BLIK OP
CONSERVEN
Komen conservenmerken de Belgischevisconsument tegemoet?

Lees rapport

INHOUD

Illustraties rechts (van boven naar onder): geelvintonijn, makreel, sardine, sockeye zalm, ansjovis

Komen conservenmerken deBelgische visconsument tegemoet?

Pelagische visserijen in beweging

pag 3
pag 19MSC programma zet in op
het verduurzamen van deBelgische conservenmarkt

Is duurzaam duur?

pag 4
pag 20Welk aandeel van de visconservenmarkt is duurzaam?

Waarom kiezen voor msc?

pag 5

Vooruitgang Belgische marktspelers
pag 6

pag 22

Samenvatting

pag 23De verschillende soorten

Bijlage 1

pag 24pag 8

Bijlage 2

pag 25

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

2

KOMEN CONSERVENMERKEN DE
BELGISCHE VISCONSUMENT TEGEMOET?
De gemiddelde Belgische visconsument vindt dat we visbestanden moetenbeschermen voor toekomstige generaties: uit onderzoek van Globescan (2020)
blijkt dat 75 procent dit belangrijk vindt. Ook vindt 72 procent dat supermarkten
zelfs niet-duurzame visproducten uit de rekken moeten halen.
Maar hoe kan de consument duurzame producten herkennen? Vaak staat het tekort aan
informatie op producten dit niet toe. 82% van de visconsumenten wil daarom betere
informatie bij visproducten om met vertrouwen duurzame producten aan te kopen*.

82%

van de visconsumenten wil betere
informatie bij visproducten om met
vertrouwen duurzame producten te kopen

Twee derde van de Belgische visconsumenten koopt regelmatig visproducten met een
duurzaamheidslabel (61%), maar tegelijk wil men dat certificatie programma’s door
onafhankelijke partijen gecontroleerd worden (65%)*. Op die behoefte speelt het blauwe
MSC-label dan ook in. MSC is wereldwijd het meest gekende certificatie programma voor
duurzame visserij. Intussen kent 53% van de Belgische visconsumenten het MSC-label.
74% van hen geeft aan MSC te vertrouwen*.

61%

VAN DE BELGISCHE VISCONSUMENTEN
KOOPT REGELMATIG VISPRODUCTENMET EEN DUURZAAMHEIDSLABEL

65%

VAN DE BELGISCHE VISCONSUMENTEN wil
dat certificatie programma’s door
onafhankelijke partijen gecontroleerd
moet worden

Consumenten vinden in de Belgische supermarkten inderdaad steeds meer
MSC‑gecertificeerde producten terug. Dat kon u eerder lezen in onze Analyse
van het visassortiment in de Belgische retail (2019). Uit die analyse bleek onder
meer dat het conservenassortiment achterbleef op vlak van duurzaamheid.
Dit rapport onderzoekt daarom de duurzaamheid van de huidige Belgische conserven­markt.

* Globescan, 2020

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

3

MSC PROGRAMMA ZET IN OP HET VERDUURZAMENVAN DE BELGISCHE CONSERVENMARKTOm vooruitgang in verduurzaming te faciliteren, investeren (lokale) teams van MSC jaarlijks
in overleg met partners. Daarbij ligt de nadruk op een beter begrip van het MSC programma
en zijn werking en impact. In 2019 werd bijvoorbeeld de eerste Belgische Tuna Nightgeorganiseerd: een geanimeerde discussie avond waarbij duurzame tonijn op de agenda
stond.
Om duurzame tonijn de norm te maken op de Belgische markt, zowel voor bedrijven alsvoor consumenten, werd een duurdere grondstofprijs voor MSC gecertificeerde tonijn als
belemmering genoemd. Ook beperkte kennis over de meerwaarde van MSC certificatie werd
als struikelblok genoemd.
Intussen is het beschikbare volume MSC gecertificeerde tonijn flink gestegen, waardoor
de meerprijs voor MSC stilaan zakt. Verder kan u op de MSC website in het Dossier Tonijn
terecht voor meer informatie over uitdagingen, mythes en cijfermateriaal rond tonijn.
Daar kan u ook het MSC Sustainable Tuna Handbook downloaden, waarin meer inzicht
rond uitdagingen en oplossingen in de tonijnvisserij wordt gedeeld, maar ook actuele cijfers
en case studies.
Voor tonijn is het beschikbare volume MSC gecertificeerde grondstof gestaag gegroeid. Dat
geldt echter niet voor pelagische soorten, waar algemeen een hoge visserijdruk heerst en
sommige visserijen hun MSC certificaat verloren. Ook voor pelagische soorten heeft MSC
daarom recent een Small Pelagics briefing gepubliceerd, met cijfermateriaal en verdere
inzichten rond visserij op rondvissoorten zoals makreel, ansjovis, enz.
Impressies van MSC Tuna Night in Antwerpen. (©MSC)

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

4

WELK AANDEEL VAN DE
VISCONSERVENMARKT IS DUURZAAM?
De Belgische visconservernmarkt

Tabel 2: Marktaandeel MSC conserven op de Belgische markt (volume)*

Visconserven maken zo'n 15% uit van de totale visconsumptie in België. In 2020 werd
een totaal volume van 18.679 ton visconserven verkocht, ter waarde van 174,5 miljoen euro
(Nielsen, 2020, zie ook Bijlage 1).
Het overgrote deel van de visconserven (81,3%) wordt verkocht onder de eigen merken vanonze supermarkten en hard discounters. De hoofdmoot van het conservenschap wordt bepaald
door vijf vissoorten: tonijn, makreel, sardines, zalm en ansjovis. Tonijn is dé conservensoort
bij uitstek met 60,5% van het verkochte volume, goed voor 96,3% miljoen euro omzet.

