セ ンタ ー 通 信

第250号

2006年12月20日発行
名古屋エスペラントセンター

Nagoja Esperanto-Centro

461-0004名古屋市東区葵一丁目26-10ユニーブル新栄301号
郵便振替

00840-8-40765［名古屋エスペラントセンター］
http://homepage2.nifty.com/nagoja-esperanto/

Foto：山田義Zamenhofa Festo 2006
出席は14 名。うち、日本人以外は、メネーゼス氏、ニャーさん、メネーゼス氏の知り合いの日系ブラジル人２名の計４名。（名古屋エスペラントセンター事務所にて）

目 次
Zamenhofa Festo 2006------------------------------------------------------------------------------------- 1
NEC図書部より------------------------------------------------------------------------------------------------ 2Poŝhorloĝo------------------------------------------------------------------------------------------------------3
Lydia el Estonio vizitis nin en Nagojo---------------------------------------------------------------- 6
Kursanoj skribis pri sinprezento------------------------------------------------------------------------ 7
LA BALDAŬA CENTJARIĜO DE LA AGADO DE JAPANOJ EN BRAZILO--------------------- 8
第92回世界エスペラント大会（横浜）広報資料------------------------------------------------------------ 9
野村理兵衛さんのこと / 名古屋のザメンホフ祭---------------------------------------------------- 10
編集後記-------------------------------------------------------------------------------------------------------- 10センター通信 第250号

̶1 ̶

【NEC図書部より】スコットランドの詩人ウィリアム・オールドが今年９月に亡くなりました。エスペラントで多くの著作があり、名古屋エスペラントセンターに在庫しているこの人の著書は次のとおりです。
著書
pajleroj kaj stoploj: elektitaj prozaĵoj
en barko senpilota
la fenomeno esperanto
humoroj
kvaropopaŝoj al plena posedo
unuﬁngraj melodioj

訳書
la hobito aŭ tien kaj reen
jurgenla mastro de lʼ ringoj
関連書
lingva arto: jubilea libro omaĝe al william auld
kaj marjorie boulton
du intervjuoj: interparoloj kun kalman
kalocsay kaj william auld
la degenero de william auld
ankoraŭ pri la degenero de william auld

センター通信 第250号

̶2 ̶

IKAI Yosikazu

Rubriko Hobio

Po!horlo"oAntaŭ nelonge mi aĉetis poŝhorloĝon, kiu

montras ne nur tempon, sed ankaŭ datojn
monatan kaj semajnan, kaj eĉ la nunan
monaton mem kaj lunaĝon bilde. Multfunkcia
horloĝo! Mi ĝis nun uzadis nur pojn-horloĝon(aŭ brak-horloĝo) kaj estas la unua sperto al miporti poŝhorloĝon.
Nuntempe porti horloĝon signifas preskaŭ
ĉiam porti pojnhorloĝon, sed antaŭ la aviadila

epoko oni uzadis nur poŝhorloĝon por ĉiutagauzo, sed post ekuzo de pojnhorloĝo fare depilotoj, pojnhorloĝo anstataŭadis poŝhorloĝon.
Disvastiĝo de pojnhorloĝo estas neceso demoderna epoko, ĉar ĝia avantaĝo super lapoŝhorloĝo estas evidenta: Oni povas rapide

Uniciklas IKAI Yosikazu en
kontroli la tempon simple etendante la brakon.
Japana kongreso en Okayama
Kaj malofte oni pretervole faligas lapojnhorloĝon surteren.
Kvankam poŝhorloĝo estas eksmoda kompare kun pojnhorloĝo, ĉiam estadis
homoj kiuj preferas ĝin. Ekzemple tiuj kiuj havas alergion kontraŭ metalo. Ankaŭestas tiuj kiuj simple pensas ŝika porti poŝhorloĝon.
Sed miakaze la kialo estas iom alia. Mi antaŭ nelonge eklernis ĵongladon. Sed porĵonglado pojnhorloĝo estas ĝenaĵo. ĉar mi ne preferas ĉiufoje demeti ĝin de lapojno, do mi simple decidis aĉeti poŝhorloĝon.
Kvankam poŝhorloĝo ne estas tre praktika en la rapida moderna vivo, estas
plezure senti la brakon tute liberigita de peza horloĝo. Alia bona ﬂanko depoŝhorloĝo estas ke la ciferplato estas kompare pli granda, kaj sekve pli facilas legila tempon.
Oni pendigas la ĉenon ĉe la butontruo aŭ bendo kaj metas la horloĝon en lapoŝon. Ĉu vi ne trovas en via ĵinso poŝeton ene de poŝo? La poŝeto estas origine por
horloĝo. sed nuntempe ĝi estas ali-nomata moner-poŝo.

