, бүтэн сайн өдөр, бүх нийтийн амралтын өдөртаарсан тохиолдолд дараах ажлын өдөрт шилжүүлж тооцно.

		 (1)-д заасны дагуу орлого зарлагын мэдүүлэг хийх шаардлагатай болсон тохиолдолдтус мэдүүлгийг Японд байх хугацаандаа хийж, татвараа төлж барагдуулах шаардлагатай.

•		 Японоос гарсны дараа орлого зарлагын мэдүүлэг хийж, татвар төлөх зайлшгүй
шаардлагатай болсон тохиолдолд Японд оршин сууж буй бие төлөөлөгчийг сонгон
харьяалагдаж буй Татварын албанд "Татвар төлөх бие төлөөлөгч " –ийн бүртгэл хийлгэнэ
үү. Япон Улсаас гарсны дараа бие төлөөгч татвартай холбоотой бичиг баримтын
бүрдүүлэлтийг хийнэ.

Татвар ногдуулах орлогоос хасах зардал

Байнгын бус оршин суугч (1.1 (3)-аас үзнэ үү) байх тохиолдолд татвар ногдуулах
орлогоос хасах дүнгийн төрөл нь хязгаарлагдмал байдаг.

		 Тэжээж буй төрөл төрөгсөд нь Японы оршин суугч биш (1.1 (3)-аас үзнэ үү) байхтохиолдолд "Төрөл төрөгсөд болохыг батлах бичиг (төрөл садангийн лавлагаа)" болон
"Тэжээж байгаа нь үнэн болохыг батлах бичиг (банкны мөнгөн гуйвуулгын баримт гэхмэт)" -ийг орлого зарлагын мэдүүлэгтэй хавсарган өгөх, эсвэл орлого зарлагын мэдүүлэг
өгөхдөө үзүүлэх хэрэгтэй.

•		 2023 оноос хойш тэжээж буй төрөл садан нь 30 наснаас дээш 70 наснаас доош Японы
оршин суугч биш тохиолдолд, мөн дараах зүйлийн аль нэгэнд хамааралгүй тохиолдолд
орлогын суутгал авах боломжгүй болно.
①②Тухайн садан нь гадаадад суралцсан учир Япон дахь хаяг, оршин суух хаяггүй
болсон.
Садан төрөл нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн.

③		 Тухайн жил төрөл садандаа амьжиргааны зардал эсвэл боловсролын зардалд
380,000 иенээс дээш мөнгө төлсөн.

91

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

		 Төрөл төрөгсдийгөө тэжээж буй бөгөөд тэжээгчийн нийт орлого нь 380,000 иенээс
доош байх болон бусад тодорхой нөхцлийг хангасан тохиолдолд татвар ногдуулах
орлогоос тодорхой хэмжээний дүнг хасах боломжтой.

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

(1) Төрөл төрөгсдийгөө тэжээж байгаа тохиолдолд

8-р бүлэг

Тухайн хувь хүний нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж дараах шаардлагыг хангасан
тохиолдолд орлогын албан татвар тооцохдоо тодорхой хэмжээний дүнг хасч тооцно. (Тусбүлгийн 1-д заасан орлогын албан татвар тооцоолох томъёог үзнэ үү)

7-р бүлэг

1-3

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

		 Японд оршин суух болон байрлах газаргүй болох тохиолдолд журмын хувьд Японд байххугацаандаа тухайн жилийнхээ цалин орлогын талаарх жилийн эцсийн орлого зарлагын
зохицуулалтыг хийх шаардлагатай болно.

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

(4) Япон Улсаас гарах тохиолдолд

2-р бүлэг

*		 Татварын алба нь хагас, бүтэн сайн өдөр, бүх нийтийн амралтын өдрүүдэд ажиллахгүй тул мэдүүлэг
болон зөвлөгөө хүлээж авахгүй.

1-р бүлэг

Тухайн жилийн орлогын албан татвартай холбоотой орлого зарлагын мэдүүлэг хүлээж
авах, мөн зөвлөгөө өгөх хугацаа нь дараа жилийнх нь 2 сарын 16-ны өдрөөс 3 сарын 15-ныөдөр хүртэл юм.

8Татвар

(2) Гэр бүл /эхнэр, нөхөр/-тэй байх тохиолдолд
		 Гэр бүлийн хүн шаардлага хангаж байгаа тохиолдолд тодорхой хэмжээгээр татвар
ногдуулах орлогоос зардлыг хасах боломжтой.
•		

1-р бүлэг•Гэр бүлийнх нь хүн Японы оршин суугч биш (1.1 (3)-аас үзнэ үү) байх тохиолдолд "гэрболохыг батлах бичиг (банкны мөнгө гуйвуулсан баримт гэх мэт)"-ийг орлого зарлагын
мэдүүлэгтэй хавсарган өгөх, эсвэл орлого зарлагын мэдүүлэг өгөхдөө үзүүлэх хэрэгтэй.

нийгмийн даатгалын хураамжийг (эрүүл мэндийн даатгал, улсын тэтгэврийн даатгал,нийгмийн халамжийн даатгал гэх мэт) төлсөн тохиолдолд тухайн мөнгөн дүнгийн хэмжээгээр

4-р бүлэг

Өөрийн эсвэл хамтран амьдарч байгаа гэр бүлийн хүн болон бусад төрөл төрөгсдийн

3-р бүлэг

(3) Нийгмийн даатгалын хураамж төлсөн тохиолдолд

2-р бүлэг

бүлийн хүн мөн болохыг батлах бичиг (гэрлэлтийн баталгаа)" болон "Тэжээж байгаа нь үнэнтатвар ногдуулах орлогоос зардлыг хасах боломжтой.

хураамж төлсөн тохиолдолд тодорхой хэмжээгээр татвар ногдуулах орлогоос зардлыг хасах

(5) Эмчилгээний зардал төлсөн тохиолдолд
эмчилгээнд зарцуулсан мөнгө нь тодорхой хэмжээнээс хэтэрсэн тохиолдолд тухайн
эмчилгээний зардлын хэмжээнд тааруулан тодорхой хэмжээгээр татвар ногдуулах орлогоос

•Гадаадын иргэн нь ажил олгогч байгууллагаас цалин авахдаа орлогын албан татвар

		суутгуулахыг татварын суутгал гэдэг.
•		Тухайн жилийнхээ хамгийн сүүлийн цалинг авахдаа орлогын албан татварын суутгалын

хэмжээ таарч байгаа эсэх буюу жилийн эцсийн орлого зарлагын зохицуулалт хийдэг.
		 Жилийн эцсээр цалин олгогчоос ажилчиддаа тухайн жилд төлсөн цалин болон
суутгасан татварын хэмжээ зэргийг бичсэн баримт “Гэнсэн чоошүүхёо” олгох ёстой.

92

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

Татварын суутгал болон жилийн эцсийн орлого
зарлагын зохицуулалт

10-р бүлэг

1-4

9-р бүлэг

зардлыг хасах хөнгөлөлт эдлэх боломжтой.

8-р бүлэг

Өөрөө эсвэл хамтран амьдарч байгаа гэр бүлийн хүн болон бусад төрөл төрөгсдийн

7-р бүлэг

хөнгөлөлт эдлэх боломжтой.

6-р бүлэгАмь насны даатгал, асаргаа эмчилгээний даатгал болон хувиараа тэтгэврийн даатгалын

5-р бүлэг

(4) Амь насны даатгал болон бусад даатгалын хураамжийг
төлсөн тохиолдолд

8Татвар

Давхар татварын гэрээнд үндэслэсэн тусгай тогтоол
Өөрийн улс болон Япон улсын хооронд Давхар татварын гэрээ байгуулсан бол тодорхой

1-р бүлэг

1-5нөхцөлтэйгээр орлогын албан татвараас хөнгөлөх эсвэл чөлөөлөгдөх тохиолдол байдаг.

Оршин суугчийн албан татварын тухай

•		

1 сарын 1-ний байдлаар оршин сууж байгаа (байсан) нийслэл, муж болон хот, дүүрэг,•		Оршин суугчийн албан татвар нь өмнөх жилийнхээ 1 сарын 1-нээс 12 сарын 31-нийгхүртэл компаниас авсан цалин зэрэгт үндэслэн тооцоолж гаргасан мөнгөн дүнг төлөх
мөнгөн дүнг төлөх “тэгш хуваасан татвар” гэсэн 2 янз байдаг.
•		Нийслэл, мужид төлөх оршин суугчийн албан татварыг хот, дүүрэг орон нутагт төлөх

төлнө.

•

		Оршин суугчийн албан татвар төлөх аргаОршин суугчийн албан татварыг төлөх дараах 2 арга байдаг.
цалингаас оршин суугчийн албан татварыг суутгаж хот, дүүрэг, орон нутагт
тушаана. Компани болон үйлдвэрт ажиллаж байгаа хүний тухайд ийм зарчимтай
татварыг төлөх шаардлагагүй.
②		Өөрөө төлөх арга: Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас “Оршин суугчийн

дүнг харьяа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаандаа (*) тушаана.

11-р бүлэг

албан татвараа төлнө үү” гэсэн төлбөрийн хуудас ирэх тул тус бичигт заасан мөнгөн

10-р бүлэг

бөгөөд хувиараа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд оршин суугчийн албан

9-р бүлэг

①		 Цалингаас суутгуулах арга: Ажил олгогч байгууллага нь ажилтанд олгох

8-р бүлэг

2-2

7-р бүлэг

Оршин суугчийн татвартай хамт оршин суугаа хот, дүүрэг орон нутгийнхаа захиргаанд

6-р бүлэг

“орлогын дүнгээс хамаарсан татвар” болон цалингийн хэмжээнээс үл хамаарч тогтсон

5-р бүлэг

орон нутагт төлөх татвар юм.

4-р бүлэг

2-1

3-р бүлэг

Оршин суугчийн албан татвар

2-р бүлэг

2(*)		 Шуудан болон комбинид тушааж болох тохиолдол байдаг бөгөөд тэрхүү тохиолдолд зааврыг харьяа хот,93

12-р бүлэг

дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас ирэх төлбөрийн хуудсан дээр бичсэн байдаг.

8Татвар

•

		

Бусад
Оршин суугчийн албан татвартай холбоотой дараах асуудлыг анхаарна уу.
Оршин суугчийн албан татварыг 1 сарын 1-ний байдлаар оршин сууж байгаа
(байсан) хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд төлөх ёстой бөгөөд 1 сарын 2-ндЯпоноос гарсан байсан ч тус татварыг төлөх шаардлагатай.
үзнэ үү) ажлаасаа гарсан тохиолдолд төлөгдөөгүй үлдсэн татварыг өөрөө төлөх
аргаар (2.2 ②-оос үзнэ үү) төлөх үүрэгтэй. Эсвэл төлөгдөөгүй үлдсэн хэсгийг

3-р бүлэг

②		 Оршин суугчийн албан татварыг цалингаас суутгуулж байсан хүн (2.2 ①-ээс

2-р бүлэг

①1-р бүлэг

2-3сүүлийн цалин болон ажлаас гарахад олгодог тэтгэмжийн мөнгө зэргээс суутгуулж,③		Японд байхдаа оршин суугчийн албан татвараа төлж амжихгүй тохиолдолд ЯпонУлсаас гарахаас өмнө Японд оршин сууж байгаа хүнээс өөрийг нь орлож татварын
захиргаанд бүртгүүлэх шаардлагатай.

Бараабүтээгдэхүүн
үйлчлүүлсэн

авсан,

тохиолдолд

үйлчилгээний

10%-ийн

нэмэгдсэн

өртөгийн албан татвар ногдуулна. Гадуур хооллосон, архинаас
бусад хүнсний бүтээгдэхүүн худалдаж авсан тохиолдолд нэмэгдсэн

9-р бүлэг

өртөгийн албан татвар 8% болж хөнгөлөгдөнө.

8-р бүлэг

байгууллагаар

худалдаж

7-р бүлэг

Нэмэгдсэн өртөгийн албан татвар
НӨАТ6-р бүлэг

35-р бүлэг

бүрдүүлэлт хийх бие төлөөлөгчийг сонгож харьяа хот, дүүрэг, орон нутгийнхаа

4-р бүлэг

хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд төлөх арга байж болно.

10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

94

8Татвар

4-1

Автомашины татвар / кей (хөнгөн) автомашины татвар

Автомашин болон кей автомашин худалдаж авсан бол Автомашины татвар / кей(Байгальд ээлтэй үзүүлэлтээс хамаарсан хөнгөлөлттөй татварын хувийг автомашин
болон бага оврын автомашины шатахуун зарцуулалт зэргээр тогтооно.)7-р бүлэг

Автомашин өмчилж буй тохиолдолд

6-р бүлэг

(2) Автомашины татвар / кей автомашины машины төрлөөс
хамаарсан хөнгөлөлттөй татвар

5-р бүлэг

автомашины байгальд ээлтэй үзүүлэлтээс хамаарсан хөнгөлөлттөй татварыг төлнө.

4-р бүлэг

Автомашин болон кей автомашин худалдаж авсан тохиолдолд

3-р бүлэг

(1) Автомашины татвар / суудлын хөнгөн тэрэг
(цаашид кей автомашин гэх) автомашины
байгальд ээлтэй үзүүлэлтээс хамаарсан
хөнгөлөлттөй татвар

2-р бүлэг

Автомашин өмчлөгчид ногдох татвар
1-р бүлэг

44 сарын 1-ний байдлаар 660сс-аас дээш моторын багтаамжтай автомашин өмчилж
(Татварын хэмжээг моторын багтаамж болон бусад нөхцлөөр тогтооно.)8-р бүлэг

байгаа бол автомашины төрлөөс хамаарсан татвар төлнө (*).
(*) Татварын хэмжээ болон татвар төлөх аргын талаар харьяа нийслэл, мужийн захиргаанаас ирэх төлбөрийнКей автомашин өмчилж буй тохиолдолд
байгаа бол кей автомашины төрлөөс хамаарсан татвар төлнө (*).
(Татварын хэмжээг моторын багтаамж болон бусад нөхцлөөр тогтооно.)төлбөрийн хуудас дээр тэмдэглэсэн байдаг.

Автомашины жин оврын татвар

Автомашин болон кей автомашиныг “Шакэн” үзлэгт оруулах тохиолдолд
Автомашиныг “Шакэн” үзлэгт оруулах үеэр тухайн автомашин болон кей автомашиныжин овроос шалтгаалан тогтсон хэмжээний Автомашины жин оврын татвар төлнө.

95

12-р бүлэг

4-2

11-р бүлэг

(*) Татварын хэмжээ болон татвар төлөх аргын талаар харьяа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас ирэх10-р бүлэг

4 сарын 1-ний байдлаар 660сс-аас доош моторын батаамжтай автомашин өмчилж

9-р бүлэг

хуудас дээр тэмдэглэсэн байдаг.

8Татвар

5		

1 сарын 1-ний байдлаар дараах зүйлсийг өмчилж буй тохиолдолд татвар төлнө.
① Газар

② Гэр, орон сууц③ Газар, гэр орон сууцнаас бусад үйлдвэр үйлчилгээний

		Газар, гэр орон сууцнаас бусад үйлдвэр үйлчилгээний зориулалт бүхий үндсэн хөрөнгө

•		Дээрх өмч хөрөнгөд ногдох татварын хэмжээг тухайн зүйлийн үндсэн үнэд тулгуурлан

хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас тооцоолж гаргана.
		 Татварыг тухайн өмч хөрөнгө байрлаж буй хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанд
тушаана.

7-р бүлэг

Улсын татвартай холбоотой
асуудлаар зөвлөгөө өгөх газар

6-1(1) Утсаар зөвлөгөө өгөх төвангли хэл дээр хүлээн авч байна.
Токио дахь улсын татварын газрын утсаар зөвлөгөө өгөх төв

03-3821-9070•

Оосака дахь улсын татварын газрын утсаар зөвлөгөө өгөх төв

06-4965-8298•

Нагоя дахь улсын татварын газрын утсаар зөвлөгөө өгөх төв

052-971-2059

96

12-р бүлэг

Түгээмэл байдаг энгийн асуултад татварын төрөл нэг бүрт хариулт авах боломжтой.

11-р бүлэг

(2) Автомат хариулагч (түгээмэл байдаг асуултад зориулсан)10-р бүлэг

•9-р бүлэг

Улсын татвартай холбоотой зөвлөгөөг дараах газар “Утсаар зөвлөгөө өгөх төв”-т голчлон

8-р бүлэг

Улсын татвартай холбоотой асуудлаар дараах байдлаар зөвлөгөө авах боломжтой.

https://www.nta.go.jp/english/taxes/index.htm

6-р бүлэг

Татвартай холбоотой асуудлаар
зөвлөгөө өгөх газар

5-р бүлэг

64-р бүлэг

•3-р бүлэг

өмчилж буй тохиолдолд татварын мэдүүлэг хийх шаардлагатай.