Consumptie volume 2020

Marktaandeel MSC 2019-2020

Totaal (ton)

17.443,8

17,3%

Eigen merken (ton)14.081,2

18,8%

Nationale merken (ton)3.362,6

11,1%* Excl. haring. Incl. Colruyt Group, Delhaize, Carrefour, Lidl, Aldi en Cora, Feuille d’Or, Rio Mare, Imperial

MSC conserven op de Belgische markt
In België groeide het verkochte volume van MSC-gecertificeerde conserven in de afgelopen
twee jaar met 75% (Tabel 1, voor omzetcijfers zie Bijlage 2).
Onder eigen merkproducten zagen we een groei van 120%. Eigen merken vertegen­woordigen bovendien met 2.641 ton kilogram 88% van het totale volume aan verkochte
MSC producten. Nationale merken verkochten een derde minder MSC product dan twee
jaar geleden.
Op volume basis stellen we vast dat het marktaandeel van MSC in conserven ruim
17 procent bedroeg in 2020 (Tabel 2).
Tabel 1: Verkochte volumes MSC-gecertificeerde conservenproducten op de Belgische markt*2017 / 20182019 / 2020∆2018 -2020

Totaal volume MSC (ton)

1.721,93.013,2+75%

Totaal MSC eigen merken (ton)

1.199,5

2.641,0+120%

Totaal MSC nationale merken (ton)

522,4

372,2

-29%

* Excl. haring. Incl. Colruyt Group, Delhaize, Carrefour, Lidl, Aldi en Cora, Feuille d’Or, Rio Mare, Imperial

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

Skipjack tonijn (© Shutterstock / enciktat)

5

VOORUITGANG BELGISCHE MARKTSPELERS
In onderstaande figuur wordt het aantal MSC-gecertificeerde conservenproducten op deBelgische markt weergegeven per merk. De trend voor de afgelopen drie (Britse) financiële
jaren wordt weergegeven (tot april 2020). Daarnaast worden extra producten die inde loop van 2020 op de Belgische markt verschenen opgenomen op basis van Nielsenverkoopscijfers voor 2020 en nieuwe productregistraties bij MSC.
Met alle vijf soorten groepen samengenomen zien we onder de eigen merken van onze
supermarkten dat Colruyt Group, Aldi en Delhaize in de afgelopen twee jaar meerdere

MSC‑gecertificeerde producten op de markt brachten. Lidl lijkt aan het begin van 2021 ook een
inhaalbeweging te maken (op basis van nieuwe productintroducties eind 2020-begin 2021)(Figuur 1).
In 2020 zien we ook ‘nieuwe’ merken opduiken, met name Cocagne (MSC tonijn en sardines),
Fish Tales (MSC tonijn, zalm, sardines en ansjovis), John West (MSC tonijn en zalm) en
First State (MSC zalm en horsmakreel).

Figuur 1: MSC conservenproducten op de Belgische markt, per merk
16
14
12
10
8
6
4
2
0

r
’O
ed

ll
ui

Fe

2017 / 2018

di

Al

PL

2019 / 2020

l

De

L

eP

iz
ha

L

pP

yt
lru

ou
Gr

l

ria

pe

Im

Co
Nieuw 2020-2021

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

o
Ri

re

Ma

dl

Li

PL

e

n
ag

c
Co

ur

Ca

fo
rre

PL

rst
Fi

e
at

St

t

s

sh
Fi

le
Ta

hn
Jo

6

es
W

Wanneer we het MSC assortiment van 2020 per soort bekijken zien we dat makreel bij
sommige merken (Feuille d’Or, Delhaize, Rio Mare) een groot aandeel heeft in het totale
aantal MSC producten. Na de schorsing van alle certificaten in de Atlantische makreelvisserij
wordt zeker voor deze merken een stevige terugslag verwacht wanneer de huidige MSCgecertificeerde makreelproducten allemaal uit de rekken zijn verdwenen.

Verder valt de introductie van tonijnsalades in blik (tonijn met groenten) op bij Aldi,
Delhaize, Rio Mare en Imperial. De toename in de MSC-gecertificeerde producten met zuiver
tonijn (in olie of eigen nat) is dus kleiner dan op het eerste zicht lijkt. Het zijn ook dezezuivere tonijnblikken waar nog belangrijke stappen kunnen, en moeten gezet worden.

Figuur 2: MSC conserven assortiment in 2020 per merk en per soort
14
12
10
8

1

1
1

2

5

2
6

2

1
1

2
3

4

4

12

1

1

1
3

5
3

0

L

yt p Plru ou
Co Gr

Tonĳn

di

Al

PL

TonĳnsaladesD

Makreel

2

1

L

eP

aiz

elh

3

1

2

dl

Li

Zalm

PL

Sardines

ur

fo
rre

Ca

2

3

lle

ui
Fe

r
d’O

e
ar

oM

Ri

l

ria

pe

Im

4

3

1

1

PL

2

1

1
4

2

2

6

e

gn
ca

Co

t

s

te

ta

tS

rs
Fi

sh
Fi

le
Ta

es
nW

h
Jo

Ansjovis

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

7

DE VERSCHILLENDESOORTEN

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

8

TONIJN

85,0

Grootte Belgische conservenmarkt
In 2020 kocht de Belgische consument een totaal volume van 11.300 ton aan tonijn­
conserven, ter waarde van 96,3 miljoen euro (Tabel 3). De eigen merken van deBelgische supermarkten zijn heel erg dominant (>80% van de volume verkoop, 66% vande totale waarde).

totaal volume TONIJN:

gen merken

82,1%Imperial,

15,4%

1.076,4

9,5%

Volume 2019/2020 (ton)Marktaandeel 2020

+1.165,9%

Volume 2017/2018 (ton)Hard discounters Aldi en Lidl spelen zeker op vlak van volume ook een niet te onderschatten
rol met een kwart van de tonijnconservenmarkt. Rio Mare, Imperial en Saupiquet zijn
nationale merken die een rol van betekenis spelen. Kleinere merken zoals First State,
Fish Tales, Cocagne of John West maakten in 2020 samen 1-2% van het tonijnvolume op
de Belgische retailmarkt uit.

