TCVN  
 T  I  Ê  U    C  H  U  Ẩ  N    Q  U  Ố  C    G  I  A  
 
 
 
 
 
 
TCVN ………:202 1  
Xuất bản lần 1  
(Dự thảo)  
 
 
 
 
 
GIỐNG  CÂY ĂN QUẢ –  
GIÁ TRỊ CANH TÁC, GIÁ TRỊ  SỬ DỤNG  
PHẦ N 3: CÂY CHUỐI  
Fruit crop cultivar – Value of cultivation and use  
Part 3 : Banana  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
HÀ NỘI – 2021 
  TCVN ………:2021  
 2  
  TCVN ………:2021  
 3 Lời nói đầu  
TCVN ………:202 1 do Cục Trồng trọt và Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam chủ trì biên soạn, Bộ 
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng Cục tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, 
Bộ Khoa học và Công nghệ công bố;  
Bộ tiêu chuẩn TCVN ………:202 1 Giống cây ăn quả – Giá trị canh tác, giá trị sử dụng gồm các phần 
sau đây : 
– TCVN ………: 2021. Phần 1 : Cây cam ; 
– TCVN ………:202 1. Phần 2 : Cây bưởi ; 
– TCVN ………:202 1. Phần 3 : Cây chuối . 
 
  TCVN ………:2021  
 4  
Lời giới thiệu  
Bộ tiêu chuẩn TCVN ………:202 1 quy định về gi á trị canh tác, giá trị sử dụng  và phương pháp khảo 
nghiệm giá trị canh tác, giá trị sử dụng đối với các giống cây ăn quả nhằm hướng dẫn các tổ chức, cá 
nhân nghiên cứu chọn, tạo, khảo nghiệm và công nhận lưu hành giống cây trồng phù hợp với quy 
định tại Luật Trồng trọt số 31/ 2018/QH14 . 
 
 
 
 
 
 
 
 TCVN ………:2021  
 5 T I Ê U  C H U Ẩ N  Q U Ố C  G I A   TCVN ………:202 1 
 
 
 
Giống cây ăn quả - Giá trị canh tác, giá trị sử dụng  
Phần 3 : Cây chuối  
Fruit crop cultivar – Value of cultivation and use   
Part 3: Banana  
 
1  Phạm vi áp dụng  
Tiêu chuẩn này quy định các tiêu chí đánh giá về giá trị canh tác, giá trị sử dụng và phương pháp khảo 
nghiệm giống cây trồng thuộc loài chuối ( Musa spp.). 
2  Tài liệu viện dẫn  
Các tài liệu viện dẫn sau là rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi 
năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố, áp 
dụng phiên bản mới nhất tại thời điểm khảo nghiệm.  
TCVN 4594:1988 Đồ hộp – Phương pháp xác định đường tổng số, đường khử và tinh bột  
TCVN 5483:2007 (ISO 750:1998) Sản phẩm rau, quả – Xác định độ axít chuẩn độ được  
TCVN 7771:2007 (ISO 2173:2003) Sản phẩm rau, quả – Xác định chất rắn hoà tan – Phương pháp 
khúc xạ  
TCVN 8977:2011 (EN 14130:2003) Thực phẩm – Xác định vitamin C bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao 
(HPLC)  
3  Thuật ngữ, định nghĩa và chữ viết tắt  
3.1  Thuật ngữ  và định nghĩa  
Trong t iêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau :  
3.1.1 
Giá trị xác định (The determined value ) TCVN ………:2021  
 6 Giá trị thực tế của giá trị canh tác, giá trị sử dụng được xác định thông qua khảo nghiệm giống cây 
trồng.  
3.1.2 
Khảo nghiệm có kiểm soát  (Controlled trial  ) 
Khảo nghiệm giống cây trồng trong điều kiện cách ly và chủ  động kiểm soát các yếu tố thí nghiệm để 
giống cây trồng thể hiện đầy đủ đặc tính chống chịu sinh vật gây hại, điều kiện bất thuận.  
3.1.3 
Khảo nghiệm diện hẹp  (Small scale  trial) 
Khảo nghiệm được tiến hành trên đồng ruộng, diện tích ô nhỏ, có lặp lại.  
3.1.4 
Khảo nghiệm diện rộng  (Large scale  trial) 
Khảo nghiệm được tiến hành trên đồng ruộng, diện tích ô lớn, không lặp lại.  
3.1.5 
Vùng khảo nghiệm (Trial region)  
Một vùng địa lý xác định mà tổ chức, cá nhân phải thực hiện khảo nghiệm khi đăng ký công nhận lưu 
hành giống cây trồng tại vùng đó.  
3.1.6 
Đất mặn (Saline soil/Salty soil ) 
Đất có độ dẫn điện (EC) lớn hơn 2dS/m h oặc nồng độ muối hòa tan lớn hơn 1,28‰ . 
3.1.7 
Đất phèn (Acid sulphate soils) :  
Đất có pH KCl < 3,5; hàm lượng S > 0,75%;  
3.1.8 
Chín sinh lý  (Physiological maturity ) 
Thời điểm kích thước quả ổn định, màu vỏ quả ở cấp 5 - 6 trong thang 1  – 7, vỏ dễ lột  
3.2  Chữ viết tắt  
VCU  (Value of Cultivation and Use ): Giá trị canh tác và giá trị sử dụng.  
HPLC  (High-performance liquid chromatography ): Sắc ký lỏng hiệu năng cao . 
4  Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  
Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng của  các nhóm giống chuối  được quy định tại Bảng 1. 1, Bảng 
1.2 và  Bảng 1.3   TCVN ………:2021  
 7 Bảng 1 .1 - Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  của các giống chuối tây (chuối sứ, chuối gòn)  
STT Chỉ tiêu  Đơn vị tính/ trạng 
thái biểu hiện  Yêu cầu  
I. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và yêu cầu mức giới hạn  
1. Năng suất  Tấn/ha  >35  
2. Khối lượng quả  gram  80 - 200  
3. Khối lượng buồng quả  kg >20  
4. Hàm lượng vitamin C  mg/100g thịt quả  >3,5  
5. Hàm lượng đường tổng số  % >15  
6. Hàm lượng tannin  % 17 - 20 
7. Hàm lượng Kali  mg/100g thịt quả  >350   
II. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và cung cấp thông tin  
1. Hình thế bộ lá  
 - Đứng  
- Xòe ngang  
- Rủ xuống  Theo mô tả  
(Phụ lục A)  
2. Chiều cao thân giả  m Giá trị xác định  
3. Hình dạng buồng quả  - Hình trụ  
- Hình nón cụt  
- Hình khác  Theo mô tả  
(Phụ lục C)  
4. Hình thái nải  - Cong  
- Thẳng  Theo mô tả  
5. Màu vỏ quả khi chín (ở 28  - 300C) - Vàng  
- Xanh vàng  
- Màu khác  Theo mô tả  
6. Chu vi thân giả  cm Giá trị xác định  
7. Khoảng cách giữa các nải trên buồng  cm Giá trị xác định  
8. Số nải/buồng  nải Giá trị xác định  
9. Số quả/nải  quả Giá trị xác định  
10. Chiều dài quả, tối đa và tối thiểu  cm Giá trị xác định  
11. Đường kính quả, tối đa và tối thiểu  mm Giá trị xác định  TCVN ………:2021  
 8 12. Độ cong quả  - Theo mô tả  
(Phụ lục  B) 
13. Độ dày vỏ quả  mm Giá trị xác định  
14. Độ chắc thịt quả  kg/cm2 Giá trị xác định  
15. Hàm lượng axít tổng số  % Giá trị xác định  
16. Hàm lượng chất rắn hòa tan tổng số (Brix)  % Giá trị xác định  
17. Hương  - Theo mô tả  
18. Vị - Theo mô tả  
19. Thời gian sinh trưởng  Tháng  Giá trị xác định  
20. Khả năng chống chịu bệnh héo rũ/héo vàng 
(Panama) do nấm Fusarium oxysporum 
f.sp.cubense  gây ra (Chủng 1, chủng 4)  Cấp Cấp xác định  
21. Khả năng chống chịu bệnh đốm lá do nấm 
Sigatoka đen  (Black sigatoka)  Cấp  Cấp xác định  
22. Khả năng chống chịu  bệnh chùn ngọn/đọt 
chuối do virút Banana Bunchy Top Virus  
(Banana Virus I hoặc  Musa Virus I)  Cấp Cấp xác định  
III. Chỉ tiêu tự nguyện khảo nghiệm  
1. Khả năng chống chịu hạn  cấp Giá trị xác định  
2. Khả năng chống chịu ngập úng  cấp Giá trị xác định  
3. Khả năng chống chịu mặn  cấp Giá trị xác định  
4. Khả năng chống chịu phèn  cấp Giá trị xác định  
 