2-р бүлэг

зориулалт бүхий үндсэн хөрөнгө
•1-р бүлэг•Үл хөдлөх хөрөнгийн татвар

8Татвар

(3) Улсын татварын ерөнхий газрын вэб сайтхангаж байна.

2-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

1-р бүлэг

Улсын татвартай холбоотой мэдүүлэг хийх, татвар төлөх зэрэгт хэрэгтэй мэдээллээр

https://www.nta.go.jp/english/index.htm

3-р бүлэг

Орон нутгийн татвартай холбоотой зөвлөгөө өгөх газар
Орон нутгийн татварын тухай лавлахаар бол дараах эх сурвалжуудыг ашиглана уу.

вэб сайт.

5-р бүлэг

(1)		 Японы дотоод хэрэг, харилцаа холбооны яамны

4-р бүлэг

6-2

Гадаад иргэдэд ногдох хувь хүний оршин суугчийн албан татварын

https://www.soumu.go.jp/main_sosiki/jichi_zeisei/czaisei/
czaisei_seido/individual-inhabitant-tax.html

захиргаанаас лавлана уу.

7-р бүлэг

(2)		 Дэлгэрэнгүйг оршин суугаа нийслэл, муж болон хот, дүүрэг, орон нутгийн

6-р бүлэг

тухай танилцуулсан байгаа.

8-р бүлэг
9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

97Замын хөдөлгөөн

1Замын хөдөлгөөний дүрэм

1-р бүлэг

9-р бүлэг

2-р бүлэг
3-р бүлэг

Авто замын хөдөлгөөнд олон тооны тээврийн хэрэгсэл болон явган зорчигч оролцдог.
хөдөлгөөний дүрмийг дагаж мөрдөх, хөдөлгөөнд соёлтой оролцох нь хувь хүний нийгэмд
хүлээх үүрэг юм.

Явган зорчих үедээ анхаарах зүйл6-р бүлэг

(1) Явган зорчих үедхөдөлгөөнд оролцдог.
		 Явган хүний зам болон явган хүний зорчих хэсэг
байгаа тохиолдолд түүгээр зорчино.

Аюулгүй газраар зам хөндлөн гарах
		Гэрлэн дохио болон явган хүний гарц, явган хүний гүүрэн гарц, явган хүний нүхэн гарцойролцоо байгаа бол түүгээр гарна.
•		“Зам хөндлөн гарахыг хориглоно (歩行者横断禁止)" гэсэн тэмдэгтэй газраар зам хөндлөн

•		Замын гарцаар гарахдаа гараа өргөх, жолооч руу харах зэргээр зам хөндлөн гарах гэжбайгаагаа жолоочид тодорхой илэрхийлэн аюулгүй байдлыг хангаж гарцаар зам хөндлөн
•		Зам хөндлөн гарч байх явцад мөн машин гарч ирэхээс болгоомжилно.

98

12-р бүлэг

гарна.

11-р бүлэг

гарахыг хатуу хориглоно.

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

(2) Зам хөндлөн гарах арга8-р бүлэг

•Замын баруун талаар зорчино.

7-р бүлэгГол төлөв явган зорчигч баруун гарын дүрмээр, машин зүүн гарын дүрмээр
•5-р бүлэг

1-1

4-р бүлэг

Энэхүү авто замын хөдөлгөөнд аюулгүй, саад бэрхшээлгүй оролцохын тулд замын

9Замын хөдөлгөөн

Гэрлэн дохионы утга		Ногоон гэрэл: Хөдөлгөөнд оролцож болно.

•		 Шар гэрэл болон анивчиж буй ногоон гэрэл: Зам хөндлөн гарах үйлдлийг эхлүүлж
болохгүй. Зам хөндлөн гарч байгаа бол хурдан гарч дуусгах эсвэл буцах шаардлагатай.
		Улаан гэрэл: Зам хөндлөн гарч болохгүй.

•		 Товчлууртай гэрлэн дохио: Гэрлэн дохионы шон дээр буй товчлуурыг дарж гэрлэн
дохио ногоон болсныг дараа зам хөндлөн гарна.

•		Баруун болон зүүн гар тал сайн харагдах газраар зам хөндлөн гарна.

•		Зам хөндлөн гарахын өмнө зогсож байгаад, баруун болон зүүн гар талаа сайн харж•		 Зам хөндлөн гарахдаа машин ирж байгаа эсэхийг анхаарч, эгц хөндлөн гатална.

4-р бүлэг

машин ирж байгаа эсэхийг шалгана. Машин ойрхон ирж байвал явж өнгөрөхийг нь хүлээнэ.

3-р бүлэг

Гэрлэн дохиогүй газраар зам хөндлөн гарах үед

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

•Ташуулдан гарч болохгүй.

•		 Төмөр замын гармын өмнө түр зогсож, баруун болон зүүн гар талынхаа аюулгүй

•		Төмөр замын гармын дуут дохио ажиллаж байгаа болон төмөр замын гармын хаалт

хаагдаж эхэлж байгаа тохиолдолд гарам руу орохыг хатуу хориглоно.

7-р бүлэг

(3) Шөнө замаар алхах үедШөнө замаар алхах үедээ цагаан, шар гэх мэт гэгээлэг өнгийн хувцас өмсөхийн
зэрэгцээ, гэрэл ойлгогч болон LED гэрэл биедээ эсвэл авч яваа зүйлдээ зүүж, машинаас сайнзорчино
•		Унадаг дугуй нь тээврийн хэрэгсэл учраас машин замаар зүүн гар талаар

зорчино.
•		Унадаг дугуйн замтай газар тухайн замаар зорчино.

•		Замын зүүн талын зурвасаар зорчих боломжтой боловч явган хүний хөдөлгөөнд саадучруулж болохгүй.

99

12-р бүлэг

Дүрэм 1. Журмын хувьд машин замаар, зүүн талыг баримтлан

11-р бүлэг

(1) Унадаг дугуйгаар замын хөдөлгөөнд оролцох дүрэм "Унадаг
дугуйгаар аюулгүй зорчих 5 дүрэм" (自転車安全利用五則)-ийг
мөрдөх

10-р бүлэг

Унадаг дугуй унах үедээ анхаарах зүйл9-р бүлэг

харагдахаар хувцаслах хэрэгтэй.

8-р бүлэг

Гэгээлэг өнгийн хувцас өмсөх болон гэрэл ойлгогч зүүх1-2

6-р бүлэг

байдлыг магадлана.

5-р бүлэг

Төмөр замын гармаар гарах арга

9Замын хөдөлгөөн

		Унадаг дугуй явахыг зөвшөөрсөн тэмдэглэгээтэй явган хүний замаар зорчиж болно.

•		

13-аас доош насны хүүхэд, 70-аас дээш насны өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэйхүн явган хүний замаар унадаг дугуйгаар зорчиж болно.
•		 Явган хүний зорчих боломжтой машин замаар зорчих тохиолдолд шууд зогсоох

•		Явган хүний хөдөлгөөнд саад учруулах эрсдэлтэй бол түр зогсох ёстой.

Дүрэм 2. улзвар дээр гэрлэн дохио болон түр зогсох дүрмийг баримтлан
•		Гэрлэн дохиотой уулзварууд дээр гэрлэн дохио ногоон асахыг хүлээн аюулгүй байдлаа

хангасны дараагаар зам хөндлөн гарцгаая.
		Түр зогсох шаардлагатай уулзвар дээр заавал түр зогсож аюулгүй байдлаа шалгаарай.

Дүрэм 3. Шөнийн гэрэл асааж зорчих
		Шөнө зорчихдоо гэрлээ заавал асаах ёстой тул дугуй унахынхаа өмнө гэрэл нь асч буйэсэхийг шалгаарай.

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

аюулгүй байдлаа хангах

2-р бүлэг

боломжтой хурдаар удаан зорчих ёстой.

1-р бүлэг

•Дүрэм 4. Согтуугаар дугуй унахыг хориглох
		Хэрэв архи уусан л бол огтхон ч дугуй унаж болохгүй.

Дүрэм 5. Хамгаалалтын малгай өмсөх
		 Дугуй

унахдаа

зориулалтын

хамгаалалтын

малгай

өмсөөрэй.
•		 Дугуйндаа бусдыг сундлахдаа аль болох хамгаалалтын малгай өмсүүлээрэй. Хүүхэд
зориулалтын суудал дээр сундлах үед, хүүхдэдээ хамгаалалтын малгай өмсүүлээрэй.

			Хоёулаа суух болон зэрэгцэж зорчихгүй байх.

•		Дугуй унах үедээ шүхэр дэлгэж явах, гар утсаар ярингаа явж болохгүй.

•		Унадаг дугуйн ослын үед хохирогчийн хохирол барагдуулах, биедээ гэмтэл авсан үеддаатгалаар нөхөн олговор авах боломжтой. Эдгээрээс тусгайлан хохирогчийн хохирол
барагдуулахад зориулсан “унадаг дугуйн хохирогчийн хохирол барагдуулах эрсдэлийн
анхаарна уу.
Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

100

12-р бүлэг

https://www.jitensha-kyogikai.jp/project/#insurance-promotion

11-р бүлэг

даатгал”-д Токио, Осака зэрэг олон бүс нутгуудад заавал хамруулах журамтай байдаг тул

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

Бусад дүрэм

8-р бүлэг

асран хамгаалагч нь 13-аас бага насны хүүхэд дугуй унах болон бага насны хүүхдийг тусгай

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

•9Замын хөдөлгөөн

(2) Уулзвараар нэвтрэх арга1-р бүлэг

Баруун эргэх үед•		Гэрлэн дохиотой тохиолдолдявж зогсоод, чиглэлээ өөрчилнө. Өмнөх гэрлэн дохио ногоон ассаны дараа өмнө ар, зүүнбаруун гар талынхаа аюулгүй байдлыг магадлаад чигээрээ явна.
		Гэрлэн дохиогүй тохиолдолдАр талынхаа аюулгүй байдлыг магадлаад замын зүүн захыг дагаж эсрэг тал хүртэл

чигээрээ яваад, замын аюулгүй байдлыг магадлаад баруун тийш эргэж чигээрээ явна.

Зүүн эргээд явах гэж буй чиглэлд зам хөндлөн гарч буй явган зорчигчийн хөдөлгөөнд

5-р бүлэг

саад учруулахгүйгээр явна.

4-р бүлэг

Зүүн эргэх үед

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

Ногоон гэрлээр уулзварын зүүн гар талыг дагаж замын эсрэг талын булан хүртэл

Унадаг дугуйн гарцтай газар
Уулзвар болон уулзварын ойролцоо унадаг дугуйн гарц байгаа тохиолдолд

Автомашин (мотоциклыг багтаана) жолоодох үед•		Автомашин барих бол жолооны үнэмлэх авах шаардлагатай.

•		 Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн болон осол аваар гаргасан үед цагдаа үнэмлэх

•		Замын зүүн гар талаар зорчих үүрэгтэй.

•		Явган зорчигч болон унадаг дугуйтай хүний хажуугаар өнгөрөхдөө тодорхой зай барих

•		Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн бол автомашин жолоодож болохгүй.

•		 Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн хүнд машинаа түр хэрэглүүлэх, жолоо
хэрэглэсэн хүнээс жолоо барихыг хүсэхийг хориглоно.

•		Автомашин жолоодох үед суудлын бүсийг заавал зүүх шаардлагатай. Мөн жолоочоос

•		

6-аас доош насны хүүхэдэд зориулалтын хүүхдийн суудал хэрэглэх

шаардлагатай.
		Автомашин жолоодох үед гар утас хэрэглэж болохгүй.

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

https://www.npa.go.jp/english/bureau/traffic/index.html

10112-р бүлэг

•11-р бүлэг

бусад зорчигч ч гэсэн суудлын бүс зүүх шаардлагатай.

10-р бүлэг

барих гэж буй хүнд согтууруулах ундаа санал болгох, согтууруулах ундаа

9-р бүлэг

эсвэл шууд зогсож болох хурдаар явах шаардлагатай.

8-р бүлэг

үзүүлэхийг шаардсан тохиолдолд жолооний үнэмлэхээ үзүүлэх үүрэгтэй.

7-р бүлэг

1-3

6-р бүлэг

түүгээр явна.

9Замын хөдөлгөөн

Жолооны үнэмлэх
Японд автомашин (мотоциклыг багтаана) болон мопед унахад дараах 3 үнэмлэхийн аль

2-р бүлэг

нэгийг нь авах шаардлагатай.
①		Японд жолооны үнэмлэх авах②		Олон улсын жолоодох эрхийн үнэмлэх авах.

байх)③		 Гадаад улсын жолооны үнэмлэхэд Элчин сайдын яамны орчуулга хавсаргажбүс нутаг)*		② болон ③-ын жолооны үнэмлэхээр жолоо барьж болох хугацаа дээд тал нь 1 жил байдаг.

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

		Японд жолооны үнэмлэх авах дараах арга байдаг.
Японы жолооны үнэмлэх олгох шалгалт өгч жолооны үнэмлэх авах арга•		 Жолооны үнэмлэх олгох төвд ур чадварын шалгалт, дүрмийн шалгалт,зохицох чадварын шалгалт (хараа гэх мэт) өгч тэнцэх шаардлагатай.
		Жолооны сургууль (магадлан итгэмжлэгдсэн жолооны сургалтын төв)-дсурч төгсвөл ур чадварын шалгалтаас чөлөөлөгдөнө.
②		Гадаадын жолооны үнэмлэхээс Японы үнэмлэх рүү шилжүүлэх арга		 Гадаадын жолооны үнэмлэхтэй хүн жолоо барихад шаардлагатай
мэдлэг, ур чадвар зэргээ шалгуулж жолоо барихад асуудалгүй гэдэг ньхүлээн зөвшөөрөгдвөл, дүрмийн шалгалт болон ур чадварын шалгалтаас
•		 Гадаадад жолооны үнэмлэх аваад тухайн улсад 3 сараас доошгүй
хугацаагаар амьдарсан байх шаардлагатай.
		Хүсэлтийг оршин суугаа нийслэл, мужийн цагдаагийн хэлтсийн Жолооны

үнэмлэх олгох төвд гаргана.
•		 Хүсэлт гаргахад хэрэгтэй бичиг баримт зэргийг цагдаагийн хэлтсийн
Жолооны үнэмлэх олгох төвөөс лавлана уу.

102

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

чөлөөлөгдөнө.

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

•8-р бүлэг

①		

7-р бүлэг

•Японд жолооны үнэмлэх авах6-р бүлэг

https://www.npa.go.jp/english/bureau/traffic/index.html

5-р бүлэг

*		 Мопед нь мотортой дугуй учраас дээрх ①～③-ын аль нэг үнэмлэхээр жолоодох шаардлагатай.

4-р бүлэг

жолоодох (Швейцари, Герман, Франц, Бельги, Монако, Тайвань зэрэг 6 улс болон

3-р бүлэг

(Женевийн конвенцид нэгдсэн улсаас олгосон ба тогтоосон шалгуурт тэнцсэн

2-1

1-р бүлэг

2

9Замын хөдөлгөөн

Японы жолооны үнэмлэхэд сунгалт хийлгэх
1-р бүлэг

2-2Жолооны үнэмлэх сунгуулах
		Японы жолооны үнэмлэх хүчинтэй хугацаатай.

•		Жолооны үнэмлэх дээрх хаягаар сунгалт хийлгэхэд шаардлагатай зүйлсийг бичсэн илзахидал илгээгдэнэ. Хүчинтэй хугацаа дуусахаас өмнө сунгалт хийлгэнэ үү.
		Сунгалт хийлгээгүй тохиолдолд жолоо барих эрхгүй болно.

Жолооны үнэмлэх дээрх хаягын өөрчлөлт
		Жолооны үнэмлэх дээр бичигдсэн овог нэр, хаяг зэрэгт өөрчлөлт гарсан тохиолдолд

ойролцоох цагдаагийн газар зэрэгт бүртгүүлнэ үү.
•		Шаардлагатай бичиг баримтын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг ойролцоох цагдаагийн

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

•2-р бүлэг

•газраас лавлана уу.

		 Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн болон осол аваар гаргасан тохиолдолд тогтсон
оноогоор тооцно.
		Өнгөрсөн 3 жилийн нийлбэр онооноос шалтгаалан жолоо барих эрхийг түр зогсоох,хасах зэрэг арга хэмжээ авах тохиолдол байдаг.

Автомашинаа бүртгүүлээгүй бол хөдөлгөөнд оролцож болохгүй.
Японд ашиглахаа больсон тохиолдолд бүртгүүлэх шаардлагатай.