Volume eigen merken
Rio Mare, Imperial,
Saupiquet

2,5%Overige

Tabel 3: Marktgrootte tonijnconserven op de Belgische markt (Nielsen, 2020)
Volume(ton)

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj.€)

Aandeeltotale omzet

Totaal tonijn

11.300,4

96,3

Totaaleigen merken

9.282,7

82,1%

63,2

65,7%

Eigen merken(hard discount)2.826,0

25,0%

17,2

17,8%

Totaalnationale merken

2.017,7

17,9%

33,1

34,3%

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

"ALDI is een absolute pionier op de Belgische markt door 100
procent duur­zame tonijn in blik in het vaste assortiment aan
te bieden. Samen met onze afdeling Category Management
hebben we specifiek geko­zen voor MSC om met vertrouwen
een duurzaam product op de markt te brengen. ALDI heeft in
MSC zo ook de ideale partner gevonden om het vertrouwen
bij de consument hoog te houden."Ruth Broekaert – Corporate Responsibility Manager ALDI

MSC producten op de Belgische markt• Aldi was de eerste retailer in België die in 2019 het volledige tonijn assortimentin conserven omschakelde naar MSC (twee skipjack en het eerste geelvintonijn
conservenproduct met MSC keurmerk in België).

9• Verder zorgde Colruyt de afgelopen jaren met twee producten met MSC-gecertificeerde
witte tonijn en drie producten met MSC skipjacktonijn voor een sterke verderzetting van
hun duurzame tonijninkoop.
• Wat betreft traditionele Belgische merken bracht Cocagne in de loop van het voorbije jaardrie producten met MSC skipjacktonijn op de markt. Ook Imperial viel op met een eerste
MSC product. Verder viel vooral het Nederlandse merk Fish Tales (met vier skipjacktonijn
producten) op met productintroducties op de Belgische markt.
• Onder de eigen merkproducten van onze Belgische retailers introduceerde Colruyt eind2020 een eerste MSC-gecertificeerde geelvintonijn in blik. Ook Lidl zette begin 2021 hun hele
tonijn assortiment in conserven om naar MSC (2 skipjack, 1 geelvin- en 1 witte tonijnproduct).

"Als aankoopster van onze duurzame visconserven geloof
ik sterk in de rol van MSC. De laatste jaren hebben we
significante stappen gezet in de verduurzaming van onze
tonijnproducten, zowel skipjack als yellowfin. In 2020 was 56%%
van onze tonijn conserven MSC-gecertificeerd. Een progressie
van 36%%%tov 2018!
Voor onze tonijn die (nog) niet MSC-gecertificeerd is werken wemet leveranciers die verplicht lid zijn van ISSF. Zo sturen we ons
assortiment om de beschikbaarheid van tonijn kunnen blijven
garanderen.We blijven het belang van MSC certificatie bij devisserijen onderstrepen. Zij spelen een primordiale rol in debeschikbaarheid van duurzaam gevangen vis."

Beschikbaarheid MSC tonijn
Op de Belgische markt worden drie tonijnsoorten in blik verkocht: skipjack­tonijn(Katsuwonus pelamis), geelvintonijn (Thunnus albacares) en witte tonijn (Thunnus alalunga).
Het merendeel van de geconsumeerde producten bevat skipjacktonijn of geelvintonijn.
Aan de visserijkant is het volume MSC-gecertificeerde tonijn sterk gestegen in de voorbije
jaren, zeker voor skipjack-, maar ook voor geelvintonijn en witte tonijn.

In het recente verleden was een beperkt aanbod aan MSC-gecertificeerde grondstof een duidelijker argument om de omschakeling naar MSC niet te maken.
Schaarse grondstof doet de prijs immers stijgen. Maar meer en meer verdwijnt dezebarrière. De aanhoudende vraag vanuit retail naar duurzame tonijn faciliteert de verduurzaming in de visserij. Een meer gecoördineerde aanpak en meer consistente toepassing
van de MSC visserij­standaard op tonijnvisserijen draagt hier aan bij.

Intussen is bijna de helft van de mondiaal gevangen tonijn MSC-gecertificeerd(28,9%) of in het beoordelingsproces tegenover de MSC visserijstandaard (20,4%).
Maar de uitdagingen in de tonijnvisserij blijven uitgebreid. Niet alleen verschilt de status
van de bestanden erg per soort en vangstgebied. Daarnaast speelt de gebruikte vismethode een belangrijke rol in bijvangst van juveniele tonijn en allerlei kwetsbaar zeeleven.
Door het grote verspreidingsgebied van tonijn zijn ook steeds vele landen betrokken bij
het maken van vangstafspraken. Mede door de hoge handelswaarde van tonijn is traceerbaarheid en transparantie in de toeleveringsketen van belang om illegale gevangen tonijn
te kunnen weren.
Meer over uitdagingen in de tonijnvisserij en supply chain, en de laatste stand van zaken
met betrekking tot MSC-gecertificeerde grondstof voor alle soorten vindt u in de laatsteversie van het tonijnhandboek en op onze visserijwebsite.

Astrid Edwards – Aankoopster Colruyt Group conserven & dry foodBlik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

10

ZALM

225,8

Grootte Belgische conservenmarkt
In 2020 werd een totaal volume van 699 ton aan zalmconserven gekocht door de Belgische
consument (Tabel 4). Het aandeel (in volume en waarde) van de eigen merkproducten is hieropmerkelijk lager dan voor de totale visconservenmarkt (73% van de volume verkoop, 53%
van de waarde). Enkel Imperial speelt voor zalm als nationaal merk een rol van betekenis.