  TCVN ………:2021  
 9 Bảng 1.2 - Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  của các giống chuối tiêu (chuối già)  
STT Chỉ tiêu  Đơn vị tính/trạng 
thái biểu hiện  Yêu cầu  
I. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và yêu cầu mức giới hạn  
1. Năng suất  Tấn/ha  40  
2. Hàm lượng axít tổng số  % <0,4  
3. Hàm lượng chất rắn hòa tan tổng số (Brix)  % >20  
4. Hàm lượng vitamin C  mg/100g thịt quả  >4  
5. Hàm lượng đường tổng số  % >18 
6. Hàm lượng tanin  % <0,2 
7. Hàm lượng Kali  mg/100g thịt quả  ≥250  
II. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và cung cấp thông tin  
1. Hình thế bộ lá  
 - Đứng  
- Xòe ngang  
- Rủ xuống  Theo mô tả  
(Phụ lục A)  
2. Chiều cao thân giả  M Giá trị xác định  
3. Hình dạng buồng quả  - Hình trụ  
- Hình nón cụt  
- Hình khác  Theo mô tả  
(Phụ lục B ) 
4. Hình thái nải  - Cong  
- Thẳng  Theo mô tả  
 
5. Màu vỏ quả khi chín (ở 28 -300C) - Vàng  
- Xanh vàng  
- Màu khác  Theo mô tả  
 
6. Chu vi thân giả  cm Giá trị xác định  
7. Khoảng cách giữa các nải trên buồng  cm 9 - 12 
8. Khối lượng buồng quả  Kg Giá trị xác định  
9. Số nải/buồng  nải Giá trị xác định  
10. Số quả/nải  quả Giá trị xác định  TCVN ………:2021  
 10 11. Khối lượng quả  gram  Giá trị xác định  
12. Chiều dài quả, tối đa và tối thiểu  Cm Giá trị xác định  
13. Đường kính quả, tối đa và tối thiểu  Mm Giá trị xác định  
14. Độ cong quả/hình dạng quả  - Theo mô tả  
(Phụ lục C ) 
15. Độ dày vỏ quả  mm Giá trị xác định  
16. Độ chắc thịt quả  kg/cm2 Giá trị xác định  
17. Hương  - Theo mô tả  
18. Vị - Theo mô tả  
19. Thời gian sinh trưởng  Tháng  Giá trị xác định  
20. Khả năng chống chịu bệnh héo rũ/héo vàng 
(Panama) do nấm Fusarium oxysporum 
f.sp.cubense  gây ra – (Chủng 4  - TR4)  Cấp Cấp xác định  
21. Khả năng chống chịu bệnh đốm lá do nấm 
Sigatoka đen  (Black sigatoka)  Cấp  Cấp xác định  
22. Khả năng chống chịu bệnh chùn ngọn/đọt 
chuối do virút Banana Bunchy Top Virus  
(Banana Virus I hoặc  Musa Virus I)  Cấp Cấp xác định  
III. Các chỉ tiêu tự nguyện khảo nghiệm  
1. Khả năng chống chịu hạn  cấp Giá trị xác định  
2. Khả năng chống chịu ngập úng  cấp Giá trị xác định  
3. Khả năng chống chịu mặn  cấp Giá trị xác định  
4. Khả năng chống chịu phèn  cấp Giá trị xác định  
 
  TCVN ………:2021  
 11 Bảng 1. 3 - Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  của các giống chuối khác  
STT Chỉ tiêu  Đơn vị tính/trạng 
thái biểu hiện  Yêu cầu  
I. Các chỉ tiêu yêu bắt buộc khảo nghiệm và công bố thông tin  
1.  Năng suất  Tấn/ha  Giá trị xác định  
2.  Hàm lượng axít tổng số  % Giá trị xác định  
3.  Hàm lượng chất rắn hòa tan tổng số (Brix)  % Giá trị xác định  
4.  Hàm lượng vitamin C  mg/100g thịt quả  Giá trị xác định 
5.  Hàm lượng đường tổng số  % Giá trị xác định  
6.  Hàm lượng tanin  % Giá trị xác định  
7.  Hàm lượng Kali  mg/100g thịt quả  Giá trị xác định  
8.  Chiều cao thân giả  m Giá trị xác định  
9. Hình thế bộ lá  
 - Đứng  
- Xòe ngang  
- Rủ xuống  Theo mô tả  
(Phụ lục A)  
10. Hình dạng buồng quả  - Hình trụ  
- Hình nón cụt  
- Hình khác  Theo mô tả  
(Phụ lục B ) 
11. Hình thái nải  - Cong  
- Thẳng  Theo mô tả  
 