センター通信 第250号

̶3 ̶

Lydia el Estonio vizitis nin en Nagojo

Lingva volontulo s-ro Akira
Isobe gvidas Centrair.

S-ino Lydia Lindla vizitis kunsidon de Nagoja Esperanto-Centro vesperon dela 4a oktobro. !i flugis el Estonio, unu el la Baltaj Landoj kaj alvenis anta"
du tagoj sur la haveno Centrair. !i estis #oja vidi Nagojon kaj konati#i kun
japanaj esperantistoj kun vesperman#o. Lydia parolis pri sezono kaj historio
kaj popolo de sia lando montrante turismajn bro$urojn kaj bildojn kaj fotojn.
Dika vortaro (Esp-Eesti Sõnaraamat) kaj aliaj libroj (turismo, histrorio deEstonoj, malnova rakonto) estis transdonitaj al la manoj de s-ro Suzuki kaj li
donis al $i eldona%on de NEC, t.e. Zamenhofa Ekzempleraro.

センター通信 第250号

̶4 ̶自己紹介 Kursanoj skribis pri sinprezento.
Mia nomo estas Hori Kazuko.
Mi lernas Esperanton dum !irka" unu jaro sub la gvido de Kuroyanagi.
Anka" anta"e mi lernis Esperanton, sed mi estas ankora" komencanto.
Mi estas Oomotano.
Oomoto estimas Esperanton.
Tial mi lernas Esperanton.
Mi naski#is en Tokio.
Nun mi lo#as en Moriyama-ku, Nagoya urbo.
Mi havas edzon kaj tri filojn.
La dua filo kaj la tria filo edzi#is.
Mia nomo estas Mori Sigeko.
Mi lo#as en Nagoya-urbo kun miaj gepatroj kaj fratino.
Kaj anka" laboras en Nagoya. Mi laboras de lundo #is vendredo.
Mi eklernis Esperanton eble sub la influo de mia patro.
Ni (mi kaj gefratoj) a"dis esperantajn kantojn en infanaj tagoj.
Sed, mi kreskis kaj mi forgesis ilin. Iun tagon mia patro demandis al mi,kiel oni esprimas en Esperanto "Ima nangi deska?" en la japana lingvo.
Mi respondis "kioma horo nun estas?" Li kaj mi amba" #ojis rememori lavortojn.
Mia nomo estas Kawati Takako.
Miaj familianoj estas mia patrino, mia edzo, tri filoj kaj kvar katoj.
Mi amas rigardi dramon de Suda Koreio.
Mi estas Oomotano.
Mia nomo estas Uriu Hideaki. 瓜生秀明
Mi laboras ofte #is malfrua vespero en kompanio de gaso.
Sed merkredo estas speciala tago, !ar !iuj laboristoj en mia kompanio nepovas labori #is malfrua vespero.
Tial mi partoprenas en esperanta kurso de Nagoja Esperanto-Centro en
merkredo.
Bonvole gvidu min, mi petas.