408,1

58,4%

Volume 2019/2020 (ton)Marktaandeel 2020

MSC producten op de Belgische markt

Het aanbod aan MSC grondstof is niet onbeperkt, wat implicaties heeft op de prijs.
Desondanks is zalm in blik al het langst met MSC keurmerk op de Belgische markt aanwezig.
Imperial liep daarbij als Belgisch nationaal merk voorop. Intussen zijn andere producten
gevolgd, zowel bij eigen merken als bij de nationale merken (bv Aldi, Carrefour, Colruyt,First State, Fish Tales, John West).

totaal volume zalm:
72,5%

gen merken

Volume 2017/2018 (ton)+80,8%

Volume eigen merken

26,6%Imperial

0,9%Overige

Tabel 4: Marktgrootte zalmconserven op de Belgische markt (Nielsen, 2020)
Volume(ton)

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj.€)

Aandeeltotale omzet

Raf de Smet – Category Manager Fish and Meat CBG

Totaal zalm

698,8

9,7

Totaaleigen merken

506,8

72,5%

5,2

53,4%

Eigen merken(hard discount)

179,3

25,7%

1,7

17,7%

Totaalnationale merken

191,9

27,5%

4,5

46,6%

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

"De industrie heeft snel en adequaat gereageerd toen Alaska
de afgelopen jaren problemen kende om MSC roze zalm in teblikken. Er is massaal overgeschakeld naar MSC grondstof
die elders op oorsprong werd ingeblikt. Zo is het aanbod van
MSC zalm in de winkels op een heel hoog niveau gebleven."11

Beschikbaarheid MSC zalm
In tegenstelling tot producten in het vers¬ en diepvriesassortiment (vaak gekweekte zalm)
is zalm in blik op een unieke uitzondering na wilde zalm. In blik vinden we vooral de rozezalm (Oncorhynchus gorbuscha) terug, maar ook rode zalm (Oncorhynchus nerka) wordt
ingeblikt. De Alaska zalmvisserij is een van de langst gecertificeerde visserijen binnen
het MSC programma (sinds 2000). MSC-gecertificeerde zalm komt voornamelijk uit
Noord‑Amerika, maar intussen ook uit Rusland.

Vandaag is er ruim meer dan 800.000 ton wilde zalm gecertificeerd volgens
de MSC standaard.

"De selectie van onze zalm, het absolute uithangbord van
Imperial, vertaalt zich in een groot respect voor onze oceaan.
Om het leven in zee te beschermen en het herstel ervan tewaarborgen, kiezen wij voor gecertificeerde visserijen op
basis van onze nauwe samenwerking met MSC. Voor ons iswilde zalm precies dat!”"Géraldine Vanhauwermeiren – Zaakvoerder Sopralex et Vosmarques

Zalm purse seine boot uit Alaska, V.S. (© Stock Library / Media Bakery)

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

12

MAKREEL

1.424,1Grootte Belgische conservenmarkt
In 2020 werd een totaal volume van 3.419 ton aan makreelconserven gekocht doorde Belgische consument (Tabel 5). Het aandeel (in volume en waarde) van de eigen
merkproducten is hier nog iets groter dan voor de totale visconservenmarkt (85% van devolume verkoop, 67% van de waarde). Hard discounters Aldi en Lidl spelen op vlak van
volume nog een grotere rol dan voor tonijn. Feuille d’Or, en in mindere mate Imperial,
Rio Mare en Cocagne zijn nationale merken die een rol van betekenis spelen.

Volume 2017/2018 (ton)+4,4%

1.487,043,5%Volume 2019/2020 (ton)Marktaandeel 2020

MSC producten op de Belgische markt
Makreel was, samen met zalm, in 2020 de koploper wat betreft verkocht volume MSC
product, maar zeker makreel lijkt de komende periode de rol te moeten lossen als gevolg
van een gebrek aan MSC-gecertificeerde grondstof.

totaal volume Makreel:"Het wegvallen van de MSC certificaten voor Scomber
Scombrus veroorzaakte een golf van verontwaardiging
in het retaillandschap. De Noordoost Atlantische makreel
zonder MSC keurmerk werd echter nergens uit het
assortiment geschrapt. Dat is helaas het verkeerde signaal.

85%

gen merken

Volume eigen merken

14,3%Or, Imperial,
CocagneFeuille d’Or, Imperial,
Rio Mare, Cocagne

0,7%Overige

Tabel 5: Marktgrootte makreelconserven op de Belgische markt (Nielsen, 2020)
Volume(ton)

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj.€)

Aandeeltotale omzet

Totaal makreel

3.418,932,3

Totaal eigen merken

2.906,7

85,0%

21,6

67,0%

Eigen merken(hard discount)

1.244,4

36,4%

9,1

28,1%

Totaalnationale merken

512,2

15,0%

10,6

33,0%

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

CBG investeerde intussen in MSC-gecertificeerde horsmakreel
uit Chili. Na lancering bij Delhaize hopen we op een verdere
opname van dit waardig alternatief in de Europese markten.
Hiermee kunnen we een duidelijk signaal geven dat het MSC
certificaat een must is!"Raf de Smet – Category Manager Fish and Meat CBG

13

Beschikbaarheid MSC makreel
Vanwege een aanslepend conflict over de verdeling van de vangstrechten tussen debetrokken landen (EU, UK, Noorwegen, IJsland, Faroer, Groenland, Rusland) wordt er ruimmeer vis gevangen dan het wetenschappelijk advies aanraadt. De recente Brexit maakt
deze gesprekken er niet eenvoudiger op.

Er is dus momenteel geen MSC‑gecertificeerde grondstof beschikbaar.
De MSC certificaten van de Noordoost Atlantische makreelvisserijen zijn
daardoor geschorst.
De overheden van de betrokken visserijnaties zijn aan zet. Aanhoudende druk van
supermarkten en merken kan het maken van nieuwe vangstafspraken faciliteren.

Een lid van de Schotse Pelagische Duurzaamheidsgroepering (SPSG)
in het MINSA certificaat haalt z'n netten op

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

14

SARDINES

Grootte Belgische conservenmarkt
In 2020 werd een totaal volume van 1.687 ton aan sardineconserven (incl. pilchards)
gekocht door de Belgische consument (Tabel 6). Het aandeel (in volume en waarde) vande eigen merkproducten is hier opmerkelijk lager dan voor de totale visconservenmarkt(67% van de volume verkoop, 47% van de waarde).