12. Màu vỏ quả khi chín (ở 28  - 300C) - Vàng  
- Xanh vàng  
- Màu khác  Theo mô tả  
 
13. Chu vi thân giả  cm Giá trị xác định  
14. Khoảng cách giữa các nải trên buồng  cm Giá trị xác định  
15. Khối lượng buồng quả  kg Giá trị xác định  
16. Số nải/buồng  nải Giá trị xác định  
17. Số quả/nải  quả Giá trị xác định  
18. Khối lượng quả  gram  Giá trị xác định  
19. Chiều dài quả, tối đa và tối thiểu  cm Giá trị xác định  TCVN ………:2021  
 12 20. Đường kính quả, tối đa và tối thiểu  mm Giá trị xác định  
21. Độ cong quả/hình dạng quả  - Theo mô tả  
(Phụ lục C ) 
22. Độ dày vỏ quả  mm Giá trị xác định  
23. Độ chắc thịt quả  kg/cm2 Giá trị xác định  
24. Hương  - Theo mô tả 
25. Vị - Theo mô tả  
26. Thời gian sinh trưởng  Tháng  Giá trị xác định  
27. Khả năng chống chịu bệnh héo rũ/héo vàng 
(Panama) do nấm Fusarium oxysporum 
f.sp.cubense  gây ra (Chủng 1, chủng 4)  Cấp Cấp xác định  
28. Khả năng chống chịu bệnh đốm lá do nấm 
Sigatoka đen  (Black sigatoka)  Cấp  Cấp xác định  
29. Khả năng chống chịu  bệnh chùn ngọn/đọt 
chuối do virút Banana Bunchy Top Virus  
Bunchy Top Virus  (Banana Virus I hoặc  
Musa Virus I)  Cấp Mức độ xác định  
III. Các chỉ tiêu tự nguyện khảo nghiệm  
1. Khả năng  chống chịu hạn  cấp Giá trị xác định  
2. Khả năng chống chịu ngập úng  cấp Giá trị xác định  
3. Khả năng chống chịu mặn  cấp Giá trị xác định  
4. Khả năng chống chịu phèn  cấp Giá trị xác định  
  TCVN ………:2021  
 13 5  Phương pháp khảo nghiệm  
5.1  Khảo nghiệm có kiểm soát  
Khảo nghiệm có kiểm soát được s ử dụng để đánh giá : 
-  Chỉ tiêu  bắt buộc khảo nghiệm: khả năng  chống chịu của giống đối với bệnh héo rũ/héo vàng 
(Panama) do nấm Fusarium oxysporum f.sp.cubense , bệnh đốm lá do nấm Sigatoka đen và bệnh chùn 
ngọn/đọt chuối do virus Banana Bunchy Top Virus ( Banana Virus I  hoặc Musa Virus I ). 
-    Chỉ tiêu tự nguyện khảo nghiệm: khả năng chống chịu hạn, ngập, mặn, phèn.   
5.1.1  Yêu cầu chung  
5.1.1.1  Địa điểm khảo nghiệm  
Thực hiện tại 01 điểm duy nhất trong phạm vi toàn quốc . 
5.1.1.2  Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Trường hợp đánh giá các chỉ tiêu trên các bộ phận sinh trưởng của cây: bố trí tối thiểu 2 đợt khảo 
nghiệm độc lập ; 
Trường hợp phải đánh giá các chỉ tiêu trên hoa, quả: bố trí tối thiểu một đợt khảo nghiệm.   
5.1.2  Đánh giá khả năng chống chịu  bệnh héo vàng (Panama) do nấm Fusarium oxysporum 
f.sp.cubense  
5.1.2.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới  có mái che mưa , bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại  3 lần, 
mỗi lần nhắc tối thiểu 3 0 cây.  
5.1.2.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm là cây nuôi cấy mô,  đường kính thân 1  - 1,2cm; có  6  - 7 lá thật , cao 
30 - 40cm . 
5.1.2.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa đất . Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp với kích thước của cây, mỗi chậu/ ô trồng 1 cây.  
 Chăm sóc cây theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn ph ù hợp với đặc 
tính của giống chuối  khảo nghiệm . Trong  thời gian khảo  nghiệm  không  được  sử dụng  bất kỳ một loại TCVN ………:2021  
 14 thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  như sâu 
hại, cỏ dại ..., thuốc  được  lựa chọn  phải đảm bảo không  tác động  đến nấm gây bệnh  héo vàng  và phải 
ghi chép  nhật ký sử dụng.   
- Chuẩn bị nguồn nấm : nấm được phân lập từ mẫu th ân của cây chuối có triệu chứng bệnh điển hình , 
cấy trên  trên môi trường  Komada II (K2)  hoặc PDA (potato dextrose agar)  có bổ sung kháng sinh 
Streptomycin . Sau khi phát triển, nấm được làm thuần bằng cấy đỉnh sinh trưởng hoặc  đơn bào tử. 
Nấm được định danh  bằng kỹ thuật sinh học phân tử PCR (Polymerase chain reaction), hình dạng tản 
nấm trên môi trường đặc hiệu (K2).  
- Nhân sinh kh ối, lây nhi ễm nấm vào đất: Cấy truy ền để làm thuần nấm trên môi trường PDA, khi nấm 
phát triển gần kín trên đĩa môi trường, chuyển toàn bộ miếng thạch vào 1kg hạt kê đã hấp khử trùng ở 
121°C trong 30 phút, ủ trong tối ở 25 °C - 27°C và lắc nhẹ để nấm phát triển đều trong 10 ngày.  Trộn 
hạt kê (ch ứa nấm) với đất trồng theo tỷ lệ 100g hạt kê/10kg đất, đảm bảo mật độ bào tử n ấm trong đất 
lây bệnh đạt 103 bào tử/g đất.  
- Lây nhiễm nhân tạo: Trồng cây chuối con vào đất nhiễm  nấm bệnh.  Trong suốt thời gian lây bệnh cần 
duy trì 25  - 28°C, đảm bảo  đủ ẩm (70  - 80%) để cây phát triển bình thường.  
- Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá:  
+ Số cây bị bệnh; phân cấp mức độ nhiễm bệnh của từng cây sau 90 ngày. Tính chỉ số bệnh và phân 
cấp mức độ nhiễm bệnh của giống.  
+ Cấp bệnh: Đánh giá cấp bệnh của giống  dựa trên mức độ biến màu trên củ  của từng cây  theo thang 
phân cấp sau: 
Cấp bệnh  Biểu hiện  
0 Củ không triệu chứng  
1 Củ b iến màu  1 - 5%  
2 Củ biến màu  6 - 25% 
3 Củ biến màu  26 - 50%  
4 Củ biến màu  51% đến 75 %  
5 Củ biến màu  >75 %  
+ Tính chỉ số bệnh  (DSI) của từng giống theo công thức sau:  TCVN ………:2021  
 15 DSI  = Σ(cấp bệnh  × số cây bị bệnh  cấp tương  ứng )
Σ số cây thử nghiệm    
+ Mức độ kháng của giống được đánh giá dựa trên chỉ số bệnh  (DSI)  như sau:  
Chỉ số bệnh  Đánh giá mức độ chống chịu  của giống  
0 - 1 Kháng cao (HR)  
2 - 3 Kháng (R)  
4 - 5 Mẫn cảm (S)  
5.1.2.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận theo mức độ chống chịu của giống  
5.1.3  Đánh giá khả năng chống chịu bệnh đốm lá  do nấm Sigatoka đen  (Black sigatoka ) 
5.1.3.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại  3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 3 0 cây.  
5.1.3.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây  nuôi cấy mô, đường kính thân  1 - 1,2cm; có 6  - 7 lá thật , cao 
30 - 40cm.  
5.1.3.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa đất. Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp với kích thước của cây, mỗi chậu/ ô trồng 1 cây.  
 Chăm sóc cây theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc 
tính của giống chuối khảo nghiệm. Trong thời gian khảo nghiệm không được sử dụng bất kỳ một loại 
thuốc trừ bệnh nào. Nếu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng sinh vật hại khác như sâu 
hại, cỏ dại , thuốc được lựa chọn phải đảm bảo không tác động đến n ấm gây bệnh đốm lá và phải ghi 
chép nhật ký sử dụng.  
- Chuẩn bị nguồn nấm: nấm được phân lập từ các mẫu lá cây chuối có triệu chứng bị bệnh  điển hình . 
Nấm đư ợc làm thu ần bằng phương ph áp cấy đơn b ào tử hoặc đỉnh sinh trư ởng và nuôi cấy ở 25 - 
28°C. Trên môi trường PDA, tản nấm mịn có màu xanh xám,  bào tử phân sinh không màu, đa bào.  
Nấm được định danh bằng kỹ thuật sinh học phân tử PCR (Polymerase chain reaction).   TCVN ………:2021  
 16 - Chuẩn bị dịch nấm: Cấy truyền để làm  thuần nấm trên môi trường PDA, khi nấm phát triển gần kín 
đĩa môi trường, d ùng dao cấy gạt toàn bộ nấm vào nước cất khử trùng, điều chỉnh làm đều sợi nấm  
đảm bảo mật độ đạt 15mg/ml sợi nấm . 
- Lây nhiễm nhân tạo: sử dụng bút lông nhúng trong dịch nấm đã chuẩn bị  (nồng độ 15mg/ml sợi nấm) 
quét nhẹ lên toàn bộ lá, để khô trong 2 giờ sau đó duy trì độ ẩm  từ 90 - 95%, nhiệt độ từ 28 – 30oC. 
Sau 48 giờ, chuyển cây ra nhà lưới.  
- Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định:  
+ Theo dõi cấp bệnh và đánh giá mức độ nhiễm bệnh của giống  sau 2 đ ến 7 tu ần lây nhi ễm. 
+ Cấp bệnh: d ựa trên mức độ biểu hiện triệu chứng của bệnh để phân cấp nhiễm theo thang 6 cấp như 
sau: 
Cấp Triệu chứng biểu hiện  
0 Không  xuất hiện triệu chứng bệnh  
1 Xuất hiện vệt đỏ ở mặt dưới lá, mặt trên không xuất hiện triệu chứng  
2 Xuất hiện các đốm tròn đỏ tập trung hoặc rải rác ở mặt dưới của lá, mặt trên không 
xuất hiện triệu chứng.  
3 Xuất hiện các đốm tròn nâu nhạt  tập trung hoặc rải rác ở mặt trên của lá  
4 Xuất hiện các đốm tròn đen hoặc nâu, có thể quầng vàng hoặc các mô liền kề bị úa 
vàng ở mặt trên của lá  
5 Xuất hiện các đốm đen với phần giữa bị khô  và có màu xám ; lá bị hoại tử hoàn toàn,  
bị rủ xuống  
 
