2012 / 15ÖZEL SAYITÜRK GERİATRİ
2012 KONGRESİ
SPECIAL ISSUE
TURKISH GERIATRICS
2012 CONGRESS

TurkishJournal of Geriatrics
Türk Geriatri Dergisi
www.geriatri.org

Türk
Geriatri
Derne¤i
IAGGüyesidir

2011

BAﬁ ED‹TÖR (Editor in Chief)

ISSN: 1304-2947 • e-ISSN: 1307-9948

14/1

Yeﬂim GÖKÇE-KUTSALED‹TÖRLER KURULU (Editorial Board)

Memberof
IAGG

Dilek ASLAN

Orhan YILMAZTEKN‹K ED‹TÖR (Technical Editor)
Sercan ÖZYURT

TÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹’nin bilimselyay›n organ› ve yerel süreli yay›nd›r.
(The official scientific journal of Turkish
Geriatrics Society)info@geriatri.org

SAH‹B‹ (Owner)TÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹ ad›na(On Behalf of Turkish Geriatrics Society)Yeﬂim GÖKÇE-KUTSALYAZI ‹ﬁLER‹ MÜDÜRÜ
(Editorial Manager)
Orhan YILMAZTEKN‹K HAZIRLIK(Technical Assistance)‹hsan A⁄IN

BASKI

(Printing)Ayr›nt› Bas›mevi - ‹vedik Organize Sanayi
Bölgesi 28. Cad. 770 Sok. No: 105-A
Ostim/ANKARA
Telefon: (0312) 394 55 90 - 91 - 92
Faks: (0312) 394 55 94
SSCI, SCI Expanded, EMBASE, Scopus, Index
Copernicus ELSEVIERve TÜB‹TAK-ULAKB‹M“Türk T›p Dizini” kapsam›ndad›r.
Indexed by SSCI, SCI Expanded, EMBASE,
Scopus, Index Copernicus & ELSEVIER“Turkish Medical Index”

Y›lda dört kez (Mart, Haziran, Eylül,
Aral›k) yay›nlan›r.
[Published four times (March, June,
September, December) a year]
Asitsiz ka¤›da bas›lm›ﬂt›r(Printed on acid-free paper)‹LET‹ﬁ‹M (Correspondance)
Güneﬂ Kitabevi Ltd. ﬁti.
M. Rauf ‹nan Sok. No. 3 06410
S›hhiye/ANKARA
Tel: (0312) 435 11 91-92
Fax: (0312) 435 84 23
web: http://www.guneskitabevi.com
e-posta: geriatri@guneskitabevi.com
TÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹
Turkish Geriatrics Society
Tunal› Hilmi Caddesi No: 50/19
Kavakl›dere/ANKARA
Tel: +90(312) 425 0446
Fax: +90(312) 425 0491
www.geriatri.org
http://www.geriatri.dergisi.org
info@geriatri.org
editor@geriatri.dergisi.org
Bas›m Tarihi: 14 Mart 2011

‹NG‹L‹ZCE D‹L DANIﬁMANI (English Language Advisor)
Sevgi BEYAZOVA
B‹YO‹STAT‹ST‹K DANIﬁMANI (Biostatistics Advisor)
Ergun KARAA⁄AO⁄LU

ULUSLARARASI DANIﬁMA KURULU (INTERNATIONAL ADVISORY BOARD)
Vladimir ANISIMOVRUSSIA
Jean-Pierre BAEYENSBELGIUM
Yitshal BERNERISRAEL
Julien BOGOUSSLVSKYSWITZERLAND
Alison BRADINGUK
C.J. BULPITT
UK
Robert N. BUTLER
USA
Roger Mc CARTER
USA
Mark CLARFIELDISRAEL
Cyrus COOPER
UK
Gaetano CREPALDIITALYMichael FARTHINGUK
Ghada El-Hajj FULEIHANLEBANONDavid GELLER
USA
Barry J. GOLDLISTCANADA
Melvin GREER
USA
Renato M. GUIMARAES
BRASIL
Gloria M. GUTMAN
CANADA
Carol HUNTER-WINOGRAD
USA
Alfenso JC JENTOFTSPAINJohn KANISUKTom KIRKWOOD
Jean-Pierre MICHELJohn E. MORLEY
Robert MOULIAS
Desmond O'NEILL
Sokrates PAPAPOULOS
Mirko PETROVIC
Russel REITER
Haim RING
Rene RIZZOLLIEgo SEEMAN
Walter O. SEILER
Alan SINCLAIR
Gary SINOFF
Raymond C. TALLIS
Adele TOWERS
Joseph TROISI
Guy VANDERSTRATEN
Alan WALKER
Ken WOODHOUSE
Archie YOUNGUK
SWITZERLAND
USA
FRANCEIRELANDHOLLANDBELGIUMUSA
ISRAELSWITZERLAND
AUSTRALIA
SWITZERLAND
UK
UK
UK
USA
MALTA
BELGIUM
UK
UK
UK

ULUSAL DANIﬁMA KURULU (NATIONAL ADVISORY BOARD)
Cengizhan AÇIKEL
Sema AKALIN
Hamdi AKAN
Fehmi AKÇ‹ÇEK
At›f AKDAﬁ
Okan AKHAN
Özlem AK‹
Mete ALP
Yücel ANADOLU
Berna ARDA
Ali ATAN
Vildan AVKAN O⁄UZ
Levent AVTAN
P›nar AYDIN O’DWYER
Tolga AYDOS
Hakk› AYHAN
Semih BASKAN
M. Murad BAﬁAR
Mehmet BEYAZOVA
Kutay B‹BERO⁄LU
Nazmi B‹L‹R
Ayﬂe BORA-TOKÇAER
P›nar BORMAN
Sedat BOYACIO⁄LU

Banu BOZKURT
Selçuk BÖLÜKBAﬁI
Selçuk CANDANSAYAR
Banu CANGÖZAli DEM‹RSOY
Ülkü Nesrin DEM‹RSOY
Engin EKER
Belk›s ERBAﬁ
Nurper ERBERK ÖZENFethiye ERD‹L
Nilay ET‹LER
Ça¤atay GÜLER
Haldun GÜNDO⁄DU
Emel GÜNGÖR
Vedat HAMURYUDAN
Nur HERSEKKenan HIZEL
Fatma ‹NANICI
Yücel KANPOLAT
Zeki KARAGÜLLE
Erdem KARABULUT
Sevilay KARAHAN
Ayﬂe KARS
Burhanettin KAYA

As›m KAYTAZ
Semih KESK‹L
Ali KUTSAL
Erhan NALÇACI
ﬁule OKTAY
Nüket ÖRNEK-BÜKEN
Sinan ÖZALP
Orhan ÖZCANHaluk ÖZENBanu SANCAK
Kaynak SELEKLER
Ayﬂe SERTÇEL‹K
Aksel S‹VA
Gültekin SÜLEYMANLAR
Altan ﬁAH‹N
Ethem TANKURTCem TERZ‹
Songül VA‹ZO⁄LU
Erhan VARO⁄LU
Baﬂak YALÇINKaya YORGANCI‹rfan YORULMAZWeb tabanl› dan›ﬂma kurulu ve hakem listesi
www.geriatri.dergisi.org adresinde yer almaktad›r

Hangar Reklam - 0312 425 07 34

J
www.geriatri.org

ISSN:Öncü Basımevi
Kâzım Karabekir Cad. Ali Kabakçı İşhanı,
Nu: 85/2 İskitler - ANKARA
Tel: 0312 384 31 20 (pbx)
www.oncubasimevi.com

1304-2947•

e-ISSN:

Türk
Geriatri
Derne¤i
IAGGüyesidir1307-9948
Member
of
IAGG

TÜRK
GER‹ATR‹DERNE⁄‹’ninbilimselyay›norgan›veyerelsüreliyay›nd›r.
(The
officialscientificjournalof
TurkishGeriatrics
Society)
info@geriatri.org

SAH‹B‹(Owner)TÜRK
GER‹ATR‹DERNE⁄‹
ad›na(On
BehalfofTurkishGeriatrics
Society)YeﬂimGÖKÇE-KUTSAL

YAZI‹ﬁLER‹

MÜDÜRÜ

(Editorial
Manager)
Orhan
YILMAZTEKN‹K

HAZIRLIK(Technical
Assistance)
‹hsan
A⁄IN

BASKI

(Printing)Ayr›nt›Bas›mevi‹vedikOrganize
SanayiBölgesi
28.
Cad.
770
Sok.
No:
105-A
Ostim/ANKARA
Telefon:(0312)
394
55
90
91
92
Faks:
(0312)
394
55
94

SSCI,
SCI
Expanded,
EMBASE,
Scopus,Index
Copernicus
ELSEVIERveTÜB‹TAK-ULAKB‹M
“Türk
T›p
Dizini”
kapsam›ndad›r.

www.geriatri.org

ISSN:

1304-2947•

e-ISSN:1307-9948

Indexed
by
SSCI,
SCI
Expanded,
EMBASE,
Scopus,Index
Copernicus&
ELSEVIER“Turkish
MedicalIndex”

Y›lda
dört
kez
(Mart,
Haziran,Eylül,
Aral›k)yay›nlan›r.
[Published
four
times
(March,June,
September,
December)ayear]
Asitsizka¤›dabas›lm›ﬂt›r(Printedonacid-freepaper)

Türk
Geriatri
Derne¤i‹LET‹ﬁ‹M(Correspondance)
IAGG
Güneﬂ
Kitabevi
Ltd.
ﬁti.
M.
Rauf
‹nan
Sok.
No.
3
06410
S›hhiye/ANKARA
üyesidir
Tel:(0312)
435
11
91-92

Member
of
IAGG

Fax:
(0312)
435
84
23
web:
http://www.guneskitabevi.com
e-posta:
geriatri@guneskitabevi.com

DERNE⁄‹
TÜRK GER‹ATR‹Society
DERNE⁄‹’nin bilimselyay›n organ› ve yerel süreli yay›nd›r.
(The official scientific journal of Turkish
Geriatrics Society)info@geriatri.org

TÜRK
GER‹ATR‹
TurkishGeriatrics

Tunal›
Hilmi
CaddesiNo:
50/19
Kavakl›dere/ANKARA
Tel:+90(312)
425
0446
Fax:
+90(312)425
0491
www.geriatri.org
http://www.geriatri.dergisi.org
info@geriatri.org
editor@geriatri.dergisi.org
Bas›mTarihi:14

Mart

ULUSLAR

Vladimir
ANISIM
Jean-Pierre
BAEY
YitshalBERNER
JulienBOGOUSS
AlisonBRADINGC.J.
BULPITT
Robert
N.
BUTLE
Roger
Mc
CARTE
Mark
CLARFIELD
Cyrus
COOPER
GaetanoCREPAL
Michael
FARTHIN
Ghada
El-Hajj
FU
David
GELLER
Barry
J.
GOLDLIS
MelvinGREER
RenatoM.
GUIMAGloria
M.
GUTMA
Carol
HUNTER-W
Alfenso
JC
JENTO
John
KANIS

UL

CengizhanAÇIKELSema
AKALIN
Hamdi
AKAN
Fehmi
AKÇ‹ÇEK
At›f
AKDAﬁ
Okan
AKHAN
Özlem
AK‹
Mete
ALP
Yücel
ANADOLU
Berna
ARDA
Ali
ATAN
VildanAVKANOLevent
AVTAN
P›nar
AYDIN
O’D
Tolga
AYDOS
Hakk›
AYHAN
Semih
BASKAN
M.
Murad
BAﬁAR
MehmetBEYAZO
Kutay
B‹BERO⁄L
Nazmi
B‹L‹R
Ayﬂe
BORA-TOKP›nar
BORMAN
Sedat
BOYACIO⁄

2011

W
www

SAH‹B‹(Owner)TÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹ ad›na(On Behalf of Turkish Geriatrics Society)Yeﬂim GÖKÇE-KUTSAL

YAZI‹ﬁLER‹

MÜDÜRÜ

(Editorial Manager)
Orhan YILMAZTEKN‹K

HAZIRLIK(Technical Assistance)‹hsan A⁄IN

BASKI

(Printing)Ayr›nt› Bas›mevi - ‹vedik Organize Sanayi
Bölgesi 28. Cad. 770 Sok. No: 105-A
Ostim/ANKARA
Telefon: (0312) 394 55 90 - 91 - 92
Faks: (0312) 394 55 94
SSCI, SCI Expanded, EMBASE, Scopus, Index
Copernicus ELSEVIERve TÜB‹TAK-ULAKB‹M“Türk T›p Dizini” kapsam›ndad›r.
Indexed by SSCI, SCI Expanded, EMBASE,
Scopus, Index Copernicus & ELSEVIER“Turkish Medical Index”

Y›lda dört kez (Mart, Haziran, Eylül,
Aral›k) yay›nlan›r.
[Published four times (March, June,
September, December) a year]
Asitsiz ka¤›da bas›lm›ﬂt›r(Printed on acid-free paper)‹LET‹ﬁ‹M(Correspondance)
Güneﬂ Kitabevi Ltd. ﬁti.
M. Rauf ‹nan Sok. No. 3 06410
S›hhiye/ANKARA
Tel: (0312) 435 11 91-92
Fax: (0312) 435 84 23
web: http://www.guneskitabevi.com
e-posta: geriatri@guneskitabevi.com

TÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹
Turkish Geriatrics Society
Tunal› Hilmi Caddesi No: 50/19
Kavakl›dere/ANKARA
Tel: +90(312) 425 0446
Fax: +90(312) 425 0491
www.geriatri.org
http://www.geriatri.dergisi.org
info@geriatri.org
editor@geriatri.dergisi.org
Bas›mTarihi:

14

Mart

2011

U

Vladimir A
Jean-Pierr
Yitshal BE
Julien BO
Alison BR
C.J. BULP
Robert N.
Roger Mc
Mark CLA
Cyrus COGaetano C
Michael F
Ghada ElDavid GE
Barry J. G
Melvin GR
Renato M
Gloria M.
Carol HU
Alfenso JC
John KAN

Cengizhan
Sema AKA
Hamdi AK
Fehmi AKAt›f AKD
Okan AKÖzlem AK
Mete ALP
Yücel AN
Berna ARD
Ali ATAN
Vildan AV
Levent AV
P›nar AYD
Tolga AYD
Hakk› AY
Semih BA
M. MuradMehmet B
Kutay B‹B
Nazmi B‹
Ayﬂe BOR
P›nar BOR
Sedat BOYTURKISH JOURNAL OF GERIATRICS

TURKISH JOURNAL OF GERIATRICS

Turkish Journal of Geriatrics dan›ﬂman de¤erlendirmeli (hakemli) bir
dergi olup en yüksek etik ve yay›m ilkelerine ba¤l›d›r. Derginin editörler kurulu “Council of Science Editors” taraf›ndan onaylanan “Editorial Policy” bildirisine uyarlar (www.councilscienceeditors.org).
Turkish Journal of Geriatrics kapsam›nda yay›mlanan makalelerin her
hakk› sakl›d›r vewww.turkgeriatri.org adresinde çevrimiçi olarak görüntülenir.

Turkish Journal of Geriatrics is a peer-reviewed journal and is devoted tohigh standards of scientific rules and publication ethics. The Editors of
the Journal accepts to follow ‘Editorial Policy’ of the ‘Council of Science
Editors’ (www.councilscienceeditors.org/). Any article published in thejournal is also published in electronic format and is shown at
http://www.geriatri.org.

Dergi yaz›m kurallar› International Committee of Medical Journal
Editors (Last Version)-Uniform Requirements for Manuscripts
Submitted to Biomedical Journals temel al›narak haz›rlanm›ﬂt›r(www.icmje.org).

YAZARLARA B‹LG‹ için adres:

Instructions for authors are based on the report of International Committee of Medical Journal Editors [(Last Version)- (Uniform Requirements for manuscripts Submitted to Biomedical Journals,
www.icmje.org].

INSTRUCTIONS FOR AUTHORS
www.geriatri.dergisi.org INSTRUCTIONS

www.geriatri.dergisi.org YAZARLARA B‹LG‹
Turkish Journal of Geriatrics, Türk Geriatri Derne¤i’nin resmi yay›norgan›d›r ve (Mart, Haziran, Eylül, Aral›k aylar›nda) y›lda dört kez yay›nlan›r. Derginin yaz› dili Türkçe ve ‹ngilizce’dir. Turkish Journal of
Geriatrics, geriatri, gerontoloji, yaﬂlanma ve ilgili alanlardaki klinik vedeneysel çal›ﬂmalara dayal› orijinal araﬂt›rma yaz›lar›n›, derlemeleri, orijinal olgu sunumlar›n›, editöre mektuplar›, toplant›, haber ve duyurular› yay›nlar.
Yaz›lar dergi web sitesinde detayland›r›lan kurallara göre haz›rlanmal› ve “online olarak” www.geriatri.dergisi.org adresinden gönderilmelidir.

Türk Geriatri Dergisi için,makale haz›rlan›rken “son kontrolde” dikkat edilmesi gereken önemlikurallar (2011)
http://www.geriatri.dergisi.org/pdf/kontrol_listesi_2011.pdf

Dikkat ! “Online” Baﬂvuru Yapmadan ÖnceKontrol Edilmesi Gereken Ad›mlar:
1.
2.
3.
4.

Editöre yaz›lm›ﬂ mektup
Yaz›ﬂmalar için ilgili yazar›n adres, telefon, faks ve e-posta bilgileri
Bütün yazarlar›n çal›ﬂt›klar› kurumlar
Tüm yazarlarca imzalanm›ﬂ “Yay›n Hakk› Devir Formu” formu(posta ile gönderilecek)
5. “Etik Kurul Onay›”n›n bir kopyas› (posta ile gönderilecek)
6. Türkçe ve ‹ngilizce baﬂl›k
7. Yap›land›r›lm›ﬂ “Öz” ve “Abstract” (En fazla 250 sözcük)
8. Medical Subjects Headings listesine uygun anahtar sözcükler (enfazla alt›) (Türkçe ve ‹ngilizce)
9. Uygun bölümlere ayr›lm›ﬂ en az 1500, en fazla 3500 sözcükten oluﬂan makale
10. Bütün ﬂekil, tablo ve grafikler (en fazla 5 adet)
11. Dergi yaz›m kurallar›na uygun haz›rlanm›ﬂ, tam ve do¤ru kaynaklar listesi (bütün kaynaklar makalede parantez içinde yaz›lm›ﬂ olmal›d›r; kaynaklar en fazla 25 adet olmal›, PMID numaralar› yaz›lmal›d›r)
12. ‹ngilizce yaz›lar için gramer ve imla aç›s›ndan titizlikle kontrolün
yap›lmas›, gerekiyorsa ana dili ‹ngilizce olan konunun uzmanlar›ndan destek al›nmas›.

Turkish Journal of Geriatrics is on official publication of Turkish
Geriatrics Society and is published four times a year. Official languagesof the journal are Turkish and English. Turkish Journal of Geriatrics invites submission of Original Articles based on clinical and laboratory
studies, Review Articles including up to date published material, Original Case Reports, Letters to the Editor and News and Announcements ofcongress and meetings concerning all aspects of Geriatrics, Aging andGerontology and related fields. Manuscripts should be submitted online at www.turkgeriatri.org.
Adress for e-collitera author guide (communication to author’s
module, registration to system, entry into the system and sending
a new article) is: www.geriatri.dergisi.org

Attention ! Last Control Before Submission(Checklist for Submitted Articles)
1.
2.

Letter of submission written for editor.
E-mail address as well as postal address, telephone and fax number
for corresponding author
3. Affiliations of all authors
4. Copyright Release Form (will be sent via mail with all of the authors’ signature)
5. Copy of Ethical Committee Approval (will be sent via mail)6. Turkish and English heading
7. Structured Abstract (Both in Turkish and English) (250 words at
maximum)
8. Keywords in accordance with Medical Subjects Headings List (upto 6)
9. Article divided into appropriate sections (1500-3500 words)
10. All figures (with legends) and tables (with titles) cited
11. Complete and accurate references (all references cited in text by
numbers in brackets; references should be 25 at maximum with the
PMID numbers)
12. Article checked by a physician whose mother language is English

Turkish
Journal of GeriatricsDeğerli Meslektaşlarımız,Yaşlanmaya bağlı yeti kaybının ve hastalıkların tedavi ve rehabilitasyon
giderlerinin artması, yaşlılarda görülme sıklığı artan hastalıklara bağlı sorunlarınyoğunlaşması, yaşlanmanın altında yatan yapısal ve işlevsel mekanizmaların
gün geçtikçe daha fazla aydınlığa kavuşması; multidispliner yaklaşım gerektiren
geriatri bilimine ilginin artmasına neden olmaktadır.

Türk Geriatri Dergisi

www.geriatri.org
ISSN: 1304-2947 • e-ISSN: 1307-9948
EDİTÖRDEN
Türk

Geriatri
Derne¤i
IAGGüyesidirMemberof
IAGGTÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹’nin bilimselyay›n organ› ve yerel süreli yay›nd›r.
(The official scientific journal of Turkish
Geriatrics Society)info@geriatri.org

SAH‹B‹ (Owner)TÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹ ad›na(On Behalf of Turkish Geriatrics Society)Yeﬂim GÖKÇE-KUTSALYAZI ‹ﬁLER‹ MÜDÜRÜ
(Editorial Manager)
Orhan YILMAZTEKN‹K HAZIRLIK(Technical Assistance)‹hsan A⁄IN

BASKI

(Printing)Ayr›nt› Bas›mevi - ‹vedik Organize Sanayi
Bölgesi 28. Cad. 770 Sok. No: 105-A
Ostim/ANKARA
Telefon: (0312) 394 55 90 - 91 - 92
Faks: (0312) 394 55 94

SSCI, SCI Expanded, EMBASE, Scopus, Index
Copernicus ELSEVIERve TÜB‹TAK-ULAKB‹M“Türk T›p Dizini” kapsam›ndad›r.

Indexed by SSCI, SCI Expanded, EMBASE,
Scopus, Index Copernicus & ELSEVIER“Turkish Medical Index”

Y›lda dört kez (Mart, Haziran, Eylül,
Aral›k) yay›nlan›r.
[Published four times (March, June,
September, December) a year]
www.geriatri.org
Asitsiz ka¤›dabas›lm›ﬂt›r(Printed on acid-free paper)‹LET‹ﬁ‹M (Correspondance)

Gerek koruyucu ve gerekse tedavi edici yaklaşımlar bağlamında hemen
her uzmanlık dalındaki hekimler, pratisyen meslektaşlarımız ve tüm sağlık profesyonelleri önemli misyonlarüstlenmektedirler.
BAﬁ
ED‹TÖR (Editor in Chief)Ülkemizde yaşlı sağlığı konusunda
ivme kazanan bilimsel çalışmaYeﬂimgiderekGÖKÇE-KUTSAL
ların yurt dışında da tanıtılması için uluslar arası kuruluşlar ile iş birliği içindeED‹TÖRLER KURULU (Editorial Board)olan Türk Geriatri Derneği Uluslararası Gerontoloji ve Geriatri Birliği (InterDilek and
ASLAN
Orhan YILMAZ
national Association of Gerontology
Geriatrics-IAGG)
ve Avrupa Yaşlanma Platformu (AGE Platform) üyesi olup, Avrupa Birliği Geriatrik Tıp Derneği
TEKN‹K ED‹TÖR (Technical Editor)(Europan Union Geriatric Medicine Society-EUGMS) kapsamında ise gözlemciÖZYURTüye statüsündedir. Derneğin tüm eğitim Sercan
etkinlikleri
Uluslararası Yaşlanma Enstitüsü (International Institute on Ageing-INIA) tarafından desteklenmektedir.

‹NG‹L‹ZCE D‹L DANIﬁMANI (English Language Advisor)

Türk Geriatri 2012 “5. Ulusal Yaşlı Sağlığı Kongresi” kapsamında yaşlılıSevgi BEYAZOVA
ğın tüm yönleriyle ele alınarak irdelenmesi, güncel bilgiler, uluslararası ve ulusal
katılımcıların birikimleri
ve kongre öncesinde
düzenlenen
kurs ile zenginleştirilB‹YO‹STAT‹ST‹K
DANIﬁMANI(Biostatistics
Advisor)mesi planlanmıştır.

Ergun KARAA⁄AO⁄LU

Science Citation Index Expanded (Sci Search), Journal Citation Reports/
Science
Edition, Social D
Sci
Search, K
JournalCitation
Reports/Social A
Sciences
ULUSLARARASI
ANIﬁMAURULU(INTERNATIONAL
DVISORY BOAR
Edition, Index Copernicus Master List, EMBASE, SCOPUS, ELSEVIER, EBSVladimir
ANISIMOVRUSSIA
CO, TÜBİTAK
- ULAKBİM “TÜRKTIP DİZİNİ” ,Tom
TürkKIRKWOOD
Medline ve Türkiye
Jean-Pierre
MICHEL
Jean-Pierre
BAEYENSBELGIUM
Atıf Dizini
kapsamında yer alan Türk
Geriatri Dergisi’nin
kongreözel sayısının SWITZER
MORLEYkongreye,
YitshalBERNERhazırlığını
üstlenen Editörler KuruluISRAELüyesi Prof. Dr. John
DilekE.ASLAN’a,
RobertMOULIASve bildiri
F
JulienBOGOUSSLVSKYSWITZERLAND
kursa,
katkı sunan ve birikimlerini
paylaşan değerli
konuşmacılara
IR
AlisonBRADINGUK
sahiplerineteşekkür eder, yararlı olmasını
dileriz. Desmond O'NEILL

Sokrates PAPAPOULOS
HO
C.J. BULPITT
UK
Mirko PETROVIC
BE
Robert N. BUTLER
USA
Geriatri Derneği
RusselTürk
REITER
Roger Mc CARTERUSA
HaimYönetim
RING Kurulu adınaMark CLARFIELDISRAEL
Prof.
Dr.
Yeşim
GÖKÇE KUTSAL SWITZER
Rene RIZZOLLI
Cyrus COOPER
UKBaşkanEgo SEEMAN
AUST
Gaetano CREPALDI
ITALYwww.turkgeriatri.org
Walter O. SEILERSWITZER
Michael FARTHINGUK
Ghada El-Hajj FULEIHANLEBANON
Alan SINCLAIR
Gary SINOFFDavid GELLER
USA
Raymond C. TALLIS
Barry J. GOLDLISTCANADA
Melvin GREERUSA
Adele TOWERS
Renato M. GUIMARAES
BRASIL
Joseph TROISI
M
Gloria M. GUTMAN
CANADA
Guy VANDERSTRATENBE
Alan WALKER
Carol HUNTER-WINOGRADUSA
Ken WOODHOUSE
Alfenso JC JENTOFTSPAINJohn KANIS
UK
Archie YOUNGULUSAL DANIﬁMA KURULU (NATIONAL ADVISORY BOARD)
Cengizhan AÇIKEL
Sema AKALIN
Hamdi AKAN
Fehmi AKÇ‹ÇEK
At›f AKDAﬁ
Okan AKHAN
Özlem AK‹
Mete ALP
Yücel ANADOLU

Banu BOZKURT
Selçuk BÖLÜKBAﬁI
Selçuk CANDANSAYAR
Banu CANGÖZAli DEM‹RSOY
Ülkü Nesrin DEM‹RSOY
Engin EKER
Belk›s ERBAﬁ
Nurper ERBERK ÖZENAs›m KAYTAZ
Semih KESK‹L
Ali KUTSAL
Erhan NALÇACI
ﬁule OKTAY
Nüket ÖRNEK-BÜ
Sinan ÖZALP
Orhan ÖZCAN

Turkish
Journal of GeriatricsKONUŞMA ÖZETLERİ

www.geriatri.org

ISSN: 1304-2947 • e-ISSN: 1307-9948



MEETING THE CHALLENGES OF POPULATION AGEING IN TURKEY THROUGHCAPACITY BUILDING AND TRAINING
Joseph TROISI................................................................................................................. (9)SÜREKLİ BİLİMSEL ÜRETKENLİK: SOSYAL BİR SORUMLULUKİskender SAYEK............................................................................................................. (11)

PANEL: KRONİK HASTALIKLAR VE YAŞLILIKYAŞLILARDA HİPERTANSİYON VE HİPERLİPİDEMİ TEDAVİSİ VE SON GELİŞMELER

BAﬁ ED‹TÖR (Editor in Chief)

Atiye ÇENGEL............................................................................................................... (13)ÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹’nin bilimsel
ay›n organ› ve yerel süreli yay›nd›r.
The official scientific journal of Turkish
Geriatrics Society)nfo@geriatri.org

AH‹B‹ (Owner)

ÜRK GER‹ATR‹ DERNE⁄‹ ad›na
On Behalf of Turkish Geriatrics Society)Yeﬂim GÖKÇE-KUTSALYAZI ‹ﬁLER‹ MÜDÜRÜ

Editorial Manager)
Orhan YILMAZTEKN‹K HAZIRLIKTechnical Assistance)
hsan A⁄IN

DAMAR YAŞLANMASIAli KUTSAL................................................................................................................... (15)YAŞLILARDA SIK GÖRÜLEN ARTERYEL HASTALIKLAR
Dilek ASLAN
Orhan YILMAZ (17)İlhan GÜNAY.................................................................................................................

YAŞLIDA SIK GÖRÜLEN VENÖZ HASTALIKLARTEKN‹K ED‹TÖR (Technical Editor)
Turhan YAVUZ............................................................................................................... (19)

KAPLICA TURIZMI VE YAŞLILIK
Sercan ÖZYURT
Zeki KARAGÜLLE.......................................................................................................... (20)Y›lda dört kez (Mart, Haziran, Eylül,
Aral›k) yay›nlan›r.
Published four times (March, June,
eptember, December) a year]
www.geriatri.org
Asitsiz ka¤›dabas›lm›ﬂt›r
Printed on acid-free paper)

LET‹ﬁ‹M (Correspondance)‹NG‹L‹ZCE
D‹L DANIﬁMANI
ALZHEİMER HASTALIĞITEDAVİSİNDE
NEREDEYİZ? (English Language Advisor)
Ufuk ERGÜN.................................................................................................................. (21)Sevgi BEYAZOVAGEROPSİKİYATRİK YAKLAŞIM VE YAŞLILIKÖzlem ERDEN AKİ.........................................................................................................
B‹YO‹STAT‹ST‹K DANIﬁMANI (Biostatistics (23)Advisor)YAŞLI OSTEOPOROZU
Ergun KARAA⁄AO⁄LU
Yeşim GÖKÇE KUTSAL................................................................................................
(24)YAŞLANMA VE METABOLİZMA
ANIﬁMA URULU NTERNATIONAL(26)DVISORY
Banu ÇAYCI..LUSLARARASI.................................................................................................................

YAŞLILARDA KRONİK AĞRI NEDENLERİ VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ
Tom KIRKWOOD
Vladimir
ANISIMOVRUSSIA
BerrinDURMAZ.............................................................................................................
(27)

U

D

K

(I

A

BOARD

Jean-Pierre MICHELJean-Pierre
BAEYENSBELGIUMYAŞLIDAKRONİKAĞRI TEDAVİSİNDE
GÜNCEL YAKLAŞIMLAR
RezzanGÜNAYDIN.
.......................................................................................................
John E. MORLEY(29)YitshalBERNERISRAELSWITZERLYAŞLIDANÖROPATİK AĞRI SORUNUVE TEDAVİSİ
Robert MOULIASJulien BOGOUSSLVSKYSWITZERLAND
JaleİRDESEL.
................................................................................................................
(31)
Desmond O'NEILL
AlisonBRADINGUKYAŞLILARDACHECK-UP VE KORUYUCU SAĞLIK
Sokrates PAPAPOULOS
C.J. BULPITT
UK HİZMETLERİ
İ.Robert
Cem SUNGUR............................................................................................................
(33)
Mirko PETROVIC
N. BUTLER
USA

FR
IREL
HOLL
BEL





EVDE
BAKIMI; HEKİMİN ROLÜRussel REITER
RogerYAŞLI
Mc CARTER
USA
Dilek ASLAN.................................................................................................................. (34)EVDE YAŞLI BAKIMI: HEMŞİRENİN ROLÜRene RIZZOLLI
Cyrus COOPER
UK
Fethiye ERDİL................................................................................................................ (35)EVDE YAŞLI BAKIMINDA SOSYAL ÇALIŞMACININ ROLÜWalter O. SEILER
Michael FARTHING
UKİlhan TOMANBAY.......................................................................................................... (38)

KURUMSAL YAŞLI BAKIMI; HUZUREVİ NARLIDERE MODELİ
Gary SINOFF (39)David
GELLERUSA
NilTEKİN.......................................................................................................................

YAŞLILIK DÖNEMİNDE GÖRÜLEN BAŞLICA ENFEKSİYONLAR
MelvinGREER
USA
Adele TOWERS (40)Kenan
HIZEL.................................................................................................................

SCI, SCI Expanded, EMBASE, Scopus, Index
opernicus ELSEVIERve TÜB‹TAK-ULAKB‹M
Türk T›p Dizini” kapsam›ndad›r.

ndexed by SSCI, SCI Expanded, EMBASE,
copus, Index Copernicus & ELSEVIER
Turkish Medical Index”

ED‹TÖRLER KURULU (Editorial Board)



BASKI

Printing)Ayr›nt› Bas›mevi - ‹vedik Organize Sanayiölgesi 28. Cad. 770 Sok. No: 105-A
Ostim/ANKARA
elefon: (0312) 394 55 90 - 91 - 92
aks: (0312) 394 55 94

Yeﬂim GÖKÇE-KUTSALİÇİNDEKİLER
Türk (CONTENTS)

MemberGeriatriofDerne¤i
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
IAGG
IAGG
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS
üyesidir

Türk Geriatri Dergisi








Mark CLARFIELDISRAEL

Haim RING

Gaetano CREPALDIITALY

Ego SEEMAN

Ghada El-Hajj FULEIHANLEBANON

Alan SINCLAIR

Barry J. GOLDLISTCANADA

Raymond C. TALLISIS
SWITZERLAUSTR
SWITZERL

Renato M. GUIMARAES
BRASIL
Joseph TROISIYAŞLILARDABAĞIŞIKLAMA (AŞI)
Gloria ÖZCAN............................................................................................................
M. GUTMAN
CANADA
Guy VANDERSTRATEN
Meryem(42)

M
BEL

Alan WALKER VE
Carol HUNTER-WINOGRADUSA
BAKIMEVLERİ
VE HUZUREVLERİNDE SIK GÖRÜLEN
ENFEKSİYONLAR
KORUNMAKen WOODHOUSE
Alfenso JC YOLLARI
JENTOFTSPAIN
Yaprak KARAKOÇ......................................................................................................... (45)John KANIS

UK

Archie YOUNG

YAŞLI VE ÇEVRE
Çağatay GÜLER............................................................................................................. (47)

U

D

K

(N

A

LUSAL ANIﬁMA URULU
ATIONAL DVISORYYAŞLI VE ERGONOMİ
Emel ÖZCAN................................................................................................................. (48)

BOARD)

Cengizhan AÇIKEL
Banu BOZKURT
As›m KAYTAZYAŞLILARDADÜŞME SORUNU
Sema AKALIN
Selçuk BÖLÜKBAﬁI
Semih KESK‹L
MehmetBEYAZOVA......................................................................................................
(49)

Hamdi AKANCANDANSAYAR
Ali KUTSALHEMİPLEJİSONRASI HER YÖNÜYLESelçuk
REHABİLİTASYON
Fehmi
AKÇ‹ÇEKBanu
CANGÖZ
Erhan NALÇACI
Erbil DURSUN............................................................................................................... (51)At›f AKDAﬁ
Okan AKHAN
Özlem AK‹
Mete ALP
Yücel ANADOLUAli DEM‹RSOY
Ülkü Nesrin DEM‹RSOY
Engin EKER
Belk›s ERBAﬁ
Nurper ERBERK ÖZENﬁule OKTAY
Nüket ÖRNEK-BÜK
Sinan ÖZALP
Orhan ÖZCAN

SAĞLIKLA İLGİLİ YAŞAM KALİTESİ VE YAŞLILARDA SAĞLIĞI GELİŞTİRMEPROGRAMLARI
Erhan ESER................................................................................................................... (53)YAŞLILIĞA ETİK BAKIŞ
Berna ARDA................................................................................................................... (55)

ALT ÜRİNER SİSTEM YAKINMALARI (AÜSS): YAŞLI ERKEĞİN SORUNU-PROSTAT!
Muammer KENDİRCİ..................................................................................................... (56)ÜROLOJİDE YAŞLANAN ERKEK: ANDROPOZ?
Ali ATAN........................................................................................................................ (58)GERİATRİK KADIN POPULASYONUNDA STRES İNKONTİNANS SORUNUNUNYÖNETİMİ: DAVRANIŞSAL TEDAVİ
Nezihe KIZILKAYA BEJİ................................................................................................ (60)GERİATRİK KADIN POPULASYONUNDA STRES ÜRİNER ENKONTİNANSSORUNUNUN YÖNETİMİ: FARMAKOTERAPİ ÖN PLANDA UYGULANMALIDIR
M. Murad BAŞAR........................................................................................................... (62)SÖZLÜ SUNUM ÖZETLERİ


ENGELLİ ANNE-BABANIN BAKIMI, ENGELLİ ÇOCUĞUN BAKIMINDANDAHA MI ZOR?
Ali Yavuz KARAHAN, Sami KÜÇÜKŞEN, Ali SALLI, Tayfun GÜNGÖR, Hatice UĞURLU,
Faika ŞANAL.................................................................................................................. (63)YAŞLILARIN VE GENÇLERİN OTOBİYOGRAFİK ANI ÖZELLİKLERİ AÇISINDANKARŞILAŞTIRILMASI
Filiz SAYAR, Banu CANGÖZ......................................................................................... (64)GERİATRİK YAŞ GRUBUNDAKİ KİŞİLERİN YAŞAM DOYUMU VE YAŞAM TUTUM
PROFİLLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Dilek KILIÇ, Nihan TÜRKOĞLU, Derya ADIBELLİ, Serap ARMUT............................... (65)BİRİNCİ BASAMAKTA YAŞLI BİREYİN DEĞERLENDİRİLMESİ EĞİTİMİ, “PİLOT
ÇALIŞMA”
Filiz KOÇ, Sevgi ÖZCAN, Anıl BUYRUK, Rengin GÜZEL, Şükrü UĞUZ, Atilla ARIDOĞAN,Gülşah SEYDAOĞLU..................................................................................................... (66)HEMŞİRELERİN YAŞLILARA KARŞI TUTUMLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Ümmühan AKTÜRK, Rukuye AYLAZ, Rıdvan YILMAZ, Aynur KARA, Hacer BARAN... (67)SİNOP İLİ KENTSEL ALANDA 65 YAŞ VE ÜZERİ KİŞİLERİN YAŞAM KALİTELERİ VEGÜNLÜK ENSTRÜMENTAL AKTİVİTE DÜZEYLERİ
Sarp ÜNER, Tahsin Gökhan TELATAR.......................................................................... (68)
RISK STATUS OF OSTEOPOROSIS IN TURKISH MIDDLE AGE GROUP WOMEN IN
MODAAyşe Nilüfer ÖZAYDIN, Ayça Demir YILDIRIM.............................................................. (69)
POSTMENOPOZAL ADNEKSİYAL KİTLE YÖNETİMİNDE GERİATRİK OLAN VE
OLMAYAN OLGULARDA OPERATİF RİSKLERİN ARAŞTIRILMASIS. Sinan ÖZALP, Ömer Tarık YALÇIN, Tufan ÖGE, Elçin TELLİ, Nagihan ESKİN........ (70)
KALP DAMAR CERRAHİSİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE GERİATRİK HASTA
PROFİLİ
Esra Akın KORHAN, Meryem ÖZLEM, Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT, İsmail YÜREKLİ,Ali GÜRBÜZ, Nilgün AKALIN ALP................................................................................. (71)
65 YAŞ ÜSTÜ HASTALARDA GÖRÜLEN ADLİ TRAVMALAR
Ayhan Sümer YAMAN, Fatih BÜYÜKCAM, Umut Yücel ÇAVUŞ, Sinan YILDIRIM,
Aynur YURTSEVEN, Mehtap Kaynakçı BAYRAM, Nihat DANLI, Cemil CİVELEK......... (72)YOĞUN BAKIMDA YATAN GERİATRİK HASTALARIN RETROSPEKTİF OLARAKDEĞERLENDİRİLMESİ
Sinan YILDIRIM, Fatih BÜYÜKCAM, Umut Yücel ÇAVUŞ, Ayhan Sümer YAMAN,
Mehtap KAYNAKÇI BAYRAM, Aynur YURTSEVEN, Nihat DANLI, Cemil CİVELEK.... (73)TÜRKÇE İŞİTME ENGELİ ÖLÇEĞİ-YAŞLI (İEÖ-Y): GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK
ÇALIŞMASI
Songül AKSOY, Filiz ASLAN, Reha ALPAR................................................................... (74)
POSTER SUNUMU ÖZETLERİ
GERİATRİK HASTALARDA KAS-İSKELET SİSTEMİ AĞRILARI, DEPRESYON VEYAŞAM KALİTESİ
Esra BİLGİN CEBE, Zuhal ÖZİŞLER, Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU, Sumru ÖZEL,Nilgün ERGÜN............................................................................................................... (75)










































YAŞLI POPÜLASYONDA AĞRI EŞİĞİ
Erkan MESCİ, Afitap İÇAĞASIOĞLU, Raife Şirin ATLIĞ, İrem ANGIN,
Sibel TOSLALI............................................................................................................... (76)
ALZHEİMER HASTALIĞI
Seda GÜNDÜZ, Özlem ASLAN BAĞCI, Dilek YILDIRIM, Nursel ALTIPARMAK........... (77)
ENFEKSİYON HASTALIKLARI SERVİSİNDE TAKİP EDİLEN GERİATRİK
HASTALARIN İRDELENMESİ
Hava YILMAZ, Esmeray Mutlu YILMAZ, Şaban ESEN, Mustafa SÜNBÜL,Hakan LEBLEBİCİOĞLU............................................................................................... (78)DİYET POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN YAŞLI HASTALARDA KRONİK HASTALIKSIKLIĞI
Aynur ÖZDENER, Merve ÖRNEK, Emine Sumru SAVAŞ, Zeliha Fulden SARAÇ,Fehmi AKÇİÇEK............................................................................................................ (79)DYSTONIC CLENCHED FIST OF A PATIENT WITH ALZHEIMER’S DISEASE
TREATED WITH BOTULINUM TOXINİltekin DUMAN, Ümüt GÜZELKÜÇÜK........................................................................... (80)GERİATRİK HEMİPLEJİK OLGULARDA DEPRESYON VE ANKSİYETE DÜZEYİAli Yavuz KARAHAN...................................................................................................... (81)ACİL SERVİSE BAŞVURAN 65 YAŞ VE ÜZERİ HASTALARIN ÖZELLİKLERİ
Aynur YURTSEVEN, Umut Yücel ÇAVUŞ, Fatih BÜYÜKCAM, Mehtap KAYNAKÇI BAYRAM,
Ayhan Sümer YAMAN, Sinan YILDIRIM, Nihat DANLI, Ertan SÖNMEZ....................... (82)YAŞLI HİPERTANSİF HASTALARIN BİTKİSEL ÜRÜN KULLANIM DURUMLARININBELİRLENMESİ
Zeliha KOÇ, Zeynep SAĞLAM....................................................................................... (83)
CERRAHİ KLİNİKLERİNDE YATAN YAŞLI HASTALARIN ÖZELLİKLERİ
Fethiye ERDİL, Sevilay ŞENOL ÇALİK, Zahide TUNA, Meral YILDIRIM,Yeşim GÖKÇE KUTSAL................................................................................................ (84)HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN YAŞLI VE YAŞLILIK ALGISI
Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT, Esra AKIN KORHAN, Berna DİZER.................... (85)İZMİR İLİ METROPOL BÖLGEDE BİR DEVLET HASTANESİ ACİL SERVİSİNE
BAŞVURAN 60 YAŞ VE ÜZERİ BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Pembe KESKİNOĞLU, Feyzullah İNAN......................................................................... (86)YAŞLILIKTA TEMPOROMANDİBULAR EKLEMDE GÖRÜLEN DEĞİŞİKLİKLER
Zerrin ERZURUMLU, Peruze ÇELENK.......................................................................... (87)
BAKIMEVİNDE KALAN PSİKİYATRİK VE GERİATRİK HASTALARDA AĞIZ HİJYENİ
VE FLORANIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Zeynep ZENGİN, Keramettin YANIK, Peruze ÇELENK, Zerrin ÜNAL ERZURUMLU, Hava YILMAZ,
Nermin BULUT.............................................................................................................. (88)YAŞLI DİYABETİK HASTALARIN BİTKİSEL ÜRÜN KULLANIM DURUMLARININBELİRLENMESİ
Zeliha KOÇ, Zeynep SAĞLAM....................................................................................... (89)TİP 2 DİYABETİK İLERİ YAŞTAKİ KADINLARDA D VİTAMİNİ TEDAVİSİNİN GLİKOZ
KONTROLÜ ÜZERİNE OLAN ETKİSİ
Zeliha Fulden SARAÇ, Emine Sumru SAVAŞ, Fehmi AKÇİÇEK.................................... (90)YAŞLILARDA İLAÇ KULLANIMININ DENGE, DÜŞME VE KOGNİTİF DURUMA ETKİSİ
Selim AKARSU, Levent TEKİN, Alparslan Bayram ÇARLI, Mehmet Zeki KIRALP......... (91)BALIKESİR DEVLET HASTANESİ DAHİLİYE KLİNİĞİNDE YATAN YAŞLILARDADÜŞME KORKUSU VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ
Selda YÖRÜK, Türkan ÇALIŞKAN................................................................................ (92)KURUM BAKIMINDAKİ YAŞLILARIN PSİKO-SOSYAL DURUMLARI VE EVDE BAKIMHİZMETİ HAKKINDA DÜŞÜNCELERİ
Mehmet Zafer DANIŞ, Zeynep GÜNDÜVER................................................................... (93)
BURDUR’DA 65 YAŞ VE ÜZERİ KİŞİLERE EVDE BAKIM VERENLERİN RUHSALBELİRTİ SIKLIĞI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Binali ÇATAK, Ahmet Selçuk KILINÇ, Afife ERKAN SOFUOĞLU, Sevinç SÜTLÜ........ (94)YAŞLI HASTALARIN YAŞAM AKTİVİTE PERFORMANSLARINDA HEMŞİRENİN ROLÜİlknur İNANIR, Ayşin KAYIŞ, Kıymet YILMAZ................................................................ (95)YAŞLI BİREYLERDE SİSTEMSEL DEĞİŞİKLİKLER, HASTALIKLAR VEHEMŞİRENİN ROLÜSeyhan TİFTİK, Ayşin KAYIŞ, İlknur İNANIR................................................................. (96)
HUZUREVİNDE KALAN YAŞLILARIN BAĞIMLILIK DÜZEYLERİ
Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT, Esra AKIN KORHAN, Leyla KHORSHİD............ (97)GERİATRİK GUİLLAİN BARRE SENDROMU REHABİLİTASYONU: İKİ OLGU
SUNUMUÜmüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Emre ADIGÜZEL, Bilge YILMAZ,
Arif Kenan TAN.............................................................................................................. (98)GERİATRİK POPULASYONDA DENGENİN FONKSİYONEL DURUM VE YAŞAM
KALİTESİNE ETKİSİ
Şule ŞAHİN ONAT, Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU, Sumru ÖZEL.................................. (99)













































IS THERE THE RELATIONSHIP BETWEEN MAGNESIUM DEFICIENCY AND STROKE
RISK?
Kazım ŞENEL, Elif Umay ALTAŞ, Tuba BAYKAL, Buminhan SEFEROĞLU, Fatih BAYGUTALP,
Mahir UĞUR................................................................................................................ (100)
AGE-RELATED MACULAR DEGENERATION
Haleh GHAVAMİ, Nevin KANAN................................................................................. (101)YAŞLI BİREYLERDE İLAÇ KULLANIMI VE HEMŞİRENİN ROLÜArife ALTIN ÇETİN...................................................................................................... (102)60 YAŞ ÜSTÜ BİREYLERDE İLAÇ KULLANIMI VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI
Rukuye AYLAZ, Esra ZÜLEYKA BALTACI, Sultan DEMİRBAŞ, Abidin KÜÇÜK,Necattin ÇELİK, Osman ASTEKİN............................................................................... (103)GERİATRİDE ÖNEMLİ BİR SORUN: İŞİTME KAYIPLARI
Özlem ASLAN BAĞCI, Dilek YILDIRIM, Nursel ALTIPARMAK, Seda GÜNDÜZ......... (104)GERİATRİK POPÜLASYONDA İŞİTME CİHAZI MEMENUNİYETİ VE YAŞAM
KALİTESİNE ETKİSİ
Özgül AKIN ŞENKAL, Ayşen KÖSE, Songül AKSOY.................................................. (105)BİRİNCİ BASAMAĞA BAŞVURAN 50 YAŞ ÜSTÜ BİREYLERİN KOLOREKTALKANSERDEN KORUNMAYA YÖNELİK SAĞLIK İNANÇLARININ VE KOLOREKTALKANSER İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ
Özgül AKIN ŞENKAL, Ayşen KÖSE, Songül AKSOY.................................................. (106)YAŞ DIŞINDA KARDİYOVASKÜLER RİSK FAKTÖRÜ OLMAYAN YAŞLI OLGU:
YAŞLILARDA PERİFERİK ARTER HASTALIĞI TANISINA GENEL BAKIŞ
Nil TEKİN..................................................................................................................... (107)
TETRAPLEJİK GERİATRİK BİR HASTADA İNTRATEKAL BAKLOFEN TEDAVİSİNE
BAĞLI GELİŞEN DELİRYUM
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Levent TEKİN, Bilge YILMAZ......................... (108)
AORT DİSEKSİYONUNA BAĞLI SPİNAL KORD YARALANMASIÜmüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Bilge YILMAZ, Arif Kenan TAN...................... (109)SERVİKAL DİSK HERNİSİ NEDENİ İLE OPERE EDİLEN BİR HASTADA GEÇDÖNEMDE GELİŞEN TETRAPLEJİ
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, İlge YILMAZ, Arif Kenan TAN........................ (110)60 YAŞ VE ÜZERİ SPİNAL KORD YARALANMALI HASTALARIN DEMOGRAFİK
ÖZELLİKLERİ
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Bilge YILMAZ, Arif Kenan TAN...................... (111)KRONİK HİPERTANSİF GERİATRİK SPİNAL KORD YARALANMALI BİR HASTADAORTOSTATİK HİPOTANSİYON: BİR OLGU SUNUMUÜmüt GÜZELKÜÇÜK, Levent TEKİN, İltekin DUMAN, Kenan TAN............................ (112)YAŞLILARDA DİZ OSTEOARTRİTİ TEDAVİSİNDE HASTA EĞİTİMİNİN VE
EGZERSİZİN ÖNEMİ
Şule ŞAHİN ONAT, Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU, Demet UÇAR............................... (113)
HASKÖY SEMT POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN GONARTROZ HASTALARININFİZİKSEL AKTİVİTE DÜZEYLERİ, YAŞAM KALİTESİ, FİZİKSEL FONKSİYON
DURUMLARI VE TEDAVİ TERCİHLERİ
Deniz DÜLGEROĞLU, Öznur ECERKALE, Gülşah KARATAŞ, Aytül ÇAKCI............. (114)
OSTEOARTRİTLİ YAŞLILARIN TAMAMLAYICI VE ALTERNATİF TEDAVİYÖNTEMLERİNE BAŞVURMA DURUMLARIŞebnem ÇINAR YÜCEL, Semra AY............................................................................. (115)GERİATRİK BİR HASTADA TEKRARLAYAN VERTEBRAL KOMPRESYONFRAKTÜRÜNE BAĞLI PARAPLEJİ
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Bilge YILMAZ, Arif Kenan TAN...................... (116)YAŞLILARDA OSTEOPOROZ VE RİSK FAKTÖRLERİ
Nursel ALTIPARMAK, Seda GÜNDÜZ, Özlem ASLAN BAĞCI, Dilek YILDIRIM......... (117)
ERKEK OSTEOPOROZ HASTALARININ YAŞLARINA VE TANILARINA GÖRE
DAĞILIMI
Hamza SUCUOĞLU, Kerem GÜN, Halil KOYUNCU, Murat ULUDAĞ....................... (118)
HUZUREVİNDE VE KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN YAŞLILARIN DEPRESYON
DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Mediha ÖMÜR, Eren Beyhan BEYDZHET, Bedriye Ceren ERKOYUNCU................... (119)GERİATRİK HASTALARDA DEPRESYONUN YAŞAM KALİTESİ VE FONKSİYONELAKTİVİTEYE ETKİSİ
Şule ŞAHİN ONAT, Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU, Sumru ÖZEL................................ (120)
KOAH VE EPİDEMİYOLOJİSİ
Dilek YILDIRIM, Nursel ALTIPARMAK, Seda GÜNDÜZ, Özlem ASLAN BAĞCI......... (121)GERİATRİK HASTALARDA KRONİK OBSTÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞININ UYKUKALİTESİ, FONKSİYONELLİK VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
Şule ŞAHİN ONAT, Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU, Emrah GÜNAY............................ (122)ACİL SERVİSE NEFES DARLIĞI YAKINMASI İLE BAŞVURAN YAŞLI HASTALARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Mehtap KAYNAKÇI BAYRAM, Umut YÜCEL ÇAVUŞ, Fatih BÜYÜKCAM, Aynur YURTSEVEN,
Sinan YILDIRIM, Ayhan SÜMER YAMAN, Nihat DANLI, Ertan SÖNMEZ................... (123)
LEFKOŞA MERKEZDE YAŞAYAN YAŞLILARIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİNİ
SÜRDÜRME VE DEPRESYON YAŞAMA DURUMLARI
Nermin SUCUOĞLU, Belkıs KARATAŞ....................................................................... (124)














































CERVICAL CANCER SCREENING BEHAVIOURS IN TURKISH MIDDLE AGE GROUPWOMEN IN MODAAyşe Nilüfer ÖZAYDIN, Ayça Demir YILDIRIM............................................................ (125)
TRANSTEORETİK MODEL DEĞİŞİM AŞAMALARINA GÖRE YAŞLI BİREYLERİN
SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI
Saime EROL, Ayşe ERGÜN......................................................................................... (126)HASHİMATO TİROİDİT TANILI POPÜLASYONDA İLERİ YAŞ SIKLIĞI VE KRONİK
TİROİDİT ÖZELLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Zeliha Fulden SARAÇ, Emine Sumru SAVAŞ, Fehmi AKÇİÇEK.................................. (127)
URINARY INCONTINENCE
Haleh GHAVAMI, Neriman AKYOLCU........................................................................ (128)ÜRİNER İNKONTİNANSI OLAN GERİATRİK VE GENÇ YAŞ GRUBU KADIN
HASTALARIN ÜRODİNAMİK VE SAĞLIKLA İLGİLİ YAŞAM KALİTESİ
SONUÇLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
Serap KAYA, Türkan AKBAYRAK, Şeyda TOPRAK, Kemal OSKAY, Sinan BEKSAÇ.(129)GERİATRİK KAUDA EQUİNA SENDROMU OLAN BİR HASTADA ÜRETRALKATETERE BAĞLI PENİL LASERASYON
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Bilge YILMAZ, Arif Kenan TAN...................... (130)GERİATRİK OMURİLİK YARALANMALI HASTALARIN İDRAR REJİMLERİ
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, İltekin DUMAN, Bilge YILMAZ, Arif Kenan TAN...................... (131)60 YAŞ VE ÜZERİ SPİNAL KORD YARALANMALI HASTALARIN ÜRODİNAMİ
SONUÇLARI
Ümüt GÜZELKÜÇÜK, Koray ERTEN, İltekin DUMAN, Bilge YILMAZ......................... (132)YAŞLI HASTALARDA ÜRİNER İNKONTİNANSIN YAŞAM KALİTESİ VE DEPRESYONİLE İLİŞKİSİ
Şule ŞAHİN ONAT, Özer GÜZEL, Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU................................ (133)
60 YAŞ ÜZERİ KADINLARDAKİ JİNEKOLOJİK SORUNLAR VE HEMŞİRELİKYAKLAŞIMI
Rukuye AYLAZ, Kevser IŞIK, Gülsüm YETİŞ, Berna BAYIR, Rukiye OKYAY, Seyma GEZEN,
Bahar HANAZAY, Pınar SUCU,................................................................................... (134)
HUZUREVİNDE KALAN YAŞLILARDA PASİF MÜZİKOTERAPİNİN UYKU KALİTESİNE
ETKİSİ
Nihan ALTAN, Sıdıka OĞUZ........................................................................................ (135)
HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI NÜFUSTA BAZI KRONİK HASTALIKLARPREVALANSI VE ETKİLEYEN SOSYODEMOGRAFİK FAKTÖRLER
Semra AY, Şebnem ÇINAR YÜCEL............................................................................. (136)BİR BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN 65 YAŞ VE ÜZERİ
KİŞİLERİN YAŞAM KALİTESİNİN FİZİKSEL BOYUTU VE GÜNLÜK AKTİVİTE
BAĞIMSIZLIK DÜZEYİNİN İNCELENMESİ
Sarp ÜNER, Özge KARADAĞ ÇAMAN, Sibel GÜZEL, Naci TATAÇ, Mete ULUÇAY,Ömer Utku CAN........................................................................................................... (137)İLERİ YAŞ GRUBUNA YER ALAN BİREYLERE SUNULAN "CHECK-UP"HİZMETLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Cem İlhan SUNGUR.................................................................................................... (138)YAŞLI BİREYLERDE VÜCUT KİTLE İNDEKSİ İLE AYAK TABANI PODOSKOPİK
PARAMETRELER ARASINDAKİ İLİŞKİAli Akbar Yousefi AZARFAM, Oya ÖZDEMİR, Onur ALTUNTAŞ, Yeşim GÖKÇE KUTSAL,
Alp ÇETİN.................................................................................................................... (139)
HASTANEDE YATAN 65 YAŞ VE ÜSTÜ YAŞLI BİREYLERİN HASTANE VESAĞLIK HİZMETLERİNDEN MEMNUNİYET DURUMLARI (SÜLEYMAN DEMİREL
ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ)Gökhan KURT, Işıl KALAYCI....................................................................................... (140)BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİ KAPSAMINDA YAŞLI SAĞLIĞINAYÖNELİK İZLEM MODELİ ÖRNEĞİAylin Sena BELİNER, Aliye MANDIRACIOĞLU.......................................................... (141)
KURUMSAL YAŞLI BAKIMINDA YENİ YAŞAM ALANLARININ GELİŞTİRİLMESİ:DESTEKLİ YAŞAM ÜNİTESİ MODELİ
Nil TEKİN, Recep YAĞCIOĞLU................................................................................... (142)
HUZUREVİ ÖRNEĞİNDE YAŞLI MAHREMİYETİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Mustafa Cumhur İZGİ................................................................................................... (143)BİR DEVLET HASTANESİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ YAŞLI AYRIMCILIĞINA
İLİŞKİN TUTUMLARI
Hatice ÖZTÜRK, Hakime ASLAN, Behice ERCİ, Ümmühan AKTÜRK......................... (144)YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE KORONER ARTER BYPASS GREFTLEME YAPILMIŞ
YAŞLI BİR HASTA: OLGU SUNUMU
Meryem ÖZLEM, Esra AKIN KORHAN, Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT, İsmail YÜREKLİ,Gökçen ÇİÇEK KÖKER............................................................................................... (145)YOĞUN BAKIM HASTALARININ EV YAŞAMI KOŞULLARI, SOSYAL DESTEKKAYNAKLARI VE GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ
Yasemin AKBAL ERGÜN, Nuray ŞAHİN ORAK, Satı BİRBUDAK, Zeynep YAZICI, Tunay MUTLU,
Sevinç KARAMAHMUTOĞLU..................................................................................... (146)ÖDEMİŞ İLÇE MERKEZİNDEKİ YAŞLILARIN SOSYAL DESTEKGEREKSİNİMLERİNİN VE KATKI DURUMLARININ BELİRLENMESİ
Ayfer KARADAKOVAN, Aysun ÇELEBİOĞLU, Zuhal EMEK SERT, Satı DOĞAN BOZKURT,
Tülay SAĞKAL, Nazmiye ÇIRAY GÜNDÜZOĞLU, Sevcan TOPÇU............................ (147)
THE COMPARATIVE STUDY OF TWO EXERCISES MODELING
IN THE AGING PROCESS
Mustafa Said ERZEYBEK, Fatih KAYA, Zeynep BOZDOĞAN, Bilal BİÇER,Salih PINAR................................................................................................................. (148)Konuşma Özetleri
KONFERANSMEETING THE CHALLENGES OF POPULATIONAGEING IN TURKEY THROUGH CAPACITY BUILDINGAND TRAINING
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Joseph TROISI

The world of the twenty-first century is experiencing an extraordinary revolution in longevity. The average life expectancy at birth in Turkey has increased from 43.6 in 1950 to 69.7 in 2007. It is expected to increase to 74.5 in
2025 and to 77.7 by the end of mid century.
In 1975, only 6.7% of Turkey’s population was aged 60 and over. This
increased to 8.2% by 2007. It is projected to increased to 13.1% by 2025
and to 22..8 by mid century. Between 1950-2007, Turkey’s total population
increased by 250% while that of the 60 and over increased by 396%. Between
2007–2025 while the total population is projected to increase by 20.5% that of
the 60+ is expected to increase by 93%. Similarly between 2025-2050 while
the total population is expected to increase by 11.8% that of the 60+ will increase by 94%.
The fastest growing group of the older population is that of the octogenarians. According to United Nations statistics, in Turkey during 2007-2025, people in the 60-69 are projected to increase by 106.4%, those in the 70-79 age
group will increase by 68.6% while the octogenarians are expected to register a
102.6 %. Between 2025-2050 the 60-69 age group is projected to increase by
55%, those aged 70-79 are projected to increase by 131.7% while the octogenarians are expected to register a 256.4% increase.
One of the paradoxes of the process of socio-economic development ofour century is that although the remarkable advances in medical science andtechnology have made it possible to prolong life, the provision of these very
resources remains a major economic and social issue.