0,0

7,1

0,5%

Volume 2017/2018 (ton)Volume 2019/2020 (ton)Marktaandeel 2020

Nationale merken nemen hier meer dan een derde van het marktvolume, en bijna 60% vande marktwaarde voor zich. Vooral Cocagne, maar ook Imperial zijn nationale merken die hiereen rol van betekenis spelen.

totaal volume sardines:

MSC producten op de Belgische markt

gen merken

66,6%Imperial

24%

Sardines worden voornamelijk onder eigen merk verkocht (66,6%) maar het aandeel vannationale merken is hier iets groter dan voor andere soorten. Voor Cocagne (16,9% van het
marktvolume) is er ook een betekenisvolle rol weggelegd

Volume eigen merken

Cocagne, Imperial

9,4%

Aldi zette hun sardine product reeds in 2019 om naar een MSC product. Later dat jaarbracht ook Cocagne een nieuwe (en eerste) referentie op de markt met MSC sardines.

Overige

Tabel 6: Marktgrootte sardineconserven op de Belgische markt (Nielsen, 2020)

Totaal sardines

1.686,5Totaaleigen merken

1.122,9

66,6%

7,9

46,6%

"Aangezien het aanbod beperkt is vraagt het van retailers
en discounters moed om MSC sardines te blijven aanbieden.
De meerprijs voor inkoop van MSC sardine ligt immers hoog.
Ik voorzie pas een grote ommekeer wanneer de Marokkaanse
visserij er in slaagt MSC-gecertificeerd te worden."

Eigen merken(hard discount)

344,6

20,4%

2,6

15,3%

Raf de Smet – Category Manager Fish and Meat CBG

Totaalnationale merken

563,6

36,9%

9,1

57,5%

Volume(ton)

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj.€)

Aandeeltotale omzet

17,1

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

15

Beschikbaarheid MSC sardines

Voor Europese sardine (Sardina pilchardus) is slechts een beperkte hoeveelheid
MSC‑gecertificeerde grondstof beschikbaar.
Sardines spelen een belangrijke rol in mariene ecosystemen als voeding voor grotere
vissen en zeezoogdieren. De Britse sardine visserij voor de kust van Cornwall (UK) is sinds
2010 gecertificeerd voor 16.000 ton sardine. De MSC certificaten van de Franse en Spaanse
visserijen in de Golf van Biskaje (ca. 7.000 ton, sinds 2017 in het MSC programma) en
voor de Bretoense kust (15.000 ton, sinds 2010 in het MSC programma) zijn sinds 2019geschorst. Na nieuwe, accuratere inschattingen van de betrokken visbestanden werd aandeze visserijen gevraagd nieuwe afspraken te maken over vangstbeperkingen. Verwacht
wordt dat de schorsing van deze certificaten verdwijnt na afronding van de lopende,
constructieve gesprekken. De huidige COVID-19 pandemie vertraagt dit proces.
De origine van de niet-gecertificeerde sardines is vaak Marokko of Portugal. De bestanden
rond de Middellandse zee en voor de West-Afrikaanse kust zijn niet in goede staat. Sardines
spelen een belangrijke rol in mariene ecosystemen als voeding voor grotere vissen en
zeezoogdieren.

Een goed beheer dat op lange termijn de visbestanden kan doen herstellen
is dus cruciaal.
Projecten om de visserijen in deze regio’s te verduurzamen verdienen aandacht om hun padrichting MSC te ondersteunen.

De visserij uit Cornwall is vandaag
de enige MSC-gecertificeerde visserij
op onze Europese sardine

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

16

ANSJOVIS

Grootte Belgische conservenmarkt
In 2020 werd een totaal volume van 339 ton aan ansjovisconserven gekocht doorde Belgische consument (Tabel 7). Het aandeel (in volume en waarde) van de eigen
merkproducten is hier vergelijkbaar met de totale visconservenmarkt. Enkel Imperial
speelt voor ansjovis als nationaal merk een rol van betekenis (samen met eigen merken>95% van het volume en of waarde).

77,3%Imperial

18,3%

7,1

1,2%

Volume 2017/2018 (ton)Volume 2019/2020 (ton)Marktaandeel 2020

MSC producten op de Belgische markt
Ansjovis in blik wordt voornamelijk onder eigen merk verkocht (77,3%). Imperial valt met
18,3% van het marktvolume eveneens op als een belangrijke speler. Fish Tales en Lidl
bieden MSC-gecertificeerde ansjovisconserven aan, en ook onder Imperial kwam begin
2021 MSC ansjovis in blik op de markt.

totaal volume Ansjovis:

gen merken

0,0Volume eigen merken"Ansjovis is voor ons al vele jaren een sleutelproduct.
Het prijsverschil in aankoop noodzaakt ons oplossingente vinden. Daarom investeren we bewust met partners
in een verbetertraject (FIP), om zo snel mogelijk te kunnenomschakelen naar MSC ansjovis."

Cocagne, Imperial

4,4%Overige

Tabel 7: Marktgrootte ansjovisconserven op de Belgische markt (Nielsen, 2020)
Volume(ton)

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj.€)

Aandeeltotale omzet

Totaal ansjovis

339,2

Totaaleigen merken

262,1

77,3%

5,0

63,5%

Eigen merken(hard discount)

85,0

25,1%

1,5

19,0%

Totaalnationale merken

77,1

22,7%

2,9

36,5%

Imperial

62,2

18,3%

2,4

30,7%

Raf de Smet – Category Manager Fish and Meat CBG

7,8Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

17

Beschikbaarheid MSC ansjovis

De meest geconsumeerde ansjovis wereldwijd is de Engraulis ringens uit Peru. Industriële
visserijen vangen ansjovis om te verwerken in vismeel dat dient als voedsel voor kweekvis.
Kleinere, meer traditionele vissers die dichter bij de kust vissen vangen ansjovis die in blik
terecht komt. Er wordt ook in de Atlantische oceaan en de Middellandse zee op ansjovis
gevist. Net als sardines speelt ansjovis een belangrijke rol in mariene ecosystemen als
voeding voor grotere vissen en zeezoogdieren. Zeker in de Middellandse zee staan deansjovisbestanden onder druk. Het Atlantisch bestand is in betere staat.

