หน้า   ๔ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
 
 
 
    
 
 
กฎกระทรวง  
กําหนดมาตรการความปลอดภ ัยเกี่ยวกับระบบทําความเย็น 
ที่ใช้แอมโมเนียเป็นสารทําความเย็นในโรงงาน  
พ.ศ.  ๒๕๕๔  
 
 
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา   ๖  และมาตรา   ๘  แห่งพระราชบัญญัติโรงงาน   พ.ศ.  ๒๕๓๕    
อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล  ซึ่งมาตรา   ๒๙  
ประกอบกับมาตรา   ๓๒  มาตรา   ๓๓  มาตรา   ๔๑  และมาตรา   ๔๓  ของรัฐธรรมนูญ   
แห่งราชอาณาจักรไทย   บัญญัติให้กระทําได้โดยอาศัยอํานาจตามบทบ ัญญัติแห่งกฎหมายรัฐมนตรี 
ว่าการกระทรวงอ ุตสาหกรรมออกกฎกระทรวงไว ้  ดังต่อไปนี้ 
ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงน ี้ 
“ระบบทําความเย็น”  หมายความว่า  ระบบทําความเย็นที่ใช้แอมโมเนียเป็นสารทําความเย็น 
“ภาชนะรับความดัน”  หมายความว่า  ภาชนะปิดที่มีความดันภายในภาชนะและภายนอก
ภาชนะแตกต่างกันมากกว่า  ๑.๕  เท่าของความดันบรรยากาศ   และมีเส้นผ่าศูนย์กลางภายในตั้งแต่  
๑๕๒.๔  มิลลิเมตร  ขึ้นไป 
“คอมเพรสเซอร ์”  หมายความว่า  เครื่องจักรพร้อมอุปกรณ์และส่วนควบที่ใช้อัดไอแอมโมเนีย 
ของระบบทําความเย็น 
“คอนเดนเซอร์”  หมายความว่า  อุปกรณ์ที่ใช้ระบายความร ้อนจากไอแอมโมเน ียเพื่อให้ 
ไอแอมโมเนียกลั่นตัวเป็นของเหลว  
“ท่อ”  หมายความว่า  ท่อที่ใช้เชื่อมต่อระหว่างส่วนต่าง ๆ  ของระบบทําความเย็น 
“อุปกรณ์ในระบบทําความเย็น”  หมายความว่า  อุปกรณ์ที่ใช้ประกอบกับระบบทําความเย็น
เพื่อให้ระบบทํางานได้ 
“อุปกรณ์ระบายความด ัน”  หมายความว่า  อุปกรณ์ที่ใช้ระบายความด ัน  เมื่อแอมโมเนีย 
มีความดันเกินกว่าที่กําหนดไว้ 
“อุปกรณ์ความปลอดภัย”  หมายความว่า  อุปกรณ์ที่ใช้อํานวยความปลอดภ ัยในระบบทําความเย็น  
นอกเหนือจากอุปกรณ์ระบายความดัน หน้า   ๕ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
หมวด  ๑ 
การออกแบบ   การผลิต  และการติดตั้ง 
 
 
ข้อ ๒ ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ผลิตหรือสร้างเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ในระบบทําความเย็น
ต้องจัดให้มีการออกแบบและการผล ิตตามมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรมตามกฎหมายว ่าด้วยมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม   หรือมาตรฐานอื่นที่ยอมรับกันตามที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศใน  
ราชกิจจานุเบกษา  
ข้อ ๓ ผู้ประกอบกิจการโรงงานท ี่ใช้ระบบทําความเย็นต้องใช้ระบบทําความเย็นที่ได้รับ 
การออกแบบและการผล ิตตามมาตรฐานตามข ้อ  ๒  และต้องติดตั้งระบบทําความเย็นตามมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมตามกฎหมายว ่าด้วยมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม   หรือมาตรฐานอื่นที่ยอมรับกัน
ตามที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
ข้อ ๔ ผู้ประกอบกิจการโรงงานท ี่มีการติดตั้งระบบทําความเย็นต้องจัดทําและส่งรายงาน
ข้อมูลการติดตั้ง  การตรวจสอบและทดสอบหล ังการติดตั้งให้กรมโรงงานอุตสาหกรรม   หรือสํานักงาน
อุตสาหกรรมจังหวัดที่โรงงานตั้งอยู่ทราบภายในสามส ิบวันนับแต่วันที่มีการติดตั้ง  ตามหลักเกณฑ์ 
และวิธีการที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา    
หมวด  ๒ 
เครื่องจักรและอุปกรณ์ในระบบทําความเย็น 
 