センター通信 第250号

̶5 ̶

LA BALDA!A CENTJARI"O DE LA AGADO DE JAPANOJ EN BRAZILOMario José de Menezes
K a r a jgesinjoroj, karaj
gesamideanoj.
Oni invitis minparoli pri lacentjari#o de laelmigrado dejapanoj al Brazilo.
Vere, la centjari#ookazos en 2008.
Tamen, por la
hodia$a prelego,
mi volas prezenti
al vi kelkajn
informojn pri laafero, %ar en
Brazilolaankora$ vivantaj
japanoj kaj lajapandevenaj
homoj
preparas
grandan feston por memorigi la okaza&on.
Elmigrado
Japanio kaj Brazilo subskribis la unuan kontrakton pri amikeco, komerco kajnavigado en novembro de 1895. En 1960, ili subskribis la akordon pri migrado kajkoloniigado. Ka$ze de la demografia krizo en Japanio, Brazilo akceptis la unuan
grupon de elmigrantoj en 1908. Estis 165 familioj kiuj transmarigis en la 'ipo Kasato
Maru, por labori en agrikulturo, precipe en la kafplantejoj de la 'tato San Pa$lo. Lalaborkondi%oj en la komenco de la 20-a jarcento estis tre malfacilaj. Tamen, #is 1914
venis 14.983 homoj plu, 17-oble de la unua aro. Ka$ze de la unua mondmilito, laelmigrado eksplodis, kaj en 1940 estis jam 164.000 japanoj en Brazilo.
Malfacilaj tempoj
Tiuj japanoj, kiuj multnombre venis en Brazilon, jam ne laboris en kafplantejoj plu.
Ili sin dedi%is al aliaj aktivecoj kaj anka$ disvolvigis la kulturadon de fragoj, teoj kajrizo, inter aliaj al neagrikulturaj aktivecoj. Okaze de la dua mondmilito, tiuj
enmigrintoj kiuj venis el la landoj de la nomitaj landoj de la akso, kiel Italio, Germanio
kaj Japanio, estis persekutitaj de la brazila registaro, kaj iliaj lingvoj fari#ismalpermesitaj. Japanoj kiuj lo#is %irka$ la marbordo estis devigitaj transloki#i alinternlando. Japanaj lernejoj estis fermitaj. Post la mondmilito aperis la organizo
Shindo Renmei, kiu persekutis japanojn kiuj kredas ke Japanio perdis la militon. Inter
1946-47, #i mortigis 23 homojn. La krimuloj estis arestitaj kaj aliaj membroj estis
deportitaj.
La decido resti