+ Đánh giá mức độ chống chịu  của giống  dựa trên c ấp bệnh như sau:  
 
Cấp bệnh  Đánh giá mức độ chống chịu  của giống  
0 - 1 Kháng cao (HR) 
2 - 3 Kháng (R)  
4 - 5 Mẫn cảm  (S) TCVN ………:2021  
 17 5.1.3.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận theo mức độ chống chịu của giống  
5.1.4  Đánh giá khả năng chống chịu bệnh chùn ngọn/đọt chuối do virút Bunchy Top Virus  
(Banana Virus I hoặc Musa Virus I ) 
5.1.4.1 Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà  lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại  3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 3 0 cây. 
5.1.4.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây nuôi cấy mô, đường kính thân  1 - 1,2cm; có 6  - 7 lá thật . 
5.1.4.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa đất. Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp với kích thước của cây, mỗi chậu/ ô trồng 1 cây.  
 Chăm sóc cây theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm biên soạn phù hợp với đặc 
tính của giống chuối khảo nghiệm. Trong thời gian khảo nghiệm không được sử dụng bất kỳ một l oại 
thuốc trừ bệnh nào. Nếu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng sinh vật hại khác như sâu 
hại, cỏ dại , thuốc được lựa chọn phải đảm bảo không tác động đến virus gây bệnh chùn ngọn và phải 
ghi chép nhật ký sử dụng.  
- Chuẩn bị nguồn bệnh :: Sử dụng cây chuối bị bệnh để làm nguồn lây nhiễm nhân tạo. Cây chuối bị 
bệnh được thu thập từ những vùng bị bệnh thông qua biểu hiện triệu chứng bệnh  BBTV và được kiểm 
bằng kỹ thuật sinh học phân tử PCR.Cây chuối bị bệnh được trồng cách ly trong nhà lưới chố ng côn 
trùng. Sử dụng loài rệp Pentalonia nigronervosa  để làm tác nhân truyền bệnh .  
- Lây nhiễ m nhân tạo:     
+ Khi cây khảo nghiệm đạt từ 6 - 7 lá, rệp được chuyển từ cây chuối bị bệnh đã chuẩn bị sang 
cây khảo nghiệm. Trước khi lây cho rệp nhịn đói 3 giờ , sau đó chuyển rệp lên lá (hoặc cây) bệnh để 
rệp chích hút khoảng 12 giờ. S au đó chuyển rệp lên cây cần đán h giá. Sau 24 giờ, phun thuốc trừ rệ p 
+ Theo dõi biểu hiện triệu chứng bệnh BBTV sau 3  tháng  lây bệnh .  
- Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định:  
+ Đánh giá dựa trên triệu chứng trên cây và kết quả giám định sự có mặt virus bằng kỹ thuật PCR.  
+ Đánh giá mức độ chống chịu  của giống:  TCVN ………:2021  
 18 TT Chỉ tiêu đánh giá  Đánh giá mức độ chống chịu của 
giống  
1 Không biểu hiện triệu chứng, âm tính trong kỹ 
thuật PCR  Kháng (R)  
2 Biểu hiện triệu chứng, dương tính trong kỹ 
thuật PCR  Mẫn cảm (S)  
5.1.4.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận theo mức độ c hống chịu  của giống  
5.1.5  Đánh giá khả năng chống chịu hạn  
5.1.5.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới/kính; bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc 
tối thiểu 30 cây.  
5.1.5.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm là cây nuôi cấy mô, đường kính thân  1  - 1,2cm; có  6  - 7 lá thật.  
5.1.5.3  Tiến hành khảo nghiệm  
a)  Trồng và chăm sóc  
Cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa hỗn hợp đất trồng gồm đất phù sa không nhiễm mặn 
và cát thô đường kính hạt 0,5 - 1,0 mm theo tỷ lệ 1:1 (theo thể tích). Các chậu hoặc ô có kích thước 
phù hợp với kích thước của cây, mỗi chậu hoặc ô trồng một cây. Duy trì  độ ẩm đất từ 70%  - 75% cho 
đến khi xử lý hạn, k hông sử dụng phân bón hữu cơ trong quá trình khảo nghiệm. Chăm sóc cây theo 
quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn ph ù hợp với đặc tính của giống 
chuối  khảo nghiệm . 
b)  Phương pháp xử lý hạn  
Khi cây ra lá mới sau trồng, tưới nước một lần cho đến khi đạt đến độ ẩm bão hòa . Duy trì nhiệt 
độ  28  - 30oC, ẩm độ không khí 70  - 80%, gió ≤ cấp 3.  
c)  Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi  TCVN ………:2021  
 19 Quan sát định kỳ biểu hiện của cây 5 ngày/lần cho đến khi cây bị hại ở cấp hại ổn định (thang phân cấp  
dưới đây) trong 3 lần theo dõi liên tiếp . Phân cấp mức độ chống chịu hạn của giống theo thang 6 cấp 
như sau.  
+ Cấp  0: cây sinh trưởng bình thường;  
+ Cấp 1: mép lá non cuộn lại , mép lá thành thục hơi lòng mo;  
+ Cấp 2: lá non cuộn, m ép lá thành thục cuộn lò ng máng;  
+ Cấp 3: cả lá non và lá thành thục cuộn lại và lá thành thục chuyển sang màu vàng;  
+ Cấp 4: lá khô (tỷ lệ lá khô >50%) ; 
+ Cấp 5: cây chết (tỷ lệ cây chết >50%) . 
5.1.5.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ chống chịu  hạn theo cấp hại.  
5.1.6  Đánh giá khả năng chống chịu ngập úng  
5.1.6.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 30 cây.  
5.1.6.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm là cây nuô i cấy mô, đường kính thân  1  - 1,2cm; có  6  - 7 lá thật.  
5.1.6.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa hỗn hợp đất trồng có thành 
phần gồm 1/2 đất phù sa + 1/2 cát thô đường kính 0,5  - 1,0 mm (tỉ lệ 1:1 theo thể tích) , mỗi chậu  hoặc 
ô được  trồng 1 cây.  Chăm sóc cây theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm 
biên soạn phù hợp với đặc tính của giống chuối khảo nghiệm.  
- Phương pháp xử lý ngập:  khi cây ra lá mới sau trồng, tưới ngập mặ t đất 3  - 5cm  và duy trì ngập liên 
tục trong 30 ngày.  
- Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: quan sát sinh  trưởng của cây định kỳ 5 ngày/ lần trong suốt quá 
trình duy trì ngập úng.   
- Đánh giá mức độ chống chịu ngập của giống bằng phương pháp cho điểm:  TCVN ………:2021  
 20 + Mỗi  cây sống, sinh trưởng bình thường : 2,5 điểm;   
+ Mỗi cây bị úa vàng : 1,5 điểm;  
+ Mỗi cây chết : 0 điểm.  
Tính điểm trung bình/giống khảo nghiệm . 
5.1.6.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ chống chịu ngập theo điểm đánh giá .  
5.1.7  Đánh giá khả năng chống chịu mặn  
5.1.7.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lướ i, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 30 cây.  
5.1.7.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm là cây nuôi cấy mô, đường kính thân  1 - 1,2cm; có  6  - 7 lá thật.  
5.1.7.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng có kích thước phù hợp với kích thước 
của cây, hỗn hợp trồng gồm 1/2 đất phù sa + 1/2 cát thô đường kính 0,5 - 1,0mm, mỗi chậu hoặc ô 
được trồng 1 cây. Cây được chăm sóc theo quy trình sản xuất d o tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo 
nghiệm  biên soạn ph ù hợp với đặc tính của giống chuối  khảo nghiệm .  
- Phương pháp xử lý mặn: tưới nước mặn khi cây xuất hiện lá mới, để độ mặn trong đất đạt theo yêu 
cầu của tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm và duy trì độ  mặt liên tục trong vòng 60 ngày. Kiểm tra 
định kỳ 5 ngày 1 lần, nếu độ mặn giảm 10%, bổ sung nước mặn để đất có độ mặn theo yêu cầu. 
Trường hợp cây bị chết khi chưa đủ 60 ngày, dừng xử lý.  
- Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: quan sát sinh trưởng của cây đ ịnh kỳ 5 ngày/lần cho đến khi cây 
biểu hiện cấp hại ổn định trong 5 lần theo dõi liên tiếp.  
Đánh giá khả năng chịu mặn theo thang 6 cấp như sau:  
Cấp 0: không có triệu chứng bị hại ; 
Cấp 1: lá úa vàng nhẹ ;  
Cấp 2: lá úa vàng ;  TCVN ………:2021  
 21 Cấp 3: phần mép các lá phía dưới bắt đầu cháy ; 
Cấp 4: toàn bộ lá bị cháy ;  
Cấp 5: cây chết .  
5.1.7.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ hại theo cấp hại ở nồng độ mặn khảo nghiệm.  
5.1.8  Đánh giá khả năng chống chịu phèn  
5.1.8.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lướ i, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 30 cây.  
5.1.8.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm là cây nuôi cấy mô, đường kính thân  1  - 1,2cm; có  6  - 7 lá thật.  
5.1.8.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng có kích thước phù hợp với kích thước 
của cây, hỗn hợp trồng gồm 1/2 đất phù sa + 1/2 cát thô đường kính 0,5 - 1,0mm, mỗi chậu hoặc ô 
được trồng 1 cây. Cây được chăm sóc theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo 
nghiệm  biên soạn ph ù hợp với đặc tính của giống chuối  khảo nghiệm  
- Phương pháp xử lý phèn: khi cây có tối thiểu 1 đợt lộc mới, 15 - 20 ngày tuổi, tưới dung dịch muối 
Sulphát nhôm Al 2(SO 4) 3.18H 2O ở nồng độ phù hợp để đạt được độ pH đất theo yêu cầu. Độ ẩm đất 
khi tưới là 75%. Kiểm tra độ pH đất định kỳ 5 ngày 1 lần, trường hợp độ pH đất thay đổi, điều chỉnh pH 
bằng phương pháp tưới nước (khi pH giảm) hoặc tưới bổ sung muối Sulphát nhôm (khi pH tăng).  
- Duy trì thời gian xử lý phèn liên tục trong 60 ngày. Trường hợp thời gian xử lý phèn chưa đủ 60 ngày 
nhưng cây đã chết, dừng xử lý.  
- Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: quan sát sinh trưởng của cây định kỳ 5 ngày/lần cho đến khi cây 
biểu hiện cấp hại ổn định trong 5 lần theo dõi liên tiếp.  
Đánh giá khả năng chống chịu phèn của giống theo thang 4 cấp như sau:  
+ Cấp 0: cây sinh trưởng bình thường ; 
+ Cấp 1: cây biểu hiện sinh trưởng không bình thường, sinh trưởng kém ; TCVN ………:2021  
 22 + Cấp 2: cây sinh trưởng rất kém ; 
+ Cấp 3: câ y không có khả năng phục hồi . 
5.1.8.4   Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ chống chịu phèn của giống theo cấp hại ở độ pH đất tương ứng.  
5.1.9  Xử lý số liệu thống kê  
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù hợp . 
5.1.10  Báo cáo k ết quả khảo nghiệm có kiểm soát  
Theo m ẫu tại Phụ lục D của Tiêu chu ẩn này.  
5.2  Khảo nghiệm đồng ruộng  
Sử dụng để đánh giá các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng của giống chuối  quy định tại Bảng 
1.1, Bảng 1.2, Bảng 1.3  của Tiêu chuẩn này.  
5.2.1  Khảo nghiệm diện hẹp:  
5.2.1.1   Vùng khảo nghiệm   
Thực hiện tại 3 vùng phân theo ngưỡng nhiệt độ tối thấp trung bình của tháng lạnh nhất trong 
năm, cụ thể:  
Vùng 1: Nhiệt độ tối thấp trung bình < 16oC (±1oC);  
Vùng 2: Nhiệt độ tối thấp trung bình từ 16oC - 20oC (±1oC); 
Vùng 3: Nhiệt độ tối thấp trung bình >20oC (±1oC). 
5.2.1.2  Số điểm và địa điểm khảo nghiệm  
Mỗi vùng khảo nghiệm  thực hiện ít nhất 1 điểm đại diện về điều kiện khí hậu, đất đai của vùng. Trường 
hợp tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm trong các điều kiện đặc thù như hạn, úng, mặn, phèn thì 
phải khảo nghiệm bổ sung ít nhất tại 1 điểm đại diện vùng đặc thù.  
5.2.1.3  Thời gian và số vụ khảo nghiệm : 
Quan sát tối thiểu 2 vụ quả  liên tiếp . 
5.2.1.4  Bố trí khảo  nghiệm  
Bố trí theo kiểu tuần tự hoặc khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, nhắc lại 3 lần, tối thiểu 3 0 cây/lần nhắc.   TCVN ………:2021  
 23 5.2.1.5   Cây g iống khảo nghiệm  