İletişim (Correspondence)Prof. Director. International Institute on Ageing,
United Nations-Malta (INIA)

The significant increase in life expectancy unavoidably implies not only aheightened demand for existing services but also for new services and alternative approaches aimed at meeting these new challenges of population ageing.
Moreover, although ageing does not ‘cause’ any disease, certain ailments especially chronic ones are more prevalent among older persons. Consequently,
new approaches to medical care and the delivery of social and economic services are needed.
The past decades have seen the emergence of a number of services forolder persons. This has, in turn, increased the variety of skills needed and thelevel of training. In a number of countries, an effective network of primary health workers at community level is the focus of health care policy. This includes
deployment of locally recruited community health workers aimed at reaching
the most vulnerable and isolated older persons
Notwithstanding this, however, a serious deficiency being faced by many
developing countries in meeting the challenges of population ageing is theacute shortage of trained personnel at all levels. This includes all those who

9work with older persons namely: health professionals, formal carers, volunteers, family members as well as the older
persons themselves. This need has been highlighted both in
the Vienna and the Madrid International Plans of Action on
Ageing.
Particular emphasis is put on the need “to regulate
the training skills and educational requirements for different
functions in the field of aging”. Training programmes haveto be tailored to the nature of the participants, the work they
are doing and the needs entailed.
Key Words: Population ageing in Turkey; Life
expectancy; Octogenarians; Meeting the challenges;
Shortage of trained personnel

10

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
KONFERANSSÜREKLİ BİLİMSEL ÜRETKENLİK: SOSYAL BİR
SORUMLULUK

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

İskender SAYEK

Tıp eğitimi kurumlarının üç temel işlevi eğitim, araştırma ve hizmettir. Buüç temel işlev birbirlerini tamamlayan ve birbirinin amaçları olan işlevlerdir. Tıp
eğitimi kurumlarının bu işlevlerle ilgili temel sorumlulukları topluma karşıdır.
Bilimsel araştırma eğitim kurumlarında bilimsel üretkenliğin esasını oluşturur. Diğer yüksek öğrenim alanlarından en önemli farkı da hizmet sunarken
bilimsel üretkenliği doğal bir ortamda yapabilme olanağıdır. Bilimsel üretkenliğin ürünü olan bilimsel araştırmanın yapılmasının amacı bilgi üretmek, bilime
katkı sunmak ve bunun toplum ve insan yararına olmasını sağlamaktır. Tıpta
bilimsel üretkenlik ülkede sunulan sağlık hizmetinin niteliğini önemli boyutta
etkileyecektir. Sağlık hizmetlerinin niteliğini artırılmasında üretilen bilginin yayınlanması, kullanılması ve uygulanmasına bağımlıdır.
Bilimsel üretkenlik farklı düzeylerde incelenebilir. Bilimsel üretkenlik ulusal, kurumsal ve bireysel düzeylerde değerlendirilebilir. Son dönemlerde ulusal
düzeyde bilimsel üretkenlik innovasyon ve rekabet edebilirliğe temel oluşturmaktadır. Aslında kurumsal ve bireysel bilimsel üretkenlik için de benzer birçıkarım yapılabilir. Ancak kurumsal ve bireysel bilimsel üretkenlik ulusal düzeye
katkı sunan bir süreçtir. Bilimsel üretkenliğin sürdürülebilmesini etkileyen çok
faktör vardır.Bu süreçlerin etkilerini ve sonuçlarını değerlendiren araçlar sınırlıdır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Genel Cerrahi Anabilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi

Bilimsel üretkenliğin sürekliliği önemlidir. Bu sürekliliği etkileyen önemliyönetsel faktörler vardır. Bunu olumlu etkileyen yönetsel faktörler özendirici
yaklaşımlar, iyi çalışma ortamı, yeterli kaynak sağlanması ve bağımsız olabilmedir. Bunun karşılığında iç politikalar, yıkıcı rekabet ve çalışma ortamı baskısı
bilimsel üretkenlik önünde önemli tehdidlerdir. Bilimsel üretkenliğin ölçümlenmesi ile ilgili yöntemler oldukça azdır. Tıpta sıklıkla kullanılan ölçümleme kriteri, her alanda olduğu gibi, yayınlanan makale sayısıdır. Ancak bu ölçümleme
ve değerlendirme sadece nicelik üzerinden yapılmaktadır. Bunun yanı sıra bu
makalelerin yayınlandığı dergi, yayınlara alınan atıf sayısı ve makale başına
düşen atıf tam karşılığı olmasa bile nitelik değerlendirmesi yapmakta ve üretilen
bilginin kullanım olasılığını ortaya koymaktadır.
Bireysel bilimsel üretkenliğin en önemli özellikleri sürekliliğin sağlanmasıdır. Bilimsel üretkenliğin bireyin kendisinden çok bilime katkısının ön planda
olması anlamlıdır. Sürekli bilimsel üretkenlik sağlanabilmesi gelişmiş ülkelerdedaha kolaydır. Gelişmekte olan ülkelerde kurumsal bilim politikalarının ve araştırmada önceliklerin iyi tanımlanmaması nedeniyle özendirici olmak uzaktır.
Bundan dolayı da tamamen bireyin gayretine dayanmaktadır. Birey açısından,bilimsel üretkenliğin sürekliliği beli konularda ardaşık sorunlara çözüm arayanve yanıt bulan araştırmalara bağlıdır. Belli konulara odaklanma önemlidir. Bilimsel üretkenlikte süreklilik sağlandığı zaman araştırmanın katma değeri kurumun ötesine taşıma olanağı doğar.

11

Bilimsel üretkenliğin ve sürekliliğin sağlanması yüksek
öğretim döneminde verilen eğitim ile yakından ilişkilidir.
Tıpta bilimsel üretkenliğin sürekliliği isteniyorsa tıp fakültesi yıllarından bu kavramın geleceğin hekimlerine verilmesi
gerekir. Daha sonra da mezuniyet sonrası tıp eğitimi döneminde bu kavramlar pekiştirilmeli ve yaşam biçimine dönüştürülmelidir. Tıp eğitiminde bu süreçlerin güçlendirilmesinde
doktora eğitimlerin önemli rolleri olacaktır.
Bilimsel üretkenlik bir toplumun gelişmişlik düzeyi ni
belirleyen ve ülkenin kalkınmasında önemli rol oynayan bir
süreçtir. Aslında sürekli bilimsel üretkenlik tıp dahil her alanda akademinin sosyal bir sorumluluğudur.
Anahtar Sözcükler: Bilimsel üretkenlik; Süreklilik;
Sosyal sorumluluk

12

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
PANEL: KRONİK HASTALIKLAR VE YAŞLILIKYAŞLILARDA HİPERTANSİYON VE HİPERLİPİDEMİTEDAVİSİ VE SON GELİŞMELER
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Atiye ÇENGEL

İletişim (Correspondence)Prof.Dr. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji
Anabilim Dalı

Hipertansiyon: Framingham Kalp Çalışmasına göre 55 yaşına kadar normotansif olan bireylerin %90’ında bu yaştan sonra hipertansiyon gelişmektedir.
Kan basıncının düzeyi ile inme,koroner arter hastalığı,kalp yetmezliği ve kardiyovasküler kaynaklı ölümler arasında süreklilik gösteren tutarlı bir ilişki olduğu
bilinmektedir.Bu ilişki bütün yaş grupları için geçerli olmakla birlikte,ilişkinin
kuvveti yaşla azalmaktadır.Örneğin 50-59 yaş grubunda Evre III sistolik hipertansiyonu olan bireylerde inme riski normotansif bireylere göre 16 kat fazlaolduğu halde;80-89 yaş grubunda bu risk 3 kat fazladır. Sistolik kan basıncı
yüksekliğinin yaşlılarda çok sık rastlanır bir durum olması ve yarattığı rölatif
riskin göreceli olarak daha düşük bulunması,bu durumun tedavi edilmemesi
gerektiğini kesinlikle göstermez.160.000 den fazla yaşlı hastanın 700.000 hastayılı izlemlerinin değerlendirildiği bir çalışmada kan basıncının düşürülmesinin
majör kardiyovasküler olayları azalttığı ve risk azalmasının kan basıncındakidüşüşün derecesi ile bağlantılı olduğu gösterilmiştir.
Yaşlanma kardiyovasküler riski artıran bir durumdur.Fakat kardiyovasküler risk açısından yaşlı (65-80 yaş arası) ve en yaşlı (80 yaş üstü) bireylerin
ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.Özellikle en yaşlı bireylerde hipertansiyon tedavisinin kardiyovasküler olayları azaltsa bile total mortalite üzerinde olumsuz
etki gösterebileceği speküle edilmiştir. Ancak HYVET çalışmasında sistolik kanbasıncı 160 mmHg ve üzerinde olan 80 yaş üstü bireylerde de monoterapi veya
kombine ilaç tedavisinin inmede %30,kalp yetmezliğinde %64,kardiyovasküler
olaylarda %23 ve tüm nedenlere bağlı ölümde %21 azalma sağladığı ve bu
rakamların hepsinin anlamlı olduğu gösterilmiştir.Ancak HYVET çalışmasına
oldukça sağlıklı ve Evre II ve III hipertansiyonu olan yaşlı bireyler alınmıştır.
Bu çalışmada hedef sistolik kan basıncı 150 mmHg olup aggressif kan basıncıdüşüşü hedeflenmemiştir.Yaşlılarda hipertansiyon tedavisinde hedef kan basıncı değerlerinin gençlerde olduğu gibi 140/90 mmHg olması önerilmektedir.
Ancak 80 yaş ve üstü grupta hedef değerin ne olması gerektiği kesin değildir.
Tedaviye başlama sınırı ve hedef kan basıncının 150 mmHg olmasını önerengörüşler vardır.Kılavuzlar diyabetik hastalarda hedef kan basıncının 130/80
mmHg ve altı olmasını önermektedir.Ancak 65 yaş ve üstü hastaların dahiledildiği ACCORD çalışması ve yaşlı hastaların ağırlıkta olduğu INVEST çalışmasının diyabetik kohortunda kan basıncının aggressif düşürülmesinin yararı
gösterilememiştir. Yaşlılarda özellikle koroner arter hastalığı olanlarda diyastolik
kan basıncını fazla düşürmenin mortaliteyi artırdığı (J tipi eğri) görüşü halen
tartışılan bir konudur. Bu nedenle yaşlılarda diyastolik kan basıncı tedavi ile 65
mmHg’nın altına düşürülmemeye çalışılmalıdır .Ancak aort anevrizması olanbireylerde içinde beta blokerlerin yer aldığı bir tedavi ile kan basıncının tolere
edilebilen en düşük düzeye düşürülmesi önerilmektedir.
Yaşlılarda hipertansiyon tedavisinde herhangi bir ilaç grubunun diğerlerinden daha iyi olduğunu gösteren bir çalışma yoktur.Ancak ALLHAT çalış-13

masında alfa blokerler kalp yetmezliği riskini artırmıştır.Bu
nedenle ilk ilaç olarak yaşlılarda kullanılmamalıdır.Yaşa
bağlı baroreseptör fonksiyonlarının azalması ortostatik hipotansiyon riskini artırmaktadır.Renal fonksiyonların yaşa bağlı
azalması ve polifarmasi tedaviye uyumu azaltmaktadır.İlaç
seçiminde bütün bu noktaları ve hastanın komorbid durumlarını göz önünde bulundurmak gerekir.
Dirençli Hipertansiyon: Bir tanesi diüretik olmak üzere
optimum dozlarda kullanılan üç antihipertansif ilaca ve sağlıklı yaşam tarzı önlemlerine rağmen kan basıncının hedef değerlerin altına düşürülememesi dirençli hipertansiyon olarak
adlandırılmaktadır.Yaşlılarda dirençli hipertansiyon gençlere
göre dört kat daha sık rastlanan bir durumdur. Direçli hipertansiyon kararı vermeden önce psödodirenç nedenleri
ekarte edilmektedir.Tedaviye uyumsuzluk,kullanılandiğer
ilaçlar (nonsteroid antienflamatuar,analjezik,alkol,dekonj
estanlar gibi), psödohipertansiyon denilen indirekt ölçüm
problemi,beyaz önlük hipertansiyonu en önemli psödodirenç nedenleridir.Bunun dışında volüm yükü böbrek fonksiyonlarındaki azalma nedeniyle yaşlılarda sık görülen bir durumdur ve diüretik dozunun ayarlanması ile çözülebilir. Tuz
tüketiminin azaltılması mutlaka denenmelidir.İlaçların farmokodinamiği ve farmokokinetiğindeki değişiklikler de hesaba katılmalıdır.Yaşlılarda özellikle periferik arter hastalığı
ve aort anevrizması olanlarda Renal Arter Stenozu (RAS) sık
rastlanan bir durumdur.Ancak RAS’ın girişimsel tedavisinin
dirençli hipertansiyon tedavisine olan katkısı belirsizdir. Obstrüktif uyku apnesinin gençlerde hipertansiyon kontrolünü
zorlaştıran önemli bir faktör olduğu bilinmekle beraber yaşlılarda hipertansiyona olan katkısının daha az olduğu ama
hipertansiyondan bağımsız olarak inme riskini artırdığı düşünülmektedir. Primer Aldosteronizm de gençlerde daha sık
görülen bir durum olmakla beraber yaşlılarda da görülebilir.
Özellikle ısrarlı hipokalemisi olan hastalarda akla gelmelidir.
Dirençli Hipertansiyonda aldosteron ve renin düzeylerindenbağımsız olarak aldosteron antagonistleri ile anlamlı kan basıncı düşüşleri elde edilebilmektedir.
Yaşlı hastalarda hipertansiyon tedavisinde eşlik eden
risk faktörlerinin kontrolü de en az hipertansiyon kontrolü
kadar önemlidir.

mayan bir risk faktörüdür.İleri yaşın kendisi bireyleri yüksek
risk grubuna soktuğundan özellikle primer korunmada bu
grupta bazen gereksiz ve aşırı ilaç tedavisi verilebilmektedir.
Bu nedenle halen kullanılan (Framigham, SCORE gibi) risk
belirleme cetvelleri yerine ileri yaş için geliştirilmiş özel risk
belirleme yöntemlerine ihtiyaç vardır.
Sekonder Koruma: Herhangi bir vasküler sisteme ait
bilnen vasküler hastalığı olan bütün bireyler bu gruba girmektedir.Bu grupta statinlerle lipid düşürücü tedavinin K-V
ve total mortaliteyi azalttığını kanıtlayan çok sayıda çalışma
vardır. Koruyucu etkinin 97 yaşına kadar devam ettiği, hatta
80 yaş üstünde 80 yaş altına oranla daha iyi sonuçlar alındığı gösterilmiştir.
Primer Korunma: Yaşlı bireylerin çoğunluğunda
asemptomatik bile olsalar vasküler hastalık mevcuttur.Ayrıca vasküler yaşlanmanın her zaman takvim yaşı ile paralel
seyretmediği,kişisel farklılıklar gösterdiği de bir gerçektir.Bu
nedenle primer korunma grubuna hem düşük hem yüksek
riskli bireyler girmektedir.Tedavi kararı verirken bireyin risk
durumu mutlaka hesaba alınmalıdır.Diyabetik hastalar ve
orta/ileri derecede kronik böbrek hastalığı olanlar yüksek
risk grubundadır.Düşük risk grubundaki yaşlı bireylere ilaçtedavisi önerilmemelidir.Diğer durumlarda tedavide gençler için geçerli olan kurallar uygulanmalıdır.Ancak tedaviyedüşük dozlarla başlanmalı ve dikkatli doz ayarlaması yapılmalıdır. Özellikle yaşlı bireylerde sigarayı bırakma,alkolün
azaltılması,fizik egzersiz gibi yaşam tarzı önlemleri gençyaş grubuna oranla çok daha koruyucudur.Genel durumu
bozuk,demansı olan,düşme eğilimi taşıyan,çoklu organ hastalığı olan bireylerde düşük kolesterol düzeyleri ile mortalite
arasında paralellik bulunmuştur.Bu hastalar ilaç tedavisi içinuygun adayları değildir. LDL kolesterol küçük yoğun LDL vebüyük LDL olmak üzere 2 tiptir. Büyük LDL nonaterojendir
ve hayatta kalma ile bağlantılı olabilir.Oysa küçük/yoğun
LDL aterojendir.LDL tipinin tayini ilaç tedavisi konusunda
yol gösterici olabilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Hipertansiyon; Hiperlipidemi

Hiperlipidemi: Avrupa Kardiyoloji Derneği verilerine göre 65 yaşın üzerindeki bireylerin yaklaşık %70inde
klinik veya sublinik ateroskleroz vardır.Bu yaş grubundaki
erkeklerin %25inde,kadınların %42sinde total kolesteroldüzeyleri 240 mg/dl’nin üzerindedir. Bütün yaş gruplarında
total kolesterol ve LDL kolesterol düzeyleri ile koroner arter
hastalığı (KAH) riski arasında her 2 cinsde de kuvvetli korelasyon bulunmuştur. Ancak 80 yaş ve üzerinde hiperkolesterolemin KAH riskini belirlemede öngörücü değeri dahagenç yaş gruplarına göre daha düşüktür. Bilindiği gibi yaş
kardiyovasküler (K.V) riski artıran değiştirilmesi mümkün ol-

14

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
PANEL: VASKÜLER YAŞLANMADAMAR YAŞLANMASI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESSAli KUTSAL

Kalp ve damar sistemi hastalıkları dünyada en yaygın morbidite ve mortalite nedenidir. Bugün dünya nüfusunun %10’unu altmış beş ve daha yukarı yaşlardaki bireyler oluşturmaktadır. Yapılan projeksiyonlarda 2020 yılında
dünya nüfusunun 7.5 milyara, altmış yaş ve üstü nüfus grubunun 1 milyaraulaşacağı tahmin edilmektedir. Dünya genelinde her geçen ay yaklaşık 800
bin kişi yaşlılığa adım atmaktadır. Ortalama yaşam süresinin uzamasına bağlı
olarak yaşlılarda atheroskleroz gelişme ve semptomatik arteriel ve venöz sistem
hastalığı görülme sıklığında da artış olmaktadır ve non-invaziv test sonuçlarınagöre 70 yaş üzerindekilerin % 20 sinde çevrel arter hastalığı vardır .
Koroner ve çevrel damar hastalıklarının gelişmesinde aynı risk faktörleri
etkili olduğu için sıklıkla ikisi bir arada bulunur. Damar hastalığına bağlı olarak
efor kapasitesinin kısıtlı oluşu koroner arter hastalığının uzun süre sessiz kalmasına neden olabilir. Aynı anda koroner ve periferik anjiografi yapılan 100yaşlı hastanın incelenmesinde aortailiak tıkayıcı hastalığı olanların %47, femoropopliteal tıkayıcı arter hastalığı olanların %48’inde en az bir koroner damarda%75’in üzerinde darlık olduğu gösterilmiştir. Arteriosklerozis obliterans hastadan hastaya değişen hız ve lokalizasyonlarda seyreder.
Diabetes mellitusun da birarada bulunması hastalığı hızlandırır ve prognozu kötüleştirir. Diabetes mellituslu hastada damar lezyonları morbidite ve mortalite açısından en büyük risk faktörüdür. Sadece çevrel değil aynı zamanda
retina, böbrek, koroner, serebral gibi organ arterlerini de tutmaktadır. Diabetes
mellitusda görülen damar lezyonunun tipi tutulan arterin genişlik ve lokalizasyonuna göre değişir. Diabetik hastalarda arterioskleroz daha yaygındır.
Klinisyenler tarafından en fazla bilinen damarsal değişim intima tabakasından başlayan atherosklerozdur. Ama yaşlanma ile birlikte, atheroskleroz olmadan da, damarlarda media ve adventisya tabakalarında sertleşme, esnekliğini kaybetme ve yeniden şekillenme olabilmektedir. Bu nedenlerle günümüzde
kalp damar sistemi hastalığı geçirme ve buna bağlı ölüm açısından kronolojik
yaştan çok damar yaşının önemi kabul edilir hale gelmiştir.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. S.B. Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma HastanesiYaşlanmaya bağlı olarak damar sisteminin tüm tabakalarında morfolojik
değişiklikler olmaktadır.Bunlar arasında aortada dilatasyon ve intima ,media veadventisyayı tutan duvar kalınlaşması önemlidir.Buna bağlı olarak sistolik venabız basıncı yükselir,diyastolik basınç düşer.Sistolik ve nabız basıncının yükselmesi inme ,böbrek yetmezliği ve kalp damar sistemi hastalıkları ile doğrudanilişkilidir.
Yaşın ilerlemesi ile birlikte damar duvar tabakalarından adventisyada kollajen miktarı ve fibroblastlar artar,media tabakasında düz adele hücreleri,kollajen
miktarı,matrix metalopoteinazları artar,elastin miktarı azalır.İntima da ise koll
ajen,lökositler,interselüler adezyon molekülleri,matrix metaloproteinazları,transforming growth faktör,düz adele hücreleri artar,elastin miktarı azalır.Endotel
hücrelerinde işlev bozukluğu gelişir ve geçirgenlikleri artar.Damar duvarında

15

kalınlaşma ve esneklik kaybı ile sonuçlanan bu değişikliklere damar içinden geçen kandaki NaCl,lipidler,anjiotensin
sistemi,sempatik nörohormonlar,sürtünme stresi ve damar
duvar çapının daralması da eklenince çeşitli hastalıkların ortaya çıkması kolaylaşır.
Nitrit oksid (NO) endotel hücrelerinin sağlıklı olması veişlevlerini devam ettirmesi için gereklidir.Yaşlanmaya bağlı
olarak artan oksidatif stres NO'yu inaktive ederek vazomotor değişikliklere neden olur.Endotel hücrelerinden salgılanan NO plateletlerin agregasyonunu ve inflamatuar hücrelerin endotele tutunarak hasar oluşturmasını ve apopitozgelişimini önler,doku enerji metabolizmasını korur.
Yaşlanmaya bağlı olarak NO salgılanmasında görülen
bozulma hücre içi L-arjinin seviyelerinde azalmaya neden
olarak inflamasyon ve apopitoz gelişimini kolaylaştırır.İnflamasyon oksidatif stresi daha da artırır ve bu süreç devam
ederek damarları tutan çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasınaneden olur.
Mitokondrial işlevlerde yaşa bağlı olarak görülen azalma da yukarda bahsedilen damar yaşlanmasının daha dahızla ilerlemesine kolaylaştırır.
NO, oksidatif stres,inflamasyon gelişimi ve mitokondrial işlev bozukluğu üzerindeki değişiklikleri önleyecek stratejiler damar yaşlanmasını ve buna bağlı olarak gelişen patolojilerin ortaya çıkmasını önlemek açısından önemlidir.
Anahtar Sözcükler:
oskleroz; Nitrik oksit

16

Damar yaşlanması; Ater-

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma ÖzetleriYAŞLILARDA SIK GÖRÜLEN ARTERYEL HASTALIKLARYaşlılarda sık görülen arteryel hastalıklar denildiğinde akla ilk gelecek patoloji arteriosklerozdur. Zira arterioskleroz patolojisi yaşlanma sürecinin önemli
bir parçasıdır.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

İlhan GÜNAY

Arteriosklerotik değişiklikler atardamarlarda damar darlıkları, anevrizmalar ve mikst lezyonlar şeklinde üç tip lezyona sebep olurlar. Atardamar darlıkları
ve tıkanıklıkları besledikleri hedef organa göre belirti verirler. Klinik tablo genellikle lumeni yavaş yavaş daraltan aterosklerotik prosesin yol açtığı kronik bir
durumdur. Bununla beraber trombus veya emboli nedeniyle akut tıkanıklıklar
da görülür. Trombus genellikle arteriosklerotik zeminde, plaklar üzerinde oluşur. Plakların ülsere olmaları üzerinde anstabil pıhtı birikimini artırır. Örneğin,asemptomatik bir hastanın karotis arterinde Doppler ile saptanan heterojen ve
hipoekoik bir plakta ülser varsa, yıllık inme (stroke) sıklığı %7.5’i aşmaktadır.
Emboliler vasküler veya kalp kaynaklı olabilir. Bu nedenle atardamarlardaki riskli plak formasyonları kadar, kalp odacıklarında trombus olasılığını
artıran ritm bozuklukları ve kapak dejenerasyonu ve hastalıkları yakından izlenmelidir.
Anevrizmalar yaşlılarda sıklıkla dejeneratif, seyrek olarak da inflamatuar veya travmatik orijinlidir. Anevrizma olasılığı dolayısıyla ekstremiteleri olduğu kadar toraks ve abdomeni de dikkatle muayene etmek gerekmektedir.
Anevrizmalarda klinik belirtiler; anevrizmanın büyümesi sonucu kitle etkisiyle,anevrizmadan sonraki damar kısmında akımın azalmasıyla veya kese içindeki
trombusun periferiye embolizasyonu sonucu meydana gelir.
Diseksiyonlar genellikle “anevrizma” başlığı altında incelenmektedir. Diseksiyonlar rüptürle ani ölümlere yol açabildiği gibi, iç organları veya ekstremiteleri besleyen arterleri tıkayarak farklı klinik tablolar gösterebilirler.
Periferik arter hastalığı (PAH) görülme sıklığı yaşla artmaktadır. 32-82 yaşları arasındaki asemptomatik hastalarda non-invasiv testler kullanılarak saptanan PAH insidensi %2.2 ile 17 değişmektedir. 65 yaş üzerindeki 7715 kişinin
araştırıldığı Rotterdam çalışmasında PAH prevalansı %19.1 olarak saptanmıştır. Çeşitli çalışmalarda semptomatik/asemptomatik oranları 1/2.8-5.3 arasındadır. Asemptomatik karotis ateroskleroz çalışmasına (ACAS) dahil olan ve
PAH nedeniyle periferik damar ameliyatı planlanan hastalarda, asemptomatik
olmalarına rağmen, %52 sıklığında karotis hastalığı saptanmıştır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. İstanbul Apeks Tıp Araştırma ve Uygulama
Merkezi, İstanbul

Birlikte bulunan koroner iskemi ve kardiyovasküler risk faktörlerinden bağımsız olarak, yaşlı hastalarda aralıklı topallama (intermittent claudication, IC),
kardiyovasküler mortalite ve morbiditenin önemli bir prediktörüdür. Epidemiyolojik çalışmalarda PAH saptanan grupta serebrovasküler ve kardiyovasküler
hastalıklara bağlı morbidite ve mortalitenin önemli ölçüde arttığı görülmektedir.
Yaşlı bir hastada IC yakınması varsa 5 yıllık yaşama yüzdesi ortalama %72
olarak bildirilmekte, birlikte serebrovasküler hastalık varsa bu değer %61’e, koroner arter hastalığı varsa %59’a inmektedir.
Karotis arterlerde ölçülen intima-medya kalınlığı sistemik arteriosklerozeğilimi hakkında fikir verir. 1.1 mm altındaki ölçümler normal kabul edilir. PAH

17ise en pratik şekilde, ayak bileği ve koldan tansiyon ölçerek
araştırılır. Eş zamanlı ölçülen bu basınçların birbirine oranı“ayak bileği-kol (ankle-brachial) basınç indeksini verir (ABI).
Bu oran 0,9 altında çıkarsa bacak arterinin bir yerinde darlıkolduğu anlamına gelir.
Sonuç olarak, özellikle yaşlı hastalarda PAH bulgularının saptanması, kalp, beyin, böbrek ve barsakları besleyenönemli organ damarlarının aterosklerotik darlıkları için erken haberci olabilir. Yaygın aterosklerozu olan hastalarda
karotis intima-medya kalınlığı (IMT) artar, abdominal aortaçaplarının normalden daha geniş olduğu dikkati çeker. Kardiyovasküler prognozları iyi değildir. Hipertansiyon, hiperlipidemi, diyabet ve sigara tüketimi de varsa riskler artmaktadır. Bu hastaların saptanması ve erken devrede başlanacakkoruyucu tedavi ile myokard infarktüsü, serebrovasküler
hastalık, inme, kısıtlayıcı bacak ağrıları ve amputasyon gibi
riskler azaltılabilir.
Anahtar Sözcükler: Periferik arter hastalıkları; Diseksiyon; Emboli ve thrombus; Karotis intima-media kalınlığı;Ayak bileği-kol basınç indeksi18

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma ÖzetleriYAŞLIDA SIK GÖRÜLEN VENÖZ HASTALIKLARYaşlılarda venöz sistem hastalıkları son derece önemlidir. Yaşlanmayla
beraber tüm sistemlerde olduğu gibi venöz sistemde de değişiklikler oluşur.
Özellikle venöz valvler her dekatta giderek yıpranarak venöz reflüye neden.
Artan reflü venöz yetmezlik ve buna bağlı hastalıkların davetçisidir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Turhan YAVUZÖzellikle alt ekstremite ödemi yaşlılarda önemli bir klinik durumdur. Kardiyak, renal nedenler olabildiği gibi özellikle venöz ödem oranları oldukça fazladır. Bu beraberinde mobilize olmayı engellediği gibi derin ven trombozu ve
buna ait komplikasyonlara, venöz yaralara kadar değişen klinik tablolara neden
olabilir. Yaşlılarda görülen ciddi problemlerden biride Derin ven trombozu ve
buna bağlı gelişebilen pulmoner embolidir. Uzun süre yatmak zorunda kalanyaşlılarda tromboz oranı biraz daha yüksektir. Pulmoner emboli özellikle sınırda
hastalarda ciddi problemlere yol açabilir. Bu olgularda özellikle antikoagulan
kullanılımı yaşlı populasyonda ilave hastalıklar nedeniyle genellikle riskli vesıkıntılıdır.Bu olgularda mekanik yöntemlerle tedavi yöntemlerinin olduğunun
bilinmesi son derece önemlidir.
Ayrıca yatan ve ayak hijyeni kötü yaşlılarda gelişen tromboflebit yaşlılarda
ciddi bir venöz sistem hastalığıdır.
Yaşlı olgularda görülen venöz sistem hastalıklarında özellikle kolay giyme aparatları ile kompresyon çoraplarının kullanılması son derece faydalı olacaktır.Özellikle kumadinize edilme riski olanlara kompresyon tedavisi tromboz
oranını ve ödem gibi mobilizasyonu engelleyen klinik tabloyu azaltacaktır. Uygun olgularda intermitten pnomotik kompresor de kullanılabilir. Özellikle Akut
DVT olan olgularda mekanik trombektomi cihazlarıyla kullanılarak kimyasal
trombektomiden kaçınılması fayda verebilir. Uzun süre yatması gereken yaşlı
olgularda DVT profilaksisini DMAH ile yapmak son derece önemlidir. Bu gelişebilecek komplikasyonları azaltacaktır. Geriatrik gurupta venöz hastalıklar açısından en önemli durum profilaksi yapılmasıdır. Özellikle kırık gibi durumlarda
DVT profilaksisinin uygun yapılması sonradan başımıza gelebilecek ciddi klinik
tabloların önlenmesi açısından son derece önemlidir.
Anahtar Sözcükler: Venöz; Derin ven trombozu; Ödemİletişim (Correspondence)Prof.Dr. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp
Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi,Isparta

19

Konuşma Özetleri
KONFERANSKAPLICA TURIZMI VE YAŞLILIK

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zeki KARAGÜLLE

Termal ve mineralli suların dinlenme ve sağlık amaçlı kullanımı insanlık tarihi ile yaşıttır. Türkler Anadolu’da termal su bulunan yörelerde, suyu havuzlarda da kullanarak “Türk Kaplıca” tarzını yarattılar. Böylece, hem sağlık, hem detemizlik amacıyla kaplıcaları kullandılar. Türkiye toprakları bu kullanıma şahitlik
eden sayısız tarihsel kalıta sahiptir. Kaplıcaların sağlık turizmi kapsamında sağlığı koruma-geliştirme, tedavi ve rehabilitasyon amaçlı güncel kullanımı ise ülkemiz de dahil olmak üzere, başta Avrupa, Asya, Afrika ve Güney Amerika’da sonon yılda bilimsel bilgi birikimiyle giderek güçlenen ve yaygınlaşan bir yaklaşım.
Günümüz insanı sağlığını koruma ve daha sağlıklı yaşama isteği ve bilinci
ile daha donanımlı hale geliyor. İşte tam bu noktada, kaplıca turizmi devreye
giriyor. Giderek daha iyi anlaşılıyor ki, günlük yaşantının getirdiği stres ve yorgunluklardan uzak bir kaplıca ortamı günümüz insanının sadece fiziksel-bedensel değil, zihinsel-ruhsal sağlığı için de ideal bir atmosfer ve ortam oluşturuyor.
Termal mineralli su banyoları, içmeler, inhalasyonlar ve çamur uygulamaları
gibi kaplıcalara özgü yöntemler ile, çoğu kaplıca merkezinde uygulanan egzersiz, masaj, diyet ve beslenme ve daha başka doğal ve geleneksel yöntemler
kaplıcaları sağlık turizminin ideal ortamları haline getiriyor. Bu arada, anti-stres,
anti-yaşlanma gibi, yani stresi, yaşlanmayı önleyici, insanı daha güçlü yapıcı
kaplıca kür kavramları gelişiyor.
Sıraladığımız bu gelişmeler sağlık turizmi içinde kaplıca turizmini ön planaçıkarıyor, kaplıca kürleri sadece ileri yaşlardaki kronik rahatsızlıkları olan bireyler için birer tedavi olanağı değil, aynı zamanda sağlıklı ileri yaşlılar için de ya
da sağlıklı yaşlanmayı bilinçli seçen kişiler için sağlığı güçlendirici, destekleyici
birer aktif dinlenme “tatillerine” dönüşüyor. Diyebiliriz ki, her ileri yaşlının 1 - 2
hafta ya da 10 -12 gün süreyle veya bir hafta sonu (ardı ardına birkaç haftasonu tekrarlanarak) hatta haftanın bir-iki günü (yine her hafta tekrarlanarak) bir
kaplıca yöresinde konaklayarak “kaplıca kürü” almak için, aşağıda sıralanan en
az bir nedeni olabilir;İletişim (Correspondence)•

Genel olarak sağlığı koruma ve geliştirme•

Bedensel ve ruhsal zindelik kazanma•

Günlük streslerden uzaklaşma

•Uygun beslenme, diyet ve ideal kilo•Ağrısız fiziksel ve kaygısız ruhsal aktivite

Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi•

Sağlıklı yaşlanma tarzını yaşayarak öğrenme

Türkap Başkanı

•Sağlıklı bir tatil geçirme veya sağlık tatili yapma

Anahtar Sözcükler: Kaplıca, Sağlık Turizmi, Yaşlılık

20

Konuşma Özetleri
PANEL: YAŞLILARDA SIK GÖRÜLEN
NÖRO-PSİKİYATRİK SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİNDE NEREDEYİZ?
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ufuk ERGÜN

Alzheimer hastalığı, 1906’da tanımlanmış olmasına rağmen, tedavi ile ilgili çalışmalar, 80’li yıllardan sonra hızlanmıştır. AH tanısı, klinik ve patolojik bulgulara dayanır. Tedaviden beklenen ise, klinik ve patolojik bulgularda düzelme
olmasıdır. Yaklaşık 15 yıldır kullanıma giren ve halen gündemde olan tedaviler
semptomatik olup, klinik bulgularda kısmi ve kalıcı olmayan düzelmeler sağlanmaktadırlar. Bu tedaviler; AH’da beyinde azalmış olan kolinerjik sinyalizasyonu
artırmak ya da glutamat toksitesini azaltmak için kullanılmaktadırlar.
Geliştirilmekte olan yeni tedaviler ise, “amiloid kaskad hipotezi”ne yöneliktir. AH için önemli bir gelişme, beyinde postmortem patolojik çalışmalarda
varlığı gösterilmiş olan patolojik birikimlerin, bir işaretleyici kullanılarak (Pittsburgh compound B- PIB) in vitro olarak PET aracılığıyla görüntülenebilir bir
duruma gelmesi olmuştur. Böylece, AH’daki patolojik sürecin gelişimini izlemek mümkün hale gelmiştir. AH kliniğinin belirtileri ortaya çıkmadan yaklaşık
10 yıl öncesinde beyinde limbik ve assosiasyon korteksleri düzeyinde amiloid birikintilerinin başlamış olduğu gösterilmiştir. Klinik çalışmalarda, “amiloid
kaskad hipotezi”ne göre geliştirilen tedavilerle beyindeki patolojik birikintilerde
gerileme sağlanabildiği gösterilmekle birlikte, amiloid yükünün azaltılmasınınkognitif bulgulara ne kadar etkili olabildiği konusu tartışılmaktadır.
Tedavide bir başka patolojik hedef olan “nörofibriler yumaklar”ın oluşumunu önlemek üzere, tau proteinin fosforilasyonunu inhibe eden tedavilerle
ilgili çalışmalar da sürmektedir.
AH tedavisinde antioksidanların rolü ile ilgili çok sayıda çalışma vardır.
Eğer kolinesteraz tedavi süreci başlamadan önce, nöronal membran restorasyonunu sağlayan maddeler (omega-3, folik asit, nimesulid, resveratrol) kullanılmış ise, bu tedavilerin daha etkin olabileceği öne sürülmektedir. Genel olarak
deneysel modellerde elde edilen sonuçlar klinik gözlemlerde beklendiği ölçüde
olmasa da, son dönemde “Resveratrol” ile ilgili olumlu gelişmeler bildirilmektedir.
Semptomatik Tedavilerİletişim (Correspondence)
Doç Dr. SB Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi
Nöroloji Kliniği

Kolinesteraz inhibitörleri (Donepezil [1997], Rivastigmin [2000], Galantamin[2001] ) ve bir nonkompetitif NMDA antagonisti olan Memantin (2003), yaklaşık
1-1.5 dekaddır kullanımda olup uzun süreli kullanımdaki güvenlik profilleri iyi tanımlanmıştır. Genel olarak AH ile ilgili, ilaç etkilerinin birebir aynı ölçütlerle karşılaştırıldığı uzun süreli izlem çalışmaları çok fazla sayıda değildir. Etkinlik konusunda, hemen hepsinin de belirli ölçütlerde belirli derecelerde yararlı olduğu gösterilmiştir. Yan etkiler ve advers etkiler konusunda ise çeşitli farklılıklar gözlenmektedir.
Kolinesteraz inhibitörleri için kolinomimetik yan etkiler, memantin için ise vertigo,başağrısı ve konfüzyon gibi etkiler bildirilmektedir. Bu ilaçların, kombinasyon tedavileri şeklinde kullanımı da önerilmektedir ve yararları gösterilmiştir. Erken-orta
evre AH için kolinesteraz inhibitörleri, orta-ileri evre AH için ise memantin ya damemantin+kolinesteraz inhibitörleri önerilmektedir.

21

Kognitif olarak iyileşme istenen ölçüde olmasa da; çeşitli fonksiyonel görüntüleme yöntemleri ile gösterilmiştir ki
bu tedaviler aslında, patogenez içinde yer alan yolaklara girebilmektedirler. Nörotransmitterler düzeyinde, beyinde kan
akımı/ glukoz kullanımında ve hatta bazı morfolojik değişimlerde bu ilaçların etkisi olduğuna ilişkin veriler mevcuttur.
Ayrıca yaşam kalitesi ve bakımevine yatış süresi gibi klinikölçeklerde bu ilaçların olumlu etkileri bildirilmektedir.
Geliştirilmekte Olan (Hastalığı Modifiye Edici) Tedaviler, aşağıda sunulmuştur.
Anti-Amiloid Tedaviler
AH için iki önemli patolojik bulgu; nörofibriler yumaklar ve Aβ (amiloid beta) plaklarıdır. AH’da üretimi artmış
olan APP (amiloid prekürsör protein)’in, sekretaz enzimleri (β ve γ) ile kırılarak Aβ’nın ortaya çıkmasına neden olması,
patogenezdeki hemen hemen en önemli aşamadır. Ortayaçıkan Aβ, plaklar halinde birikerek patolojik bulgulara yol
açar. Anti-amiloid tedaviler, Aβ birikimine yönelik aşağıdaki
basamaklar üzerinden etkili olmak üzere geliştirilmektedirler;
1-Aβ üretimini azaltarak (β ve γ-sekretaz inhibisyonu,
α-sekretaz aktivasyonu), 2- Aβ’nın agregasyonunu önleyerek, 3- Aβ birikiminin temizlenmesi (aktif ya da pasif immünizasyon).
1. β ve γ-sekretazlar: BOS’da ölçülen β-sekretaz (memapsin-2, BACE-1) aktivitesinin, beyindeki amiloid birikimin derecesinin göstergesi olabileceği bildirilmiştir. Sekretazların inhibisyonu ile patolojik sürecin en başından engellenmesi amaçlanmaktadır. Ancak sekretazlar, yalnız APP’espesifik olmadıklarından inhibe ettikleri diğer proteinler
nedeniyle bir takım yan etkilerin oluşması sözkonusudur.
β-sekretaz enziminin APP’e olan seçici etkisi γ-sekretazdan
daha fazladır.
AH nöropatolojisinde, insülin rezistansı ve periferal
hiperinsülineminin de önemli olduğu bildirilmektedir. Tip-2
DM tedavisinde kullanılan ve aynı zamanda sekretaz inhibitörleri olan Rosligatozon ve Pioglitazon, periferal insülin duyarlılığını artırır ve insülin konsantrasyonu azaltırlar. Ancak
bu iki ilacın AH’da kullanımı için ileri çalışmalarda beklenen
sonuçlara ulaşılamamıştır.
Bir γ-sekretaz inhibitörü olan Semagacestat, ilk klinikçalışmalarda BOS belirteçlerine etkili bulunmuştur. Ancak
γ-sekretazın hafif-orta AH grubunda yapılan fazIII çalışmasında beklenmedik şekilde kognitif yıkımda artış görülmesi
üzerine çalışma durdurulmuş ve bu durumun, yıkımı önlenen APP’in birikimi nedeniyle olabileceği yorumu yapılmıştır. Ayrıca, γ-sekretazın yalnız APP’e spesifik olmayıp Notch
protein yıkımını da önlemesi nedeniyle ortaya çıktığı düşünülen gastrointestinal, timus, dalak, deri anomalileri ve lenfosit düşüklüğü de bildirilmiştir. Bir başka γ-secretaz inhibitörü olan Tarenflurbil denemesi ise, hem penetrasyonu hem

22de etkisinin düşük bulunması nedeniyle başarısız olmuştur.
Etazolate ise bir α-sekretaz aktivatörü olup tedavi için önerilebilecek dercede olumlu sonuçlara ulaşılamamıştır.
2. Aβ agregasyonunun önlenmesi: Tramiprosate, hafiforta AH’da kullanılmış, hipokampal volüm kaybında belirgin bir azalma olduğu gösterilmiş ancak klinik göstergelerde
iyileşme yerine, “kötüleşme hızının azaldığı” gözlenmiştir.
3. Aβ birikiminin temizlenmesi
Aktif immünizasyon
Aβ peptidinin taşıyıcı bir proteinle verilmesi aktif immunizasyondur. Preklinik çalışmalarda bu immınizasyonun
AH patolojisini önleyebildiği ve geri döndürebildiği gösterilmiştir. Klinik kullanımda AN1792’nin , meningoensefalite
neden olması nedeniyle çalışmalara ara verildikten sonra,transgenik mice deneylerinde, bu kez NSAI (NCX-2216) ile
birlikte immunizasyon yapılmış ve belirgin patolojik değişiklikler gözlenmiştir. Klinikte, amiloid temizlenmesi yapılsa dabeklendiği kadar kognitif iyileşmenin olmamasının nedeni
konusunda henüz yeterli bir açıklama yoktur.
Pasif immünizasyon: Monoklonal antikorlar yoluyla
amiloid birikimin temizlenmesidir. Bapineuzumab’ın, hafif-orta AH’da faz II çalışmasında, görüntüleme ile amiloid
yükünde azalma gösterilse de, kognitif verilerde önemli derecede olmayan bir iyileşme görülmüştür ayrıca mikrohemorajiler ortaya çıkmıştır. Ayrıca apolipoprotein-E4 taşıyıcılarında vazojenik ödem görülmesi, kullanımı sınırlayabilir. Faz
III çalışması sürmektedir.
Anti-Tau tedaviler: GSK-3 (glikojen sentetaz kinaz)’ın,
senil plaklar ve NFT oluşumu ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. GSK’nın inhibisyonunun, tau fosforilasyonunu önleyerek AH patolojisine etki edeceği düşünülmektedir.
Gelecek tedaviler
Klinik kullanımdaki AH ilaçlarında henüz önemli birdeğişiklik olmasa da son yılarda elde edilen ve yukarıda
sözü geçen çok önemli yeni bulgular sayesinde yeni tedavilerin yolu açılmış görünmektedir. Gelecekteki tedavilerde,
nanopartiküllere yüklenerek kan beyin bariyerini kolayca
geçen, direkt beyne ulaşan ve daha etkin olabilecek ilaçlar
hedeflenmektedir. 15-50nm büyüklüğündeki nanopartiküller aracılığıyla bu durum sağlanabilmektedir. AH’da da ilaç
yüklü nanopartiküllerin kullanıldığı rat ve mice çalışmalarısürmektedir.
Anahtar Sözcükler: Alzhimer hastalığı; Tedavi; Amiloid hipotez

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
GEROPSİKİYATRİK YAKLAŞIM VE YAŞLILIK

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Özlem ERDEN AKİİletişim (Correspondence)
Yrd. Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim DalıYaşlılık psikiyatrisi kendi içinde bir uzmanlık alanı olarak rüştünü ispatetmiş durumdadır. Tüm dünyada yaşlı nüfusun artışıyla birlikte, bu nüfusunözellikleri ve kendine özgü ihtiyaçları ön plana çıkmıştır. Yaşlılık döneminde
psikiyatrik hastalıklar genç erişkinlerdeki gibi oldukça sık rastlanan durumlardır.
Pek çok açıdan benzerlikler olsa da psikiyatrik hastalıkların dağılımı, görünümü
ve gidişi yaşlılarda gençlerdekinden farklıdır. Yaşlı bireylerde sıklıkla eşlik eden
tıbbi hastalıkların varlığı psikiyatrik hastalıkların tanınmasını, ayırıcı tanı yapılmasını ve kimi durumlarda tedavisini zorlaştırır.
Yaşlanmayla birlikte görülen bilişsel işlevlerdeki değişiklikler, belirtilerin algılanmasını, ifadesini ve görünümünü değiştirmektedir. Yaşlı bireylerle çalışan
bir hekimin bu değişiklikleri iyi bilmesi, hasta ile görüşme, öykü alma ve tanı
koyma süreçlerini bu bilgiler ışığında modifiye etmesi gereklidir. Özellikle yaşlı
bireylerde 3D olarak bilinen deliryum, demans ve depresyon tablolarının görünümü ve ayırıcı tanısı konusunda bilgi ve deneyimlerini sıklıkla güncellemelidir.
Yaşlılık dönemi ile ilgili bilgi birikimi hızla artmakta, kısa bir süre önce doğru
kabul edilen kavramlar ve yaklaşımlar hızla değişmekte ve güncellenmektedir.
Yalancı demans (psödodemans) kavramı, kısa bir süre öncesine dek depresyona bağlı bilişsel işlevlerde bozulma sonucunda ortaya çıkan ve depresyonun
tedavisiyle tamamen geri dönebilir olduğu düşünülen demans benzeri bir tabloyu ifade ederken, günümüzde bu terim artık literatürde dahi geçmemekte veyanlış olduğu kabul edilmektedir. Günümüzde depresyonun yol açtığı bilişsel
bozukluklar oldukça ayrıntılı şekilde tanımlanmıştır ve paterninin demanstan
farklı olduğu ortaya konmuştur. Benzeri şekilde pek çok kavram yeniden tanımlanmaktadır.
Yaşlıda psikiyatrik hastalıkların tedavisi genel ilkeler açısından genç erişkinlerdeki tedavi ilkelerine benzemektedir, ancak eşlik eden tıbbi durumlar,
organ sistemleri ve metabolizmadaki değişiklikler, özel durumların belli tedavi
yöntemlerine yanıtının genç erişkinlerden farklı olması, yaşlıda tedavinin modifiye edilmesini gerektirmektedir. Elektrokonvülsif tedavi (EKT) psikiyatri alanında sık kullanılan etkili ve güvenilir bir tedavi yöntemidir. Yaşlılarda kullanımı ile
ilgili bilgi eksikliği ve olumsuz tutumlar sağlık personeli arasında dahi oldukça
yaygındır. Oysa EKT yaşlıda ilaç tedavilerinden çok daha güvenilir, psikotik
depresyon ve demansın ajitasyonu gibi durumlarda son derecede etkili bir tedavi yöntemidir. Bu bilgiler ışığında tedavi planlanması yaşlıda yüz güldürücü
sonuçlar alınmasını ve yaşlıya ilişkin nihilistik bakış açısının da kırılmasını sağlayacaktır.
Yaşlıdaki psikiyatrik hastalıklara yaklaşımda psikiyatri uzmanının yanısıra
diğer disiplinlerden uzman hekimler, bakım hemşireleri, sosyal hizmet görevlileri gibi pek çok yardımcı sağlık personelinin işbirliği yapması şarttır. Yaşlılık
alanında uzman profesyonellerin ortak çalışması ile bu alanda olumlu sonuçlar
alınacağı bilinmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlılık; Geropsikiyatri; Depresyon; Demans

23

Konuşma Özetleri
PANEL: YAŞLILARDA KASİSKELET SİSTEMİ
HASTALIKLARIYAŞLI OSTEOPOROZU
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Yeşim GÖKÇE KUTSALİskelet sisteminin yapısı bir yandan yaşamsal organları koruma ve ona
hareket kazandırma görevini yerine getirirken diğer yandan kalsiyum ve fosfor
düzeyinin ayarlanmasını sağlayan kompleks bir metabolik süreç içerisinde rol
oynamaktadır. Kemik dokusu bu görevleri en uygun şekilde yerine getirebilmek
için gerekli sertliğe ve dayanıklılığa mineral kristallerinin kollajen dokulara bağlanması ile ulaşırken, esneklik özelliğini ise içerdiği kollajen dokulara borçludur.
Hem dayanıklılık hem de esneklik özelliğini bir arada bulundurmak zorundaolan kemik dokusu geometrik yapısı sayesinde hafif olma özelliğini de taşımaktadır.
Mineralize kemik doku dışta periosteal yüzey; içte endokortikal, trabeküler
ve intrakortikal komponentleri içeren endosteal yüzey kavramları ile ifade edilir.
Bu yüzeylerde devam eden sellüler aktivite; hem büyüme hem de yaşlanmasırasında net bir kemik formasyonu veya kemik rezorbsiyonu oluşturmakta veböylece kemiğin boyutlarını, şeklini, mimarisini, kitlesini ve dayanıklılığını değiştirmektedir (Remodeling: yeniden yapılanma süreci).
Yaşlanma sırasında endokortikal, intrakortikal ve trabeküler yüzeylerde
kemik rezorbsiyonuna bağlı olarak kemik kitlesi azalmakta; trabeküller incelip kaybolmakta ve korteks incelmektedir. Periosteal kemik formasyonu, aynı
zamanda iç yüzeyde oluşan kemik kaybını kısmen karşılamaktadır. Net kemik
kaybı (iç yüzeyden kaybedilen ve dış yüzeyden kazanılan miktar toplandığında
net sonuç kemik kaybı olmaktadır.) erkeklerde kadınlara göre daha azdır. Çünkü periosteal kemik oluşumu erkeklerde daha fazladır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR
Anabilim Dalı
Hacettepe Üniversitesi GEBAM (Geriatrik BilimlerAraştırma Merkezi)

24

Kadınlarda menopoz dönemi ile östrojen etkisinin azalması kemik remodeling sürecinin uyarılmasına ve hızlı bir kemik kaybına yol açar. Bu dönemde kemik oluşumu, artan kemik kaybını karşılayabilecek hıza erişemez. Bunun
sebebi ise östrojen eksikliğinin osteoklast yaşam süresini uzatırken osteoblastyaşam süresini kısaltmasıdır. Östrojen eksikliği erkeklerde de önemlidir. Erkeklerde doruk kemik kitlesinin oluşmasının ve ileri yaşlarda kemik dansitesindeki
azalmanın testosterondan çok dolaşımdaki serbest östrojen düzeyi ile ilişkili olduğu bildirilmektedir. Osteoklast fonksiyonunu düzenleyen paratiroid hormon(PTH), 1,25 dihidroksivitamin D3 gibi sistemik; tümör nekroz faktörleri ve interlökinler gibi lokal faktörlerde de yaşa bağlı olarak değişiklikler gelişir. Yaşlılardaözellikle beslenme bozukluğuna, D vitamini azlığına bağlı olarak kalsiyumun
gastrointestinal emilimi azalır, renal kalsiyum kaybı artar. PTH düzeyi kompanzasyon amacıyla artabilir. Bu ise kortikal kemik remodeling sürecini hızlandırır.
Yaşa bağlı kemik kaybında ilk olarak osteoblast aktivitesinde azalma
formasyon bozukluğuna yol açmakta, ikinci olarak kalsiyum absorbsiyonunda azalma ortaya çıkmaktadır. Diyetle kalsiyum alımının azalması da absorbsiyonun azalmasına ve düşük kan kalsiyum düzeylerine katkıda bulunabilir.
Bunun yanında yaşlanma ile birlikte D vitamini sentezi de azalır. Mekanizma;osteoblastogeneziste yetersizlik, adipogenezis ile osteoblast
apopitozunda artış ve yaşlanma ile birlikte uv maruziyetinin
azalması, D vitamini alımının azalması yanında absorbsiyonundaki değişikliklere bağlı olarak vitamin D düzeyinde
azalma ile açıklanmaktadır. Yaşlılarda göz ardı edilmemesi
gereken bir başka önemli nokta da şudur: D vitamini azalmasına ve kan kalsiyum düzeylerinin azalmasına bağlı olarak gelişebilecek kompanzatuar ikincil hiperparatiroidizm dekemik döngüsünün artmasına ve kemik kaybına neden olur.
D vitamini aktivitesinin yokluğu osteoblastların yaşam süresinin ve osteoblastik aktivitenin azalmasına neden olur. Bu
durum da yeni kemik oluşumunu engellemektedir.
Risk faktörleri; yaşlılarda kemik mineral yoğunluğunda azalma dışında geçirilmiş kırılganlık kırığı, annede
kalça kırığı, sigara tüketimi, glukokortikoid tedavisi, romatoid artrit ve alkol kullanımıdır. İleri yaşta olmak osteoporoz
açısından kemik mineral yoğunluğundaki azalmaya göredaha fazla risk oluşturmaktadır.
Yaşlılarda osteoporozdan korunma çok boyutlu bir
perspektiften planlanmalı, farmakolojik olmayan yaklaşımlarda öncelikle; kalsiyum ve D vitamin desteği, düşmelerinönlenmesi, gereken olgularda kalça koruyucuların kullanılması, denge eğitimi ve egzersizlerden oluşan bir yaklaşım
sergilenmelidir. Normal kalsiyum düzeyi 9.5 10.5 mg/dL(2.4 2.6 mmol/L) olarak belirtilmekte, günlük alım için; 50
yaş üzerindekilere; 1200 mg/gün önerilmektedir.Vitamin D
nin düşmelerin önlenmesi ve spesifik olmayan kas iskelet ağrılarının azaltılmasında önemli rol oynadığı ifade edilmekte,
5070 yaş arasında 400800 IU, 70 yaş üzerinde ie 8001000
IU olarak alınması gerektiği bildirilmektedir. 5000 IU ergokalsiferol (Vit D2) oral olarak 68 hafta boyunca haftada iki
kez alınabilir ve idame dozu olarak da 1000 IU/gün uygulanabilir.

İleri yaşlarda, düşük KMYna sahip, ailesinde osteoporotik kırık olan, düşük enerjili travma ile kırık geçirenler, düşük vücut kitle indeksine (VKİ) sahip olanlar, 3 aydan uzun
süreden beri (>5mg/gün) glukokortikoid kullananlar, yoğun
sigara tüketenler, yoğun alkol alanlar (>2 unit/gün)ın tedavi
edilmesi gerekmektedir. Tedaviye başlanması için National
Osteoporosis Foundation’ın önerileri: Risk faktörü olmayan
T skoru santral DXA ile 2.0 veya altında olanlar, risk faktörü olan T skoru santral DXA ile 1.5 veya altında olanlar,
kalça veya vertebra kırık öyküsü olanların tedavisine özengösterilmesi şeklindedir. Tedaviye uyum yaşlılarda multipl
konkomitant medikasyonlar ve hafıza zayıflıkları nedeniyle
sorun oluşturmakta, sağlık profesyonellerinin hasta ile bağlantılarını ve kontrollerini sıklaştırmaları önerilmektedir.
Sonuç olarak; osteoporotik kırığı olan yaşlıların ulusal kılavuzlar ve öneriler ışığında tanı ve tedavilerinin öncelikli olarak yapılması gerekmektedir. Buna karşın yapılanaraştırmalar sonucunda osteoporotik kırıklı yaşlı kadınların%51inin ve yaşlı erkeklerin ise %95.5inin kılavuzlar ve ulusal stratejiler doğrultusunda değerlendirilmedikleri ve tedavi
edilmedikleri saptanmıştır.Yaşlılarda, özellikle de erkeklerde
yeni oluşabilecek kırıkların önlenmesi açısından ulusal çapta
etkin stratejilerin geliştirilmesi ve uygulanması gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Osteoporoz, Yaşlı, Metabolik
kemik hastalığı

Genel tedavi ilkeleri; ikincil osteoporoza neden olabilecek faktörlerin ivedilikle saptanması ve tedavi edilmesi,
günlük yeterli Ca ve D vitamini alımının sağlandığından
emin olunması, siraga ve alkol tüketiminin sonlandırılması, kuvvetlendirme ve dengeye yönelik fiziksel aktivitenin
artırılması, düşmelerin önlenmesine yönelik girişimlerinbaşlatılması,rehabilitasyon uygulamalarını içeren bir program hazırlanmasıdır. Medikal tedavi aşamasında; yaşlıya en
uygun ilacın seçilmesine özen gösterilmeli, komorbiditeler,
hastanın tercihleri, daha önceki ilaç kullanımı ile ilgili deneyimler, beklenen yararlar, etkinlikler ve güvenlik sorunları,ilaçhastalık, ilaçilaç etkileşimleri mutlaka göz önüne alınmalıdır. Medikal tedavi olarak; bifosfonatlar, bifosfonatların yetersiz veya kontrendike olduğu durumlarda teriparatid veya
stronsiyum ranelat, ağrılı osteoporozda kalsitonin düşünülebilir.SERM grubu tromboembolik olay riski nedeniyle ileriyaşta önerilmemektedir.

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

25

Konuşma Özetleri
KONFERANSYAŞLANMA VE METABOLİZMA

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Banu ÇAYCI

Yaşlanmayla ilişkili olarak artmış obezite ve insulin resistansı sonucu Tip II
diabet ve kardiyovasküler hastalık riski artmaktadır.İnsulinin hafıza ve öğrenme
gibi zihinsel fonksiyonlar üzerine de etkisi vardır.Obesite artan yağ depolanmasıyla giden sağlık üzerine olumsuz etkileri olan ve yaşam süresini kısaltan bir
metabolik hastalıktır. Vücut ağırlığının artışı ve yağ dokusunun birikimi kardiyovasküler hastalıklar, tip II diyabet , kas-iskelet sistemi hastalıkları , solunum
sistemi hastalıkları ve bazı kanser türleri gibi yaşa bağımlı gelişen hastalıklarında riskini artırmaktadır. Vücut kompozisyonu ve vücut ağırlığında ki dengesizlikorganizmada inflamasyon ve oksidatif stres artışıyla birlikte izlenmektedir.Artmış oksidatif stres ve inflamasyon telomerleri etkilemektedir.Telomerler ökaryotik kromozomların sonunda bulunan ve biyolojik yaşlanma hızını gösteren özelDNA-protein yapılarıdır.Telomerlerdeki erezyon sağlıklı hücrelere zara verir ve
prematür selüler yaşlanma mekanizması olarakta bilinir.Kısalmış telomerler artmış Beden Kitle İndeksi (BKİ), artmış adipoz dokusu, artmış bel/kalça oranı ve
artmış adipokin salınımı ile ilişkilidir.Obezitedeki bir çok metabolik dengesizlik(glisemik, lipemik) yaşlanmayı hızlandırdığı düşünülen organ disfonksiyonunu
artırmaktadır. Bu nedenle ileri yaştaki kişilerde ücut ağırlığı kontrolü, proteinleve lifli beslenme, vitamin ve mineral takviyeleri, kas kitlesini korumak ve egzersiz yapmak sağlıklı yaşlanma ve yaşam kalitesi adına önem kazanmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlanma; Metabolizma; Telomer; Obeziteİletişim (Correspondence)Prof. Dr. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Beşevler, Ankara

26

Konuşma Özetleri
PANEL: YAŞLILARDA AĞRI SORUNU VE GÜNCELYAKLAŞIMLARYAŞLILARDA KRONİK AĞRI NEDENLERİ VEDEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Berrin DURMAZ

Kronik ağrı ise çok yönlü bir olaydır ve etiyolojisi spekülatiftir. Bir çok görüş ayrılığı olmasına karşın; bu bozuklukların ortaya çıkışı ve devamında biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin kompleks bir etkileşimi olduğu konusunda
fikir birliği vardır. Normal doku iyileşmesi olarak kabul edilen 3 aylık süreyi
aşan ağrılar, kronik ağrı olarak kabul edilmektedir.
Kronik ağrı, yaşlılarca en çok dile getirilen sorunlardan birisidir. Ancak
bununla birlikte yaşlılar veya yaşlı yakınları pek çok belirtiyi yaşlılık için doğal sayarak sağlık kuruluşlarına başvurmadıkları için bu nüfustaki kronik ağrıoranının bilinenden çok daha yüksek olduğu tahmin edilmektedir. Bu konuya
ilgi duyan araştırmacılar, yaşlılarda ağrının algılanmasının, yaşa bağlı fizyolojik
değişiklikler nedeniyle belirgin olarak değişmiş olabileceğini ileri sürmektedirler.
Hafıza kaybı gibi başka değişikliklerin de tanısal zorluklara yol açtığı bilinen
gerçeklerdir.
Geriatrik nüfusta görülen ağrı prevalansı, yaşa, araştırmanın cinsine, kişinin yaşadığı memlekete göre %45 ile %80 aralığında verilmektedir. Ülkemizde
7 il ve 1053 yaşlı hastada yapılan bir anket çalışmasında ağrı prevalansı %88.8;
kronik ağrı prevalansı ise %64.7 olarak rapor edilmiştir. Yaşlılarda ağrı ile ilgiliaraştırmalar daha çok postoperatif ağrılar ve bazı spesifik hastalıklara odaklıdır.
Epidemiyolojik çalışmalarda başağrısı, migren ve bel ağrısı gibi yakınmaların oranlarının orta yaşlara kadar arttığı, daha sonra da azaldığı ileri sürülmektedir. Bununla birlikte, kronik ağrı, eklem ağrısı ve fibromiyalji oranındayaşla birlikte artış rapor edilmektedir. Türkiye’de ankete dayalı bir çalışmada
sorgulanan yaşlı nüfusun hemen hemen yarısı hergün ağrısı olduğunu ifadeetmiştir. En sık görülen ağrı baş ağrısı olup, bunu sırasıyla sırt-bel ve diz-bacak
takip etmektedir.
Her ne kadar yaşlara göre ağrı prevalansı konusunda güçlü bir fikir birliği
olmasa da yaşlıların çoğunda artrit ve nevraijinin en sık görülen ağrı nedeniolduğu açıktır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim DalıYaşlılarda kronik ağrı kaynakları genellikle birden fazladır. Deri, kas, sinir
dokusu ya da iç organların zarar görmesi gibi kaynaklar olabileceği gibi bazen
kaynak tam olarak ayırd edilemez. Bazen de kanser, artrit, migren gibi hastalıklar ya da kaza, düşmeler veya cerrahi gibi fiziksel yaralanmalar da ağrı sebebi
ya da tetikleyicisi olabilir.
Kansere bağlı ağrılar, osteoartrit ve diğer kas-,iskelet sistemi problemleri,postherpetik nevralji, ağrılı diyabetik nöropati ve inme sonrası ağrıları geriatrik
nüfusta ratlanan en sık kronik ağrı nedenleridir.
Bununla birlikte kas-iskelet sistem bozuklukları (osteoartrit ve bel ağrıları),yaşlılardaki kronik ağrıların temel kaynaklarıdır. Kronik ağrı rapor eden 65 yaşüzeri nüfusta artritik yakınmalara bağlı ağrının %59 civarında olduğu tahmin
edilmektedir27

Bilişsel fonksiyonları yerinde olan ve konuşabilen yaşlılarda ağrının lokalizasyonu, yoğunluğu ve süresi hakkındabilgi alabilmek olasıdır. Ancak demansı olan, kafa travması
geçiren ya da inme sonrası afazi problemleri olan yaşlılarda
hastanın gerçekten ne hissettiğini anlamak zordur. Bu durumdaki yaşlı kişilerin kronik ağrısını değerlendirmek içindavranışlarındaki değişiklikler (ajitasyon, inlemeler, deliryum, fonksiyonel kısıtlılık, mobilite azalması, ağrılı -acı çeken- mutsuz yüz ifadeleri) dikkatle izlenmelidir. Bu değişikliklerin bilişsel bozukluklarındaki bir alevlenme mi ya da altta
yatan yeni bir rahatsızlığın sonucu mu olduğu izlenmelidir.
Ağrı, depresyon ve emosyonel streslere neden olarak
günlük yaşam aktivitelerini etkilemekte, bu da daha çok hekime başvuru, daha uzun süreli bakım gibi olayın sosyoekonomik boyutunu yükseltmektedir. Depresyonun eşlik ettiği
yaşlılarda, depresyon yeterli tedavi edilmezse ağrı tedavisi
için uygulanan yaklaşımların başarılı olması güçleşecektir.
Bu ilişkinin bilinmemesi, ağrının tam olarak tedavi edilmemesine neden olmaktadır. Tedavi modelleri geliştirilirkenağrının davranışsal ve psikiyatrik semptomlara etkisi de değerlendirilmelidir.
Tüm bunların sonucu olarak yaşlılarda kronik ağrı kaynakları iyi bilinmeli, doğru tanınmalı, tedavi programı ek sorunlar da göz önünde bulundurularak çizilmelidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Kronik ağrı; Değerlendirme28

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma ÖzetleriYAŞLIDA KRONİK AĞRI TEDAVİSİNDE GÜNCELYAKLAŞIMLAR

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Rezzan GÜNAYDIN

Kronik ağrı yaşlı bireyleri sıklıkla etkiler ve kanser dışı ağrıların en önemli
nedeni kas iskelet sistemi hastalıklarıdır. Yaşlılarda kronik ağrının yetersiz tedavisi; fonksiyonel bozukluklar, düşmeler, depresyon, anksiyete, sosyalizasyonda
ve yaşam kalitesinde azalma ile sonuçlanır. Uygun tedaviler bu sorunları azaltabilmekle birlikte tedavinin kendisinden kaynaklanan riskler ve morbiditelerde ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle yaşlılarda kronik ağrı tedavisinde risk
ve yarar dengesini dikkate almak son derece önemlidir. Yaşlılarda kronik ağrıtedavisi multidisipliner olmalıdır. Optimal tedavi için farmakolojik ve farmakolojik olmayan tedavi yaklaşımlarının birlikte kullanılması önerilmektedir.
Farmakolojik tedaviler çeşitlidir. Asetaminofen ilk tercih edilecek ilaç olup
günlük maksimum doz 4 gramdır. Karaciğer yetmezliğinde kesin kontrendike
iken, hepatik yetersizlik ve kronik alkolizm göreceli kontrendikasyon oluşturur.
NSAİ ilaçlar; (COX-2 selektif veya non selektif) diğer emniyetli tedavilerin başarısız olduğu olgularda, terapötik yararın riskler ve komplikasyonlara
baskın olduğuna karar verilen durumlarda ve nadiren tercih edilmelidir. Aktif
peptik ülser, kronik böbrek hastalıkları ve kalp yetmezliği kesin kontrendike durumlar iken hipertansiyon, helikobakter pilori, peptik ülser öyküsü, kortikosteroidler ve SSRI ile birlikte kullanım göreceli kontrendike durumlardır. Non
selektif NSAİ ilaçlar yaşlılarda gastrik koruma için proton pompa inhibitörleri
veya misoprostol ile birlikte kullanılmalıdır. Kardioprofilaksi amacı ile aspirinkullanan hastalarda ibubrofen verilmemelidir. NSAİ ilaç kullanan yaşlılar gastrointestinal ve renal toksisite, hipertansiyon, kalp yetmezliği ve ilaç-ilaç etkileşimleri açısından izlenmelidir.
Orta-şiddetli ağrısı olan, ağrı ile ilişkili fonksiyonel bozukluk veya yaşam
kalitesinde azalma olan yaşlılarda opioid tedavisi düşünülmelidir. Klinisyen
opioid ile ilişkili yan etkilere karşı uyanık olmalıdır. Metadon yalnızca bu ilaçkonusunda deneyimli klinisyen tarafından reçetelenmeli ve hasta dikkatli şekilde izlenmelidir. Opioid tedavisi alan hastalarda birlikte NSAİ ilaçlar veya asetaminofen kullanılacaksa günlük maksimum doz sınırı aşılmamalıdır. Uzun süreli kullanımında opioid bağımlılığı açısından özellikle madde kullanımı öyküsü
olanlarda dikkatli olunmalıdır.