Ашиглаагүй (шинэ) машины бүртгэл
•		Ашиглаж байгаагүй машиныг ашиглаж эхлэх үед→ Шинэ бүртгэл

103

12-р бүлэг

(1) Бүртгэл хийлгэх шаардлагатай үе болон бүртгэлийн нэр

11-р бүлэгМөн Японд бүртгэлтэй автомашин эзэмшигчийн нэр болон хаяг өөрчлөгдсөн болон

10-р бүлэг

Автомашины бүртгэл

9-р бүлэг

3-1Автомашин (мотоцикл орно)эзэмших

8-р бүлэг

37-р бүлэг

•6-р бүлэг

•Жолооны үнэмлэхийг оноогоор дүгнэх тогтолцоо

5-р бүлэг

2-3

9Замын хөдөлгөөн

Ашиглаж байгаа машины бүртгэл
		Автомашин эзэмшигчийн нэр болон хаяг өөрчлөгдсөн тохиолдолд
→ Өөрчлөлтийн бүртгэл

•		Автомашин эзэмшигч өөрчлөгдсөн тохиолдолд

•		

2-р бүлэг

→ Эзэмшигч өөрчлөгдсний бүртгэл
Автомашиныг задлах болон экспортлох үед→ Устгалын бүртгэл

3-р бүлэг

(2) Бүртгэл хийлгэх газар болон лавлах
•		 Бүртгэлийг Зам тээврийн газрын орон нутгийн салбар болон Автомашин үзлэг,		 Бүртгэлийн талаар ойлгохгүй зүйл байвал ойролцоох Зам тээврийн газрын орон4-р бүлэг

бүртгэлийн газар зэрэг улс даяар нийт 91 газарт хийлгэж болно.
•1-р бүлэг

•нутгийн салбар болон Автомашин үзлэг, бүртгэлийн газраас лавлана уу.
5-р бүлэг

Улсын хэмжээний Зам тээврийн газрын мэдээлэл

https://www.mlit.go.jp/jidosha/kensatoroku/ans_system/help02.htm

6-р бүлэг

3-2Зогсоолын гэрчилгээ

тавих газраа баталгаажуулах шаардлагатай.
Тиймээс

автомашин

худалдаж

авах

болон

нүүж

хаяг

машинаа зогсоохоор баталгаажуулсан газрын байршлыг тус газрыг
хариуцсан цагдаагийн газрын даргаас автомашины зогсоолынКей автомашины тухайд зогсоох газрын байршлыг тус газрыг хариуцсан цагдаагийн
газрын даргад мэдэгдэх шаардлагатай.
дүүрэг болон зарим хот, кей-ээс бусад автомашины тухайд нийслэл Токио хотын 23 дүүрэг,хот, хороо болон зарим
(зогсоол)-ын байршлыг хариуцсан цагдаагийн газраас лавлана уу.

11-р бүлэг

Автомашин тавих газрын гэрчилгээ олгох тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг зогсоох газар

10-р бүлэг

Дээрх бүртгэл шаардлагатай болох нь: Кей автомашины тухайд нийслэл Токио хотын 23

9-р бүлэг

зөвшөөрөл (зогсоолын гэрчилгээ) авах шаардлагатай.

8-р бүлэг

өөрчлөгдсөн тохиолдол зэрэгт автомашины бүртгэл хийлгэхдээ

7-р бүлэг

Автомашин эзэмшихдээ тус машины эзэмшигч нь автомашин

12-р бүлэг

104

9

Замын хөдөлгөөн

Автомашин (зарим мотоциклыг багтаана)-ы
үзлэг

•

Автомашин эзэмшиж байгаа хүн хуулиар заасан хугацаанд автомашины үзлэг (Цаашид

		

•

		

Шакэнд хамрагдах 2 төрлийн арга байдаг.
Засварын газарт автомашины үзлэг хийлгэх
Японд одоогийн байдлаар тээврийн хэрэгсэлтэй хүний бараг 90% нь Шакэн
үзлэгээ засварын газраар хийлгэдэг бөгөөд ихэнх тохиолдолд автомашины

3-р бүлэг

①		

2-р бүлэг

Шакэн гэнэ)-т хамрагдах шаардлагатай.

1-р бүлэг

3-3засвар болон техникийн үзлэгийг хувь хүн өөрөө хийдэггүй. Шакэн үзлэгийг
итгэмжлэгдсэн (автомашины үзлэг хийх эрхтэй засварын газар) эсвэл шар баногоон өнгийн самбар (Баталгаат (автомашины үзлэг хийх эрхгүй засварын газар)②		Хувиараа Шакэн үзлэгт орохЯпонд одоогийн байдлаар тээврийн хэрэгсэлтэй хүний бараг 10% нь хувиараа

газрын орон нутгийн салбар зэрэгт машинаа үзүүлж үзлэгт орох шаардлагатай.
Ийнхүү Шакэн үзлэг хийдэг Зам тээврийн газрын орон нутгийн салбар болон бусад
газар) байдаг. Шаардлагатай засвар зэргийг өөрөө хийнэ. Хувиараа Шакэн үзлэгт
орох талаар ойролцоох Зам тээврийн газрын орон нутгийн салбар зэргээс лавланаЗам тээврийн газрын орон нутгийн салбарын утасны дугаар

9-р бүлэг

https://www.mlit.go.jp/jidosha/kensatoroku/ans_system/help02.htm

8-р бүлэг

уу.

7-р бүлэг

байгууллага нь улс даяар нийт 93 газар (кей буюу суудлын хөнгөн тэрэгний 89

6-р бүлэг

Шакэн үзлэгт ордог. Энэхүү тохиолдолд төрийн байгууллага болох Зам тээврийн

5-р бүлэгтай засварын газраас зөвлөгөө авна уу.

4-р бүлэг

засварын газраар хийлгэх талаар, ойролцоох цэнхэр өнгийн самбар (МагадланКей буюу суудлын хөнгөн тэрэгний үзлэг хийлгэхэд холбоо барих газрын утасны дугаар

•		 Шакэн үзлэгт тэнцвэл хүчинтэй хугацаа бүхий Шакэн үзлэгийн гэрчилгээ болон
(мотоцикл бол дугаарын зүүн гар талын дээд хэсэгтээ) нааж, машин унах үедээ Шакэн
үзлэгт орсны гэрчилгээгээ заавал авч явах шаардлагатай.

11-р бүлэг

үзлэгийн наалт олгогдох учраас тус үзлэгийн наалтыг урд салхины шилэн дээрээ

10-р бүлэг

https://www.keikenkyo.or.jp/procedures/procedures_000134.html

12-р бүлэг

105

9

Замын хөдөлгөөн

3-4Автомашины даатгал

		 Зам тээврийн осолд өртсөн хохирогчийг дэмжих зорилгоор мотоцикл болон бүхтөрлийн автомашиныг даатгуулах шаардлагатай албан журмын даатгал юм.

•		Зам тээврийн ослоор бусдын амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учруулсан үед жолоочийн

•		 Жолоочийн хариуцлагын даатгалд (Харилцан туслалцах даатгал) хамрагдаагүй болхуулиар машин болон мотоцикл унахыг хориглоно.
		 Жолоочийн хариуцлагын даатгалд (Харилцан туслалцах даатгал) хамрагдах үедүнэмлэх олгох тул жолоо барихдаа үнэмлэхээ биедээ авч яваарай. Мөн 250сс ба түүнээс
бага хөдөлгүүрийн багтаамжтай мотоцикльд даатгалын (харилцан туслалцах) тэмдэг

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

хариуцлагын даатгалаас (Харилцан туслалцах даатгал) нөхөн төлбөр олгогдоно.

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

Жолоочийн хариуцлагын даатгал (Харилцан туслалцах даатгал) гэдэг нь

1-р бүлэг

(1) Жолоочийн хариуцлагын даатгал (Харилцан туслалцах
даатгал)наалт (стикер) олгогддог тул үүнийг улсын дугаарын зүүн дээд буланд (моторт дугуйны
•		 Жолоочийн хариуцлагын даатгалд (Харилцан туслалцах даатгал) хамрагдалгүй зам

6-р бүлэг

хувьд улсын дугаарын нүдэнд харагдах хэсэгт) наана уу.
тээврийн осол гаргаж бусдын амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учруулсан тохиолдолд машболдог.

https://www.mlit.go.jp/jidosha/anzen/04relief/index.html

даатгуулах
		 Автомашины ослын хохирлын нөхөн төлбөрийн хариуцлагын даатгал (Харилцан
туслалцах даатгал)-д дараах газруудаар даатгуулж болно.
①		Даатгалын компани (Харилцан туслалцах даатгалын хоршоолол)-ний салбар,②		Машин болон мотоцикл худалдах газар зэрэг

③		Мопед болон мотоциклыг шуудан (зарим салбарт хүлээж авахгүй)-гаас гадна,болон комбинигоор даатгуулж болно.
*		 Даатгалд хэрхэн даатгуулах талаар ойлгомжгүй зүйл байвал ойролцоо байх дээрх газруудаас лавлана уу.

106

12-р бүлэг

зарим даатгалын компани (Харилцан туслалцах даатгалын хоршоолол)-д интернет

11-р бүлэг

төлөөлөгчийн газар

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

Жолоочийн хариуцлагын даатгал (Харилцан туслалцах даатгал)-д

8-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

7-р бүлэгих хэмжээний эмчилгээний зардал болон нөхөн төлбөрийг өөрсдөө төлөх шаардлагатай

9Замын хөдөлгөөн

(2) Сайн дурын даатгал (Харилцан туслалцах даатгал)туслалцах даатгал)-д даатгуулж байсан ч эд хөрөнгөд учруулсан хохирол (машин болон

1-р бүлэг

Автомашины ослын хохирлын нөхөн төлбөрийн хариуцлагын даатгал (Харилцан
бусад эд зүйлд эвдрэл гэмтэл учруулсан тохиолдол) зэрэгт тус даатгалаас нөхөн төлбөр
Тиймээс Автомашины ослын хохирлын нөхөн төлбөрийн хариуцлагын даатгал (Харилцан
туслалцах даатгал)-аас төлбөр олгогдохгүй хэсгийг нөхөн олгох Сайн дурын даатгал

3-р бүлэг

(Харилцан туслалцах даатгал) байдаг.
АОХНТХД болон Сайн дурын даатгалын ялгаа

•Бусдын эд зүйлд учруулсан
хохирол

•Өөрөө болон өөрийн жолоодож
явсан машинд сууж явсан
хүний амь нас, эрүүл мэндэд
учруулсан хохирол

•Машины эвдрэл гэмтэл гэх мэтГэрээний нөхцлөөс шалтгааланянз бүр байдаг
Гэрээний нөхцлөөс шалтгаалан янзбүр байдаг

Хязгаартай

9-р бүлэг

Нөхөнтөлбөрийн
хэмжээ

8-р бүлэг

Бусдын амь нас, эрүүл мэндэд
учруулсан хохирол

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

Зөвхөн бусдын амь нас, эрүүл
мэндэд уруулсан хохирол

Сайн дураар даатгуулах (хувийн
даатгалын компани (Харилцан
туслалцах даатгалын хоршоолол)гэх мэт)5-р бүлэг

Нөхөн төлбөр
төлөгдөх
хохирлын
төрөлАлбан журмын даатгал

Сайн дурын даатгал
(Харилцан туслалцах даатгал)4-р бүлэг

АОХНТХД
(Харилцан туслалцах даатгал)Даатгуулах
арга

2-р бүлэг

олгогдохгүй.

10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

107

9

Замын хөдөлгөөн

Машины жолоодлогоо зогсоох

		•		 Бусдын хөдөлгөөнд саад учруулахгүйгээр машинаа замын хажуу болон зайтай хэсэг
зэрэг аюулгүй газар байрлуулна уу.

Түргэн тусламж болон цагдаа дуудах

		 Түргэн тусламж ирэх хүртэл гэмтэж бэртсэн хүнийг шалтгаангүйгээр
хөдөлгөлгүй, түргэн тусламжийн операторын зааврын дагуу цус тогтоохгэх мэтчилэн өөрийн чадах хэмжээнд анхны тусламж үзүүлнэ үү.

•		 Гэмтэж бэртсэн хүн байгаа эсэхээс үл хамааран цагдаа (утасны дугаар: 110) дуудах
шаардлагатай.

•

		

•

		 Цагдаа ирсний дараа осол болсон нөхцөл байдлыг тайлбарлаж,осол болсон газрыг шалгуулна.

Эмчийн оношилгоо

		 Ослын үед бэртэж гэмтээгүй, хөнгөн шархдсан гэж бодож байсан ч дараа нь хүндээр
бэртсэн байхаа мэдэх тохиолдол байдаг.

•		Нэн даруй эмчийн үзлэгт орж оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй.

https://www.npa.go.jp/english/bureau/traffic/index.html

Зам тээврийн ослын тодорхойлолт авах		 Зам тээврийн осолд орсны дараа төрөл бүрийн халамж үйлчилгээ авах үед “Замтээврийн ослын тодорхойлолт (交通事故証明書)” шаардагдах тохиолдол байдаг.

•		 “Зам тээврийн ослын тодорхойлолт”-ыг Автомашины аюулгүй жолоодлогын төв (自動車安全運転センター)-д хүсэлт гарган авч болдог. Өргөдөл гаргах аргачлалын талаар ослынүед хандсан цагдаагийн газраас лавлана уу.

•		 Цагдаад бүртгэгдээгүй ослын “Зам тээврийн ослын акт, тодорхойлолт”-ыг авахболомжгүй учраас зам тээврийн осолд орвол заавал цагдаад мэдэгдэнэ үү.

Автомашины аюулгүй жолоодлогын төвhttps://www.jsdc.or.jp/center/tabid/106/Default.aspx

10812-р бүлэг

•11-р бүлэг

4-410-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас үзнэ үү.

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

4-3

Цагдаа ирэх хүртэл осол болсон газраас холдож болохгүй.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

		 Гэмтэж бэртсэн хүн байгаа тохиолдолд түргэн тусламж
(утасны дугаар: 119) дуудна.

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

4-2

Нэн даруй машинаа зогсооно уу.

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

4-1

Зам тээврийн осол гарсан үеийн
зохицуулалт

1-р бүлэг

4

10-р бүлэг

Гэнэтийн өвчин болон гэмтэл бэртэл, гал түймэргэх мэт (119)Гэнэтийн өвчин, гэмтэж бэртэх үедтүймэр үү, түргэн тусламж уу?/" гэж асуух учраас "Кюүкюү дэсү/Түргэн тусламж/"гэж хариулна уу.
Түргэн тусламжийн тэрэг дуудахыг хүссэн газар болон тухайн газрынхаа онцгой

таних тэмдгийг хэлнэ үү.
Биеийн байдал муу байгаа хүний өвчний шинж тэмдэг болон насыг хэлнэ үү.

④		Өөрийн нэр болон холбоо барих утас, хаягаа хэлнэ үү.

Доорх вэб сайтаас түргэн тусламжийн тэрэг дуудах аргын тухай мэдэж авч болно.

https://www.fdma.go.jp/html/life/gaikokujin_kyukyusya_guide/index.html①		

119 дугаар луу залгахаар оператор нь "Кажи дэсүка, Кюүкюү дэсүка? /Гал түймэр

②		

Гал түймэр гарсан газрыг хэлнэ үү.

③		Өөрийн нэр болон холбоо барих утас, хаягаа хэлнэ үү

11-р бүлэг

үү, түргэн тусламж уу?/" гэж асуух учраас "Кажи дэсү /Гал түймэр/" гэж хариулна уу.

10-р бүлэгГал түймрийн үед

9-р бүлэг

(Олон хэл дээр тайлбартай)8-р бүлэг

③		

7-р бүлэг

②		

6-р бүлэг

①		 119 дугаар руу залгахаар оператор нь "Кажи дэсүка, Кюүкюү дэсүка? /Гал5-р бүлэг

Гэнэтийн өвчин болон гэмтэл бэртэл, гал түймрийн үед 119 дугаар руу залгана уу.

4-р бүлэг

1-1

3-р бүлэг

Яаралтай тусламжийн утас2-р бүлэг

11-р бүлэг

Яаралтай тусламж /Гамшиг

12-р бүлэг

109

10

Яаралтай тусламж / Гамшиг

•		Зам тээврийн осол болон гэмт хэрэгт өртөх зэрэгт яаралтай цагдаа ирэхийг хүссэн үед•		

110 дугаар луу залгахаар оператор нь голчлон дараах асуултыг асуух учраас сандралгүй,аль болох тодорхой мэдээлэл өгнө үү .

②		Өөрийн нэр болон холбоо барих утас, хаяг гэх мэт③		Осол гаргасан хүн, гэмт хэрэгтний нас, хүйс, хувцас, хүний тоо гэх мэт④

Гэмтэж бэртсэн хүн байгаа эсэхӨөрөө утсаар ярих боломжгүй байгаа тохиолдолд хажууд байгаа хүнээс тусламж хүснэ

үү.

5-р бүлэг

		

4-р бүлэг

Хэзээ, хаана, юу болсон бэ?