Số lượng cây giống tối thiểu: 9 0 cây . 
Cây giống khảo nghiệm là cây nuôi cấy mô (cao 30  - 40cm, có 6 - 7 lá thật) . 
5.2.1.6  Quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch  
Tuân thủ theo quy trình do  tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn ph ù hợp với đặc tính của 
giống chuối  khảo nghiệm.  
5.2.1.7  Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá  
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá quy định tại Bảng 2. Các mẫu quan sát không lấy từ 
cây ở hàng biên.  
Bảng  2 - Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá khảo nghiệm diện hẹp  đối với cây c huối 
STT Tên tiêu chí  Thời điểm  quan 
sát Phương pháp quan sát và đánh giá  
1. Năng suất  Khi thu hoạch   Năng suất cá thể (kg/cây), năng suất ô 
(tấn/ha)  
2. Chiều cao thân giả  Khi trỗ buồng  Đo từ mặt đất đến cổ buồng, mỗi ô đo 5 
cây 
3. Hàm lượng axít tổng số   Chín  hoàn toàn 
(giai đoạn 5  - 6 
trong than g độ chín 
từ 1 - 7). Phân tích quả nải giữa đã chín , Đo dịch 
quả của 10 quả ngẫu nhiên bằng chuẩn 
độ NaOH (TCVN 5483:2006)  
4. Hàm lượng chất rắn hòa tan 
tổng số (Brix)  Chín hoàn toàn 
(giai đoạn 5  - 6 
trong thang độ chín 
từ 1 - 7) Đo dịch quả của 10 quả ngẫu nhiên bằng 
Refractometer (TCVN 7771:2007)  
5. Hàm lượng vitamin C  Khi quả chín  Phân tích quả nải giữa đã chín. Xác định 
hàm lượng trong 10 quả ngẫu nhiên theo 
phương pháp chuẩn độ 2,6D (TCVN 
8972:2011)  
6. Hàm lượng đường tổng số  Khi quả chín  Phân tích quả nải giữa đã chín. Xác định 
hàm lượng trong 10 quả ngẫu nhiên theo 
phương pháp Bertrand (TCVN 4594  - 88) 
7. Hàm lượng tanin  Khi quả chín  Phân tích quả nải giữa đã chín. Xác định TCVN ………:2021  
 24 hàm lượng trong 10 quả ngẫu nhiên theo 
phương pháp so màu (Haile và Kang 
2019)  
8. Hàm lượng Kali  Khi quả ch ín Phân tích quả nải giữa đã chín. Xác định 
hàm lượng trong 10 quả ngẫu nhiên theo 
phương pháp quang kế ngọn lửa  
9. Hình thế bộ lá  Tại thời điểm ra 
hoa Theo mô tả  
10. Hình dạng buồng quả  Khi thu hoạch  Mô tả hình dạng buồng quả  khi thu 
hoạch  
11. Hình thái nải  Khi thu hoạch  Mô tả hình hình thái nải  khi thu hoạch  
12. Màu vỏ quả khi chín  Khi quả chín  Quả chín hoàn toàn ở nhiệt độ 28  - 300C 
13. Chu vi thân giả  Tại thời điểm ra 
hoa Đo cách mặt đất 50  cm 
14. Khoảng cách giữa các nải trên 
buồng  Khi thu hoạch  Đo khoảng cách giữa nải thứ 2 và thứ  3 
15. Khối lượng buồng quả  Khi thu hoạch  Cân cả buồng , trục buồng được cắt cách 
nải đầu tiên 10 cm , cắt sát nải cuối cùng  
16. Số nải/buồng  Khi thu hoạch  Đếm số nải trên buồng qu ả 
17. Số quả/nải  Khi thu hoạch  Đếm số quả nải 2  và nải 3 
18. Khối lượng quả  Khi thu hoạch  Cân từng quả ở nải 2  và nải  3 
19. Chiều dài quả, tối đa và tối 
thiểu  Khi thu hoạch  Đo chiều dài  bụng quả trên nải 2  và nải  
3, không tính cuống quả  
20. Đường kính quả, tối đa và tối 
thiểu  Khi thu hoạch  Đo đường kính quả chỗ to nhất trên nải 2  
và nải  3 
21. Hình dạng quả   Khi thu hoạch  Mô tả hình dạng (phục lục B)  
22. Độ dày vỏ quả  Chín hoàn toàn 
(giai đoạn 5  - 6 
trong thang độ chín 
từ 1 - 7). Lột rời vỏ quả và đo trực tiếp vỏ của 10 
quả ngẫu nhiên  
23. Độ chắc thịt quả  Chín hoàn toàn 
(giai đoạn 5  - 6 
trong thang độ chín 
từ 1 - 7). Thiết bị Fruit tester (đo thâm nhập) cầm 
tay hoặc máy đo cấu trúc quả (kết nối 
máy tính)   TCVN ………:2021  
 25 24. Hương  Chín hoàn toàn 
(giai đoạn  5 - 6 
trong thang độ chín 
từ 1 - 7). Mô tả bằng thử nếm   
25. Vị Chín hoàn toàn 
(giai đoạn 5  - 6 
trong thang độ chín 
từ 1 - 7). Mô tả bằng thử nếm  
26. Thời gian sinh trưởng   Theo quan sát  
 Khả năng chống chịu bệnh héo 
rũ/héo vàng  (Panama) do nấm 
Fusarium  oxysporum  
f.sp.cubense   Cấp  Cấp xác định  
27. Khả năng chống chịu bệnh đốm 
lá do nấm Sigatoka đen (Black 
sigatoka ) Cấp  Cấp xác định  
28. Khả năng khả năng kháng bệnh 
chùn ngọn/ đọt chuối do virút 
Banana  Bunchy Top Virus  
(Banana Virus I  hoặc Musa 
Virus I ) Cấp Cấp xác định  
5.2.1.8  Xử lý số liệu thống kê  
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù hợp . 
5.2.1.9  Báo cáo kết quả khảo nghiệm  diện hẹp  
Theo m ẫu tại Phụ lục D của Tiêu chu ẩn này . 
5.2.2  Khảo nghiệm diện rộng  
5.2.2.1  Phân vùng khảo nghiệm  
Thực hiện tại 3 vùng phân theo ngưỡng nhiệt độ tối thấp trung bình của tháng lạnh nhất trong 
năm, cụ thể:  
Vùng 1: Nhiệt độ tối thấp trung bình < 16oC (±1oC);  
Vùng 2: Nhiệt độ tối thấp trung bình từ 16oC - 20oC (±1oC); 
Vùng 3: Nhiệt độ tối thấp trung bình >20oC (±1oC). TCVN ………:2021  
 26 5.2.2.2  Địa điểm khảo nghiệm/số điểm khảo nghiệm tối thiểu  
Mỗi vùng khảo nghiệm thực hiện ít nhất 3 điểm đại diện cho 3 tiểu vùng khí hậu và đất đai ở các vùng 
sản xuất chuối phổ biến. Trường hợp tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm trong các điều kiện đặc 
thù như hạn, úng, mặn, phèn thì phải khảo nghiệm bổ sung ít nhất tại 1 điểm đại diện vùng đặc thù.  
5.2.2.3  Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Quan sát tối thiểu 2 vụ quả  liên tiếp . 
5.2.2.4  Bố trí khảo  nghiệm  
Bố trí trên ô lớn, không nhắc lại, tối thiểu 100 cây/ô.  
5.2.2.5  Cây g iống khảo nghiệm  
Số lượng cây giống khảo nghiệm: tối thiểu 1000 cây .  
Cây giống khảo nghiệm là cây nhân từ chồi hoặc cây nuôi cấy mô  (chiều cao 30 – 40cm, có 6  - 7 lá 