センター通信 第250号

̶6 ̶Post la dua generacio, la japandevenintoj ne plu restis en izoleco. Ili sentis ke neplu eblis reiri al Japanio. La nepoj de japanoj eksentis sin brazilianoj %ar ili estis
kreitaj ene de la brazila kulturo. Nuntempe, nur 10% de la sansejaro parolas lajapanan lingvon. Post la 70-aj jaroj la geedzi#o kun la ne japandevenintoj fari#is
normala okaza&o, kaj 30% de ili estas miksrasaj. Kadre de tiu situacio, lajapandevenintoj ekludis grandan rolon en la brazila socio.
La progreso pere de ili
Tuj kiam la nikkejoj en Brazilo decidis adopti la landon kiel sian patrolandon, iliekaperis en %iuj sektoroj de la nacia vivo, en la (tato San Pa$lo, kiel unua-rangigitaj.
Eble, ka$ze de la maniero eduki la infanojn, la nikkeja junularo en Brazilo %iam
aperas bone klasifikitaj en universitatoj kaj aliaj lernejoj. Nuntempe, ili okupas altajn
rangojn en la diversaj entreprenoj en la brazila socio. Konsiderante ke la japanojalvenis al Brazilo ekde malpli ol jarcento, kaj ili havis procezon de kulturi#o iommalrapida, se oni komparas ilin kun aliaj grupoj de enmigrintoj, oni vidas ke ili bonesukcesis. Ili estas malpli ol 1% de la brazila enlo#antaro, sed iliaj familinomoj aperas
en preska$ %iuj segmentoj de la brazila socio. )iamaniere nikkejoj estas en pli bonafinanca stato ol la mezumo de la brazilanaro mem. Ili havas bonegan eduknivelon kajelstaras precipe je liberalaj prefesioj tiaj kiaj kuracistoj, profesoroj, in#enieroj,
esploristoj, instruistoj, teknikistoj k.a a$ en administraj oficoj. La zorgo de laenmigrintoj pri la anta$rimedo de eduko al siaj gefiloj, konduto kiu estas propra dejapanoj, bone rezultis: %irka$ 15% de la lokoj disponeblaj por studi en famaj
universitatoj estas okupataj de nikkejoj. En la plej fama universitato de (tato San
Pa$lo (USP- Universitato de San Pa$lo) 15% de la studentoj kaj 10% de la profesoroj
estas nikkejuloj. Ekde la 50-aj jaroj la japanoj (el Japanio) mem anka$ elektis la(taton San Pa$lon por instali fabrikojn de diversaj produktoj, tiaj kiel teksa&a,ma'ina, nutra&a i.a. Ili tiom 'atis la merkaton, ke e% la granda Toyota mem instalis tie,sian unuan fabrikon eksterlande, en la fino de la 50-aj jaroj.
La nikkejoj en la nuna Brazilo
Ilia influo en la vivo de la brazilanoj estas grandega. Ni vidu kelkajn aspektojn deilia graveco:
Kulturo-lingva, kuirarta, sporta, industria, komerca, agrikultura,scienca, politika. Nuntempe, kelkaj vortoj el la japanlingvo jam estas aldonitaj al%iutaga vortaro de multaj brazilanoj, precipe ties el (tato San Pa$lo: tatami, judo,undoukai, matsuri, tenpura, sushi, yakisoba, bunkyou, k.t.p. La japana kuirarto estas
jam disvastigita en la mondo. Same kiel okazas en Brazilo. Kaj la superbazaroj ebligas
la a%etantojn a%eti el specialaj standoj por japanaj produktoj.
Sportoj tiaj kiel &udo, karateo, kendoo, sumoo, ajkidoo, #iu#icuo, basbalo estas
multe 'atataj kaj ludataj. Estas anka$ kelkaj menciindaj okaza&oj rilate al la japanaj
sportoj alportitaj al Brazilo.
En la komenco de la 20-a jarcento la Grafo Koma, Mitsujo Maeda, instruis#iu#icuon al brazilano Grejsje, kies familio zorgis pri tiu sporto dum preska$ unu
jarcento. Tiu sporto preska$ malaperis en Japanio, tamen lastoktobre, en la regiono
de Ajase, en Japanio okazis la Azia )ampioneco pri Brazila "iu#icuo, kun lapartopreno de atletoj de multaj landoj de la mondo. Do, sporto kiu estis malpermesita
en la Mej#i Erao, nun revenas al Japanio pere de brazilanoj.
*udo ankau estas instruata de japanoj kaj nikkejoj, kaj #i multe prosperas enBrazilo. "i estas tre 'atata, kaj brazilanoj jam gajnis medalojn en olimpiadoj (bronza,ar#enta kaj ora), kaj kelkaj medaloj estas gajnitaj de nenikkejuloj!!
Sumoo, kiu estas ludata de viroj en Japanio, en Brazilo estas anka$ ludata devirinoj. Lastoktobre okazis en Oosaka, la dekkvara Monda )ampioneco pri Sumoo, en
センター通信 第250号