De grootste ecologische uitdaging ligt dan ook in het controleren van de druk
op de visbestanden.
MSC-gecertificeerde visserijen op ansjovis vind je aan de Atlantische kust in Spanje en in
Argentinië. Hier gaat het om andere soorten, Engraulis encrasicolus (ca. 12.000 ton) en
Engraulis anchoita (ca. 7.700 ton) respectievelijk in Spanje en Argentinië.
Het aanbod aan MSC grondstof op dit moment beperkt waardoor de prijs erg hoog ligt.
De origine van de niet-gecertificeerde ansjovis is vaak de Atlantische oceaan of Peru.
Retailers en merken kunnen hier een rol spelen door meer Atlantische ansjovisvisserijen
te overtuigen om MSC certificatie na te streven, en om bestaande verduurzamingsprojecten
te ondersteunen in hun pad richting MSC te ondersteunen.

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

18

PELAGISCHE VISSERIJEN IN BEWEGING
Mondiaal gezien is de participatie van pelagische soorten in het MSC programma stap voor stap toegenomen
over de afgelopen 20 jaar. Vandaag is er bijvoorbeeld MSC-gecertificeerde sardine uit het VK, Australië en
Mexico, ansjovis uit Spanje en Argentinië, en horsmakreel uit Chili beschikbaar.
Pelagische visserijen hebben doorgaans weinig bijvangst, maar pelagische visbestanden
ondervinden mondiaal gezien wel een hoge visserijdruk. Daarnaast zorgt klimaats­verandering er intussen voor dat visbestanden koelere wateren opzoeken. Migratie vaneconomisch belangrijke visbestanden naar andere oceaan regio’s zorgt voor conflicten
tussen visserijnaties.

Dat maakt het instellen van gepaste vangstafspraken op lange termijn
niet gemakkelijk. Toch zijn die onmisbaar om overbevissing te voorkomenen om het MSC certificaat te behouden.

Top 10 small pelagic species caught by volume (2018)*
Peruvian anchoveta

7m tonnes

Atlantic herring

1,8m

Blue whiting

1,7m

Sardine

1,6m

Pacific chub mackerel

1,6m

Atlantic mackerel

1,0mJapanese anchovy

1,0m

Sardinellas nei

0,9mJapanese pilchard

0,7m

Indian oil sardine

Zo verloor de Noordoost-Atlantische makreelvisserij (Scomber scomber) zijn MSC certificaat
in 2019. Maar ook voor sardine (Sardina pilchardus) en ansjovis (Egraulis encrasicolus,
Engraulis anchoita) zijn bestandsschattingen en gebrek aan goede beheermaatregelen
een uitdaging.
De toenemende vraag naar duurzame vis heeft tot steeds meer Visserij Verbeterprojecten
geleid. Deze Fishery Improvement Projects (FIPs) zijn multi-stakeholder samenwerkingen
die visserijen willen verduurzamen. Het zijn projecten die vaak belangrijke stappen maken
in de aanloop naar een beoordeling tegenover de MSC visserijstandaard. Met verscheidene
FIPs in een eindfase van hun project (bv. voor ansjovis en sardines) wordt verwacht dat
de beschikbaarheid van MSC-gecertificeerde pelagische soorten in de komende jaren
kan toenemen.

0%

10%

% MSC certified

0,6m
20%

30%

% in assessment40%% suspended

50%

60%
% in a FIP

70%

80%

90%

100%

% otherHet FIP landschap is erg breed. Geloof­waardige FIPs vragen om voldoendetransparantie, meet­bare vooruitgang en geloofwaardig projectbeheer.
MSC stimuleert geloofwaardige FIPs met technische ondersteuning en ons “In-Transition to
MSC” programma. Lees er meer over op de MSC website.
* Fisheries and aquaculture software. FishStatJ - Software for Fishery and Aquaculture S­ tatistical Time Series.
In: FAO Fisheries Division [online]. Rome. http://www.fao.org/fishery

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

19

IS DUURZAAM DUUR?
Een vaak gehoorde uitspraak is dat duurzame producten duurder zijn. Om deze uitspraak
te testen, werd op basis van winkelbezoek (online en op locatie, Tabel 8) en op basis vananalyse van scandata (Tabel 9) een gemiddelde prijs voor MSC producten en niet-MSC
producten per gewicht bepaald.
In tabel 8 wordt onderscheid gemaakt tussen producten onder eigen merk enerzijds
en nationale merken anderzijds. Verder werd de opsplitsing tussen MSC-gecertificeerde
en niet MSC-gecertificeerde producten gemaakt.
Gezien de inherente prijsverschillen tussen eigen merkproducten en nationale merk­
producten wordt een vergelijking tussen MSC en niet-MSC-gecertificeerd product voor
de totale markt niet gemaakt. Pas wanneer er drie verschillende producten per categorie(soort, MSC en niet-MSC) beschikbaar waren, wordt een vergelijking gemaakt.

Tabel 8: Gemiddelde prijs (€/kg) voor conservenproducten per soort (op basis van
winkelbezoek), excl. salades in conserven.
Nationale merken
Gem. prijs(€/kg)

Aantalproducten

Gem. prijs(€/kg)

Aantalproducten

Niet MSC

43,8

6

22,9

6

MSC

45,8

2

30,0

1

Niet MSC

19,6

19

10,1

15

MSC

26,0

1

10,4

2

Niet MSC

23,2

23

10,2

12

MSC

34,7

1

10,4

4

Niet MSC

18,8

19

7,2

9

MSC

20,9

17

8,0

6

Niet MSC

25,1

1

-

0

MSC

-

0

19,7

4

Niet MSC

17,4

2

10,9

3

MSC

23,6

7

9,3

3

Ansjovis

Sardines

Onder eigen merken zien we dat er voor zowel geelvin- (0,2 €/kg) als skipjack
tonijn­producten (0,8 €/kg) gemiddeld zeer weinig verschil is tussen MSC enniet MSC producten.

Tonijn (geelvin)

Voor roze zalm zien we zelfs dat MSC producten gemiddeld goedkoper zijn dan niet
MSC‑gecertificeerde producten (Tabel 8).