3-р бүлэг

•①		

2-р бүлэг

110 дугаар луу залгаж мэдэгдэнэ үү

1-р бүлэгЗам тээврийн осол болон гэмт хэрэгт өртөх зэрэгт
(110)

1-2

6-р бүлэг
7-р бүлэг
8-р бүлэг
9-р бүлэг
10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

110

10

Яаралтай тусламж / Гамшиг

21-р бүлэг

Гамшиг
Далайн хар салхи / Үргэлжилсэн аадар бороо

•Улирал солигдох мөчид өмнө зүгийн дулаан агаар масс болон хойд зүгийн хүйтэн агаар

		

•

		

Далайн хар салхи болон агаарын фронтоос үүдсэн агаарын нам даралт нь Японы газар

нутгаар дайран өнгөрөх үед ихэнх нутгаар аадар бороо ордог.
		Газар нутгийн онцлогоос шалтгаалж агаарын дээшлэх урсгал үүсэн борооны бөөн харүүл нэг газар төвлөрсөнөөр аадар бороо үргэлжилж орох үзэгдэл (үргэлжилсэн аадар
бороо) болдог.
		 Иймэрхүү аадар борооноос шалтгаалан хөрсний гулсалт, үер усны аюул болж иххэмжээний хохирол учруулдаг учраас анхаарал сэрэмжтэй байх шаардлагатай.

•		Аадар борооны улмаас голын ус үерлэн барилга байшин усанд автах, хүний амь эрсдэхе

6-р бүлэг

(1) Гол ус үерлэх

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

масс агаар мандалд хуралдан агаарын фронт үүсгэн аадар бороо ихээр ордог.

2-р бүлэг

2-1тохиолдол байдаг.
		Үер усны гамшгаас амь насаа хамгаалахын тулд дараах арга хэмжээг авна уу.

Бэлтгэл арга хэмжээ
болзошгүй газар хаана байх бөгөөд хоргодох байрны байршил, гэрээсээ хоргодох байрхүртэл аюулгүй очих замын талаарх мэдээллийг авч байх нь чухал.

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

11-р бүлэг

https://disaportal.gsi.go.jp/①		 Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газар гэх мэтийн байгууллагаас зарласан
Гамшгаас урьдчилан сэргийлэх цаг агаарын мэдээ зэрэгт үндэслэн аюултай гэжүзсэн тохиолдолд тухайн газраас өөрийн санаачлагаар дүрвэн зайлах.
Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас дүрвэх мэдээлэл гарвал, аюултай газраас

аюулгүй газар руу дүрвэн зайлна.
③		Хэрхэн дүрвэх талаар "3 Дүрвэх" хэсгээс лавлана уу.

111

12-р бүлэг

Аадар борооны үед②		

10-р бүлэг

Гамшигт өртөж болзошгүй газрыг тэмдэглэсэн газрын зураг юм.

9-р бүлэг

"Гамшгийн эрсдэлийн зураг (Hazard map)"8-р бүлэг

Жирийн үеэс "Гамшгийн эрсдэлийн зураг (Hazard map)"-ыг ашиглаж, үер усанд автаж

7-р бүлэг

•10Яаралтай тусламж / Гамшиг

(2) Хөрсний гулсалт

Бэлтгэл арга хэмжээ

②		 Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас дүрвэх мэдээлэл гарвал, аюултай газраас
аюулгүй газар руу дүрвэн зайлна уу.
③		Хэрхэн дүрвэх талаар "3 Дүрвэх" хэсгээс уншиж танилцана уу.
6-р бүлэг

2-2

5-р бүлэг

①		 Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газар гэх мэтийн байгууллагаас зарласан
Гамшгаас урьдчилан сэргийлэх цаг агаарын мэдээ зэрэгт үндэслэн аюултай гэжүзсэн тохиолдолд тус газраас өөрийн санаачлагаар дүрвэн зайлна уу.

4-р бүлэг

Аадар борооны үед

3-р бүлэг

Жирийн үеэс "Гамшгийн эрсдэлийн зураг"-ыг ашиглаж, хөрсний гулсалт үүсч болзошгүй
газар хаана байх бөгөөд хоргодох байрны байршил, гэрээсээ хоргодох байр хүртэл аюулгүй
очих замын талаарх мэдээллийг авч байх нь чухал.

2-р бүлэг

Хөрсний гулсалтаас амь насаа хамгаалахын тулд дараах үйлдлийг хийнэ үү.

1-р бүлэг

Хөрсний гулсалт гэдэг нь аадар бороо зэргээс шалтгаалан хөрс, чулуу болон элс гулсаж
үүсдэг байгалийн гамшигт үзэгдэл юм. Уул болон эрэг нурах, гулсаж ирсэн чулуу хөрс барилга
байшин эвдэх, таглах, зам боох зэрэг тохиолдол байдаг.

Газар хөдлөлт

		 Газар хөдлөлт болсон тохиолдолд эхлээд өөрийн амь насаа хамгаалах, бүс нутгийн
хүмүүстэй харилцан туслалцаж амь насаа хамгаалах нь нэн чухал юм.

•		 Газар хөдлөлтөөс амь насаа хамгаалахын тулд урьдчилсан
байдлаар дараах арга хэмжээг авна уу.

Дүрвэн зайлах бэлтгэл

•		Магнитудь гэдэг нь газар хөдлөлтийн энергийн хэмжээг тоогоор илэрхийлсэн үзүүлэлт юм.
Магнитудийн хэмжээ 1-ээр ихсэхэд энергийн хэмжээ 32 дахин өсдөг.

•		Балл нь тухайн газар дахь газар хөдлөлтөөс үүдэлтэй чичиргээний хүчийг илэрхийлдэг. Ус цагуур, орчны шинжилгээний газраас газар хөдлөлтийн баллыг 10 шатлал (0, 1, 2, 3, 4, 5-бага, 5-их,
6-бага, 6-их, 7)-д ангилдаг.

•		Эдгээр мэдээллийг телевиз, радио, интернет зэргээс үзэж болно.

112

12-р бүлэг

Магнитудь (газар хөдлөлтийн энергийн хэмжээ) болон Балл (чичрэлтийн хүч)11-р бүлэг

Газар хөдөлбөл дүрвэн зайлах газраа гэр бүлийнхэнтэйгээ ярилцаж шийдэх.
Бүс нутгийн гамшгаас хамгаалах сургуулилтад оролцож, авч хэрэгжүүлж буйарга хэмжээний талаар ойлголт авах.
③		 Хамгийн багаар тооцоход 3 хоног (болж өгвөл 7 хоног)-ийн хоол хүнс болон
ундны ус, анхны тусламжийн эд зүйлсийг бэлдэх.
④		 Гэрийн тавилгыг унахаас сэргийлж бэхлэх. Унасан ч аюулгүй байхаар байрлуулах.

10-р бүлэг

①②

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

		 Япон улс нь Галын цагираг буюу Номхон далайн бүслүүрийн дагуу оршдог бөгөөд хэдхэдэн тектоник хавтан хавиралдаж мөргөлддөг байна. Энэхүү онцлогоос улбаалан Японулс нь дэлхийн хамгийн их газар хөдлөлтөд өртөмтгий бүс нутгийн нэг юм.

7-р бүлэг

•10Яаралтай тусламж / Гамшиг

Газар хөдлөлт болсон тохиолдолд
зохилтой болох нь газар хөдлөлт болсон газраасаа хамаараад янз бүр байдаг учраас дараах
зүйлд анхаарна уу.

•		Гэртээ болон байшин барилга дотор байгаа тохиолдолд
Чичиргээний улмаас дээрээс унаж ирэх зүйлээс толгойгоо хамгаалахын

•		Гадаа явж буй тохиолдолд
Байшин барилгын ойролцоо байвал, самбар,барилгын хана, цонх унаж ирэхруу дүрвэн зайлах.
•		Машин дотор байгаа тохиолдолд

зогсоогоод хөдөлгүүрийг унтраах. Түлхүүрээ зоолттой хэвээр нь үлдээгээд
машинаас бууж, явганаар аюулгүй газар руу дүрвэн зайлах.
Галтай зөв зохистой харьцах

		Газар хөдлөлтийн улмаас гал түймэр гарвал хохиролын хэмжээ улам ихэсдэг.

••Чичиргээ намдсны дараа гал тогоо болон зуухныхаа галыг унтраах.
Хэрэв гал гарсан тохиолдолд гал унтраах хэрэгсэл зэргээр аль болох галыг унтраах

				Газар хөдлөлтийн дараа хий алдагдсан байж болзошгүй тул хий ашиглахгүй байх③ Аюулгүй газар луу дүрвэн зайлах
Газар хөдлөлтийн улмаас байшингийн дээвэр нурах болон гал түймрийн аюулгарах тохиолдол байдаг.
•		Уулын хадтай ойролцоох газарт нуралт үүсэх магдлал өндөр учраас чичиргээ

байр руу дүрвэн зайлах.
④ Ойр орчныхоо хүмүүстэй хүчээ нэгтгэх, харилцан бие биедээ туслах
Гамшиг болсон үед эргэн тойрныхоо уялдаа холбоотой байж бие биедээ дэмжлэг

үзүүлэх нь нэн чухал юм.
•		Ялангуяа ганц бие өндөр настан болон хөгжлийн бэршээлтэй иргэд зэрэгт

•		 Газар хөдлөлтийн улмаас цахилгаан тасарсны дараа сэргэхэд цахилгаан
хэрэгслээс гал гарч болзошгүй тул та хоргодохоос өмнө автомат унтраалгыг
салгаж унтруулна уу.

		•Томоохон газар хөдлөлт болсны дараа янз бүрийн мэдээлэл цацагддаг.
		 Телевиз, радио, гар утас болон тухайн орон нутгийн гамшгийн аюулын
мэдээлэл зэргээс цаг тухай бүрийн шинэчлэсэн бодит мэдээллийг авч оновчтой
арга хэмжээ авах.

113

12-р бүлэг

⑤ Үнэн бодит мэдээлэл авах11-р бүлэг

дэмжлэг үзүүлэх.

10-р бүлэг

		

9-р бүлэг

намдахаар нэн даруй оршин сууж буй хот, дүүрэг, орон нутгаас заасан хоргодох

8-р бүлэг

		

7-р бүлэг

•		6-р бүлэг

②		

5-р бүлэг

Чичиргээ мэдэрвэл сандарч тэвдэлгүйгээр замын зүүн гар талд машинаа

4-р бүлэг

эрсдэлтэй тул цүнх болон бусад зүйлээрээ толгойгоо хамгаалаад аюулгүй газар

3-р бүлэг

тулд бат бөх ширээ гэх мэт зүйлээр биеэ далдалж, чичиргээ намдтал хүлээх.

2-р бүлэг

Яарч сандралгүйгээр үйлдэл хийх①		1-р бүлэг

Газар хөдлөлт болбол яарч сандран үйлдэл хийхгүй байна уу. Ямар үйлдэл хийвэл

10Яаралтай тусламж / Гамшиг

•		Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газраас хамгийн дээд чичрэлтийн хүч 5 балл (сул)-аас дээшгазар хөдлөлт болно гэж таамагласан үед чичрэлтийн хүч 4 баллаас дээш байхаар орон нутагт
•		Газар хөдлөлтийн шуурхай мэдээг телевиз, радио, гар утас болон тухайн орон нутгийн

гамшгийн аюулын мэдээлэл зэргээр зарлана.

2-р бүлэг

газар хөдлөлтийн шуурхай мэдээ (түгшүүр) зарладаг.

1-р бүлэг

Газар хөдлөлтийн тухай шуурхай мэдээ (Түгшүүр)Газар хөдлөлт болон газар хөдлөлтийн тухай шуурхай мэдээний тухай бичлэг

https://www.jma.go.jp/jma/kishou/books/sokuho_dvd/index.html

3-р бүлэг

Газар хөдлөлтийн тухай онц байдлын зарыг үзсэн, сонссон боляарч сандралгүйгээр юуны түрүүнд биеийн аюулгүй байдлыг
хангаарай!

4-р бүлэг

(Англи, хятад, солонгос, япон хэл)		Цунами
Далайн гүнд хүчтэй газар хөдлөлт болоход далайн гүнөргөгдөх болон хотойх зэрэг үзэгдэл явагддаг. Үүнээс үүдэн

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

2-3далайн мандалд хөдөлгөөн үүсч, дөрвөн зүг найман зовхист
•		 "Цунами болохын өмнө далайн ус татардаг" гэсэн яриа7-р бүлэг

чиглэсэн томоохон хэмжээний давалгаа үүсэхийг Цунами гэдэг.
байдаг ч заавал тэгдэг гэсэн үг биш.

Цунамигаас өөрийгөө хамгаалахын тулд өдөр тутам "Гамшгийн эрсдэлийн зураг" зэргээс
авах нь чухал.

Цунами болж болзошгүй (болсон) тохиолдолд
Дүрвэхдээ дараах зүйлд анхаарна уу.
•		Далай эрэг болон голын адаг хэсгийн ойролцоо хүчтэй чичиргээ мэдэрсэн эсвэл сулгазар болон хоргодох байр гэх мэт өндөрлөг газар руу дүрвэх.
•		Газар хөдлөлт мэдрээгүй байлаа ч Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газраас цунамигийн

даруй далай эрэг болон голын адаг хэсгээс холдож, өндөрлөг газар болон хоргодох байргэх мэт өндөрлөг газар руу дүрвэх.
•		Үнэн зөв мэдээллийг телевиз, радио, гар утас, орон нутгийн гамшгийн аюулын тухай

зарлан мэдээлэл, Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газрын англи хэл дээрх вэб сайт болон
Safety tips зэргээс олж мэдэх.
•		 Цунами удаа дараалан ирэх учраас түгшүүр болон сэрэмжлүүлэг цуцлагдах хүртэл
далайн эрэг болон голын адаг хэсгийн газар руу ойртохгүй байх.

114

12-р бүлэг

түгшүүр зарласан, хот тосгоны захиргаанаас дүрвэх зааварчилгаа гарсан тохиолдолд нэн

11-р бүлэг

чичиргээ удаан үргэлжилсэн тохиолдолд нэн даруй тухайн газраас холдож, өндөрлөг

10-р бүлэг

Цунами ирэхийг хүлээж байгаад дүрвэнэ гэвэл оройтоно.

9-р бүлэг

хоргодох байрны байршил болон гэрээс хоргодох байр хүртэл явах аюулгүй замыг мэдэж

8-р бүлэг

Дүрвэх бэлтгэл

10Яаралтай тусламж / Гамшиг

•		

2020 оны 6-р сараас эхлэн далайн эргийн амралтын газар

зэрэгт шаардлага гарвал улаан ба цагаан өнгө хосолсон дарцаг
цунамигийн түгшүүр болон анхааруулга зарлагдсаныг нүдэнд илхарагдах байдлаар мэдэгдэх зорилттой зүйл юм.
•		

2-р бүлэг

болох “Цунами дарцаг” байрлуулах болсон ба энэ нь том жижиг

1-р бүлэг

“Цунами дарцаг”“Цунами дарцаг” нэвтрүүлснээр сонсголын чадвар муутай хүн болон далайн усанд оржиргэдэд цунамигийн түгшүүр дохио зэргийг мэдэгдэх боломжтой болсон.

3-р бүлэг

байгаа учраас давлагаа ба салхины шуугианд дохио сонсогдохгүй хүн, мөн түүнчлэн гадаад

“Цунами дарцаг”-ийн тухай мэдээлэл (Англи хэлээр)		Япон улсад нийт 111 идэвхт галт уулууд байдаг.

•		Галт уул дэлбэрсэн үед амь насанд аюул учирах гамшиг тохиолдох үе байдаг.

•		Галт уулын дэлбэрэлтээс амь насаа хамгаалахын тулд дараах аргахэмжээг авна уу.

•		Урьдчилан "Гамшгийн эрсдэлийн зураг"-аас "Анхаарал сэрэмж

шаардлагатай бүс нутаг"-ийг мэдэх.
		Ууланд авирахдаа дараах бэлтгэл хийнэ.
①		Галт уул дэлбэрэлтийн түгшүүр болон сэрэмжлэх түвшин, "Гамшгийн эрсдэлийн

зураг (Hazard map)" зэргээс галт уул дэлбэрэлттэй холбоотой мэдээллийг олж авах.
Ууланд авирах мэдэгдэл гаргах.

③		Холбоо барих хэрэгсэл, хамгаалалтын малгай бэлдэх.