İletişim (Correspondence)Doç. Dr. İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniği, İzmir

Adjuvan analjezikler; nöropatik ağrı, fibromiyalji ve dirençli persistanağrısı olan hastalarda kullanılabilir. Tedaviye en küçük doz ile başlanmalı yavaş
yavaş artırılmalıdır. Ciddi yan etkiler (antikolinerjik etkiler ve kognitif bozukluklar) nedeniyle trisiklik antidepresanların kullanımından kaçınılmalıdır.
Kortikosteroidler yalnızca inflamatuar romatizmal hastalıklar ve metastatik
kemik ağrısında, olası en küçük dozda ve kısa süre ile kullanılmalıdır. Lokalize
nöropatik olan ya da olmayan ağrılarda topikal lidokain kullanılabilir. Lokalize
nöropatik olmayan kronik ağrısı olan yaşlılarda topikal NSAİ ilaçlar verilebilir.
Rejional ağrı sendromlarında topikal kapsaisin veya mentol kullanımı düşünülebilir.

29

Dünya Sağlık Örgütü yaşlılarda basamak tedavisiönermektedir. Birinci basamak olarak opioid olmayan ilaçlar, ikinci basamakta zayıf opioidler ve üçüncü basamakta
da güçlü opioidlerin kullanımı önerilmektedir. Tüm basamaklarda adjuvan ilaçlar, 2. ve 3. basamaklarda ise gerekirse non opioid ilaçlar da tedaviye eklenebilmektedir. Saatliilaç uygulaması, öncelikle oral yolun tercih edilmesi, doztitrasyon kontrolü, kişisel düzenleme ve yakın takip yaşlılarda ilaç kullanımında dikkat edilecek önemli noktalardır.
Farmakolojik olmayan tedavi seçenekleri; hasta eğitimi, fizik tedavi ve rehabilitasyon yöntemleri, psikososyal
destek ve kendi kendine yardım tekniklerinin kullanımıdır.
Fiziksel aktivite programları yaşlıların gereksinimlerine görekişisel olarak planlanmalıdır. Egzersizler yaşlının durumuna
göre gözlemcili, grup egzersizleri veya su içi egzersizler şeklinde düzenlenebilir. Fiziksel aktivite programları; eklem hareket açıklığı egzersizleri, fleksibilite, güçlendirme ve endurans egzersizlerini içermelidir. Hasta eğitim programları vekognitif-davranışsal tedavi teknikleri kronik ağrılı hastalarda
yardımcı olabilir. Sıcak, soğuk, TENS, masaj ve diğer fizik
tedavi yöntemleri ek tedaviler olarak önerilebilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Kronik ağrı; Tedavi

30

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma ÖzetleriYAŞLIDA NÖROPATİK AĞRI SORUNU VE TEDAVİSİ

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Jale İRDESEL

Nöropatik ağrı’ya (NA) neden olan birçok hastalığın insidansı yaşla artması nedeniyle yaşlılar yüksek NA riskindedirler. Yaşlılar tanı, değerlendirmeve tedavideki engeller nedeniyle çoğunlukla tedavi edilmemekte ya da yetersiz
tedavi edilmektedirler. Yaşlılarda NA’da başarılı bir tedavi planı dikkatli ilaçseçimi ve izlem, eşlik eden hastalıklara, birlikte alınan ilaçlara ve farmakokinetikve farmakodinamiklerdeki yaşla ilişkili değişikliklere dikkat edilmesi ile düzenlenebilir.
Yaşam süresinin artması ile birlikte populasyonda yaşlı sayısı artmakta,bunun sonucunda yaşlı hastaların değerlendirilmesi ve tedavi edilmesi için sağlık personeline daha fazla görev düşmektedir. Yaşa bağlı ağrının neden olduğu
sakatlık ve fizyolojik streslerle ilgili bilgiler de giderek daha fazla anlaşılmaktadır.
En sık görülen ağrı tiplerinden biri nöropatik ağrı’dır (NA) ve Amerika’dayıllık yaklaşık 3.8 milyon kişiyi etkilemektedir. Uluslararası Ağrı Çalışma Birliği (IASP) NA’yı “somatosensoryel sistemi etkileyen lezyon ya da hastalığın
doğrudan sonucu olarak ortaya çıkan ağrı” olarak tanımlamıştır. Nöropatik belağrısı Birleşik Devletlerde 2.1 milyonluk bir prevelans ile NA’nın önde giden
bir nedenidir. Bunu ağrılı diyabetik periferik nöropati(DPN) (600.000 hasta)
ve postherpetik nevralji (PHN)(500.000 hasta) izlemektedir. NA herkesi etkilemesine karşın NA’ya neden olan hastalıkların çoğunun sıklığı ilerleyen yaşla
birlikte artması nedeniyle yaşlılarda daha sık görülür.
Diğer yaş gruplarında olduğu gibi yaşlılar patolojik olarak ya nosiseptif yada nöropatik olarak sınıflandırılabilen ağrıya sahiptirler. Nosiseptif ağrı viseral
ya da somatiktir ve nosiseptör olarak isimlendirilen termal, elektriksel ya damekanik uyarılarla başlatılır. Yaşlıda bu uyarı enflamatuvar, kas-iskelet ya da
iskemik bozuklukların sonucu olabilir. Bu tip ağrı sinir liflerindeki yaşla ilişkili
değişiklikler nedeniyle yaşlılarda daha az ciddi olabilir fakat inatçı ağrının modülasyonu nörotransmitter üretimindeki yaşla ilişkili azalmalara bağlı kaybolabilir. Nosiseptif ağrılı hastalar nonfarmakolojik girişimlerle olduğu gibi hem
opioid hem de nonopioid ajanlarla farmakolojik olarak tedavi edilirler.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr., Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR
Anabilim Dalı

NA ise somatosensoryel sistem bozukluğuna bağlı olarak ortaya çıkar ve
periferik diyabetik nöropati(PDN), postherpetik nevralji (PHN), Fantom ekstremite ağrısı ve inme sonrası santral ağrı gibi durumlarla ilişkili olarak gelişir. Aynı
zamanda inatçı nosiseptif ağrıdan da doğabilir. Etyolojiden bağımsız olarak
sıklıkla yanıcı, batıcı, şok benzeri ve derin sızı ağrısı ya da rahatsızlığı ile karakterizedir. Semptom lokalizasyonu değişebilir. PDN ağrısı genellikle bilateraldir,
simetriktir ve sıklıkla alt ekstremiteleri etkiler. PHN bir dermatom boyunca asimetriktir ve raşın başlangıcından haftalar, aylar sonra oluşabilir.
Uzun süreli bakım verilen yaşlılarda ağrı prevalansı %50-80 arasında olmakla birlikte NA tüm ağrıların %10’unu oluşturmaktadır fakat prevalans yaşla
artmaktadır. Diabetli hastaların %25’inde PDN ağrısı gelişir. Poststroke ağrısı
inme sonrası hastaların %21’inde görülür.
Yaşlılarda ağrı çoğunlukla yetersiz tedavi edilir veya tedavi edilmemektedir. Yaşlı populasyonda yeterince tedavi edilememiş ağrı bilişsel işlev bozukluğu, depresyon, uyku bozukluğu, yürüme bozukluğu, düşmeler, anoreksi,

31

sosyal izolasyon ve günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirememeyle (ev işleri, telefon kullanma gibi) sonuçlanabilmektedir. Bu da ağrının tedavi edilmesi gerekliliğini ortaya
koymaktadır. Ağrı kontrolünde hasta ve hekim faktörü dahilçeşitli engeller mevcuttur. Ağrı kontrolünde hasta engelleri ağrının yaşlanmanın normal bir süreci olduğu inanışı veağrıdan yakınmasının bakım verenleri olumsuz etkileyeceği
korkusudur.

zaman süresi geçmeden tedavi değişikliği yapılmamalıdır.
Analjezikler ve adjuvan tedavi kombinasyonu inatçı ağrınınetkin biçimde tedavi edilmesi için gerekli olabilir.
Anahtar Sözcükler: Nöropatik ağrı; Geriatrik hasta;
TedaviHekim engelleri ise ağrı tedavisinde uygulama eksikliği,ağrının tam değerlendirilememesi, opioidler hakkında bilgieksiği ve bunların yan etkilerinden korkma şeklindedir. Her
ne kadar hekimler pnömoni gibi tıbbi problemler konusunda iyi eğitimli olsalar da genellikle ağrı tedavisi konusunda
becerileri eksiktir. Ayrıca yaşlılarda (65 y üstü) ağrı araştırmaları sıklıkla yapılmamaktadır ve ağrı ile ilgili yapılan çalışmalara yaşlı hastalar alınmamaktadır.
NA santral ve periferik olmak üzere iki tiptir. Santral NA
nedenleri myelopati (kompresiv, enfeksiyöz ya da iskemik),
multipl skleroz, postiskemik inme ve posttravmatik omurilik
yaralanmasıdır. Periferik NA nedenleri bel ağrısı, ağrılı DPN,
PHN, poliradikülopati, alkolik polinöropati, tuzak nöropatileri (örn. Karpal tünel sendromu), sinir basısı, fantom ağrısı
ve trigeminal nevralji (TGN)dir.
Ağrı deneyimi subjektiftir ve başarılı bir tedavi planlamak için sistematik bir değerlendirme yaklaşımı gereklidir.
Ağrı düzeyi, duygu durum, ve uyku kalitesi inatçı ağrısı olan
hastalarda değerlendirilmelidir.
NA patofizyolojisi hem periferik hem santral sensitizasyon nedeniyle kısmen karmaşıktır. Farmakolojik tedavinin
amacı sodyum kanalları ve voltaja bağımlı kalsiyum kanallarını modüle ederek bu sensitizasyonları bloke etmek, inhibitör nörotransmisyonu restore etmek, NMDA reseptörlerini
bloke etmektir. Ancak NA tedavisinde birinci sıra seçenekleryaşlılarda yeterli güvenlik profiline sahip değildir. Ek olarakyaşlılarda eşlik eden hastalıklar ve beslenme yetersizlikleri
vardır ve gençlerle karşılaştırıldığında daha yüksek oranda
polifarmasi vardır. Ağrı medikasyonu ve dozajlar konusunda
uygun seçim bu popülasyonda sorun teşkil etmektedir.
Nosiseptif ağrı tipik analjeziklerle, NSAİİ ve opiodlerle başarılı biçimde tedavi edilirken NA bu tedavilere dahaaz yanıt verir. Alternatif ilaç sınıfları, antidepresanlar, antiepileptik ilaçlar ve topikal analjezikler gibi adjuvan ilaçların
NA’da etkili oldukları gösterilmiştir.
Tedavide genel yaklaşım düşük dozda başlamak, ciddi
yan etkileri önlemek için etkili doza kadar yavaş yükseltmek,
monoterapi başarısız olursa farklı bir gruba geçmek ve monoterapi yetersiz etki göstermişse farklı bir grup eklemektir.
Bu tedavilerin etkisi birkaç haftada çıkabilir ve yeterli bir

32

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
KONFERANSYAŞLILARDA CHECK-UP VE KORUYUCU SAĞLIK
HİZMETLERİ

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

İ. Cem SUNGUR

Günümüzde koruyucu nitelikteki sağlık hizmetleri , ileri yaş grubuna özgüklinik çalışmalara ve kanıtlara uygun olarak sunulmamaktadır. Bu hizmetlerdaha çok orta yaşlı bireyler için geliştirilmiş olan öneriler doğrultusunda, yaşlıların dahil edilmediği klinik çalışma verilerinden yola çıkılarak, ağırlıklı olarak
hekimlerin subjektif algılarına dayalı ve çok gerçekçi olmayan beklentilerle yönlendirilmektedir. Bu öneriler, çoğu kez, duyarlılığı ve özgünlüğü yaşlılar için bilinmeyen tetkiklerin, gereksiz sıklıklarla tekrarlanmasına odaklanmaktadır. Yapılan testlerin neden olduğu olumsuz etkiler, anksiyete ve maliyetler açısından
yaşlılar daha fazla risk altındadır.
Bir çok sağlık kuruluşu yaşlılara, onlara göre tasarlanmamış ortamlarda,
izleyip tamamlayamıyacakları karmaşıklık ve yoruculukta ve yaşlıların bütüncül değerlendirmesini içermeyen koruyucu sağlık programları sunmaktadır. Bir
çok yaşlının sağlık kuruluşlarına ulaşamadığı, hatta evlerinden çıkamadığı dadikkate alınırsa önemli sayıda yaşlının koruyucu sağlık hizmetlerinden yararlanamayacağı varsayılabilir.
Programlar daha çok izole organ sistemlerine yönelik ve tedavi edici hekimliğin yöntemlerinin kullanıldığı yaklaşımlar içermektedir. Oysa yaşlılarınçoğu, genç ve orta yaşlı insanların aksine çok sayıda morbiditeden etkilenmiş
bireylerdir. Bir çok program yaşlıların kognitif işlev bozukluğu, düşkünlük ve
beklenen yaşam sürelerini karar verme süreçlerine dahil etmeden koruyucu
sağlık hizmetleri sunmaya çalışmaktadır.
Sorunlardan birisi de hekimlerin koruyucu sağlık hizmetleri ile ilgili istatistikler konusunda doğru hesaplamalar yapamamasıdır. Bu nedenle bazı tarama
testlerinin sağladığı yararlar abartılı olarak algılanmakta ve sağlık kontrolleri içinbaşvuran yaşlılara gereksiz tetkikler önerilmektedir.
Koruyucu sağlık hizmetleri sırasında yaşlılar açısından çok önemli olan
immünizasyonlar, depresyon taraması, işitme ve görme taramaları ve ilaç tedavilerinin sadeleştirilmeleri gibi hizmetler sunulmamaktadır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. MEDICANA Ankara Hastanesi, Ankara

Bütün bu nedenlerle USPSTF (U.S.Preventive Services Task Force) yaşlıları erişkinler içinde ayrı bir grup olarak ele alan, yerinde ve bütüncül değerlendirmelere dayalı ve yaşlıların sağlıklarını tehdit eden sorunların önlenmesine
yönelik yeni bir yaklaşım biçimi tanımlamış ve bu çerçevenin kullanıldığı ilk
klinik uygulama kılavuzunu yayınlamıştır.
Bu sunumda yaşlılar için geliştirilmiş ve halen kullanımda olan koruyucu
sağlık hizmetleri özetlendikten sonra, günümüzde yaygın olarak uygulanmaya
devam eden hatalar ve nedenleri üzerinde durulacaktır. Son kısımda ise özellikle yaşlılar için geliştirilen yeni koruyucu sağlık hizmeti kavramı ve yöntemleri
aktarılmaya çalışılacaktır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Check-up; Koruyucu sağlık hizmeti

33

Konuşma Özetleri
PANEL: EVDE YAŞLI BAKIMIEVDE YAŞLI BAKIMI; HEK�M�N ROLÜ2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Dilek ASLAN

Toplumların yaşlanması ile birlikte farklı sağlık gereksinimleri ortaya çıkmaktadır. Rehabilitasyon hizmetleri ve evde bakım hizmetleri (home care) bu
gereksinimlerin öne çıkanları arasındadır. Evde bakım hizmetleri çok klasik bir
yaklaşımla kişisel bakım, evsel hizmetler, bireylerin yemek yemek gibi temel
gereksinimlerinin karşılanması ve evde sağlık hizmetlerinin sunulması şeklindegeniş bir yelpazede değerlendirilmektedir. Kavram olarak evde sağlık bakım
hizmetleri, kişilerin sağlığını korumak, geliştirmek ve gerektiğinde yeniden sağlığına kavuşturmak amacıyla özel gereksinimi olan kişilerin evde sağlık bakım
hizmeti alabilmesini kapsamaktadır. Bu hizmetleri alan gruplar arasında en sıkyaşlılar bulunmaktadır. Evde sağlık bakım hizmetlerine yaşlıların dışında kronik hastalığı olanlar, özürlüler, iyileşme döneminde olan hastalar da gereksinim
duyabilirler. Evde bakım hizmetleri sunumunda dikkat edilmesi gereken önemli
bir ayrıntı da bu hizmetlerin multidisipliner bir yaklaşım içerisinde sunulmasınıngereğidir.Hemen her toplumda 65 yaş ve üzeri nüfusun evde bakım, evde sağlık bakımı hizmetlerine gereksinim duyan özel bir grup olduğu unutulmamalıdır.
Evde bakım hizmetlerinin Dünya tarihinde yerini alması aslında çok uzun
bir geçmişe sahip değildir. Bu kavram ilk kez onsekizinci yüzyılda ortaya çıkmış olup, o yıllarda; ev ortamında aile ya da arkadaşları tarafından etkin ya
da kolay bir biçimde sağlanamayan bakım gereksinimlerinin sunulması üzerine
kurgulanmıştır. Güncel durum ise kavramla ilgili pek çok değişim olduğunu ortaya koymaktadır. Bugün evde bakım (evde sağlık bakımı) hizmetlerinin hekim,hemşire, fizyoterapist, diyetisyen, psikolog, eczacı, sosyal çalışma uzmanı, dişhekimi ve ev ekonomisti gibi farklı meslek mensuplarının bir arada yürüttüğü
multidisipliner bir ekip çalışması içinde sunulması önerilmektedir.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk
Sağlığı Anabilim Dalı
Türk Geriatri Derneği Genel Sekreteri

Genel anlamda evde bakım, sağlık özelinde de evde sağlık bakımı hizmetleri ile ilgili sosyal devlet anlayışıyla genel bir ülke politikasının olması gerekmektedir. Bu politika sağlığın herkes için eşit, ulaşılabilir ve genel bütçeden karşılanarak sunulan bir hizmet modeli çerçevesinde kurgulanmalıdır. Böylesi birçerçevede planlanmadığı zaman pahalı ve uzun süreli olan evde bakım hizmetlerinde özel sektörün kontrolsüz bir biçimde var olmaya çalışması muhtemeldir.
Bunun sonucu olarak da evde bakım hizmetleri alanında informal sektörünağırlık kazanması, kadın emeğinin ucuz işgücü olarak kullanılması, kamusal denetim mekanizmalarının kurulamaması gibi kimi tehlikeler görülebilir.
Yaşlılara yönelik evde sağlık bakımı hizmetlerinde hekimin de diğer sağlık
çalışanları gibi rolleri olabilir. Bu rol aslında bütüncül bir bakış açısı gerektirir.
Bütüncül bakışın da temel felsefesi halk sağlığı bakış açısıdır. Bütüncül yaklaşım içerisinde birincil, ikincil ve üçüncül korunma yaklaşımı, basamaklı sağlık
hizmeti sunumu, sağlığın bir ekip hizmeti tarafından sunulması gerektiği gibi ilkesel öncelikler bulunmaktadır. Genel yaklaşımların yanısıra hekimlerin yaşlılık
dönemine özgü sorunları ve çözüm yollarını amatör ruh içinde ve profesyonel
yaklaşımlarla yürütebilmeleri beklenmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Evde bakım; Evde sağlık bakımı

34

Konuşma Özetleri
EVDE YAŞLI BAKIMI: HEMŞİRENİN ROLÜDünyada sanayi toplumuna geçiş süreciyle birlikte gündeme gelen “maliyetlerin düşürülmesi” kavramının sağlık sektörüne yansımalarından birisi de“Evde Bakım” hizmetleridir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Fethiye ERDİL

Günümüzde ortalama yaşam süresinin uzaması sonucunda ileri yaşta
olanların sayısının artması; tıp ve teknolojideki gelişimin sağlık hizmetlerinin
birçoğunun evde verilmesine olanak sağlaması; hastanede yatış süresinin kısalması ve günlük cerrahinin artması evde bakımın önemini arttırmıştır.
Evde bakıma gereksinim duyanların büyük çoğunluğunu yaşlılar oluşturmaktadır. Yaşın ilerlemesiyle fizyolojik değişikliklerin,psikososyal değişikliklerinve kronik hastalıkların artmasına karşın yaşlıların büyük çoğunluğu gerekli destekleri alarak yaşamlarını evlerinde sürdürmek istemektedirler. Ülkemizde deevde bakıma gereksinim duyan yaşlı sayısı giderek artmaktadır. Sağlık Bakanlığı tarafından 2002 yılında geliştirilen “Ulusal Yaşlı Sağlığı Programı” stratejilerinden biri “yaşlıların ülke koşullarına uygun evde bakımına yönelik uygulamaların geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması”dır.
Sağlık Bakanlığı 2005 yılında evde bakım hizmeti veren sağlık kuruluşlarının açılması, çalışması ve denetlenmesi ile bunları işleten kurum ve kuruluşların, özel hukuk tüzel kişilerinin ve gerçek kişilerin uyması gereken usul ve
esasları düzenlemek amacıyla “Evde Bakım Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik” hazırlamıştır (Tarih: 10.03.2005 Sayı: 25751). Yönetmelikte“evde bakım hizmeti: hekimlerin önerileri doğrultusunda hasta kişilere, aileleriyle yaşadıkları ortamda sağlık ekibi tarafından rehabilitasyon, fizyoterapi, psikolojik tedavi de dahil tıbbi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde sağlık ve bakım ile
takip hizmetlerinin sunulması” olarak tanımlanmaktadır. Yönetmelikte personel
standartları bölümünde (Bölüm 3) mesul müdür, hekim, hemşire / sağlık memurlarının olması gereken sayı ve görevleri yer almaktadır (Madde 11-12-13).
Diğer personel başlığı altında, “evde bakım hizmeti veren merkez veya birimin
hizmet sunacağı alanla ilgili olarak psikolog, fizyoterapist, sosyal hizmet uzmanı
gibi hekim dışı sağlık personeli bulunabilir, ayrıca bunlara yardımcı olmak üzere
bakım destek personeli çalıştırılabilir” denilmektedir (Madde 14).

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri
Fakültesi Hemşirelik Bölümü Öğretim Üyesi
GEBAM Yönetim Kurulu Üyesi

Evde bakım hizmetini başlatan sağlık mesleği “hemşireliktir.” Günümüzde
modern evde bakım hizmetleri 19.yüzyılda yaşlının evde hemşirelik bakımı olarak başlayan sağlık hizmetlerinin devamıdır ve interdisipliner ekip yaklaşımıyla
yürütülmektedir.
Evde bakım hizmetlerinin ortaya çıkışına bakıldığında ilk kapsamlı kayıtların ABD’ye ait olduğu görülmektedir. Evde hemşirelik hizmetleri ilk kez 1883
yılında Lillian Wald tarafından New York’ta başlatılmıştır. 1909 yılında New
York’taki Metropolitan Sigorta Şirketi “evde sağlık bakımını” hizmet kapsamınaalmıştır. Kızılhaç 1912 yılında “ziyaretçi hemşirelik hizmetleri”nin öncülüğünü
yaparak, kırsal alanda ana-çocuk sağlığı, okul hemşireliği ve evde bakım hizmetlerinin gelişimini sağlamıştır. Hekimlerin II. Dünya Savaşı sırasında ev ziyaretlerini bırakmaya başlamalarıyla, evde sağlık bakım gereksinimini karşılamak
amacıyla “ziyaretçi hemşirelik hizmetleri” hızla gelişmiştir

35

Evde bakım esas olarak bireyin gereksinimlerinin evinde karşılanmasını kapsamaktadır. Evde bakımın kapsamı
bireyin gereksinimleri doğrultusunda değişiklik göstermektedir.
Yaşlının evde bakımı; sağlık ve sosyal hizmet gereksiniminin belirlenip para ödenerek alınacak hizmetlerin veödeme yapılmaksızın alınacak aile ve arkadaş yardımlarının
koordine edilerek yaşlı bireyin mümkün olduğunca bağımsız
yaşamasını sağlamak olarak tanımlanmaktadır.
Yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu toplumlarda, yaşlı
bireylerin sağlıklı ve üretken bir yaşam sürebilmeleri için yapılan çalışmalar, sağlık bakımının hemşirelerin etkin bir rolesahip olduğu interdisipliner ekiple verilmesinin önemli olduğunu göstermiştir. İnterdisipliner ekibin temel elemanlarının
geriatri hekimi, gerontoloji hemşiresi, sosyal hizmet çalışanı
olduğu; yaşlı bireylerin gereksinimleri doğrultusunda diğer
sağlık profesyonellerinin de ekipte yer aldığı belirtilmektedir.
Sağlık ve hemşirelik hizmetlerinin en büyük kısmı yaşlı bireylere yöneliktir ve yaşlı bireylerin yaşadıkları sorunların büyükçoğunluğuna yönelik bakım, hemşirelik uygulama alanı içinde yer almaktadır.
Evde bakım hemşirelerinin uygulamalarında esas alacakları etik ilke ve standartlar Amerikan Hemşireler Birliği
(ANA) tarafından 1986’da hazırlanmıştır. Evde bakım hemşireliği standartlarının temel iki amacı; hemşirelere uygulamalarında rehberlik etmek ve toplumu korumaktır.
Evde Bakım Hemşireliği Standartları; hemşirelik süreci,
interdisipliner uygulama, kalite güvencesi, mesleki gelişme
ve araştırmaya yöneliktir. Standartlar, lisans düzeyinde eğitim almış genel bakımdan sorumlu hemşirelerin ve mezuniyet sonrası eğitim almış uzman hemşirelerin uygulamalarınailişkindir ve profesyonel hemşirenin evde gerçekleştirmesi
beklenen uygulamaların ana hatlarını kapsamaktadır.
Evde bakım hemşireliği standartları (ANA 1986 tarafından hazırlanan) aşağıda sıralanmıştır:Standart 1. Evde Sağlık Hizmetlerinin Organizasyonu
Evde tüm sağlık hizmetleri, toplum sağlığı ve yönetimde deneyimi olan yüksek lisans eğitimi almış profesyonelhemşire tarafından planlanır ve yürütülür.
Standart 2. TeoriHemşire uygulamaya ilişkin kararlarda teorik kavramları esas alır.
Standart 3. Veri ToplamaHemşire verileri kapsamlı, doğru ve sistematik bir şekilde sürekli toplar ve kayıt eder.
Standart 4. TanıHemşire, hemşirelik tanılarını belirlemek için, sağlığı
değerlendirme verilerini kullanır.

36

Standart 5. PlanlamaHemşire hedefleri belirlenmiş bakım planları geliştirir.
Bakım planı hemşirelik tanılarını esas alır; tedavi edici, koruyucu ve rehabilite edici hemşirelik eylemlerini kapsar.
Standart 6. UygulamaHemşire rahatı sağlamak, bozulan sağlığı düzeltmek vegeliştirmek, hastalığa ilişkin özür ve komplikasyonları önlemek ve etkin rehabilitasyonu sağlamak amacıyla planlanan
bakımı uygular.
Standart 7. DeğerlendirmeHemşire bakım planındaki hedeflere ulaşmadaki ilerlemeleri belirlemek, veri tabanını, hemşirelik tanılarını ve
bakım planını yeniden düzenlemek için, hasta ve ailesininverilen bakıma tepkilerini sürekli değerlendirir.
Standart 8. Sürekli Bakım
Hemşire hastanın uygun ve kesintisiz bakım almasından sorumludur.
Standart 9. İnterdisipliner UygulamaHemşire evde bakımda yer alan sağlık ekibi üyelerininçabalarının birbirini etkin bir şekilde tamamlayabilmesi için,ekip üyeleri arasında etkili bir iletişimi başlatır ve sürdürür.
Standart 10. Mesleki Gelişme
Hemşire mesleki gelişme sorumluluğunu üstlenir ve diğer çalışanların mesleki gelişmelerine katkıda bulunur.
Standart 11. AraştırmaHemşire evde bakım konusunda mesleğinin sürekligelişimine katkıda bulunmak amacıyla araştırmalara katılır.
Standart 12. EtikHemşire uygulamalarında etik kararlar alması gerektiğinde Amerikan Hemşireler Birliği tarafından hemşireler içingeliştirilen mesleki etik ilkeleri esas alır.
Yaşlılara yönelik bakımda hemşireler hasta savunucusu, bakım verici, eğitici, danışman ve bakım koordinatörü
rollerini üstlenmektedirler. Hemşirelerin yaşlı bakımındaki
rollerini etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri için yaşlanma,yaşlanmaya bağlı fizyolojik, bilişsel, psikososyal ve ekonomik değişiklikler, yaşlılarda görülen kronik hastalıklar ve yaşlılara yönelik sağlık ve sosyal destek hizmetleri konusunda
yeterli bilgi ve deneyimlerinin olması, bilgi ve deneyimlerini
sürekli eğitimlerle geliştirmeleri gerekmektedir.
Bakım süreci de bu konunun önemli bir bileşenidir.
Yaşlının evde bakımında amaç: yaşlının sağlığının,fonksiyonunun ve rahatının en üst düzeyde sürdürülmesini
ve bozulduğu durumlarda düzeltilmesini sağlamaktır. Yaşlının kendi bakımına aktif olarak katılımı çok önemlidir.
Yaşlının bakım süreci veri toplama, gereksinimleri belirleme (tanı), bakım planı yapma, uygulama ve değerlendirme olmak üzere beş aşamada gerçekleşir.

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

1.Veri Toplama; Bakıma yönelik kapsamlı bir verioluşturmak için yaşlının evine yapılan ilk ziyarette yaşlınındurumu, yakınları ve olmak üzere dört temel alanda bilgi
toplanır. Yaşlının evde bakımında bu dört alanın bütünleşmesini sağlamak önemlidir. Yaşlının sağlık hikâyesi, fizikselkapasite ve sınırlılıkları, fonksiyonel durumu, beslenme gereksinimi ve yaşadığı çevre değerlendirilir. Yaşlının ev ortamındaki emniyet ve güvenliğine ilişkin mevcut ve olası
sorunlar belirlenir. Yapılan çalışmalarda emniyet ve güvenliği en fazla tehdit eden durumların; düşmeler, ateşle ilgili
yaralanmalar, yaşlı istismarı ve yanlış tedavi, cinsel taciz, intihar, travmatik beyin yaralanmaları, araba kullanma ile ilgili
sorunlar ve dolandırılma olduğu belirlenmiştir.
2.Gereksinimleri Belirleme (Tanı); Toplanan verilerden yararlanılarak yaşlının mevcut ve/veya olası gereksinimleri belirlenir. Gereksinimleri belirlemede farklı yöntemler kullanılabilir, önemli olan yaşlının gereksinimlerinin veri
tabanına dayandırılması ve anlamlı cümlelerle ifade edilmesidir.
3.Bakım Planı Yapma; Bakım planı yaşlının gereksinimleri doğrultusunda ve yaşlının katılımıyla hazırlanır.
Yaşlının örf ve adetleri, dini inançları ve alışkanlıkları dadikkate alınır. Yaşlının/yaşlıya bakım veren kişinin eğitimi
bakım planında önemli bir yer tutar. Yapılacak eğitimle yaşlıya kendi bakımı ve bağımsızlığı için gerekli bilgi ve beceriler
kazandırılır.
Eğitim ve uygulamalar1.

Sağlığın korunması, hastalıkların önlenmesi ve sağlığın
geliştirilmesi,

2.

Yaşlanma nedeniyle gelişen fizyolojik, psikososyal değişiklikler ve yaşlılarda sık görülen kronik hastalıklarlabaş etme,

3.

Evde güvenlik ve emniyetin geliştirilmesi olmak üzere
temel üç alanda gerçekleştirilir.

• Yaşlılarda sık görülen kronik hastalıklarla baş etmeyeyönelik eğitim ve uygulamaları kapsamaktadır.
3-

Evde Güvenlik ve Emniyetin Geliştirilmesine YönelikEğitim ve Uygulamalar:• Yaşlıları en fazla tehdit eden durumları önlemeyeyönelik eğitim ve uygulamaları kapsamaktadır.

Yapılan çalışmalar yaşlıları en fazla tehdit eden durumların; düşmeler, yanmaya ilişkin yaralanmalar, yaşlı istismarı, uygun olmayan tedavi, intihar, travmatik beyin yaralanmaları, araba kullanmaya yönelik sorunlar ve dolandırılmalar olduğunu göstermektedir.
4. Uygulama
Planlanan bakımın uygulanmasında yaşlının kendi
bakımındaki yeterliliğine; yaşlıya verilecek hizmetin iyi birşekilde koordine edilmesine; yaşlı/yakınları ve evde bakım
ekibinin üyeleriyle açık iletişimin sürdürülmesine; planın uygulanmasında esnek olunmasına; verilen bakımın ve sonuçlarının uygun dökümünün yapılmasına dikkat edilir.
5. DeğerlendirmeDeğerlendirme evde bakım ekibi üyeleri, yaşlı ve yaşlıya bakım verenlerle birlikte yapılır. Bu aşamada bakım
planındaki hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı sistematik olarakkarşılaştırılarak değerlendirilir. Bakım sonuçlarını izleme vesonuçları geliştirecek ipuçlarını görme fırsatı verir. Sağlıktamaliyet etkililiğin önem kazanması, bakımın nesnel ve ölçülebilir sonuçlarla değerlendirmesini gerekli hale getirmiştir.
Bununla beraber bakımın değerlendirilmesinde nesnel veriler kadar yaşlının ve ailesinin bakımdan memnuniyeti gibi
nesnel olmayan veriler de önemlidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Evde bakım; Hemşire

Bakıma yönelik temel bilgi ve becerilerin öğretilmesi,yaşlının geri kalan ömrünü fonksiyonel ve daha az sorun yaşayarak sürdürmesine katkıda bulunur.
1-Sağlığın Korunması, Hastalıkların Önlenmesi ve Sağlığın Geliştirilmesine Yönelik Eğitim ve Uygulamalar:• Sağlıklı yaşam ilkelerini,• Hastalıkların önlenmesini,• Hastalıklar gelişmeden erken dönemde tanınmasını
kapsamaktadır.

2-Yaşlanma Nedeniyle Gelişen Fizyolojik, PsikososyalDeğişiklikler ve Sık Görülen Kronik Hastalıklarla Baş
Etmeye Yönelik Eğitim ve Uygulamalar:• Yaşlanmanın bedendeki sistemler üzerine etkileri vegelişen sorunların çözümüne yönelik eğitim ve uygulamaları,

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

37

Konuşma Özetleri
EVDE YAŞLI BAKIMINDA SOSYAL ÇALIŞMACININ ROLÜEvde bakım bir kapsamdır. “Duruma göre” birçok görevlinin yeraldığı,birçok görevin ayrı ayrı ya da bir bütün olarak yerine getirildiği bir kapsamdır.

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

İlhan TOMANBAY

Evde bakım çok boyutludur ve evde bakım öncelikle sağlık ve yaşam niteliğini arttırma işlemidir. Başvuranın sağlığı ve yaşam niteliği evde bakım kadrosunun sonul ereğidir. Bu ereğe sağlığın her üç boyutuyla varılır. Sağlığın üç
boyutu, tıbbi sağlık, psikolojik sağlık ve sosyal sağlıktır. Bunlar aynı zamanda
evde bakımın üç temel boyutunu oluşturur. Birinci boyut tıbbi boyuttur. Birdiğer boyut psikolojik boyuttur. Üçüncü boyut sosyal boyuttur. Bunlarla bitmez. Dördüncü boyut, teknik boyuttur. Beşinci boyut gündelik işler boyutudur.
Buna, gündelik yaşam etkinlikleri de diyebilirsiniz. Bunlardan ilk üç boyut asıl
üç boyut, sonradan gelen boyutlar kaçınılmaz işlerdir ve bunlarda herhaldesosyal boyut içinde yeralırlar.
Bu boyutlardan her zaman hepsinin birarada olması da gerekmez. Çünkü
evde bakım kişiye özel bir uygulamadır, kişiye özel bir çözümdür. O zamanki veo durum içinde gerekli olan hangi uygulamaysa o gündemde olacaktır. Evdebakımın öznesi yaşlı ise bu boyutların herbiri sıkça gündemde olacaktır. Ve herbir boyut dinamik bir işleyiş içinde olmak zorundadır. Çünkü yaşam dinamiktir
ve yaşamın sürmesi için evde bakım gerekliyse bu dinamiğe uygun bir hizmet
kurgulanması gerekir. Bu gereklilik de evde bakımın temele özelliğini oluşturur.
Evde bakımın dinamiğini daha arttıran bir öge de telebakım uygulamalarıdır. Telebakım evine gidilmesine gerek olmayan ya da gitmenin günü olmayan bir zamanda evindeki yaşlıya tıbbi, psikolojik ya da sosyal destek sağlama
eylemidir. Bilişim teknolojisinin kullanımıyla evde bakımın uzaktan planlaması
da bu yolla hızlıca sağlanabilir. Telebakım ile evde bakım hızlanır, tamamlanır.
Bunun yanısıra da yaşlıya tıbbi, ruhsal ve sosyal destek sağlanır. Bu nokta telebakımın bağımsız özelliğidir. Ancak bu özellik yaşlının sağlığının sağlanması veyaşam niteliğinin arttırılması için başlıbaşına değer taşıyan bir özelliktir.
Sağlık geniş bir takımla sağlanabilen bir olgudur. Tıbbi boyutta hekim vehemşire, ruhsal boyutta psikolog ve sosyal boyutta sosyal çalışmacılar ve sosyal
yardımcılar konunun aktörleridirler. Bunların ve diğer yardımcı elemanların rolleri bir bütünün parçasıdır. Evde bakım bir kapsamdır demiştik yazının başında;bu kapsamda yapılır çünkü, ve bu kapsamda yapılmalıdır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü

38

Sunumumda evde bakımın sosyal boyutu ile telebakım hizmeti ve bu kapsamda sosyal çalışmacının rolü üzerinde duracağım. Bu rollerin tarihsel boyutta
yerliyerine oturabilmesi için de önce yaşlı bakımındaki tarihsel gelişim aşamalarını özetleyeceğim.
Anahtar Sözcükler: Evde bakım; Sosyal bakım; Telebakım; Sosyalçalışmacı

Konuşma Özetleri
KONFERANS: KURUMSAL YAŞLI BAKIMI; HUZUREVİNARLIDERE MODELİ

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nil TEKİN

İletişim (Correspondence)
Uzm.Dr. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi, İzmir

Tüm dünyada yaşlı nüfusun giderek arttığı bilinmektedir. Yaşlı nüfustaki bu artış, yaşlılara yönelik sağlık ve sosyal hizmet sunumuna ilişkin gereksinimleri de arttırmaktadır. Bu itibarla sunulacak hizmetlerin de aynı doğrultudagelişmesi gerekmektedir. “Kurumsal Yaşlı Bakımı; Huzurevi Narlıdere Modeli”
oturumunda, kurumsal yaşlı bakım alanında gelişmiş bir sağlık ve sosyal hizmet
sunumu modeli olarak Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi’nin tanıtılması amaçlanmıştır.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi kuruluş yılı olan 2001 yılından günümüze halen ülkemizin ve Avrupa’nın en yüksek
kapasiteli yaşlı bakım merkezidir. Tesis genel olarak tek ve iki kişilik odaların
yer aldığı iki temel yaşam alanından oluşmaktadır. Dinç yaşlı bloklarında öz
bakımı yeterli, yaşamını desteksiz sürdürebilen sakinler kalırken, geriatrik bakım
merkezinde ise öz bakım yetersizliği olan ve yaşamını sürdürmede destek gereksinimi bulunan sakinlere hizmet verilmektedir. Dinç yaşlı bloklarının profilini
belirleyici en önemli unsurlar; kişilerin bu yaşam alanını tercih etmeleri, yüksek
sosyo ekonomik ve eğitim düzeyi, sosyal aktivite programlarına ve sosyal yaşama etkin katılım ile sürekli sağlık hizmeti alabilme talebinin bulunması olarak değerlendirilebilir. Tesis şehrin deniz ve orman manzaralı tercih edilen biryaşam bölgesinde yer almakta, hobi bahçeleri, sera, yürüme ve park alanları,
terapi havuzu ile fizik tedavi ve rehabilitasyon alanlarını da içermektedir.
Bu merkezde yaşlılara yönelik sağlık ve sosyal hizmet sunumu birçok disiplinin bir arada çalıştığı bir ekip tarafından gerçekleştirilmektedir. Gelişmiş
geriatrik bakım merkezlerinin genel yaklaşımı çerçevesinde, kendi evinde ya
da yakınları yanında profesyonel yardım almadan yaşamı çok zorlaşan, tedavi
kurumlarında belirli bir süreden fazla kalamayan yaşlılara bakımevi bölümünde
hizmet verilmektedir. Kurumsal sağlık hizmetleri birinci basamak sağlık hizmet
sunumu olarak değerlendirilmesine karşın, birinci basamak sağlık hizmetlerinde
yer almayan, 24 saat hemşire gözlemi, yatan hasta izlemi ve bazı özel tedavilerin
uygulanması nedeniyle ikinci basamak sağlık hizmeti özelliklerini de taşımaktadır. Tesisin üniversite hastanesine oldukça yakın bir alanda bulunması nedeniyle günlük konsültasyon ve acil poliklinik hizmeti gereksinimleri için üçüncü
basamak sağlık kuruluşundan sürekli faydalanma imkanı bulunmaktadır.
Geriatrik bakım merkezine direk sakin kabulü olabildiği gibi, öz bakım yetersizliği oluştuğunda dinç yaşlı bloklarından da geriatrik bakım merkezine geçiş
yapılmaktadır. Günlük yaşam aktiviteleri değerlendirilerek benzer bakım gereksinimi olanlara aynı katlarda bakım hizmeti verilmektedir. Terminal dönemdeki
hastalar için ayrı odalar verilmekte, bu hastalara ve yakınlarına bu zor dönem
için profesyonel destek sağlanmaktadır. Kısa süreli bakım gerektiren akut tedavi
veya rehabilitasyon hastalarına da diğer katlardaki odalarda hizmet verilmektedir. Hizmet içi eğitim tüm birimlere yönelik, sürekli devam etmekte olup, bu
kapsamda uygulamalı eğitim ile yaşlı bakıcılara sertifikasyon sağlanmıştır. Hemyaşlı hem de bakım verenlerin güvenliği açısından yaşlı hasta izlemi ile bakıma
yönelik uygulamalar, sürekli ve düzenli kayıt altına alınmaktadır.
Narlıdere modelinde olduğu gibi çağdaş kurumsal bakım alanlarının aileve toplumla bütünleşebilmiş, aktif sosyal yaşamı destekleyen, sürekli sağlık hizmeti sunumu ve etkin rehabilitasyon olanakları ile mutlu ve sağlıklı yaşlanmayı
sağlayan, temel olarak yaşlılıkta yaşam kalitesini arttıran merkezler olması hedeflenmelidir. Özetle; Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi, yaşlı sağlığı ve sosyal
hizmet sunumunda birçok olanağın sağlandığı, önyargıları değiştiren, yeni, modern bir yaşlı yaşam alanı modelidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Bakımevi; Konut olanakları

39

Konuşma Özetleri
PANEL: YAŞLILIK DÖNEM� VE ENFEKS�YON
HASTALIKLARIYAŞLILIK DÖNEM�NDE GÖRÜLEN BAŞLICA
ENFEKS�YONLAR
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Kenan HIZELYaşlanmayla birlikte vücudun infeksiyon hastalıklarına direncinin azaldığı
bilinmektedir. Bu durumun pek çok nedeni bulunmaktadır. Bunların başında
tüm diğer organlarda olduğu gibi bağışıklık sisteminde de görülen fonksiyon
kaybıdır. Bağışıklık sistemi karşılaştığı antijenlere karşı daha yavaş ve zayıf yanıtvermeye başlar. Daha çok ileri yaşlarda ortaya çıkan Diabetes mellitus, ateroskleroz, prostat hipertrofisi, dejeneratif eklem hastalıkları, demans, kronik akciğer
ve kalp hastalıkları gibi organ fonksiyon bozuklukları da mikroorganizmalarınvücuda daha kolay girmesini ve hastalık oluşturmasına neden olur. Kalp, eklem
gibi bölgelere yerleştirilen protezler yaşlılarda infeksiyon kaynağı olabilir. Dışkı
ve idrar tutamama, yatalak hastalarda gelişen bası yaraları ise yaşlılarda infeksiyon gelişmesini kolaylaştıran diğer etmenlerdir.
Akciğer infeksiyonları özellikle 65 yaş üzeri bireylerde yaşamı tehdit eden
infeksiyonların başında gelmektedir. Yaşla birlikte solunum yolları mukoza ve
hücrelerinde görülen fonksiyon bozukluklarına ek olarak kronik akciğer ve kalp
hastalıkları, demans gibi durumlar pnömoni riskini artırmaktadır. Yaşlıların kapalı alanlarda başkalarıyla birlikte uzun süre kalmaması, bulunulan ortam ısıve neminin uygun olması ve pnömokok, influenza aşılarının yaptırılması gerekmektedir.
Üriner infeksiyonlar yaşlılarda sık görülen diğer bir infeksiyondur. Üriner
sistemdeki fonksiyon bozukluklarına ek olarak, prostat hipertrofisi, dışkı ve idrar tutamama, diyabetes mellitus gibi sistemik hastalıklar ya da kateterizasyon
infeksiyonu kolaylaştıran başlıca durumlardır. Tedavi ve korunma amacıyla,gerekli durumlarda uygun antibiyotik tedavisinin yanı sıra uygun hidrasyon,
hijyen koşulların iyileştirilmesi ve olabildiğince kateter uygulamasından kaçınılması gerekmektedir.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi
Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı

Cilt infeksiyonu derinin su tutma yeteneğinde azalma sonucu kuruluk vekaşınmanın ortaya çıkması, kılcal damarlardaki yetersizlik nedeniyle deri beslenmesinde bozukluk, kollajende azalmayla birlikte cildin daha kolay zedelenmesi ve yara iyileşmesindeki gecikmelere bağlı olarak yaşlılarda daha sık görülmektedir. Mikroorganizmaların cildin alt tabakalarına girişi yukarıdaki faktörlerebağlı olarak kolaylaşmaktadır. Uzun süre hareketsiz yatan hastalarda gelişen
bası ülserleri ve çocukluğunda suçiçeği geçirmiş bireylerde ileri yaşta ortayaçıkan Herpes zoster (zona) infeksiyonu şiddetli ağrıya neden olan diğer önemli
infeksiyonlardır.
Endokardit, kalp hastalığı olan yaşlılarda yaşam süresinin uzaması, kapak
protezinin artan kullanımı ve sık invaziv işlemlerle bakteriyemi riskinin artması
sonucu giderek daha sık görülmektedir. Endokardit yaşlılarda sinsi seyreytmekte, yalnızca halsizlik ve konfüzyonla ilerleyebilmektedir. Yaşlılarda endokarditebağlı mortalite iki kat fazla olup kalp yetmezliği, infarktüs, aritmi ve emboli gibi
komplikasyonlar açısından dikkatli olunmalıdır.

40

Karın içi enfeksiyonlar yaşlılarda sık görülen önemli
bir morbidite ve mortalite nedenidir. Yaşlanmayla birlikte
tükrük salgısının koruyuculuğu azalmakta, çiğneme etkin
yapılamamakta, gastrik asit sekresyonu azalmakta, barsak
hareketleri bozulmakta ve barsaklardaki bakteri florası değişmektedir. Yer yer barsak düz kaslarındaki gevşeklik sonucunda ortaya çıkan divertikülit 80 yaşın üzerindekilerin
yarısından fazlasında görülmektedir. Bu tür durumlarda barsaklardan gelişen bir translokasyonu saptayabilmek amacıyla kan kültürlerinin alınması değerlidir. Ayrıca, huzurevleri
ve bakımevlerinde gastroenterit salgınları açısından dikkatli
olunmalıdır.
Yaşlılarda antibiyotik kullanımı da ayrı bir sorun oluşturur. Öncelikle etken izole edilmeye çalışılmalı, ampirik
tedaviden kaçınılmalıdır. Yaşlılarda antibiyotik kullanırken
dikkat edilmesi gereken diğer bir durum, ilaç etkileşimleri
ve organ fonksiyon bozukluklarıdır. Yaşlılar hipertansiyon,
ateroskleroz, romatoid artrit, diyabet ve daha bir çok hastalık
nedeniyle oldukça fazla ve çeşitli ilaç kullanabilmektedirler.
Bu nedenle antibiyotik reçete etmeden önce hastanın düzenli kullandığı ilaçları öğrenmek ve bu ilaçlarla etkileşiminin
en az olduğu antibiyotiği seçmek gerekmektedir.
Sonuç olarak, yaşlılarda daha sinsi ve atipik ilerleyen
infeksiyon hastalıklarının mortalitesi de fazladır. Bu nedenle ileri yaşlarda gelişen infeksiyon hastalıklarının tedavisine
erken başlamak kullanılacak antibiyotikleri seçerken organ
yetmezlikleri ve ilaç etkileşimleri açısından dikkatli olmak,
yaşlıları infeksiyonlardan koruyacak tedbirleri almak ve sık
görülen infeksiyonlara karşı aşılamak gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Enfeksiyon; Yaklaşım

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

41

Konuşma ÖzetleriYAŞLILARDA BAĞIŞIKLAMA (AŞI)
Enfeksiyon hastalıkları önlenebilir hastalıklar olup, enfeksiyon
hastalıklarından korunmanın en etkili yolu bağışıklamadır. Yakın zamana kadarülkemizde aşılama, çocukluk yaş grubuna özel bir uygulama gibi algılanmış veerişkinlerin aşılanması genel olarak ihmal edilmiştir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Meryem ÖZCAN

Son 50 yılda global olarak yaşam beklentisi 20 yıl artmıştır. Türkiye İstatistik
Kurumu tahminlerine göre ülkemizdeki yaşam süresi beklentisi (kadın+erkek)
2004 yılındaki 71.10 yıldan, 2020 yılında 73.5 yıla yükselecektir. 2005 istatistiklerine göre Türkiye’de 65 yaşındaki kişilerde yaşam beklentisi 14,26 yıldır.
Doğal ve sonradan kazanılmış immünitede değişimler yaşlılık döneminde
görülmektedir. Aşılama, bireyde bağışıklık düzeyini istenilen seviyeye getirmek
anlamı taşıyan bağışıklamayı sağlamak için yapılan bir uygulama işlemidir.
Günümüzde ileri yaş bağışıklama uygulamalarının en önemli gerekçesi bu
yaş grubunda mortalite (ölüm) ve morbidite (hastalık) sebebi olan durumlardan
ya da istenmeyen etkilerinden korunmaktır.
Mevsimsel Grip Aşısı; Dünya Sağlık Örgütü’nün 2003 yılında yapılan
Genel Kurulunda 2006 yılına kadar taraf ülkelerin %50’sinde ve 2010 yılına
kadar da %100’ünde yaşlıların influenza aşışı olabilmesi ile ilgili olanakve koşulların sağlanması kararı alınmıştır. Mevsimsel grip aşısı için zamanlama genellikle Ekim ayında başlayıp Aralık ayı ve Ocak ayında da devam
edebilir. 65 ve üzeri bireylerin bu aşıyı yılda bir kez olmaları önerilmektedir.
Aşının koruyucu etkisi 1-2 hafta sonra başlamaktadır. Ülkemizde de mevsimsel
grip aşısı altmış beş yaş ve üzeri grup için sağlık kurumlarında ücretsiz olarak
yapılmaktadır.
Pnömokok Aşısı; yaşlı nüfus için aşılama konusunda öncelikler arasında
yer alan bir diğer aşı da pnömokok (zatürre) aşısıdır. Pnömokok aşısınınetkinliği %60-64 olup aşılamadan sonra yaklaşık 9-10 yıl koruyuculuğu sürmektedir. Altmış beş yaş ve üzerinde kişiler için ilk aşılama altmış beş yaşın altında
yapıldıysa ve bu aşıdan sonra 5 yıl ya da daha uzun süre geçtiyse yenidenaşılama önerilmektedir.
Tetanoz Aşısı; erişkin bireyler her on yılda bir tetanoz tekrar dozlarını
yaptırmalıdırlar. Dolayısıyla, altmış beş yaş ve üzeri kişiler için de aynı öneri
geçerlidir.
Hepatit B Aşısı; yaşlılık döneminde hekim tarafından gerekli
görüldüğünde hepatit B aşısı da yaptırılabilir. Bu konuda genel sağlık taramaları
kapsamında hekimle iletişim kurulabilir.

İletişim (Correspondence)Dr. (Pratisyen Aile Hekimi), Durmuş Ali Yaman AileSağlığı Merkezi

Herpes Zoster Aşısı; yaşlılık döneminde herpes zoster (zona zoster)bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla viral bir etken (varicella zoster) nedeniylegelişir. Bu hastalıktan korunmak için zoster aşısı farklı ülkelerde rutin aşılama
programı içinde yer almıştır. 65 yaş üzeri bireylerde tek doz zoster aşısı cilt altına
daha önce hastalığın geçirilme durumuna bakılmaksızın önerilmektedir.
Ülkemizde Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık
Derneği (EKMUD) öncülüğünde T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri,
Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD), Geriatri Derneği, Halk
Sağlığı Uzmanları Derneği, Türk Hematoloji Derneği, Türk Toraks Derneği, Viral
Hepatitle Savaşım Derneği desteğiyle 2008 yılında sağlıklı ve risk gruplarındakierişkinler için Amerikan Bağışıklama Danışma Komitesi (ACIP) paralelinde ilk
kez bir Ulusal Erişkin Aşılama Şeması hazırlanmıştır (Şema 1).

42Şema 1. Ulusal Erişkin Aşılama Şeması – 2009 (Normal ve Risk Grubu)
64 ≥ yaş

Aşı

18-49 yaş1Tetanoz, difteri (Td)

Her 10 yılda bir rapel doz aşı

2,3Kızamık(K)/Kızamık,kızamıkçık, kabakulak(KKK)

1 veya 2 doz aşı

Hepatit B

3 doz aşı(0,1,6. aylar)İnfluenza

Yılda 1 doz aşı

Yılda 1 doz aşı

4 Pnömokok (Polisakkarit)

1-2 doz aşı

1 doz aşıHepatit A

2 doz aşı (0, 6-18.aylar)

2 Suçiçeği

2 doz aşı (0, 1 ya da 2. aylar)

3 Meningokok

1 ya da daha fazla doz aşı

50-64 yaşİmmünitesi ve kontrendikasyonu olmayan tüm bireyleri kapsar
Risk faktörü olan kontraendikasyonu olmayan bireyleri kapsarŞema 2. Amerikan Bağışıklama Danışma Komitesi (ACIP) 2009 yılında erişkin döneminde aşağıdaki aşıları önermektedir.

Şema 2. Amerikan Bağışıklama Danışma Komitesi (ACIP) 2009 Erişkin Aşı ŞemasıYaşAşı

19-26 YAŞ27-49
50-59 YAŞYAŞ

60-64 YAŞ≥65 YAŞ

Tetanoz, azaltılmış Difteri,azaltılmış Boğmaca
(Td, Tdap)Yaşam boyunca 10 yılda 1 Td, bu dozlardan bir tanesinde Tdap
Her 10 yılda 1 Td rapeli
uygulanmalıdır

Human Papillomavirus(HPV)

3 doz (kadınlar için)

Varisella

2 doz

ZosterKızamık, Kızamıkçık, Kabakulak (KKK)

1 doz
1 veya 2 doz

Influenza

1 doz
Her yıl 1 doz

Pnömokok (Polisakkarit)

1 veya 2 doz

Hepatit A

2 doz

Hepatit B

3 doz

Meningokok

1 veya daha fazla doz

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

1 doz

43

AÇIKLAMA
Önceden bağışıklanmamış ve bu yaş grubunda olan tüm bireyler(Aşı kartının olmaması veya önceden enfekte olduğuna dair kanıt olmayan)Başka bir risk faktörü varsa (medikal, mesleki, yaşam tarzı, diğer endikasyonlar)Öneri yokKaynak: Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, “Yaşlı Sağlığı Modülleri- Eğitimciler İçinEğitim Rehberi” 2010, Aşı Danışma Merkezi Yayınları

Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Bağışıklama, Ulusal aşı şeması

44

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
BAKIMEVLERİ VE HUZUREVLERİNDE SIK GÖRÜLEN
ENFEKSİYONLAR VE KORUNMA YOLLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Yaprak KARAKOÇ

Huzurevi ve bakımevleri 60 yaş üzeri insanların yaşamlarını sürdürdüğü
yaşlı sağlık hizmet zincirinin bir birimidir. Yaşlıda yangı hastalıklarını hazırlayanbaşlıca risk faktörleri: immünite, malnutrisyon, yaşa bağlı değişiklikler, polifarmasi, sosyal ve ekonomik nedenler, toplu yaşamın getirdiği bulaşıcılık, fizyolojik
fonksiyonların bozulmasıdır
Bakımevlerinde sıklıkla görülen enfeksiyonlara ilişkin bazı bilgileri paylaşmakta yarar bulunmaktadır.
Üriner sistem enfeksiyonu: kadınlarda erkeklerden daha sık görülmekle
beraber çoğunlukla asemptomatik seyrettiğinden dolayı geç bulgu vermektedir.
Üriner sisteme sebep olan en önemli etkenlerden birkaçı yaşa bağlı özbakımın
azalması idrar ve gaita intoleransından dolayı kontaminasyonun sık oluşu, yaşlıya gereksiz yere uygulanan üriner kat eter sayılabilir. Pratikte sık karşılaşılan
bir durumda özellikle rehabilitasyon yaşlılarında delir yum tablosunun daha gürültülü olması sebebiyle yaşlının ajitasyonunu düzeltmeye çalışırken altta yatanüriner sistem enfeksiyonunun geç fark edilmesidir. Seyran bağları Huzur evinde
bir senede 101 yaşlıda üriner sistem enfeksiyonu tespit edilmiş olup 33 tanesi
acil servise başvurmuştur. Acil serviste tedavi edilen yaşlıların 3 tanesine sepsis
tanısı konmuş 1 tanesi ex olmuştur.
Pnömoni:75 yaş üzerinde sık görülen enfeksiyonlardandır. Bakımevindeyaşayanlarda görülme sıklığı daha fazladır. Klinik tablo siliktir veani başlangıçlı
bronkospazm ile kendini göstermektedir, bura dada Ateş ati piktir. Öksürük ve
saturasyon düşüklüğü bizim gözlemlediğimiz ilk bulgulardandır. Seyran bağları
Huzur evinde bir senede hastaneye sevk edilen yaşlılarda 24 yaşlıda pnömoni
tespit edilmiş olup 24 tanesi acil servise başvurmuştur. Pnömoninin önlenmesinde pnömokok ve influenza aşısının rolü önemlidir.
Bası yarası: Özellikle tedaviyi demanslı yaşlılarda tedaviyi güçleştirmektedir. Basının nedeni sıklıkla hareket ve eylem kısıtlılığı iskemi ve cilt nekrozu ile
seyreder. . Seyran bağları Huzur evinde bir senede ortalama 10 yaşlıda bası
yarası görülmüş olup 1 yaşlı ex olmuştur.
Sellülit: yaşlılarda en sık görülen cilt enfeksiyonudur. . Seyran bağları Huzur evinde bir senede ortalama 6 yaşlıda görülüp tedavisi yapılmıştır.