 
ข้อ ๕ เครื่องจักรและอุปกรณ์ในระบบทําความเย็นอย่างน้อยต้องประกอบด้วยอุปกรณ์
ระบายความดันและอุปกรณ์ความปลอดภัย  และเป็นไปตามข้อกําหนด  ดังต่อไปนี้ 
(๑) เครื่องจักรและอุปกรณ์ในระบบทําความเย็นต้องอยู่ในสภาพที่ปลอดภัยเพียงพอที่จะใช้งาน 
(๒) อุปกรณ์ในระบบทําความเย็น 
 (ก) คอมเพรสเซอร ์ทุกตัวต้องติดตั้ง 
  ๑) วาล์วสกัดทางดูด 
  ๒) วาล์วสกัดทางส่ง 
  ๓) สวิตช์ตัดความดันต่ํา 
  ๔) สวิตช์ตัดความดันสูง 
  ๕) สวิตช์ตัดความดันน้ํามันต่ําและอุปกรณ์วัดความดันน้ํามันในกรณี 
ที่คอมเพรสเซอร ์ใช้ปั๊มน้ํามัน 
  ๖) อุปกรณ์วัดความดันทางดูดและความดันทางส่ง 
 (ข) คอนเดนเซอร์แบบเปลือกและท่อ  (Shell  and  tubes  condenser)  และภาชนะ
รับความดันต้องติดตั้งอุปกรณ์ระบายความดัน หน้า   ๖ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
 (ค) ปั๊มแอมโมเนียต้องติดตั้งวาล์วสกัดท่อทางเข้าและทางออกของป ั๊ม 
 (ง) อุปกรณ์ดูระดับของแอมโมเน ียต้องติดตั้งวาล์วสกัดหัวท้าย  และหลอดแก้วต้องมี 
แผ่นกั้นที่แข็งแรงกันกระแทก   ๓๖๐  องศา  ล้อมรอบตลอดความยาวของหลอดแก ้ว 
(๓) อุปกรณ์ระบายความดัน 
 (ก) ต้องติดตั้งวาล์วนิรภัยแบบเดี่ยวหรือแบบคู่  หรืออุปกรณ์ระบายความด ันชนิดอื่น 
ที่เหมาะสมบนภาชนะร ับความดัน  คอนเดนเซอร์  ถังแยกน้ํามัน  ถังถ่ายน้ํามันทุกใบ  และ  ณ  จุดต่าง ๆ   
ในระบบทําความเย็นที่จําเป็นต้องมี  เพื่อป้องกันการแตกรั่วจากความดันเกิน 
 (ข) ต้องไม่ติดตั้งวาล์วสกัดระหว่างวาล์วนิรภัยกับส่วนของระบบท ําความเย็น  เว้นแต่ 
จะใช้วาล์วสามทางร่วมกันกับวาล์วระบายความด ันแบบคู่  และต้องเปิดวาล์วในตําแหน่งเปิดเต็มที่ขณะที่
ระบบทําความเย็นทํางาน 
 (ค) วาล์วนิรภัยทุกตัวต้องตั้งค่าความดันเริ่มเปิดไม่เกินกว่าค่าความดันออกแบบของระบบ
ทําความเย็นหรืออุปกรณ์ในระบบทําความเย็น  แต่ต้องไม่ต่ํากว่าค่าความดันแอมโมเนียที่อุณหภูมิ
บรรยากาศ   ณ  จุดที่ใช้งาน 
(๔) ข้อกําหนดทั่วไป 
 (ก) ท่อทางส่งแอมโมเนียจากคอมเพรสเซอร ์ไปคอนเดนเซอร ์ต้องมีวาล์วกันกลับทางส่ง 
 (ข) วาล์วสกัดหลักต่าง ๆ  ในระบบทําความเย็นต้องอยู่ในที่เข้าถึงได้สะดวก   และมี 
ป้ายชื่อบอกชัดเจน 
หมวด  ๓ 
การใช้งานและบํารุงรักษา 
 