10-р бүлэг

②		

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

Дүрвэх бэлтгэл

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

Галт уулын дэлбэрэлт

5-р бүлэг

2-4

4-р бүлэг

https://www.data.jma.go.jp/eqev/data/en/tsunami/tsunami_flag.html

11-р бүлэг
12-р бүлэг

115

10

Яаралтай тусламж / Гамшиг

•		Галт уул идэвхжиж байгаа байдлын дагуу “Сэрэмж шаардах хэр хэмжээ”, “Авах ёстой аргахэмжээ”-г шууд танилцуулах мэдээлэл юм.
		Японд байдаг галт уулуудын дотроос 49 гал уулын мэдээг түгээх ажил хэрэгжүүлдэг. (2022оны 3сарын байдлаар)•		Галт уул дэлбэрэлтийн сэрэмжлэх түвшинд дараах 5 шатлал байдаг.
(Аюулд

нүүрлэсэн

оронсууцын

бүсээс

дүрвэх

зэрэгшаардлагатай)Түвшин 4.......... Өндөр настан дүрвэх (Сэрэмж шаардах орон сууцын бүсээс өндөр
настан зэрэг анхаарал халамж шаардах хүнийг дүрвүүлэх, оршин

зэрэг анхаарал халамж шаардлагатай иргэдийн дүрвэх бэлтгэлийг

4-р бүлэг

суугчдийн дүрвэх бэлтгэлийг хангах зэрэг шаардлагатай)Түвшин 3.......... Уул руу нэвтрэхийг хязгаарлах (Нөхцөл байдлаас хамаарч өндөр настан

3-р бүлэг

Түвшин 5.......... Дүрвэх

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Галт уул дэлбэрэлтийн сэрэмжлэх түвшин

хангах гэх мэт. Ууланд авирахыг хориглох, уул рүү нэвтрэхийг хязгаарлах,Түвшин 2.......... Галт уулын ам орчмыг хязгаарлах (Ам руу ойртохыг хориглох г.м.)Түвшин 1.......... Идэвхт гал уул гэдгийг сануулах (Тусгайлсан арга хэмжээ авахгүй)https://www.data.jma.go.jp/vois/data/tokyo/STOCK/kaisetsu/English/level.html

6-р бүлэг

Галт уул дэлбэрэлтийн түгшүүр болон сэрэмжлэх түвшний тухай (англи хэл)5-р бүлэг

аюултай хэсэг рүү ойртохыг хориглох г.м.)7-р бүлэг

•		Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газраас зарласан галт уул дэлбэрэлтийн тухай шуурхай

мэдээ, галт уул дэлбэрэлтийн түгшүүр болон галт уул дэлбэрэлтийн сэрэмжлүүлгийн
•		 Хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас "Дүрвэх зааварчилгаа" гарсан тохиолдолд
аюулгүй газар луу дүрвэнэ.
		 Ууланд авирч байхдаа дээрх мэдээллийг олж мэдсэн эсвэл галт уул дэлбэрсэн
тохиолдолд дараах арга хэмжээг авна уу.
Мэдсэн даруйдаа дэлбэрэлтийн голомтоос холдох.

②		Уулан дахь урц болон хоргодох байр луу дүрвэх.

③		Толгойгоо хамгаалахын тулд хамгаалалтын малгай өмсөх.

11-р бүлэг

①		

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

түвшин зэрэгт үндэслэн шаардлагатай тохиолдолд өөрийн санаачилгаар дүрвэх.

8-р бүлэг

Галт уул дэлбэрч болзошгүй (дэлбэрсэн) тохиолдолд

12-р бүлэг

116

10

Яаралтай тусламж / Гамшиг

3Дүрвэх
1-р бүлэг

Хоргодох газар
Хоргодох байр гэдэг нь гамшигаас биеэ хамгаалахын тулд түр хугацаагаар дүрвэх газар

2-р бүлэг

3-1болон байгууламжийг хэлдэг.

		Дүрвэх тухай зарлал зэрэгт үндэслэн, нэн даруй аюулгүй газар руу дүрвэх.

•		Урьдчилан оршин сууж буй бүс нутгийнхаа хоргодох байрыг мэдэж авах.

•		Хоргодох байрыг "Гамшгийн эрсдэлийн зураг", тухайн хот, дүүрэг, орон нутгийн вэбсайтаас харж болно.
		Үер болон бусад шалтгааны улмаас нөхцөл байдалд хоргодох байр руу явах нь илүүаюултай мэт санагдаж байвал дойролцоох өөр аюулгүй газар руу дүрвэх (ойролцоох батбөх барилга руу зугтах, боломжгүй тохиолдолд гэрийнхээ 2 давхраас дээш зэрэг багаболох зүйлээ хийгээрэй.

Дүрвэн зайлах тухай зарлан мэдээлэл
Дүрвэх зайлах тухай зарлан мэдээлэл гэдэг нь гамшиг болж болзошгүй (болсон)Дараах төрлийн дүрвэн зайлах тухай зарлан мэдээлэл байдаг.

8-р бүлэг

тохиолдолд дүрвэн зайлах үйл ажиллагааг шуурхай явуулах зорилгоор хийдэг мэдээлэл юм.

7-р бүлэг

3-2

6-р бүлэгч гэсэн аюул багатай газар руу зугтах) зэргээр аль болох амь насаа хамгаалахад нэмэр

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

•3-р бүлэг

Гамшиг болж болзошгүй (болсон) тохиолдолд

Сэрэмжлэх түвшин 3: Өндөр настай зэргийг дүрвүүлэх
		Ямар утгатай мэдээ вэ?
Гамшиг болж болзошгүй тул дүрвэхэд цаг шаардлагатай өндөр настан болон бага•		Энэхүү мэдээг зарлавал
Дараах хүн аюултай газраас дүрвэж эхэлнэ.
Өндөр настан

②		Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн

11-р бүлэг

①		

③		 Хүүхэд
Түүнээс бусад бие дааж дүрвэхэд хүндрэлтэй хүн, дүрвэхэд цаг шаардлагатай

(жирэмсэн эмэгтэй гэх мэт)⑤		①～④-ийг дагуулж яваа хүн⑥		Аюул тулгарсан хүнБусад хүн ч шаардлагатай гэж үзвэлл жирийн үед хийдэг байсан зүйлээ түр азнаж,дүрвэн зайлах бэлтгэл хангаж байх нь тохиромжтой.

117

12-р бүлэг

④		

10-р бүлэг

насны хүүхэд зэргийн дүрвэн зайлах үйл ажиллагааг шуурхай авах мэдээлэл юм.

9-р бүлэг

•10Яаралтай тусламж / Гамшиг

Сэрэмжлэх түвшин 4: Дүрвэх зааварчилгаа
		Ямар утгатай мэдээ вэ?
Гамшиг болох өндөр эрсдэлтэй үед гардаг зарлан мэдээлэл юм.

•		Энэхүү мэдээ зарлагдвал

газар руу дүрвэнэ.
Хоргодох байр②		Аюулгүй бүсэд орших хамаатан, найз танилын гэр, зочид буудал г.м.

3-р бүлэг

①		

2-р бүлэг

Аюултай газраас бүгдээрээ аюулгүй байдалдаа анхаарч, сонор сэрэмжтэйгээр дараах

1-р бүлэг

•Түүнчлэн, "Гамшгийн эрсдэлийн зураг" зэргийг харж дараах 3 нөхцөлийг хангасан гэж①		Үерийн улмаас гэр орон нурах, эвдэх осолтой бүс (гэр орон нурж эвдэх магадлалт

②		Үерт автах аюулгүй өндөр байшинд суудаг

③		 Үерийн ус хатах хүртэл тэвчих боломжтой ба цэвэр ус, хүнсээ хангалттай

5-р бүлэгбүс)-ийн хүрээнд хамраагүй газарт суудаг

4-р бүлэг

дүгнэсэн бол орон гэртээ байж аюулгүй байдлаа хангах боломжтой үе ч байдаг.

нөөцөлсөн байгаа бол		Ямар утгатай мэдээ вэ?
Нөхцөл байдал дордож, нэгэнт гамшиг болж байгаа, эсвэл гамшиг болоход тун ойрхон

байгаа үед гаргадаг зарлан мэдээлэл юм.
		Энэхүү мэдээ зарлагдвал
Дүрвээгүй нөхцөлд амь насанд хохирол учрах эрсдэлтэй учраас биеийн аюулгүй

байдлыг шуурхай хангах арга хэмжээ авна. Хэрэв хоргодох байрт очих нь харин ч аюултай
хичээнэ үү.
①		 Ойр хавьд байгаа бат бэх байшин дээр гарч дүрвэн
②		

Гэр орны 2 давхраас дээш, аль болох аюул багатай газарлуу дүрвэн зайлах г:м.

10-р бүлэг

зайлах

9-р бүлэггэж үзсэн тохиолдолд шууд дараах мэт арга хэмжээ авч амь насаа аль болох хамгаалахыг

8-р бүлэг

•7-р бүлэг

•6-р бүлэг

Сэрэмжлэх түвшин 5: Нэн яаралтай аюулгүй байдлаа хангах

11-р бүлэг
12-р бүлэг

118

10

Яаралтай тусламж / Гамшиг

～Сэрэмжлүүлгийн түвшин гэж юуг хэлдэг вэ?～•		Цунамигаас бусад үер усны гамшиг болон хөрсний гулгалт үүсэж болзошгүй нөхцөлд ямар•		2019 оноос дүрвэн зайлах тухай зарлан мэдээлэлийг гамшгаас урьдчилан сэргийлэх цагуурын мэдээлэлтэй хамт зарлахаар болсон.
•		

2-р бүлэг

арга хэмжээ авах ёстойг ойлгомжтой зааварчилсан мэдээлэл юм.

1-р бүлэг

"Сэрэмжлүүлгийн түвшин"-г ашигласан дүрвэх тухай зарлан мэдээлэл

Сэрэмжлүүлгийн түвшин нь дараах 5 үе шаттай байдаг.

(Хур бороо болон гол усны тухай мэдээллийг телевиз болон

3-р бүлэг

Сэрэмжлэх түвшин 1	��������Гамшигт сэтгэл зүйгээ бэлдэх
интэрнетээр шалгах)(өөрийн байгаа газар аюултай байх эсэх, ауюлтай байгаа болхаашаа, яаж зугтах талаар шалгах)(аюултай газраас өндөр настан болон бага насны хүүхэд, дүрвэхэдцаг шаардлагатай хүн дүрвэх)5-р бүлэг

Сэрэмжлэх түвшин 3	��������Өндөр настан зэрэг тодорхой заасан хүн дүрвэх

4-р бүлэг

Сэрэмжлэх түвшин 2	��������Дүрвэн зайлахад бэлтгэж, хэрхэн дүрвэх талаар шалгах

Сэрэмжлэх түвшин 4	��������Аюултай газраас бүх нийтээр дүрвэх
Сэрэмжлэх түвшин 5	��������Амь насаа хамгаалахын тулд байж болох бүх арга хэмжээг авах(гамшиг нь болчихсон эсвэл нүүрлэж байгаа байдал юм.

Дүрвэн зайлах арга•		Дүрвэхийн өмнө заавал галаа унтраах.

•		Дүрвэх үед биедээ авч явах зүйлээ аль болох багасган, нуруундаа үүрэх гэх мэтчлэн

9-р бүлэг

Дүрвэх зайлах үед дараах зүйлд анхаарна уу.

8-р бүлэг

3-3

7-р бүлэг

Нандинамт насаа хамгаалцгаана уу!)6-р бүлэг

(бүх хүн аюултай газраас аюулгүй газар руу дүрвэх)10-р бүлэг

хоёр гараа чөлөөтэй байлгах.

11-р бүлэг
12-р бүлэг

119

10

Яаралтай тусламж / Гамшиг

•		Томоохон газар хөдлөлт болох зэрэг тохиолдолд утасны сүлжээний ачаалал ихэсч

холбогдохгүй болох нөхцөл үүсдэг.
		Ийм тохиолдолд гамшгийн үед хэрэглэх дуут мессежний үйлчилгээ үзүүлнэ.

Гамшгийн үед хэрэглэх дуут мессежний дугаар (171)Ердийн ба гар утаснаас “171” дугаар луу залгаснаар, автомат хариулагчийн зааврын дагуу

Дотоод хэрэг, харилцаа холбооны яамны вэб сайтдээр ч тойм таницуулгатай.

“NTT”“NTT Хигаши
Нихон”“NTT Ниши
Нихон”

4-р бүлэг

“NTT”: https://www.ntt.co.jp/saitai/171.html“NTT Хигаши Нихон”: https://www.ntt-east.co.jp/saigai/
voice171/“NTT Ниши Нихон”: https://www.ntt-west.co.jp/dengon/

5-р бүлэг

Гамшгийн үед хэрэглэх цахим самбар (Вэб 171) (Англи, хятад, солонгос, япон хэл)6-р бүлэг

Компьютер болон ухаалаг гар утсаар ердийн ба гар утасны дугаараа оруулан
аюулгүй байдлын мэдээлэл бүртгэх болон шалгах боломжтой.
Дараах вэб сайтыг ашиглана уу.

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас харна уу.

“NTT Хигаши
Нихон”“NTT Ниши
Нихон”

KDDI (au)

SoftBank /Ymobile“NTT Хигаши Нихон” : http://www.ntt-east.co.jp/saigai/web171/8-р бүлэг

“NTT Ниши Нихон” : https://www.ntt-west.co.jp/dengon/web171/Гамшгийн үед хэрэглэх цахим самбар (Гар утас)Дараах вэб сайтыг ашиглана уу

10-р бүлэг

KDDI (au)
SoftBank /Ymobile: http://dengon.docomo.ne.jp/
top.cgi: http://dengon.ezweb.ne.jp/: http://dengon.softbank.ne.jp/11-р бүлэг

Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас харна уу.

: https://www.nttdocomo.co.jp/info/disaster/disaster_board/index.html: https://www.au.com/mobile/anti-disaster/saigai-dengon/:h ttps://www.softbank.jp/mobile/service/dengon/: https://www.ymobile.jp/service/dengon/
NTT docomo

120KDDI (au)

SoftBank

Ymobile12-р бүлэг

NTT docomo
KDDI (au)
SoftBank
Ymobile9-р бүлэгГар утасны компани мөн цахим самбарын үйлчилгээ үзүүлдэг.

NTT docomo

7-р бүлэг

https://www.web171.jp/web171app/topRedirect/

NTT docomo

3-р бүлэг

хялбархан аргаар дуут мессеж үлдээх болон сонсож болдог.

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Гамшгийн үед хэрэглэх дуут мессежний үйлчилгээ

10Яаралтай тусламж / Гамшиг

Гамшгийн үед хэрэг болох цаг уурын мэдээ олж авахУс цаг уур, орчны шинжилгээний газар нь гамшгийн үед хэрэг болох цаг уурын мэдээг

зарладаг. Тэрхүү цаг уурын мэдээг телевиз, радио, интернет зэргээс үзэж болно.

https://www.jma.go.jp/jma/kokusai/multi.html

Гамшгийн тухай мэдээг доорх вэб сайтаас харна уу.

3-р бүлэг

Гамшгаас урьдчилан сэргийлэх мэдээ

2-р бүлэг

Аадар бороо болон газар хөдлөлттэй холбоотой мэдээ (Олон хэл дээр үзэж болно)1-р бүлэг

3-4

https://www.jma.go.jp/jma/en/menu.html

Гамшиг болж болзошгүй аюултай газрыг зураг дээрээс олж мэднэ үү.
https://www.jma.go.jp/bosai/en_risk/#elements:inund

https://www.jma.go.jp/jma/kokusai/multi.html

5-р бүлэг

Усанд автах (Нам дор газар усанд автах гамшиг)4-р бүлэг

“Кикикүрү” зураг (Аюулын түвшний тархацын зураг)6-р бүлэг

https://www.jma.go.jp/bosai/en_risk/#elements:floodhttps://www.jma.go.jp/jma/kokusai/multi.html

7-р бүлэг

Үер (Голын ус эргээ хальж үерлэх гамшиг)8-р бүлэг

https://www.jma.go.jp/jma/kokusai/multi.html

10-р бүлэг

https://www.jma.go.jp/bosai/en_risk/#elements:land9-р бүлэг

Хөрсний гулсалт (Уул болон эрэг нурах гамшиг)https://www.data.jma.go.jp/vois/data/tokyo/
STOCK/kaisetsu/level_toha/level_toha.htm#level_volhttps://www.data.jma.go.jp/vois/data/tokyo/
STOCK/activity_info/map_0.html

12112-р бүлэг

Галт уулын тухай мэдээ

11-р бүлэг

Галт уулын дэлбэрэлтийн сэрэмжлүүлгийн түвшин

10Яаралтай тусламж / Гамшиг

•		Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газраас аадар борооны онцгой байдлын түгшүүр зарлах

тохиолдол байдаг.
Аадар борооны онцгой байдлын түгшүүр нь хэдэн арван жилд нэг тохиох хэмжээний аадар бороо
		орох төлөвтэй ба томоохон гамшгийн байдал аль хэдийн үүсээд байж болзошгүй үед зарлагддаг.

•		Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газраас хур тунадасны урьдчилсан мэдээ зэрэгт үндэслэн

газрын зураг дээр тэмдэглэсэн “Кикикүрү зураг (Аюулын түвшний тархацын зураг)”-ыг гаргадаг.
•		Аюулын түвшний тархацын зургийг Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газрын вэб сайтаас 10•		Ухаалаг гар утас зэргээс өөрийн байгаа бүс нутагт аюулын түвшний өндөрссөн байдлыг үзэжэртхэн дүрвэх хэрэгтэй.