İletişim (Correspondence)
Dr. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Seyranbağları Huzurevi

Herpes Zoster (Zona)bakımevlerinde sık görülmektedir. Genç nüfusa göreağrının şiddeti ve süresi uzundur. Seyran Bağları Huzur evinde bir senede ortalama iki yaşlıda görülüp tedavisi yapılmıştır.
İnfeksiyoz Diyare önemli bir mortalite ve morbidite sebebidir. Bunda sıvı
elektrolit değerinin hızlı bir şekilde bozulması ve yaşlının malnütrisyon eğilimi
önemlidir.
İnfluenza 65 yaş üzerinde üç dört kat daha fazla epidermiye yol açar.
Tipik olarak mortalite ve morbidite ile ilişkilidir. Özellikle toplu yaşamın olduğu
yerlerde yayılımı hızlı olmaktadır. Skonder bakteriyel enfeksiyona zemin hazırladığından dolayı pnömoni gelişimini hızlandırmaktadır.

45

Tanımı nazofarenks sürüntüsü kullanarak yapılan viral
kültür yolcuya konulabilir. Pratikte başvurduğumuz bir yöntem olmadığı için semptomatik tedavi verilmektedir.
Enfeksiyonlarda en önemli semptomunu ateş olduğunu söylemekle beraber yaşlının çoğunda vücut ısısı düşüktür. Ateş atipik olduğu için tanı ve tedaviyi maskeleme olasılığı yüksektir. Bunun için özellikle bakım evinde enfeksiyon
olan yaşlıya yaklaşım farkındalık gerektirmektedir. Seyranbağları Huzur evinde 2012 Ocak ayında görülen influenza
sayısı 23 yaşlıdır.
Koruyucu önlemler bireye ve çevreye yönelik olmalıdır. Bağışıklama 65 yaş üzerindeki yaşlılara yapılması gereken iki önemli aşı infülenza ve pnömokok aşısıdır. Hijyenyaşlının ve ortamın temizliği, imünitenin artırılması önemlidir. İmmünitenin artırılması beslenme, fiziksel aktivite, uyku
düzeninin sağlanması, üretkenliğin artırılması, yaşlıya gerekli
psikolojik desteğin sağlanması (bakım evine konulma X depresyon döngüsünün kırılması) gibi alt başlıkları içerir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Bakımevi, Huzurevi, Sık
görülen enfeksiyonlar

46

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
KONFERANSYAŞLI VE ÇEVRE

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Çağatay GÜLER

Yaşlılık bir olgunlaşma sürecidir. Hücre, doku ve organ değişiklikleri ile
birliktedir. Bu değişiklikler genetik örüntüleriyle yapılandırılmıştır ve çevresel
etmenlerden etkilenir. Sağlık genetik yapı ve çevre etkileşiminin ürünüdür.
Yaşlanma işlevsel kapasite azalımına yol açan birikimsel hücre, doku ve organdeğişiklikleridir. Deri, kemikler, kalp, kan damarları, akciğerlerle diğer organ ve
dokuların yozlaşma değişiklikleri söz konusudur. Kimyasal, hücresel, genetik,biyolojik ve somatik değişiklikler söz konusudur.Yaşlılar çocukluk, ergenlik ve
orta yaş etkilenimlerinin izlerini taşırlar, bunlara yaşlılık etkilenimleri eklenir.
Tüm bu etkilenimlerin izlerini yaşarlar.
Kronolojik ve fizyolojik yaş yeterlilik ve işlevsel kapasitenin ölçütü olarak
her zaman örtüşmez. DNA telomerlerce belirlenen hücre ömrüdür. Telomerler
kromozomun ucunda yer alır. Her hücre bölünmesinde telomerler kısalır ve
telomere belirli bir kritik uzunluğun altına indiğinde hücre ölür. Birçok çevresel
etmen bu süreçleri de etkiler. Farelerin çevre koşulları deneysel olarak değiştirildiğinde yaşlanmanın hızlandırılabildiği ya da geciktirilebildiği belirlenmiştir.
Çevresel etmenler birçok hastalık sürecini tetikler ve süreci etkiler. Kalp hastalığı
ve inme ile ilişkili çevresel etmenler Tablo 1’de verilmiştir.
Tablo 1. Kalp hastalığı ve inmeyle ilişkili çevresel etmenler
Duman

Odun sobaları vb

Yapı içi
kirlilik

El dumanıEv ürünleri

Boya, canlıkıran, çözücü vb
buharları

Karbon monoksit

Yetersi yanma vb

Canlıkıran kirliliği
Uçartoz,
Açıkhava

Trafikuçardamla kirliliği
CO Trafik stresi

kirliliği

Ozon
Kirletici gazlar

Kükürt dioksit
Azot dioksitİletişim (Correspondence)Prof.Dr. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk

Kurşunİçmesuyu

Metaller

ArsenikUç sıcaklık değerleriSüreğen hastalıkların ağırlaşması, ölümler

Sağlığı Anabilim Dalı

HavaYaşlılar çevredeki her türlü kirletici ve sosyal strese daha duyarlıdır yani etkilenirlikleri yüksektir. Çevre öyküsü hem yaşlılığa ömür saklanmasına yardımcı
olabilmek hem de yaşlıları koruyabilmek için çok önemlidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Çevre; Kirlilik

47

Konuşma Özetleri
KONFERANSYAŞLI VE ERGONOMİ

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Emel ÖZCAN

İnsan yaşamında doğal bir süreç olan yaşlanmayla birlikte oluşan biyolojik, fizyolojik ve psikolojik değişimler günlük yaşam ve iş koşullarına uyumu
azaltır. Uyumun azalması birçok sistemde olduğu gibi kas iskelet sisteminde
makro ve mikro travmalara, kronik hastalıklara ve kazalara yatkınlığı artırır.
Çalışma ortamında aşırı yük kaldırma, kötü postür, yanlış vücut mekaniklerinin
kullanımı ve ekipmanın çalışana uygun olmaması gibi ergonomik yetersizliklerin bulunması yaşlıda kas iskelette zorlanmaları ve hastalıkları daha da artırarak
iş aktivitelerinde kısıtlanmalara ve performansta azalmaya neden olabilir.
Bunun için yaşlıda günlük yaşam ve iş koşullarının yaşlıya uydurularaksağlığın ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve üretkenliğin artırılması ayrı birönem taşır.
Yaşlanmayla birlikte gelişen kas iskelet sorunlarının işe ve ergonomikolmayan çalışma koşullarının kas iskelet sorunlarının gelişmesine olumsuz etkilerinin azaltılması işyerinde ergonomik iyileştirme sürçlerinin uygulanması
ile mümkün olacaktır. Yaşlıda fiziksel, davranışsal ve emosyonel semptomlar
arasındaki ilişkinin artmış olabileceği göz önünde tutularak, ergonomik risklerideğerlendirmeyi ve ergonomik girişimleri kapsayan ergonomi programlarının
tıbbın ve insan mühendisliğinin farklı alanlarını kapsayan multidisipliner yaklaşımlı olması başarıyı artıracaktır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Kas iskelet sorunları; Ergonomiİletişim (Correspondence)Prof. Dr. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı

48

Konuşma Özetleri
KONFERANSYAŞLILARDA DÜŞME SORUNU

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Mehmet BEYAZOVADüşme yaşlılıkta önemli bir sorundur, morbidite ve mortalitesi yüksektir.
Düşerek yaralanma bağımlılığa, işlev kaybına ve sağlık harcamalarında artışa
neden olmaktadır.
Düşmelerin sıklığı yaşla artmakta, yaklaşık %40 ı hafif yaralanmalarla,%5-10 u kırıklar, kafa travmaları veya büyük laserasyonlar ile sonuçlanmakta,%5 i hastaneye yatışı gerektirmekte, %2.2 si ölümle sonuçlanmaktadır. Hastanelerde, bakımevlerinde düşmeler daha sıktır ve morbiditeleri genel toplumdakinden daha yüksektir.
Yaşlıda düşme çoğu kez tek bir nedene bağlı olmaz. Postürün korunmasında rol oynayan normal homeostatik mekanizmaları tehlikeye sokan ateş,aritmi, dehidratasyon gibi akut bir hastalık, yeni bir ilaç, yabancı bir çevrede
veya emniyetsiz bir yüzeyde bulunma gibi herhangi bir değişiklik düşmeyi tetikleyebilir.
Başlıca risk faktörleri şunlardır:• Düşme öyküsü• Kas güçsüzlüğü
• Yürüme bozukluğu
• Yürüme desteği kullanma• Görme kusuru• İleri yaş (> 80)• Kadın olma
• Bilişsel bozukluk• Depresyon• Denge sorunları• Psikotropik ilaç kullanma• Artrit• İnme öyküsü• Ortostatik hipotansiyonİletişim (Correspondence)Prof. Dr. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi EmekliÖğretim Üyesi

• Baş dönmesi• AnemiRisk faktörü sayısı çoğaldıkça düşme riski de artmaktadır. Görme bozukluğu düşme ve kalça kırık riskini arttırmaktadır. Yaşlanma sürecinde görme keskinliği, derinlik algısı, kontrast duyarlılığı ve karanlığa uyum bozulabilmektedir.
Çok odaklı lens kullanmanın düşme riskini arttırmaktadır. Alt ekstremitelerde
proprioseptif algı duyarlılığında azalma dengeyi olumsuz etkilemektedir. Vestibüler sistemdeki kıl hücreleri, ganglion hücreleri ve sinir lifleri yaş ilerledikçekaybolduğundan denge bozulmaktadır.

49

Destek yüzeyindeki denge bozucu etkilere karşı yaşlılar,distaldeki kaslardan önce proksimaldeki kaslarını harekete
geçirmektedirler.
Bu etkin bir strateji değildir. Postural hipotansiyon beyin perfüzyonunu azaltarak düşmeye yol açabilir. Kan basıncındaki hafif bir azalma bile serebral iskemiye, bayılmaya vedüşmeye neden olabilir.
Yaşla ilişkili çeşitli hastalıklarda, örneğin Parkinson
hastalığında, osteoartritte, diabetes mellitusta düşme riski
artmaktadır. Hastalık sayısı çoğaldıkça düşme riski artmaktadır. Bilişsel bozukluğu olanlarda düşme ve kalça kırığı riski yüksektir. Kullanılan ilaç sayısı arttıkça risk artmaktadır.
Yüksek topuklu ayakkabılar tehlikelidir.
Düşmelerin önemi anlaşıldığından beri kuvvet, endurans esneklik ve denge geliştirmeye, kullanılan ilaçları
gözden geçirerek düzenlemeye, ev ve kurumlardaki olumsuz çevresel faktörleri daha uygun hale getirmeye yönelikçeşitli eğitim programları ve girişimler başlatılmıştır. Bu çalışmaların standart paketler şeklinde değil, sorunlar ve risk
faktörleri dikkate alınarak bireye özel olarak yürütülmesi
önerilir. Sağlıkla ilişkili çevresel risk faktörlerini taramaya ve
gidermeye yönelik mültidisipliner, çok faktörlü toplumsal kılavuzlar geliştirilmiştir. Bu programların kapsamında genelsağlığa ve düşmeye ilişkin öykü, hareket yeteneği, görme,yürüyüş ve dengenin değerlendirilmesi, nörolojik ve kardiyovasküler muayene, işlevsel performans testleri ve çevrenindeğerlendirilmesi yer almaktadır. Evdeki tehlikelerin değerlendirilmesi ve düzeltilmesi, psikotrop ilaçların kesilmesi düşmeleri azaltmaktadır. Günde 800 IU Vitamin D ve 1200 mg
kalsiyum desteğinin kemik mineral yoğunluğu ve kas işlevi
üzerinde olumlu etkileri sayesinde düşme oranında azalmasağladığı gösterilmiştir.
Geriatri ve diğer branş derneklerinin önerdikleri multidisipliner multifaktöriyel tarama ve müdahele programlarında şu ögeler yer almaktadır:• Hastalık ve düşme öyküsü• İlaçların gözden geçirilmesi• Hareketliliğin değerlendirilmesi• Görme, yürüme ve dengenin değerlendirilmesi• Bilişsel testler dahil, nörolojik muayene• Kardiyovasküler durumun değerlendirilmesi• İşlevsel performans testleri• Çevrenin değerlendirilmesi
Sayılan bu yöntemlerle düşmelerin sayısı azaltılabilsede tamamen önlenememektedir. Yüksek riskli olan ve uyum
gösterebilen yaşlıların kalça koruyucu kullanmaları önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Düşme; Korunma

50

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
KONFERANSHEMİPLEJİ SONRASI HER YÖNÜYLEREHABİLİTASYON
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Erbil DURSUNİnme rehabilitasyonunda hastalar en kısa sürede oturtulmalı ve mobilize
edilmelidirler. Hipoksiye neden olan pozisyonlardan kaçınılmalı ve kötü ektremite/gövde duruşlarından uzak durulmalıdır. İş ve uğraşı terapistleri hastalarınkişisel günlük yaşam aktivitelerini eğitmelidirler. Fizyoterapide sadece tek bir
yaklaşım uygulanmamalı, hastaların gereksinimine göre terapiler bir bütün halinde verilmelidir. Yürüme, denge ve mobilite eğitimlerinde ayak-ayak bileği
ortezleri, yürüme temelli fiziksel kondisyon egzersizleri, tekrarlayıcı görev eğitimleri, kas güçlendirme çalışmaları önemlidir. Hasta açısından bir sakıncası
yoksa, terapilerin yoğunluğunun artırılması yararlıdır.
Üst ekstremite fonksiyonlarını artırmak için elektriksel stimülasyon, bio-geribildirim, sanal-gerçeklik, bileteral eğitim hakkında olumlu/olumsuz değerlendirme yapacak önemli kanıtlar yoktur. En az 10 derecelik parmak ekstansiyonu
olan hastalarda zorunlu kullanım tedavisi iyi seçilmiş vakalarda uygulanabilir.
Robotik tedaviler olanaklar dahilinde uygulanmalıdır. Omuz subluksasyonu
varlığında deltoid ve supraspinatus kaslarına elektrik stimülasyonu uygulanmalıdır. Omuz ağrısı ve mevcut diğer ağrılar (santral ağrı, kompleks bölgesel ağrısendromu) sorgulanmalı ve yeterli tedaviler uygulanmalıdır.
İnmeli hastaların beslenme durumları ve yutma fonksiyonları dikkatlice
takip edilmelidir. Hastalar, inme sonrası kronik dönemlerde dahi nutrisyonel
yetmezlikte olabilirler. Yetersiz beslenme olan hastalarda gerekli gıda desteği
verilmelidir. İnmede yutma fonksiyonlarının klinik değerlendirilmesi, gerekirse
videofloroskopik tanı metodları çok önemlidir. Tedavi, düzeltici egzersizler vekompensatör teknikleri içeren orofaringeal yutma rehabilitasyonunu ve diet düzenlenmesini içermelidir.
İnmeli hastalar, rehabilitasyon çalışmalarında kognitif yönlerden değerlendirilmelidirler. Kognitif rehabilitasyonda hastanın yetersizliğini anlaması vebunu restore veya kompanse etmesi için çalışılır.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk
Sağlığı Anabilim Dalı

Afazinin değerlendirilmesi, türünün saptanması, eğitimi, alternatif komünikasyonların önerilmesi ve direkt eğitimler yapılmalıdır. Afazi ve dizartri içinkonuşma terapistlerinin haftada en az iki saatlik eğitimler yapmaları önerilmektedir.
Tüm hastalar inmeye bağlı görme bozuklukları ve görme keskinliği açılarından ele alınmalı ve gerekli tedavileri yapılmalıdır. Görme keskinliğinin azlığı
rehabilitasyon açısından olumsuz bir etkendir ve yaşam kalitesini kötü yönde
etkileyebilir. İnme sonrası oluşan görme alanı defektleri fonksiyonel yetenekleri
etkileyebilir ve düşmeyi artırabilir. Limitli sayıdaki zayıf kanıta dayanan çalışmalar vizüel eğitimlerin yararlı olabileceğini belirtmektedir.
Görsel-uzaysal inkâr ise algısal bir bozukluktur ve kişinin yarı tarafıyla ilgili
bakma, duyma ve hareket etme yeteneklerinde azalmaya neden olur. Herhangi bir tedavinin yararlılığı ile ilgili tatmin edici veri yoktur ancak vizüel taramaeğitimleri yararlı olabilir.

51İnmeyi takiben üriner ve fekal inkontinans dramatik bir
biçimde artar. Fekal inkontinans daha nadir görülür ancak
daha büyük bir problemdir. Hastaların üriner ve fekal kontinans durumları değerlendirilmeli ve olağan tedaviler uygulanmalıdır.
Hastalar ve aileleri psikolojik yönleri ile ilgili olarak
detaylıca ele alınmalı, depresyon gözden kaçırılmamalıdır.
İnmeli hastalarda depresyon, anksiyete ve emosyonel labilite sıktır ve rehabilitasyonu olumsuz etkiler. Depresyonun ve
emosyonel labilitenin tedavisinde antidepresanlar etkilidir.
Hastalara, ailelerine ve bakıcılarına rutin olarak hastalık hakkında ve tüm rehabilitasyon işlemleri ile ilgili olarak
bilgi verilmelidir. Hasta aileleri ve bakıcıları tüm terapilerdeaktif olarak yer almalıdırlar.
Taburculuk; taburculuk öncesi, taburculuk ve taburculuk sonrası olarak üç şekilde ele alınmalıdır. Taburculuköncesinde hastanın evinin şartları değerlendirilmeli ve gerekli değişiklikler yapılmalıdır. Taburculukta verilecek detaylı rapor ile hastanın hastalığı, tedavileri, ekibin planları,
sonraki kontrollerin ne zamanlarda yapılacağı belirtilmelidir.
Taburculuk sonrasında, hastanın evinde belirli bir süre içinrehabilitasyon çalışmalarının sürdürülebileceği ortamlar hazırlanmalıdır. Özellikle daha genç hastalarda, işe dönüş veya
yeni iş olanakları ve ilgili rehabilitasyon çalışmaları yapılmalıdır. İnme sonrası dönem için, toplum içinde kondisyon egzersizlerinin yapıldığı, rehabilitasyon programlarının devam
ettirildiği ortamların oluşturulması önemlidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; İnme; Rehabilitasyon

52

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
KONFERANSSAĞLIKLA İLGİLİ YAŞAM KALİTESİ VE YAŞLILARDASAĞLIĞI GELİŞTİRME PROGRAMLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Erhan ESER

Yaşam süresinin uzaması ve yeni tedavi alternatiflerinin uygulanmaya
başlanması, sağlık hizmeti çıktısının ölçümünde geleneksel göstergelerin yetersiz kalmasına yol açmıştır. Günümüzde bir klinik uygulamanın ya da sağaltım
alternatifinin başarısı veya başarısızlığı, biyolojik ve demografik göstergelere ek
olarak, o hastanın yaşam kalitesine yaptığı olumlu veya olumsuz gelişmelerlede değerlendirilmeye başlanmıştır.
Bir çok farklı tanımı olsa da “Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi (SYK)”, yaşamın
çeşitli boyutları açısından kendinden hoşnut olabilmek ya da kişinin yaşamdan
beklentileri ile elde edebildikleri arasındaki fark olarak tanımlanabilir.
SYK hiçbir zaman geleneksel –hekim merkezli- sağlık göstergelerinin bir
alternatifi olmamalı ve ancak başarının değerlendirilmesinde bir tamamlayıcı
ölçüt olarak kabul edilmelidir. SYK tek bir sayı (indeks ölçüt) ile veya bir profil
ile ölçülebilir. Profil Ölçütler çok sayıdaki sorunun belirli alt boyut skorlarınaayrıştığı araçlardır. Ölçekler Genel amaçlı (generic) ve Özel amaçlı (specific)ölçekler olarak iki ana sınıfa ayrılır.
Genel amaçlı ölçütler, SYK ilgilendiren geniş bir işlev kaybı ve genel olarak rahatsızlık spektrumunu içermeleri nedeniyle, toplumun tüm kesimlerinde;
tüm hastalıklar ve durumlarda kullanılırlar. Yaygın olarak kullanılan SF-36, SF12, Dünya Sağlık Örgütü SYK ölçeği (WHOQOL), Nottingham Sağlık Profili,
Hastalık Etki Profili (Sickness Impact Profile) bu kategoriye örnek oluştururlar.
Genel ölçütler içinde –bazı kaynaklara göre özel ölçütler olarak sınıflansalarda- bazı yaş grupları ve nüfus grupları için geliştirilmiş ölçekler de sayılabilir. Belirli bir nüfus grubuna özel olanlar için, çocuklara (KINDL, Kidscreen); yaşlılara(WHOQOL-OLD) örnek verilebilir.
Özel Amaçlı Ölçütler ise, belirli bir duruma veya hastalığa özel veya belirli
bir işleve özel ölçekler olarak farklılaşırlar.. Örneğin, GDS-30 ve 15 , CES-Dyaşlı depresyonu değerlendirme ölçeklerine; ADL ve IADL Yaşlıların günlük
yaşam aktiviteleri değerlendiren ölçeklere, Alzheimer's Disease-Related Qualityof Life, Alzheimer's Carer's Quality of Life Instrument demansa özel ölçeklereörneklerdir.
Yaşlılarda Yaşam Kalitesiİletişim (Correspondence)Prof. Dr. Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk
Sağlığı AD. Manisa.
Sağlıkta Yaşam Kalitesi Derneği (SAYKAD) Yönetim
Kurulu Üyesi

Yaşlılar, yaşam kalitesi açısından orta ve altındaki yaş erişkinlerden farklılık gösterirler. Bunun nedenleri şöyle sıralanabilir:
1- yaşlıların sağlık ve mutluluklarını değerlendirirken genç erişkinlerden
daha iyimser davranırlar;
2- yaşlılar kendi yaşam kalitelerini değerlendirirken gençlerden daha farklı
referans noktaları kullanırlar (ör. Kendi arkadaşlarının durumu) ;3- yaşlılar bazı kavramsal soyutlamaları anlamayabilirler;
4- SYK ölçeklerinin yazım ve sunumu yaşlıların yaşlılıklarına özel (işitme,görme, algılama) durumlarına göre gençlerden daha farklı düzenlenmelidir.

53Yaşlı bireylerin SYK’ni ölçerken 14 boyutun dikkate
alınması önerilir. Bunlar:
1. Bedensel işlevsellik,
2. Kendi kendini idame ettirebilme
3. Günlük olağan faaliyetler
4. Sosyal işlevsellik
5. Cinsel işlevler ve yakınlık
6. Psikososyal iyilik durumu
7. Kavrama becerisi
8. Ağrı ve rahatsızlık
9. Enerji ve yorgunluk
10. Uyku
11. Öz-saygı
12. Bağımsızlık
13. Algılanan sağlık ve
14. Hayattan hoşnut olmakYaşlılara yönelik Sağlığı Geliştirme Programları ve girişimlerinde dikkat edilmesi gereken noktalar:Sağlığı geliştirme programları (egzersiz, düşmelerden
korunma, düzenli beslenme vb.) bakım ve hizmet kalitesi iledeğerlendirilir. Bunun için CARE ölçeği en sık tercih edilenen eski araçtır. Yaşlılara yönelik sağlığı geliştirme programlarının yaşlı birey üzerindeki etkilerinin yaşam kalitesi ile ölçülmesi önerilir. Burada 3 temel nokta önem taşır: çok boyutluluk, kişisel özellikler (denge, görme, işitme, algılama vb) veyaşa özel değerlendirmedir.
Bir sağlığı geliştirme müdahalesinin QOL üzerindeki
etkisini ölçerken, söz konusu müdahalenin yararı konusundaki dikkatli olmalıyız. Örneğin, kas gücünü artıran girişimler
sunucunda ille de kişinin işlevsel kapasitesinin artması veya
yaşlının kendini daha iyi algılaması beklenmez. Bazı girişimler –belirgin şekilde yararlı olsalar da- hoşnut olmadıkları bir
duyguya ya da olumsuz yaşam kalitesi algısına eşlik ediyorlarsa , bu girişimin etkisi beklenenden daha az olur. Örneğin
düşmelerden korunmak için kişi evde korunur, ama bu koruma, kişinin bağımsızlığını sınırlama veya elinden alınma
pahasına yapılır. Tersine egzersiz yapmak kişinin özsaygısına
katkıda bulunur bedensel algısını geliştirir ancak bu kazalara
da davet çıkarabilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşam kalitesi; Yaşlılık; Ölçekler

54

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 CongressKonuşma Özetleri
KONFERANSYAŞLILIĞA ETİK BAKIŞ

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Berna ARDA

Geriatri, toplumların hızla yaşlanmasıyla önemi belirginleşmeye başlayan
bir alandır. Böylece daha önceden benimsenmiş olan “sağlıklı yaşlanma” kavramı, kendi içerisinde bir dönüşüm göstererek yerini “etkin yaşlanma” yaklaşımına bırakmaktadır. Bu yaklaşım, yaşlı bireylerin kişisel haklarının varlığının
benimsenmesi temelinde; katılım, onur, bakım ve kendi kendine yetebilme gibi
ilkeleri kabul etmekte, haklar ve yaşama geçirmeyi hedeflemektedir. Böylece,yaşlıların toplumsal yaşamın değişik alanlarına katılım sorumlulukları da desteklenmiş olacaktır.
İnsanın yaşlanabilmesi, tarihin çok eski dönemlerinin 25- 30 yıllık yaşam
beklentisinden bugünlere, çok daha uzun bir yaşam beklentisine ulaşılmış olması azımsanmayacak bir başarıdır. Ancak bu durum beraberinde pek çok sorunu da gündeme getirmektedir. Gelişmiş ülkelerde yaşlılığın zayıflık ve muhtaçlıkla özdeş tutulması, yaşlı bireylerin bağımlı ve üretken nüfusa bir tür yük
olarak algılanması; böylelikle dışlanması söz konusu olabilmektedir. Günümüzün aile yapısındaki ve değerler sistemindeki değişikliklerle yaşlılar; bağımsızlık,
gelir düzeyi, barınma, sağlıklı yaşam, toplumsal süreçlere katılım haklarını dile
getirmektedirler.
Sağlığın tıbbileştirilmesi bağlamında tüm öteki fizyolojik süreçler gibi yaşlılığın bir “hastalık” sayılması ya da öyle algılanması; sınırları zorlayıcı bir biçimde
“anti - ageing” sektörünün gelişmesi, yaşlılık dönemi hastalıklarının tedavileri
ile bakım hizmetlerinin ayrılması, tedavi edicilik ile koruyuculuk arasındaki dengenin gözetilmemesi gibi etkenler dünyanın küreselleşme eğiliminin “sağlık veyaşlanma” başlığına getirdiği yansımalardandır. Ancak bu yazıda konunun bu
yönü üzerinde durulmayacak; yaşlılık olgusu taşıdığı etik boyut ve bu bağlamda ortaya çıkabilecek başlıklar açısından kısaca irdelenecektir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Etik; Tıp etiği

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Ankara Üni. Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve
Etik Anabilim Dalı

55

Konuşma Özetleri
PANEL: ÜROLOJ�DE YAŞLANAN ERKEK SAĞLIĞI
ALT ÜRİNER SİSTEM YAKINMALARI (AÜSS): YAŞLI
ERKEĞİN SORUNU-PROSTAT!
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Muammer KENDİRCİ

Benign prostat hiperplazisi (BPH), erkelerde en sık görülen “tümör” olup,
mesane boynu ve üretrada yol açtığı çıkım darlığı kendisini Alt Üriner Sistem
Semptomları (AÜSS) olarak tanımlanan obstruktif ve/veya depolamaya ait idrar yakınmalarıyla gösterir. Üroloji polikliniklerine en sık başvuru nedeni olan
AÜSS; 60 yaş üstü erkeklerin % 50’si ve 90’lı yaşlardaki erkeklerin de %90’ında
ortaya çıkarak yaşam kalitesini anlamlı şekilde bozabilir.
Her ne kadar nedeni tam olarak ortaya konamamışsa da, BPH ve bunabağlı AÜSS gelişiminde; yaşlanma, hormonal, genetik, çevresel ve yaşam tarzıyla ilgili faktörlerin rol aldığı gösterilmiştir. İkizlerde daha sık görülmesi genetikgeçişi gösterirken, Çinlilerde ve Japonlarda daha az görülmesi çevrenin etkisini,obezlerde daha sık görülmesi de yaşam tarzının etkisi olarak yorumlanabilir.
Patofizyoloji
Mesane çıkım tıkanıklığına (MÇT)’ya bağlı AÜSS’nin en önemli nedeni,mesane disfonksiyonu olarak kabul edilmektedir. MÇT, mesane içindeki basıncı artırarak idrarın boşaltılabilmesi için mesane kitlesinde artışa neden olmakta, idrar akışını ve mesane kompliyansını azaltarak idrarın tam boşaltılmasınıengellemektedir. Obstruksiyona yanıt olarak gelişen kas kitlesindeki hipertrofi,
mesane kompanzasyonunu sağlamaktadır. Dekompanzasyon fazına geçiş ise,mesanenin tam olarak boşaltılamamasını ifade eder. Bunun sonucunda mesane düz kas hücrelerinin kasılma yanıtı azalır ve ilerleyen süreçte mesane, kitlesi
hızla artarak kalın fibröz duvarlı, düşük kapasiteli, zayıf kompliyanslı, kasılması
olmayan veya genişlemiş, kapasitesi aşırı artmış ve ince fibröz duvarlı bir organ
haline dönüşür.
AÜSS’nin değerlendirilmesi

İletişim (Correspondence)Doç. Dr. İstanbul Cerrahi Hastanesi Üroloji Kliniği,İstanbul

Temel değerlendirmede; tıbbi öykü, irritatif ve obstruktif idrar yakınmalarının detaylı sorgulanması, eşlik eden morbid durumlar, yaşam biçimi özellikleri
ve kullanılan ilaçlar sorgulanır. Parmakla rektal muayeneyi (PRM) de içeren
odaklanmış fizik değerlendirmeyle pelvis, genital bölge ve prostata ait durumlar(büyüklük, nodül, sertlik, ısı artışı, sulkusların durumu, simetri gibi özellikler) değerlendirilir. Sonrasında, hastalar tarafından doldurulan ve AÜSS’yi değerlendiren, Türkçe geçerliliği kanıtlanmış bazı sorgulama ölçeklerinden yararlanılabilir (IPSS, AAM-SF vs.). Yine hastalar tarafından doldurulan işeme günlüğünün
1–3 gün süreyle kaydedilmesi tedavinin biçimlendirilmesinde ciddi katkıda bulunabilir. İşeme günlüğü; gece – gündüz sıvı tüketimi ve idrar miktarı, mesane
kapasitesi, işeme sıklığı, eşlik eden idrar kaçırma yakınmalarının belgelenmesinisağlar.
İdrara ait özelliklerin yanı sıra, hematüri ve enfeksiyon varlığını değerlendirmek için idrar analizi ve serum kreatinin düzeyi ölçülmelidir. Eğer hastanınyaşı 45 üzerinde ve yaşam beklentisi 10 yıldan fazlaysa kanda prostat spesifik

56

antijen (PSA) bakılması önerilir. Ailesinde prostat kanseritanısı alanlarda bu değerlendirme 40 yaşa kadar çekilebilir.
Tedavinin nesnel temellere dayandırılması için, ek olarak idrar akım çalışması ve mesanede rezidüel idrar miktarı
ölçülür.
Tedavi
Prostata bağlı AÜSS tedavisinde; takipten, fitoterapiye;
medikal tedaviden cerrahi girişime birçok alternatif bulunmaktadır.
Hafif-orta derecede semptomu olan, herhangi bir
komplikasyonun gelişmediği ve şikayetlerinden çok sıkıntısı
olmayan hastalar takibe alınabilir. Takip için hasta eğitimi,
hastaya güven verme, düzenli takip ve yaşam tarzının düzenlenmesi gerekmektedir. Hastaların aldığı sıvı miktarı vezamanlaması düzenlenir. Semptomların şiddetlenmesine yol
açabilecek durumların modifikasyonu sağlanır. Alkol ve kafein tüketimi, soğuk, uzun süreli oturmanın ve kabızlık gibi
durumlar konusunda hastalar bilgilendirilip motive edilir.

SonuçlarAÜSS, BPH, mesane çıkım tıkanıklığı gibi terminolojiyle anılan prostat büyümesi yaşla artan sıklıkta ortaya çıkan;yaşam kalitesini ciddi oranda olumsuz etkileyen bir durumdur. Özellikle yaşlılık döneminin hastalığı olarak bilinen BPH
ve onun neden olduğu AÜSS; uygun değerlendirmeyle kolayca tanısı konulan ve doğru tedavi yöntemlerinin seçilmesiyle düzeltilebilen bir durumdur. Çok ileri yaş tedavi için sakınca oluşturmamakta, her yaş grubunda uygun yöntemlerletedavi edilebilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Benign prostat; Prostat büyümesi; Alt üriner sistem semptomlarıEğer takip yeterli olmuyorsa, medikal tedavi seçeneği gündeme gelmektedir. Her ne kadar bitki ekstreleri ve
fitoterapi tedavi kılavuzlarınca kesin olarak önerilmese de,yapılan çalışmalarda AÜSS’de iyileşme sağlayabileceklerine dair sınırlı miktarda da olsa veri bulunmaktadır. Mesane
boynu, prostat ve üretradaki düz kas adrenerjik reseptörleri
α-blokerler aracılığıyla gevşetilerek çıkım basıncı rahatlatılabilir. Günümüzde alfuzosin, doksazosin, tamsulosin ve terazosin bu amaçla kullanılan seçici alfa1 adrenerjik reseptör
blokerleridir. Prostat hacmi 40 ml’den büyük olan hastalara
α-blokerlere ek olarak 5α redüktaz inhibitörleri olan finasterid veya dutasterid eklenmesi; tekli tedviye göre daha fazla
semptomatik ve idrar akımında iyileşme sağlayabilir; ayrıcaüriner retansiyon ve cerrahiye gidiş olasılığını azaltabilir. İrritatif yakınmalarda arzu edilen düzelme sağlanamayan aşırı
aktif mesane belirtileri olan hastaların tedavisine -eğer üriner
retansiyona neden olacak belirgin mesane çıkım obstruksiyonları yoksa- antimuskarinikler de eklenebilir. Son yıllarda
fosfodiesteraz 5 inhibitörlerinin de AÜSS olan hastalarda
kullanımı gündeme gelmiş, ilk olarak bu grup ilaçlardan tadalafil FDA onayı almıştır.
Medikal tedavinin yetmediği hastalarda cerrahi tedavi yöntemleri önerilmektedir. Hastanın özelliklerine, eşlik
eden ek patolojilere ve prostatın büyüklüğüne bağlı olarak
altın standart yöntem olan transüretral prostat rezeksiyonu(TURP) yanı sıra, minimal invazif tedavi yöntemleri, açık
prostatektomi ve değişik lazer teknikleri uygulanabilmektedir.Her bir yöntemin avantajları ve dezavantajları hastayla
paylaşılarak, en uygun cerrahi yöntem seçilir.
Cerrahi tedavinin uygun olmadığı hastalarda da prostat stentleri ve prostat içi etanol ve botulinum toksin enjeksiyonları diğer tedavi alternatiflerini oluşturmaktadır.

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

57

Konuşma ÖzetleriÜROLOJİDE YAŞLANAN ERKEK: ANDROPOZ?
Yakın gelecekte yaşlı populasyonun artacağı kaçınılmaz bir gerçektir. Yaşlı
populasyonun artmasının nedeni fertilitenin ve mortalitenin azalmasıdır. Ekeklerde yaşlanma ile testosteron (T) düzeyinde azalma olmaktadır ve 50 yaş üzerinde beklenen testosteron azalması %1/yıl’dır.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ali ATAN

Ancak tüm yaşlı erkeklerde hipogonadizmin semptom ve bulgularının görülmesi zorunlu değildir. Yaşlanan erkeklerdeki T azalmasının Leydig hücrelerinden T üretimindeki azalmaya, Leydig hücre sayısında azalmaya, Hipotalamus-hipofiz-testis aksındaki bozulmaya bağlı LH sekresyonunda azalmaya, ileriyaşta SHBG düzeyinde artmaya bağlı fonksiyonel T’da azalmaya ve androjen
reseptör sayısında ve duyarlılığındaki bozulmaya bağlı olabileceği belirtilmektedir. T’un cinsel fonksiyonlar üzerindeki etkilerine ek olarak beyin, böbrek,
karaciğer, cilt, kemik ve kemik iliği üzerinde de önemli etkileri vardır. Ayrıca T
azalmasının diyabet ve metabolik sendrom gelişmesi ve kardiyovasküler hastalığa bağlı ölüm riskinde artış ile ilişkili olduğu da gösterilmiştir.
T azlığına bağlı klasik bir klinik tablo yoktur. Yakınmaların sayısı ve ciddiyeti T eksikliğinin derecesine bağlı olarak değişmektedir. T azlığına bağlı ortayaçıkan klinik tabloya Geç başlangıçlı hipogonadizm (GBH) adı verilmektedir.
GBH’in klinik tablosunda cinsel fonksiyon bozukluğu, bilişsel fonksiyonlarda
bozulma, uyku bozukluğu, adale kitlesinde ve gücünde azalma, visseral yağ dokuda artış, kıllanmada azalma ve cilt değişiklikleri, kemik mineral dansitesinde
azalma ve osteopeni, kırık oluşma riskinde artma gibi değişik yakınma ve bulgulara rastlanabilir. Ancak tüm erkeklerde aynı yakınmaların benzer ciddiyetle
görülmeleri zorunluluğu yoktur. Tanı için bu klinik yakınmaların biyokimyasal
olarak desteklenmesi gereklidir. Biyokimyasal tanı için klinik tablosu olan yaşlanan erkeklerde ilk olarak serum total T (TT) düzeyi ölçümü yapılmalıdır. Ölçüm
için kan sabah 07.00-11.00 arasında alınmalıdır. Eğer TT düzeyi 350 ng/dl’den
yüksek ise (12 nmol/lt) TRT gerekli değildir. TT düzeyi 230 ng/dl’den az ise (8nmol/lt) TRT verilmesi uygundur. Ancak TT düzeyi 230-350 ng/dl arasında ise
TT ve SHBG düzeyleri yoluyla ST düzeyinin hesaplanması gereklidir. Buna hesaplanan serbest T (ST) düzeyi adı verilir ve www.issam.ch sayfasında bulunan
formül ile kolayca hesaplanabilir.

İletişim (Correspondence)Prof. Dr. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Üroloji Kliniği

ST düzeyi için alt sınır 65 pg/ml (225 pmol/lt) kabul edilmektedir. Düşük
T değeri olan kişilerde 2. bir T ölçümü ile beraber LH, FSH ve prolaktin düzeyi
ölçümü de yapılmalıdır. İdeal bir testosteron replasmanı fizyolojik T düzeylerini sağlamalı (300-1000 ng/ml), sirkadiyan ritim oluşturmalı, DHT/T (1/10)
ve E2/T (1/200) oranlarını normal sınırlarda tutmalı, dozu ayarlanabilmeli ve
gerektiğinde hemen tedavi kesilebilmeli, lokal veya sistemik (prostat, serum lipit düzeyi ve KC üzerinde) olumsuz etkisi olmamalı, hem androjenik hem deanabolik özellikleri olmalı, kullanım kolaylığı sağlamalı, maliyeti makul olmalı
ve kolay ulaşılabilmelidir.
Testosteron replasmanı oral, subkutan, intramuskuler ve transdermal yolla yapılabilir. Bu formların hangisinin tercih edileceği hastaların özelliklerine
göre değişebilir.
Gençlerde uzun süreli, stabil fizyolojik T düzeyi sağlayan formlar (T. Un-58

dekanoat I.M. form) ve yaşlılarda erken etkili, stabil fizyolojik
T düzeyi sağlayan ve yan etki, özellikle prostat ile ilgili, çıktığında hemen kesilebilecek formlar (Non-skrotal yamalar, Tjel) daha uygundur. En net kontrendikasyonları prostat kanseri ve meme kanseri varlığıdır. Testosteron tedavisi öncesi
serum PSA düzeyi, hematokrit düzeyi (%50’den az olmalı),ciddi alt üriner sistem yakınmaları (>19 IPSS), tedavi edilmemiş uyku apnesinin ve konjestif kalp yetmezliğinin olup
olmadığı değerlendirilmelidir.
Standart bir takip şeması olmamasına karşın geneldeönce 3. ve 6. ayda sonra yıllık olarak klinik cevap, serum
TT düzeyi, serum PSA düzeyi, hematokrit düzeyi ve PRM ile
kontrol edilmelidir. Libido, seksüel fonksiyonlar, adale gücü,
vücut yağ içeriğinde azalma 3-6 aylık sürede düzelmesinekarşın kemik mineral dansitesindeki düzelme daha uzun zaman (2. yıldan) alır.
Sonuç olarak klinik tablo ile GBH şüphesi olan kişilerde serum TT düzeyi ölçümü yapılmalıdır. Hem klinik tablosu hem de TT düşüklüğü olan kişilere TRT verilebilir. TRTiçin bir yaş sınırı yoktur. Hastalar TRT öncesi ve esnasında
prostat sağlığı ve hematokrit düzeyi açısından kontrol yapılmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlanan erkek, Testosteron,Geç başlangıçlı hipogonadizm

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

59

Konuşma Özetleri
�NTERAKT�F TARTIŞMA: GER�ATR�K KADINPOPÜLASYONUNDA STRES ÜRÜNER
ENKONT�NANS SORUNUNUN YÖNET�M�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nezihe KIZILKAYA BEJİGERİATRİK KADIN POPULASYONUNDA STRESİNKONTİNANS SORUNUNUN YÖNETİMİ:DAVRANIŞSAL TEDAVİ
Üriner İnkontinans doğrudan kişinin yaşamını tehdit eden bir olay olmasa
da genel kadın populasyonunun yaklaşık %15 - 30’unun, orta yaş kadınların%20’sinin, yaşlı kadınların ise %45’inin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.
Konservatif tedavinin bir bileşeni olan davranışsal tedavi, üriner inkontinans, aşırı aktif mesane ve alt üriner sistem semptomlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Üriner inkontinans ve alt üriner sistem semptomlarının tedavisi ile
ilgili tüm rehberlerde tedavi için ilk seçenek olarak önerilmektedir. Davranışsal
tedavi kapsamında idrar yapma alışkanlıklarının düzenlenmesi, sağlıklı yaşam
biçimi davranışlarının geliştirilmesi, pelvik taban kaslarının güç ve kontrolünün
düzeltilmesi yer almaktadır. Hastaların davranışlarının değiştirilmesi ile semptomların azaltılması ya da iyileştirilmesi amaçlanmaktadır. Klinik pratikte, her
hastanın gereksinimine ve durumuna göre bireyselleştirilmiş ve birden fazla
davranışsal yöntemin birarada kullanılması sözkonusudur. Davranışsal tedavi
yöntemleri genellikle iki yaklaşım üzerine yapılandırılmaktadır. Bu yaklaşımlardan birisi mesane eğitimi ve idrar yapmayı geciktirme gibi işeme alışkanlıklarında değişiklik ile mesane fonksiyonunu düzenleme üzerine odaklanır. Diğer
yaklaşım ise pelvik taban kas gücü/ kontrolünü iyileştirme ve acil idrar yapmaisteğini baskılamayı öğretme ile mesanenin boşalması üzerine odaklanır. Hastalar eğitilerek davranış değiştirmesine yardım edilir.
Davranışsal tedavinin bileşenleri arasında; mesane eğitimi, işeme programı oluşturma, pelvik taban kas egzersizleri, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarınıngeliştirilmesi yer almaktadır.
Mesane eğitimi, haftalık artan sürelerle, belirli zamanlarda idrar yapmanınöğretildiği, genellikle 6-8 hafta süren formal bir programdır. Sık idrara çıkmayı
azaltma, mesane kapasitesini artırma, acil idrar yapma hissini giderme ve idrar
yapma aralığını 3-4 saate çıkarma amaçlanmaktadır.

İletişim (Correspondence)İstanbul Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

İşeme programı oluşturma, belirli zamanlarda tuvalete gitmeyi ve idrar
yapmayı sağlamaktadır. Hastanın idrar kaçırmadan önce idrarını yapmasınısağlayarak hastayı kuru tutmak amaçlanır. 2-4 saatte bir tuvalete gitmesi veya
sürgü verilmesi önerilir. Yaşlı, yatalak ya da Alzheimer’lı hastalarda, refleks vetaşma tipi idrar kaçırmada yararlıdır.
Pelvik taban kas egzersizleri, pelvik taban kas gücünü ve yapısal desteği
artırmak, pelvik organ prolapsus ihtimalini azaltmak, barsak kontrolünü artırmak, orgazmı artırmak, cinsel problemleri azaltmak ve vaginal doğumlarda yırtık oluşma ihtimalini azaltmak amacıyla uygulanmaktadır.
Alt üriner sistem işlevlerinin geliştirilmesinde veya sağlıklı sürdürülebilmesinde etkili olduğu düşünülen yaşam biçimi faktörleri, kilo kontrolü, sigarayı
bırakma, diyette kafein, alkol ve mesaneyi irite eden diğer öğelerin kısıtlanma-60

sı, sıvı alımının düzenlenmesi, egzersiz ve düzenli bağırsak
alışkanlığının geliştirilmesidir. Yaşam biçiminin ve idrar yapma alışkanlıklarının değiştirilmesi, bireyin günlük yaşamında önemli davranış değişiklikleri gerçekleştirmesini ve bunauyum sağlamasını gerektirmektedir.
Davranışsal tedavi yöntemleri hastanın aktif katılımını,klinisyenin zaman ve çabasını gerektirir. Hastaların çoğunluğu semptomlarında azalma ve yaşam kalitelerinde iyileşme
deneyimlerler. Bu yöntemler özellikle ileri yaş, cerrahinin
yüksek risk teşkil ettiği medikal durumların varlığı, hastanın
cerrahi tedaviyi istememesi, miks inkontinans varlığı ya daürodinamik testler sonucunda komplike patolojilerin düşünüldüğü hastalarda ilk seçenek olarak düşünülmelidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Davranışsal tedavi; Üriner
inkontinans

2012/15 Özel Sayı-Türk Geriatri 2012 Kongresi • Supplement-Turkish Geriatrics 2012 Congress

61

Konuşma ÖzetleriGERİATRİK KADIN POPULASYONUNDA STRESÜRİNER ENKONTİNANS SORUNUNUN YÖNETİMİ:FARMAKOTERAPİ ÖN PLANDA UYGULANMALIDIR

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

M. Murad BAŞAR

Stres üriner inkontinans (SÜİ) yaşlı kadınlarda ikinci en sık idrar kaçırma
nedenidir. Genç kadınlarda olduğun üzere genellikle üretral hipermotilte ile birliktedir. Daha az olarak intrensek sfinkter yetmezliğine bağlı olarak izlenir.
SUI tedavisinde medikal tedavi hep arka planda kalmıştır. Yapılan çalışmalarda hangi ilacın en iyi olduğu, ne süre etkili olduğu ve yan etkileri tartışmalıdır. En etkili olduğu belirtilen fenilpropilamin ABD’de hemorajik strok
nedeni olduğu için kullanımı yasaklanmıştır. Etkin bir tedavi yöntemi olarak
tanımlanan duloksetin ise kullanımına onay verilmemiştir. Buna karşın Deepak ve arkadaşları yaptıkları bir çalışmada, duloksetin 20 mg ile %65 oranında
semptomatik iyileşme elde edilmiştir.
Orta ve hafif olgularda psödoefedrin ucuz bir tedavi alternatifi olmaktadır.
Postural hipotansiyon yakınması olmayan hafif-orta şiddetli SÜİ olgularında
ise imipramin kullanılabilir. SÜİ2da östrojenin tek başına etkili olmadığı kabul
edilmektedir. Buna karşın alfa adrenerjik ajanlar ile birlikte kullanımında dahaiyi sonuçlar alınmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Stres üriner inkontinans; Yaklaşım

İletişim (Correspondence)
Memorial Şişli Hastanesi Üroloji-Androloji Bölümü

62

Sözlü Sunum Özetleri -1ENGELL� ANNE-BABANIN BAKIMI, ENGELL�ÇOCUĞUN BAKIMINDAN DAHA MI ZOR?

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ali Yavuz KARAHAN1Sami KÜÇÜKŞEN1
Ali SALLI1
Tayfun GÜNGÖR1
Hatice UĞURLU1
Faika ŞANAL2

Giriş: “Bakım yükü” kavramı; “bakım verenin, üstlendiği bakımın ortayaçıkardığı, psikolojik sıkıntı, fiziksel sağlık problemleri, ekonomik ve sosyal problemler, aile ilişkilerinin bozulması ve kontrolün kendisinde olmadığı duygusu
yaşama gibi olumsuz objektif ve subjektif sonuçlardır” şeklinde tanımlanmaktadır. Kronik bir hastalığa sahip ve bakım gereksinimi olan bireylerin bakımı vegereksinimlerinin karışılanımı sağlık personelinden çok ağırlıklı olarak hasta yakınlarına kalmaktadır. Bu çalışmada geriatrik hemiplejik (GH) ve serebral palsi(SP) hastalarına bakım verenlerde bakım verme yükü, anksiyete ve depresyon
düzeyleri karşılaştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak tasarlanan çalışmada; SP’ li çocuklarının bakımını üstlenmiş 25 annenin bakım verme yükü, anksiyete ve depresyon düzeyi, altmış beş yaş üstü hemiplejik hasta olan anne veya babasının
bakımını üstlenmiş 25 aile bireyinin bakım verme yükü, anksiyete ve depresyon düzeyi ile karşılaştırıldı. Bakım veren yükü Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği(ZBVYÖ), anksiyete Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve depresyon Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile belirlendi.
Bulgular: SP’li çocukların ortalama yaşı 9.3±3.7, GH hastaların ortalama yaşı 69.4±5.8 idi. Bakım veren kişiler SP grubunun tamamında annelerdenoluşmaktaydı ve ortalama yaş 34.6±7.8 idi. Hemipleji grubunda bakım verenlerin %68’i (17kişi) hastanın kızı, %32’si (8 kişi) hastanın oğlundan oluşmaktaydı ve ortalama yaş 46.7±7.1 olarak hesaplandı. Bakım veren yükü SP’li çocukların annelerine göre GH hastaların bakım verenlerinde belirgin olarak yüksek
izlenirken (p<0.0001), anksiyete ve depresyon ölçümleri arasında gruplar arası
anlamlı bir fark izlenmedi (p>0.05).
Sonuç: Hasta yakınları tarafından verilen bakım, sağlık bakımı (ilaç alımı,
tedavisi, izleme vb.), kişisel bakım (yıkanma, beslenme, tuvalete gitme, giyinmegibi), aldığı sosyal hizmetleri koordine etme, alışveriş ve küçük ev işlerini yapma, para yönetimi, maddi yardım ve aynı evi paylaşma gibi ayrıntılı durumları
kapsamaktadır. Çalışmamızın sonuçlarına göre bakım hizmetleri söz konusuolduğunda GH hastalar bakım verenleri üzerinde, SP’ li çocuklara göre dahafazla yük oluşturmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Anksiyete, Bakım veren yükü, Depresyon, Geriatriİletişim (Correspondence)
Karaman Devlet Hastanesi Fziksel Tıp ve Rehabili-

1tasyon Bölümü
Selçuk Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Rehberlik ve

2

Psikolojik Danışmanlık Bölümü Doktora Öğrencisi

63

Sözlü Sunum Özetleri -2YAŞLILARIN VE GENÇLER�N OTOB�YOGRAF�K ANIÖZELL�KLER� AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASIGiriş: Bu araştırmada ergen, erken yetişkin ve yaşlı grupların farklı zamanlarda yaşamış oldukları olumlu ve olumsuz otobiyografik anılar, özellikleri
açısından karşılaştırılmıştır.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Filiz SAYAR1
Banu CANGÖZ2

Gereç ve Yöntem: Araştırmaya ergen (11-14 yaş), erken yetişkin (2535 yaş) ve yaşlı (65 yaş ve üzeri) olmak üzere toplam 240 gönüllü katılmıştır.
Katılımcılar eğitim düzeyi açısından eşitlenmiştir. Çalışmada, bu konudaki dahaönceki araştırmalara dayanarak geliştirilen Otobiyografik Bellek Testi uygulanmıştır. Bu test, olumlu ve olumsuz sekiz sıfat kelimesinden oluşmakta ve katılımcıdan verilen kelimelerle ilgili son bir yıl içinde ve son bir yıldan önceki bir
zamanda yaşanmış bir anısını anlatması istenmektedir. Katılımcıların anlattıkları otobiyografik anılar içerik, bakış açısı ve zamanı açısından betimsel olarak
incelenmiştir. Ayrıca, otobiyografik bellek testini oluşturan kelimeler semantik
açıdan da betimsel olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Otobiyografik anıların içeriği incelendiğinde, olumlu kelimeleriçin anıların sırasıyla kutlamalar ve önemli günler, romantik ve duygusal anlarla
ilgili anılar, okul/iş/ spor ve sanatsal başarılar, sosyal takdir, kişisel takdir ve
maddi konulara ilişkin anılar kategorilerinde olduğu görülmektedir. Olumsuz
kelimeler ile ilgili otobiyografik anılarda ise bu kategoriler, akraba anlaşmazlıklarına ilişkin anılar, arkadaş ve komşu anlaşmazlıkları, aile içi ve özel ilişkiler,
okul/iş başarısızlıkları, yakınların ölümü, hastalıklar, kazalar & felaketler, beklentiler ve maddi konulara ilişkin anılar şeklinde sıralanmıştır. Anılar bakış açısı
yönünden incelendiğinde, olumlu kelimelerle ilgili anıların % 78.63’ ünün alanbakış açısı ile % 21.37’sinin ise gözlemci bakış açısıyla ifade edildiği görülmüştür. Olumsuz kelimelerle ilgili anılarda ise, anıların % 88.97’sinin alan bakış
açısı ile % 11.03’ünün gözlemci bakış açısıyla ifade edildiği gözlenmiştir. Anılar zamanı açısından incelendiğinde, olumlu kelimelerde son bir yıldan önceki
anıların % 68.95’i 2-5 yıl arasında, % 31.05’i ise 6 yıl ve öncesinde yaşanmış
olaylar olduğu görülmüştür. Olumsuz kelimelerde ise, son bir yıldan önceki anıların % 68.63’ü 2-5 yıl arasında, % 31.37’si ise ’ı 6 yıl ve öncesinde yaşanmış
olaylar olduğu görülmüştür.

İletişim (Correspondence)
Cumhuriyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psiko-

1loji Bölümü, Sivas
Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji

2

Bölümü, Ankara

64

Sonuç: Araştırmada kullanılan kelimeler semantik açıdan incelendiğinde,ergen ve erken yetişkin grubun değerlendirmeleri birbirine çok yakınken, yaşlı
grup olumsuz kelimelere diğer gruplara göre daha fazla olumlu cevabı vererekdiğer gruplara göre kelimeleri daha fazla “olumlu” olarak değerlendirmiştir.
Anahtar Sözcükler: Anı zamanı, otobiyografik bellek, yaşSözlü Sunum Özetleri -3GER�ATR�K YAŞ GRUBUNDAK� K�Ş�LER�N YAŞAM
DOYUMU VE YAŞAM TUTUM PROF�LLER�
ARASINDAK� �L�ŞK�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Dilek KILIÇ1
Nihan TÜRKOĞLU1
Derya ADIBELLİ2
Serap ARMUT3Giriş: Yaşam doyumu, bireyin ruh sağlığını etkileyen ve yaşlılığa uyumu
belirleyen en önemli etmenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yaşlı bireylerin yaşam doyumları yalnızca nasıl yaşlandıklarına bağlı değil aynı zamandayaşam tutumlarının nasıl olduğuna da bağlıdır. Bu çalışma geriatrik yaş grubundaki kişilerin yaşam doyumu ve yaşam tutum profillerini belirlemek ve bu iki
kavram arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Erzurum il merkezinde bulunan Filiz
Dolunay Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 65 yaş ve üzeri bireyler üzerinde (252)tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan tanıtıcı özellikler formu, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Yaşam Tutum Profilleri Ölçeği
Türkçe Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans,yüzdelik oran, t testi, ANOVA, Korelasyon Analizi, Kruskal Wallis ve Mann
Whitney- U testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Yaşlıların %50.4’ü 65-70 yaş aralığında, %54.4’ü kadın,%62.7’si evli, %55.6’sı ilkokul mezunu ve %57.1’i herhangi bir işte çalışmamaktadır. Araştırmaya katılan yaşlıların %51.6’sı eşi ile birlikte yaşamakta,%48’i her gün dışarı çıkıp yaşıtlarıyla görüşmektedir. Yaşlıların yaşam doyumu
puan ortalaması 10.29±4.43 olarak bulunmuştur. Yaşam tutum profili puan
ortalaması incelendiğinde; yaşamın amacı alt boyutundan 36.13±7.82, yaşamın anlamı alt boyutundan 36.31±5.52, Yaşama Dair Seçim/Sorumluluk
alt boyutundan 37.11±7.03, Yaşamın Anlamını Araştırma alt boyutundan
29.42±6.96 puanını almışlardır. Yaşlıların yaş gruplarına göre Yaşam Doyumu
ve Yaşam Tutum Profili puan ortalamaları incelendiğinde; yaş arttıkça yaşam
doyumunun azaldığı ve Yaşam Tutum Profili tüm alt boyutlarında anlamlı birdüşmenin olduğu bulunmuştur (p<0.001). Cinsiyete göre Yaşam Doyumu veYaşam Tutum Profili puan ortalamaları incelendiğinde; Yaşam Tutum Profili
alt boyutlarından Yaşamın Anlamı ve Yaşama Dair Seçim/Sorumluluk puan
ortalaması erkeklerde daha fazla olduğu ve aradaki farkın istatistiksel olarak
anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Yaşlıların Yaşam Doyumu ve Yaşam
Tutum Profili tüm alt boyutları arasında yapılan korelasyon analizinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.001).