thật). 
5.2.2.6  Quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch  
Tuân thủ theo quy trình sản xuất do chủ sở hữu giống hoặc tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  
biên soạn ph ù hợp với đặc tính của giống chuối  khảo nghiệm.  
5.2.2.7  Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá  
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá quy định ở Bảng 2, riêng đối với  chỉ tiêu năng su ất thì 
đánh giá như sau: Chia ô khảo nghiệm thành 5 điểm theo đường chéo. Mỗi điểm cân khối lượng quả 
từ 10 cây ngẫu nhiên, lấy năng suất trung bình của 1 cây n hân với số cây trên ô khảo nghiệm.   
Các mẫu quan sát không lấy từ cây ở hàng biên.  
5.2.2.8  Xử lý số liệu thống kê   
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù hợp . 
5.2.2.9  Báo cáo kết quả khảo nghiệm  diện rộng  
Theo m ẫu tại Phụ lục D của Tiêu chu ẩn này . 
5.3  Yêu cầu về địa điểm, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị phục vụ khảo nghiệm   
5.3.1  Yêu cầu đối với khảo nghiệm có kiểm soát  TCVN ………:2021  
 27 - Có nhà lưới/nhà kính để lây bệnh nhân tạo và đánh g iá các điều kiện bất thuận;   
- Có ô xi măng hoặc chậu thí nghiệm được thiết kế p hù hợ p cho từng nội dung khảo nghiệm;  
- Đối với khảo nghiệm đánh giá khả năng chống chịu với bệnh hại phải có:  
+ Hệ thống/ hoặc buồng sinh thái tạo ẩm và duy trì nhiệt độ, ẩm độ ổn định;  
+ Thiết bị theo dõi nhiệt và ẩm độ;   
+ Phòng thí nghiệm và trang thiế t bị để phân lập, nhân nuôi, lưu giữ, lây nhiễm và kiểm tra sự 
hiện diện củ tác nhân gây bệnh và nhện hại gồm: buồng cấy, tủ định ôn, máy lắc, máy ly tâm, máy ly 
tâm lạnh, kính hiển vi, tủ lạnh, tủ ổn nhiệt, máy ảnh, máy điện di, thiết bị PCR, buồng UV, má y tinh kết 
nối với buồng UV, Votex, máy chỉnh pH, cân điện tử.  
- Trang thiết bị (máy tính, máy in, máy/thiết bị ghi hình), phần mềm phục vụ cho việc xử lý số liệu thống 
kê kết quả khảo nghiệm;  
- Trang thiết bị phục vụ quan sát các chỉ tiêu khảo nghiệm (kính lúp, kính hiển vi, máy ảnh ). 
5.3.2  Yêu cầu đối với khảo nghiệm đồng ruộng  
- Có hoặc thuê diện tích đất phù hợp  để trồng số  cây tối thiểu quy định tại mục;  
- Trang thiết bị phục vụ cho việc nhập số liệu, xử lý số liệu thống kê kết quả khả o nghiệm: máy  tính, 
máy in, thiết bị ghi hì nh, phần mềm máy tính liên quan;  
- Trang thiết bị, dụng cụ quan sát theo yêu cầu tại Bảng 3 . 
Bảng  3 - Yêu cầu trang thiết bị, dụng cụ quan sát một số chỉ tiêu giá trị canh tác, giá trị sử dụng 
đối với khảo nghiệm giống chuối trên đồng ruộng  
STT Chỉ tiêu  Tên trang thiết bị, dụng cụ  
1. Năng suất  Cân đồng hồ 20  kg, 30  kg, 60  kg 
2. Chiều cao thân giả  Thước chia vạch cm, có chiều dài 3  – 4 m tùy 
giống  
3. Hàm lượng axít tổng số  Buret tự động 25  – 50 ml (Chai 2L + Quả B óp); 
Bình tam giác 50, 100, 250  ml,...  
Ống đong 20, 50, 100 ml;...  
Tủ lạnh trữ thịt quả ( -20°C - 0°C). Máy xay thịt 
quả cầm tay, phễu lọc I chất,...  TCVN ………:2021  
 28 Máy Chuẩn độ điện thế  
4. Hàm lượng chất rắn hòa tan tổng số 
(Brix)  Chiết quang kế (Refractormeter: 0  - 85%)  
5. Hàm lượng vitamin C  Buret tự động 25  ml (Chai 2L + Quả Bóp);  
Bình tam giác 50, 100, 250  ml, 500  ml.;  
Cốc thủy tinh 50, 100  ml; ống đong 10  – 50 ml. 
Cân hóa chất ±0,001g  
Máy Chuẩn độ điện thế hoặc Sắc ký lỏng hiệu 
năng cao (HPLC)  
6. Hàm lượng đường tổng  số Bếp đun điện (đơn/đôi);  
Bình tam giác 250  ml chịu nhiệt;  
Phễu lọc hóa chất; ống đong 20, 50,100  ml;  
Máy tạo nước cất.  
Cân hóa chất: ±0,001  g;  ±0,001  mg.  
Tủ lạnh trữ thịt quả ( -20°C - 0°C);  
Máy xay thịt quả cầm tay, phễu lọc hóa chất.  
Máy chuẩn độ điện thế; hoặc sắc ký lỏng cao áp 
(HPLC)  
7. Hàm lượng tanin  Thiết bị so màu  
8. Hàm lượng Kali  Tủ sấy, Cân phân tích, cân kỹ thuật, bộ phá mẫu, 
Máy quang kế ngọn lửa hoặc AAS  
9. Hình thế bộ lá  Thước đo độ  
10. Hình dạng buồng quả  Bút vẽ, máy chụp hình  
11. Hình thái nải  Bút vẽ, máy chụp hình  
12. Màu vỏ quả khi chín  Bảng so màu RHS hoặc máy đo màu  
13. Chu vi thân giả  thước dây (thợ may) chia vạch cm  
14. Khoảng cách giữa các nải trên buồng  Thước nhựa chia vạch cm thông thường  
15. Khối lượng buồng quả Cân đồng hồ 20  kg, 30  kg, 60  kg 
16. Số nải/buồng   
17. Số quả/nải   TCVN ………:2021  
 29 18. Khối lượng quả  Cân điện tử  
19. Chiều dài quả, tối đa và tối thiểu  Thước nhựa chia vạch cm thông thường  
20. Đường kính quả, tối đa và tối thiểu  Thước nhựa chia vạch cm thông thường  
21. Độ cong quả/hình dạng quả  Bút vẽ, máy chụp hình  
22. Độ dày vỏ quả  Thước vi cấp (mm)/ Thước kẹp hiện số (0  – 300 
mm) 
24. Độ chắc thịt quả  Thiết bị Fruit tester cầm tay hoặc máy đo cấu trúc 
quả (kết nối máy tính)  
25. Hương  Đánh giá cảm quan  
26. Vị Đánh giá cảm quan  
27. Thời gian sinh trưởng   
28. Khả năng chống chịu bệnh héo rũ 
(Panama) do nấm Fusarium 
oxysporum f.sp.cubense gây ra – xem 
xét Kính hiển vi, tủ định ôn, nồi hấp tiệt trùng, hệ 
thống PCR  
29. Khả năng khả năng chống chịu bệnh 
đốm lá(Black sigatoka)  Kính hiển vi, tủ định ôn, nồi hấp tiệt trùng, hệ 
thống PCR  
30. Khả năng khả năng kháng bệnh chùn 
đọt chuối do siêu vi trùng Bunchy Top 
Virus (Banana Virus I hoặc Musa 
Virus I)  Kính hiển vi, tủ định ôn, nồi hấp tiệt trùng, hệ 
thống PCR  
 