Tonijn (skipjack)Binnen de nationale merken kunnen we enkel een vergelijking maken voor skipjack tonijn(beide analyses, tabel 8 en 9) en makreel (enkel scandata, tabel 9). We zien dat MSCgecertificeerde skipjack tonijn en makreel gemiddeld duurder is. Opgelet: er wordt hiergeen onderscheid gemaakt tussen tonijnsoorten. Tabel 8 geeft echter aan dat dit wel vanbelang is. Ook bij prijsvergelijking op basis van het winkelbezoek blijkt dat MSC skipjack
tonijn onder nationale merken gemiddeld duurder is, maar het prijsverschil is duidelijk
kleiner. De prijs voor geelvintonijn of witte tonijn ligt inderdaad hoger dan de prijs
voor skipjack.
Voor sardines en ansjovis zien we te weinig MSC-gecertificeerde producten om
een vergelijking mogelijk te maken. Voor witte tonijn zijn nagenoeg alle producten
MSC‑gecertificeerd in het conservenaanbod.

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

Eigen merken

Tonijn (witte)

Zalm (roze)

De prijs van 220 producten werd opgezocht en herleid tot de prijs per kilogram product die deconsument betaalt (ie. niet uitgelekt). Supermarkten die werden opgenomen in deze steekproefzijn Colruyt LP, Okay, Lidl, Aldi, Carrefour, Delhaize. Volgende nationale merken met verkoop in deze
supermarkten werden opgenomen: Imperial, Rio Mare, Saupiquet, Cocagne, First State, Feuille d’Or,
John West en Fish Tales.

20

Tabel 9: Gemiddelde prijs (€ per L/kg) voor conservenproducten per soort (Nielsen, 2020)*

MSC

Niet MSC

TonijnSardines

MakreelZalm

Ansjovisgem. prijs(€/kg)

21,6

19,9

25,2

28,6

39,2

aantalproducten

15

1

17

13

2

gem. prijs(€/kg)

19,5

18,6

24,4

-

39,8

aantalproducten

122

32

39

-

11

De gemiddelde prijs per gewicht voor 252 producten onder nationale merken werd ter vergelijking
uitgevoerd op basis van scandata. Merken die werden opgenomen zijn Cocagne, Feuille d’Or, First State,
Fish Tales, Imperial, John West, Rio Mare en Saupiquet.

*

Producten werden individueel geïdentificeerd als MSC product op basis van onze interne databank
met geregistreerde MSC producten. Nielsen monitort immers geen duurzaamheidslabels voor België.
Onderstaande cijfers zijn dus conservatief te interpreteren. Opnieuw werden soorten of categorieën
waarvoor minder dat drie producten werden genoteerd niet opgenomen in de vergelijking inonderstaande tabel.

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

Reflecties bij prijsverschillen
Uit beide oefeningen blijkt dat MSC producten gemiddeld duurder kunnen zijn. Soms zijn
de verschillen echter klein, wat erop wijst dat deze vaststelling niet algemeen geldt voor
individuele producten. Zeker bij producten onder eigen merk van de supermarkten hoeft
er zelfs geen prijsverschil te zijn.
Een hogere productprijs kan het gevolg van een duurdere grondstofprijs zijn. Het markt­gedreven model van MSC kan tot prijspremies leiden. Deze komen zonder tussenkomstof regulering tot stand op basis van marktmechanismen (beschikbare MSC grondstof).
Visserijen die het voortouw nemen om te verduurzamen worden zo beloond. Hoe meer
MSC-gecertificeerde grondstof beschikbaar komt voor een bepaalde soort, hoe kleiner
de meerprijs voor MSC-gecertificeerde vis wordt.
Het is echter duidelijk dat MSC (of duurzaamheid) niet de enige bepalende factor voor deprijs van een product is. Commerciële afspraken spelen een rol in prijszetting en ruimte voor
productpromotie. De kwaliteit en samenstelling van het product is evenzeer belangrijk in deprijsvorming en bepaalt ook mee de keuze van de consument. Zo liggen er naast dure, ook
erg goedkope conservenproducten in de Belgische winkelrekken.
Kan je als consument niet met vertrouwen vaststellen of jouw vis duurzaam werd gevangen,zowel voor dure als voor goedkope producten, overweeg hier dan zeker een andere keuze.

21

WAAROM KIEZEN VOOR MSC
Koop met vertrouwen:

Beschermen van evensonderhoud:Bescherming van onze oceanen:

Traceerbaarheid van oceaan tot bord, waardoor
illegale visserĳ en verkeerde etikettering worden
voorkomen.

Er zĳn veel mensen betrokken bĳ de visserĳ;
gecertificeerde vis ondersteunt hun werk en inkomen
op de lange termĳn.

Gecertificeerde visserĳen ondersteunen gezonde
ecosystemen, met lage bĳvangst van andere vissen
en zeedieren.

Zekerheid:

Vis voor de toekomst:

Onafhankelĳke certificeringsinstanties toetsen devisserĳ regelmatig aan de MSC-standaard, die is
ontwikkeld door experts en met internationaal overleg.

Duurzaamheid gebaseerd op wetenschap;sterk beheer en goed bestuur helpen de aanvoer
van vis voor de toekomst veilig te stellen.

Wat doe je als geenkeurmerken ziet?

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

In dat geval kan je de Viswĳzer gebruiken. Je moet
dan wel te weten komen om welke vissoort het gaat,
waar de vis vandaan komt en hoe ze gevangen is.