̶7 ̶kiu unuafoje en #ia historio okazis porvirinaj mat%oj kaj inter 34 landoj kiuj
partoprenis en la evento, du brazilaninoj, nenikkejaj, gajnis bronzajn medalojn.
Famaj fabrikoj de Japanio, tiaj kiel Honda, Toyota, Mitsubishi, k.a estas instalitaj
en Brazilo de longe.
Rilate al la arto, ni havis faman pentriston, jam forpasintan, kies nomo estas
Manabu Mabe, internacie konata. Nuntempe, viglas en la arta medio la produktistino
kaj re#isorino )izuka Jamazaki, kiu, lastjare, estis en Japanio, por lan%i sian lastanfilmo ? Gai#in 2, Amu min #uste kiel mi estas? en Tokio kaj en Nagojo, por la brazila
komunumo vivanta en Japanio. En la brazila televido, mondfama pro siaj dramserioj,
nuntempe nikkejoj jam partoprenas en dramserioj, filmoj kaj amuzspektakloj samekiel la nenikkejoj mem.
E% en la politika medio, nikkejoj distingi#as. Ili aperas kiel 'tataj deputitoj,
federaciaj deputitoj, urble#farantoj kaj anka$ kiel urbestroj. Mia urbo mem estas
regata de filo de japano, ekde ses jaroj; lia nomo estas Gungi Abe, kaj li finas lian duan
4-jaran mandaton. Ni anka$ havis nikkejulon kiel Ministro de Minejoj kaj Energio:
Sigeaki Ueki. Ueki estis la plej juna homo kiu okupis tiun oficon; li estis 38 jaraga
tiam. Li anka$ estis direktoro kaj prezidento de Petrobras, la mondkonata brazila
petrolkompanio.
Fero kaj (talo en Japanio
Lastjare Brazilo festigis gravan okaza&on en la rilatoj inter Japanio kaj Brazilo.
Okazis la duoncentjari#o de la komerco de fererco al Japanio. En 1955 Kompanio Valode Dolca Rivero (CVRD) ekvendis al Fuji Steel la unuan 'ar#on el fererco. De tiam niaj
rilatoj multe kreskis, kaj nuntempe ni liveras ferercon al grandaj 'talkompanioj tiaj
kiel Nippon, Sumitomo, Kobe k.a. Por kontentigi la neceson de Japanio ni konstruis
specialan havenon por en'ipigi la ferercon al Japanio, kaj Japanio faris 'ipon por
trasnsporti po 360.000 tunojn.
Futbalo Japana
Oni scias ke #is anta$ nelonge, Japanio ne estis tradicia je futbalo. Nuntempe
Japanio bone partoprenas en Futbalaj Mondaj Pokaloj. Japanio ekeniris en tiun
mond'atatan sporton post kiam #i decidis sin prepari, kaj anka$ sendis kelkajn
ludistojn por koni la manieron ludi en Brazilo kaj iom vivi tie, inter la brazilanoj
mem.
Hodia$a fluo de japanoj al Brazilo
En Japanio estas du konsulejoj de Brazilo. Unu el ili, en Tokio, akceptas homojn
vivantajn en la meza kaj pli norda partoj; la dua, tiu lokita en Nagojo, akceptas
homojn vivantajn en la meza kaj pli suda partoj. En mia %iutaga laboro tie, mi povas
sekvi la fluon de japanoj al Brazilo. )i-jare, mezume, monate #is la fino de oktobro, el%i tiu regiono, iris al Brazilo, kiel-Turistoj, 618 homoj-Futbaltrejnantoj a$ kulturinter'an#antoj, 6-Negocistoj, 223-Studentoj, 4-Laborantoj, 48-Religiuloj, 2-Konstantaj enlo#antoj, 9Pro tio, la pli ol 1.500.000 japandevenintoj kaj la #is nun vivantaj japanoj kiuj
lo#as en Brazilo, intencas festegi la centjari#on de la surlandi#o de tiuj 793 homoj kiuj
decidis elmigri al Brazilo en 1908, kaj Brazilo mem oma#as iliajn posteulojn kiuj restis
en la Nova Mondo, en Brazilo.
Dankon al %iuj. Bonvolu fari demandojn, se vi volos.

センター通信 第250号

̶8 ̶

第92回世界エスペラント大会
期日：2007年８月４日(土) 〜 11日(土)主会場（各種会議場）： パシフィコ横浜
副会場（式典・演芸大ホール）： 横浜みなとみらいホール
副会場（音楽・演劇ホール）： 神奈川県立音楽堂

第92回世界エスペラント大会（横浜）広報資料のご案内（財）日本エスペラント学会；162-0042新宿区早稲田町12-3
電話：03-3203-4581 ファックス：03-3203-4582
メール：esperanto@jei.or.jp（１）ポスター・エスペラント／日本語
・A2版（約42センチ 60センチ）片面，カラー
・デザインはLa Revuo Orienta 7月号裏表紙を参照
・画像提供：株式会社みなとみらい21
・１枚150円（制作実費）＋送料（箱代60円を含む）
・通信頒布の場合の送料目安
1枚〜2枚 ポスター代＋切手200円＋箱代
60円
3枚〜5枚 ポスター代＋切手240円＋箱代
60円
6枚〜13枚 ポスター代＋切手390円＋箱代60円（２）絵はがき・エスペラント／日本語
・官製はがきサイズ，片面カラー，他面はがき仕様
・パシフィコ横浜，インターコンチネンタルホ
テル，赤レンガ倉庫，ランドマークタワーなど，海側から見たみなとみらい地区全景・画像提供：財団法人横浜観光コンベンショ
ン・ビューロー・１枚10円（制作実費8円＋UK基金あて寄付2円）＋送料