 
ข้อ ๖ ผู้ประกอบกิจการโรงงานท ี่ใช้ระบบทําความเย็นต้องจัดทําและดําเนินการ    
ตามแผนการบ ํารุงรักษาระบบทําความเย็น  รวมถึงอุปกรณ์ในระบบทําความเย็นตามหลักวิชาการ    
ด้านวิศวกรรมเพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ 
หมวด  ๔ 
การซ่อมแซมและดัดแปลง  
 
 
ข้อ ๗ การดําเนินการซ่อมแซมและดัดแปลงระบบท ําความเย็นต้องเป็นไปตามมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมตามกฎหมายว ่าด้วยมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม   หรือมาตรฐานอื่นที่ยอมรับกัน
ตามที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
ข้อ ๘ ผู้ประกอบกิจการโรงงานต ้องจัดทําและส่งรายงานผลการด ําเนินการซ่อมแซม  
และดัดแปลง   และผลการตรวจสอบและทดสอบหล ังจากที่ได้ซ่อมแซมและดัดแปลงระบบท ําความเย็น 
ให้กรมโรงงานอุตสาหกรรมหร ือสํานักงานอุตสาหกรรมจังหวัดที่โรงงานตั้งอยู่ทราบก่อนการใช้งาน   
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  หน้า   ๗ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
หมวด  ๕ 
การตรวจสอบและทดสอบ  
 
 
ข้อ ๙ การตรวจสอบและทดสอบความปลอดภ ัยของเครื่องจักรและอุปกรณ์ในระบบ  
ทําความเย็นต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
ข้อ ๑๐ ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ใช้ระบบทําความเย็นต้องจัดให้มีวิศวกรที่ได้รับใบอนุญาต
ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบค ุมตามกฎหมายว ่าด้วยวิศวกรที่ขึ้นทะเบียนกับกรมโรงงานอ ุตสาหกรรม   
เพื่อตรวจสอบและทดสอบการใช ้งานระบบทําความเย็นให้มีความปลอดภัยอยู่เสมออย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง 
ข้อ ๑๑ ผู้ประกอบกิจการโรงงานต ้องจัดทําและส่งรายงานผลการตรวจสอบและทดสอบ  
ความปลอดภัยของเครื่องจักรและอุปกรณ์ในระบบทําความเย็นให้กรมโรงงานอุตสาหกรรมหรือสํานักงาน
อุตสาหกรรมจัดหวัดที่โรงงานตั้งอยู่ทราบภายในสามส ิบวันนับแต่วันที่ทําการตรวจสอบหร ือทดสอบ    
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
หมวด  ๖ 
การยกเลิกการใช้งาน 
 
 
ข้อ ๑๒ การยกเลิกการใช้งานระบบทําความเย็น  ผู้ประกอบกิจการโรงงานต ้องดําเนินการ
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
หมวด  ๗ 
ลักษณะอาคารโรงงาน  
 