İletişim (Correspondence)
Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Halk

1Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı
Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dok-

2

tora Öğrencisi

Sonuç: Yaşlıların genel olarak yaşam doyumları ve yaşam tutum profillerinin orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Yaşlılarda yaşam doyumu ve yaşam
tutumu faktörlerinin ve bunların ilişkisinin bilinmesi, yaşlıların sağlığı koruyucu
ve geliştirici davranışlar sergilemesinde, topluma kazandırılmasında ve mutlu
olmasında büyük önem taşır.
Anahtar Sözcükler: Geriatri, Yaşam Doyumu, Yaşam Tutum Profili

Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yük-3

sek Lisans Öğrencisi

65

Sözlü Sunum Özetleri -4B�R�NC� BASAMAKTA YAŞLI B�REY�NDEĞERLEND�R�LMES� EĞ�T�M�, “P�LOT ÇALIŞMA”

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Filiz KOÇ1
Sevgi ÖZCAN2
Anıl BUYRUK3
Rengin GÜZEL4Şükrü UĞUZ5
Atilla ARIDOĞAN6Gülşah SEYDAOĞLU7Giriş: Dünya Sağlık Örgütü, tüm sağlık çalışanlarının uzmanlık alanlarına
bakılmaksızın yaşlılıkla ilgili konularda eğitilmesini önermektedir. Bu çalışmanın
amacı, aile hekimlerine verilen “Birinci Basamakta Yaşlı Bireyin Değerlendirilmesi Eğitimi”nin geri bildirimlerinin paylaşılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Adana Sağlık Müdürlüğü ile ortaklaşa yürütülen çalışmalar ile 29-30 Eylül 2011 tarihlerinde Adana ve çevre ilçelerinde aile hekimi
olarak çalışan ortalama 650 hekime yönelik 1. Birinci basamakta yaşlı bireyindeğerlendirilmesi, 2. Yaşlılarda nörolojik problemler (Demans), 3. Yaşlılarda
görülen psikososyal değişiklikler, 4. Yaşlılarda kas iskelet problemleri (Düşmeler ve Vitamin D), 5. Yaşlılarda ürolojik problemler (İnkontinans) başlıklarını
içeren bir eğitim gerçekleştirilmiştir. Uygulamadan 6-8 hafta sonra, hekimlerineğitimde yer alan konu başlıkları ile ilgili yararlanma düzeyi, 5’li likert tipi ölçeğe göre hazırlanan sorular ile değerlendirilmiş, ayrıca eğitimin içeriği ve/veya
konu başlıkları hakkında önerileri,ve eklemek istedikleri ile ilgili iki açık uçlu
soru sorulmuştur.
Bulgular: Toplam 347 (100 kadın, 247 erkek) hekimden geri bildirim
alınmıştır. Kadınların yaş ortalaması 41.49±5.1, erkeklerinki 44.74±6.1 olarak
bulunmuştur. Geri bildirimler değerlendirildiğinde; her bir anlatılan konunun
5’li likert ölçeğine göre medianının 4 olduğu saptanmış, hekimlerin %76’sı birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaşlı bireyin değerlendirilmesinin önemini
kavradığını, %76.7’si yaşlı bireyde sık görülen sorunlar hakkında yeni bilgileröğrendiğini, %61.1’i öğrendiği yeni bilgileri pratikte uygulayabildiğini, %75.9’ubu eğitimin yaşlı bireylere yaklaşımını olumlu yönde etkilediğini ve yaşlı bireyindeğerlendirilmesi/yönetimi konusunda öğrenme gereksinimlerimi belirlemesine yardımcı olduğunu belirtmişlerdir. Açık uçlu sorularda ise bu eğitimin 2-3
günlük kurslarla daha küçük gruplara verilmesinin faydalı olacağı görüşü ağırlık
kazanmıştır.
Sonuç: Bu uygulama, bütüncül sağlık hizmeti sunan birinci basamağa
yönelik ülkemizde yapılan ilk örnek çalışmadır. Yaşlı nüfusa uygun koruyucutedavi edici hizmet sunumu için mezuniyet sonrasındaki gereksinimleri belirlemek ve bu doğrultuda eğitimler planlamak kaçınılmaz bir gerekliliktir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Birinci basamak; Kronik hastalıkİletişim (Correspondence)Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD-Adana

1Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği ADAdana
2

Adana İl Sağlık Müdürlüğü

3Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD-Adana
45Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Adana Uygulama veAraştırma Merkezi, Psikiyatri AD-AdanaÇukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD-Adana

6Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik ADAdana
766

Sözlü Sunum Özetleri -5HEMŞ�RELER�N YAŞLILARA KARŞI TUTUMLARIN
DEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümmühan AKTÜRK
Rukuye AYLAZ
Rıdvan YILMAZ
Aynur KARA
Hacer BARANİletişim (Correspondence)İnönü Üniversitesi, Sağlık Yüksek Okulu, MalatyaGiriş: Yaşlanma ayrıcalıksız her canlıda görülen, tüm işlevlerde azalmaya
neden olan kronik ve evrensel bir süreçtir. Sürecin üretken, sağlıklı ve kaliteli geçirilmesi birçok bilimde olduğu gibi tıp ve hemşirelik biliminin üzerindeönemle durduğu konulardandır. Hemşire, yaşlının ailesinden sonra üstlendikleri sorumluluk nedeniyle bireylerin sağlığının sürdürülmesinde ve geliştirilmesinde etkin rol oynayan bir kişidir. Yaşlı bireyler için bakım kalitesinin geliştirilebilmesi yaşlılarla çalışan hemşirelerin olumlu tutum geliştirmesine bağlıdır.
Tutumlar; bireyin geçmişteki yaşantısı, aile ve inanç yapısı, kültürel değerleri,eğitim durumu ve motivasyonundan etkilenmektedir. Bu araştırmada hemşirelerin yaşlılara karşı tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte ki araştırmanın evrenini Malatya ili merkezindeki Devlet Hastanelerindeki 577 hemşireler oluşturmuştur,ancak verilerin toplandığı süreçte hemşirelerin izinli ve araştırmaya katılmak istememelerinden dolayı toplam 402 hemşire araştırma kapsamına alınmıştır vehemşirelerin %69.67’sine ulaşılmıştır. Veriler Aralık 2011–Şubat 2012 tarihleri
arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında hemşirelerin tanıtıcı özelliklerini
içeren bilgi formu ve 1961 yılında Kogan tarafından geliştirilen ve Türkçe geçerlilik ve güvenirliği çalışması Kılıç ve Adıbelli tarafından 2011 tarihinde yapılan Yaşlılara Karşı Tutum Ölçeği (YKTÖ) kullanılmıştır. Bu araştırma Helsinki
Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yapılmıştır. Veri toplama formu doldurulmadan önce hemşirelerden sözlü onam alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde
yüzdelik, ortalama, t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada hemşirelerin yaş ortalaması 38.31±7.2 hemşirelerin meslekteki yılları 17.72± 8.1, aile tipleri %87.8’i çekirdek aile, %79.6’sı
evli. Hemşirelerin çalışmak istedikleri yaş grupları incelendiğinde; %10.5’i 18
yaş altı, %88.3’ü 18-64 yaş, %1.2’si 65 yaş ve üstü bireylerle çalışmak istediğini
belirtmiştir. Hemşirelerin %88.3’ü geriatri eğitimi almadıklarını belirtmişlerdir.
Hemşirelerin YKTÖ ortalama puanları 94.91±11.1’dir, hemşirelerin yaşları veçalışmak istedikleri yaş grubu ile ölçek puanları karşılaştırıldığında aradaki farkistatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.04, p=0.001), hemşirelerin yaşları arttıkça ortalama ölçek puanları düşmüştür. Hemşirelerin eğitim durumları
ile ölçek puanları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p=0.61), ancak lisansmezunu hemşirelerin puan ortalamalarının daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Bu araştırmada, hemşirelerin en az yaşlılarla çalışmak istedikleri
belirlenmiştir, hemşirelerin büyük bir çoğunluğun geriatri eğitimi almadığı, yaşları artıkça ölçek puanlarının düştüğü görülmüştür. Bu sonuçlara göre hemşirelere lisans eğitimi sürecinde geriatri konusunu ders olarak verilmesi ve hizmet
içi eğitimlerde geriatri sağlığı anlatılarak yaşlılara karşı pozitif tutum geliştirilmesi
önerilebilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Hemşire; Tutum

67

Sözlü Sunum Özetleri -6S�NOP �L� KENTSEL ALANDA 65 YAŞ VE ÜZER�K�Ş�LER�N YAŞAM KAL�TELER� VE GÜNLÜK
ENSTRÜMENTAL AKT�V�TE DÜZEYLER�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Sarp ÜNER1
Tahsin Gökhan TELATAR2Giriş: Yaşam kalitesi algılanan sağlık olarak tanımlanmaktadır Yaşlı nüfusun giderek arttığı ülkemizde bu grubun yaşam kalitesinin korunması, sağlık
hizmetlerinin önemli hedeflerinden birisi olmalıdır. Bu çalışmada Sinop İli kentsel alanda 65 yaş ve üzeri kişilerin günlük aktivite düzeyleri ve yaşam kaliteleri
arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki çalışma 2-10 Şubat arası 7 iş gününde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, kentsel alanda görev yapan 49
aile hekiminden 41’ine ve Sinop’ta ilinde hizmet veren altı hastaneden üçüne
başvuranlar ile araştırıcıların evlerinde ziyaret ettiği 65 yaş üstü kişiler arasından
çalışmaya katılmayı kabul eden 658 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler yüz yüzegörüşme tekniği ile toplandığı çalışmada veri toplama aracı olarak bazı sosyodemografik özellikler EQ-5D Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Lawton-Brody Enstrümental Yaşam Aktivite Skalasını (LBEYAS) içeren anket formu kullanılmıştır.
Verilerin SPSS 15.0 istatistik programı ile t testi, ANOVA ve Pearson korelasyon testi ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada yer alan 658 kişiden 327’si veri toplama aşamasında aile hekimine 210’u ise hastaneye başvurmuşlardır. Kalan 121 kişi ise
evlerinde ziyaret edilen ve çalışmaya katılmayı kabul eden kişililerdir. Çalışmaya katılanların %48.5’i erkek olup, yaş ortalaması 73.8±6.0 yıldır. Katılımcıların %85.4’ü en az bir kronik hastalığı olduğunu ifade etmiştir. Maddelere
verilen yanıtların dikomotoz hale getirilerek özet skorun hesaplandığı çalışmada katılımcıların %23.6’sı 8 tam puan almışlardır ve LBEYAS puan ortalaması
5.6±2.2’dir. York tarifine göre puanlama yapılan ve katılımcıların %16’sının
tavan tam skor elde ettiği çalışmada EQ-5D endeks puanları 1 ile -0,59 arasında değişmektedir ve ortalaması 0.60±0.34’dür. Araştırmaya katılanların kendisağlıklarını bütün olarak 100 üzerinden değerlendirmeleri (VAS skoru) 35 ile
95 arasında değişmektedir ve puan ortalamaları 62.2±12.4’dür. Kadın olmak,
kronik hastalığa sahip olmak, boşanmış ya da eşini kaybetmiş olmak, öğrenim
durumunun düşük olması ve çalışmamak yaşam kalitesinin düşmesi için risk
faktörleri olarak saptanmıştır (p<0.01). EQ-5D Yaşam kalitesi puanı yaş (r=0.49) ve LBEYAS puanı (r=0.69) ile korelasyon içerisindedir (p<0.01).

İletişim (Correspondence)
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı

1Anabilim Dalı, Ankara
İl Sağlık Müdürlüğü, Sinop

2

68

Sonuç: Yaşlıların günlük enstrümental aktivitelerini yerine getirebilmeleri
ile yaşam kaliteleri ilişkilidir. LBEYAS, birinci basamak sağlık hizmetlerinde,bağımlılık düzeylerinin yanı sıra yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi açısından
yol göstericidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; EQ-5D Yaşam Kalitesi Ölçeği; Lawton Brody
Enstrümental Yaşam Aktivitesi Skalası

Sözlü Sunum Özetleri -7RISK STATUS OF OSTEOPOROSIS IN TURKISH
MIDDLE AGE GROUP WOMEN IN MODA

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ayşe Nilüfer OZAYDIN1
Ayça Demir YILDIRIM2Introduction: Osteoporosis affects people around the world. It is characterized by low bone mass and micro-architectural deterioration of bone tissue,
leading to bone fragility and a consequent increase in risk of fracture. These
fractures are a major cause of morbidity and disability in older people, can leadto premature death. Such fractures impose a considerable economic burden
on health services worldwide. In this paper, it will be presented the results ofosteoporosis risks and related factors of women aged 40-69 live in Caferaga
district/Istanbul, in sunny climate.
Materials and Method: This population-based/cross-sectional study
was implemented in Moda/Caferaga district in Istanbul. The study population
was the women age group 40-69 and resident in Moda. Target women was
6123 according to the adress based population registration system of 2007.
Randomly selected sample included 1398 women during the study period,
1271 women was interviewed (90.9%) between September 2010 and April
2011. Data was analysed by SPSS 11.0. Turkish version of one minute osteoporosis risk test of International Osteoporosis Foundation was used to evaluate
risk. It includes 9-questions and positive answers simply mean that there areclinically-proven risk factors which may lead to osteoporosis and fractures. In
this study it was given 1 score for any positive answer.
Results: Osteoporosis prevalence in women aged 40-69 live in Moda/
Istanbul was found 4.1%. These women was excluded the risk analysis(n=52).
Eighty percent of women has osteoporosis risk according to the test. Average positive answer was found 1.6±1.2 (min=0, max=6). There was pozitive corelation between “age of women”,“the period of time of smoking” andosteoporosis-risk (respectively r=0.4, p=0.0001, r=0.3, p=0.0001). The risk
was found higher in women in lower educated group (1.92±1.5, p=0.021), lower social class (1.77±1.2, p=0.011), to live alone (1.92±1.2, p=0.001) and
BMI equal and over 30 (1.8±1.2, p=0.001). The risk was found less in nevermarried women than others (1.47±1.3, 1.5±1.2, 1.84±1.2, p=0.0001). There was not found any association between “the residential area during childhood, doing egzersize, COC usage” and “osteoporosis-risk”.

İletişim (Correspondence)
Department of Public Health, Marmara Universiy

1Faculty of Medicine, Istanbul, Turkey.

Conclusion: The risk of osteoporosis of the women aged 40-69 live in
Moda/Istanbul was found so high. Population based screening and preventive
programmes should be implemented.
Anahtar Sözcükler: Population-based; Osteoporosis; One minute osteoporosis risk

Moda Family Health Center, Istanbul, Turkey.

2

69

Sözlü Sunum Özetleri -8POSTMENOPOZAL ADNEKS�YAL K�TLE
YÖNET�M�NDE GER�ATR�K OLAN VE
OLMAYAN OLGULARDA OPERAT�F R�SKLER�NARAŞTIRILMASI
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

S. Sinan ÖZALP
Ömer Tarık YALÇIN
Tufan ÖGEElçin TELLİ
Nagihan ESKİN

Giriş: Ortalama yaşam süresinin uzamasına bağlı olarak geriatrik yaş grubu hastalarda saptanan adneksiyal kitle sayısı da artmaktadır. Bu çalışmada,postmenopozal tanı konulan adneksiyal kitlelerin klinik ve patolojik bulgularaçısından 50-64 yaş ve 65 yaş ve üstü (geriatrik yaş grubu) arasında değerlendirilerek geriatrik olguların cerrahi açıdan yüksek riskli olup olmadığının saptanması planlandı.
Gereç ve Yöntem: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları
ve Doğum Anabilim Dalında 1 Ocak 2004 ve 31 Aralık 2011 tarihleri arasındadeğerlendirilen 50-64 yaş arası(n=81) ve geriatrik (n=98) olgular retrospektifolarak preoperatif demografik özellikler, malignite kriterleri, konsultasyon gerektiren ek hastalıklar; intraoperatif olarak cerrahi prosedürün kapsamı, kanama miktarı ve postoperatif morbidite, mortalite, hastanede kalış süresi, patoloji
sonucu, malign olgularda evre ve kemoterapi ihtiyacı açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Gruplar arasında pre-operatif kitle değerlendirme kriterleri vetümör belirteç düzeyi açısından fark saptanmadı (p>0.05). 50-64 yaş arası
grupta gravida, parite sayıları ve konsultasyon gerektiren ek hastalıklar açısından diyabetes mellitus daha yüksek oranda saptandı (p<0.001). Operasyon
kapsamı açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı ancak kanama miktarı 50-64 yaş arası grupta daha fazla olup istatistiksel olarak anlamlıidi(p=0.012). Her iki grupta da postoperatif mortalite izlenmedi. 50-64 yaşarası grupta idrar yolu enfeksiyonu, geriatrik grupta ise yara yeri ekartasyonu ve hastanede kalış süresi daha uzun olup istatistiksel olarak anlamlı olarakdeğerlendirildi(p=0.004). Postoperatif patoloji sonucu ve kemoterapi ihtiyacı
açısından gruplar arasında fark saptanmadı (p>0.05).

İletişim (Correspondence)

Sonuç: Over kanserinde kesin tanı ancak cerrahi sonrası histopatolojik
tanı ile mümkündür. Bu da geriatrik yaş grubunda cerrahinin getireceği morbiditeyi, hatta mortaliteyi gündeme getirmektedir. Bu çalışmada geriatrik grupta
daha fazla saptanan yara yeri ekartasyonu ve daha uzun hastanede kalış süresi
dışında gruplar arasında morbidite yönünden fark saptanmadı. Sonuç olarak
adneksiyal kitle saptanan geriatrik olgular düşük morbidite ile opere edilebilirler.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Adneksiyal kitle; CerrahiEskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları Ve Doğum Ana Bilim Dalı, Eskişehir

70

Sözlü Sunum Özetleri -9KALP DAMAR CERRAH�S� YOĞUN BAKIMÜN�TES�NDE GER�ATR�K HASTA PROF�L�Giriş: Bu çalışmanın amacı, Kalp Damar Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesindeki geriatrik hasta profilinin belirlenmesidir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Esra Akın KORHAN1
Meryem ÖZLEM2
Gülendam HAKVERDİOĞLU
YÖNT3
İsmail YÜREKLİ2
Ali GÜRBÜZ2
Nilgün AKALIN ALP2

Gereç ve Yöntem: Çalışma retrospektif olarak 1 Ocak 2011 ile 31 Aralık
2011 tarihleri arasında yoğun bakım ünitesinde yatan yaşlı hastaların dosya taraması yapılarak gerçekleştirildi. Kalp Damar Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesine
bir yıl içinde yatan 65 yaş ve üstü 80’i bayan, 175’i erkek olmak üzere toplam
255 yaşlı hastanın bilgisayardaki epikriz raporlarında yer alan verileri değerlendirildi. Yaşlı hastaların yatış süreleri, yatış nedenleri ve mortalite durumları 17başlık altında değerlendirildi. Ayrıca, hastaların EuroSCORE puan ortalamaları
da incelendi. Verilerin analizinde sayı-yüzde dağılımı ve Ki-Kare testi kullanıldı.
Bulgular: Yaşlıların yaş ortalamasının 74.16±6.33 yıl, %54.1’inin 65-74
yaş grubunda olduğu, %68.6’sını ise erkek hastaların oluşturduğu belirlendi.
Yatış nedenlerine göre hastaların %22.77’si ateroskleroz tanısı ile en büyük grubu oluşturdu. Yatış tanılarından bazılarının ise; %16.5’inin anevrizma, %12.2’sinin periferik arter hastalığı, 11.4’ünün koroner arter hastalığı olduğu belirlendi.
Hastaların ortalama yoğun bakım ünitesinde kalış süreleri 11.57±10.40 gündü. Hastaların %51.8’inin EuroSCORE puanının 4-6 puan arasında olduğu ve
mortalite açısından orta risk grubunu oluşturduğu ve %5.9’sinin mortal seyrettiği belirlendi. Hastaların %94.1’inin yoğun bakım ünitesinden sonra Kalp
Damar Cerrahisi servisinde takip edildikleri ve taburcu oldukları belirlendi.
Hastaların yaşı, cinsiyeti, tanıları, yoğun bakımda kalış süreleri ve EuroSCORE puanları ile mortalite durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
saptanmadı (p>0.05). Hastaların EuroSCORE puanları ile tanıları arasında ise
istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlendi (p<0.05).
Sonuç: Çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar, Kalp Damar Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesinde genel mortalite değerlerinin oldukça düşük olduğunu ve
prognozun iyi olduğunu gösterdi. Yoğun bakım ünitesinde yatan yaşlı hastalarda yaşlılık nedeni ile görülebilecek fizyolojik ve psikolojik değişikliklerin dikkate
alınarak gerekli tıbbi tedavinin ve hemşirelik bakımının sistemli bir ekip yaklaşımı ile verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Yoğun bakım ünitesi; Profilİletişim (Correspondence)İzmir Katip Çelebi Üniversitesi

1İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim Ve

2Araştırma HastanesiŞifa Üniversitesi

371

Sözlü Sunum Özetleri -1065 YAŞ ÜSTÜ HASTALARDA GÖRÜLEN ADL�TRAVMALAR

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ayhan Sümer YAMAN1
Fatih BÜYÜKCAM1
Umut Yücel ÇAVUŞ1
Sinan YILDIRIM1
Aynur YURTSEVEN1
Mehtap Kaynakçı BAYRAM1
Nihat DANLI2
Cemil CİVELEK3Giriş: Yaşlıların maruz kaldıkları adli travmalarda mortalite ve morbidite
hızları ve hastanede kalış süreleri diğer yaş guruplarından daha fazladır. Buçalışmada 65 yaş üzeri hastalar arasında görülen adli travmaların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil servisine 2011 yılında adli olaylar nedeniyle başvuran 65
yaş ve üstü 360 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ve cinsiyet özellikleri, travma nedenleri, travma sonucu oluşan patolojileri, hastaneye yatış ve mortalite
hızları değerlendirilmiştir.
Bulgular: 360 hastanın 237’si (%65.8) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 73.6±1.6 idi (65-93 arası). En sık adli travma nedeni trafik kazaları idi(234 hasta). Hastalar için en sık gerekli olan konsultasyonlar sırasıyla, ortopedi(192), beyin cerrahisi (78) ve genel cerrahi (35) konsültasyonları idi. 127 hastaya herhangi bir konsultasyon gereği olmadı. Hastaların 53'ü (%14,7) servise
yatırıldı. Yatırılan hastaların ortalama yatış süresi 7.7±1.0 idi (1-45 gün arası).
Ayaktan takip edilen hastaların ortalama takip süresi 9.1±2.5 idi (2-24 saat).
Sonuç: Ülkemizde yaşlı nüfusu arttıkça, acil servise başvuran geriatrik
travma ve adli olgular da artacaktır. Acil servis hekimleri geriatrik travmalarda
dikkatli bir değerlendirme yapmalı, gözlem süresini uzun tutmalı ve olası komplikasyonlara karşı uyanık olmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Geriatri; Adli vaka; Çoklu travma; Acil servisİletişim (Correspondence)Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hasta-1

nesi, Acil Tıp Kliniği
Dr. Nafiz Körez Sincan Devlet Hastanesi, Acil Servis

2

Vakıf Gureba Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil

3

Tıp Kliniği

72

Sözlü Sunum Özetleri -11YOĞUN BAKIMDA YATAN GER�ATR�K
HASTALARIN RETROSPEKT�F OLARAKDEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Sinan YILDIRIM1
Fatih BÜYÜKCAM1
Umut Yücel ÇAVUŞ1
Ayhan Sümer YAMAN1
Mehtap KAYNAKÇIBAYRAM1
Aynur YURTSEVEN1
Nihat DANLI2
Cemil CİVELEK3Giriş: Yoğun bakım ünitelerinde yatan yaşlı hasta sayısı gün geçtikçe
artmakta, mevcut yoğun bakım sayısı ihtiyacı karşılayamamakta, bu yüzden
yoğun bakım ihtiyacı olan hastalar acil servislerde takip edilmektedir. Bu çalışmada hastanemizdeki yoğun bakımlarda yatarak tedavi gören 65 yaş ve üstühastaların yatış süreleri ve mortalite verileri incelendi.
Gereç ve Yöntem: Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi yoğun bakım servislerinde yatarak izlenmiş olan 65 yaş üstü 838 hastaçalışmaya dahil edildi. Hastaların yatış süreleri ve mortalite hızları araştırılmıştır.
Bulgular: 2011 yılında yoğun bakımlarda yatarak tedavi olan 1836 hastanın 838’i 65 yaş üzerindeydi. Beyin cerrahisi yoğun bakımda yatan 49 hastanın 10’u, anestezi yoğun bakımda yatan 94 hastanın 79'u, cerrahi yoğun
bakımda yatan 66 hastanın 41’i, dahiliye yoğun bakımda yatan 311 hastanın
222’si, koroner yoğun bakımda yatan 655 hastanın 284’ü nöroloji yoğun bakımda yatan 112 hastanın 85’i, acil yoğun bakım servisinde yatan 528 hastanın
196’sı 65 yaş üstündeydi. Ortalama yatış süresi ve mortalite oranları sırasıyla (65 yaş üstü grupta) anestezi yoğun bakımda 22 gün-%83, nöroloji yoğun
bakımda 20 gün-%93, beyin cerrahisi yoğun bakımda 18 gün-%60, cerrahiyoğun bakımda 13 gün-%93, dahiliye yoğun bakımda 15 gün-%77, koroneryoğun bakımda 4 gün-%20, acil yoğun bakım servisinde 4 gün-%31 idi.
Sonuç: Yoğun bakım sayısı ihtiyacı tam olarak karşılayamadığından acil
servis hekimlerinin aynı zamanda yoğun bakım hastalarına da uzun süreli hizmet vermeleri gerekebilmektedir. Bu nedenle yoğun bakım yan dal uzmanlığının, acil tıp uzmanlığının üst ihtisası olarak verilmesi tartışılmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Geriatri; Acil servis; Yoğun bakım ünitesiİletişim (Correspondence)Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hasta-1

nesi, Acil Tıp Kliniği
Dr. Nafiz Körez Sincan Devlet Hastanesi, Acil Servis

2

Vakıf Gureba Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil

3

Tıp Kliniği

73

Sözlü Sunum Özetleri -12TÜRKÇE �Ş�TME ENGEL� ÖLÇEĞ�-YAŞLI (�EÖ-Y):GEÇERL�K VE GÜVEN�RL�K ÇALIŞMASI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Songül AKSOY1
Filiz ASLAN2
Reha ALPAR3Giriş: Yaşlı popülasyonda en yaygın sağlık sorunlarından biri işitme kaybıdır. Dünya Sağlık Örgütü’nün araştırmalarına göre dünya üzerindeki 75 yaşın
üzerindekilerin %70-80’inde bilateral sensörinöral işitme kaybı vardır. Yapılan
projeksiyonlara göre 2050 yılında dünya üzerinde presbiakuziye bağlı işitme
kaybı olan insanlarının sayısının 900 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.
Türkiye’de yaşlılarla yapılan işitme kaybı prevelansını ortaya çıkarmaya yönelikbir çalışmaya literatürde rastlanmamıştır. Oysa etiyolojisine bağlı olmaksızın işitme kaybı yaşlıların hayat kalitelerini önemli oranda etkilemektedir. Weinsteinve Ventry (1982) işitme kaybının yaşlıların duygusal ve sosyal uyumlarında etkisini değerlendirmek için İşitme Engeli Ölçeği - Yaşlı (İEÖ-Y)’nu geliştirdiklerini
bildirmektedirler. Farklı kültürlerde birçok çalışmada kullanılan İEÖ-Y, işitme
kaybını tahmin etmede önemli bir araç olarak sunulmaktadır. Bu çalışmanın
amacı, yapısal geçerliliği ve iç tutarlılık güvenilirliği istatistiksel olarak sağlanmış
“İşitme Engeli Ölçeği-Yaşlı” oluşturularak, bu ölçeğin işitme kaybı olan yaşlı
bireylerin değerlendirilmesinde klinik kullanımını sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada “Hearing Handicap Inventory-Elderly”
kullanılarak ölçek uyarlaması yapılmıştır. Test uyarlamasından önce maddeler orijinal dilden hedef dile çevrilmiş, çeviri değerlendirilerek deneysel ölçek
geliştirilmiştir. İşitme kaybı yakınması olan 30 yaşlı birey ile örneklem grubuoluşturulmuştur. Bu örneklemde deneysel ölçek uygulanmış ve orijinal ölçekle
deneysel ölçekteki maddelerin eşdeğer olduğu Geri-Çevirme yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Yeni ölçek oluşturulduktan sonra “İşitme Engeli Ölçeği-Yaşlı” adı ile Hacettepe Üniversitesi, Odyoloji ve Konuşma BozukluklarıÜnitesine başvuran ve etyolojisine bakılmaksızın işitme kaybı yakınması olan
65 yaş ve üzeri 100 yaşlı bireye uygulanmıştır.
Bulgular: Elde edilen veriler SPSS paket programında incelenmiş, yapısal geçerliliği faktör analizi ile iç tutarlılık güvenilirliği Cronbach Alfa ile hesaplanmıştır. Yirmi beş maddelik İEÖ-Y, duygusal ve sosyal durumları değerlendiren iki alt ölçekte incelenmiş, maddelerin iç tutarlılığı çok yüksek bulunmuştur.

İletişim (Correspondence)
Hacettepe Üniversitesi, KBB Anabilim Dalı, Odyo-

1loji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı, Ankara
Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü,2

Doktora Öğrencisi, Ankara
Hacettepe Üniversitesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı,

3

Ankara74

Sonuç: Yaşlılarda işitme kayıplarının çoğu zaman re/habilitasyonu için
seçenekler bulunmaktadır. Kullanımının kolay ve güvenilir bir ölçek olması açısından yaşlılarda işitme kaybının taranmasında bir araç olarak kullanılabileceği
sonucuna varılmıştır. Klinik uygulama ve yapılacak çalışmalarda; işitme kaybının tipine ve derecesine göre işitme cihazı, koklear implant, yardımcı dinleme
cihazları kullanımlarının gerekliliği ve etkisi test-tekrar-test ölçümleri İEÖ-Y kullanılarak incelenebilecektir. Ülkemizde işitme kayıplı yaşlı bireylerin değerlendirilmesinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış bir ölçek olarak kullanılması
önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; İşitme kaybı; İşitme Engeli Ölçeği-YPoster Sunumu Özetleri -1GER�ATR�K HASTALARDA KAS-�SKELET S�STEM�AĞRILARI, DEPRESYON VE YAŞAM KAL�TES�Giriş: Çalışmanın amacı geriatrik hastalarda kas-iskelet sistemi ağrıları ve
depresyon varlığının araştırılması ve bu parametrelerin yaşam kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesidir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Esra Bilgin CEBE
Zuhal ÖZİŞLER
Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU
Sumru ÖZELNilgün ERGÜN

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya fiziksel tıp ve rehabilitasyon polikliniğine
başvuran 65 yaş ve üzeri 203 hasta (155 kadın, 48 erkek) alındı. Hastalarındemografik verileri kaydedildi. Hastaların ağrılı bölgeleri yönelik o döneme kadar uygulanan tedaviler (medikal tedavi, fizik tedavi, kaplıca tedavisi, egzersiz
programı, invaziv girişimler ve cerrahi tedavi) sorgulandı. Ağrıyı değerlendirmede Geriatrik Ağrı Ölçeği (GAÖ), depresyonu değerlendirmede Geriatrik Depresyon Ölçeği (ağrılı bölge sayısına göre tek bölge, iki bölge ve üçten fazla ağrılı
bölge şeklinde kaydedildi. Ağrıya GDÖ), yaşam kalitesini belirlemede ise SF-36
yaşam kalitesi ölçeği kullanıldı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 72.87±6.31 yıldı. Toplam 203 hastadan %97’sinin en az bir bölgede ağrı yakınması vardı. Ağrısı olan hastaların%34.5 inde tek ağrılı bölge, %44.7’sinde iki ağrılı bölge, %20,8’inde üç ağrılı
bölge olduğusaptandı. Hastaların medikal tedavi olarak en fazla (%56.2) nonsteroidal anti-inflamatuar ilaçlar kullandığı belirlendi. Hastaların %73.4’ünde
fizik tedavi, %41.9’unda kaplıca tedavisi, %19.7’sinde operasyon ve %1’ine
invaziv girişimler uygulandığı saptandı. Hastaların %31.5’inin önerilen egzersiz programını uyguladığı gözlendi. Geriatrik ağrı ölçeğine göre hastalarınağrı düzeyinin %11.8’inde hafif, %56.7’sinde orta, %31.5’inde şiddetli olduğu
belirlendi. Hastaları %44.8’inde depresyon olduğu gözlendi. Hastaların GAÖ,
VAS, GDÖ ve SF-36 alt parametrelerinin ortalamaları Tablo 1’de verilmiştir.
GAÖ skorları ile GDÖ skorları arasında anlamlı (p=0,001, r=0,545) pozitif
korelasyon saptandı. Ayrıca hem GAÖ hem de GDÖ ile SF-36’nın tüm alt grupparametreleri arasında anlamlı negatif korelasyonlar saptandı.
Sonuç: Yaşlılarda kas-iskelet sistemi ağrılarına ve depresyona sık rastlanmaktadır. Bu yaş grubunda ağrı ve depresyon varlığı yaşam kalitesini etkileyenönemli parametreler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Geriatri; Ağrı; Yaşam kalitesiİletişim (Correspondence)
Ankara Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim veAraştırma Hastanesi

75

Poster Sunumu Özetleri -2YAŞLI POPÜLASYONDA AĞRI EŞ�Ğ�Giriş: Ağrı eşiği kişinin ağrı hissini algıladığı en hafif uyaran şiddetini ifadeeder. Ağrı eşiğini etkileyen bazı faktörler bilinmekle birlikte yaşın etkisi kesin
olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada ağrı eşiğinin yaş ile değişimi yanında
depresyon, uyku kalitesi ve ağrı algılaması ile ilişkisini araştırmayı amaçladık.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Erkan MESCİ
Afitap İÇAĞASIOĞLU
Raife Şirin ATLIĞ
İrem ANGIN
Sibel TOSLALI

Gereç ve Yöntem: Çalışma 65 yaş üstü, kronik lokomotor sistem ağrısı
olan 40 hastadan oluşan yaşlı hasta grubu (Yaş ortalaması 70.6±4.9) ile 18-50
yaş arası kronik lokomotor sistem ağrı problemleri olan 40 hastadan oluşan
genç hasta grubunda (Yaş ortalaması 39.5±8.8) yapıldı. Enflamatuar ve malign hastalığı olanlar, akut ağrılı hastalar, sinir sistemi üzerine etkili ilaç kullananlar ile anket sorularını cevaplayamayacak olan hastalar çalışmaya alınmadı.
Hastaların basınç algometresi ile basınç ağrı eşiği (BAE) ölçümleri, başparmağa
eşit şiddette ağrılı uyaran sonrası vizüel analog skala (VAS) ile ağrı değerlendirmesi, Beck depresyon ölçeği ile depresyon, Pittsburgh ölçeği ile uyku kalitesiölçümleri yapıldı. Ayrıca hastalardan mevcut lokomotor sistem ağrılarını VAS
ile değerlendirmeleri istendi. Her iki grubun ağrı eşiği ve başparmak VAS değerleri karşılaştırması sonrası, yaşlı grupta değişik parametrelerin ilişkileri incelendi.
Bulgular: Grupların vücut kitle indeksi, kadın/erkek oranı, Beck depresyon ve uyku kalite skorları arasında belirgin fark yoktu (p>0.05). Yaşlı hasta
grubunun deltoid üzerinden ölçülen BAE ortalaması (22.4±11.6) olup, genç
grubun ortalaması (19.9±9.4) ile anlamlı fark göstermiyordu (p>0.05). Yine
tibia üzerinden yapılan ölçüm ortalamaları da yaşlı grup (19.7±9.1) ile genç
grupta (21.2±9.9) benzerdi (p>0.05). Her iki grubun başparmaktan verilen ağrılı uyaran sonrası VAS ortalamaları değerlendirildiğinde de yaşlı grup
(6.5±2.8) ile genç grup (7.4±2.3) arasında fark bulunmadı (p>0.05). Yaşlı
grup kendi içinde değerlendirildiğinde erkek hastaların deltoid BAE (p<0.01)
ve tibia BAE (p<0.05) ölçümlerinin yüksek olduğu görüldü. Yaşlı grubun ağrıeşiği ile başparmak VAS skorları negatif yönde ilişkili idi (p<0.05). Bu grubunbaşparmak uyarı VAS ile primer hastalık ağrısı VAS skorları ise pozitif korelasyon gösteriyordu (p<0.01). Beck depresyon skoru; primer hastalık VAS ile
pozitif korele (p<0.05) olup, başparmak uyarı VAS ve BAE ölçümleri ile ilişkili
bulunmadı (p>0.05). Pittsburgh skorları sadece primer hastalık VAS ile ilişkili
idi(p<0.05).

İletişim (Correspondence)

Sonuç: Basınç ağrı eşiği yaş ile belirgin değişiklik göstermemektedir. Yaşlı
kişilerde de BAE düzeyleri erkeklerde kadınlara göre yüksektir. Depresif kişiler
mevcut kronik ağrılarını daha yüksek şiddette algılamaktadırlar.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve

Anahtar Sözcükler: Ağrı algılaması; Basınç ağrı eşiği; Depresyon;YaşlılıkAraştırma Hastanesi

76

Poster Sunumu Özetleri -3ALZHE�MER HASTALIĞI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Seda GÜNDÜZ1Özlem ASLAN BAĞCI2
Dilek YILDIRIM1
Nursel ALTIPARMAK1

Yaşın ilerlemesiyle birlikte prevelansının arttığı Alzheimer hastalığı; bilişsel,davranışsal ve konuşma işlevlerinde bozulma belirtileriyle karakterize nörodejeneratif bir hastalıktır. Hastalığın en önemli özelliği sinsi başlayarak yavaş bir
seyir göstermesidir. Özellikle hastalığın ilerlemesiyle birlikte günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmede güçlük çeken yaşlı bireyler için önemli bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Hastalığın kesin tedavisi yoktur, ancak her geçen gün yapılan araştırmalar neticesinde hastalık hakkında birçok farklı fikir ortaya atılmıştır.
Bu çalışmada; Alzheimer hastalığının genel özelliklerine son gelişmeler ışığında
değinilerek bilgilerin gözden geçirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma dergi ve kitaplardan literatür taraması yapılarak hazırlandı. Yaşlı popülasyonun da görülen
tüm demansların en sık nedeni Alzheimer hastalığıdır. Tüm demans tiplerinin
2/3 ‘den sorumludur. Prevalans yaş arttıkça artmakta ve 85 yaş üzerindekiler deyaklaşık %45’e ulaşmaktadır. Ülkemizde yaklaşık 400 bin civarında Alzheimer
hastası olduğu tahmin edilmektedir. Bu sayı ortalama yaşam süresinin artmasıyla birlikte ilerleyen yıllarda korkutucu seviyelere ulaşabilir. Dünya da ve ülkemiz de popülasyonu göz önüne alındığında her geçen gün hasta sayısında artış
oluşturan ve yaşam kalitesini düşüren bir hastalık olması nedeniyle hem bireyaçısından hem de hastaya bakan kişiler açısından önemli bir sağlık problemidir.
Yapılan araştırmalarda hastalığın yıllık maliyet oranı da yüksektir bu nedenle
erken tanı ve tedavi önemli yer almaktadır. Kognitif bozukluklar, afazi, davranış
bozuklukları bireyleri toplumdan izole etmektedir. Bu nedenle hastalar için sosyal etkinlikler ve bilişsel faaliyetlere yönelik çalışmalar arttırılmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Alzheimer hastalığı; Risk faktörleri; Tedaviİletişim (Correspondence)
Bozok Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek

1

Okulu, Yaşlı Bakımı Programı, Yozgat
Bozok Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek

2

Okulu, Çocuk Gelişimi Programı, Yozgat

77

Poster Sunumu Özetleri -4ENFEKS�YON HASTALIKLARI SERV�S�NDE TAK�PED�LEN GER�ATR�K HASTALARIN �RDELENMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Hava YILMAZ
Esmeray Mutlu YILMAZ
Şaban ESEN
Mustafa SÜNBÜL
Hakan LEBLEBİCİOĞLU

Giriş: Yaşlı hastalarda enfeksiyon hastalıkları önemli bir hastaneye yatış
sebebidir ve infeksiyon hastalıkları bu yaş grubunda daha mortal seyretmektedir. Bu çalışmada Ocak 2009- Aralık 2011 tarihleri arasında Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji servisinde takip edilen yaşlı hastaların demografiközellikleri ve yatış nedenleri irdelenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde üç yıl içinde toplam 400 yaşlı hasta yatırılarak takip edildi.
Bulgular: Bu hastaların 222’si (%55) erkek ve yaş ortalaması 74.2 idi.
Hastaların 235’i (%58) acil servisten 165’i poliklinikten yatırılmıştı. En sıktanı komplike üriner sistem infeksiyonu (n=94) idi. Pnömoni (n= 54), sepsis(n=38) ve cilt yumuşak doku infeksiyonları (n=39) da sık görülen yatış tanılarıydı. Ayrıca endemik bölgede olduğumuz için Kırım Kongo Kanamalı Ateşi
de sık rastladığımız tanılar arasında idi (n=52). Yatış süresi ortalama 11 gün(1-267 gün)dü. 38 hasta haliyle, 273 hasta ise şifa ile taburcu edildi. Hastaların
89’unda (%22) ise ölüm görüldü. En fazla mortalite (%71) sepsisli hastalarda
görüldü. Komplike üriner sistem infeksiyonu %29, pnömoni ise %30 oranında mortal seyretti. Ortopedik infeksiyonlar 21 hastada görüldü. Bunların 14’ü
spondilodiskitis, beşi osteomiyelit ve ikisi protez infeksiyonu idi. Tüberküloz bir
hastamızda milier tutulum, iki hastamızda menenjit ve bir hastamızda da kemiktüberkülozu şeklinde görüldü. Tüberküloz menenjit bir hastamızda mortal seyretti. Hastalarımızın 17’sinde akut bakteriyel menenjit, birinde viral ensefalit ve
ikisinde beyin absesi vardı. Ensefalitli hasta ve bakteriyel menejitli hastaların
dokuzu (%53) tedaviye rağmen kaybedildi. İnfektif endokardit (n=2) ve kateterilişkili kan dolaşımı infeksiyonları (n=4) altı hastamızda görüldü. uygun tedavi
ile şifa buldular. Viral hepatit ise hastalarımızın 16’sında görüldü. Hepatit B(n=7) ve hepatit C (n=8) kronik şekilde görülürken bir hastada akut hepatikkoma şeklinde görüldü ve mortal seyretti.
Sonuç: Pnömoni ve üriner sistem infeksiyonu yaşlılarda sık görülen hastaneye yatış sebebidir. Sepsis, pnömoni, üriner sistem infeksiyonu ve santral
sinir sistemi infeksiyonlarının mortalitesi yüksektir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Enfeksiyon; İkinci Basamakİletişim (Correspondence)
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi, Klinik
Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim
Dalı, Samsun

78

Poster Sunumu Özetleri -5D�YET POL�KL�N�Ğ�NE BAŞVURAN YAŞLI
HASTALARDA KRON�K HASTALIK SIKLIĞI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Aynur ÖZDENER1
Merve ÖRNEK1Emine Sumru SAVAŞ2
Zeliha Fulden SARAÇ2
Fehmi AKÇİÇEK2Giriş: Yaşlılık döneminde diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi, osteoporoz, obezite gibi kronik hastalıklar daha sık görülmekte ve bu hastalıklarabağlı ölüm oranı da artmaktadır. Yaşlılıktaki kronik hastalıklarda tıbbi beslenme programı uygulaması tedavinin önemli bir basamağını oluşturmaktadır.
Geçmişte yapılan bir çalışmada yaşlıların %22.7’ sinde kronik hastalık şüphesi,%60.9’unda hipertansiyon, %7.9’u anemi, %19.7’sinde açlık kan şekeri yüksekliği saptanmıştır.Ülkemizde diyet polikliniğine başvuran yaşlı hasta özellikleri hakkında yeterli veri yoktur.Bu nedenle; iç hastalıkları diyet polikliniğine
başvuran ve tıbbi beslenme programına alınan yaşlı hastaların kronik hastalık
sıklığının retrospektif olarak değerlendirilmesi planlandı.
Gereç ve Yöntem: 1 Ekim 2010-30 Eylül 2011 tarihleri arasında toplam
1 yıllık süre içerisinde iç hastalıkları diyet polikliniğine başvuran hastaların verileri hastane kayıtlarından incelendi ve 65 yaş ve üzeri olanlar belirlendi. 65 yaşve üzeri olan hastaların verileri kaydedildi.
Bulgular: Bir yıllık sürede iç hastalıkları diyet polikliniğinde toplam bakılan hasta sayısı 4349’du. Bunların %7.6’sı (333 kişi) 65 yaş ve üzeridir. 65 yaşve üzeri hastaların da %65’i (217 kişi) diyabetiktir. 65 yaş ve üzeri hastalarda
kronik böbrek yetmezliği, hiperlipidemi, hipertansiyon ve obezite diğer tespit
edilen kronik hastalıklardır.
Sonuç: Türk toplumunda diyet polikliniğe başvuran yaşlı hastalarda ensık diyabet, hiperlipidemi, hipertansiyon ve obezite mevcuttur. Özellikle ileri
dönem hastalarda beslenme programı hazırlanırken kişiye özel, bu hastalıklarıönleyici programlar hazırlanılması hedeflenmelidir.
Anahtar Sözcükler: Beslenme; Kronik hastalık; Yaşlı

İletişim (Correspondence)Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabi-1

lim Dalı, İzmir
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabi-2

lim Dalı, Geriatri Bilim Dalı, İzmir

79

Poster Sunumu Özetleri -6DYSTONIC CLENCHED FIST OF A PATIENTWITH ALZHEIMER’S DISEASE TREATED WITH
BOTULINUM TOXIN

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

İltekin DUMANÜmüt GÜZELKÜÇÜK

Dystonic clenched fist is a rare condition characterized by sustained muscle contractions and abnormal posture in hand. The exact pathogenesis is still
unknown. Main manifestations are dystonia, pain, functional loss and poor
hygene. Botulinum toxin is one of the most important treatments of dystonia. It
is used not only for focal dystonia such as cervical, arm, leg dystonia, but also
for more extended segmental or generalized dystonia to the selected muscle
groups. 85-years-old male patient with Alzheimer’s disease was admitted to ourclinic with dystonia on the left hand. Progressive flexion of the fingers developed 4 mounths ago. Major complaints were excessive pain, funtional loss andpoor hygene. Pain was mild in rest but increasing with movement, exacerbating
especially by finger extension. Functionally, patient had no voluntary finger
extension and he was not using his left hand in daily activities. Botulinum toxin
type A (BTA) was decided to be applied to the flexor digitorum superficialis
and flexor digitorum profundus muscles. BTA was applied under the guidenceof neurostimulator. 50 IU BTA was injected to each of the muscles. Physicaltherapy was continued for 1 month after injection including stretch exercisesfor elbow, wrist and fingers. In follow-up physical examination 1 month after
the BTA treatment, edema was resolved completely and intensity of pain decreased significantly. The nails were reported to be cut easily. Making palmar
hygene was reported to be easy. The odor and maceration disappeared. In
terms of voluntary movements, he could extend his left elbow and wrist. He
could extend the fingers such that finger pulps could reach 4 cm away frompalmar crease. In terms of passive extension, second and third fingers could be
extended to almost full range, fourth and fifth fingers could be extended until
the halfway of full range of motion. As conclusion, BTA might help in the treatment of dystonic clenched fist since this provides pain relief, functional gain,
postural improvement and good hygene. BTA in earlier stages might be usefulfor also prevention of probable contructures. BTA in conjuction with physicaltherapy might reveal better response than physical therapy alone.
Key Words: Alzheimer’s disease; Botulinum toxin; Clenched fist; Dystoniaİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon AD, TSK Rehabilitasyon ve Bakım
Merkezi

80

Poster Sunumu Özetleri -7GER�ATR�K HEM�PLEJ�K OLGULARDA DEPRESYONVE ANKS�YETE DÜZEY�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ali Yavuz KARAHAN

Giriş: İnme sonrasında gelişen depresyon % 20-60 oranında bildirilmektedir ancak patogenezi henüz netlik kazanmamış konulardan birisidir. İskemiyebağlı ortaya çıkan bilişsel ve vejetatif bulgular, depresyonun neden olduğu bulguları gölgeleyebilir ve depresyon tanısı gözden kaçırılarak tedavide yetersiz kalınabilir. Bizde çalışmamızda inmeli olgularda depresyon ve anksiyete düzeyini
ortaya koyarak yaş faktörünün tabloya etkisini incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde yatarak tedavi gören 83 inme hastasının
rehabilitasyon programı öncesinde tanımlayıcı özellikleri kaydedildi ayrıca hastaların bağımlılık düzeyi Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ) ile, depresyon
düzeyi Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile, anksiyete düzeyi Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ile değerlendirildi ve kognitif fonksiyonları değerlendirme amacıyla
Mini Mental Test (MMT) kullanıldı. Elde edilen verilere yaşın etkisini ortaya
koyabilmek için hastalar 65 yaş ve üzeri geriatrik (GER) grup ve 65 yaş altı
geriatrik olmayan (NGER) grup olmak üzere ikiye ayrılarak istatistiksel karşılaştırmalar yapıldı.
Bulgular: GER grupta 16’sı kadın (%36.4), 28’i erkek (%63.6) olmaküzere toplam 44 hasta, NGER grupta ise 18’i kadın (%46.2), 21’i erkek (%53.8)
olmak üzere toplam 39 hasta değerlendirildi. Yaş ortalaması GER grubunda
70.3±6.1 iken, NGER grubunda 55.6±6.4 idi. Tedavi öncesi yapılan değerlendirmede GER grubunda FBÖ 65.8±22.5 iken, NGER grubunda 77.8±22.1
idi. GER grubunda olguların %20.5 (9)’i hafif, %47.7(21)’i orta, %2.3(1)’i şiddetli düzeyde depresyon bulguları göstermekteydi. NGER grubunda ise hastaların %30,8(12)’ de hafif, %30.8 (12)’de orta düzeyde depresyon bulguları
izlendi. Gruplar arası karşılaştırmada geriyatrik grubun fonksiyonel bağımsızlık
ve kognitif fonksiyon düzeyleri daha geride bulunurken daha ciddi düzeyde
depresyon ve anksiyete bulguları gösterdiği izlendi.
Sonuç: İnme sonrası gelişen depresyon yaşam kalitesini ve rehabilitasyon sürecini olumsuz yönde etkileyebilecek sıklığı hiç de az olmayan önemli
bir ko-morbid hastalıktır. Özellikle geriatrik hastalarda sıklığının daha da fazlaolabileceği akılda tutulmalıdır ve erken dönemde tanımlanarak tedavisine başlanmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Anksiyete; Depresyon; Geriatri; İnmeİletişim (Correspondence)
Karaman Devlet Hastanesi Fziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Bölümü

81

Poster Sunumu Özetleri -8AC�L SERV�SE BAŞVURAN 65 YAŞ VE ÜZER�
HASTALARIN ÖZELL�KLER�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Aynur YURTSEVEN1
Umut Yücel ÇAVUŞ1
Fatih BÜYÜKCAM1
Mehtap KAYNAKÇIBAYRAM1
Ayhan Sümer YAMAN1
Sinan YILDIRIM1
Nihat DANLI2
Ertan SÖNMEZ3Giriş: Türkiye nüfusunun %7.3’ü (5.490.715 kişi) 65 yaş üzerindedir.
Mevcut veriler yaşlı nüfustaki artışın önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini
göstermektedir. Hastaneler yaşlı nüfus artışının getirmiş olduğu yeni fiziksel yapılanmaya ayak uydurmak zorundadır. Geriatrik hastalar kendileri için uygun
fiziksel imkanlar, hızlı tanı ve erken tedavi için acil servisleri, sağlık ocakları vepolikliniklere tercih etmektedirler.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim veAraştırma Hastanesi Acil servisine 2011 yılında başvuran tüm 65 yaş ve üzeri
hastaların kayıtları retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet, sosyal
güvenceleri, tanıları, istenen konsültasyonlar, servise yatış bilgileri araştırıldı.
Veriler SPSS, 15.0 programı ile değerlendirildi.
Bulgular: Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil servisine 2011 yılında başvuran 276,931 hastadan 32,514’ü (%11.74) 65 yaş veüzerindeydi. Hastaların %46.9’u erkekti, Hastalar %48.7'si 65-74 yaş, %42.4'ü
75- 84 yaş aralığında ve %8.7'si 85 yaş üzerindeydi. Hataların 3676'sı (%11.3)
servise yatırıldı. Yatarak tedavi gören hastaların %52.6’sı dahili bölümlere yatmıştı. Geriatrik hastalar acil servise en sık gastroenterolojik nedenlerle (%15.0)
ve kardiyovasküler nedenlerle (%11.27) başvurmuştu.
Sonuç: Yaşlı hastalar acil servise en sık gastrointestinal ve kardiyak nedenlerle başvurmaktadır. Hastaların özellikle bu hastalıklara yönelik yeterli değerlendirilmesi ve tedavilerinin tam olarak sağlanması gerekir.
Anahtar Sözcükler: Geriatri; Acil servis; Demografiİletişim (Correspondence)Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hasta-1

nesi, Acil Tıp Kliniği
Dr. Nafiz Körez Sincan Devlet Hastanesi, Acil Servis

2

Vakıf Gureba Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil

3

Tıp Kliniği

82

Poster Sunumu Özetleri -9YAŞLI H�PERTANS�F HASTALARIN B�TK�SEL ÜRÜNKULLANIM DURUMLARININ BEL�RLENMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zeliha KOÇ
Zeynep SAĞLAM

İletişim (Correspondence)
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun Sağlık Yüksekokulu, Hemşirelik Bölümü, SamsunGiriş: Yaşlılık dönemi fiziksel ve psikolojik değişikliklerle birlikte kronik
hastalıkların yoğun olarak yaşandığı bir dönemdir. Tüm dünyada olduğu gibiülkemizde de hastaların bitkisel ürünleri hipertansiyon gibi bir çok hastalıkla
mücadele için kullandıkları düşünülmektedir. Bu çalışma yaşlıların hipertansiyon hastalığının tedavisine yönelik olarak bitkisel ürün kullanım durumlarınıbelirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma yaşlıların hipertansiyon hastalığının tedavisine yönelik olarak. bitkisel ürün kullanım durumlarını belirlemek amacıyla
tanımlayıcı olarak planlanmıştır. 01.09.2009-31.12.2009 tarihleri arasında birüniversite hastanesinin dahili ve cerrahi kliniklerinde yatarak tedavi görmekteolan, araştırmaya katılmaya istekli ve bizimle iletişim kurabilen toplam 330 yaşlı
araştırma kapsamına alınmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan bir anket formu kullanılarak toplanmıştır. Anket formu.
yaşlıların sosyo-demografik özellikleri ve klinik özellikleri ile bitkisel ürün kullanım durumlarını belirleyen toplam 50 sorudan oluşmaktadır. İlgili kurumdan
yazılı ve araştırmaya katılan yaşlılardan bilgilendirilmiş onam alındıktan sonra
hazırlanan anket formu ilgili tarihler arasında yaşlılara uygulanmıştır. Verilerindeğerlendirilmesinde yüzdelik hesaplaması ve ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Yaşlıların yaş ortalamaları 70.8±6.5’dur. Yaşlıların %63.6’sını
kadınların, %36.4’ünü erkeklerin oluşturduğu, %34.5’inin okur-yazar olmadığı, %96.4’ünün evli olduğu, %82.7’sinin gelirlerinin giderlerine eşit olduğu,%36.4’ünün ilçede yaşadığı, %82.7’sinin sağlık durumlarını orta olarak algıladığı, %99.1’inin antihipertansif kullandığı, %98.8’inde hipertansiyon dışında
başka bir kronik hastalığın bulunduğu belirlendi. Yaşlıların %97.3’ünün aldıkları tıbbi tedaviden memnun olduğu buna karşın %52.7’sinin hipertansiyon hastalığının tedavisine yönelik olarak bitkisel ürünlerden yararlandığı, %51.8’ininyararlı olabileceğini düşündüğü için bitkisel ürünlerden yararlandığı, %45.5’inin
tıbbi tedaviler ile bitkisel tedavileri birlikte kullandığı, %92.7’sinin bitkisel tedavi
kullanımını sağlık ekibi üyeleri ile paylaşmadığı, %37.3’ünün bitkisel ürünleri
güvenli bulduğu, %49.1’inin bitkisel ürünlerin kendilerini rahat hissetmelerinisağladığını ifade ettiği, en çok kullandıkları bitkilerin sırasıyla limon (%56.4),
sarımsak (%25.5), maydanoz (%21.8), soğan (%11.8), kekik (%10.9), ısırgan
otu (%10.0) ve biberiye (%4.5) olduğu belirlendi. Bitkisel ürün kullanımının 6569 yaş grubunda, okur-yazar olmayanlarda, evli olanlarda, gelirleri giderlerineeşit olanlarda, ilçede yaşayanlarda ve sağlığını orta düzey olarak algılayanlarda
daha fazla olduğu belirlendi (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmada yaşlıların üçte ikisinin bitkisel ürünleri güvenilir bulmamasına karşın, yarısının bitkisel tedavilerden yararlandıkları belirlendi. Budoğrultuda hipertansiyonu olan yaşlıların bitkisel ürün kullanım durumlarınınbelirlenmesi ve önyargısız olarak bu ürünlerin avantaj ve dezavantajları konusunda yaşlıların bilgilendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Bitkisel ürün; Hipertansiyon; Yaşlılık83

Poster Sunumu Özetleri -10CERRAH� KL�N�KLER�NDE YATAN YAŞLI
HASTALARIN ÖZELL�KLER�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Fethiye ERDİL1
Sevilay ŞENOL ÇALİK1
Zahide TUNA1
Meral YILDIRIM1Yeşim GÖKÇE KUTSAL2

İletişim (Correspondence)
Hacettepe Üniveristesi Sağlık Bilimleri Fakültesi,

1

AnkaraHacettepe Üniveristesi Tıp Fakültesi, Ankara

2Giriş: Yaşla birlikte gelişen yaşamsal aktivitelerdeki kısıtlılıklar, yetersizlikler ve artan cerrahi girişimler, yaşlı bireyin temel ve enstrümantal günlük yaşam
aktivelerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışma, cerrahi kliniklerinde yatan 65 ve üzeri yaş grubundaki hastalara uygulanan cerrahi girişimleri,hastaların tanıtıcı ve klinik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın uygulanabilmesi için Hacettepe Üniversitesi Etik Kurulu’ndan izin alınmış ve çalışma tanımlayıcı ve retrospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini bir üniversite hastanesinin cerrahi
kliniklerinde 1 Ağustos 2008-1 Ağustos 2009 tarihleri arasında yatan toplam
4089 yaşlı hasta oluşturmuştur. Bu hastaların %51.5’i (2106) cerrahi, %46.2’si(1890) dâhiliye kliniklerine ve %2.3’ü (93) günübirlik cerrahi ünitesine tedavive bakım için yatmıştır. Cerrahi kliniklerde yatan 852 yaşlı bireyin dosyasınaulaşılabilmiştir. Veriler, 10.11.2009-07.06.2010 tarihleri arasında araştırmacılar tarafından geliştirilen, 28 sorudan oluşan “Geriatrik Hastalarda CerrahiGirişimler” başlıklı veri toplama formu aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik hesaplamalar kullanılmıştır.
Bulgular: Yaşlı hastaların %52.3’ünün erkek, %78.1’inin evli, %40.8’inin
ilkokul mezunu, %41.1’inin ev hanımı ve %34.7’sinin emekli olduğu belirlenmiştir. Hastaların yaş ortalaması 73.84±5.99 ve beden kitle indeksi ortalaması ise 27.31±4.97 olduğu saptanmıştır. Çalışma kapsamına alınan hastaların%28.1’inin genel cerrahi, %16.0’sının göz hastalıkları ve %13.0’ünün beyin
cerrahisi kliniklerinde yattığı saptanmıştır. Hastaların hastanede ortalama kalış
süreleri 9.43±8.72 gündür. Hastaların %57.4’ünde hipertansiyon, %24.8’inde
diyabetes mellitus olduğu belirlenmiştir. Daha önce geçirilen ameliyatlar incelendiğinde; hastaların %15.1’inin katarakt, %10.2’sinin apendektomi,%9.5’inin kolesistektomi ve %6,8’inin koroner bypass greft ameliyatı geçirdiği saptanmıştır. Yaşlı hastaların en çok katarakt (%5.8), gonartroz (%3.8) ve
kolelithiazis (%3.4) tanısı ile hastaneye yatırıldıkları belirlenmiştir. Yaşlı hastalara %20.4 oranında medikal tedavi uygulanmış ve cerrahi girişim olarak en
fazla katarakt (%8,8), kolesistektomi (%3.5) ve total diz protezi/tümör eksizyonu (%3.1) uygulandığı saptanmıştır. Çalışmada; yaşlı hastaların %88,1’ininsigara, %95,0’inin alkol kullanmadığı, %78.2’sinin en az bir ilaç kullandığı ve%80.8’inin protezi (gözlük, işitme cihazı vb.) olduğu bulunmuştur. Yaşlı hastaların %88.0’inin uykusunun düzenli olduğu belirlenmiştir. Hastaların; yemek
yeme (%91.5), banyo yapma ve giyinme (%83.6), yataktan kalkma (%83.5),
yürüme (%80.6) ve tuvaleti kullanma (%84.5) gibi günlük yaşam aktivitelerinibağımsız olarak yapabildikleri saptanmıştır.
Sonuç: 65 ve üzeri yaş grubu hastalarda komorbid hastalıkların varlığı dikkati çekmektedir. Cerrahi kliniklere başvuran ileri yaşlardaki hastalarınözelliklerinin belirlenmesinin, bu hastaların pre ve postop tedavi ve bakımın
planlanmasında yol gösterici olacağı ve bakım kalitesini arttıracağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Geriatri; Cerrahi hastalıklar; Komorbidite; Yaşlı
bakımı

84

Poster Sunumu Özetleri -11HEMŞ�REL�K ÖĞRENC�LER�N�N YAŞLI VEYAŞLILIK ALGISIGiriş: Bu çalışmanın amacı, hemşirelik birinci sınıf öğrencilerinin yaşlı
algısını belirlemekti.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Gülendam HAKVERDİOĞLUYÖNT1
Esra AKIN KORHAN2
Berna DİZER3

Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini bir üniversitenin hemşirelik bölümünde okuyan I.sınıf öğrencileri (n=60) oluşturdu. Araştırmanın evreni aynı
zamanda örneklemi oluşturdu ve araştırmaya katılmayı kabul eden toplam 58
öğrenci ile görüşüldü. Çalışma, Kasım 2011-Ocak 2012 tarihleri arasında yapıldı. Bu araştırma niteliksel bir çalışma olarak tasarlandı. Verilerin toplanması
ve değerlendirilmesinde fenomonolojik yöntem kullanıldı. Yarı yapılandırılmış
görüşme formu kullanılarak öğrencilerle yüz yüze görüşüldü ve görüşmeler
kaydedildi. Veriler Colaizzi’nin niteliksel araştırma analiz metodu kullanılarakdeğerlendirildi.
Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 18.44±0.70 yıl, %98.3’ü kadın,%63.8’i Anadolu Lisesi mezunu olup sadece %20.7’sinin ailesinde birlikte yaşadığı yaşlının olduğu belirlendi. Çalışmada görüşmelerin analizi sonucu üçkategori ve 13 tema belirlendi. Kategoriler “Fizyolojik, Psikolojik ve Sosyal OlarakYaşlı” başlıklarından oluştu. Kategorileri de “Bakıma Muhtaç Olma”, “Çocukluk Dönemi”, “Bilge Kişi” gibi temalar oluşturdu.
Sonuç: Hemşirelik öğrencilerinin yaşlı/yaşlılık algısını bütüncül bir gözle değerlendirdikleri, yaşlılığın sadece fizyolojik sonuçlarına odaklanmadıkları,
psiko-sosyal boyutta da gözlemlerinin, algılarının, düşüncelerinin ve tüm bunlar
sonucunda da geliştirdikleri bir bakış açısına sahip oldukları belirlendi.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Algı; Hemşire

İletişim (Correspondence)Şifa Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü, Hemşire-1

lik Esasları Ana Bilim Dalı, İzmir
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi SBF Hemşirelik

2

Bölümü, Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı, İzmir
Şifa Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü, Cerrahi

3

Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı, İzmir

85

Poster Sunumu Özetleri -12�ZM�R �L� METROPOL BÖLGEDE B�R DEVLETHASTANES� AC�L SERV�S�NE BAŞVURAN 60 YAŞ
VE ÜZER� BAŞVURULARIN DEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Pembe KESKİNOĞLU
Feyzullah İNANGiriş: Ülkemizde ve tüm dünyada acil sağlık hizmeti kullanımı tüm yaş
gruplarında artma eğilimi göstermektedir. Bu eğilim ileri yaş grubunda daha
belirgindir. Bu nedenle acil sağlık hizmeti kullanımı yaş ve tanı temelli irdelenerek tartışılmalıdır. Bu çalışmada İzmir İli metropol Bölgede hizmet veren Buca
Seyfi Demirsoy Devlet Hastanesine 60 yaş ve üzeri başvuraların tanımlanması
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma tanımlayıcı bir çalışmadır. Altmış yaş ve üzeri
başvuran kişilerin, yaş, cinsiyet, sağlık güvence bilgisi ve tanıları değişkenler
olarak belirlenmiştir. Çalışmanın evreni Kasım 2011-Şubat 2012 dönemindebaşvuran tüm 60 yaş ve üzeri başvuran kişilerdir. Örnek seçilmemiş, tüm başvurular değerlendirilmiştir. Veri tanımlayıcı olarak dağılımların değerlendirilmiştir. En önemli başvuru nedenleri cinsiyet ve yaş gruplarına göre analitik olarak
da incelenmiştir. Yüzde dağılımlar, χ2 analizi ve incelenen grubun “n” büyüklüğü nedeniyle χ2 analizi sonuçları phi (φ) katsayısı ile de kontrol edilmiştir. χ2analizde p<0.05 ve Phi>0.30 anlamlılık sınır değeri olarak alınmıştır.
Bulgular: Araştırma döneminde hastane acil servisine toplam 59674
başvuru olmuştur, bu başvuruların 10602’si (%17.76) 60 yaş ve üzerindedir.
Altmış yaş üzeri başvuruların yaş ortalaması 71.8±8.2 (60-103)’tür, 5919’u(%55.8) kadın, %65.5’inin sağlık güvencesi SSK, %11.8’i Bağkur, %10.5’iemekli sandığıdır. En önemli başvuru nedenleri kardiyovasküler (%8.8), hipertansiyon (%10.5), alt ve üst solunum yolu enfeksiyonları (%14.7) ve KOAH(+7.2)’dır. En sık görülen hastalıklar cinsiyete göre dağılımları incelendiğinde
hipretansiyonun kadınlarda, alt solunum yolu enfeksiyonun erkeklerde anlamlı
olarak daha sık başvuru nedeni olduğu saptandı. Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde hipertansiyon 60-84 yaş grubunda daha sık, kardiyovasküler hastalıklar ise 75 yaş ve üzerinde daha sık başvuru nedeni olduğu görüldü.
Sonuç: Tüm acil servis başvuruları içinde 60 yaş üzeri başvurular yüksektir. En sık acil hizmet kullanımı olan hastalıklar kardiyovasküler hastalıklar,
hipertansiyondur. Bu hastalıklara yönelik, kontrol programlarının ve birincilsağlık hizmetlerinin geliştirilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir.