22

Samenvatting•	De eigen merken van onze supermarkten domineren de conservenmarkt met
81,3% van het marktvolume. Supermarkten zijn met hun eigen merken aan
zet om het aanbod te verduur­zamen.
•	Tonijn alleen maakt 60% van het marktvolume, en 55% van de marktwaarde
uit in het conservenschap.
•	Ontwikkelingen in het verduurzamen van het aanbod-	Op de volledige conservenmarkt is vooruitgang duidelijk (+75% verkocht
volume MSC product), maar het marktaandeel van MSC product blijft
beperkt met 17,3%.
-	MSC-gecertificeerde tonijn is aan een opmars bezig, vooral onder
invloed van Aldi en Colruyt Group die in 2018 en 2019 verschillende
MSC producten lanceerden. Ook een aantal nationale merken (Cocagne,
Fish Tales) vielen op met meerdere productintroducties in Belgischesupermarkten. Nieuwe productintroducties eind 2020 en begin 2021
lijken de groei van MSC producten te bevestigen. Wie volgt?
•	Pelagische soorten (makreel, sardines en ansjovis) staan onder hoge visserij­
druk. Goed beheer is essentieel om MSC certificatie mogelijk te maken.
–	De MSC certificaten van de Noord-Atlantische makreelvisserijen zijn sinds
2019 geschorst. Overheden in betrokken visserijstaten moeten onder
druk van de markt tot een nieuw akkoord over vangstbeperkingen komen.
–	Verduurzamingsprojecten voor sardine en ansjovis hebben een stimulans
van de markt nodig om de grote stappen te zetten naar meer MSC.
•	Duurzame visserij stimuleren gaat echter gepaard met inspanningen vanzowel visserij als supply chain. Kan je als consument niet met vertrouwen
vaststellen of vis duurzaam werd gevangen, zowel voor dure als voor
goedkope producten, overweeg dan zeker een andere keuze.
Strand op de Malediven (© Nice and Serious / MSC)

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

23

BIJLAGE 1
Hoe groot is de totale Belgische conservenmarkt?
Conserven maken globaal gezien zo’n 15% van het volume verkoop in het Belgischevisassortiment uit (GfK, 2018). In 2020 kwam dit neer op een totaal volume van 18.679 ton
aan visconserven, ter waarde van 174,5 miljoen euro (Tabel B1).
Meer dan tachtig procent van het marktvolume werd in 2020 verkocht onder de eigen
merken van onze Belgische supermarktketens en hard discounters. De nationale
merken vertegenwoordigden op volumebasis slechts een kleine 20% van de verkoop.
In omzetwaarde valt op dat deze verhouding sterk wijzigt: nationale merken namen ruim
35% van de omzet voor zich.

Wat betreft soorten in het conservenaanbod is heel duidelijk dat tonijn de absolute nummer
één is wat betreft volume en omzet (Tabel B2). Tonijn is goed voor 61% van het volume
en 55% van de omzet op de Belgische conservenmarkt. Eigenlijk gaat het binnen het
conservenschap maar om vijf soorten (samen goed voor >90% van volume en/of omzet):tonijn, makreel, sardines, zalm en ansjovis.*
Tabel B2: Marktgrootte geconserveerde producten op de Belgische markt, opgedeeld per soort*(Nielsen, 2020)
Volume(ton)

Hoewel 2020 een uitzonderlijk jaar was onder invloed van de Covid pandemie (met 13,7%
meer conservenverkoop op volume basis), blijven deze verhoudingen tussen eigen merk
producten en nationale merkproducten overeind in vergelijking met 2019.
Tabel B1: Marktgrootte geconserveerde producten op de Belgische markt (Nielsen, 2020)
Volume(ton)

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj. €)Aandeeltotale omzet

Totaal BE markt

18.679,3

174,5

Eigen merken

15.188,7

81,3%

111,1

63,7%

Eigen merken(hard discount)4.991,1

26,7%

33,8

19,4%

Nationale merken

3.490,6

18,7%

63,4

36,3%

Aandeeltotaal volume

Omzet(milj. €)Aandeeltotale omzet

Totaal BE markt

18.679,3

174,5

Tonijn11.300,4

60,5%

96,3

55,2%

Makreel

3.418,9

18,3%

32,3

18,5%

Sardines

1.525,5

8,2%

15,8

9,1%

Haring1.105,8

5,9%

7,3

4,2%

Zalm

698,8

3,7%

9,7

5,6%

Ansjovis

339,2

1,8%

7,8

4,5%

Pilchards

161,0

0,9%

1,2

0,7%

Krab

84,9

0,5%

3,5

2,0%

Sprot

29,5

0,2%

0,2

0,1%

Kabeljauw

14,5

0,1%

0,4

0,2%

Overig

0,9

0,0%

0,0

0,1%

Het leeuwendeel van de haring wordt niet in blik verkocht maar als rolmops of potten in deversafdeling. Dit conservenrapport gaat daarom verder niet in op haring als vissoort.

*

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

24

BIJLAGE 2
Verkoopswaarde MSC-gecertificeerde conserven
In België groeide de verkoopswaarde van MSC-gecertificeerde conserven in de afgelopen
twee jaar met 68%. We zagen dat de eigen merken een groei van 124% doormaakten deafgelopen twee jaar, terwijl de nationale merken bijna een kwart minder omzet maakten op
MSC producten (Tabel B3).
Wat betreft verkoopswaarden op de conservenmarkt stellen we vast dat het marktaandeel
voor MSC product meer dan 10% bedroeg (Tabel B4). Daarbij is het aandeel MSC bij
nationale merken hoger dan bij de eigen merkproducten van de Belgische supermarkten.

Tabel B3: Verkoopswaarde van MSC-gecertificeerde conservenproducten op de Belgische markt*2017 / 20182019 / 2020

∆ 2018-2020

Totale omzet op MSC product* (milj. €)

10,35

13,57

+31%

Totaal MSC eigen merken (milj. €)

6,42

10,61

+65%

Totaal MSC nationale merken (milj. €)

3,9

3,0

-24%

Tabel B4: Marktaandeel MSC conserven op de Belgische markt (verkoopswaarde)*

Omzet op
MSC product 2020

Marktaandeel MSC
2019-2020

Totaal •(milj. €)

163,2

8,3%

Eigen merken (milj. €)

103,1

10,3%

Nationale merken (milj. €)

60,1

4,9%

Excl. haring. Incl. Colruyt Group, Delhaize, Carrefour, Lidl, Aldi en Cora, Feuille d’Or, Rio Mare, Imperial

Blik op conserven | Komen conservenmerken de Belgische visconsument tegemoet?

25

Juni 2021
Uitgave en copyright:
Marine Stewardship Council (MSC),
Lange Winkelhaakstraat 26, 2060 Antwerpen
www.msc.org/be