 
ข้อ ๑๓ อาคารโรงงานต ้องมีลักษณะ   ดังต่อไปนี้ 
(๑) ห้ามติดตั้งเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ในระบบทําความเย็นบริเวณทางเข้าออก 
(๒) ต้องติดตั้งอุปกรณ์ตรวจไอระเหยของสารแอมโมเน ีย  ณ  บริเวณห้องเครื่อง   
และห้องปฏิบัติการคนงานที่มีการติดตั้งระบบทําความเย็น  โดยติดตั้งอย่างน้อยห้องละหนึ่งจุด 
(๓) ต้องมีการป้องกันความเสียหายเชิงกล  โดยห้ามติดตั้งระบบทําความเย็นและอุปกรณ์ต่าง ๆ  
บริเวณปล่องลิฟต์  ปล่องชักรอก  หรือปล่องที่มีการเคลื่อนที่ของวัตถุต่าง ๆ  ภายในอาคาร   ตลอดจน
บริเวณที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายเชิงกลอื่น ๆ 
(๔) ห้องเครื่องต้องมีลักษณะ   ดังต่อไปนี้ 
 (ก) ต้องติดตั้งระบบระบายอากาศอย ่างน้อยหนึ่งระบบ   ดังต่อไปนี้ 
  ๑) มีช่องระบายอากาศขนาดเหมาะสมเพ ื่อให้อากาศหมุนเวียนภายในอย่างเพียงพอ 
และเกิดความปลอดภ ัยแก่คนงาน   หรือ หน้า   ๘ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
  ๒) ติดตั้งพัดลมระบายอากาศท ี่สามารถเปลี่ยนอากาศในห ้องได้อย่างสมบูรณ์ 
ภายในยี่สิบนาที  และระบายอากาศเก ่าทั้งหมดออกสู่ภายนอกอาคาร  
 (ข) ต้องมีขนาดที่สามารถติดตั้งเครื่องจักรได้พอเหมาะ  
 (ค) ต้องสามารถเข้าไปทําการตรวจตรา   บํารุงรักษา  และปฏิบัติงานได้อย่างสะดวก  
 (ง) ทางเดินต้องไม่มีสิ่งกีดขวาง   และมีความกว้างอย่างน้อย  ๙๐  เซนติเมตร  และความสูง
อย่างน้อย  ๒๐๐  เซนติเมตร 
 (จ) มีทางเข้าออกอย่างน้อยสองทาง  
 (ฉ) มีป้ายห้ามบุคคลที่ไม่ได้รับอนุญาตเข้าไปในห้องเครื่อง 
(๕) ท่อแอมโมเนียที่อยู่ใต้ดินต้องมีการป้องกันการกัดกร่อนที่เหมาะสม  
หมวด  ๘ 
บุคลากรประจําโรงงาน  
 
 
ข้อ ๑๔ ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ใช้ระบบทําความเย็นต้องจัดให้มีผู้ควบคุมดูแลการทํางาน
ประจําระบบทําความเย็น  โดยผู้ควบคุมดังกล่าวต้องมีคุณวุฒิได้รับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูงด้านช่าง
อุตสาหกรรมที่มีหน่วยการศึกษาด้านระบบทําความเย็นและระบบปร ับอากาศ   หรือช่างผู้ชํานาญงาน  
ที่ผ่านการฝึกอบรมหลักสูตรผู้ควบคุมระบบทําความเย็นจากกระทรวงอ ุตสาหกรรมหร ือสถาบันอื่น 
ที่กระทรวงอุตสาหกรรมเห ็นชอบ   และเป็นคนงานประจ ําโรงงาน   ทั้งนี้  ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ 
ที่รัฐมนตรีกําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
ข้อ ๑๕ คนงาน   วิศวกร  หรือสถาปนิกที่ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวข้องกับการควบคุม  การออกแบบ   
การผลิต  การซ่อมแซมหรือดัดแปลง   หรือการตรวจสอบหร ือทดสอบระบบท ําความเย็นหรือเครื่องจักร
และอุปกรณ์ในระบบทําความเย็น  ต้องมีคุณสมบัติและต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรี
กําหนดโดยประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  
หมวด  ๙ 
การควบคุมการปล่อยมลพิษ 
 