İletişim (Correspondence)
Buca Seyfi Demirsoy Devlet Hastanesi Acil Servis

86

Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Acil sağlık servis başvuru; Hastalık kontrolü

Poster Sunumu Özetleri -13YAŞLILIKTA TEMPOROMAND�BULAR EKLEMDEGÖRÜLEN DEĞ�Ş�KL�KLER

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zerrin ERZURUMLUPeruze ÇELENKÇağımızda yaşlı insan nüfusunun artması, bu bireylere yönelik teşhis ve
tedavi yöntemlerini ön plana çıkarmaktadır. Yaşlılıkta ağız mukozası ve kaslarda çok sayıda değişiklik meydana geldiği bilinmektedir. Ayrıca, yaşlanmayla
birlikte diş sayısında da azalma olmaktadır, Bunlara paralel olarak TME’ debir takım yapısal ve fonksiyonel değişiklikler ortaya çıkabilir. TME’ yi oluşturan kemik yapılardaki değişiklikler arasında glenoid fossanın belirginleşmesi,
artiküler eminensin düzleşmesi ve kondil yüzeylerindeki dejeneratif değişiklikler
sayılabilir. Eklem diskinde yaşla birlikte incelme, deformasyon ve perforasyon
olabilir. Diskteki değişikliklere bağlı olarak eklem sesleri (kliking) ortaya çıkabilir. TME sublüksasyonları ve dislokasyonlar görülebilir. Bazı kronik hastalıklar
ya da inflamatuar olaylara bağlı olarak eklem ankilozları gelişebilir. Yaşlılıktadiş kaybı ve oklüzyon ilişkilerinin bozulması ile eklemin hem kas hem de kemik
yapıları etkilenebilir. Geriatrinin önemli konularından olan dejeneratif eklem
hastalıklarının TME’yi de büyük oranda etkilediği bilinmektedir. Bu derlemeninamacı yaşlılarda görülen TME hastalıklarını sunmak, tanı ve tedavi yöntemleri
hakkında bilgi vermektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Dejenerasyon; Sublüksasyon; TMEİletişim (Correspondence)
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi,Ağız Diş Çene Radyolojisi Anabilim Dalı, Samsun

87Poster Sunumu Özetleri -14BAKIMEV�NDE KALAN PS�K�YATR�K VE GER�ATR�K
HASTALARDA AĞIZ H�JYEN� VE FLORANIN
DEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zeynep ZENGİN1
Keramettin YANIK2Peruze ÇELENK1
Zerrin ÜNAL ERZURUMLU1Hava YILMAZ3
Nermin BULUT4Giriş: Yaşlılarda ve kronik psikiyatrik hastalığı olan bireylerde yetersiz ağızbakımı ve ağız kuruluğu gibi nedenlere bağlı olarak ağız sağlığı olumsuz yönde
etkilenmektedir. Bazen psikiyatrik hastalarda ısırma gibi saldırgan davranışlara
da rastlanılabilmektedir. Bu ısırmalar ciddi cilt ve yumuşak doku enfeksiyonlarına neden olabileceğinden bu hastaların oral floralarının bilinmesi klinisyene
etkin tedavi imkânı sağlar. Kronik psikiyatrik hastalığı olan genç ve yaşlı hastaların ağız hijyenleri hakkında bilgi edinerek, bu hastaların ağız florasında baskın
olan mikroorganizmaların dağılımını araştırmak ve klinisyene bilgi vermektir.
Gereç ve Yöntem: Samsun’ da bir bakımevinde kalan çeşitli psikiyatrik
hastalığa sahip 100 hasta çalışmaya alındı. 69’u erkek 31’i kadındı. Hastaların yapılan ağız muayenelerinde ağız hijyeni ve ağız mukozası değerlendirildi.
Hastalardan Transport besiyeri kullanılarak oral sürüntü örnekleri alındı. Gramboyama ve tek kokloni yöntemi ile kültürleri yapıldı. Kültür örnekleri 24-48
saatlik inkübasyon sonrasında değerlendirildi. Üreyen bakteriler gram boyama,katalaz, koagulaz, üre, indol testleri yapıldı. Gram yaymaları ise Gram boyama
yapılarak baskın mikroorganizma, lökosit, maya ve hif yönünden değerlendirildi. Hastalar genç (65 yaş altı, 88 hasta) ve yaşlı grubu (65 yaş üstü, 12 hasta)olarak ikiye ayrıldı.
Bulgular: Alınan dental anamnez ve yapılan intraoral muayene sonucunda 96 hastanın efektif diş fırçalama/ gargara kullanma alışkanlığının olmadığı belirlendi. 56 hastada ağız kuruluğu, 53 hastada periodontitis, 28 hastada
gingivitis tespit edildi. Hastalardan alınan örneklerde en fazla üreyen mikroorganizmaların oral florada üyesi olan Streptococcus, koagülaz-negatif stafilokok
ve Corynebacterium türleri olduğu gözlendi. Sadece 4 hastanın oral florasında
Staphylococcus aureus, 21 hastanın kültüründe ise Candida spp. türleri üredi. Bu hastaların sadece 5’inde (%5) gram negatif bakterilerin üremesi gözlendi. Bu üremeler yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde genç hastaların 23(%26,1) ünde, yaşlı hastaların 5 (% 41.6) inde mikroorganizma üredi. Yaşlı
hastalarda daha fazla (%58) ağız kuruluğu olduğu görüldü.
Sonuç: Kronik psikiyatrik yaşlı hasta grubunda ağız florasında daha yoğun mikroorganizma ürediği tespit edildiİletişim (Correspondence)
1
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Ağız Diş ve Çene Radyolojisi, Samsun
2
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi
Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Samsun
3
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim
Dalı, Samsun
4
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi
Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Tokat

88

Anahtar Sözcükler: Geriatri; Ağız florası; Ağız hijyeni; Kronik psikiyatrik
hastalıkPoster Sunumu Özetleri-15YAŞLI D�YABET�K HASTALARIN B�TK�SEL ÜRÜNKULLANIM DURUMLARININ BEL�RLENMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zeliha KOÇ
Zeynep SAĞLAM

İletişim (Correspondence)
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun Sağlık Yüksekokulu, Hemşirelik Bölümü, SamsunGiriş: Yaşlılık dönemi fiziksel ve psikolojik değişikliklerle birlikte, kronik
hastalıkların yoğun olarak yaşandığı bir dönemdir. Tüm dünyada olduğu gibiülkemizde de hastaların bitkisel ürünleri diyabet gibi bir çok hastalığın tedavisinde kullandıkları düşünülmektedir. Bu çalışma yaşlıların diyabet hastalığının
tedavisine yönelik olarak bitkisel ürün kullanım durumlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma yaşlıların diyabet hastalığının tedavisine yönelik olarak, bitkisel tedavi kullanım durumlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıştır. 15.04.2009 -20.08.2009 tarihleri arasında birüniversite hastanesinin dahili ve cerrahi kliniklerinde yatarak tedavi görmekteolan, araştırmaya katılmaya istekli ve bizimle iletişim kurabilen toplam 300 yaşlı
araştırma kapsamına alınmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan bir anket formu kullanılarak toplanmıştır. Anket formu,yaşlıların sosyo-demografik özellikleri ve klinik özellikleri ile bitkisel ürün kullanım durumlarını belirleyen toplam 46 sorudan oluşmaktadır. İlgili kurumdan
yazılı ve araştırmaya katılan yaşlılardan bilgilendirilmiş onam alındıktan sonra
hazırlanan anket formu ilgili tarihler arasında yaşlılara uygulanmıştır. Verilerindeğerlendirilmesinde yüzdelik hesaplaması ve ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Yaşlıların yaş ortalamalası 68.7±6.9’dur. Yaşlıların %58.0’ınıkadınların, %42.0’ını erkeklerin oluşturduğu, %29.0’ının ilkokul mezunu olduğu, %96.4’ünün evli olduğu, %86.0’ının gelirlerinin giderlerine eşit olduğu,%46.0’ının ilçede yaşadığı, %81.0’ının sağlık durumlarını orta olarak algıladığı,%99.0’ının oral antidiyabetik ve %46.0’ının insülin kullandığı, %59.0’ında diyabete bağlı komplikasyon geliştiği belirlendi. Yaşlıların %98.0’ının aldıkları tıbbi tedaviden memnun olduğu buna karşın %45.0’ının diyabet hastalığının tedavisine yönelik olarak bitkisel ürünlerden yararlandığı, %43.0’ının yararlı olabileceğini düşündüğü için bitkisel ürünleri kullandığı, %97.8’inin tıbbi tedaviler
ile bitkisel ürünleri birlikte yararlandığı, %82.2’sinin bitkisel ürün kullanımını
sağlık ekibi üyeleri ile paylaşmadığı, %40.0’ının bitkisel ürünleri güvenli bulduğu, en çok kullandıkları bitkilerin sırasıyla limon (%43.8), alıç (%28), nane(%28), zencefil (%27), maydanoz (%24), sarımsak (%21), kuşburnu (%18),
adaçayı (%14), soğan (%14), kekik (%14), biberiye (%11) ve ısırgan otu (%9)
olduğu belirlendi. Bitkisel ürün kullanımının 62-71 yaş grubunda, kadınlarda,
ilkokul mezunu olanlarda, evli olanlarda, gelirleri giderlerine eşit olanlarda, ilçede yaşayanlarda ve sağlığını orta düzey olarak algılayanlarda daha fazla olduğu
belirlendi (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmada yaşlıların yarıdan fazlasının bitkisel ürünleri güvenilir bulmamasına karşın, yaklaşık olarak yarıya yakınının bitkisel tedavilerden
yararlandıkları belirlendi. Bu doğrultuda diyabeti olan yaşlıların bitkisel ürünkullanım durumlarının belirlenmesi ve önyargısız olarak bu tedavilerin avantaj
ve dezavantajları konusunda yaşlıların bilgilendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Bitkisel ürün; Diyabet; Yaşlı

89

Poster Sunumu Özetleri-16T�P 2 D�YABET�K �LER� YAŞTAK� KADINLARDA
D V�TAM�N� TEDAV�S�N�N GL�KOZ KONTROLÜ
ÜZER�NE OLAN ETK�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zeliha Fulden SARAÇ
Emine Sumru SAVAŞ
Fehmi AKÇİÇEK

Giriş: D vitamininin kemik sağlığı üzerine esansiyel rolü dışında birçok
kemik dışı yararlı etkilerinin olduğu bilinmektedir. Birçok çalışmalarda; D vitamini ile kardiyovasküler hastalık riski, diabetes mellitus veya HbA1c düzeyleri,hipertansiyon ve dislipidemi arasındaki ilişki araştırılmıştır. Dolaşımda 25-hidroksivitamin D (25(OH)D) düşüklüğü, yüksek açlık serum glikozu, azalmış insülin duyarlılığı ve artmış tip 2 diabetes mellitus sıklığı riskiyle ilişkilidir. İleri
yaştaki tip 2 diyabetik kişilerde, D vitamini tedavisinin glikoz kontrolü üzerine
olan etkisini araştıran çok fazla çalışma yoktur. Bu amaçla; insülin tedavisi alanve 25(OH)D düzeyi düşük olan ileri yaştaki kişilerde, 3 ay süreyle D vitamini
tedavisiyle glikoz seviyelerindeki değişiklik araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 25(OH)D düzeyi düşük olan ve insülin
tedavisi gören ileri yaştaki (ortalama yaş 65.3±4.9 yıl) Tip 2 diabetes mellituslu
30 kadın hasta alındı. Tüm hastalara, 3 ay süreyle 7.5 mg (300.000 U.I.) D3 vitamini, 3 haftada bir I.M. olarak insülin tedavisi değiştirilmeden uygulandı. Başlangıçta ve 3. ayın sonundaki açlık kan glikozu, tokluk kan glikozu ve HbA1c
düzeyleri; hasta dosyalarından retrospektif olarak değerlendirildi. 25(OH)D düzeyleri 50-300 nmol/L referans aralığında normal kabul edildi. Hastaların tüm
biyokimyasal ve antropometrik verileri retrospektif olarak sağlandı.
Bulgular: Hastaların D vitamini tedavisi öncesi 25(OH)D düzeyi ortalama 33.9±7.6 nmol/L olarak saptandı. Başlangıçtaki açlık kan glikozu ortalaması; 3. ayın sonunda 128.0±31.9 mg/dl’den, 119.5±27.9 mg/dl’ye geriledi.
Tokluk kan glikozu ortalaması 222.2±60.0 mg/dl’den 174.8±7.0 mg/dl’ye değişti (p<0.05). Ortalama HbA1c düzeyleri; başlangıçta olan 7.8±1.1 düzeyinden 7.0±0.8’e geriledi.
Sonuç: Tip 2 diabetes mellitus’lu ileri yaştaki hastalarda 25(OH)D düzeyleri değerlendirilmelidir. İnsülin tedavisi alan ileri yaştaki hastalarda 25(OH)Ddüzeyi düşük saptandığında, D vitamini tedavisi eklendiğinde özellikle tokluk
kan glikoz ve HbA1c düzeylerinde iyileşme sağlanabilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Diabetes mellitus; D vitaminiİletişim (Correspondence)Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Geriatri Bilim Dalı, İzmir

90

Poster Sunumu Özetleri -17YAŞLILARDA �LAÇ KULLANIMININ DENGE, DÜŞME
VE KOGN�T�F DURUMA ETK�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Selim AKARSU
Levent TEKİN
Alparslan Bayram ÇARLI
Mehmet Zeki KIRALPGiriş: Yaşlanma ile birlikte kronik hastalık sıklığı ve komorbid hastalıklar
artmakta ve tüm bunlara paralel olarak ta ilaç kullanım miktarları da artmaktadır. Geriatrik hastalarda en önemli morbidite ve mortalite nedenlerinden biride düşmelerdir. Bu çalışmada yaşlı hastalarda polifarmasinin denge, düşme ve
kognitif duruma olan etkisi araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 65-85 yaş aralığında 80 hasta dahil edilmiştir. Hastalar grup 1; 40 hasta ayaktan polikliniğe başvuran ve grup 2; 40
hasta Bakımevinde kalan hastalardan olacak şekilde planlanmıştır. Hastanın bilişsel durumunu etkileyen hastalığı olanlar, kooperasyon zorluğu olan hastalar,ağır sistematik hastalığı olanlar ve bağımsız yürüyemeyen hastalar çalışmaya
dahil edilmedi. Hastaların yaş, cinsiyet, meslek, medeni durum, eğitim durumlarını içeren demografik bulgular kayıt edilmiştir. Ayrıca her katılımcının son bir
yıl içindeki ilaç kullanımları ve düşme öyküleri incelenmiştir. Hastaların denge
durumlarının değerlendirmek için berg denge testi ve kognitif durumlarını değerlendirmek için de mini mental test kullanıldı (MMT). Bu değerlendirmeler vebilgiler hasta ile birebir görüşme ile yapılmıştır.
Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, medeni hal ve eğitim durumları
açısından fark yoktu. Her iki gruptaki hastaların bilişsel fonksiyonları açısından
istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Evde kalan hastaların son
bir yılda ki düşme ortalaması 0.88 iken huzurevinde kalanların düşme ortalaması 0.48 idi. Evde kalanların düşme sayısı bakımevinde kalanlara oranla anlamlı düzeyde daha fazla idi (p<0.05). Hastaların ilaç kullanma sayısı ile düşme
arasında pozitif korelasyon izlendi. Hastaların MMT skorları ile düşme arasında
negatif korelasyon izlendi.

İletişim (Correspondence)

Sonuç: Yaşlı bireylerin düşme riskleri ile ilaç kullanım sayıları arasındaanlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bakımevlerinde kalan hastalarda düşme sayılarının evde kalan hastalara oranla daha az bulundu. Bu tür merkezlerde çoğunlukla geriatrik hastalar için özel modifikasyonlar yapıldığından ve gün içerisinde
sıklıkla gözlem altında olduklarından bu farkın oluştuğunu düşünmekteyiz. Her
grupta da ilaç kullanım sayısı arttıkça hastaların kognitif fonksiyonları da negatifyönde etkilenmekteydi. Ve bu da hastaların düşme oranlarını arttırmaktaydı.
Dolayısıyla bu çalışma ile geriatrik hastalarda polifarmasinin ve evde yaşamanın düşme riskini arttıran önemli nedenler olduğu bir kez daha vurgulanmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; İlaç; Düşme; Kognitif; Denge

Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Haydarpaşa Eğitim
Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim
Dalı, İstanbul

91

Poster Sunumu Özetleri -18BALIKES�R DEVLET HASTANES� DAH�L�YE KL�N�Ğ�NDE
YATAN YAŞLILARDA DÜŞME KORKUSU VE ETK�LEYENFAKTÖRLER�N �NCELENMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Selda YÖRÜK
Türkan ÇALIŞKAN

Giriş: Toplum giderek yaşlanmakta, yaşlılarda sık görülen sorunlarla dadaha sık karşılaşılmaktadır. Pek çok sağlık sorunu gibi düşme de yaşlılarda sık
görülen bir sorundur; ciddi yaralanma ve ölüm ile sonuçlanabileceği gibi yaşlının sosyal izolasyonuna ve yaşam kalitesinin düşmesine de yol açabilir. Yaşlıların en önemli sorunları arasında yer alan kazalar içinde, hem ev hem deev dışı kazalar arasında, ilk sırayı düşmeler almaktadır. Ayrıca düşme korkusu
yaşlının kendine güven duygusu¬nun azalmasına ve düşmeyi önlemek içinsosyal yaşamdan uzaklaşmasına neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Balıkesir Devlet Hastanesi dahiliye kliniğinde yatan yaşlı hastalarda düşme korkusu
ve etkileyen etmenleri belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki çalışma 1 Mart-30 Nisan 2011 tarihinde Balıkesir Devlet Hastanesi dahiliye kliniğinde yatan 65 yaş ve üzeri yaşılılarda yapılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan ‘’düşme korkusu’’, ‘bağımsız değişkenleri ise cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, medeni durum, çalışma
durumu, sağlık güvencesi varlığı, düzenli gelir varlığı, birlikte yaşadığı kişiler,
genel sağlık algısı, süregen hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanımı ve düşme ile
ilgili faktörlerdir. Araştırma değişkenlerini içeren anket formu yaşlılar ile yüz
yüze görüşülerek doldurulmuştur. Araştırmanın çözümlenmesinde, tanımlayıcı
istatistikler ve ki-kare analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlıların %50.8’i erkek, yaş ortalaması
74.1±6.5, %34.6’sı okur yazar değil, %66.1’i evli, %4.7’sinin sağlık güvencesi yoktur. Çalışmaya katılan hastaların %9.9’u herhangi bir işte çalıştığını,%22.5’i geliri olmadığını, %19.3’ü yalnız yaşadığını belirtmiştir. %17.5’i sağlık
durumunu çok kötü olarak değerlendirmiştir. Yaşlıların %47.4’ü hipertansiyon
tanısı almış, kullanılan ilaç sayısı 4 ve üzeri olan % 26.4’tür. %37.7’si gözlük,%3.8’i işitme cihazı kullanmaktadır. Yaşlıların %59.8’inde düşme korkusu vardır. Yaşlılarda son bir yıl içinde düşme prevelansı %32.1’dir. Düşen yaşlıların%20.9’u sokakta düştüğünü, %21.3’ü kayma sonucu düştüğünü belirtmiştir.
Düşen yaşlıların %15.7’si düşme sonucu hastaneye yatmıştır, %36.3’ünün hastaneye yatış nedeni kırıktır. Kadınların, son bir yılda düşme öyküsü olan ve dulolan yaşlıların daha çok düşme korkusu yaşadıkları saptanmıştır.

İletişim (Correspondence)
Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Sağlık Yüksekokulu

Sonuç: Bir hastanede yapılan bu çalışmada düşme sıklığı çok yüksek bulunmuştur. Düşme önleyici programların hazırlanmasının yararlı olacağı düşünülmektedir. Alıştırma programları düşme konusunda endişeli olan yaşlılarındenge sağlama yeterliğini başarılı bir şekilde artırabilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Düşme; Düşme korkusu

92

Poster Sunumu Özetleri -19KURUM BAKIMINDAK� YAŞLILARIN PS�KOSOSYAL DURUMLARI VE EVDE BAKIM H�ZMET�HAKKINDA DÜŞÜNCELER�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Mehmet Zafer DANIŞ
Zeynep GÜNDÜVER

Giriş: Ülkemizde 2008 yılında gerçekleştirilen Türkiye Nüfus ve Sağlık
Araştırması verilerine göre yaşlı nüfus tüm toplumun %6.9’unu oluşturmaktadır. Buna göre yaşlı nüfusun 2025 yılında %9’a, 2050 yılına gelindiğinde
%17.6’ya ulaşılacağı tahmin edilmektedir. Hızlı kentleşme ve nüfus artışı, aile
yapısında ve işlevinde çeşitli değişiklikler meydana getirmiştir. Çekirdek aileyedönüşüm, ekonomik sorunların varlığı, kadınların çalışması, gençlerin yaşlılığa
bakış açısı, kuşaklar arası iletişim sorunları gibi nedenler yaşlıların yaşamlarının son dönemlerini ait oldukları ev ortamında geçirmelerini zorlaştırmaktadır.
Bu nedenlerle yaşlıların kurum bakımına olan talepleri artmış, son yirmi yıldaülkemizdeki huzurevlerinin kapasitesi üç katına çıkmıştır. Bu çalışmada amaçhuzurevinin yaşlılar üzerindeki etkilerinin ve huzurevinde kalan yaşlıların evde
bakım hakkındaki düşüncelerinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Eylül -Aralık 2011 tarihleri arasında nicel
araştırma yönteminin tekil tarama modeli kullanılarak, sistematik eleman örnekleme tekniği ile Sakarya Hendek Huzurevi ve Eskişehir Maide Bolel Huzureviende kalan 40 yaşlı ile yüz yüze görüşülerek gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Kurum bakımını tercih eden yaşlıların %57.5’ini kadınlar,%42.5’ini erkekler oluşturmaktadır. Katılımcıların ağırlıklı olarak 75-84 yaş arasında olduğu, gelir durumlarının 201-800 lira arasında değiştiği, %52.5’nin üçkişilik odada kalmakta olduğu ve bunun da yaşlıların bireyselliğini azalttığı saptanmıştır. Ayrıca her iki huzurevinde kalan yaşlıların dörtte üçü (%75.0)’nün,yaşamlarının son dönemini evlerinde, alışmış oldukları düzen içinde geçirmek
istedikleri belirlenmiştir.

İletişim (Correspondence)
Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal
Hizmet Bölümü

Sonuç: Araştırma sonucunda; uzun süreli kurum bakımının birey üzerindeki olumsuz etkileri (yalnızlaşma, sosyal izolasyon, depresyon vb) olduğu
görülmüştür. Bundan dolayı evde bakım yaşlılar tarafından istendik bir hizmettir. Kurum bakımının yaşlılar üzerindeki olumsuz etkileri ve maliyetinin yüksek
olması, kurum bakımına alternatif olarak evde bakım hizmetlerinin geliştirilmesini gerekli kılmıştır. Evde bakım hizmetleriyle yaşlıların yaşamlarını alışmış oldukları sosyal ilişkiler ağı içerisinde sürdürmeleri sağlanabilecektir.. Evde bakım
sadece yaşlıyı değil ona bakan aile bireylerini de kapsamaktadır. İyi yapılandırılmış evde bakım hizmetleri ile yaşlı bireye sahip ailelere de psiko-sosyal desteksağlanarak, yaşlı bakımı alanındaki yükleri hafifletilebilecektir. Sosyal hizmet
bireyin sadece maddi ihtiyaçlarını değil, sosyal ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayarak tam iyilik halini sağlamaya çalışır. Sosyal hizmetin de ilgi alanına girenyaşlı bakımında evde bakım hizmetleri sağlık sigortası uygulamaları kapsamına
alındığı takdirde yaşlıların başkalarına bağımlı olma durumları azaltılacak, bireysel otonomileri korunacak, yaşlı bakımı konusunda aileye destek verilebilecek böylelikle yaşlıların yaşamlarını daha kaliteli geçirmeleri sağlanacaktır.
Anahtar Sözcükler: Evde bakım; Kurum bakımı; Yaşlı bakımı

93

Poster Sunumu Özetleri -20BURDUR’DA 65 YAŞ VE ÜZER� K�Ş�LERE EVDEBAKIM VERENLER�N RUHSAL BEL�RT� SIKLIĞI VE
ETK�LEYEN FAKTÖRLER

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Binali ÇATAK1
Ahmet Selçuk KILINÇ

2

Afife ERKAN SOFUOĞLU2
Sevinç SÜTLÜ2Giriş: Bireylere kendi yakınları tarafından bakım verilmesi, fiziksel ve psikolojik olarak kendilerini daha iyi hissetmelerini sağlamasına rağmen, yapılançalışmalar bakım verenlerin sağlık ve sosyal sorunlarının arttığını göstermektedir Çalışmada; evde bakım veren kişilerin ruhsal belirti sıklığı ve etkileyen
faktörleri belirlemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte yapılan çalışmanın evrenini Nisan 2011
tarihinde Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Hizmeti birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri
yaşlılara evde bakım veren kişiler oluşturmuştur. Evde sağlık hizmeti alan kişisayısı 140’dır; bakım veren kişi sayısının da 140 olduğu varsayıldı. Çalışmada
evrenin tümüne ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmanın verileri gerekli izinler
alındıktan sonra, 11 Nisan–21 Mayıs 2011 tarihleri arasında, anket yöntemiyleyüz yüze görüşme tekniği kullanılarak ve kişiden sözlü onam alındıktan sonra
toplanmıştır. Anket; evde bakım veren kişinin sosyodemografik, sosyoekonomik özellikleri, hasta bakım özellikleri ve mevcut sağlık durumu ile Goldberg
tarafından geliştirilen Genel Sağlık Anketi (GSA)-12 sorularından oluşturuldu.
GSA-12’nin değerlendirilmesinde Likert tipi puanlama kullanılmıştır. Alınan
puanlar 0-36 arasında değişmekte olup, kesim noktası 10/11 olarak alınmıştır.
Veriler SPSS 10,5 paket programında analiz edilmiştir.
Bulgular: Yaşlılara evde bakım verenlerin %89,9’u kadın, %35,1’i 65
yaş ve üzeri, %26,6’sı eğitimsiz, %23,1’i halen çalışan, %13,6’sı ücretli bakıcıdır. Bakım veren kişilerin yaşadığı ailelerin %37,3’ü geniş aile, %63,1’inde
3 ve daha fazla kişi yaşamakta, ailelerin %63,3’ünün geliri bir kişi tarafından
sağlanmaktadır. Evde bakım verenlerin %80,5 bakım konusunda hiçbir eğitim
almamış, %54,4’ü kendini bakım vermede yetersiz hissetmekte, %69,2’si 9 saatve daha fazla bakım vermekte, %62,7’sinin halen bir hastalığı bulunmakta ve%55,6’sı son bir ay da hastalık nedeniyle sağlık kurumuna başvurmuştur. Evdebakım verenlerin %59,2’sin GSA puanı 11 ve daha fazladır. Buna göre ruhsal
belirti varlığı ile bakım verenin akrabalığı, yaşı, çalışma durumu, eve gelir getiren kişi sayısı, evde yaşayan kişi sayısı, bakım için ayrılan zaman ile bakım
vermede kendini yetersiz bulma arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde
fark bulunmuştur (p<0,05).

İletişim (Correspondence)İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü

1

Burdur İl Sağlık Müdürlüğü

2

Sonuç: Araştırmada hemen hemen yaşlılara yaşlılar bakım vermektedir.
Bakım verenler bakım konusunda hem yetersiz hem de bakım için ayrılan zaman çok fazladır. Ayrıca bakım verenler ekonomik olarak yetersizdir. Verilerdoğrultusunda evde bakım hizmeti, sosyal hizmetler ve sağlık hizmetlerini deiçerecek biçimde profesyonel eğitim almış kişilerce ve kamusal düzeyde verilmesi hem kişiler ve hem de toplum için önemli bir kazanım olacaktır.
Anahtar Sözcükler: Evde bakım; Yaşlı, bakım veren; ruhsal durum

94Poster Sunumu Özetleri -21YAŞLI HASTALARIN YAŞAM AKT�V�TE
PERFORMANSLARINDA HEMŞ�REN�N ROLÜ2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

İlknur İNANIR
Ayşin KAYIŞ
Kıymet YILMAZ

Giriş: Bu araştırma; yaşlının yaşam aktivite performanslarını saptayarak,fiziksel fonksiyonlarını en üst düzeyde sürdürecek ve günlük yaşam aktivitelerindeki yetersizlikleri en aza indirecek uygulama ve bakımı içeren hemşirelik
yaklaşımlarını oluşturmak amacıyla tanımlayıcı ve prospektif olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 15.05.2010-31.10.2010 tarihleri arasında, özel bir hastanede yatan 103 65 yaş üstü hasta alınmıştır. Araştırma verileri;genel bilgi formu, Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Enstrümantel Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzdelik ve
Cronbach’s Alpha güvenilirliklerine bakılarak değerlendirilmiştir (Cranbach’s
Alpha: 0,94).
Bulgular: Çalışmadaki hastaların; temizlik, alışveriş, ulaşım, yemek hazırlama, yıkanma, telefon kullanma, ilaçlarını alma, çamaşırlarını yıkama, parasını
idare etme, kişisel bakım konularında “kısmen bağımlı”; giyinme, tuvalete gidebilme, transfer, kontinans, beslenme konularında bağımsız oldukları, herhangi
bir konuda tam bağımlı olmadıkları görülmektedir.
Sonuç: Kısmen bağımlı oldukları yaşam aktivitelerine yönelik yaşlı hastaların yatışından itibaren dikkate alınması, taburculuk eğitimlerinin planlanmasında da göz ardı edilmemesi gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı hasta; Yaşam aktiviteleri performansı;Hemşireİletişim (Correspondence)
Acıbadem Kozyatağı Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri, İstanbul

95

Poster Sunumu Özetleri -22YAŞLI B�REYLERDE S�STEMSEL DEĞ�Ş�KL�KLER,
HASTALIKLAR VE HEMŞ�REN�N ROLÜ2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Seyhan TİFTİK
Ayşin KAYIŞ
İlknur İNANIR

Yaşlanma, organizmanın molekül, hücre, doku, organ ve sistemler düzeyinde, zamanın ilerlemesi ile ortaya çıkan, geriye dönüşü olmayan yapısal vefonksiyonel değişikliklerin tümüdür. Yaşlanma, organizmadaki pek çok sistemi etkileyen bir süreçtir. Yaşlılardaki patolojik değişiklikleri anlayabilmek içinyaşlanmanın fizyolojisini öğrenmek gerekmektedir. Yaşlılar daha sık hastalanmakta, daha fazla kronik hastalık ile baş etmekte, daha fazla sorun ile yaşamak
zorunda kalmakta, çoğu kez birkaç sağlık problemini bir arada göğüslemeyeçalışmaktadır. Sonuç olarak, sağlık merkezlerine daha fazla başvurmakta vedaha uzun süre hastanede yatırılmaktadırlar. Dünya Sağlık Örgütü’nün açıklamalarında dünya nüfusunun yaşlanması ile birlikte kanser, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, kronik akciğer hastalıkları ve başta demans olmak üzere
mental hastalıkların arttığı, yaşla beraber gelen komorbiditenin artmasında enönemli faktörlerden olan sigara, hareketsiz yaşam tarzı, obezite, sağlıksız vebilinçsiz beslenme gibi olumsuz faktörlerin önüne geçilebilmesi için kapsamlıçalışmaların yapılması gerektiği belirtilmektedir. Sistemsel değişiklikler ve hastalıklarla beraber yaşlı sağlığını koruyan ve geliştiren uygulamaları saptamakönemlidir. Yaşlılarda öncelikle önlenmesi ve aranması gereken sağlık sorunları,düşme ve kazalar, osteoporoz, göz ve görme sorunları, işitme sorunları, akılsağlığı sorunları, diş ve beslenme sorunları, kronik ağrılar ve uyku bozuklukları,
idrar ve dışkı inkontinansı, vücut ısısının kaybı ve ilaç bağımlılığı, gereksiz ilaçkullanma ve iyatrojenik sağlık sorunlarıdır. Ülkemizde geriatrik tıp yeni gelişen
bir bilim olması nedeniyle geriatri hemşireliği kavramı da son yıllarda daha fazlaüzerinde durulan ve gereksinim duyulan bir hemşirelik alanı olmuştur. Yaşlı bireyin hemşirelik değerlendirmesi karmaşık ve zorlu bir süreci gerektirmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Vücut sistemleri; Hemşirelikİletişim (Correspondence)
Acıbadem Kozyatağı Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri, İstanbul

96

Poster Sunumu Özetleri -23HUZUREV�NDE KALAN YAŞLILARIN BAĞIMLILIKDÜZEYLER�
Giriş: Bu çalışma, huzurevinde kalan yaşlıların bağımlılık düzeylerini belirlemek amacı ile tanımlayıcı olarak yapıldı.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Gülendam HAKVERDİOĞLUYÖNT1
Esra AKIN KORHAN2
Leyla KHORSHİD3

Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini bir ilin iki farklıhuzurevinde kalan yaşlılar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise araştırmanın sınırlılıklarınauyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 118 yaşlı oluşturdu. Araştırma verilerinin toplanmasında yaşlıların sosyodemografik özelliklerini içeren “Yaşlı Tanıtım Formu” ve “Bakım Bağımlığı Ölçeği” kullanıldı. Bakım Bağımlığı Ölçeği’nin
Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Yönt ve arkadaşları tarafından (2010)
yapıldı. Ölçek, yaşlı bireylerin bağımlılık düzeyini belirleyen, 5 puanlı likert tipiölçek olup, 17 maddeden oluşmaktadır. Ölçekten alınacak en düşük puan 17
ve en yüksek puan ise 85’ tir. Ölçek puanının yüksek olması, bireyin bakım gereksinimlerini karşılarken bağımsız olduğunu gösterirken, ölçek puanının düşük
olması bireyin bakım gereksinimlerini karşılamada bağımlı olduğunu göstermektedir. Verilerin analizinde sayı-yüzde dağılımı kullanıldı.
Bulgular: Yaşlıların yaş ortalaması 73.30±7.94 yıl, %55.9’u erkek ve%33.1’i lise mezunudur. Yaşlıların%62.7’ sinin kronik bir hastalığının olduğu,%76.3’ünün gözlük ve %37.3’ünün baston kullandığı saptandı. Yaşlıların bakım bağımlılığı puanlarının 25-85 arasında değişiklik gösterdiği, ortalama puanın 81.00±7.28 olduğu ve %48.3’ ünün tamamen bağımsız olduğu saptandı.
Yaşlıların %22.9’ unun ise vücut temizliğini sürdürmede bağımlı / kısmen bağımlı oldukları belirlendi.
Sonuç: Huzurevinde kalan yaşlıların bakım gereksinimlerini karşılamadaçoğunlukla bağımsız oldukları saptandı. Sağlık profesyonelleri tarafından yaşlıların bağımsızlık durumlarını sürdürmeleri desteklenmeli ve bağımlı oldukları
durumlarda da gerekli yardım sağlanarak bakım gereksinimleri karşılanmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Bakım bağımlılığı; Huzureviİletişim (Correspondence)Şifa Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşire-1

lik Bölümü, Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı, İzmir
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri

2

Fakültesi Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları
Ana Bilim Dalı, İzmir
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik

3

Esasları Ana Bilim Dalı, İzmir

97

Poster Sunumu Özetleri -24GER�ATR�K GU�LLA�N BARRE SENDROMU
REHAB�L�TASYONU: �K� OLGU SUNUMU

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Emre ADIGÜZEL
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Guillain-Barre Sendromu (GBS) genellikle hızlı ve ilerleyici giden, asendan simetrik kuvvet kaybı ve arefleksi ile karakterize akut, inflamatuar, otoimmün-demiyelinizan bir polinöropatidir. GBS’nin etiyopatogenezi kesin olarak
bilinmemesine karşılık, genellikle geçirilmiş bakteriyel veya viral enfeksiyonu
izler. Klinik progresyon genellikle 1-4 hafta içerisinde tamamlanır. Çoğu hastada fonksiyonel düzelme tama yakın gerçekleşse de, yarıya yakınında klinik
ciddi olup rehabilitasyon gerektirir. Bu yazıda rehabilitasyon programı uyguladığımız ve fonksiyonel sonuçları farklı olan iki geriatrik GBS hasta sunulmuştur.
Her iki hastaya da rehabilitasyon programı çerçevesinde pasif, aktif asistif, aktifegzersizler, denge ve koordinasyon egzersizleri, solunum egzersizleri ve günlük
yaşam aktivitelerine yönelik egzersizler uygulandı.
Olgu-1: 65 yaşında erkek hasta kol ve bacaklarda güçsüzlük ve yürüyememe şikayeti ile kliniğimize yatırıldı. İki ay önce kol ve bacaklarda ağrı, uyuşma
ve bir hafta sonra güçsüzlük şikayeti başlamış. GBS tanısı ile nöroloji tarafından
plazmaferez tedavisi uygulanmış. Hastanın muayenesinde üst ekstremite proksimali 3/5, distali 2/5, alt ekstremite proksimali 2/5, distali 1/5 kas gücünde idi.
Oturma dengesi olmayan hasta günlük yaşam aktivitelerinde (GYA) bağımlı idi.
Fonksiyonel bağımsızlık ölçeği (FIM) skoru 50 idi. Rehabilitasyon programına
alınan hastada birinci ayda FİM skoru 72, ikinci ayda ise 112 idi. Hasta destekli
ambule halde taburcu edildi.
Olgu-2: 67 yaşında erkek hasta kol ve bacaklarda güçsüzlük ve yürüyememe şikayeti ile kliniğimize yatırıldı. 1,5 ay önce el ve ayaklarda uyuşukluk ve
güçsüzlük şikayeti başlamış. Öyküsünde iki hafta önce geçirilmiş gastroenteritolan hastaya GBS tanısı ile nöroloji tarafından plazmaferez tedavisi uygulanmış. Hastanın muayenesinde üst ekstremite proksimali 2/5, distali 0/5, alt ekstremite proksimali 2/5, distali 1/5 kas gücünde idi. Oturma dengesi olmayan
hasta günlük yaşam aktivitelerinde (GYA) bağımlı idi. Fonksiyonel bağımsızlık
ölçeği (FIM) skoru 47 idi. Rehabilitasyon programına alınan hastada birinci
ayda FİM skoru 52, ikinci ayda ise 58 idi. Hasta GYA’da tam bağımlı olarak
taburcu edildi.

İletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon AD, TSK Rehabilitasyon ve Bakım
Merkezi, Ankara

98

GBS’da yaş artıkça prognozun kötüleştiği bilinmektedir. Klinik seyri başlangıçta tahmin etmek zordur. GBS’da fonksiyonel kayıp klinik tabloya hakimdir ve vakalarımız özellikle geriatrik popülasyonda rehabilitasyon sonuçlarının
çok farklı olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Guillain-Barre sendromu; Polinöropati; Rehabilitasyon

Poster Sunumu Özetleri -25GER�ATR�K POPULASYONDA DENGEN�N
FONKS�YONEL DURUM VE YAŞAM KAL�TES�NE ETK�S�Giriş: Çalışmanın amacı, geriatrik populasyonda dengenin değerlendirilmesi, dengenin fonksiyonel durum ve yaşam kalitesine etkisinin araştırılmasıdır.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Şule ŞAHİN ONAT1
Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU2
Sumru ÖZEL2

Gereç ve Yöntem: Polikliniğe başvuran yaşları 65-91 arasında değişen
83 yaşlı hasta ve 42-64 arasında değişen 81 genç olmak üzere toplam 164
olgu alındı. Hastaların demografik verileri kaydedildi. Geriatrik hastalara mental durumu değerlendirmek için Standardize Mini Mental Test (SMMT) yapıldı.
Tüm hastalara denge için Tinetti Denge ve Yürüme Skoru, Süreli Kalk ve Yürü
Testi (SKYT), yürümeyi değerlendirmek için 10 metre yürüme testi, düşme korkusunun varlığı, yaşam kalitesi için SF-36 yapıldı. Ayrıca hastaların, yardımcı
yürüme cihaz kullanımı, son bir yıldaki düşme sayısı, tanısı konmuş hastalıklar,
kullandığı ilaçlar, görme ve işitme problemi varlığı sorgulandı.
Bulgular: Yaşlı gruptaki hastaların yaş ortalaması 72.15±5.87 yıl, genç
gruptakilerin yaş ortalaması 53.64±4.82 yıldı. Yaşlı gruptaki hastaların SMMT
ortalamaları 27.15±0.83 saptandı. Geriatrik gruptaki hastalarda SF-36 alt parametreleri ile SKYT ve on metre yürüme testi skorları arasında negatif anlamlı
korelasyonlar, SF-36 alt parametreleri ile Tinetti yürüme ve denge skorları vefonksiyonel aktivite skorları arasındaki pozitif anlamlı korelasyonlar saptandı.
Sonuç: Yürümesi hızlı ve dengesi daha iyi olan hastaların yaşam kaliteleri
daha yüksek olmaktadır. Fonksiyonel durumları daha iyi olan hastaların yaşam
kaliteleri daha yüksek, denge bozuklukları daha az olmaktadır. Bu durumda
geriatrik hastalarda yaşam kalitesinin yükseltilmesi için denge problemlerinin
en aza indirilip, hastalara güvenli hareket etme öğretilmelidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Denge; Yaşam Kalitesi; Fonksiyonel Aktiviteİletişim (Correspondence)
Ankara Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi

1Ankara Fizik Tedavi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

299

Poster Sunumu Özetleri -26IS THERE THE RELATIONSHIP BETWEENMAGNESIUM DEFICIENCY AND STROKE RISK?

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Kazım ŞENEL1
Elif Umay ALTAŞ

1

Tuba BAYKAL2
Buminhan SEFEROĞLU1
Fatih BAYGUTALP3
Mahir UĞUR1

Introduction: In previous research, it has been suggested that magnesium (Mg) deficiency is associated with an increased stroke risk. Low serum Mg
levels may increase the risk of stroke by 25%. Also supplemental Mg has been
associated with lower incidences of blood vessel disease and stroke. However,
it is still not clearly understood whether low serum Mg promotes the stroke occurence. In the present study, we aimed to determine whether there was any
association between Mg levels and stroke risk.
Materials and Method: This study was carried out forty two (22 womenand 20 men) consecutive hemiplegic stroke patients and forty (21 women and
19 men) age and sex matched healthy controls. The patients were evaluatedabout age, gender, disease duration, etiology, premorbid disease, the medications, previous diseases. The assesment of motor improvement was scoredusing the Brunnstrom improvement stages. The patients were evaluated forthe activities of daily living by the Barthel Index (BI). The functional independent measure (FIM) was used for the functional assesment. In laboratory examination; serum Mg levels were measured using appropriate method (normal
range=1.8-2.6mg/dl). In addition, serum calcium, phosphor, 25-hydroxyvitamin D, parathyroid hormone, alkaline phosphatase levels were analysed.
Results: The mean age of stroke patients was 65.40 years. Also the meanof disease duration was 30 months. The mean Mg levels of patients was foundas 1.842 mg/dl. There was no significant difference of serum Mg levels between
patient and control group (p>0.05). We found a significant the correlation
between Mg levels and patient’s age, disease duration. (p<0.05, p<0.05, respectively).
Conclusion: Our results demonstrated that there wasn’t any link between
Mg levels and stroke risk. Further studies are needed to determine whether
there was an association between Mg concentrations and stroke risk.
Key Words: Deficieny; Magnesium; Strokeİletişim (Correspondence)
Department of Physical Medicine and Rehabilitati-

1

on, Ataturk University Medicine Faculty, Erzurum,
TurkeyDepartment of Physical Medicine and Rehabilitati-

2

on, Batman Regional Hospital, Batman, Turkey
Department of Physical Medicine and Rehabilita-

3tion, Erzurum Regional Education and Research
Hospital, Erzurum, Turkey

100Poster Sunumu Özetleri -27AGE-RELATED MACULAR DEGENERATION

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Haleh GHAVAMİ1
Nevin KANAN2

Age-related macular degeneration is a degenerative disease that attacks
the macula (sharpest central vision) and is characterized by one or more of
the following: Drusen formation,Retinal pigment epithelium (RPE) abnormalities such as hypopigmentation or hyperpigmentation, geographic atrophy of
the RPE and choriocapillaris,Neovascular (exudative) maculopathy. More than
1.75 million Americans have advanced AMD and although an estimated 80%
of AMD patients have the non-neovascular form (dry AMD), the neovascularform (wet AMD) may be responsible for almost 90% of severe visual loss (visualacuity 20/200 or worse). Prevalence of any AMD is less than 10% in persons
ages 43 to 54 years, but more than triples for persons ages 75 to 85 years. The
aim of this article is to provide nurses with a current overview of age-related
macular degeneration (AMD), including pathophysiology, risk factors, clinicalmanifestations, diagnosis, and treatment options. This is a review article about
current management of age-related macular degeneration and nursing care ofthese patients. As nurses, we can be advocates by informing our patients, families, and friends about the disease, and stressing the importance of annual eye
examinations. People with a family history of AMD should have regular eye
check-ups after age 40 with a retinal examination every two years. The independence of low-vision patients can be safeguarded with appropriate rehabilitation and equipment. Nurses should inform patients that their lifestyle can play
an important role in reducing the risk of AMD as recommended by the National
Eye Institute (NEI): Eat a healthy diet high in green leafy vegetables and fish.
Don’t smoke. Maintain normal blood pressure. Watch your weight. Exercise.
Key Words: Age-related macular degeneration; Nursing; Preventionİletişim (Correspondence)
Urmia Medical Sciences University Nursing Faculty1

Istanbul University Nursing Faculty2

101Poster Sunumu Özetleri -28YAŞLI B�REYLERDE �LAÇ KULLANIMI VEHEMŞ�REN�N ROLÜ2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Arife ALTIN ÇETİN

İletişim (Correspondence)
Akdeniz Üniversitesi Hastanesi, Antalya

102

Günümüzde dünya genel nüfus içinde yaşlı nüfus oranı hızla artış göstermektedir. Dünyada yaşayan her 10 kişiden biri yaşlıdır ve son 30 yılda yaşlı
nüfusu %63 oranında artış göstermiştir. Dünya genelindeki bu artışa paralelolarak Türkiye’de de 65 yaş ve üstü kişilerin oranının hızla arttığı gözlenmekteve önümüzdeki 30 yılda yaşlı nüfus oranının 2-3 kat artacağı tahmin edilmektedir. Yaşlanma, canlı organizmaların, türe özel bir zaman süresinde, iç ve dışçevredeki değişikliklere uyum yeteneğinin azalması sonucu, homeostazisi sürdüremedikleri yaşam dönemidir. Yaşlılık, çevreye uyum yeteneğinin ve tüm
vücut sistemlerinin rezervlerinin azaldığı bir süreçtir. Sağlık Bakanlığı’nın yaptığı
bir araştırmaya göre, ülkemizde 65 yaş üzerindeki yaşlıların; %90’nında genellikle bir kronik hastalık, %35’inde iki, %23’ünde üç ve %14’ünde dört ya dadaha fazla hastalığın bir arada bulunduğu belirtilmektedir. Sağlık sorunlarınınartmasıyla birlikte yaşlılarda ilaç kullanımı artmakta ve önemli bir sorun halinegelmektedir. Çoklu ilaç kullanımı, azalan uyum, doku yanıtındaki değişiklikler,
farmokokinetik değişiklikler, genetik değişiklikler ve çevresel etmenler nedeni
ile yaşlı bireylerde ilaç kullanımı genç bireylerden farklılık göstermektedir. Yaşla
birlikte tükürük salgısında, aktif transportta, albümin miktarında, karaciğer kütlesinde ve kan akımında, glomerüler filtrasyon hızında, toplam vücut suyunda,baroreseptör reflekste, K vitamini sentezinde ve kognitif fonsiyonda azalma ilaç
farmakokinetiğini ve farmakodinamiğini etkileyen temel değişkenlerdir. Yaşlı
bireyde ilaç yan etkileri ve intoksikasyonları, çoklu ilaç kullanımı, ilaç-ilaç etkileşimleri, ilaç farmakokinetik ve farmakodinamiğinde değişiklikler, unutmave anlama gibi kognitif sorunlar nedeniyle yaygın olarak görülmektedir. İlaçkullanımı ile ilgili sorunlar, mortalite ve mordibitenin artmasına neden olduğu için yaşlı bireyde ilacın akılcı kullanılması oldukça önemlidir. Yaşlılarda ilaçkullanımında hekim, hemşire ve tüm sağlık profesyonellerinin sorumluluklarıbulunmaktadır. Hemşireler, hastalar için temel bilgi kaynağı ve rehber kişilerdir. Uluslararası Hemşireler Birliği (ICN) 1992 yılı temasını “Sağlıklı Yaşlanma”
olarak belirlemiştir. Bu bakış açısına göre hemşirelik yaşlı bireyin bağımsızlığını
sürdürmesinde yardımcı olma, kendi kendine bakımını destekleme ve yaşlılarınyaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda hemşirenin sorumlulukları, yaşlılıkta görülen farmakodinamik ve farmakokinetik değişiklikler hakkında bilgi sahibi olmak, yaşlı bireyin kullandığı ilaçlara uyumunusağlamak için kullanılan ilaçlarla ilgili hasta ve ailesine sağlık eğitimi vermek,ilaç yan etkileri yönünden gerekli izlemleri yapmaktır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlılık; İlaç kullanımı; Hemşire

Poster Sunumu Özetleri -2960 YAŞ ÜSTÜ B�REYLERDE �LAÇ KULLANIMI VEHEMŞ�REL�K YAKLAŞIMI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Rukuye AYLAZ
Esra ZÜLEYKA BALTACI
Sultan DEMİRBAŞ
Abidin KÜÇÜK
Necattin ÇELİK
Osman ASTEKİN

İletişim (Correspondence)İnönü Üniversitesi Malatya Sağlık Yüksekokulu,
MalatyaGiriş: Yaşlılık döneminde, kronik hastalıkların prevalansı artmakta veyaşlı birey fazla sayıda ilaç kullanmak durumunda kalmaktadır. Yaşlının bilişsel
ve fonksiyonel kapasitenin azalması, ilaçtan beklentilerinin artması, görme keskinliğindeki ve el becerilerindeki azalma, ilaç kullanımı hakkında yeterli bilgisinin olmaması ilaç kullanım sorunlarını doğurabilmektedir. Yaşlı bireyler ile çalışan hemşire, yaşlının fizyolojik ve psikolojik durumlarını değerlendirmenin yanı
sıra ilaç kullanımı konusundaki bilgi ve uygulamalarını değerlendirerek uygungirişimler planlayabilir. Bu çalışma 60 yaş üstü yaşlıların ilaç kullanımına ilişkin
bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirilmeye yönelik olarak planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın evreni 1-30/01/2012
tarihinde Malatya merkez’e bağlı dört Aile Sağlığı Merkezine başvuran yaşlılaroluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini Aile Sağlığı Merkezine herhangi bir
sebeple başvuran, görsel ve işitsel bozukluğu olmayan, kişi, yer ve zaman oryantasyonu olan ve araştırmaya katılmaya istekli 60 yaş üzeri 202 yaşlı oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında; yaşlıların sosyo-demografiközellikleri ve ilaç kullanımına ilişkin bilgi ve davranışlarını değerlendirmek için
literatür taranarak geliştirilen soru formu ile toplanmıştır. Veriler uygun bir boş
odada ve yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin bilgisayar ortamında değerlendirilmesinde, sayı ve yüzdelik dağılımları kullanılmıştır.
Araştırmanın yapılabilmesi için Malatya Sağlık İl Müdürlüğü’nden yazılı izin veçalışma kapsamına aldığımız yaşlılardan da sözlü onam alınmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlıların ortalama yaşları 68.90±67.50,%43.1’i kadın, %56.9’u erkek, %85’i evli ve eşleri ile birlikte yaşamakta,%31.7’si okur yazar değil, yaşlıların %92.6’sı ilaç kullanmakta, en çok kullanılan ilaçlar %49.0 ile tansiyon, %42.1 ağrı kesici ilaçlardır. %78.7’si ilaçlarını düzenli kullandığını, %31.4’ü ilaç kullanırken yardıma ihtiyaç duyduğunu,%35.7’si kullandığı ilacın yan etkisini bildiğini ve %40.8’i yan etkisi ile karşılaştığını, %34.6’sı ilaç kullanırken hemşireden danışmanlık aldıklarını ifade etmişlerdir. Yaşlıların ilaç kullanımına ilişkin tutum ve davranışlarına bakıldığında;%90.1’i “kullandığım ilaçların yararlarına ve kullanım gereklerine inanıyorum”,%63.0’ı “ilaç kullanmaktan hoşlanmıyorum”, %63.5’i “ilaçlarımla birlikte kaçınmam gereken yiyecek ve içeceklere dikkat ediyorum”, %53.2’si “kendimi iyi
hissettiğimde ilaç içmiyorum” şeklinde belirtmiştir.
Sonuç: Bu araştırmanın bulgularına göre yaşlıların çoğunun ilaç kullandığı ve yarıya yakını kullandığı ilacın yan etkisi ile karşılaştığı ve yaşlıların kendilerini iyi hissettiğinde ilacı içmedikleri saptanmıştır. Hemşirelerin yaşlı bireye
ilaçlar, yan etkileri ve ilacı ne kadar süre kullanmaları gerektiği konusunda bilgi
vermesini önerebiliriz.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Hemşire; İlaç103

Poster Sunumu Özetleri -30GER�ATR�DE ÖNEML� B�R SORUN: �Ş�TME
KAYIPLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Özlem ASLAN BAĞCI1
Dilek YILDIRIM2
Nursel ALTIPARMAK2
Seda GÜNDÜZ2

Günümüzde tüm dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfus hızla artmaktadır.
Yaşlılık insanın biyolojik, sosyal ve psikolojik olarak aktivitelerinin azalması olarak tanımlanabilir. Yaşlılıkta görülen temel sorunlar arasında işitme kayıplarıönemli bir yer tutar. İletişimin en temel öğelerinden biri olan işitme yaşlılıktadeğişmektedir. Bu çalışmada amaç, yaşlılıkta görülen işitme kayıpları ve bu
kayıpların yaşlılar üzerindeki olası etkileri ile yaşlıların bu konudaki rehabilitasyonları değerlendirilmektedir. Bu çalışmada yaşlı bireylerde görülen işitme
kayıpları ve bunun yaşlılar üzerindeki etkileri ile yaşlılıkta işitme kayıplarının rehabilitasyonu literatür bulgularına dayalı olarak tartışılmaktadır. Ayrıca çalışma
aracılığı ile yaşlılıkta sözel iletişimi büyük ölçüde etkilemesi bakımından önemli
bir sorun olan işitme kayıplarına değinerek bu konudaki farkındalığı arttırması
ve ileride bu alanda yapılacak çalışmalara katkıda bulunması konusunda önemteşkil etmektedir.
Anahtar Sözcükler: İşitme kayıpları; Rehabilitasyon; Yaşlılıkİletişim (Correspondence)
Bozok Üniversitesi,Sağlık Hizmetleri Meslek

1

Yüksekokulu,Çoçuk Gelişimi,Yozgat
Bozok Üniversitesi,Sağlık Hizmetleri Meslek

2

Yüksekokulu,Yaşlı Bakımı,Yozgat

104

Poster Sunumu Özetleri -31GER�ATR�K POPÜLASYONDA �Ş�TME C�HAZIMEMENUN�YET� VE YAŞAM KAL�TES�NE ETK�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Özgül AKIN ŞENKAL1
Ayşen KÖSE2
Songül AKSOY3

Giriş: Geriatrik popülasyonda işitme rehabilitasyonunun değerlendirilmesi ve buna bağlı yaşam kalitesindeki değişikliklerin ortaya konması, odyoloji ve geriatri departmanları arasındaki kooperasyonu kuvvetlendirmektedir.
Bu çalışmada işitme cihazı kullanan 65 yaş ve üzeri kişilerde yaşam kalitesinin
belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 100 sensörinöral veya mikst tipte işitme kaybı olan 65 yaş ve üzeri işitme cihazı kullanan kişilerde SF- 36 anketi ileişitme cihazı kullanımının kısa dönemde genel sağlık üzerine yaptığı etkiler belirlenmiştir ve APHAB anketi ile işitme cihazı memnuniyeti değerlendirilmiştir.
Bulgular: İşitme cihazı kullanımı, yaşlı kişilerde sağlık ve yaşam kalitesiüzerine olumlu değişiklikleri beraberinde getirmektedir. İşitme cihazı kullanımı
iletişim yeteneğini arttırırken, özgüveni sağlamlaştırmaktadır. Bu durum işitme
cihazı kullanım süresinin artması ile paralel gelişim göstermektedir. Günlük
ortalama 10 saat ve üzeri işitme cihazı kullanımı yaşam kalitesini arttırıcı bir
durumdur. Ancak geriatrik işitme cihazı kullanan kişilerde işitme cihazı memnuniyeti düşüktür. Her şeyden önce işitme cihazı kullanan kişiler konuşmalarıanlamada halen sorun yaşamaktadır.
Sonuç: SF-36 kullanılan en yaygın jenerik ölçütlerden biridir. İşitme
cihazı kullanımının yaşlı kişilerde olumlu ve olumsuz yönlerden genel sağlık
üzerindeki etkilerini ortaya koyabilmektedir. SF- 36, özürlülükteki küçük değişimleri saptamada duyarlı bir kendini değerlendirme ölçeğidir. APHAB testi işitme cihazı memnuniyetinin değerlendirilmesinde kullanılan yaygın bir ölçektir.
Ülkemizde de işitme cihaz uygulaması yapan merkezler tarafından kullanılması
önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Geriatri; İşitme cihazı; İşitme rehabilitasyonu;
Memnuniyetİletişim (Correspondence)Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabili Dalı

1

Adana Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Adana
Ankara Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse-2

kokulu, Ankara
Hacettepe Üniversitesi Kulak Burun Boğaz Anabi-3

lim Dalı- Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim
Dalı

105

Poster Sunumu Özetleri -32-

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nihan TÜRKOĞLU
Hasret YALÇINÖZ BAYSAL

B�R�NC� BASAMAĞA BAŞVURAN 50 YAŞÜSTÜ B�REYLER�N KOLOREKTAL KANSERDENKORUNMAYA YÖNEL�K SAĞLIK �NANÇLARININ
VE KOLOREKTAL KANSER �LE �LG�L� B�LG�DÜZEYLER�N�N BEL�RLENMES�Giriş: Kolorektal kanser, Türkiye’de kadın ve erkeklerde görülen kanser
türleri içinde altıncı ve kanserden kaynaklanan ölümler arasında üçüncü sıradadır. Kolorektal kanserde tarama programları batı toplumlarında yaygın olarak kullanılmasına karşın ülkemizde katılım oranı oldukça düşüktür. Bireylerinsahip olduğu sağlık inançları, kanser türlerine yönelik tarama programlarına
katılımda önemlidir. Bu çalışma 50 yaş üstü bireylerin kolorektal kanser taramalarıyla ilgili sağlık inançlarını, sağlık inançlarına etki eden faktörleri ve bilgi
durumlarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini Ekim –Aralık 2011 tarihleri
arasında Filiz Dolunay Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ve araştırmayı kabul
eden 50 yaş üstü 135 birey oluşturmuştur. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan tanıtıcı özellikler formu ve Kolorektal Kanserden Korunmaya YönelikSağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %46’sı 65 yaş ve üstünde olup, %79.3’ünün kolon kanserinin belirtilerini bilmediği, %94.1’inin taramaya ne zaman başlanması gerektiğini bilmediği, %90.4’ünün kolon kanserine yönelik tarama yöntemlerini bilmediği ve hiç tarama testi yaptırmadığı bulunmuştur. Kolorektal
Kanserden Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği’nin Güven-yarar alt
boyutundan 42.3±9.0, Duyarlılık alt boyutundan 12.6±4.3, Engel alt boyutundan 15.6±4.3, Motivasyon alt boyutundan 15.1±3.2, Ciddiyet alt boyutundan
16.5±4.0 puanlarını aldıkları bulunmuştur. Sağlık inançlarından Güven-Yarar
algısını; kolon kanserinin belirtilerini bilme durumu ve beslenme tarzının etkilediği (F=2.807 p<0.001), Duyarlılık algısını; sosyal güvenceye sahip olma,kolon kanserinin belirtilerini bilme, tarama yöntemleri bilme ve yaptırma durumunun etkilediği (F=1.961 p<0.05) bulunmuştur. Engel algısını; cinsiyet ve
beslenme tarzının etkilediği (F=2.705 p<0.001), Sağlık Motivasyonu algısını;
düzenli egzersiz yapma durumunun etkilediği (F=1.730 p<0.05) ve son olarak
Ciddiyet algısını ise taramaya ne zaman başlanması gerektiğini bilme durumu
gibi bağımsız değişkenlerin etkilediği (F=1.185 p>0.05) bulunmuştur.