 
 
  TCVN ………:2021  
 30 
Phụ lục A  
(quy định)  
Hình thế lá chuối  
 
 
 
 
 
 
 
                              Đứng                           Xòe ngang                                 Rủ xuống  
  
  TCVN ………:2021  
 31 Phụ lục B  
(quy định)  
Hình dạng quả chuối  
 
                               Thẳng                                  Cong                      Thẳng ở cuối quả  
 
 
 
  
TCVN ………:2021  
 32 
Phụ lục C  
(quy định)  
Hình dạng buồng chuối  
                       Hình trụ                                          Hình khác                            Hình nón cụt  
  TCVN ………:2021  
 33  
Phụ lục D 
(quy định)  
Mẫu báo cáo k ết quả khảo nghi ệm   
 
TÊN TỔ CHỨC KHẢO NGHIỆM  
 
Số:.....................  CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM  
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc  
............... ., ngày ....... tháng ........ .năm ..... 
 
BÁO CÁO K ẾT QU Ả KHẢO NGHI ỆM GI ỐNG CÂY TR ỒNG 
I. Thông tin chung  
1. Tên, địa chỉ tổ chức khảo nghiệm:  
2, Tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm:  
3. Tên giống khảo nghiệm  
4. Nội dung khảo nghiệm (có kiểm soát, diện hẹp, diện rộng)  
5. Vùng khảo nghiệm (đối với khảo nghiệm đồng ruộng):  
II. Địa điểm, thời gian và phương pháp khảo nghiệm  
1. Địa điểm và thời gian khảo nghiệm (thống kê đầy đủ các địa điểm kh ảo nghiệm)  
Địa điểm khảo nghiệm  Ngày trồng  Ngày thu quả  
   
   
2. Phương pháp bố trí khảo nghiệm (báo cáo đầy đủ, chi tiết phương pháp khảo nghiệm theo các 
nội dung hướng dẫn tại mục 4 của Tiêu chuẩn này).  
III. Kết quả khảo nghiệm  TCVN ………:2021  
 34 Báo cáo đầy đủ kết quả  theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng theo 
hướng dẫn tại mục 4.1 (đối với khảo nghiệm có kiểm soát); Bảng 2 (đối với khảo nghiệm diện hẹp trên 
đồng ruộng) và Bảng 3 (đối với khảo nghiệm diện rộng trên đồng ruộng).  
IV. Kết lu ận  
1. Kết luận rõ giống có đạt Tiêu chuẩn về giá trị canh tác, giá trị sử dụng đối với các chỉ tiêu yêu 
cầu mức giới hạn không?  
2. Kết luận rõ mức giá trị đạt được đối với các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng không 
yêu cầu mức giới hạn, nêu r õ điều kiện khảo nghiệm để đạt mức giá trị đó.  
 
Tổ chức khảo nghiệm  
(Ký tên, đóng dấu)  Người viết báo cáo  
 
 
 
 
 
 
 
 
  TCVN ………:2021  
 35 Thư mục tài liệu tham khảo  
[1] Bộ Nông nghiệp và PTNT (2018). Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8550:2018. Giống cây trồng – 
Phương pháp kiểm định đồng ruộng.  
[2] Bộ Nông nghiệp và PTNT (2010). Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 -38: 2010/BNNPTNT: Quy 
chuẩn kỹ thuật Quốc gia về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng.  
[3] Luật Trồng trọt số 31/2018/HQ14 ngày 19/11/2018.  
[4] Thông tư 17/2019/TT -BNNPTNT ngày 15 tháng 11 năm 2019: Ban hành danh mục loài cây 
trồng chính.  
[5] Nguyễn Văn Khiêm (2000), Nghiên cứu bệnh héo rũ chuối do nấm Fusarium gây hại ở Việt 
Nam. Luận án thạc sỹ. Trường đại học khoa học tự nhiên, Đại học quốc gia Hà Nội.  
[6] Nguyễn Duy Trang, Lê Đình Danh (1988) . Một số kết quả nghiên cứu bước đầu về cây chuối. 
Tuyển tập công trình nghiên cứu cây Công nghiệp - Cây ăn quả. NXB nông nghiệp, Hà Nội.  
[7] Phạm Quang Tú, Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và một số biện pháp kỹ thuật 
nhằm nâng cao năng suất chuối tiêu xuất khẩu. Luận văn thạc sỹ khoa học nông nghiệp, Viện 
Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam, Hà Nội, 2000.  
[8] Trần Thế Tục, Vũ Mạnh Hải và CS, Xác định hệ thống các thông số kỹ thuật, kinh tế của mô 
hình sản xuất chuối tiêu tập trung trong sinh thái đồ ng bằng Bắc bộ, Viện Nghiên cứu Rau quả. 
Kết quả nghiên cứu khoa học về Rau quả 1990 - 1994. NXB Nông nghiệp, 1995.  
[9] Nguyễn Văn Nghiêm, Phạm Quang Tú, Đoàn Nhân Ái và CS (2010). “Kết quả nghiên cứu 
tuyển chọn giống chuối Tiêu hồng”. Kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ Viện Khoa học 
nông nghiệp Việt Nam 2006 -200. NXB Nông nghiệp.  
[10] Nguyễn Văn Nghiêm, Đinh Thị Vân Lan, Võ Văn Thắng, Ngô Xuân Phong (2015). Kết 
quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác chuối tiêu hồng vụ 2 ở  vùng đồng bằng 
Bắc bộ. S ố chuyên đề “Viện Nghiên cứu Rau quả - Kết quả Nghiên cứu khoa học giai đoạn 
2010 – 2015” - Tạp chí Nông nghiệp và PTNT, số tháng 5/2015; trang 51 -58. 
[11] Nguyễn Văn Dũng, Ngô Tú Quyên, Nguyễn Văn Nghiêm, Võ Văn Thắng, Ngô Xuân 
Phong, Đinh Thị Vân Lan (2019). Kết quả tuyển chọn và khảo nghiệm giống chuối tây GL3 -2 tại 
một số tỉnh phía Bắc. Tạp chí Nông nghiệp và PTNT, số 24/2019; trang 36 -43. 
[12] Hung T.N., Hung N.Q., Mostert D., Viljoen A., Chao C.P, và Molina A.B. 2017 . First 
Report of Fusarium Wilt on Cavendish Bananas, Caused by Fusarium oxysporum f. sp. 
cubense Tropical Race 4 (VCG 01213/16), in Vietnam. Disease Note.  
[13] Gowen S. 1995 . Banana and Plantains. Chpman and  Hall. INIBAP. p. 339.  
[14] Anon.1996. Descriptors for Banana (Musa spp.) INIBAP/IPGRI. pp. 55.  
[15] Singh,  H.P., Uma, S. and Sathiamoorthy, S. 2001. A Tentative Key for Identification and 
Classification of Indian Bananas. NRCB, Trichy. Niseema Printers  & Publishers, Kochi. pp. 61.  
 
 
 TCVN ………:2021  
 36  
 
 
  TCVN ………:2021  
 37