・多数枚をまとめて注文した方が，送料がお得です（３）広報チラシA・表面はエスペラント／日本語，カラー。絵はがきと同じ画像。A4横長
・画像提供：財団法人横浜観光コンベンショ
ン・ビューロー
・裏面に日本語で横浜世界大会の詳細情報（UKについての説明，横浜UK概略プログラ
ム，協賛団体名，後援，国内準備委員会顧問，問い合わせ先など）
・日本大会，連盟大会などで，参加者に配付します
・エスペラントと世界エスペラント大会を外部へ広報するための資料です・無料（送料は負担していただきます）（４）Unua Bulteno de la 92a UK
・全エスペラント文
・A5版 8ページ（綴じなし）カラー
・UEA個人会員にはすでにUEA本部から初版が直送済み
・La Revuo Orienta, La Movado, Nova Vojo,
La Harmonio 誌などに同封して配付されます。また，日本大会のほか，連盟規模の大会でも資料袋に同封して配付する予定です。
・日本語版申込書と郵便振替用紙つき・会誌同封，催し物での配付をご希望の場合は，お問い合わせを。
これらの広報資料は，次のホームページでごらんになれます
http://www.k4.dion.ne.jp/~uk2007/japane/informado.htm

センター通信 第250号

̶9 ̶

Zamenhofa Ekzempleraroの著者野村理兵衛さんのこと
野村、安原さんの数え１００歳を祝福

南砺市の溝口市長、施設など訪問

2006/08/23, 北國新聞より転載

南砺市の溝口進市長は二十二日、数え百歳の誕生日を迎えた同市金戸の野村理兵衛さん方と、同市井波の安原トメさんが利用している特別養護老人ホーム「いなみ」を訪れ、それぞれ祝い状を贈った。
野村さんは一九〇七（明治四十）年八月四日、旧城端町西上町に生まれた。同志社大在学中にエスペラント語を始め、国内外を問わず貴重な出会いを経験したという。
安原さんは八月二十二日、東砺波郡高瀬村三清の生まれで、特養ホームでは毎月の法話会を楽しみにしている。

名古屋のザメンホフ祭
第1部 講演会（無料で一般公開。愛知民主会館にて）
演題：「日本ブラジル交流の100年」
講師：マリオ・ジョゼ・メネーゼス氏（在名古屋ブラジル領事館副領事）
伊藤俊彦氏が講師紹介を行った後、メネーゼス氏が演壇に立ち、みずからプロジェクターを操作しながら話した。日本語逐次通訳には猪飼吉計氏が当たった。出席は22名。中日新聞にも予告案内が掲示されたが、出席者のほとんどがエスペラント関係者。ブラジル移民が始まって2008年で100年を迎えること、日系ブラジル人が多数いることなどの理由からこの演題を選んだが、一般の人の関心は薄かったようだ。 内容は、余り知られていない移民初期のことから現在の日本とブラジルの関係まで多岐にわたり、興味のある話だった。（講演内容は本号６ページ参照）
第2部 懇親会（名古屋エスペラントセンター事務所にて） 飲み物、つまみや食事を囲みながらの立食パーティで、各自がエスペラントで自己紹介の後、懇談。余興として猪飼氏が多目的頭巾バフ(www.buﬀ.es/)の紹介をし、山田義氏が自ら出版した『エスペラントでうたう日本の歌 』を提供して歌唱指導を行った。出席は14 名。うち、日本人以外は、メネーゼス氏、ニャーさん、メネーゼス氏の知り合いの日系ブラジル人２名の計４名。
いったん散会した後、居残った人たちは川合隆史氏が語る船員時代の思い出話に耳を傾けました。【写真】は１ページに。

!編集後記"

年内に250号発行できました。三重県の山本修さんが丁寧に校正をしてくれました。ご協力を感謝します。

山田義センター通信 第250号

̶ 10 ̶