İletişim (Correspondence)
Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Halk
Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı

Sonuç: Katılımcıların Güver-Yarar, Sağlık Motivasyonu ve Ciddiyet algısının yüksek; Engel ve Duyarlılık algısının ise düşük olduğu bulunmuştur. Bireylerin yeterli farkındalığa sahip olması, kolorektal kanser hakkındaki sağlık
inançlarının ve sağlık inançlarına etki eden faktörlerin bilinmesi risk, engel ve
yarar gibi sağlık algılarının değişmesine yardım ederek taramaya katılımı arttırılabilir. Ayrıca toplumun kolorektal kanser konusundaki bilgi düzeyinin arttırılması ile taramalara katılım sağlanabilir ve kanserin topluma getirdiği yük azaltılabilir. Halk sağlığı alanında çalışan hemşireler 50 yaş ve üzerindeki bireyleri
kolorektal kansere ve tarama yöntemlerine ilişkin bilgilendirmeli, olumsuz sağlık
inançlarını değiştirmelidir.
Anahtar Sözcükler: Kolorektal kanser; Tarama; Sağlık inançları

106

Poster Sunumu Özetleri -33YAŞ DIŞINDA KARD�YOVASKÜLER R�SK FAKTÖRÜ
OLMAYAN YAŞLI OLGU: YAŞLILARDA PER�FER�K
ARTER HASTALIĞI TANISINA GENEL BAKIŞ

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nil TEKİN

Periferik arter hastalığı (PAH) tüm dünyada çok sayıda kişiyi etkileyen,özellikle gelişmiş ülkelerde yaygın olarak görülen, genel olarak alt ekstremitearterlerinin tıkayıcı aterosklerotik hastalığı olarak tanımlanan bir klinik tablodur.
70 yaş üstü bireylerde görülme oranı %20’nin üzerine çıkmaktadır. Yaşla birlikte artan PAH’ının mortalitesi de oldukça yüksektir. Bu çalışmada yaş dışında
kardiyovasküler risk faktörü olmayan bir yaşlı olgunun, tarama amaçlı olarak
yapılan ABI (Ankle Brakial Index) ölçümü sonrası PAH tanısı almasının tartışılması amaçlanmıştır. ABI ölçümü sonrası PAH tanısı alan yaşlı olgunun hasta
kayıtları geriye dönük olarak incelemeye alınmıştır. 75 yaşında erkek, yüksek
eğitimli ve yüksek sosyoekonomik seviyede, eşiyle birlikte dinlenme ve bakımevi dinç yaşlı bloklarında kalan olgunun hipertansiyon öyküsünün bulunmadığı, sigara kullanmadığı, Tip 2 DM, hiperlipidemi tanısı almadığı görülmüştür.
Yakın tarihli tetkiklerinde de bu hastalıkları düşündüren bulgusu yoktur. BMI
18’dir. Asetil salisilik asit kullanımı yoktur. Kan Basıncı 130/70mmHg olarak ölçülmüştür. PAH tanısına yönelik herhangi bir yakınması ve klinik bulgusu olmayan olgunun PAH tarama çalışması nedeniyle ABI ölçümü yapılmış, ABI 0,30
olarak tespit edilmiştir. Kalp damar cerrahisi uzmanına sevk edilen sakin PAH
tanısı almış, antikoagülan tedavi başlanmıştır. İzlemde ek kardiyovasküler sorun
gözlenmemiştir. Sakin kendisi için öldürücü olabilecek olan bir hastalığın belirti
vermeksizin tespitinin yapılmasından dolayı çok memnun olmuş, dinlenme ve
bakımevi müdürlüğüne teşekkür mektubu göndermiştir. Bilimsel çalışmalar bu
olguda olduğu gibi hasta yararına çok etkili sonuçlara neden olabilmektedir.
ABI ölçümü rutin olarak uygulanmamasına karşın bilimsel çalışma nedeniyle uygulanmış ve hasta için erken tanının konulmasını sağlamıştır. PAH, tüm
dünyada olduğu gibi ülkemizde de halen hekimler tarafından yeterince tanınmamaktadır. Ancak klinik bulguların oturduğu ileri evrede, cerrahi girişimlerin
gerektirdiği durumlarda hastalık tespit edilebilmekte, ya da komplikasyonlardan hasta kaybedilmektedir. Aile hekimliği pratiğinde yaşlılarda klinik bulgu ya
da başkaca risk faktörü bulunmasa da rutin olarak ABI ölçümünün gerekliliği
bu tartışmada ortaya konmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Periferik arter hastalığı; Ankle brakial indexİletişim (Correspondence)
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi Müdürlüğü

107

Poster Sunumu Özetleri -34TETRAPLEJ�K GER�ATR�K B�R HASTADA�NTRATEKAL BAKLOFEN TEDAV�S�NE BAĞLI
GEL�ŞEN DEL�RYUM

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Levent TEKİN
Bilge YILMAZ

Üst motor nöron lezyonunun bir bulgusu olan spastisite, spinal şok dönemi sonrası spinal kord yaralanmasının en sık ve en önemli problemlerinden
birisidir. Hafif-orta düzeylerde iken olumlu etkileri olmakla birlikte, özellikleşiddetli düzeylere ulaştığında rehabilitasyon ekibinin hedeflerine ulaşmasında
baş etmesi gereken ciddi bir klinik tablodur. SKY’lı hastalarda spastisite genellikle hafi-orta düzeydedir ve çoğunlukla uyarıcı faktörlerle mücadele, egzersiz,
fizik tedavi modaliteleri ve peroral (PO) ilaçlar ile tedavi edilebilir. PO olarak
en sık kullanılan ilaç baklofendir. Düşük lipid çözünürlüğü nedeni ile baklofenin kan-beyin bariyerini geçme yeteneği sınırlıdır ve şiddetli spastisitede çokyüksek dozlarda kullanılması gerekebilir. Yüksek doz uygulaması somnolans,otonomik instabilite, koma ve hatta ölüm gibi yan etkilere neden olabilir. PO
tedaviyi tolere edemeyen veya maksimum PO tedaviye ve diğer konservatif tedavi yöntemlerine cevap vermeyen inatçı vakalarda baklofen intratekal olarak
uygulanabilir. Bir yıl önce servikal myelopati nedeni ile opere olan ve nörolojik tanısı C6-Tetrapleji ASIA-D olan 70 yaşında erkek hasta şiddetli spastisiteleri nedeni ile kliniğimize yatırıldı. Modifiye Ashworth skalasına göre bilateral
hamstring, kalça adduktörleri ve gastrosoleusta evre-3 spastisite tespit edildi.
İntratekal baklofen (İTB) tedavisi uygulanan hastada 3 gün sonra doz 100 µg/
gün iken deliryum tablosu gelişti. İTB pompası çıkarılan hastada PO düşük
doz baklofen ve tizanidine ile de benzer semptomların gözlenmesi nedeni ile
dantrolen başlandı. Takiplerinde spastisite düzeyinde gerileme gözlenirken, ilaca bağlı herhangi bir yan etki izlenmedi. ITB uygulamasında baklofen dozu
100-900 µg/gün arasında değişmektedir. Düşük dozda uygulanmasına rağmen
hastada baklofen intoksikasyonu gelişti. Hastanın ileri yaşta olması intoksikasyona zemin hazırlamış olabilir. Hayatı tehdit eden acil durum olması nedeni ile
baklofen intoksikasyonuna ait semptom ve bulguları iyi bilmek ve atlamamak
gerekir.
Anahtar Sözcükler: Deliryum; İntratekal baklofen pompası; Spastisite;
Tetraplejiİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

108

Poster Sunumu Özetleri -35AORT D�SEKS�YONUNA BAĞLI SP�NAL KORD
YARALANMASI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Aort diseksiyonu, aortik intimadaki yırtığı takiben media tabakasında
kanın birikmesi ile karakterize patolojik bir durumdur. Çok nadir bir patoloji
olmakla birlikte özellikle akut formlarında mortalite ve morbidite oranları yüksektir. Aort diseksiyonları sonrasında %3-5 oranında geçici veya kalıcı parapleji
tablosu gözlenebilir. Nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte, spinal kordun
kanlanması bir şekilde bozulmuştur. Bu yazıda Tip-1 aort diseksiyonuna bağlı gelişen parapleji tablosu nedeni ile rehabilitasyon programına alınan ve 18
ay takip edilen 60 yaşında erkek hasta sunuldu. Çıkan aortadan başlayıp tüm
aorta boyunca uzanım gösteren diseksiyon nedeni ile acil opere edilen hastada
operasyon sonrasında alt ekstremitede motor ve duyu kaybı gelişmiş. Hasta
operasyondan dört ay sonra rehabilitasyon amacı ile merkezimize yatırıldı.
Hastanın yapılan muayenesinde tansiyon arteriyel 120/80 mmHg, nabız 74/
dakika, ateş 36,6 ºC olarak ölçüldü. Duyu muayenesinde C2-T8 normestezik,
distali anestezik idi. Motor muayenesinde üst ekstremite kas gücü tam, alt ekstremitede aktif hareket yoktu. Anal duyu ve istemli anal kontraksiyon negatifti.
Derin tendon refleksleri üst ekstremitede normaktif, alt ekstremitede hipoaktif,
Babinski pozitif idi. Nörolojik seviyesi T8-parapleji ASIA-A olarak tanımlandı. İdrar boşaltımı daimi sonda ile, gaita boşaltımı ise spontan kontrolsüz idi.
Oturma dengesi kötü olan hasta günlük yaşam aktivitelerinde (GYA) kısmen
bağımlı idi. Dört kez kliniğimizde yatarak rehabilitasyon programı alan hastanın
18 ay sonunda oturma dengesi iyi ve GYA’da bağımsız idi. İdrar temiz aralıklı
kateterizasyon ile, gaita günaşırı sapontan yardımla idi. Ancak hastanın bu süreiçerisinde nörolojik seviyesinde herhangi bir değişiklik olmadı. Akut aort diseksiyonu sonrası erken veya geç dönemde parapleji tablosu ile karşılaşılabilir.
Sıklıkla ileri yaşlarda gözlenen akut aort diseksiyonu nadir bir spinal kord yaralanma nedenidir. İleri yaş ve aorttaki patoloji nedeni ile farklı bir rehabilitasyon
yaklaşımı gerektirir.
Anahtar Sözcükler: Aort diseksiyonu; Parapleji; Rehabilitasyonİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

109

Poster Sunumu Özetleri -36SERV�KAL D�SK HERN�S� NEDEN� �LE OPERE ED�LEN
B�R HASTADA GEÇ DÖNEMDE GEL�ŞEN TETRAPLEJ�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Servikal disk hernisi (SDH) boyun ağrısı ile birlikte kol ağrısı, motor ve
duyu semptomlarının eşlik ettiği radikülopatiye neden olabilir. Daha az sıklıkta olmak üzere ciddi vakalarda miyelopati de gözlenebilir. Şiddetli nörolojik
defisite neden olan ve fizik tedaviye cevap vermeyen olgularda cerrahi tedavi
uygulanır. Bu yazıda SDH nedeni ile opere edilen ve geç dönemde tetrapleji
tablosu gelişen 68 yaşında erkek hasta sunuldu. 25 sene önce SDH nedeni ile
C4-5-6 laminektomi yapılan hastaya, 13 sene önce de C4-5, C5-6 diskektomi,
C5 korpektomi ve C4-6 fiksasyon operasyonu yapılmış. 4 sene öncesine kadar
herhangi bir şikayeti olmayan hastanın kol ve bacaklarında güçsüzlük şikayetibaşlamış. Son iki aydır mevcut şikayetlerinde artma olan hasta rehabilitasyon
amacı ile hastanemize yatırıldı. Hastanın yapılan muayenesinde C2-C3 normestezik, C4-T8 hipoestezik, distali anestezik idi. Motor muayenesinde bilateral
C5-6 5/5, C7-T1 4/5, L2-3 2/5, L4-S1 4/5 kas gücünde idi. Anal duyu pozitif,
istemli anal kontraksiyon negatifti. Derin tendon refleksleri alt ekstremitede canlı, Babinski pozitif idi. İdrar-gaita boşaltımı istemli kontrollü idi. Hastanın nörolojik seviyesi C3-tetrapleji ASIA-D olarak tanımlandı. SDH cerrahisinde primer
amaç spinal kordu korumak olmakla birlikte, opere spinal segmentin normal
fonksiyonel anatomisinin bozulması ve özellikle ileri yaşlarda gelişen dejeneratif değişiklikler geç dönemde istenmeyen sonuçların ortaya çıkmasına sebep
olabilir. Bu nedenle SDH’de cerrahi ve tekniğine karar verirken geç dönemdeoluşabilecek komplikasyonlar göz önünde tutulmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Miyelopati; Servikal disk hernisi; Tetraplejiİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

110

Poster Sunumu Özetleri -3760 YAŞ VE ÜZER� SP�NAL KORD YARALANMALIHASTALARIN DEMOGRAF�K ÖZELL�KLER�
Giriş: Bu çalışmanın amacı 60 yaş ve üzeri spinal kord yaralanmalı (SKY)hastalarımızın demografik ve klinik özelliklerini belirlemektir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Gereç ve Yöntem: 2010-2011 yıllarında hastanemizde yatarak rehabilitasyon programı alan 60 yaş ve üzeri SKY’li hastaların klinik ve demografiközellikleri dosyaları taranarak retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya 28 erkek,
12 kadın toplam 40 hasta alındı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 66.03±5.21 idi. SKY nedeni 10(%25) hastada yüksekten düşme, 8 (%20) hastada neoplastik lezyon, 8 (%20)
hastada spinal stenoz, 7 (%17.5) hastada disk hernisi, 4 (%10) hastada trafikkazası ve 3 (%7,5) hastada vasküler patoloji idi. 13 (%32,5) hasta tetraplejik,
27 (%67.5) hasta ise paraplejikti. 10 hasta (%25) komplet lezyon, 30 (%75)
hasta ise inkomplet lezyondu. Komplet lezyonların tamamı paraplejikti. İnkomplet hastalar ASIA sınıflamasına göre değerlendirildiğinde 6 (%20) hasta
ASIA B, 7 (%23.3) hasta ASIA C, 15 (%50) hasta ASIA D ve 2 (%6.7) hasta
kauda equina sendromuydu. 16 (%40) hastada nöropatik ağrı mevcuttu vebunların yedisi medikal tedavi almaktaydı. Bası yarası 8 (%20) hastada olup tamamı sakrumdaydı. 2 (%5) hastada heterotopik ossifikasyon, 1 (%2.5) hastada
ise venöz tromboemboli mevcuttu. İdrar 9 (%22.5) hastada istemli kontrollü,
27 (%67.5) hastada temiz aralıklı kateterizasyon ile, 4 (%10) hastada ise daimi
sonda ile yapılmaktaydı.
Sonuç: İleri yaş SKY’li hastalar özellikle etyoloji ve lezyon derecesi açısından olmak üzere farklı klinik ve demografik özellikler göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Parapleji; Spinal kord yaralanması; Tetraplejiİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

111

Poster Sunumu Özetleri -38KRON�K H�PERTANS�F GER�ATR�K SP�NAL KORD
YARALANMALI B�R HASTADA ORTOSTAT�K
H�POTANS�YON: B�R OLGU SUNUMU

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK1
Levent TEKİN2İltekin DUMAN2
Kenan TAN2

Ortostatik hipotansiyon, spinal kord yaralanmalarında özellikle akut dönemde gözlenen komplikasyonlardan birisidir. Otonom sinir sisteminin damaryatağı üzerindeki sempatik aktivite kontrolü bozulmuştur. Ortostatik hipotansiyon spinal kord yaralanmalı hastalarda günlük yaşam aktivitelerini ve rehabilitasyon sürecini olumsuz yönde etkiler, ve hastaların hastanede yatış süresiniuzamasına neden olur. Non-farmakolojik ve farmakolojik tedavi yaklaşımları
mevcuttur. Spinal kord yaralanmalı bir hastada eşlik eden kronik hipertansiyon
varlığı, özellikle yaralanma sonrası akut dönemde arteriyel tansiyonun geniş biraralıkta dalgalanma göstermesine ve tedavi yaklaşımında değişikliğe sebep olabilir. Kronik hipertansiyon hastası olan ve spinal kord yaralanması sonrasında
ortostatik hipotansiyon tablosu gelişen geriatrik bir olgu sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Ortostatik hipotansiyon; Hipertansiyon; Tetrapleji;
Spinal kord yaralanmasıİletişim (Correspondence)
TSK Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi, Fiziksel Tıp

1

ve Rehabilitasyon Servisi
GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi, Fiziksel Tıp

2

ve Rehabilitasyon Servisi

112

Poster Sunumu Özetleri -39YAŞLILARDA D�Z OSTEOARTR�T� TEDAV�S�NDE
HASTA EĞ�T�M�N�N VE EGZERS�Z�N ÖNEM�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Şule ŞAHİN ONAT1
Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU2
Demet UÇAR3Giriş: Osteoartrit (OA) tedavisi farmakolojik ve non-farmakolojik yöntemlerden oluşmaktadır. Yaşlı hastalarda farmakolojik tedavinin uygulama zorluklarından dolayı hastanın eğitimi ve egzersiz yapması gibi non-farmakolojik
tedavi modalitelerinin önemi dahada artmaktadır. Bu çalışmada diz OA’lı yaşlı
hastalarda hasta eğitimin önemi, eğitimi etkileyen faktörler, hastaların egzersize
uyumunu ve hastaların egzersiz uygulamama nedenleri araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya polikliniğimize başvuran diz OA’li 65 yaşüzeri yaşlı hastalar alındı. Hastaların demografik verileri kaydedildi. İlk değerlendirmede hastalıkları hakkında bilgi verilerek, egzersizin faydaları anlatıldı vehastaya uygun egzersiz programı oluşturuldu. Hastalar üçüncü ayda kontrole
geldiklerinde farmakolojik tedaviyi kullanmaları, egzersiz programını uygulamaşekilleri ve uygulamama nedenleri yönünden değerlendirildiler. Tedavi etkinliğini belirlemede ilk muayenede ve kontrolde ağrı düzeyleri Vizüel Analog Skalası (VAS) ile ölçüldü.
Bulgular: Çalışmaya 325’i kadın, 157’si erkek 482 diz OA hastası alındı. Hastaların yaş ortalaması 70.57±6.43 yıldı. Hastaların %60.2’sinin egzersiz
yapmadığı saptandı. Egzersiz uygulamayan hastaların okuma yazma oranları
ve hekimle aynı lisanı konuşma oranları istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşüktü. Her iki grubun ilk değerlendirmedeki ağrı ortalamaları birbirine yakınken
egzersiz uygulayan grubun çıkış VAS değerlerinin uygulamayan gruba göreanlamlı şekilde düşüktü. Bu durum tüm hastaların başlangıçta aynı seviyedeağrıya sahipken egzersiz yapan grupta ağrıda daha fazla azalma olduğunu göstermektedir. Egzersiz uygulamayan hastaların en sık egzersizi yorucu ve sıkıcı
buldukları, etkinliğine inanmadıkları ve yaşlı oldukları için yapmadıkları tespit
edildi. Hastaların şişman olmalarının, yaralanma korkusunun, egzersiz sırasında
duydukları ağrının egzersiz yapmayı engellemediği görüldü. Hastalarda egzersiz
uygulama oranları düşükken %90’nının ilaçlarını kullandıkları saptandı. İşitme
problemi olan hastalarda egzersiz yapmamayla birlikte ilaç kullanım oranlarınındüşük olması bu durumun hasta uyumunu azaltan bir faktör olduğunu ortaya
koydu.

İletişim (Correspondence)
Ankara Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi

1Ankara Fizik Tedavi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

2

Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve

3

Sonuç: Diz OA’lı hastalara hastalık hakkında, uygulanan tedaviler ve egzersizin önemi konusunda bilgilendirilmesi tedavinin etkinliği açısından önemlidir. Bu çalışmada hastanın eğitim seviyesi, hastayla aynı lisanı kullanmak,işitme azlığı gibi iletişimi etkileyen faktörlerin egzersiz uygulamaya hastayı ikna
etmekte çok önemli parametreler olduğu ortaya çıkmıştır. Hasta eğitiminin tedavi etkinliğindeki etkisini belirleyen geniş çaplı yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Egzersiz; Hasta eğitimi; Osteoartrit

Rehabilitasyon Anabilim Dalı

113

Poster Sunumu Özetleri -40HASKÖY SEMT POL�KL�N�Ğ�NE BAŞVURAN
GONARTROZ HASTALARININ F�Z�KSEL AKT�V�TE
DÜZEYLER�, YAŞAM KAL�TES�, F�Z�KSEL
FONKS�YON DURUMLARI VE TEDAV� TERC�HLER�
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Deniz DÜLGEROĞLU
Öznur ECERKALEGülşah KARATAŞ
Aytül ÇAKCI

İletişim (Correspondence)Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi,
Fizik Tedavi Rehabilitasyon Kliniği

Giriş: Gonartroz, çoğunlukla dizabilite ile ilişkili olan yaygın bir eklem
hastalığıdır. Yaşla birlikte görülme sıklığı artar, 60 yaşın üzerinde sıklık %11’lerden %50’lere kadar çıkmaktadır. Bu çalışmada, semt polikliniğine başvuran
gonartrozlu hastaların fiziatriste ulaşabilirliği, tedavi kılavuzlarında önerilen eğitim, kilo kontrolü, yaşam biçimi değişikliği, egzersiz, ortez kullanımı konusunda
ne durumda oldukları araştırıldı. Ağrı, fiziksel aktivite düzeyi, fiziksel fonksiyonel
durum, yaşam kalitesi arasındaki ilişki incelendi.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Hasköy semt polikliniğine diz şikayeti ilebaşvuran, ACR kriterlerine göre gonartroz tanısı konulan hastalar alındı. Hastalıkları ile ilgili eğitim, egzersiz alışkanlığı, hangi uzmanlara başvurduğu, intra
artiküler enjeksiyon, fizik tedavi, kaplıca tedavisi alıp almadığı ve ortez kullanımı sorgulandı. Hastalara WOMAC, NHP, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve
Framingam Fiziksel Aktivite Düzeyi değerlendirmesi yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 60 hastanın (53 kadın ve 7 erkek); yaş ortalaması 67.38±7.05, hastalık süresi 94.02±89.74 ay, VAS ortalaması 5.88±1.5,
VKİ ortalaması 33.52±5.03 idi. 28 hastanın (%46.7) okuma yazması yoktu,
17’sinin (%28.3) geliri asgari ücret altında, 31’inin (%51.7) asgari ücret düzeyindeydi. Hastaların %3.3’ü sağlık ocağına, %30’u semt polikliniğine, %5’i
devlet hastanesine, %16.7’si eğitim-araştırma hastanesine, %1.7’si üniversite
hastanesine, %43.3’ü çok sayıda merkeze başvurmuştu. Fiziatrise muayeneolanların oranı %60 olup, %60 hastaya NSAİİ+miyorelaksan+topikal analjezik, %25’ine bunlara ek olarak intra artiküler enjeksiyon yapılmış, %5’i cerrahigirişim geçirmişti. Hastaların sadece %6.7’i ortez kullanıyordu, %58.3’ü fizik
tedavi görmüş, %28.3’ü kaplıcaya gitmişti. %21.66 hasta hastalığı ile ilgili eğitim almış, %18.33’si kilo vermiş, %16.66’sı düzenli egzersiz yapıyordu. WOMAC ağrı ort 2.44±0.83, sertlik 2.44±0.97, fonksiyon 2.60±0.87, NHP enerji
ort 53.68±35.76, ağrı 68.03±24.99, emosyonel durum 30.59±26.96, uyku
31.33±29.77, sosyal izolasyon 25.33±26.26,fiziksel mobilite 50.95±19.02,
distres 41.90±25.0, BDÖ 14.90±10.11, Framingam fiziksel aktivite düzeyi kadınlarda 32.43±8.31, erkekte 30.20±3.75 olarak hesaplandı. WOMAC ağrı,sertlik, fonksiyon ile egzersiz yapma arasında anlamlı bir ilişki yoktu (p>0.05).
VAS, VKİ ile Framingam fiziksel aktivite düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanamadı (p>0.05). Yaş ile Framingam arasında istatistiksel olarak anlamlı birilişki vardı (p <0.05). Yaş, VKİ, fiziksel aktivite hastaların %63.71’ini temsilettiği için gonartroz gelişiminde etkili bulunmuştur.
Sonuç: Hastaların sosyoekonomik düzeyinin düşük oluşu uzman doktoraulaşmalarını, eğitim almalarını, yapacakları egzersizi öğrenmelerini, ilaç dışında
destekleyici tedavileri, ortez kullanımını olumsuz etkilemektedir. Yüksek VKİ,düşük fiziksel aktivite düzeyi gonartroz progresyonunda etkili faktörlerdir.
Anahtar Sözcükler: Gonartroz; Tedavi tercihleri; Fiziksel aktivite;
Fonksiyonellik

114

Poster Sunumu Özetleri -41OSTEOARTR�TL� YAŞLILARIN TAMAMLAYICI VE
ALTERNAT�F TEDAV� YÖNTEMLER�NE BAŞVURMADURUMLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Şebnem ÇINAR YÜCEL1
Semra AY2Giriş: Tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) yöntemlerinin yaygın kullanımı, maliyeti ve bilinmeyen etkileri nedeni ile son zamanlarda dikkatleriüzerine çekmektedir. Osteoartrit özellikle yaşlılarda sık görülen bir hastalıktır.
Osteoartrit gibi kronik bir hastalığa sahip olan ağrı yakınması nedeniyle değişik
çözümler aramaya yönelen yaşlıların bu yöntemlere başvurma durumlarının
yüksek olduğu düşünülmektedir. TAT yöntemlerini bilinçsiz kullanmanın istenmeyen etkilere yol açabileceği göz önünde bulundurularak, osteoartritli yaşlıların hangi TAT yöntemlerine başvurduklarını belirlemek önemlidir. Bu araştırma
osteoartritli yaşlıların TAT yöntemlerine başvurma durumlarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı özellikte olan bu araştırmaya Ocak 2011ve Ocak 2012 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezinde osteoartrit tanısı ile yatarak tedavi alan ve araştırmaya
katılmayı kabul eden 65 yaş ve üzeri 121 yaşlı alınmıştır. Araştırmanın verileri
literatür doğrultusunda araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan yaşlılarla ilgili
tanıtıcı bilgi soruları içeren “Yaşlı Tanıtım Formu” ve TAT kullanımına ilişkin
sorular içeren anket formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmaya başlamadan önce kurumdan yazılı izin ve hastalara araştırma hakkında bilgi verilerek sözel onamları alınmıştır. Araştırma verilerinin
analizi, SPSS 16.0 paket programında sayı, yüzde ve ki- kare testi yapılarakdeğerlendirilmiştir.
Bulgular: Yaşlıların yaş ortalaması 72.58±4.91 (min-max: 65-88),%52.1’i kadın, %49.6’sı evlidir. Yaşlıların 88.4’ünün osteoartrit tanısı dışında başka sağlık sorununun olduğu belirlenmiştir. Osteoartritli yaşlıların%55.4’ünün TAT yöntemlerine başvurduğu, TAT yöntemlerine başvuran yaşlıların %92.5’inin başvurma nedeni olarak ağrı yakınmasını belirttiği saptanmıştır. Yaşlıların cinsiyeti ve sağlık sorunu olma durumunun TAT yöntemlerinebaşvurma durumunu etkilediği, kadın ve sağlık sorunu olan osteoartritli yaşlı
hastaların bu yöntemlere daha fazla başvurduğu belirlenmiştir. (p<0.05).

İletişim (Correspondence)Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, İzmir

1

Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek

2

Yüksek Okulu, Manisa

Sonuç: Sonuç olarak; osteoartritli yaşlıların yarısından fazlasının TAT
yöntemlerine başvurduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin, etkililiği ve yan etkileri
tam olarak ortaya konulamamış olan TAT yöntemlerine bağlı hatalı uygulamalardan korunmada; hassas bir grup olan osteoartritli yaşlıların tıbbi durum,
ilaç ve tedavileri değerlendirilirken TAT yöntemlerine başvurma durumlarını
sorgulama ve bilgilendirmede rol almaları önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Osteoartrit; Yaşlı; Tamamlayıcı ve alternatif tedaviler; Hemşirelik

115

Poster Sunumu Özetleri -42GER�ATR�K B�R HASTADA TEKRARLAYANVERTEBRAL KOMPRESYON FRAKTÜRÜNE BAĞLI
PARAPLEJ�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Vertebral kompresyon fraktürleri fleksiyon zorlaması sonucu ön kolonun
kompresyon altında kalması ile oluşur. Genellikle osteoporoz, travma ve tümörlere bağlıdır. İleri yaşlarda osteoporotik fraktürlerin en sık görülme şekli vertebral fraktürlerdir. Bir kez kompresyon fraktürü olan hastada ikinci bir kompresyon fraktürü riski artmıştır. Bu yazıda tekrarlayan düşme ve kompresyon
fraktürüne bağlı parapleji tablosu gelişen 75 yaşında kadın hasta sunuldu. Üçyıl önce düşme sonrası T-12 kompresyon fraktürü gelişen hastaya kırığın stabilolması ve nörolojik defisit olmaması nedeni ile konservatif tedavi uygulanmış.
Komorbid osteoporoz ve diyabetik nöropatisi olan hastanın tekrarlayıcı düşmeleri olmuş. İki yıl önce düşük ayak gelişen hastaya stabilizasyon operasyonu
yapılmış. 1.5 yıl önce T-7 ve T-8 kompresyon fraktürü tespit edilen hasta tekrar
opere edilmiş. Bacaklarda güçsüzlük yürüyememe şikayeti ile hastanemize başvuran hasta rehabilitasyon amacı ile yatırıldı. Hastanın yapılan muayenesinde
nörolojik tanısı T-9 parapleji ASIA-C idi. Kompresyon fraktürleri mekanik venörolojik olarak genellikle stabil kırıklar olmakla birlikte, özellikle ileri yaş ve
osteoporozunda katkısı ile tekrarlayan düşmeler ve farklı seviyelerde gelişen
kompresyon fraktürleri ciddi nörolojik defisit gelişimine sebep olabilir.
Anahtar Sözcükler: Kompresyon fraktürü; Osteoporoz; paraplejiİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

116

Poster Sunumu Özetleri -43YAŞLILARDA OSTEOPOROZ VE R�SK FAKTÖRLER�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nursel ALTIPARMAK1
Seda GÜNDÜZ1Özlem ASLAN BAĞCI2
Dilek YILDIRIM1İletişim (Correspondence)
Bozok Üniversitesi,Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse-1

kokulu, Yaşlı Bakımı Programı,Yozgat

Günümüzde ortalama insan ömrü giderek uzamaktadır; bununla birlikte
ileri yaş popülasyonu ve beraberinde ortaya çıkan sağlık sorunları da önemkazanmaktadır. Uzayan yaşam süresi ile birlikte osteoporoz dünyanın birçok
bölgesinde majör halk sağlığı problemlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Bu derleme; en sık görülen kemik hastalığı olan osteoporozun yaşlılar üzerindeki etkisi ve risk faktörlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu derleme; literatür
taraması yapılarak hazırlanmıştır. En sık görülen kemik hastalığı olan osteoporozu, Dünya Sağlık Örgütü düşük kemik kütlesi, kemik dokunun mikromimari yapısının bozulması sonucu kemik kırılganlığında ve kırıklarda artma ile
karakterize sistemik bir iskelet hastalığı olarak tanımlamıştır İlk olarak 1829’daJean Georges Lobstein tarafından “porous bone” (gözeli kemik) olarak, dahasonra 1948’de Albright tarafından “too litle bone in bone”(kemik içinde çokaz kemik) değişik osteoporoz tanımlamaları yapılmıştır. Osteoporoz ilk kez poroziteyi tanımlamak icin 19. yüzyılda Alman ve Fransız hekimleri tarafından
kullanılmıştır. Kemiklerin yaşlılarda incelmesine bağlı kırıldığı ise 1842 yılındabildirilmiştir.İlerleyen yaşla birlikte bağırsaklardan kalsiyum ve D vitamini emilimi, böbreklerden aktif D vitamini oluşumu azalır. Kalsiyum seviyesinin azalması
parathormon seviyesini arttırır, böylece kemik rezorpsiyonu artar.Dolayısıyla
osteoporoza yatkınlık oluşur. Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırması (NHANES III) adlı prevelans calışmasında ABD’de postmenopozal beyaz kadınların%30’unda osteoporoz saptanmıştır. 80 yaş ve üzeri kadınlarda ise osteoporoz
sıklığı %70’e kadar yükselmektedir. Yaşlılarda görülen kırıkların %75’inden osteoporoz sorumlu tutulmaktadır. OP prevalansı yaşla birlikte artmaktadır Yaşam
süresinin uzaması ve bununla birlikte osteoporoz ve osteoporoza bağlı kırıklar
önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Osteoporozun sınıflandırılmasında
ise;cinsiyet ve yaşa göre Juvenil OP, Erişkin OP, Senil OP, Lokalizasyona göre;
Bölgesel OP ve Genel OP, tutulan kemik dokuya göre; kortikal kemik, trabeküler kemik,etyolojisine göre primer (postmenapozal senil, idiopatik) ve sekonder
OP,histolojik görünümüne göre;hızlı ve yavaş kemik döngülü,hastalığın şiddetine göre;klinik evreleme olarak yapılmaktadır. Genelde kadınların hastalığı olarak görülse de OP, erkekler için de ciddi bir sağlık problemidir. Gelişmiş ülkelerde OP prevalansı, 50 yaş üstü erkeklerde %13 iken, 80 yaş üstünde %70’lere
tırmanmaktadır. İleri yaş, OP ve buna bağlı gelişebilecek kırıklar için bir risk
faktörüdür. Osteoporoz için risk faktörleri arasında olan ileri yaş, yaşlı bireylerde ciddi sorunlara yol açmaktadır ve yaşlıların yaşam kalitelerini etkilemektedir.
Konu ile ilgili toplumdaki farkındalığın arttırılması oldukça önem arz etmektedir.
Anahtaryoğunluğu

Sözcükler:

Osteoporoz; Risk Faktörü; Kemik mineral

Bozok Üniversitesi,Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse-2

kokulu, Çocuk Gelişimi Programı,Yozgat

117

Poster Sunumu Özetleri -44ERKEK OSTEOPOROZ HASTALARININ YAŞLARINAVE TANILARINA GÖRE DAĞILIMI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Hamza SUCUOĞLU
Kerem GÜNHalil KOYUNCU
Murat ULUDAĞ

Giriş: Osteoporoz uzun yıllardır kadınların hastalığı olarak kabul görmüş
olup erkek osteoporozu çok daha az ilgi çekmiş ve araştırılmıştır. Oysa erkek
osteoporozunun hiç nadir olmadığı ve kırıkların erkeklerde de önemli bir halksağlığı sorunu olduğu son yıllarda anlaşılmıştır. Bu amaçla bu çalışmada erkek
osteoporozu olan hastaların yaş gruplarına ve tanılarına göre dağılımları sunulmuştur.
Gereç ve Yöntem: 2011 yılında genel polikliniklerimize ve özel osteoporoz polikliniğimize başvuran erkek ve kadın osteoporozlu hastaların tanılarınagöre dağılımları retrospektif olarak incelendi. Erkek osteoporozlu hastalar Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) yaşlanma ile ilgili belirlediği kriterlere göre 45-59
yaş arası orta yaş, 60-74 yaş arası yaşlılık, 75-89 yaş arası ileri yaşlılık, >90 yaş
ise ihtiyarlık olarak belirlenerek, hastaların tanılarına göre bu gruplara dağılımı
yapıldı. Erkek osteoporoz tanıları kırıklı ve kırıksız; primer ve sekonder olarak iki
gruba ayrılarak sınıflandırıldı.
Bulgular: Bir yıl süresince polikliniklerimize başvuran 22.030 hastanın
14.618’i kadın (%66.4), 7.412’si erkek (%33.6) idi. Osteoporoz tanısı alanların toplam sayısı ise 1.303 (%5.9) olarak tespit edildi. Osteoporoz hastalarının
1.186’sı kadın (%91), 117’si erkek (%9) idi. Erkek osteoporozluların yaş dağılımları ise şu şekilde saptandı; 45-59 yaş arası orta yaşlılar 50 (%42.7), 60-74
yaş arasındaki yaşlılar 35 (%29.9), 75-89 yaş arası ileri yaşlılar 32 (%27.4),>90 yaş ihtiyar ise sıfır kişiydi. Erkek osteoporozluların 12’si (%10.3) kırıklı,105’i (%89.7) ise kırıksız osteoporozdu. 117 erkek osteoporoz hastasının 48’i(%41) primer (70 yaş üzeri ve idiopatik), 69’u (%59) sekonder osteoporoz olarak tespit edildi.

İletişim (Correspondence)İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı, İstanbul

118

Sonuç: Osteoporoz erkeklerde kadınlara oranla daha az görülmekle birlikte osteoporozla ilişkili istenmeyen sonuçlara hiçte azımsanmayacak oranda
rastlanmaktadır. Erkek osteoporozunda kırık riski bazı çalışmalarda ortalama%13 olarak saptanmıştır. Bizim hastalarımızda da buna benzer kırık oranlarına (%10.3) rastlanmıştır. Ayrıca osteoporozlu erkeklerin yarısından fazlasında
sekonder nedenler (hipogonadizm, alkol, sigara ve ilaç kullanımı, vb) etken
olarak saptanmış ve bu durum, risk faktörlerinin erkek hastalarda sorgulanması
gerektiğini bir kez daha akla getirmiştir. Yine osteoporozlu erkeklerin yarısına
yakınının 60 yaş altındaki kişiler olması da dikkat edilmesi gereken bir başka
önemli durumdur.
Anahtar Sözcükler: Erkek osteoporozu; Geriatri; Osteoporotik kırık;Tanı; Yaş

Poster Sunumu Özetleri -45HUZUREV�NDE VE KEND� EVLER�NDE YAŞAYAN
YAŞLILARIN DEPRESYON DÜZEYLER�N�NKARŞILAŞTIRILMASI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Mediha ÖMÜREren Beyhan BEYDZHET
Bedriye Ceren ERKOYUNCUGiriş: Bu çalışmada, kendi evlerinde yaşayan yaşlı insanlar ile huzurevinde yaşayan yaşlı insanların depresyon düzeyleri karşılaştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada ulaşılan yaşlılar önce Mini-Zihinsel Durum
Testi'ni (MMSE) almışlar, bu testi geçenler çalışmanın örneklemini oluşturmuşlardır. Bu şekilde, kendi evinde veya huzurevinde yaşayan toplam 62 katılımcıçalışmanın örneklemini oluşturmuş ve Geriatrik Depresyon Ölçeği'ni (GDS)
doldurmuşlardır. Görüşmeler yüzyüze görüşme tekniği kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Yapılan analizler, huzurevinde ya da kendi evlerinde yaşayan
katılımcıların depresyon düzeylerinin anlamlı olarak farklılaşmadığını göstermektedir. Depresyon düzeyleri, cinsiyet bakımından ise anlamlı olarak farklılık
göstermiş, kadın katılımcıların depresyon düzeyleri erkek katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre gerekli önlemlerin alınması önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Huzurevi; Cinsiyet; Depresyonİletişim (Correspondence)
Fatih Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Psikoloji
Bölümü

119

Poster Sunumu Özetleri -46GER�ATR�K HASTALARDA DEPRESYONUN YAŞAM
KAL�TES� VE FONKS�YONEL AKT�V�TEYE ETK�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Şule ŞAHİN ONAT1
Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU2
Sumru ÖZEL2İletişim (Correspondence)
Ankara Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi

1Ankara Fizik Tedavi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

2Giriş: Bu çalışmanın amacı yaşlı hastalarda görülen depresyonun risk
faktörlerini belirlemek, depresyon ile fonksiyonellik ve yaşam kalitesi arasındakiilişkiyi belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 65 yaş ve üzeri 160 hasta alındı. Hastaların demografik bulguları kaydedildi. Mental durumun değerlendirilmesi için
Mini Mental Test, fonksiyonelliği ölçmek için fonksiyonel aktivite skoru, depresyonu değerlendirmek için Yesavage Geriatrik Depresyon Ölçeği, yaşam kalitesini değerlendirmek için SF 36 yaşam kalitesi ölçeği kullanıldı.
Bulgular: 160 hastanın 81’de depresyonu varken 79’da depresyon yoktu. Depresyonu olan grubun yaş ortalaması 76.12±6.56 yıl, olmayan hastaların 67.84±3.25 yıldı. Depresyonu olan hastaların yaş ortalaması istatistikselolarak anlamlı düzeyde yüksekti (p=0.000). Depresyonu olan ve olmayan hastaların özellikleri tabloda gösterilmiştir. İki grup arasında cinsiyet dağılımları vemedeni durumları açısından. farklılık yoktu (p>0.05). Okuma yazma bilmeyen
hastalarda daha fazla (p=0.001), eşiyle ve çocuklarıyla yaşayanlarda daha az
depresyon görülmekteydi (p=0.001). Her iki grubun sigara kullanım oranları
arasında farklılık yoktu. Kronik hastalık sayısı ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda depresyon daha fazlaydı (p=0.029). Yaşlılık tanımı depresyonu olan hastaların %84.8’ de olumsuz, depresyonu olmayan hastaların %90.1’de olumluydu. Depresyonu olan hastaların %13.6’da işitme azlığı varken, depresyonu
olmayan hastaların %2.5’da işitme azlığı bulunmaktaydı. Görme problemininvarlığı açısından depresyonu olan ve olmayan hastalar arasında istatistikselolarak fark saptanmadı (p=0.780). Diz osteoartriti ve yardımcı cihaz kullanımı olan hastalarda depresyon daha fazla bulunmaktaydı (p =0.00). B12 ve
folik asit seviyeleri düşük olan hastalardaki depresyon oranları normal olanlara göre daha yüksekti (p=0.000). Fonksiyonel aktivite skoru parametrelerinin
hepsi depresyon olan grupta istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu(p<0.005) Yaşam kalitesinin alt parametrelerinden fiziksel fonksiyon, ruhsal
durum rolü, mental sağlık skorları depresyonu olan grupta istatistiksel olarak
anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0.005) SF 36’yı fiziksel sağlık ve mentalsağlık skorlarıyla değerlendirdiğimizde depresyonu olan grupta her ikisi de düşük bulundu.(p<0.005).
Sonuç: Yaşlı hastalarda yaşın, eğitim seviyesinin, kronik hastalık sayısı
ve çoklu ilaç kullanımının, diz osteoartritinin, yardımcı cihaz kullanımının, B12
ve folik asit seviyesinin düşük olmasının depresyon için risk faktörü olduğunu
saptadık. Fonksiyonelliğin düşük olmasıyla ve depresyon ilişkisinin iç içe geçtiği
görüldü. Yaşam kalitesinin depresyonu olan hastalarda düşük olduğu ve yaşın
yaşam kalitesini etkileyen bir faktör olduğu ortaya çıktı.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Depresyon; Yaşam kalitesi

120

Poster Sunumu Özetleri -47KOAH VE EP�DEM�YOLOJ�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Dilek YILDIRIM1
Nursel ALTIPARMAK1
Seda GÜNDÜZ1Özlem ASLAN BAĞCI2

Bu derlemede KOAH ve epidemiyolojisine yer verilmiştir. Makale, dergi
ve kitaplardan literatür taraması yapılarak hazırlanmıştır. KOAH, tüm dünyada
giderek artan bir morbidite ve mortalite nedenidir. Buna karşın hastalık yeterince bilinmemekte, yeterince tanı konulmamakta, yanlış tanı konulmakta ve
yeterince tedavi edilmemektedir. Geçmişte KOAH’ın genel kabul gören bir tanımlamasının bulunmayışı, hastalığın prevalansı, morbiditesi ve mortalitesi ile
ilgili gerçek bilgilerin elde edilmesini güçleştirmiştir. Büyük oranda önlenebilirolmasına rağmen, hastalık başladıktan sonra tedavisi zor ve mali yükü oldukçaağırdır. Her yıl dünyada sadece KOAH nedeni ile yaklaşık 2,5 milyon insan
hayatını kaybetmekte, 29 milyon yaşamda oluşan yetersizliğe göre düzeltilmiş
yaşam yılı kaybı (Disability Adjusted Life Years - DALY) meydana gelmektedir.
2002 yılı verilerine göre dünyada en çok ölüme sebebiyet veren 5. (1990’da
6. en önemli neden), DALY endeksine göre ise 11. önemli hastalıktır. 2030
yılında ise ölüm oranlarına göre en önemli 4., DALY kaybında ise 7. hastalık(57 milyon yıl ile) olacağı düşünülmektedir. KOAH en yaygın görülen, en çokölüme sebebiyet veren ve mali yükü ağır olan hastalıklardan biridir. KOAH’lailişkin ölümlerdeki artış da sigara içme salgınındaki artış ve toplumun, özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaş yapısındaki değişiminin büyük katkısı bulunmaktadır. Dünyada demografik yapıdaki değişim, sigara içme epidemisindekideğişimden daha hızlı seyretmekte ve KOAH’daki artışda daha belirleyici işlev
görmektedir. Ülkemizde çok yüksek sigara içme oranı KOAH’ın birincil sebebi olarak görünmekle birlikte, yaygın biomas maruziyetinin ve yaşlı nüfustakiartışın Türk toplumunda ne oranda KOAH’ı etkilediğinin acilen açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Ülkemizde problemin gerçek boyutlarının bir anönce saptanması, çözüme yönelik atılmış en önemli adımlardan biri olacaktır.
Böylece hastalığın mortalite ve morbiditesinin düşürülebileceğini, risk altındaki
gruplarda hastalığın önlenmesine yönelik tedbirlerin daha kolay ve daha az
maliyetle alınabileceğini düşünüyoruz.
Anahtar Sözcükler: KOAH; Morbidite; Mortalite; Prevelansİletişim (Correspondence)
Bozok Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek

1

Yüksekokulu,Yaşlı Bakımı,Yozgat
Bozok Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yükse-2

kokulu, Çoçuk Gelişimi, Yozgat

121

Poster Sunumu Özetleri -48GER�ATR�K HASTALARDA KRON�K OBSTÜKT�F
AKC�ĞER HASTALIĞININ UYKU KAL�TES�,FONKS�YONELL�K VE YAŞAM KAL�TES�NE ETK�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Şule ŞAHİN ONAT1
Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU2
Emrah GÜNAY1Giriş: Çalışmanın amacı geriatrik hastalarda Kronik Obstrüktif Akciğer
Hastalığı (KOAH)’nın uyku kalitesi, fonksiyonel durum ve yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 65 yaş ve üzeri 118 hasta alındı. Hastaların demografik verileri kaydedildi. Hastaların fonksiyonelliğini belirlemede fonksiyonel aktivite skoru, yaşam kalitesini değerlendirmede SF-36 yaşam
kalitesi ölçeği, uyku kalitesini değerlendirmede Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi(PUKİ) kullanıldı.
Bulgular: 118 hastanın 49’unda KOAH mevcuttu. KOAH’ı olan hastaların fonksiyonel aktivite skorları KOAH’ı olmayan hastalardan anlamlı şekildedaha düşük bulundu (p=0.001). SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin alt gruplarından fiziksel fonksiyon, ağrı, vitalite\enerji, emosyonel rol, mental sağlık skorları
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde KOAH’ı olan hastalarda düşük bulunurken(p<0.05), fiziksel rol güçlüğü, sağlığın genel algılanması, sosyal fonksiyon skorları arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır. KOAH’ı olan hastaların
PUKI skorları KOAH’ı olmayan hastalardan anlamlı şekilde daha yüksek bulundu (p=0.001).
Sonuç: Bu çalışmanın verilerine göre yaşlılarda KOAH varlığı, hastalarınfonksiyonelliğini, yaşam kalitesini ve uyku kalitesini olumsuz yönde etkileyen
bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Kronik Obstüktif Akciğer Hastalığı; Uyku kalitesi; Fonksiyonellik; Yaşam kalitesiİletişim (Correspondence)
Ankara Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi

1Ankara Fizik Tedavi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

2122

Poster Sunumu Özetleri -49AC�L SERV�SE NEFES DARLIĞI YAKINMASI�LE BAŞVURAN YAŞLI HASTALARIN
DEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Mehtap KAYNAKÇI BAYRAM1
Umut YÜCEL ÇAVUŞ1
Fatih BÜYÜKCAM1
Aynur YURTSEVEN1
Sinan YILDIRIM1
Ayhan SÜMER YAMAN1
Nihat DANLI2
Ertan SÖNMEZ3Giriş: Acil servise başvuran yaşlı hastalarda en sık şikayetlerden biri denefes darlığıdır. Nefes darlığı KOAH, KKY, MI gibi birçok ciddi hastalığın belirtisi olabilir.
Gereç ve Yöntem: 2011 yılında Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi' ne nefes darlığı yakınması ile başvuran 3028 hasta
dosyası incelendi. Toplamda 1774 hastanın tekrarlayan başvuruları ile 3028
başvuru olduğu görüldü. Hastaların kayıtlardan demografik özellikleri, istenen
konsültasyonlar, yatış ve mortalite oranları retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: Hastaların 863'ü erkekti (%48.6); yaş ortalaması 75±1.7 idi(65-74 yaş arası); 65-74 yaş arası 818, (410'u erkek), 75-84 yaş arası 758(374'ü erkek), 85 yaş üstü 198 (79'u erkek) hasta vardı. En fazla 17 defa tekrarlayan başvuru olduğu tespit edildi. 3028 hastadan 340’ı servise yatırılarak
izlendi(%11). Ortalama yatış süresi 9±1.2 gün idi.
Sonuç: Acil servise nefes darlığı şikayeti ile tekrarlayan başvuruların çok
fazla ve hastaların çoğunluğu kısa süreli tedavi ile taburcu olmuştu. Kronik dispne şikayetleri olan hastaların tedavilerinin tam olarak yapılması ve ev tedavilerinin de düzenli verilmesi acil servislere bu nedenle tekrarlayan başvuruları
azaltabilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Dispne; Acil servisİletişim (Correspondence)Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hasta-1

nesi, Acil Tıp Kliniği
Dr. Nafiz Körez Sincan Devlet Hastanesi, Acil Servis

2

Vakıf Gureba Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil

3

Tıp Kliniği

123

Poster Sunumu Özetleri -50LEFKOŞA MERKEZDE YAŞAYAN YAŞLILARIN
GÜNLÜK YAŞAM AKT�V�TELER�N� SÜRDÜRME VE
DEPRESYON YAŞAMA DURUMLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nermin SUCUOĞLU1
Belkıs KARATAŞ2Giriş: Yaşlanma geri dönüşü olmayan biyolojik, sosyal ve psikolojik değişimleri ifade eder. Bu değişimlerin yaşandığı yaşlılık döneminde en sık karşılaşılan ruhsal hastalık depresyondur. Ayrıca depresyonun günlük yaşam aktiviteleriüzerinde de olumsuz etkileri olduğu gibi günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık durumunun da depresyon için risk faktörü olduğu bilinmektedir. Araştırma
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Lefkoşa Merkezde yaşayan 65 yaş ve üzeri yaşlı
bireylerin günlük yaşam aktivitelerini sürdürme ve depresyon yaşama durumlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini Lefkoşa merkezde yaşayan 65
yaş ve üzeri 2140 kadın ve 1620 erkek, örneklemini ise evrendeki 23 mahalleden tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 149 erkek ve 200 kadın olmak üzere
toplam 349 yaşlı oluşturmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından gerekli literatür
taranarak hazırlanmış soru formu ve Modifiye Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri (MBGYA), Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) Ölçekleri ve
Geriatrik Depresyon Ölçekleri (GDÖ) aracılığıyla ev ziyaretleri yapılarak yüz
yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Soru formunda yaşlı bireylerin tanıtıcı
özellikleri ve sağlık durumlarına yönelik sorular bulunmaktadır. Veri toplama
formları 7 Temmuz 2011-1 Eylül 2011 tarihleri arasında uygulanmıştır. Veriler
Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) for Windows 18,0 programında yüzdelik hesabı, t-testi ve ANOVA testi kullanılarak değerlendirilmiştir.

İletişim (Correspondence)
Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi, Yenido-

1ğan Yoğun Bakım, Lefkoşa
Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi,

2

Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı, Lefkoşa

Bulgular: Yaşlıların MBGYA’nde %3.7’sinin, EGYA’nde ise %2’sinin bağımlı olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda yaşlı bireylerde depresyon belirtileri
görülme yaygınlığı %30.9’dur. 75 yaş ve üzeri, bekâr, okuryazar olmayan, gelirini kötü olarak algılayan, en az bir kronik hastalığa sahip olan, ilaç kullanan,
duyu kaybı olan, sağlığını kötü olarak algılayanların MBGYAÖ, EGYAÖ ve
GDÖ puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Evdeyalnız yaşayan yaşlıların EGYAÖ puan ortalamaları ve GDÖ puan ortalamaları
arasında anlamlı ilişki bulunmasına (p<0.05) rağmen MBGYAÖ puan ortalaması ile arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05).
Kadınların erkeklere göre MBGYAÖ ve GDÖ puan ortalaması arasındaki ilişki
istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05), EGYÖ puan ortalaması ile arasındaki ilişki
ise anlamsız bulunmuştur (p>0.05).
Sonuç: Araştırmamızdan elde edilen bulgulara göre; 75 yaş ve üzeri,
bekâr, okuryazar olmayan, gelirini kötü olarak algılayan, en az bir kronik hastalığa sahip olan, ilaç kullanan, duyu kaybı olan, sağlığını kötü olarak algılayan,
yalnız yaşayan yaşlıların depresif belirtiler ve günlük yaşam aktivitelerini sürdürme durumlarının yakından izlenmesi önerilmektedirAnahtar Sözcükler: Yaşlı; Depresyon; Enstrümental günlük yaşam aktiviteleri; Günlük yaşam aktiviteleri

124

Poster Sunumu Özetleri -51CERVICAL CANCER SCREENING BEHAVIOURS IN
TURKISH MIDDLE AGE GROUP WOMEN IN MODA

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ayşe Nilüfer ÖZAYDIN1
Ayça Demir YILDIRIM2Introduction: Cervical cancer is a preventable cancer. In Turkey, age
standardised incidence rate per 100.000 of cervix cancer was 4.2, age standardised mortality rate per 100.000 of cervix cancer was 1.6. Turkey is located among the countries whith low mortality rate due to cervix cancer. Cervix
cancer is known that it has started with small abnormalities in the epithelial cell
aproximately 10-15 years ago beginning the cancer. This means that there isa 10-15 years period to be able to diagnose and treat before cancer occurred.
Cytology has started to improve since 1928 and Dr. George Papanikolau originate the cytological screening method in 1940. Among all malignant tumours,
cervical cancer is the one which can be most effectively controlled by screening.
In this paper, the frequency of attending to Cx Cancer screening activities andrelated factors of women aged ‘40-69’ resident in Moda/Caferaga district in
Anatolian part of Istanbul will be mentioned.
Materials and Method: This is a population based, cross-sectional
study. Target women list included 6123 women according to the adress based
population registration system of 2007. The study sample was stratified according to the five-years-groups and was selected randomly. There was 1398
women from the sampling list during the study period. It was succesfully interviewed face to face with 1271 women in this study (90.9%). Study was implemented between September 2010 and April 2011.
Results: The frequency of attending Cx-Ca-screening was
4.1%(n=52/1271). While never married women never attended, 4% of current-married women and 5% of divorced/widowed women attended (p>0.05).
Women in postmenopause attended slightly higher than women in premenopause (4.7% and 2.6%, pFISHER EXACT=0.05). It was not found any association between “age, education, caste, working status, social security” and“attending Cx Ca screening activity”. It was not found any association also
between “reproductive history” and “attending Cx Ca screening activity”.

İletişim (Correspondence)
Department of Public Health, Marmara Universiy

1Conclusion: Attending Cx-Ca-screening activities among 40-69agegroup resident in Moda/Istanbul was found too low. Against to the NationalScreening-Recommendation, frequency of attending of postmenopaual period
was slightly higher then premenopausal period. To implement succesfully of
National Screening Programme about Cx Ca should be done more than now.
Key Words: Population-based; Cross-sectional; Screening; Pap-smear;
Prevention

Faculty of Medicine, Istanbul, Turkey.
Moda Family Health Center, Istanbul, Turkey.

2

125Poster Sunumu Özetleri -52TRANSTEORET�K MODEL DEĞ�Ş�M AŞAMALARINA
GÖRE YAŞLI B�REYLER�N SAĞLIKLI YAŞAM B�Ç�M�
DAVRANIŞLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Saime EROLAyşe ERGÜN

Giriş: Transteoritik model (TTM) birçok riskli sağlık davranışları için başarıyla kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, yaşlılarda seçilmiş on sağlıklı yaşam
biçimi davranışının (emniyet kemeri kullanma, yüksek yağlı yiyeceklerden kaçınma, yüksek lifli diyet tüketime, kilo vermeye çalışma, düzenli egzersiz yapma, güneşten korunma, güneş koruyucu kullanma, stresi azaltmaya çalışma, sigarayı bırakma ve kendi kendini kanser belirtilerine karşı muayene etme) TTMdeğişim aşamalarındaki dağılımını ve bazı değişkenler ile ilişkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı türde yürütülen bu araştırma huzurevinde kalan 106 ve evde yaşayan 99 yaşlı ile yapıldı. Sosyo-demografik veriler ve
on sağlık davranışı için bireyin içinde bulunduğu TTM aşaması görüşme yöntemi ile belirlendi. TTM değişim aşamaları davranış değiştirmeyi düşünmeme (1),düşünme (2), hazırlık (3), hareket (4) ve devam ettirme (5)’dir
Bulgular: Yaş ortalaması 73.07±8.61 olan yaşlıların %51.2’si erkekti.
Yaşlı bireylerin çoğunluğu düşünmeme ya da devam ettirme aşamasında bulundu. Birçok yaşlı güneş koruyucu kullanma, güneşten kaçınma ve kendini
muayene etme davranışlarında düşünmeme aşamasındaydı. Yaşlıların devam
ettirme aşamasında en fazla sergiledikleri davranışlar ise, lifli gıda tüketme, yağlı
yemekten kaçınma ve sigarayı bırakmaydı. Eğitim düzeyleri yüksek olan, yetmiş yaşın altında olan, evde yaşayan yaşlıların on sağlık davranışında dahafazla devam ettirme aşamasında oldukları tespit edildi.
Sonuç: Bu sonuçlar yaşlıların sağlık davranışları hakkında genel bir bilgisağlamakla birlikte uzun sureli izlem ve girişimsel çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Sağlık davranışları; Transteoritik model;Değişim aşamasıİletişim (Correspondence)
Marmara Üniversitesi Sağlik Bilimleri Fakültesi
Hemşirelik Bölümü

126

Poster Sunumu Özetleri -53HASH�MATO T�RO�D�T TANILI POPÜLASYONDA�LER� YAŞ SIKLIĞI VE KRON�K T�RO�D�TÖZELL�KLER�N�N DEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Zeliha Fulden SARAÇ
Emine Sumru SAVAŞ
Fehmi AKÇİÇEK

Giriş: Hashimato tiroiditi bağışıklık sisteminin bir bozukluğu sonucu ortaya çıkar. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabı,
en fazla tiroid bezi yetmezliği yapan hastalıktır. Hashimato hastalığı başlangıcında tiroid bezinde büyüme olup, zamanla devam eden harabiyet nedeniyle
yıllar içinde atrofiye gider. Toplumun % 2’sinde bulunur. Tüm yaşlarda ortayaçıkarsa da 30-50 yaş arasında sıktır. Kadınlarda erkeklere göre 15-20 kat dahafazla görülür. Otoantikorların oranı yaş arttıkça artmaktadır. Ancak ileri yaşta,Hashimato tiroidit sıklığını gösteren çok fazla çalışma yoktur. Bu amaçla; polikliniğe guatr yakınmasıyla başvuran ve hashimato tiroiditi tanısı alan ileri yaştaki
kişilerin sıklığı araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya guatr yakınmasıyla polikliniğe başvuran
ve hashimato tiroidit tanısı alan 444 hasta (yaş aralığı 20-84 yıl) alındı. Hastaların tüm biyokimyasal (Total- Kolesterol, trigliserid, HDL- Kolesterol, LDLKolesterol, TSH, serbest T3, serbest T4, anti- TPO, anti-Tg), antropometrik
verileri, tiroid ultrasonografi sonuçları retrospektif olarak sağlandı. İstatistiksel
analiz için SPSS (surum 13) kullanıldı. Gruplar arasındaki farklılıklar değişkenli
testler icin student t testi, değişkenli olmayan testler için Mann-Whitney U testi
kullanılarak saptandı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 444 hashimato tiroiditli hasta içerisinde 16
hasta 60 yaş ve üzerinde (%3.6) (ortalama yaş 69.4±5.7 yıl) bulundu. İleri yaş
hasta grubunda, en sık başvuru şikayeti olan guatr haricinde, kabızlık (%80),
sinirlilik (% 15), kilo artışı (%10), çarpıntı (%5.1) sırasıyla saptanan bulgulardı. Tanı anında hastalarımızın %60’ı ötiroid, %20’si subklinik hipotiroidizm,%15.0’i belirgin hipotiroidizm ve %5’i subklinik hipertiroidizm tablosundaydı.
Tüm ileri yaş olgularda, tanı anında, tiroid ultrasonografisinde kronik tiroidit ve
nodül birlikteliği vardı.
Sonuç: Polikliniğe guatr şikayetiyle başvurup Hashimato tiroiditi tanısı
alan kişiler içindeki 60 yaş ve üzeri olanların sıklığı %3.6 olarak bulunmuştur.
Ayrıca, ileri yaştaki kişilerde kronik tiroidit ve nodül birlikteliğinin sık olduğu
unutulmamalıdır.