		Японд гадаадын жуулчдад зориулсан гамшгийн үед хэрэг болох мэдээлэл түгээдэг

аппликэйшн байдаг.
•		Энэхүү аппликейшныг ухаалаг гар утсан дээрээ татвал ойр орчинд дараах гамшигт өртөж

①		 Газар хөдлөлтийн тухай шуурхай мэдээ (Удахгүй хүчтэй чичиргээ болох учраас биеэхамгаална уу гэсэн сэрэмжлүүлэг)③		

Цаг уурын болон бусад онцгой байдлын түгшүүр (Хэдэн арван жилд нэг удаа тохиох хэмжээний

аадар бороо, хуй салхи зэрэг үзэгдэл болж болзошгүй гэсэн дээд түвшний сэрэмжлүүлэг)9-р бүлэг

②		 Цунамигийн түгшүүр (Цунами ирэх учраас өндөр газар луу зугтана уу гэсэн сэрэмжлүүлэг)8-р бүлэг

болзошгүйг урьдчилан сануулж мэдэгдэнэ.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

Гамшгийн үед хэрэг болох мэдээлэл түгээдэг аппликейшн (Safety tips)

5-р бүлэг

минут тутамд шинэчлэгддэг мэдээллийг олж үзэж болно.

4-р бүлэг

усанд автах гамшиг хохирол, үер хөрсний гулсалтын гамшиг удалгүй болж болзошгүй газрыг

3-р бүлэг

“Кикикүрү” зураг (Аюулын түвшний тархацын зураг)2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Аадар борооны онцгой байдлын түгшүүр

④		 Галт уул дэлбэрэлтийн шуурхай мэдээ (Галт уул дэлбэрсэн тул биеэ хамгаална уу гэсэн
⑤Далайн хар шуурга (Тайфун)-ын мэдээлэл (Тайфун ойртож байгаа тул биеэ хамгаална уугэсэн сэрэмжлүүлэг)Мөн гамшиг учирсан тохиолдолд хэрэг болох мэдээг ашиглаж болно.

①		Гамшгийн үед хэрхвэл зохистой талаар тэмдэглэсэн схем зураг

②		Ойролцоох япон хүнтэйгээ ярилцахад зориулсан харилцах карт③		Гамшгийн үед шаардлагатай мэдээлэл цуглуулах вэб сайтын линкAndroid
iPhone: https://play.google.com/store/apps/details?id=jp.co.rcsc.safetyTips.android: https://itunes.apple.com/jp/app/safety-tips/id858357174?mt=8Android

iPhone122

12-р бүлэг

		

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

сэрэмжлүүлэг)11-р бүлэг

Байр, орон сууц1-р бүлэг

Өөрийн гэрХувийн эзэмшлийн байр, орон сууцыг Японд "Өөрийн эзэмшилийн орон гэр" (持ち家)төрөлтэй байдаг бөгөөд орон сууц барих, худалдаж авах зэрэгт олон төрлийн бичиг баримт
бүрдүүлэх, гэрээ байгуулах шаардлагатай байдаг.

6-р бүлэг

1-2Төрийн орон сууцнэгжээс хямд төлбөрөөр хөлслүүлдэг түрээсийн байр бөгөөд нийслэл, муж болон хот, дүүрэг,орон нутаг тус бүрт орлогын түвшин болон түүнээс бусад байранд орох шалгуурыг тогтоосон

UR түрээсийн орон сууцороход UR-аас тогтоосон сарын орлогын түвшнээс дээш орлоготой байх зэрэг нөхцөлтэй.

1-4Хувийн хэвшлийн түрээсийн орон сууцболон бусад төлбөр төлснөөр ямар ч хүн орон сууц түрээслэх боломжтой. Гэрээний агуулга нь

123

12-р бүлэг

тухайн байрнаасаа шалтгаалан янз бүр байдаг учраас сайтар нягтлан шалгах шаардлагатай.

11-р бүлэг

Ердийн түрээсийн орон сууц юм. Байр хөлслүүлэх гэрээнд үндэслэн түрээсийн төлбөр

10-р бүлэг

Тодорхой эрх бүхий оршин суух зөвшөөрөл (2.2-оос үзнэ үү)-тэй хүн орох боломжтой.

9-р бүлэг

"UR Хот дахин хөгжүүлэх байгууллага"-аас хянаж хариуцдаг орон сууц бөгөөд байранд

8-р бүлэг

байдаг.

7-р бүлэг

Байр, орон сууцны асуудалтай, орлого багатай иргэдэд орон нутгийн засаг захиргааны

1-3

5-р бүлэг

гэдэг. "Өөрийн эзэмшилийн орон гэр"нь амины орон сууц болон орон сууц (маншон) гэсэн 24-р бүлэг

1-1

3-р бүлэг

Япон дахь байр, орон сууцны тухай

2-р бүлэг

1

11Байр, орон сууцБайранд орох тухай

•		Төрийн орон сууцТөрийн орон сууцанд орон байрны асуудалтай, орлого багатай иргэн орох боломжтой

2-р бүлэг

2-1

1-р бүлэг

2бөгөөд тухайн хариуцагч нийслэл, муж болон хот, дүүрэг, орон нутагаас шалтгаалан
•		Гадаадын иргэн байранд ороход үндсэн нөхцлөөс гадна тухайлбал 1-ээс дээш жилээр

3-р бүлэг

байранд орох орлогын түвшин болон тавигдах шаардлага нь ялгаатай байдаг.
оршин суух зөвшөөрөлтэй мөн оршин сууж байсан гэх зэрэг нэмэлт шаардлага тавигдах
•		Төрийн орон сууцанд орохыг хүсэх тохиолдолд тус орон сууцны асуудлыг хариуцдаг

нийслэл, муж болон хот, дүүрэг, орон нутагт хүсэлт гаргана.
		Байранд орох нөхцөл болон өргөдөл гаргах арга зэрэг дэлгэрэнгүй мэдээллийг ороххүсэлттэй орон сууцыг хянаж хариуцдаг нийслэл, муж болон хот, дүүрэг, орон нутгийн
захиргаанаас лавлана уу.

		"UR Хот дахин хөгжүүлэх байгууллага"-аас тогтоосон сарын орлогын түвшнээс дээшорлоготой байх болон бусад нөхцөлийг хангасан байх шаардлагатай.
•		Гадаадын иргэний тухайд “дипломат” болон “албаны” оршин суух зөвшөөрөлтэй хүн,хамаарна) нь энэхүү байранд орох боломжтой.
•		 Байранд орох хүсэлт гаргах арга, сонгон шалгаруулалтын талаарх дэлгэрэнгүй

2-3

		 Японд хувийн хэвшлийн түрээсийн орон сууц хайж байгаа гадаад хүнд зориулсан
"Байр хайх гарын авлага", “Гадаад хүнд зориулсан түрээсийн орон сууцанд орох гарын
авлага” бэлтгэн гаргаж байна.
		"Байр хайх гарын авлага"-д байр хайхад хэрэгтэй дараах мэдээллийг нийтэлдэг учраас

лавлаж үзээрэй.
Японд түрээсийн байр хайх арга болон гэрээ хийх дараалал

②		Шаардлагатай бичиг баримт болон зардал

③		Байранд орох бүртгэл

④		Японы байр, орон сууцанд амьдрахад баримтлах

дүрэм журам
⑤		Байрнаас гарах бүртгэл

⑥		Байр хөлслөх үед мэдэж байвал зохилтой үлхөдлөх хөрөнгөтэй холбоотой үг хэллэг гэх мэт

124

12-р бүлэг

①		

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

•Хувийн хэвшлийн түрээсийн орон сууц9-р бүлэг

мэдээллийг UR борлуулалтын төв болон бусад холбогдох газраас лавлана уу.

8-р бүлэг

тусгай байнгын оршин суугч, дунд урт хугацааны оршин суугч (байнгын оршин суугчийг

7-р бүлэг

•UR түрээсийн орон сууц6-р бүлэг

2-2

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

тохиолдол байдаг.

11

Байр, орон сууц•		“Гадаад хүнд зориулсан түрээсийн орон сууцанд орох гарын авлага”-д Японд түрээсийн

дотроос гадаад хэлээр харилцах чадвартай газрын веб хуудас зэргийг танилцуулсан
болно.
Дэлгэрэнгүйг дараах вэб сайтаас лавлана уу.

https://www.mlit.go.jp/jutakukentiku/house/jutakukentiku_house_tk3_000017.html

2-р бүлэг

Газар, дэд бүтэц, зам тээвэр, аялал жуулчлалын яамны вэб сайт1-р бүлэг

байр хайхад хэрэг болох ерөнхий мэдээлэл болон үл хөдлөх хөрөнгийн зууч компани

3-р бүлэг

"Байр хайх гарын авлага”Солонгос хэл-KOREAN-

http://www.mlit.go.jp/common/001317846.pdf

Испани хэл-SPANISH-

http://www.mlit.go.jp/common/001317847.pdf

Португал хэл-PORTUGUESE-

http://www.mlit.go.jp/common/001317848.pdf

Вьетнам хэл-VIETNAMESE-

http://www.mlit.go.jp/common/001316936.pdf

Непал хэл-NEPALI-

http://www.mlit.go.jp/common/001316937.pdf

Тайланд хэл-THAI-

http://www.mlit.go.jp/common/001312581.pdf

Индонез хэл-INDONESIAN-

http://www.mlit.go.jp/common/001312584.pdf

Мьянмар хэл-MYANMAR -http://www.mlit.go.jp/common/001312587.pdf

Кхмер хэл-KHMER-

http://www.mlit.go.jp/common/001312589.pdf

Тагалог хэл-TAGALOG-

http://www.mlit.go.jp/common/001312590.pdf

Монгол хэл-MONGOLIAN-

http://www.mlit.go.jp/common/001312591.pdf

9-р бүлэг

http://www.mlit.go.jp/common/001317845.pdf

8-р бүлэг

Хятад хэл-CHINESE-

7-р бүлэг

http://www.mlit.go.jp/common/001317844.pdf

6-р бүлэг

Англи хэл-ENGLISH-

5-р бүлэг

http://www.mlit.go.jp/common/001317843.pdf

4-р бүлэг

Япон хэл-JAPANESE-

10-р бүлэг
11-р бүлэг
12-р бүлэг

125

11

Байр, орон сууцАнгли хэлХятад хэлСолонгос хэлИспани хэлПортугал хэлВьетнам хэлНепал хэлТайланд хэлИндонез хэлМьянмар хэлКхмер хэлТагалог хэлМонгол хэл

1-р бүлэг

Япон хэл

2-р бүлэг
3-р бүлэг
4-р бүлэг
5-р бүлэг
6-р бүлэг
7-р бүлэг

https://www.mlit.go.jp/common/001334734.pdf

10-р бүлэг

https://www.safetynet-jutaku.jp/guest/index.php (Япон хэл)9-р бүлэг

Гадаадын иргэний түрээсэлж болох байрны мэдээ

8-р бүлэг

“Гадаад хүнд зориулсан түрээсийн орон сууцанд орох гарын авлага”

11-р бүлэг
12-р бүлэг

126

Өдөр тутмын амьдралд дагаж
мөрдөх ёстой дүрэм журам

4-р бүлэг

1-1

Хог

Хог хаяхдаа дараах дүрмийг баримтлах шаардлагатай.
		Хогоо төрөл зүйлээр нь ангилахын зэрэгцээ хог хаях өдөр (гараг)-ийг дагаж мөрдөх

•		Хаана, ямар хог хаях талаар оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн журмыг мөрдөх.

*		 Журамд заасан төрлөөс бусад төрлийн хог хаягдлыг, зөвшөөрөгдсөн газраас
бусад газарт хаявал ачилт хийхгүй.

7-р бүлэг

Хогийг ерөнхийдөө хог ачих өдрийн өглөө хаяхаар тогтсон байдаг.

6-р бүлэг

•5-р бүлэг

(1) Хог хаях үндсэн дүрэм

*		

3-р бүлэг

12-р бүлэг

Өдөр тутмын амьдралд
дагаж мөрдөх ёстой
дүрэм журам, ёс заншил

1-р бүлэг

12-р бүлэг

*		 Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгаас хамааран тухайн газраас заасан
8-р бүлэг

төлбөртэй уутанд хийж хаях шаардлагатай тохиолдол байдаг.
Хог ангилах жишээ (Оршин суугаа хот, тосгоны журам дүрмийг мөрдөх)Шатдаггүй хогХагархай аяга шаазан, төмөр, шил гэх мэтТом оврын хогГэр ахуйн цахилгаан
хэрэгслийн хогХаях үед дахин боловсруулаххог хаягдлын хураамж төлөх
тохиолдол бийцаасан хайрцаг гэх мэтШирээ, сандал зэрэг тавилга, унадаг дугуй, хөнжил
гудас гэх мэтЭйр кондишн, зурагт, хөргөгч, хөлдөөгч, угаалгын
машин болон хувцас хатаагч гэх мэт

127

12-р бүлэг

Хаях үед устгал болон дахин
боловсруулах хураамж төлөх
тохиолдол бийЛонх, лааз, хуванцар сав суулга, ном сонин, картон

11-р бүлэг

Дахивар хог

10-р бүлэгГал тогооны хүнсний хаягдал, цаасны хог

9-р бүлэг

Шатдаг хог12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

Тосыг гал тогооны угаалтуур луу асгаж болохгүй. Тостой тогоондоо гал тогооны цаасан алчуур
хийн шингээж авах, коагулянт бодис хийн тосыг бэхжүүлэн хаях зэрэг оршин суугаа газрынхаа дүрэм

2-р бүлэг

журмыг мөрдөн хаяж байгаарай.

1-р бүлэг

Хоолонд хэрэглэсэн тос

3-р бүлэгГэр ахуйн цахилгаан хэрэгслийн хогДараах гэр ахуйн хуучин цахилгаан хэрэгслээ оролцуулан шинийг
боловсруулахад шаардагдах хураамж болон зайлуулах тээвэрлэлтийн
зардлыг төлөх шаардлагатай.
		Эйр кондишн

5-р бүлэг

•4-р бүлэг

худалдаж авах, устгах тохиолдолд тус гэр ахуйн цахилгаан хэрэгслийг дахин

		Зурагт

•		Хөргөгч болон хөлдөөгч

•		Угаалгын машин болон хувцас хатаагч
Түүнчлэн, хог хаягдлыг устгахдаа түүнийг цуглуулан тээвэрлэх ажлын зөвшөөрөл бүхий үйлчилгээ

үзүүлэгчид даалгах шаардлагатай. Хэрэв аль үйлчилгээ үзүүлэгчид даалгаж болохыг мэдэхгүй бол

6-р бүлэг

•оршин суудаг хот, тосгоны захиргаанаас лавлана уу.

①		Хуучин хэрэгслээрээ шинэчлэх тохиолдолд
•		Шинэ бараа худалдан авах газар

Шинэ бараа худалдаж авахгүйгээр зөвхөн хуучин хэрэгслээ устгалд оруулах
		Устгалд оруулах хэрэгслээ худалдан авсан дэлгүүр
Худалдан авсан дэлгүүрээ мартсан тохиолдол болон бусад тодорхойгүй асуулт байвал

Зөвшөөрөгдсөн цэгээс бусад цэгт хог хаясан тохиолдолд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх
тохиолдол байдаг.
Оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутагт мөрдөж буй дүрмийн дагуу хогоо хаяна уу.
Мөн ихэнх хот, дүүрэг, орон нутагт хоосон лааз болон тамхины иш зэргийг зам талбайд
хаях буюу "Гудамжинд хог хаях" (ポイ捨て)-ыг хориглосон байдаг. Захиргааны зөрчил,эрүүгийн хэрэгт тооцогдох тохиолдол байдаг учраас гудамжинд хог хаяхгүй байна уу.

128

12-р бүлэг

Ямар ч газар дураараа хог хаяхыг хориглоно.

11-р бүлэг

(2) Хууль бусаар хог хаях болон бусад асуудал

10-р бүлэг

оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн захиргаанаас лавлана уу.

9-р бүлэг

тохиолдолд
•8-р бүлэг

Дэлгүүрээсээ шалтгаалан хуучин хэрэгсэл хүлээн авах арга нь харилцан адилгүй байдаг
учраас дэлгэрэнгүй мэдээллийг тухайн дэлгүүрээс лавлана уу.

②		

7-р бүлэг

Дахин боловсруулахад шаардагдах хураамж төлөх газар, хуучин бараа хүлээн авах газар

12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

1-2

Дуу чимээ

•		Чангаар ярих, үдэшлэг зохиох, телевиз болон хөгжмийн чанга дуу чимээ зэргээр ойр•		 Өглөө эрт угаалгын машин болон тоос сорогч ажиллуулах,шүршүүрт орох зэргээр чанга дуу чимээ гаргахаас болгоомжилно

•		 Ялангуяа апартмент, орон сууц (маншон) гэх мэт нийтийн
орон сууцад чанга дуу чимээ гаргахаас болгоомжилно уу.