 
ข้อ ๑๖ การระบายไอแอมโมเน ียต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์  ดังต่อไปนี้ 
(๑) การระบายไอแอมโมเน ียสู่บรรยากาศ   ต้องเป็นไปตามหลักวิชาการด้านวิศวกรรม  
และไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อคน  ทรัพย์สิน  หรือสิ่งแวดล้อม 
(๒) การระบายไอแอมโมเน ียผ่านน้ํา  ต้องระบายผ่านน้ําที่ใช้สําหรับดูดซับแอมโมเนียเท่านั้น  
และต้องใช้น้ําในถังหรือสิ่งบรรจุอื่นอย่างน้อย  ๘.๓๔๔  ลิตร  ต่อการระบายไอแอมโมเน ียจากระบบ   ๑  
กิโลกรัม  โดยถังต้องมั่งคงแข็งแรงและมีฝาปิดหรือสิ่งบรรจุอื่น  ต้องมีความปลอดภัยเพียงพอ  ทั้งนี้   
ต้องจัดการน้ําที่ดูดซับแอมโมเนียแล้วตามหลักวิชาการ   เพื่อไม่ให้เป็นอันตรายต่อคน  ทรัพย์สิน  หรือ
สิ่งแวดล้อม หน้า   ๙ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
หมวด  ๑๐ 
การเตรียมพร้อมรับภาวะฉุกเฉิน 
 
 
ข้อ ๑๗ ผู้ประกอบกิจการโรงงานต้องจัดทําแผนฉุกเฉินในกรณีแอมโมเนียรั่วไหลและต้องจัด
ให้มีการฝึกซ้อมตามแผนฉุกเฉินดังกล่าวอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง 
ข้อ ๑๘ ผู้ประกอบกิจการโรงงานต้องจัดหาอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล  ได้แก่  ถุงมือ  
หน้ากาก  รองเท้า  และชุด  ที่ใช้สําหรับป้องกันแอมโมเนีย  หรืออุปกรณ์อื่นที่จําเป็น  เช่น  เครื่องช่วยหายใจ   
รวมถึงอุปกรณ์ในการระงับอุบัติภัยที่เหมาะสม   เก็บไว้ในที่ที่สามารถหยิบใช้ได้สะดวกและต้องอยู่ใน
สภาพพร้อมใช้งานเสมอ  
ข้อ ๑๙ ผู้ประกอบกิจการโรงงานต ้องจัดให้มีที่ชําระล้างแอมโมเนีย  ได้แก่  ที่ล้างตาฉุกเฉิน
และฝักบัวล้างตัวฉุกเฉิน  หรืออุปกรณ์อื่นที่เหมาะสม   เพื่อให้บุคลากรประจําโรงงานสามารถใช ้ได้ทันที
เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน 
บทเฉพาะกาล  
 
 
ข้อ ๒๐ ผู้ประกอบกิจการโรงงานที่ประกอบกิจการโรงงานอย ู่ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ  
ต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดไว้ในกฎกระทรวงน ี้ภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่
กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ 
ข้อ ๒๑ บทบัญญัติในข้อ  ๕  (๔)  (ข)  และข้อ  ๑๓  (๑)  และ  (๔)  (ข)  (ค)  (ง)  และ  (จ)
ไม่ใช้บังคับกับผู้ประกอบกิจการโรงงานท ี่ประกอบกิจการโรงงานอย ู่ก่อนวันที่กฎกระทรวงน ี้ใช้บังคับ   
เว้นแต่ผู้ประกอบกิจการโรงงานนั้นได้ยื่นขออนุญาตขยายโรงงานตามมาตรา   ๑๘ 
 
ให้ไว้  ณ  วันที่  ๒๑  มีนาคม  พ.ศ.  ๒๕๕๔  
ชัยวุฒิ  บรรณวัฒน์ 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอ ุตสาหกรรม  
        หน้า   ๑๐ 
เล่ม   ๑๒๘   ตอนที่   ๒๕   ก ราชกิจจานุเบกษา  ๑๑   เมษายน    ๒๕๕๔  
 
  
หมายเหตุ  :-  เหตุผลในการประกาศใช ้กฎกระทรวงฉบ ับนี้  คือ  โดยที่ปัจจุบันยังไม่มีการกําหนดมาตรการ
ความปลอดภัยเกี่ยวกับระบบทําความเย็นที่ใช้แอมโมเนียเป็นสารทําความเย็นในการประกอบก ิจการโรงงาน   
สมควรกําหนดให้มีมาตรการความปลอดภ ัยในเรื่องดังกล่าว  เพื่อคุ้มครองความปลอดภ ัยในการประกอบ  
กิจการโรงงาน   จึงจําเป็นต้องออกกฎกระทรวงน ี้