İletişim (Correspondence)

Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Guatr; Hashimato tiroiditi; Kronik tiroidit

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Geriatri Bilim Dalı, İzmir

127

Poster Sunumu Özetleri -54URINARY INCONTINENCE

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Haleh GHAVAMI1
Neriman AKYOLCU2

The aging of the baby boomer generation will probably parallel a growthin the prevalence of urinary incontinence. This condition, while not life threatening, is always life altering.The risk for UI is greater in the elderly because ofcomorbid conditions that occur with aging, such as muscle atrophy, nervous
system impairment related to neurological disorders, and physical limitations.
UI, specifically stress UI, is also more common in women. Restoration of continence not only reduces patients’ potential for medical complications, but helps
them to regain feelings of self-confidence, self-worth, and well-being. The aimof this paper is to update nurses with knowledge to manage urinary incontinence in their elderly patients. This is a review article about current managementof urinary incontinence such as: Behavioral treatments as first, drug therapy,
neuromodulation, and surgery. Nurses can help to alleviate inconvenience ofurinary incontinence, embarrassment, and complications by identifying patients who have UI and initiating a dialogue about this treatable disorder, including treatment options. With the help of caring clinicians, patients can resolve
UI and regain their confidence and sense of well-being.
Key Words: Elderly patients; Nursing; Urinary incontinenceİletişim (Correspondence)
Urmia Medical Sciences University Nursing Faculty1İstanbul University Nursing Faculty2

128Poster Sunumu Özetleri -55ÜR�NER �NKONT�NANSI OLAN GER�ATR�K
VE GENÇ YAŞ GRUBU KADIN HASTALARIN
ÜROD�NAM�K VE SAĞLIKLA �LG�L� YAŞAM
KAL�TES� SONUÇLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Serap KAYA1
Türkan AKBAYRAK1Şeyda TOPRAK2
Kemal OSKAY3
Sinan BEKSAÇ4Giriş: Bu retrospektif çalışmanın amacı üriner inkontinansı olan geriatrik(65 yaş üzeri) ve genç yaş grubundaki kadın hastaların ürodinamik ve sağlıkla
ilgili yaşam kalitesi sonuçlarını karşılaştırmaktı.
Gereç ve Yöntem: Hastalar ‘geriatrik’ (n=29); ‘orta yaşlı’ 45-64 yıl(n=113); ve ‘genç’ 21-44 yıl (n=41) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Tüm olgulara dolum sistometrisi ve üretral basınç profili ölçümünü içeren ürodinamik
inceleme yapıldı. Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi İnkontinans Etki Anketi (İEA)-7 iledeğerlendirildi. 3 grup arasında karşılaştırılan araştırma parametreleri; maksimum sistometrik kapasite (MSK), maksimum üretral kapanma basıncı (MÜKB),fonksiyonel üretral uzunluk (FÜU) ve İEA skoruydu. İstatistiksel analiz Kruskal
Wallis testi ve Bonferroni post-hoc test ile yapıldı.
Bulgular: Üç grup arasında tüm değerledirme parametreleri açısından
istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). Alt grupların ikili karşılaştırmalarına göre farklar asıl olarak geriatrik gruptan kaynaklanıyordu. Geriatrik
yaş grubu, daha genç yaş gruplarına göre daha düşük ürodinamik sonuçlara
(MSK, MÜKB ve FÜU) ve daha yüksek yaşam kalitesi skoruna sahipti.
Sonuç: Geriatrik yaş grubundaki kadın üriner inkontinans hastaların ürodinamik ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesi profillerinin gençlere göre daha kötüolduğunu göstermiştir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Üriner inkontinans; Ürodinami; Sağlıkla ilgiliyaşam kalitesiİletişim (Correspondence)
Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi,

1

Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü, Ankara
Ahi Evran Üniversitesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitas-

2

yon Yüksek Okulu, Kırşehir
Gazi Mustafa Kemal Devlet Hastanesi, Üroloji

3

Kliniği, Ankara
Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kadın Hasta-

4

lıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Ankara

129

Poster Sunumu Özetleri -56GER�ATR�K KAUDA EQU�NA SENDROMU OLAN
B�R HASTADA ÜRETRAL KATETERE BAĞLI PEN�L
LASERASYON

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Spinal kord yaralanmalarında rehabilitasyon hedeflerine ulaşmada başedilmesi gereken en önemli komplikasyonlardan birisi nörojenik mesanedir.
Yaralanma ve/veya spinal cerrahiden sonra sıklıkla mesane boşaltımı daimi
sondalar ile sağlanır. Bu yazıda kısa süreli üretral kateter kullanımına bağlı penil laserasyon gelişen kauda equina sendromu olan 66 yaşında erkek hasta
sunuldu. 6 ay önce bacaklarda güçsüzlük şikayeti gelişen hasta lomber disk
hernisi tanısı ile opere edilmiş. Hasta rehabilitasyon amacı ile merkezimize yatırıldı. Hastanın yapılan muayenesinde C2-L2 normestezik, distali hipoestezik
idi. Motor muayenesinde üst ekstremite kas gücü tam, alt ekstremitede L2 5/5,
L-3 4/5 ve distali 0/5 kas gücünde idi. Anal duyu ve istemli anal kontraksiyon
pozitifti. Derin tendon refleksleri alt ekstremitede hipoaktifti. İdrar daimi sonda
ile, gaita spontan kontrolsüz beze yapılmakta idi. Genital muayenede hastada
penil meatustan glans penise uzanım gösteren 1,5 cm uzunluğunda laserasyontespit edildi. Beş ay idrarı spontan kontrolsüz beze yapan hastaya, üç haftaönce daimi sonda takılmış. Hastaya mesane eğitimi verilerek aralıklı kateterizasyona geçildi. Kalıcı kateter kullanımının komplikasyonlarından bir tanesi penil
laserasyondur. Kalıcı kateter kullanımı gerekli ise üretral kateter karın cildine
bantlanmalıdır. Spinal kord yaralanmalı hastalarda uygun şartlar sağlandığında
ise temiz aralıklı kateterizasyona geçilmelidir.
Anahtar Sözcükler: Nörojenik mesane; Penil laserasyon; Spinal kord
yaralanması; Üretral kateterİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

130

Poster Sunumu Özetleri -57GER�ATR�K OMUR�L�K YARALANMALIHASTALARIN �DRAR REJ�MLER�
Giriş: Bu çalışmanın amacı 65 yaş ve üzeri omurilik yaralanmalı (OY)hastaların idrar rejimlerini incelemektir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
İltekin DUMAN
Bilge YILMAZ
Arif Kenan TAN

Gereç ve Yöntem: Hastanemizde yatarak rehabilitasyon programı alan
65 yaş ve üzeri OY’lı hastaların idrar rejimleri retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya 14 (%66,7) erkek, 7 (%33,3) kadın toplam 21 hasta
alındı. Hastaların yaş ortalaması 69,80±4,12 idi. OY nedeni 17 hastada travmatik, 4 hastada nontravmatikti. Lezyon seviyesi 8 hastada servikal, 9 hastada
torakal, 4 hastada lumbosakral idi. Hastalar ASIA sınıflamasına göre değerlendirildiğinde 3 hasta ASIA A, 2 hasta ASIA B, 4 hasta ASIA C, 11 hasta ASIA D
ve 1 hasta kauda ekina sendromuydu. 8 (%38) hasta idrarı istemli-kontrollü yaparken, 13 (%62) hasta temiz aralıklı kateterizasyon (TAK) ile boşaltıyordu. İdrarı istemli-kontrollü yapan hastaların dördü tetraplejik, dördü paraplejik olup,
bunların yedisi ASIA D, biri ASIA C idi. TAK kullanan hastaların dördü tetraplejik, dokuzu paraplejik olup, bunların üçü ASIA A, ikisi ASIA B, üçü ASIA C,
dördü ASIA D, biri kauda ekina sendromuydu. TAK kullanan ve ASIA D olan
hastaların hepsinde prostat hiperplazisi mevcuttu. kauda equina sendromuydu.
Sonuç: İleri yaş OY’li hastalar mesane yapısı ve prostat hiperplazisi gibi
ek patolojiler nedeni ile normal popülasyondan farklı yaklaşım ve idrar rejimi
gerektirebilir.
Anahtar Sözcükler: İdrar rejimi; Omurilik yaralanması; Prostat hiperplazisiİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

131

Poster Sunumu Özetleri -5860 YAŞ VE ÜZER� SP�NAL KORD YARALANMALIHASTALARIN ÜROD�NAM� SONUÇLARI
Giriş: Bu çalışmanın amacı 60 yaş ve üzeri spinal kord yaralanmalı (SKY)hastalarımızın ürodinami sonuçlarını incelemektir.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ümüt GÜZELKÜÇÜK
Koray ERTENİltekin DUMAN
Bilge YILMAZ

Gereç ve Yöntem: 2010-2011 yıllarında hastanemizde yatan ve ürodinamik inceleme yapılan 60 yaş ve üzeri spinal şoktan çıkmış SKY’li hastaların
hastane otomasyon sistemindeki dosyaları retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya 16 (%67) erkek, 8 (%33) kadın toplam 24 hasta
alındı. Hastaların yaş ortalaması 65,79±4,37 idi. 4 (%16,7) hasta tetraplejik,
20 (%83,3) hasta ise paraplejikti. 9 hasta (%37,5) komplet lezyon, 15 (%62,5)
hasta inkomplet lezyondu. İdrar 5 hastada istemli-kontrollü olup, 1 hastada
daimi sonda, 18 hastada ise temiz aralıklı kateterizasyonla idi. Ürodinamik incelemede 9 hastada overaktif detrüsor/normaktif sfinkter, 4 hastada overaktif
detrüsor/overaktif sfinkter, 7 hastada akontraktil detrüsor/normaktif sfinkter ve
4 hastada normal mesane saptandı. İdrarı istemli-kontrollü yapan hastalarındördü normal mesaneye, biri ise overaktif detrüsor/normaktif sfinktere sahipti. Yedi akontraktil detrüsor/normaktif sfinktere sahip hastanın altısı torakal ve
komplet lezyondu.
Sonuç: Akontraktil detrüsor/normaktif sfinkter sakral ve birçok lomber
lezyonda gözlenen nörojenik mesane tipi olmasına rağmen, bizim hastalarımızda torakal lezyonlarda izlendi.
Anahtar Sözcükler: Nörojenik mesane; Spinal kord yaralanması; Ürodinamiİletişim (Correspondence)
Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı, TSK Rehabilitasyon
ve Bakım Merkezi, Ankara

132

Poster Sunumu Özetleri -59YAŞLI HASTALARDA ÜR�NER �NKONT�NANSINYAŞAM KAL�TES� VE DEPRESYON �LE �L�ŞK�S�
Giriş: Bu çalışmanın amacı geriatrik hastalardaki üriner inkontinansın
depresyon ve yaşam kalitesiyle ilişkisini araştırmaktır.
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Şule ŞAHİN ONAT1Özer GÜZEL1
Sibel ÜNSAL DELİALİOĞLU2İletişim (Correspondence)
Ankara Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi

1Ankara Fizik Tedavi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 65 yaş ve üzeri üriner inkontinansı olan
44 ve olmayan 65 hasta alındı ve demografik verileri kaydedildi. Hastalarınmental durumun değerlendirilmede Mini Mental Test, depresyonu değerlendirmede Yesavage Geriatrik Depresyon Ölçeği, yaşam kalitesini değerlendirmede
SF 36 yaşam kalitesi ölçeği kullanıldı. Üriner inkontinans anket formu kullanılarak değerlendirildi. İdrar yolu enfeksiyonu olan ve inkontinans cerrahisi geçiren
hastalar çalışma dışı bırakıldı.
Bulgular: 21 (%47.7)’i kadın, 23 (%52.3)’ü erkek olan üriner inkontinanslı
hastaların yaş ortalaması 80.06±6.25 yıldı. MMT ortalamaları 26.99±0.66’dı.
Üriner inkontinansın ciddiyetini değerlendirdikleri VAS ortalaması 6.22±0.85,
gündüz idrar sayısı 7.20±0.87, gece idrar sayısı 3.81±0.97’dı. Üriner inkontinansı olan hastaların depresyon skor ortalamaları olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek bulundu (p=0.000). Üriner inkontinansla depresyon arasında güçlü şekilde negatif anlamlı korelasyon saptandı(p=0.000) (r=-0.886). Üriner inkontinansı olan ve olmayan hastaların yaşam
kaliteleri karşılaştırıldığında SF 36’nın hem mental hem de fiziksel skorununüriner inkontinansı olanlarda daha düşük olduğu saptandı. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. (p<0.005). Üriner inkontinansla SF 36’nın mental skoru arasında orta derece güçte pozitif anlamlı korelasyon saptandı. (p=0.000)(r=0.655). Üriner inkontinansla SF 36’nın fiziksel skoru arasında da orta güçte
pozitif anlamlı korelasyon saptandı. (p=0.000) (r=0.635).
Sonuç: Üriner inkontinans hastada hijyen kaybına, komşu bölge cilt
problemlerine, bası yaralarına, sosyal izolasyona, kendine güven ve saygı yitimine, düşme riskinde artışa, yaşam kalitesinin düşmesine ve bakım evine
yerleştirilme riskinde artışa, tükenmişlik ve depresyona neden olmaktadır. Bu
nedenlerle üriner inkontinanslı yaşlı hastalarda depresyon daha sık ve dahaciddi görülmektedir. Bu hastaların yaşam kalitelerinin sadece fiziksel alandadüşüklük olması beklenirken mental alandaki düşüklük içinde bulundukları
depresyondan kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada üriner inkontinansın yaşlı
hastalarda sadece fiziksel yetilerin kaybına değil ruhsal durumun değişmesine
de yol açtığı ve tedavisiyle hastaların hem fiziksel alandaki yaşam kalitelerinin
hem de duygu durumlarının düzeleceği sonucuna ulaştık. Bundan dolayı bu
hastalar sadece fiziksel yönden değil mutlaka mizaç değişiklikleri açısından dadeğerlendirilmelidir.

2Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Üriner inkontinans; Yaşam Kalitesi; Depresyon

133Poster Sunumu Özetleri -6060 YAŞ ÜZER� KADINLARDAK� J�NEKOLOJ�KSORUNLAR VE HEMŞ�REL�K YAKLAŞIMI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Rukuye AYLAZ1
Kevser IŞIK2
Gülsüm YETİŞ2
Berna BAYIR2
Rukiye OKYAY1
Seyma GEZEN1
Bahar HANAZAY1
Pınar SUCU1Giriş: Toplumuzda yaşlı kadınlarda en çok görülen jinekolojik sorunlar
utero-vaginal prolapsus ve bu sorunlara bağlı olarak görülebilen inkontinanstır.
Bu durum yaşlı kadınların günlük hayatını olumsuz etkilemekte ve sosyal hayata katılımını engellemektedir. Çalışma ortamlarında bu tür problemleri olanyaşlı kadınlarla sık karşılaşan hemşireler, bu kadınlara eğitim vermeli ve gerekli
bakımı almaları için sağlık kuruluşlarına yönlendirmelidirler. Bu araştırma Turgut Özal Tıp Merkezinde kadın hastalıkları servisinde yatan ve herhangi bir nedenle jinekoloji polikliniğine baş vuran 60 yaş ve üzeri kadınlardaki jinekolojik
sorunları ve hemşirelik yaklaşımlarının belirlenmesi amacıyla planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışmanın evreni 15-12-2011
ile 30-1-2012 tarihileri arasında, çalışmaya katılmayı kabul eden, evreni bilinenörneklem formülü kullanılarak 214 kadın örnekleme alınmıştır. Araştırmada
veri toplama aracı olarak ilgili literatür ışığında araştırmacılar tarafından geliştirilen veri toplama formu kullanılmıştır. Formun içeriğinde; sosyodemografik
bulgulara yönelik 8 adet soru, 2 hemşirelik uygulamaları ile ilgili soru, diğer sorular ise kadınların jinekolojik sorunlarını saptamaya yönelik toplam 42 sorundan oluşmaktadır. Bu araştırmanın yapılabilmesi için İnönü Üniversitesi TurgutÖzal Tıp Merkezi kadın hastalıkları anabilim dalı başkanlığından ve araştırmaya
katılan kişilerden gerekli izin alınmıştır. Veriler bilgisayar ortamında değerlendirilerek, istatistiksel analizlerde; sayı, yüzdelik, ortalama ve kikare yöntemleri
kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlıların yaş ortalaması 66.60±6.53,%53.3’ü eşleri ile birlikte yaşamakta, evlenme yaşı en düşük 12 ve ortalama
17.31±3.37, ilk çocuk doğurma yaşı en küçük 14 ve ortalama 19.13±3.38,
gebelik sayısı ortalama 6.25±2.92 olarak saptanmıştır. Kadınların %57.5’inde
genital bölgeye ait şikayetleri bulunmakta, en çok görülen şikayetler; %54.9
kaşıntı, %38.5 ağrıdır. Günde bir veya iki kez %16.30’u idrar kaçırmakta, ençok idrar kaçırma nedenleri; öksürme %64.8, hapşırma %49.6, aktivite esnasında %33.6, gülme %22.4 olarak belirlenmiştir. Kadınların genital bölgedekişikayetleri ile ilk doğum yaşı arasında, idrar kaçırma durumu ile gebelik sayısı,
kronik bir hastalığın varlığı arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05).

İletişim (Correspondence)İnönü Üniversitesi Malatya Sağlık Yüksekokulu,

1

Malatyaİnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ma-

2

latya

Sonuç: Araştırmaya katılan kadınları, ülkemizin bugünkü mevcut durumu ile kıyasladığımızda, evlenme yaşı ve ilk çocuk doğurma yaşının çok erkenolduğu bununla birlikte çocuk doğurma sayısının da çok olduğu görülmekte,kadınların yarısının genital bölgeye ait şikayetleri olduğu tespit edilmiştir. Kadınlardaki bu sorunların önlenmesi ve gerekli bakımı alması için hemşirelerin
aktif rol almasını önerebiliriz.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Kadın; Jinekoloji

134Poster Sunumu Özetleri -61HUZUREV�NDE KALAN YAŞLILARDA PAS�F
MÜZ�KOTERAP�N�N UYKU KAL�TES�NE ETK�S�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nihan ALTAN1
Sıdıka OĞUZ2Giriş: İlerleyen yaşla birlikte uyku düzeninde değişmeler meydana gelmektedir. Uyku düzeninin bozulması, yaşlıların yaşam kalitesini olumsuz yönde
etkilemektedir. Uyku bozuklukları tedavisinde farmakolojik yöntemler kadar
farmakolojik olmayan yöntemlerde etkilidir. Bu çalışma özel bir huzurevinde
kalan yaşlıların uyku kalitelerini belirlemek ve akşam yatmadan önce uygulanan pasif müzikoterapinin uyku kalitesine etkisini saptamak amacıyla kontrol
grupsuz öntest sontest deneysel bir çalışma olarak yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, İstanbul ili, Anadolu yakasında özel bir
huzurevinde Eylül 2010 ve Kasım 2010 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini bellek sorunu olmayan, ağır işitme kusuru (sağırlık) olmayan, soruları bağımsız olarak yanıtlayabilen, müzik dinletilen süreç içerisindedaha önce kullanılan ilaçların dozunda değişiklik yapılmayan 31 yaşlı bireyoluşturdu. Veriler, araştırmanın başında ve üç hafta boyunca uygulanan pasif
müzikoterapi sonrasında, araştırmacının hazırladığı ‘Görüşme Formu’ ve ‘Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi’ ile toplandı. Veriler; sayı, yüzdelik hesaplamalar,
ortalamalar, dağılımı normal olan sayısal veriler için eşleştirilmiş t-testi, dağılımı
normal olmayan sayısal veriler için Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi
ile değerlendirildi.
Bulgular: Yaşlıların yaş ortalaması 81.0±8.49 olup, yaşlılarda pasif müzikoterapi öncesi PUKİ puanı 5.19±1.75; pasif müzikoterapi sonrası PUKİ puanı
4.41±1.60 olarak saptandı. Buna göre pasif müzikoterapi sonrası PUKİ puan
ortalaması, pasif müzikoterapi öncesi PUKİ puan ortalamasına göre düşük bulundu (p=0.03). Çalışma kapsamındaki yaşlıların; yaş, cinsiyet, medeni durum,sosyal güvence, kronik hastalık varlığı, sigara ve alkol kullanımı ile pasif müzikoterapi öncesi ve sonrası PUKİ puan ortalamaları arasında fark bulunmazken(p>0,05), eğitim durumu ile PUKİ puan ortalamaları arasında fark istatistikselolarak anlamlı bulundu (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışma, yaşlılara akşam yatmadan önce uygulanan pasif müzikoterapinin, uyku kalitesi üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Müzik terapi; Uyku; Uyku kalitesiİletişim (Correspondence)
Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hem-

1şirelik Bölümü, Edirne
Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi,2Hemşirelik Bölümü, İstanbul

135

Poster Sunumu Özetleri -62HUZUREV�NDE YAŞAYAN YAŞLI NÜFUSTA BAZIKRON�K HASTALIKLAR PREVALANSI VE ETK�LEYENSOSYODEMOGRAF�K FAKTÖRLER

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Semra AY1
Şebnem ÇINAR YÜCEL2Giriş: Nüfusun yaşlanması, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli demografik olgulardan biridir. Dünya Sağlık Örgütü 65 yaş ve üzeri nüfusu “yaşlı”
olarak ifade etmektedir. Yaşlanma sadece gelişmiş ülkelerin değil, gelişmekte olan ülkeler açısından da önemle değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Türkiye’deki 65 ve üzeri nüfus toplam nüfusun yüzde 7’sini oluşturmaktadır.
Yaşlıların sosyoekonomik ve demografik özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak
bu grubun ihtiyaçlarının ve beklentilerinin karşılanmasının yanı sıra nüfusun
tüm gruplarına sunulan hizmetlerin planlanması noktasında da önemlidir. Buaraştırma huzurevinde yaşayan yaşlılarda kronik hastalıkların görülme sıklığını
belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan araştırma Mayıs-Aralık 2009 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmanın evreni İzmir İl merkezindeki huzurevlerinde yaşayan 65 yaş ve üzerindeki 558 kişidir (N=954). Veriler araştırmacılartarafından geliştirilen anket formu ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi,
SPSS paket programı kullanılarak student t ve ki-kare testi ile analiz edilmiştir.

İletişim (Correspondence)
Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek

1

Yüksek Okulu, Manisa
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, İzmir

2

Bulgular: Araştırmaya katılan 558 yaşlının 292'si (%52.3) kadın, 266'sı(%47.7) erkektir. Bireylerin yaş ortalaması 76± 6.12 (min.65 max.98) bulunmuştur. Yaşlıların %40.5'nin 65-74 yaş grubunda genç yaşlı olduğu, %32.0'silise mezunu, %75.4'nün evli olmadığı, %35.1’i spor yapmakta, %19.7’si sigara
kullanmaktadır. Araştırmada kronik hastalık prevalansı incelendiğinde, doktor tarafından tanısı konmuş en az bir kronik hastalık bulunma oranı %85.5
iken, kardiyovasküler sistem hastalıkları %22.9, hipertansiyon %32.1, diyabet%16.7, kolesterol düzeyi yüksek olan % 12.7, kronik obstrüktif akciğer hastalıkları %5.6, osteoporoz %18.5, kanser %2.5, prostat sorunları %7.7, nörolojik
sorunlar %13.4, psikolojik sorunlar %3.6, işitme ile ilgili sorunlar %10.6, görme ile ilgili sorunlar %9.5, romatizmal hastalık %18.6 ve demans sıklığı %2.2
olarak bulunmuştur. Yaşlıların büyük çoğunluğu ilaç kullanmaktadır (%93.4).
Yapılan tek değişkenli analiz sonucunda, yaş ile renal hastalık, yüksek kolesterolve demansı olan yaşlılar (p<0.05), cinsiyet ile kronik hastalık prevelansı, diyabet, osteoporoz, psikolojik sorunlar (p<0.05), eğitim durumu ile kardiyovasküler sistem hastalıkları, diyabet, kronik obstrüktif akciğer hastalıkları prevelansı
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Medeni duruma göre bronşit, demans görülme sıklığı arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, huzurevinde yaşayan yaşlıların büyükçoğunluğunda %85.5’inde incelenen kronik hastalıklardan en az birinin olduğunu göstermiş olup, yaşlılara tarama programlarının düzenli olarak uygulanmasının, yaşlılara sunulacak hizmetlerde koruyucu önlemler alınmasının önemini yansıtmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Kronik hastalık; Prevalans136

Poster Sunumu Özetleri -63B�R B�R�NC� BASAMAK SAĞLIK KURULUŞUNA
BAŞVURAN 65 YAŞ VE ÜZER� K�Ş�LER�N YAŞAM
KAL�TES�N�N F�Z�KSEL BOYUTU VE GÜNLÜK
AKT�V�TE BAĞIMSIZLIK DÜZEY�N�N �NCELENMES�
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Sarp ÜNER1Özge KARADAĞ ÇAMAN1
Sibel GÜZEL2
Naci TATAÇ2
Mete ULUÇAY2Ömer Utku CAN2Giriş: Yaşlı nüfusun yaşam kalitesinin korunması, sağlık hizmetlerininönemli hedeflerinden biri haline gelmiştir. Bu nedenle yaşam kalitesi ölçütleri,son yıllarda tıbbi literatürde giderek artan bir önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yaşlı bireylerin yaşam kaliteleri ve günlük aktivitelerinde kişisel
bağımsızlık düzeylerinin belirlenmesi için klinikte sıklıkla kullanılan iki ölçek puanının ilişkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara merkezinde bulunan bir birinci
basamak sağlık kuruluşuna başvuran 65 yaş ve üzeri 100 kişi katılmıştır. Tanımlayıcı tipteki çalışmanın verileri yüz yüze anket uygulama tekniği ile toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak bazı sosyodemografik özellikler ve genel sağlık
düzeyine ilişkin soruların yanı sıra SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve LawtonBrody Enstrümental Yaşam Aktivite Skalasını (LBEYAS) içeren anket formu
kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 15.0 istatistik programı ile sayı ve yüzde dağılımları incelenmiş, gruplar arası karşılaştırmalarda ki-kare testi, t testi ve
ANOVA kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde alfa değeri 0,05 alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılanların %51’i erkek olup, yaş ortalaması
69.5±4.6 yıldır. Katılımcıların %61’i evli, %40’ı okuma yazma bilmemekte ve%98’i gelir getiren bir işte çalışmamaktadır. Katılımcıların %86’sı en az bir kronik hastalığı olduğunu ifade etmiştir. LBEYAS puanlarına göre katılımcıların%78’i günlük aktivitelerinde bağımsız, %22’si yarı-bağımlı bulunmuştur. Kadın, ortanca yaşın (68 yaş) üzerinde, okuma yazması olmayan ve halen evliolmayan katılımcıların bağımlılık düzeyi anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur
(p<0.05). LBEYAS puanlarına göre günlük aktivitelerinde bağımsız olanların,
SF-36 ölçeğine ait fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlılıkları, canlılık, ağrı ve sosyal fonksiyon alt grup puanları (yaşam kalitesi düzeyi), yarı-bağımlı olanlara
göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05).

İletişim (Correspondence)
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

1Anabilim Dalı, Ankara
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara

2

Sonuç: LBEYAS, birinci basamak sağlık hizmetlerinde, yaşlıların günlük
aktivitelerindeki bağımlılık düzeylerini belirlemek için kullanılabilecek pratik bir
araçtır. Bu ölçek, yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin fiziksel boyutunun değerlendirilmesi açısından da yol gösterici olabilir. Çalışmanın bulguları, yaşlılara yönelik hizmetlerde özellikle kadın, öğrenim düzeyi düşük ve halen evli olmayanyaşlıların, günlük aktivitelerindeki bağımlılık açısından daha yakından izlenmesi
gerektiğine işaret etmektedir. Bu çalışma tanımlayıcı nitelikte olup, konu ile ilgili
daha kapsamlı çalışmalara gereksinim bulunmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Yaşam kalitesi; Lawton Brody EnstrümentalYaşam Aktivitesi Skalası; SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği

137

Poster Sunumu Özetleri -64�LER� YAŞ GRUBUNA YER ALAN B�REYLERE
SUNULAN "CHECK-UP" H�ZMETLER�N�NDEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Cem İlhan SUNGUR

Giriş: İleri yaş gurubunda yer alan bireylerin değerlendirilmesinde kullanılması gereken en uygun yöntem halen araştırma konusudur. Beklenenyaşam süresinin saptanması, uygulanan tetkiklerin özgünlük derecesi, yaşlı bireyler için sağlık durumu değerlendirilmesinde yararlanılabilecek yöntemler buaraştırma konularından bazılarıdır. Bu araştırma ülkemizde sunulan check-up
hizmetlerinin ileri yaş grubunda yer alan bireyelere uygunluğunu araştırmak
için yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Onbeş sağlık kuruluşunun check-up hizmetleri veiçeriği internet üzerinden ve telefon sorgusu ile incelenmiştir. Bu incelemelersırasında: 1) İleri yaş grubunda yer alan bireyler için özel programlar olup olmadığı 2) Özel eğitim almış sağlık çalışanlarının olup olmadığı 3) Özel bir alan ve
zaman dilimi ayrılıp ayrılmadığı 4) Cinsiyet farklılığına göre tasarlanmış programların varlığı 5) Önerilen tetkiklerin kanıta dayalı uygulamalar olup olmadığı irdelenmiştir. Bu amaçla "pubmed" arama motoru aracılığıyla 2000 - 2011
yılları arasında yayınlanmış makaleler ve kılavuzlar gerekli Anahtar Sözcükler
aracılığyla taranmıştır.
Bulgular: Araştırmada yer alan sağlık kuruluşlarından üçü (%20) akademik sağlık merkezi, dördü eğitim hastanesi (%26.7), beşi özel sektör hastanesi(%33.3), üçü de tıp merkezidir (%20). Sağlık kuruluşlarının hiçbirinde ileri yaş
grubu için özel olarak tasarlanmış check-up programı olmadığı belirlenmiştir.
Hiçbir kurumda ileri yaş grubu konusunda özel eğitim almış çalışan, özel alanveya özel zaman dilimlerinde sunulan periyodik sağlık değerlendirmesi hizmeti
sunulmadığı izlenmiştir. Programların beşinde (%33.4) ileri yaş grubunda yeralan bireylere işitme ve duyma konusunda değerlendirme hizmeti verilmektedir. Programda yer alan tetkikler incelendiğinde %60'ının gereksiz olduğu,%30'unun yarardan çok zarara neden olabileceği, %56'sının da güncel kliik
uygulama kılavuz önerilerine uygun olmadığı belirlenmiştir.

İletişim (Correspondence)
Medicana International Ankara Hastanesi

138

Sonuç: İleri yaş grubunda yer alan bireylerin sağlık değerlendirmelerine yönelik özelleşmiş programlar sağlık sistemi içinde yer almamaktadır. Bu
kapsamda sunulan hizmetlerin çoğu yetersizdir, yapılan tetkikler gereksizdir ve
güncel klinik uygulamalarına uymamaktadır. Sağlık hizmetleri içinde ileri yaş
grubundaki bireylerin sağlık durumlarının değerlendirilmesi ve iyileştirilmesine
yönelik yeni bir yapılanmaya gereksinim vardır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Sağlıklı yaşlanma; Düzenli sağlık kontrolü

Poster Sunumu Özetleri -65YAŞLI B�REYLERDE VÜCUT K�TLE �NDEKS� �LE
AYAK TABANI PODOSKOP�K PARAMETRELER
ARASINDAK� �L�ŞK�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ali Akbar Yousefi AZARFAM1
Oya ÖZDEMİR2
Onur ALTUNTAŞ1Yeşim GÖKÇE KUTSAL1
Alp ÇETİN1Giriş: Bu çalışmanın amacı yaşlı bireylerde vucut kitle indeksi (VKİ) ile
ayak tabanı statik podoskopik görüntülerinden elde edilen parametreler arasındaki ilişki incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya polikliniğimize başvurmuş olan, 65 yaşve üzeri toplam 128 kişi dahil edildi. Alt ekstremiteye yönelik cerrahi geçirmiş
olanlar veya alt ekstremitede güçsüzlük yapacak major bir hastalık öyküsü olanlar çalışma dışı bırakıldı. Hastalar VKİ’lerine göre 3 gruba ayrıldılar. VKİ’leri 25
kg/m2’nin altında olanlar normal kilolu, 25-30 kg/m2 arası olanlar fazla kilolu
ve 30 kg/ m2’nin üzerinde olanlar obez olarak sınıflandırıldılar. Ayak tabanı podoskopik görüntüsü dijital kamera ile kaydedilerek özel bir bilgisayar programıile değerlendirildi. Her iki ayak için ayak tabanı açısı, Chippaux-Smirak indeksi,
Staheli indeksi, ark indeksi ve ayak izi indeksi ölçüldü.
Bulgular: Katılımclıarın yaş ortalaması 70.6±4.8 yıl olup, %60.2’si kadınlardan oluşmaktaydı. Ortalama VKİ 28±4.3 (18.4-39.7) kg/m2 olan bireylerin %28.9’si normal kilolu, %37.5’i fazla kilolu ve % 33.6’sı obez olarak sınıflandırıldı. Sağ ayak tabanı açısı fazla kilolu grupta normal kilolu gruba göre
belirgin olarak düşük bulunurken (p=0.015), sağ ayak için hesaplanan Chippaux-Smirak (p=0.021) ve Staheli (p=0.017) indeksleri obez hasta grubunda
normal kilolu gruba göre daha yüksek saptandı. Ayrıca her iki ayak için obez
hasta grubunun normal kilolulara göre daha yüksek ark indeksine (sağ ve sol
ayak için sırasıyla p=0.001 ve p=0.020) ve daha düşük ayak izi indeksine (sağve sol ayak için sırasıyla p=0.002 ve p=0.007) sahip olduğu gözlendi. Sol ayaktabanı açısı dışında hesaplanan tüm indeksler ile VKİ arasında istatistiksel olarak
anlamlı düzeyde ilişki olduğu belirlendi. Sağ ayak için VKİ ile ayak tabanı açısı(r=-0.185, p=0.036) ve ayak izi indeksi (r=-0.254, p=0.004) arasında negatifyönde ilişki saptanırken VKİ ile Chippaux-Smirak indeksi (r=0.236, p=0,007),
Staheli indeksi (r=0.234, p=0.008) ve ark indeksi (r=0.307, p<0.001) arasında pozitif yönde ilişki tespit edildi.

İletişim (Correspondence)
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve

1

Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Ankara

Sonuç: Düz tabanlılık varlığında, ayak tabanı açısı ve ayak izi indeksi azalırken Chippaux-Smirak, Staheli ve ark indekslerinde artış olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, yaşlı bireylerde VKİ artışının düz tabanlılık ile yakından ilişkili olduğu yönündedir. Bu ilişkinin altında yatan nedenlerin
ortaya konması açısından yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Ayak; Podoskop; Vücut kitle indeksi; Düz
taban

Hacettepe Üniversitesi Kastamonu Tıp Fakültesi,

2

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Ankara

139

Poster Sunumu Özetleri -66HASTANEDE YATAN 65 YAŞ VE ÜSTÜYAŞLI B�REYLER�N HASTANE VE SAĞLIK
H�ZMETLER�NDEN MEMNUN�YET DURUMLARI(SÜLEYMAN DEM�REL ÜN�VERS�TES� ÖRNEĞ�)
2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Gökhan KURT1
Işıl KALAYCI2

Araştırma, Süleyman Demirel Üniversite Hastanesi'nde yatan 65 yaşve üstü bireylerin hastane ve sağlık hizmetlerinden memnuniyet durumlarını
saptamak amacıyla tanımlayıcı olarak anket uygulaması yapıldı. Anket uygulamasında mülakat tekniğinin olanaklarından da yararlanılarak yaşlılarla bire birgörüşülerek veriler toplandı. Veriler SPSS paket programına girildi ve değerlendirilmesinde yüzdelik hesaplanması uygulandı. Sonuç ve öneriler kısmında
ise yaşlıların hastane ve sağlık hizmeti memnuniyetlerinin arttırılmasına yönelikçözüm önerilerine yer verildi.
Anahtar Sözcükler: Yaşlılık; Sağlık hizmeti; Memnuniyetİletişim (Correspondence)
Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ens-

1

titüsü, Sosyoloji Bölümü, Isparta
Süleyman Demirel Üniversitesi, Sağlık Bilimler

2

Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Isparta

140

Poster Sunumu Özetleri -67B�R�NC� BASAMAK SAĞLIK H�ZMETLER�KAPSAMINDA YAŞLI SAĞLIĞINA YÖNEL�K �ZLEM
MODEL� ÖRNEĞ�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Aylin Sena BELİNER1
Aliye MANDIRACIOĞLU2Giriş: Bu çalışmanın amacı “Birinci Basamakta Ev Ziyareti ile Yaşlıların
Düzenli İzleminin Yaşam Kalitesine Etkisinin Değerlendirilmesi" doktora tez çalışması kapsamında birinci basamak sağlık kurumu tarafından yürütülecek yaşlı
sağlığı izlem modeli oluşturmaktır.
Gereç ve Yöntem: Birinci basamak sağlık hizmet sunumu kapsamında
Dünya Sağlık Örgütü Yaşlı Dostu Birinci Basamak Enstrümanı (DSÖ-YDBBE)
ve Türk Tabipleri Birliği Genel Pratisyenlik Enstitüsü Geriatri Modülü programları ile ulusal ve uluslararası birinci basamakta yaşlı sağlığına yönelik hizmet sunum modelleri gözden geçirilmiştir. Birinci basamak sağlık kurumları tarafından
sunulacak yaşlı sağlığı izlemine yönelik hizmet modeli geliştirilmiş ve alanda biryıllık süre içinde uygulanmıştır. İzlem sırasında tansiyon aleti, steteskop, mezura, glukometre cihazı ve çubukları gereç olarak kullanılmıştır. Eğitim kapsamınauygun bilgilendirme broşürleri dağıtılmıştır.
Bulgular: Evde ya da birinci basamak sağlık kurumunda 65 yaş ve üzeri
bireylerin izlem ve tedavisi kapsamında hekim veya hekim dışı sağlık personeli tarafından her biri 6 aylık dönem içinde gerçekleştirilmek üzere yılda 2
kez izlem planlanmıştır. İlk kayıt aşamasında 80 yaş ve üzeri olanlar, yalnızyaşayan yaşlılar, bekar veya dul olarak yaşayan kadınlar, ciddi hastalık ve engeli olan yaşlılar, beraber yaşayan eşinin çok ciddi hastalığı veya engeli olanyaşlılar, devlet veya sosyal güvenlik kuruluşlarından çok az yardım alan yaşlılar
riskli olarak kabul edilmiş ve risk grubunda olanlar için bir yıl içindeki izlem
sayısı 3 olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilmiş sosyodemografik değişkenlerini, medikal durumunu değerlendiren Yaşlı İzlem Formu ve bu
kapsamda kullanılan Katz'ın Günlük Yaşam Aktiviteleri, Lawton ve Brody'nin
Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Yesavage Geriatrik Depresyon Ölçeği, DSÖ-YDBBE'nın 10 dakikalık kapsamlı tarama testi ile yaşlıların ilkdeğerlendirmesi yapılmış ve sonraki yıllar için ölçekler yılda 1 kez yenilenmiştir.
Yılda 1 kez kan şekeri ölçümü ile santral obezite değerlendirmesi yapılmıştır.
Her izlemde ise kan basıncı ölçümü yapılmış, kronik hastalıklar ve ilaç kullanımı, ev güvenliği ve ev kazaları, beslenme ve egzersiz konuları sorgulanmış ve bu
kapsam çerçevesinde sağlık eğitimi verilmiş, broşür dağıtılmıştır.

İletişim (Correspondence)İzmir Sağlık Müdürlüğü Konak Merkez TSM, Ege

1Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı,İzmirEge Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı

2

Anabilim Dalı, İzmir

Sonuç: Bütüncül sağlık hizmeti sunan birinci basamak sağlık kurumlarında, hızla yaşlı nüfusun artışına bağlı olarak başta koruyucu sağlık hizmetleriolmak üzere sağlık hizmet sunumuna yönelik standardize bir hizmet modeli ile
izlemler gerçekleştirilmelidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; İzleme; Birinci basamak; Sağlık hizmet sunumu

141Poster Sunumu Özetleri -68KURUMSAL YAŞLI BAKIMINDA YEN� YAŞAM
ALANLARININ GEL�ŞT�R�LMES�: DESTEKL� YAŞAM
ÜN�TES� MODEL�2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Nil TEKİN
Recep YAĞCIOĞLU

Giriş: Ülkemizde yaşlı oranının giderek arttığı, yaşlıların yaşam alanlarınıngeliştirilmesine ve iyileştirilmesine yönelik çalışmaların önem kazandığı bilinmektedir. Bu çalışmamızda ülkemizin en yüksek kapasiteli yaşlı bakım kurumu
olan Narlıdere Dinlenme ve Bakımevinde giderek yükselen yaş ortalaması veartan bakım gereksinimleri ile sosyal yapı ve çevrenin yeniden düzenlenmesine
yönelik ‘Destekli Yaşam Ünitesi’ modelinin tartışılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Destekli yaşam ünitesinde kalan sakinlerin kayıtları,
meslek elemanlarının çalışma raporları ile sağlık ve sosyal servisin ortak vaka
toplantı tutanakları incelenmiştir.
Bulgular: Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi, öz bakımını yapabilen yaşlıların kaldığı dinç yaşlı blokları ile öz bakımı yetersiz olanların kaldığı geriatrik
bakım merkezinden oluşmaktadır. İlerleyen yaşla birlikte bakım gereksinimlerinin giderek arttığı tesiste gelişmiş geriatri hemşireliği, aile hekimliği ve tıbbi
sosyal hizmet uygulamalarının bütünleştiği görülmüştür. Demanslı, yürüme
güçlüğü veya duyu bozuklukları olan yaşlıların bakım gereksinimlerine rağmen
geriatrik bakım merkezine geçmek istemedikleri izlenmiştir. Yapılan mesleki çalışmalarda büyük güçlük yaşandığı görülmüştür. Bakım merkezine geçmediklerinde ise ilaçlarını düzenli alamama, banyo yapamama, inkontinans, kişisel
hijyenin bozulması gibi birçok sorunla karşı karşıya kalmaktadırlar. Yaşlı kişiler
genelde bulundukları sosyal alanı terk etmekten kaçınmakta ve alışkanlıklarından uzaklaşmak istememektedirler. Yeni yaşam alanına geçmeyen sakinlere
yönelik diğer sakinlerde ise şikayetçi tutumlar oluşmaktadır. Gereksinimlerinkarşılanması için dinç yaşlı blokları içinde yapılan mesleki çalışmalar ile üçüncü
bir yaşam alanı oluşturulduğu belirlenmiştir. Bu yaşam alanında benzer bakım
gereksinimi olan yaşlıların komşu odalarda bulunması, yaşlı bakıcı ve hemşirenin bu alanda görevlendirilmesi, banyo ve tuvalet desteğinin sağlanması,
gerektiğinde yemek hizmetinin odasında verilmesi gibi hizmetler gözlenmiştir.
Sosyal servisin ihtiyaçlar çerçevesinde bu gurup sakinlere yönelik hizmet modeli oluşturdukları belirlenmiştir.

İletişim (Correspondence)
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Narlıdere Dinlenme ve Bakımevi Müdürlüğü, Izmir

Sonuç: Günümüzde ilerleyen yaşla birlikte artan kronik hastalıklarda tam
iyileşme görülmese de, gelişmiş tedaviler ve fizik aktivite ile bazı yetiler dahauzun süre korunabilmektedir. Bu durumdaki kişiler sosyal alanlarını korumak
istemekte yatağa bağımlı olmadıkça geriatrik bakım merkezine geçmekte ciddi
direnç göstermektedirler. Gelişmiş bakımevleri bağımlılık düzeyi yüksek yaşlılar
için rehabiltasyonun etkin uygulandığı alanlar olmalıdır. Bu itibarla yaşlıların
bakımevine geçiş öncesi dönemde sosyal yaşamlarının korunması ve sosyal ağilişkilerinin devamlılığının sağlanması için halen var olan yetilerinin sürdürülmesine yönelik yaşam alanlarının oluşturulması yeni bir yaşam alanı modeli olarakönem arz etmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Öz bakım; Yaşam alanı; Destekli yaşam ünitesi

142

Poster Sunumu Özetleri -69HUZUREV� ÖRNEĞ�NDE YAŞLI MAHREM�YET�N�NDEĞERLEND�R�LMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Mustafa Cumhur İZGİYaşlılıkta gelişen yetersizlikler ve kronik hastalık yükleriyle birlikte zorunlu
olarak artan “öteki” ile ilişki, özerklik kavramı ve mahremiyet algısını etkilemektedir. Bağımsız, tikel varoluşa sahip birey, benliğinin bilincine sahip olarak
kendi kararlarını verebilmekte ve bu kararları doğrultusunda eyleyebilmektedir.
Bu özellikler mahremiyet kavramının temellendirilmesini sağlamakta, böylecemahremiyet özerk kişi olmanın temel niteliklerinden biri haline gelmektedir.
Mahremiyet kavramının bu bağlamda ele alınması sadece özel alana işaret
eden bir kavram boyutunu aşmasına neden olmaktadır. Böylece mahremiyet,hem özgürlük bilinci gereği kendi kendini belirleme, hem de kendisi dışındakiçevreyi kendi ilgisine göre kontrol etme anlamına gelmektedir. Yaşlılığın yetersizlikleri içermesinin yanında kronik hastalıkların da bu süreçte sıklıkla görülüyor olması, yaşlı kişilerin hasta olarak nitelendirilmesine de neden olabilmektedir. Sadece biyolojik olarak yardıma gereksinim duymak ve bunun için
alınan bakım hizmeti, sağlık hizmeti olarak algılanabilmektedir. Genel olaraksağlık hizmetlerinde mahremiyetin değişik bileşenlerinin göz ardı edilebilmesi
yarar bağlamında daha kolay temellendirilebilmektedir. Bu nedenle bir sağlık
hizmeti olarak algılanan yaşlı bakım hizmetinde de mahremiyet örselenmesi kabul edilebilir bir olgu olarak ele alınabilmektedir. Oysa biyolojik yetersizliklerinözerk birey olma durumunda sınırlılık yaratmayacağı unutulmamalıdır. Tüm
bunlar yaşlılık sürecindeki bireyin de özerkliğinin ve mahremiyetinin korunması
gerekliliğini getirmektedir. Bakım hizmeti sunumunda bu gerekliliğin göz önüne
alınmasının önemi ortadadır. Ancak bu şartların sağlanması durumunda bakım
hizmeti veren kurumlar yaşlı bireyler için birer yaşam mekanı haline gelebilecektir. Bu çalışma için yaşlı bireylerin öteki ile yoğun ilişki içinde bulunduğu
kurumsal çatı olan huzurevleri ele alınmıştır. Çalışma sonucunda ulaşılan nokta,özellikle ve öncelikle bakım hizmeti sunan bireylerin mahremiyet kavramı vebileşenleri konusunda eğitim desteği almaları gerektiği ve bunun sağlanabilmesiyle mahremiyetin korunması gerekliliği ile ilgili var olan duyarlılıklarının
artırılabileceğidir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlılık; Gizlilik; Huzurevi; Mahremiyet; Özerklikİletişim (Correspondence)
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik
Anabilim Dalı, Antalya

143

Poster Sunumu Özetleri -70B�R DEVLET HASTANES� SAĞLIK ÇALIŞANLARININYAŞLI AYRIMCILIĞINA �L�ŞK�N TUTUMLARI

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Hatice ÖZTÜRK
Hakime ASLAN
Behice ERCİÜmmühan AKTÜRK

İletişim (Correspondence)İnönü Üniversitesi, Sağlık Yüksek Okulu, MalatyaGiriş: Yaşlanma; bireyde fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden kayıpların ve
gerilemenin olduğu doğal bir süreçtir. İnsan ömrünün uzaması ve bunun sonucunda yaşlı nüfusunun artmasıyla birlikte yaşlanma ve yaşlanma sonucu doğan
sorunlar daha bir önem kazanmaktadır. Yaşlanma sonucu oluşan sorunlardan
biri de yaşlı ayrımcılığıdır. Yaşlı ayrımcılığı; bir kişiye sadece yaşı nedeniyle
gösterilen farklı tavır, önyargı, davranış ve eylemleri içinde bulunduran çokkapsamlı bir terimdir. Ayrımcılık sağlık çalışanları tarafından yaşlıya yeterinceönem vermeme, gençlere hizmet vermeyi tercih etme, bilgi edinmede açıklayıcı
ifadeler kullanmama, hastalığı yaşlanmaya bağlama, tedaviyi ihmal etme gibi
yönlerden yapılmaktadır. Bu araştırmada sağlık çalışanlarının yaşlı ayrımcılığına ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte ki araştırmanın evrenini Bingöl Devlet Hastanesindeki 337 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Evrenin tümünün
alınması amaçlandığı için herhangi bir örnekleme gidilmemiştir. Ancak verilerin
toplandığı süreçte sağlık çalışanlırının izinli ve araştırmaya katılmak istememelerinden dolayı toplam 242 sağlık çalışanı araştırma kapsamına alınmıştır ve evrenin %71.81’ine ulaşılmıştır. Veriler Ocak 2012–Şubat 2012 tarihleri arasındaaraştırmacılar tarafından toplanmıştır. Verilerin toplanmasında sağlık çalışanlarının tanıtıcı özelliklerini içeren bilgi formu ve Vefikuluçay tarafından 2008 yılında geliştirilmiş ve geçerlilik-güvenirlilik çalışması yapılmış olan Yaşlı Ayrımcılığı
Tutum Ölçeği (YATÖ) kullanılmıştır.Veri toplama formu doldurulmadan öncesağlık çalışanlarından sözlü onam alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, ortalama, t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Buaraştırmanın yapılabilmesi için İnönü Üniversitesi tıp fakültesi etik kurulundan
onay alınmıştır.
Bulgular: Araştırmada sağlık çalışanlarının yaş ortalamaları 29.75±6.3,
cinsiyetleri %79.3’ü kız, %59.9’u evli, %53.3’ünün çocuğu var ve çocuk sahibi
olanların %24.8 bir çocuğa sahiptir. Sağlık çalışanların %64’ünü hemşireler,%43.0’ı önlisans mezunları oluşturmakta ve %82.2 çekirdek aileye sahipken,%87.6’sının evinde birlikte yaşadıkları yaşlı bulunmamaktadır. Sağlık çalışanların YATÖ puan ortalamaları 68.58±5.6dır.sağlık çalışanlarının unvanları veeğitimleri ile ölçek puanları karşılaştırıldığında aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p= 0.15, p=0.759).
Sonuç: Bu araştırmada, sağlık çalışanlarının yaşlı ayrımcılığına yönelik
olumlu tutumlara sahip oldukları belirlenmiştir.Bu olumlu tutumların sağlık vediğer her alanlarda da olması için hizmet içi eğitim programları ile yaşlılık, yaşlanma süreci ve yaşlı ayrımcılığına ilişkin bilinçlendirici ve farkındalık kazandırmaya yönelik eğitim programları düzenlenebilir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Ayrımcılık; Sağlık çalışanı

144

Poster Sunumu Özetleri -71YOĞUN BAKIM ÜN�TES�NDE KORONER ARTERBYPASS GREFTLEME YAPILMIŞ YAŞLI B�R HASTA:
OLGU SUNUMU

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Meryem ÖZLEM1
Esra AKIN KORHAN2
Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT3
İsmail YÜREKLİ1
Gökçen ÇİÇEK KÖKER1İletişim (Correspondence)İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve

1Araştirma HastanesiSağlık profesyonellerinin ortak hedefleri bireye en kapsamlı ve kaliteli sağlık bakımının verilmesidir. Bu amaç, ekip çalışmasını ve işbirliğini gerektiren
bir süreçtir. Bu olgu sunumunun amacı, hekim ve hemşirenin ekip çalışması
ile hastaya verdikleri tıbbi tedavi ve hemşirelik bakımının sunulmasıdır. Olgu
bilinci açık, koopere, mekanik ventilasyon desteğinde, EuroSCORE puanı 5olan ve mortalite açısından orta risk grubunda takip edilen 75 yaşında kadın
hastadır. Geçmiş tıbbi öyküsünde bir yıl önce sol kalça protezi ve bilateral katarakt operasyonu yapılmıştır. Hastaneye son bir yıldır çarpıntı, nefes darlığı vegöğüs ağrısı şikayetleri ile gelen hastada yapılan, tetkikler sonucunda Koroner
Arter Hastalığı saptandı ve ileri tetkik ve tedavi amacıyla Kalp Damar Cerrahi Kliniğine yatışı yapıldı. Yapılan koroner anjiografisinde çok damar hastası(LAD: %80, RCA: %100, CX: %100) olduğunun saptanması üzerine 3 damara
koroner arter bypass greftleme (CABG) ameliyatı yapıldı. Yoğun Bakım izlemi
esnasında bir defa kardiyak arrest gelişen hastaya açık kalp masajı ile resüsitasyon uygulandı. Hasta 12 gün Kalp Damar Cerrahi yoğun bakım ünitesindeyattı. Takip edilen günlerde hastanın sternotomisi kapatıldı. Hastanın postoperatif dönemde preoperatif dönemde başlayan asetil salisilik asit+beta bloker+statin tedavisine devam edildi. Bunlara ek olarak erken postoperatif dönemde drenleri çekilinceye kadar cerrahi enfeksiyon profilaksisi olarak 1. veya 2.
kuşak sefalosporinler kullanıldı. Ayrıca, hastaya kliniğimizin rutin uygulaması
olan isosorbid mononitrat tedavisi de başlandı. Hastanın tıbbi tedavisi hekim vehemşire işbirliği ile sürdürülürken, ameliyat sonrası olabilecek komplikasyonlaraçısından izlemi ve bakımı hemşireler tarafından yapıldı. Hastada yoğun bakımda yattığı süre içinde mevcut ve risk grubundaki hemşirelik tanıları belirlendi ve bu doğrultuda hemşirelik girişimleri planlanarak hemşirelik bakımı verildi.
Hastada mevcut ve risk grubuna giren toplam 11 hemşirelik tanısı belirlendi.
Mevcut hemşirelik tanıları olarak öncelikli olarak hastanın mekanik ventilasyona bağlı olması nedeniyle örneğin “Etkisiz Solunum Örüntüsü”, ameliyatabağlı “Rahatta Değişim/ Ağrı”, yatağa bağımlı olması nedeniyle “Öz Bakım Defisiti” tanıları saptandı. Risk tanıları olarak ise ameliyata bağlı “Kanama Riski”
ve Enfeksiyon Riski” tanıları saptandı. Bu hemşirelik tanılarına yönelik olarak
gerekli ve hastaya uygun hemşirelik girişimleri yapılarak hastadaki sonuçlar değerlendirildi. Hastanın daha ileri reanimasyon desteği ve bakımı için Anestezi
ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesine nakli sağlandı.
Anahtar Sözcükler: Yoğun bakım; Bypass; Yaşlı hastaİzmir Katip Çelebi Üniversitesi

2Şifa Üniversitesi

3145

Poster Sunumu Özetleri -72YOĞUN BAKIM HASTALARININ EV YAŞAMI
KOŞULLARI, SOSYAL DESTEK KAYNAKLARI VEGÜNLÜK YAŞAM AKT�V�TELER�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışmaya 2012 yılında bir ay süresince bir devlet hastanesindeki kardiyovasküler cerrahi ve koroner yoğun bakım
ünitelerinde tedavi görüp kliniğe alınan 318 bireyden, iletişim kurulabilen veçalışmaya katılmaya gönüllü 268 birey dahil edildi. Veriler araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan anket formu, Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) ölçeği aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak toplandı.
Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı ve nonparametrik testler kullanıldı.

Yasemin AKBAL ERGÜN1
Nuray ŞAHİN ORAK1
Satı BİRBUDAK2
Zeynep YAZICI2
Tunay MUTLU3Sevinç KARAMAHMUTOĞLU

İletişim (Correspondence)
1
Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi,Hemşirelik Bölümü, İstanbul
2Sağlık Bakanlığı Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve
Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi,Başhemşirelik, İstanbul
3Sağlık Bakanlığı Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve
Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi,
Kardiyovasküler Cerrahi Yoğun Bakım Ünitesi,İstanbulSağlık Bakanlığı Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve
Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi,
Kardiyoloji Kliniği, Hemşiresi, İstanbul
4146Giriş: Bu araştırma, kardiyovasküler cerrahi ve koroner yoğun bakım
ünitelerinde hizmet almakta olan, 65 yaş üstü bireylerin sosyo-demografik özelliklerini, ev koşullarını, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebilme düzeylerini, sosyal destek durumlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirildi.

4

Bulgular: Bireylerin (n=268) yaş ortalamalarının 73.29±6.08 yıl (6593), %66’sının evli, %44,8’inin emekli, %44.8’inin ilkokul mezunu olduğu ve%23.9’unun okuma yazma bilmediği belirlendi. Katılımcıların %59.7’si erkek,%40.3’ü kadın olup yaş ortalamaları sırasıyla 71.72±6.08, 75.6±7.16 yıldır.
Erkeklerin (n=160) %85’inin evli, %68.13’ünün emekli, %54.8’inin ilkokul mezunu olduğu, kadınların (n=108) ise %38’inin evli, %86.11’inin ev hanımı olduğu, %43.52’sinin okuma yazma bilmediği belirlendi. Bireylerin %83.9’unun
ailesi ile birlikte, %15,3’ünün yalnız yaşadığı saptandı. Yalnız yaşayan erkeklerin (%5) hepsinin, kadınların (%29,6) ise yarıdan fazlasının günlük yaşamını
sürdürmede sıkıntı yaşadığını ifade ettikleri gözlendi. Bireylerin %51.5’inin yakınlarına bağımlı hissettiği, %2.6’sının tam bağımlı, %29,1’inin kısmi bağımlı
olduğunu belirtikleri belirlendi. Erkeklerin %36.88’i (%15.63’ü yaşlılık, %11.25
ekonomik), kadınların ise %73.15’i (%43.52’si yaşlılık, %41,67’si ekonomik)
yakınlarına bağımlı hissettikleri saptandı. Bireylerin %62’sinin bir hobisininbulunduğu, %12.3’ünün bir sosyal grubun üyesi olduğu ve %19’8’inin bir
canlının bakımını üstlendiği görüldü. Bireylerin %70.9’unun sağlık kurumuna,%83.2’sinin alışveriş merkezine yürüyerek ulaşabildiği, %62.31’inin apartmanda oturduğu, %56.7’sinin evine merdivenle çıktığı belirlendi. Bireylerin%50.4’ü aile içi iletişimlerinin iyi olduğunu, %48.1’inin yılın belli dönemlerindebaşka yerde yaşadıklarını ve bu durumun sağlıklarını olumlu yönde etkilediğini belirttikleri saptandı. Bireylerin %91.8’inin yakınlarında moral açısından
destekleyen kişilerin olduğunu, %87.6’sının hastalığına ilişkin bilgi ve öneri aldığı birinin bulunduğunu, %90.5’inin bakımlarını üstlenen kişilerden memnunkaldıklarını belirttikleri görüldü. GYA ölçeğinin puan ortalaması 10.78±3.07(0-14) olarak saptandı. Bireylerin cinsiyetleri ile GYA puan ortalaması arasında
istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı (Z=-1.49; p=0.135); yaş ile GYA puanları arasında ters yönde zayıf ilişki olduğu(r=.283; p=0.01) saptandı.
Sonuç: Katılımcıların büyük çoğunluğunun ailesiyle yaşadığı, yakınları
tarafından desteklendiği ve bu destekten memnun oldukları, ancak yarıdan fazlasının kendilerini yakınlarına bağımlı hisettikleri sonucuna varıldı.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Yoğun bakım hastası; Günlük yaşam aktivitesi; Ev yaşam koşulları; Sosyal destek

Poster Sunumu Özetleri -73ÖDEM�Ş �LÇE MERKEZ�NDEK� YAŞLILARINSOSYAL DESTEK GEREKS�N�MLER�N�N VE KATKI
DURUMLARININ BEL�RLENMES�

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Ayfer KARADAKOVAN
Aysun ÇELEBİOĞLU
Zuhal EMEK SERTSatı DOĞAN BOZKURT
Tülay SAĞKAL
Nazmiye ÇIRAY GÜNDÜZOĞLU
Sevcan TOPÇU

İletişim (Correspondence)Ege Üniversitesi Ödemiş Sağlık Yüksekokulu, Ödemiş, İzmir

Giriş: Ülkemizde yaşlı nüfusun oranı giderek yükselmektedir (SB-2011).
Ödemiş’teki yaşlı oranı %10.06’dır. Bu oran Türkiye ortalamasının üstündedir.
Bu çalışma dezavantajlı bir grup olarak yaşlıların sosyal hizmetlerden yararlanmalarını arttıracak yönetimsel düzenlemeler için nesnel veriler sunmak amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı tipte kesitsel bir çalışmadır.
Araştırma kapsamına İlçe merkezindeki yaşlılardan 400 kişi seçilmiştir. Ev ziyaretleri yapılarak, yaşlı bireylere çalışma hakkında açıklayıcı bilgi verilmiş ve
sözlü onam alınmış, sonra veriler toplanmıştır. Araştırmacılar tarafından anket formu hazırlanmıştır. Araştırma 2010- 2011 döneminde gerçekleştirilmiştir.
Verilerin analizinde sayı/yüzde dağılımları incelenmiştir. Araştırma için Ödemiş
İlçe Kaymakamlığı’ndan yazılı izin alınmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlı bireylerin %39.1’i 65-69 yaş grubu
içindedir. Yaşlı bireylerin %50.6’sını kadınlar oluşturmakta olup, %61.4’ü evli,% 38.6’sı ise bekârdır. Yaşlı birey sırasıyla ev hanımı (%40.6), kendi işinde çalışan serbest meslek sahibi (%20.3), özel sektörde çalışan işçi (%14.5), kamudaçalışan memur/işçi (%10.1), tarım işçisi (%8.1), kendi toprağında çalışan çiftçidir (%3.8). Katılımcıların %4.3’ünün sosyal güvencesi bulunmamaktadır. Yaşlı
bireylerin çoğu (%64) gelir durumunu orta olarak ifade etmiştir. Katılımcıların%96.8 günlük yaşam aktivitelerini kendileri gerçekleştirmekteydi, fakat kronik
hastalık görülme oranı yüksek bulunmuştur (%76). Bu oran Türkiye verileriyle
uyumludur. Bireylerin %56.9’u ruhsal durumunu iyi olarak belirtmiştir. Yaşlı
bireylerin %69.9’u gereksinimlerini karşılamak için yardım almazken, %30.1’i
gereksinimlerini karşılamak için yardım almaktadır. Bu yardımları çoğu çocuklarından (%63.3) ve belediyeden (%17.4) aldıklarını belirtmişlerdir. Yaşlılar(%50.6) çevrelerinde zorluklar yaşadıklarını ve bunların; ekonomik sorunlar,
yalnızlık, yakacak sıkıntısı, sosyal ilişkilerin kaybı, barınma, çalışma yaşamından
uzaklaşma, beslenme, sağlık hizmetlerine ulaşamama olduğunu belirtmişlerdir.
Yaşlıların çoğu Ödemiş’te boş zamanlarını değerlendirebilecek bir merkez açılmasını istemektedir. Bu merkezde olmasını istedikleri hizmetler ise; kütüphane,oyunlar, el sanatları, sportif faaliyetler, sohbet ortamı, bilgisayar salonu, kurslar,yaşlı bakım hizmeti, müzik, yemek hizmetidir. Katılımcılar böyle bir kurumun
merkezde (%49.6) olmasını ve böyle bir merkez açıldığında büyük çoğunluğu
zamanını burada geçirebileceğini belirtmiştir. Ayrıca, birikim ve deneyimlerini
gönüllü olarak paylaşabileceklerini belirtmişlerdir (%41). Almak istedikleri destekler olarak da; ulaşım imkânı, ekonomik yardım, gereken alt yapı, yemek,
fikrim yok ve rahat bir ortam cevabını vermişlerdir.
Sonuç: Ödemiş’teki yaşlı nüfusun sosyal gereksinimlerine yönelik hizmetler ve destekler için görüşlerinin olduğu ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulgularÖdemiş’teki yaşlı hizmetlerinin planlanmasında yön göstermesi amacıyla Ödemiş Kent Konseyi’ne bildirilecektir.
Anahtar Sözcükler: Yaşlı; Sağlık; Sosyal destek

147

Poster Sunumu Özetleri - 74
THE COMPARATIVE STUDY OF TWO EXERCISES
MODELING IN THE AGING PROCESS

2012/15 / Özel Sayı / 2012 KONGRESİ
2012 / 15 / Suppl / 2012 CONGRESS

Mustafa Said ERZEYBEKFatih KAYA
Zeynep BOZDOĞAN
Bilal BİÇER
Salih PINAR

İletişim (Correspondence)
Marmara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksek
Okulu Anadolu Hisarı Yerleşkesi Beykoz İstanbul

148

Introduction: The purpose of this study was to investigate and compare
the effects of different training approaches on prolonging the aging process.
Materials and Methods: The participants were 39 healthy volunteering active community dwellers between the ages of 60 and 74, with no regulartraining routine. Participants were matched according to their Body Mass Index (BMI) and were randomly allocated into 3 groups, namely Land Training
Group (LTGn= 15), Water Training Group (WTG, n=11) and Control Group(CG, n=13). Both training groups participated in a 12 week training program (3times per week each lasting for 60 minutes) supported by a specially designed
proprioceptive balance equipment. During the same period the control group
participants continued their lives under observation. The intensity of the training program is defined according to the ratings of perceived exertion (RPE).
Measurements were taken prior and after the 12 weeks training program. In
order to establish the effect of the training program upon the dependent variables, Matched sample T-test and One way Anova Variance Analysis was used.
Results: Significant increases in Body weight, BMI and basal metabolic
rate wasobserved in Control Group (CG), while osteocalsin level increased in the
LTG and decreased in CG (p<.05). While increases in Berg Balance Scale(BBS) and Strength scores were statistically significant in both LTG and WTG,
the change in flexibility was observed in LTG and improvement in agility-balance in WTG (p<.05).
Conclusion: In the light of data obtained from this study land exercise
program was more effective than water exercise program. However, it could be
more optional to chose water exercise program because of safety in controlling
aging process.
Key Words: Aging; Propioceptive; Exercise