4-р бүлэг

1-3

Бие засах газар

		Бие засах газарт байрлуулсан зориулалтын ариун цэврийн цаасыг

•		Ашигласан ариун цэврийн цаасыг заавал суултуурт хийж урсгана

уу.
Зарим

улс

оронд

ашигласан

ариунцэврийн

цаасаа

зориулалтын хогын саванд хийдэг ч Японд ашигласан ариун цэврийн цаасыг суултуурт
хийхэд бөглөрөх асуудалгүй.
		Их дэлгүүр болон галт тэрэгний буудлын бие засах газарт олон товчлуур байдаг. Устатах товчлуур дээр ихэвчлэн 流す (FLUSH) гэж бичсэн байдаг.

•		Гар утасны хэрэглээ
Явуут дундаа гар утас ашглах нь бусдыг мөргөж гэмтээх бэртээх,өөрөө

•		Автомашин болон унадаг дугуй унаж хөдөлгөөнд оролцож байхдаа гар утас ашиглахыг

хуулиар хориглодог.

10-р бүлэг

гэмтэж бэртэх аюултай учраас алхаж байхдаа гар утас ашиглаж болохгүй.

9-р бүлэг

1-4

8-р бүлэг

•7-р бүлэг→		

6-р бүлэг

заавал ашиглана уу.

5-р бүлэг

Япон маягын суултуур
•3-р бүлэг

уу.

2-р бүлэг

орчныхоо хүмүүсд төвөг учруулахгүй байна уу.

1-р бүлэг

Япон хүн чанга дуу чимээ гаргах, чангаар ярихыг бусдад төвөг учруулна гэж үздэг.

11-р бүлэг
12-р бүлэг

129

12

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

1-5Нийтийн тээврийн унаанд ( Галт тэрэг,автобус)шаардлагатай.
		Чанга дуугаар ярих нь олон нийтийн газар бие зөв авч явахгүй байгаа соёлгүй үйлдэл

болно.
•

		Японд галт тэрэг болон автобусанд гар утсаар ярих нь олон нийтийн газар бие зөв авч•		Чанга дуугаар хөгжим сонсох нь ч бусад зорчигчдод төвөг төвөг удах бөгөөд бусад

хүнд дуу сонсогдогүй байх ёстойг анхаарна уу.
		Хүн ихтэй галт тэрэг, автобусанд үүргэвчээ үүрэх нь бусад хүний чөлөөтэй хөдөлгөөнд

садаа болох, бусадтай мөргөлдөх зэргээр төвөг учруулдаг.

•Халуун рашаан болон Халуун усны газар

		 Халуун рашаан болон халуун усны газар зэрэг нийтийн халуун усны газраар насБиеэ сайтар угаасны дараа халуун усанд орно уу.

•		Халуун усаны хэсэгт алчуур дүрж болохгүй.

•		Халуун усны хэсэгт саван болон шампунь ашиглан үс, бие угааж болохгүй.

•		Шивээстэй хүн орж болохгүй тохиолдол байдаг.

1-7Хориг заасан тэмдэглэгээ

8-р бүлэг

		

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

хүйсний ялгаагүй олон хүн үйлчлүүлдэг учраас дараах дүрмийг мөрдөж үйлчлүүлнэ үү.

5-р бүлэг

1-6

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

явахгүй байгаа соёлгүй үйлдэл болно.

2-р бүлэг

•1-р бүлэг

Галт тэрэг болон автобус нь нийтийн эзэмшлийн бүс учраас дараах зүйлд анхаарах

Ямар нэгэн үйлдлийг хийж "Болохгүй" гэсэн утгыг илэрхийлэх олон төрлийн тэмдэглэгээ
9-р бүлэг

байдаг.

10-р бүлэг

Хориглосон утгатай үндсэн тэмдэглэгээ.

11-р бүлэг

Хориглосон тэмдэглэгээ байгаа газарт, дүрмийг мөрдөнө үү.

12-р бүлэг

"Сэлж болохгүй""Тамхи татаж болохгүй"130"Гар утас ашиглаж
болохгүй"12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

Халдварт өвчнөөс урьдчилан
сэргийлэх

тархдаг бөгөөд ямар нэг шинэ төрлийн вирусийн улмаас өмнө гарч байгаагүй халдварт
сэргийлэх ерөнхий мэдээллийг танилцуулна. Халдварт өвчин дэгдсэн тохиолдолд хүн бүрдоорх зүйлээс болгоомжилно уу.

4-р бүлэг

2-1

3-р бүлэг

өвчин дэгдэх тохиолдол байдаг. Иймд энд халдварт өвчнийг дэгдээхгүй байх урьдчилан

2-р бүлэг

Японд ялангуяа агаар хуурайшдаг өвлийн улиралд ханиад томуу зэрэг халдварт өвчин

1-р бүлэг

2Гараа угаах

бодит байдлаар цэвэрлэхэд үр дүнтэй. Гаднаас орж ирээд болон хоол бэлтгэхийн өмнө бахойно, хоол идэхийн өмнө гараа сайтар угаана уу. Гар угаах дараалал:

③

④

⑤

⑥

7-р бүлэг

②6-р бүлэг

①5-р бүлэг

Урсгал ус болон савангаар гараа угаах хэрэгтэй. Энэ нь хуруу гэх мэтэд тогтсон вирусийг

8-р бүлэг

②		Алганы ар хэсгийг тэнийлгэн үрж угаана.

③		Хурууны үзүүр, хумсны завсрыг сайтар үрж угаана.

④		Хуруунуудын завсрыг угаана.

⑤		Эрхий хурууг гарын алгаар базаж мушгиж угаана.

⑥		Бугуйг мөн марталгүй угаана.

11-р бүлэг

*		 Савандаж угаасны дараа усаар сайтар зайлж, цэвэрхэн алчуур ба цаасан салфеткаар арчиж хатаана.

10-р бүлэг

Урсгал усаар сайтар норгоод савандах ба гарын алгыг сайн үрж угаана.

9-р бүлэг

①		

12-р бүлэг

131

12

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

2-2Ханиаж найтаах үеийн соёлхалдаахаас сэргийлэхийн тулд маск зүүх, салфетка, нусны алчуур хэрэглэх, ханцуй болон
Ханиаж найтаахдаа дараах зүйлийг анхаарна уу.
		Маскаа ам хамраа даруулж зүүх•		Маскгүй бол салфетка болон нусны алчуураар ам хамраа дарах.

•		Гэнэтийн тохиолдолд ханцуй болон тохойг нугалан ам хамраа дарах.

•		Ил задгай болон гараар дарж ханиалгаж найтаахгүй байх.

Ам хамрыг бүрэн далдалж байх.

②		Резинэн оосрыг чихэндээ углах.

③		Хамрын дээгүүр завсар гарахгүй байх.

6-р бүлэг

Агаарын чийгшил

5-р бүлэг

2-3

①		

4-р бүлэг

Мөн, маскаа зөв зүүх хэрэгтэй. Маск зүүх дараалал нь:

3-р бүлэг

•2-р бүлэг

тохойг нугалан ам хамраа дарах зэргийг хэлнэ.

1-р бүлэг

Ханиаж найтаах үеийн соёл гэж бусад хүний өмнө ханиах, найтаахдаа халдварт өвчин

Агаар хуурайшихад хоолойн салст эд хуурайшсанаар гадны биетээс хамгаалах чадвар
өрөөнд агаар чийгшүүлэгч зэрэг хэрэглэж агаарын чийгшлийг зохистой хэмжээнд (50-60
хувь) байлгах нь үр дүнтэй байдаг.

Сайн амарч шим тэжээллэг хооллох

хоолоор хооллохыг өдөр тутамдаа хичээцгээе.

Гадуур явахдаа болгоомжлох

архаг хууч өвчтэй хүн, жирэмсэн хүн, бие муутай хүн, нойрдутуу хүмүүс гадуур явахаас зайлсхийнэ үү. Ялангуяа олонхүнтэй газар, хотын төв хэсгээр явахгүй байна уу.
хүнтэй газар орохоор бол нэхээсгүй материалаар хийсэн
маск зүүвэл агаар дуслын замаар халдвар авахаас тодорхой
хэмжээгээр сэргийлж чадна.

132

12-р бүлэг

Мөн, гадуур явах үедээ заавал маск зүүнэ үү. Олон11-р бүлэг

Халдварт өвчин дэгдсэн үед ялангуяа өндөр настан,10-р бүлэг

2-5

9-р бүлэг

Биеийн дархлааг дэмжих үүднээс хангалттай амрах ба шим тэжээлийн тэнцвэр сайтай

8-р бүлэг

2-4

7-р бүлэг

буурч халдварт өвчинд нэрвэгдэх эрсдэлтэй болдог. Ялангуяа агаарын хуурайшилт ихтэй

12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

Бүс, орон нутгийн амьдрал

Японд бүс, орон нутагт амьдарч байгаа хүмүүс өөрсдийн санаачилгаар олон нийтийн
байгууллага байгуулан төрөл бүрийн үйл ажиллагаа явуулж, ая тухтай амьдрах орчныг
нийгэмлэгийн гишүүд хариуцна.

•		 Газар хөдлөлт болон гал түймэр гарсан үед зориулсан
гамшгаас сэргийлэх сургуулилалт
		Сургуульд явах хүүхдүүдийг харж хамгаалах үйл ажиллагаа

•		 Өндөр настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд
зориулсан халамжийн үйл ажилллагаа
		Хотын захиргаа болон бусад байгууллагаас ирсэн мэдээллийг дамжуулах

•		 Гишүүн хоорондын найрсаг харилцааг гүнзгийрүүлэхийн тулд баяр болон биеийн
тамирын өдөрлөг зэрэг үйл ажиллагаа зохион байгуулах гэх мэт

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

•5-р бүлэгГол үйл ажиллагааны агуулга

4-р бүлэг

бүрдүүлэхээр зорьж байна. Бүх нийтийн үйл ажиллагаа зохион байгуулах зардлыг

3-р бүлэг

(1) Оршин суугчдын нийгэмлэг (Жичикай, Чоонайкай)2-р бүлэг

3-1Амьдралд хэрэгтэй зүйл1-р бүлэг

3

Энэ тухай илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл харьяалагдах хот, дүүрэг, орон8-р бүлэг

нутгийн захиргаандаа хандана уу.

(2) Айл хөрштэйгээ харилцах
		Айл хөрштэйгээ мэнд устай байх, баяр ёслолд оролцох гэх мэтээр тухайн бүс, ороннутгийн ард иргэдтэй холбоо харилцаатай байснаар айл хөршүүдийн хооронд маргаан үүсэх

•		Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх
Хулгай болон "Бэлгийн халдлага" (Чикан)-д өртөхгүй байхын тулд дараах зүйлд анхаарна уу.

		Гадагш гарахдаа гэрийн цонх болон үүдний өрөөг заавал түгжинэ үү.

•		Автомашин, мотоцикл, унадаг дугуйгаа зогсоолд тавихдаа заавал цоожилно уу.

•		Цүнх болон түрийвч гэх мэт чухал эд зүйлс биедээ авч явах үед нүднээс далд газарт

орхиж явахгүй байна уу.
•		Орой үдэш аль болох харанхуй зам, хүн багатай гудмаар явахгүй байна уу.

•		Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх талаар мэдэхгүй зүйл болон санаа зовоосон асуудал

байгаа тохиолдолд ойролцоох цагдаагийн газарт хандана уу.

133

12-р бүлэг

•11-р бүлэг

3-2Гамшиг болсон тохиолдолд харилцан бие биедээ туслах боломжтой болно.

10-р бүлэгнь багасч, тухайн бүс, орон нутагт анхаарвал зохилтой мэдээлэл солилцох боломжтой болно.

9-р бүлэг

•12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

3-3Өдөр тутмын амьдралд хэрэгтэй үйлчилгээ
1-р бүлэг

(1) Цахилгаан эрчим хүч

2-р бүлэг

Цахилгаан эрчим хүч ашиглаж эхлэх
Цахилгаан ашиглаж эхлэх үед дараах зүйл шаардлагатай.
Цахилгаан ашиглаж эхлэх өдрөө товлох

②		Эрчим хүчний компанид интернет болон утсаар бүртгүүлэх

③		Цахилгаан ашиглаж эхлэх өдөр тог хязгаарлагчийн унтраалгыг залгана.

3-р бүлэг

①		Компаний ажилтан ирж залгах шаардлагатай тохиолдол байдаг. Тийм тохиолдолд тухайн

5-р бүлэг

компаниас зааварчилгаа өгөхийг анхаарна уу.

Цахилгааны төлбөр ба төлөх арга		 Хэрэглэгчийн цахилгааны хэрэглээнд тохируулан олон төрлийн тариф үйлчилгээ
байдаг. Өөрийнхөө цахилгааны хэрэглээнд тохирсон гэрээг сонгох боломжтой.
•		Журмын дагуу ашигласан цахилгааныхаа хэмжээгээр төлбөр нь шийдэгддэг боловч,金)” төлнө.
•		Цахилгааны төлбөрийг банкны данснаас автоматаар татагдах, 24 цагийн дэлгүүр буюу7-р бүлэг

цахилгааны хэрэглээний их багаас үл харгалзан сар бүр тогтсон "Суурь хураамж (基本料6-р бүлэг

•4-р бүлэг

Гэрээний агуулга болон тухайн байран дахь төхөөрөмжөөс шалтгаалан эрчим хүчний

комбини болон банкаар төлөх, кредит картаар төлөх гэх мэт арга байдаг.
байрлуулсан тоолуурын заалтыг алсаас болон газар дээр нь шалгаж тооцдог.
*		 Сар бүр эрчим хүчний компаниас хэрэглэгчиддээ｢電気ご使用量のお知らせ｣(цахилгаан ашигласан хэмжээний
*		 Цахилгаан эрчим хүчээр хангах гэрээний агуулгыг гэрээ байгуулах үед эрчим хүчний компанийн гаргасан
бичиг баримт дээрээс нягталж болно.

10-р бүлэг

Цахилгаан ашиглаж дуусах
Цахилгаан ашиглаж дуусаад салгуулах үед дараах зүйл шаардлагатай.
Цахилгаан ашиглаж дуусах өдрөө товлох.

②		Эрчим хүчний компанид интернет болон утсаар гэрээ цуцлалтаа бүртгүүлэх.

шаардлагагүй. Байрны гаднаас тоолуур харах боломжгүй болон бусад шалтгаанаар хэрэглэгч
зааварчилгаа өгөхийг анхаарна уу.
Эрчим хүчний компаниас юм авахыг шахах, гэрээ байгуулах талаар асуудал
тулгарч байгаа бол зөвлөгөө өгөх дараах цонх руу хандана уу.

https://www.emsc.meti.go.jp/general/consult.html

134компаниас

12-р бүлэг

Цахилгаан ашиглаж дуусах өдөр (журмын дагуу) хэрэглэгч өөрөө биечлэн байх11-р бүлэг

①		өөрөө биечлэн байх шаардлагатай тохиолдол бий. Тийм үед эрчим хүчний

9-р бүлэг

мэдэгдэл) ашиглалтын тухай мэдэгдэл хийдэг.

8-р бүлэг

*		 Ашигласан цахилгааны хэмжээг сар тутамд нэг удаа эрчим хүчний компаний ажилтан байр тус бүрт

12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

(2) Газ буюу хий ашиглах

•		 Энгийн айлд ашиглаж болдог хийнд "хотын хий 13А" болон "LP хий буюухэд хэдэн төрөл байдаг.

•		Гэртээ ашиглах хийн хэрэгсэлээ ашиглах хийн төрөлд тааруулан сонгоно уу.

Хий ашиглаж эхлэх
		Хий ашиглаж эхлэх үед дараах зүйл шаардлагатай.
① Хий ашиглаж эхлэх өдрөө товлох.
② Оршин суугаа газрынхаа хий борлуулах компанид интернет болон утсаар бүртгүүлэх

ашиглалтын зааварчилгаа өгнө.

•		 Оршин суугаа газрын хий борлуулах компаниас хий ашиглалтын төлбөрийн тариф
гаргасан байдаг.
		Журмын дагуу хий ашиглалтын төлбөр нь сар тутамд (тогтмол) суурь хураамж болон

ашиглалтын хэмжээний нийлбэр дүнгээр тооцогдон нэхэмжлэгддэг.
•		Хий ашглалтын төлбөрийг банкны данснаас автоматаар татуулах, 24 цагийн дэлгүүр

*		 Хий ашиглалтын гэрээний агуулгыг гэрээ байгуулах үед гардаж авсан бичиг баримт дээрээс нягталж болно.

•		Хий цаашид ашиглахгүй салгуулах үед дараах зохицуулалтыг хийх шаардлагатай.
Хий ашиглаж дуусах өдрөө товлох.

②		Газын компанид интернет болон утсаар бүртгүүлэх.

*		 Сар бүр ирдэг тоолуурын гүйлтийн баримтаа бэлдэж, хэрэглэгчийн дугаар (お客様番号)-аа хийн компанидХий салгуулах өдөр хариуцсан ажилтан нь хийн тоолуурыг зогсооно. Ажилтан хийнтоолуур байрлуулах хэсэгт хүрч чадахгүй тохиолдолд хий хэрэглэгч эсвэл төлөөний хүнХийн компаниас юм авахыг шахах, гэрээ байгуулах талаар асуудал тулгарч байгаабол зөвлөгөө өгөх дараах цонх руу хандана уу.

https://www.emsc.meti.go.jp/general/consult.html

13512-р бүлэг

биечлэн байх шаардлагатай.

11-р бүлэг

дамжуулбал бүртгэл саадгүй явагдана.

10-р бүлэг

①		

9-р бүлэгХий ашиглаж дуусах

8-р бүлэг

буюу комбини болон банкаар төлөх, кредит картаар төлөх гэх мэт аргаар төлж болно.

7-р бүлэг

•6-р бүлэгХий ашиглалтын төлбөр ба төлөх арга5-р бүлэг

*		 Хий ашиглаж эхлэх өдөр хийн компаний ажилтан ирж, төхөөрөмжийг шалгасны үндсэн дээр хийг залгаж,4-р бүлэг

•3-р бүлэг

*		 Хийн төрөлд тохироогүй хэрэгсэл ашиглавал, гал гарах, дутуу шаталт явагдах, хий алдах аюултай.

2-р бүлэг

шингэрүүлсэн нефтийн хий" гэх мэт найрлага болон шаталт зэргээрээ ялгаатай

1-р бүлэг

Хийн төрөл

12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

(3) Ус ашиглалт

Шилжилт хөдөлгөөн хийх зэрэг шалтгаанаар шинээр ус хэрэглэж эхлэх үедашиглалт хариуцсан аж ахуйн нэгжид урьдчилан мэдэгдэж, ус ашиглаж эхлэхтэй
холбоотой бүртгэл хийлгэх шаардлагатай.
нутгийн захиргаандаа хандана уу.

Усны төлбөр

①		Усны төлбөрийг оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн ус ашиглалтын алба4-р бүлэгУс ашигласны төлбөр болон нэхэмжлэлийг дараах байдлаар явуулдаг.

3-р бүлэгЭнэ тухай илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл харьяалагдах хот, дүүрэг, орон2-р бүлэг

хэрэглэгч нь оршин суугаа хот, дүүрэг, орон нутгийн ус ашиглалтын алба болон ус

1-р бүлэг

Усны хэрэглээтус бүрт шийддэг. Ус ашиглалт хариуцсан алба нь хэрэглэгчийн ашигласан усны②		 Усны төлбөр нь "Суурь хураамж" (基本料金) болон "Ашиглалтын төлбөр" (従5-р бүлэг

хэмжээг усны тоолуураас шалгаж, хэрэглэсэн хэмжээгээр нь төлбөр нэхэмжилдэг.
量料金)-ийн нийлбэрээр нэхэмжлэгдэнэ. "Суурь хураамж" нь усны тоолуурын
төлбөр ихэсдэг. Нөгөө талаар "Ашигласан хэмжээний төлбөр" нь ашигласан усныхэмжээгээр тооцогддог бөгөөд усны хэрэглээ их байх тусам төлбөр өндөр гарна.
Ус ашиглалтын төлбөр төлөх арга нь тухайн ус ашиглалтын албанаас шалтгааланөөр байдаг. Ихэвчлэн банкны дансаар шилжүүлэх, банк болон комбинигоор төлөхгэх аргуудаас сонгож болно.

8-р бүлэг

3-4

Гар утас

		Гар утасны гэрээ байгуулахдаа өөрийн биеийн байцаалтыг заавал авч ирэх.

•		Гэрээ байгуулагчийн биеийн байцаалтыг шалгуулахад дараах аргууд байдаг.

•		Тухайн хүний овог нэр, төрсөн он сар өдөр, оршин суугаа газрын хаяг бичигдсэн албан

①		

гар утасны үйлчилгээний компанид үзүүлэх эсвэл,②		

гар утасны үйлчилгээний компани руу шууданасн уу вэб сайтаар хуулбарыг нь		Жишээлбэл дараах бичиг баримт байж болно.
①Оршин суух үнэмлэх

②		Жолооны үнэмлэх

③		Хувийн дугаарын үнэмлэх

④		Гадаад паспорт (Оршин суугаа хаяг бичигдсэн байвал хүчинтэй)136

12-р бүлэг

илгээх

11-р бүлэг

ёсны бичиг баримт (өөрийгөө гэрчлэх бичиг баримт)-ыг

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

(1) Гар утасны гэрээ байгуулах

•7-р бүлэг

③		

6-р бүлэг

амсрын диаметрийн хэмжээгээр түүцогддог бөгөөд диаметр нь том байх тусам

12Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

•		Насанд хүрээгүй бол дараах бүх бичиг баримт шаардлагатай.

② Асран хамгаалагчийн зөвшөөрлийн бичиг
		Төлбөр хийх материал бүрдүүлэхэд дараах зүйлийн аль нэг нь байх шаардлагатай.
① Кредит карт3-р бүлэг

② Япон дахь банкны дансны карт③ Япон дахь банкны дансны дэвтэр
•		Гар утасны компаниас шалтгаалан вэб сайт болон салбар дэлгүүртээ гадаад хэлээр

		Гэрээнд шаардлагатай бичиг баримтыг урьдчилан тодруулах, гар утасны үйлчилгээний

4-р бүлэг

үйлчилгээ үзүүлдэг.
•2-р бүлэг

•1-р бүлэг

① Өөрийгөө гэрчлэх бичиг баримт

талаар асууж лавлах боломжтой.

		"Оронд чинь гар утасны гэрээ байгуулаад өгье" гэж хэлээд таны биеийн байцаалтыгдур мэдэн ашиглаж гар утасны гэрээ байгуулах, гэмт хэрэгт ашигладаг залилагч байдаг.
		 Гэрээг бусдаар

хийлгэх тохиолдолд өөрөө заавал гэрээний агуулгыг нь нягтлан

шалгана уу.
•		Гэрээгээр авсан гар утсыг гар утасны Компаний зөвшөөрөлгүйгээр бусдад шилжүүлэх

3-5Банкны данс9-р бүлэг

(1) Банканд данс нээлгэх
Банкны салбар дээр данс нээлгэж болно. Банкнаасаа шалтгаалаад шуудан, ухаалаггар утасны аппликейшн, компьютерээр бүртгүүлж болно. Ихэвчлэн банкны карт нь данснээлгэснээс хэд хоногийн дараа гэр лүү шуудангаар илгээгддэг.
		Банкны данс нээлгэх үед дараах бичиг баримтыг бүрдүүлэх шаардлагатай.
①		Биеийн байцаалт (Жишээ: оршин суух үнэмлэх)②		Тамга (Гарын үсгээр орлуулж болдог банк байдаг)сургуулийн холбогдох хүнийг дагуулж ирэх)•		Япон хэлний ярианы түвшин хангалтгүй гэж үзвэл хэлний тусламж авах хүн дагуулж

ирэн (харьяалагдах ажил болон сургуулийн хүн) орчуулга хийлгэнэ үү.

137

12-р бүлэг

③		 Ажилтны үнэмлэх, оюутны үнэмлэх (Байхгүй тохиолдолд компани болон

11-р бүлэг

•10-р бүлэг

•8-р бүлэгнь хууль зөрчсөн хэрэг бөгөөд шийтгэл хүлээнэ гэдгийг анхаарна уу.

7-р бүлэг

•6-р бүлэг

•5-р бүлэг

(2) Гар утасны гэрээ байгуулах, ашиглахдаа анхаарвал зохих
зүйлс

12

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

•		Оршин суух хаяг, Японд оршин суух зөвшөөрлийн статус, ажлын газар зэрэгт өөрчлөлт

1-р бүлэг

(2) Оршин суух хаяг, Японд оршин суух зөвшөөрлийн хугацаанд
өөрчлөлт орсон бол даруй банканд мэдүүлэх
орсон бол дансаа нээлгэсэн банканд шуурхай мэдүүлнэ үү. Түүнчлэн зарим тохиолдолд
•		 Оршин суух хаяг, Японд оршин суух зөвшөөрлийн статус, ажлын байр зэрэгнь

2-р бүлэг

таны мэдээлэл өөрчлөгдөөгүй эсэхийг хянахаар банкны зүгээс холбоо барьдаг.
өөрчлөгдсөн хэрнээ мэдүүлээгүй, банкнаас шаардсан зүйлд зохих арга хэмжээ аваагүй

(3) Ашиглахаа больсон банкны дансаа хаалгах
		Нутаг буцах болон бусад шалтгаанаар банкны дансаа ашиглахгүй болсон тохиолдолд

банкны дансаа хаалгана уу. Банкны салбар дээр хаалгах бүртгэл хийлгэж болно.

4-р бүлэг

•3-р бүлэгбол дансаа цардуулагдах тохиолдол ч байдаг.

*		 Банкны данс (банкны карт болон дэвтэр, нэвтрэх үг, нууц үг зэрэг)-аа зарах, бусдад шилжүүлэх, бусдаас
хорих эсвэл 1,000,000 хүртэл иенээр торгоно.

Банкны бизнес эрхлэхийн тулд улсаас тусгай зөвшөөрөл авах шаардлагатай байдаг.
Та хууль бус банкууд болон төрөөс хүлээн зөвшөөрөөгүй хүмүүст гадаад руу мөнгө илгээх

3-6		Японд шуудан болон шуудангийн постын тэмдэг нь ｢〒｣ буюу голдуу улаан өнгөтэй

байдаг.
		Шууданд дараах үйлчилгээг авч болно.
Дотоод гадаад руу захидал, ил захидал болон ачаа илгээх.

②		Хадгаламж, мөнгө шилжүүлэх, нийтийн үйлчилгээний төлбөр зэргийг дансаар

шилжүүлэх.
③		

Амь насны даатгалд даатгуулах.

10-р бүлэг

①		

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

•Шуудан

7-р бүлэг

хүсэлт тавьж болохгүй.Банк хууль бус эсэхэд эргэлзэж байвал компани зэрэгтэйг

6-р бүлэг

* Хууль бус банк5-р бүлэг

шилжүүлж авах ньгэмт хэрэг тул ийм үйлдэл огт гаргаж болохгүй. Зөрчсөн тохиолдолд 1-ээс доош жилээр

11-р бүлэг
12-р бүлэг

138

12

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

Нийтийн тээвэр
Нийтийн тээврийн цахим төлбөрийн карт (IC карт)IC картаар олон янзын Компаний галт тэрэг болон автобусны зардал төлөх боломжтой.
Энд түгээмэл хэрэглэгддэг IC картны хэрэглээний талаар тайлбарлая.
		 IC картад урьдчилан мөнгө байршуулснаар тасалбар түгээгч машинаас тасалбар
худалдаж авахгүйгээр цаг хэмнэнэ.
•		IC картыг галт тэрэгний буудал дахь тасалбар түгээгч машин, борлуулах цэг , автобусны

•		Зарим үед IC картаар төлбөр хийх нь бэлэн мөнгөөр төлснөөс хямд байх тохиолдол

байдаг.

5-р бүлэг

үйлчилгээний газар зэргээс худалдан авч болно.

4-р бүлэг

•3-р бүлэг

(1) Үндсэн хэрэглээ

2-р бүлэг

4-1

1-р бүлэг

46-р бүлэг

(2) Нэр бүхий карт		Карт эзэмшигчийн овог нэр бичигдсэн картыг хэлнэ.

•		Нэр, утасны дугаар, төрсөн огноо, хүйсээ бүртгүүлэх шаардлагатай.

•		Картаа гээгдүүлсэн тохиолдолд дахин хэвлүүлэх боломжтой.

		Ашиглах хүний нэр бичигдээгүй картыг хэлнэ.

•		Картаа гээгдүүлсэн тохиолдолд дахин авах боломжтой.

(4) Барьцааны мөнгө (депозит)		IC карт худалдаж авах үед барьцааны мөнгө төлөх тохиолдол түгээмэл байдаг.

•		IC картаа буцааж өгөхдөө барьцаалсан мөнгөө буцааж авдаг.

10-р бүлэг

•9-р бүлэг

•8-р бүлэг

(3) Нэр бичээгүй карт7-р бүлэг

•11-р бүлэг
12-р бүлэг

139

12

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

4-2

Төмөр замболон сургуульд явахаас эхлэн өдөр тутмын зорчих

2-р бүлэг

хэрэгсэл болгон ашиглагддаг.

(1) Төмөр зам ашиглах

Галт тэрэгний маршрутын зургаас зорчих газраа олохбуюу тасалбар шалгах цэг"-ээр нэвтэрнэ. (IC карт ашиглах тохиолдолд автомат
тасалбар шалгагч машинд уншуулан тасалбар шалгах цэгээр нэвтэрч болно.)галт тэрэг явах заасан дугаарын зогсоол руу явах.
④		 Зогсоол дээр цагаан шугам эсвэл, шар тусгаарлах шугамын дотор талд галт⑤		Зорьсон газартаа хүрээд худалдаж авсан тасалбараа ашиглан тасалбар шалгах

цэгээр гарна. (IC карт ашигласан тохиолдолд автомат тасалбар шалгагч машинд

(2) Тасалбарын төрөл
Галт тэргэнд суух үед шаардлагатай тасалбар.

тасалбарНэг ижил чиглэлийн 11 ширхэг тасалбарыг 10 ширхэг

тасалбар

тасалбарын үнээр авч болно (хүчинтэй хугацаа 3 сар).
Ажил болон сургуульд явах зэргээр тогтсон чиглэлд сараас
илүү хугацаагаар зорчих тохиолдолд ашиглана. Энгийн

(хөнгөлөлтийн

тасалбараар адилхан чиглэлд явахаас хөнгөлөлттэй үнээр явжбилет)

болдог. 1 сар, 3 сар, 6 сарын хугацаатай байдаг.

11-р бүлэг

тасалбар

10-р бүлэг

③	Хугацаат

9-р бүлэг

②	Олон удаагийн

8-р бүлэг

①	Энгийн

7-р бүлэг

уншуулснаар картанд байршуулсан мөнгөнөөс галт тэрэгний зардал төлөгдөнө.)6-р бүлэг

тэрэг хүлээнэ.

5-р бүлэг

③		 Галт тэрэгний буудлын цахим самбар дахь мэдээллийн дагуу зорчих газрын

4-р бүлэг

②		 Галт тэрэгний буудлаас зорчих газрын тасалбарыг худалдан аван, "Кайсацу

3-р бүлэг

Төмөр зам ашиглах үндсэн дараалал дараах хэлбэртэй байдаг.
①		

1-р бүлэг

Японд төмөр зам ихэд хөгжсөн бөгөөд ажил12-р бүлэг

140

12

Өдөр тутмын амьдралд дагаж мөрдөх ёстой дүрэм журам, ёс заншил

(3) Бусад тасалбар
ашиглах тохиолдолд зорчих тасалбараас тусад нь доорх тасалбарыг худалдаж авах1-р бүлэг

"Токкюү буюу экспресс галт тэрэг"-нд суух болон галт тэрэгний тусгай байгууламжийг
шаардлагатай.
“Шинкансэн” суман галт тэрэг болон “Токкюү” экспресс
галт тэргээр зорчих үед шаардлагатай тасалбар.

тасалбар

Хуваарьт суудал ашиглах үед шаардлагатай тасалбар юм.
Экспресс галт тэрэгний тасалбартай багц байх тохиолдол
байдаг.

ногоон" тасалбарүед шаардлагатай тасалбар.

5-р бүлэг

4-3

Энгийн бүхээгээс илүү өндөр ангилалын бүхээг ашиглах

Автобус

6-р бүлэг

(1) Хот хоорондын автобус
•		Ихэвчлэн зорчихоосоо өмнө тасалбарыг худалдаж авсан

① Хаашаа ч явсан адилхан үнэтэй тохиолдолд
		Автобусанд суухдаа төлбөр хураах машинд мөнгөө хийнэ.

•		IC картаар төлөх тохиолдолд төлбөр хураах машинд картаа уншуулна.

		Автобусанд суухдаа дугаар бичигдсэн "Сэйрикэн буюу тасалбар" –ыг авч, автобуснаас

буухдаа тасалбар дээр бичигдсэн дугаарыг жолоочийн дээд талын самбараас харж,•		IC картаар төлөх тохиолдолд автобусанд суух болон буухдаа 2 удаа карт уншуулна.

11-р бүлэг

дугаарын доот талд бичигдсэн үнийг төлнө.

10-р бүлэг

② Зорчих газраас шалтгаалан үнэ ялгаатай тохиолдолд

9-р бүлэг

•8-р бүлэг

(2) Оршин суугаа бүс, орон нутгийн тогтсон чиглэлд явдаг автобус
(Шугамын автобус)7-р бүлэг

байх болон төлбөрөө төлсөн байх шаардлагатай.

•4-р бүлэг

③	"Грийн буюу3-р бүлэг

②	Хуваарьт суудлын

2-р бүлэг

①	Экспресс тасалбар

12-р бүлэг

141