GIDA IŞINLAMA YÖNETMELİĞİ   
 
BİRİNCİ BÖLÜM  
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar  
 
Amaç  
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; ışınlama tesisleri nde gıda ve gıda bileşenlerinin 
iyonlaştırıcı radyasyon la ışınlanması, ışınlanan gıda ve gıda bileşenlerinin piyasaya arzı ve resmi 
kontrollerine dair usul  ve esasların  belirlenmesidir.  
Kapsam   
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; işletme lisans belgesi almış  ışınlama işletmelerinin kayıt 
işlemleri  ile bu tesislerde gıda ve gıda bileşenlerinin iyonlaştırıcı radyasyonla ışınlanmas ı, 
ışınlanan gıda ve gıda bileşenlerinin piyasaya arzı ve resmi kontrollerine dair usul ve esasları 
kapsar.  
(2) Bu Yönetmelik hükümleri,  
a) Soğurulan dozun, nötron kullanan denetim cihazları için 0,01 Gy ve diğerleri için 0,5 
Gy’den büyük olmaması şartıyl a, X -ışınları için 10 MeV, nötronlar için 14 MeV ve diğer 
durumlarda 5 MeV en yüksek radyasyon enerji düzeylerinde ölçüm ve kontrol cihazlarında 
üretilen iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalan gıda maddelerini , 
b) Tıbbi gözetim altında steril diyet ihtiyacı duyan hastalar için hazırlanan ışınlanmış 
gıdaları  
kapsamaz.  
Dayanak  
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,  
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem 
Kanununa,  
b) 13/7/1982 tarih li ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurum u Kanununa,  
c) 24/07/1985 tarihli ve 85/9727 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan 
Radyasyon Güvenliği Tüzüğüne  
dayanılarak hazırlanmıştır.  
Tanımlar   
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;  
a)  Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,  
b) Böceklenme yi önleme: Gıda maddelerine ar iz olan böceklerin yumurta ve larvalarının 
canlılık ve üreme faaliyetlerinin yok edilmesi veya azaltılarak etkisiz hale getirilmesini , 
c) Doz: Belirli bir malzemenin birim kütlesine (kg) aktarılan iyonlaştırıcı rady asyon 
enerjisinin (J oule) miktarını (J/kg),  
ç)  Dozimetri: Soğrulan radyasyon dozunun dozimetreler kullanılarak ölçülmesi yöntemini,  
d) Dozimetre: Radyasyona karşı tekrarlanabilir, ölçülebilir bir cevabı olan , bir sistemdeki 
soğrulan dozu ölçmek için kull anılabilecek cihaz veya malzeme yi, 
e) Genel ortalama soğurulan d oz: Işınlanan ürünlerin tüm hacmi boyunca, stratejik  (dozun 
en küçük ve en büyük olduğu noktalar ) ve/veya gelişigüzel noktalara yeterli sayıdaki 
dozimetrelerin yerleştirilmesi ile belirlenen d oz dağılımından hesaplanan  ortalama  doz değerini,  
f) Gıda ışınlama: Gıda maddesinin istenilen bir teknolojik amaca ve usulüne uygun olarak 
yeterli bir dozda iyonlaştırıcı  radyasyona maruz bırakılmasını,  
g) Gray (Gy): Soğurulan  iyonlaştırıcı radyasyon doz birimi ni (1 Gray =1 j/kg),   
 ğ) Işınlama tesisi: Gıdanın uygun bir ışın kaynağıyla güvenli bir şekilde ışınlanması için 
tasarlanmış ve lisanslanarak tescil edilmiş kaynak, donanım ve sistemlerini içeren bina ve ek 
yapılarını,  
h) Işınlama i şletmesi: 17/12/201 1 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gıda 
İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliği kapsamında faaliyet gösteren ve 
ışınlama işlemi yapan işletmeler ile Bakanlık tarafından bu yönetmelik kapsamında  ithalata 
yönelik olarak uyg un görülen işletmelerini ,  
ı) İşletme lisans b elgesi: Işınlama tesisinin tasarım, inşa ve işletilmesi  için Türkiye Atom 
Enerjisi Kurumu tarafından verilen  yetkilendirme  belgesini,  
i) MeV: Milyon elektron volt enerji birimini,  
j) Mikrorganizma: Bakteri, vir üs, maya, küf, alg, parazitik protozoa, m ikroskobik parazitik 
helmintini,   
k) TAEK: Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu,  
ifade eder.  
 
İKİNCİ BÖLÜM  
Işın Kaynakları, Lisans ve Kayıt işlemleri ile  Işınlama İşletmeleri  
 
Işın kaynakları  
MADDE 5 ‒ (1) Gıdalar yalnız ca aşağıdaki iyonlaştırıcı radya syon kaynaklarına tabii 
tutulabilir:   
a) Kapalı Kobalt -60 (Co -60) ve Sezyum -137 (Cs -137) ışınlama kaynaklarından yayılan 
gama ışınları,  
b) 5 MeV ve daha düşük enerjide çalışan ışınlayıcılardan elde edilen X - ışınları,  
c) 10 MeV ve daha düşük enerjide çalışan ışınlayıcılardan  elde edilen elektron  demeti.  
Lisans ve kayıt işlemleri  
MADDE 6  - (1) Gıda ışınlama işletmesi  kurmak isteyen özel ve tüzel kişiler  sırasıyla ; 
a) TAEK'den gıda ışınlama tesisi k urmak ve işletmek için işletm e lisans b elgesini,  
b) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dai r Yönetmeliğe göre Bakanlıktan 
işletme kayıt b elgesini almakla yükümlüdür ler. 
Işınlama  işletmeleri  
MADDE 7  – (1) Gıda ışınlama işletmeler i, radyasyon güvenliği açısından Radyasyon 
Güve nliği Tüzüğü ve 24/03/2000 tarihli ve 23999 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Radyasyon 
Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine uymakla yükümlüdürler . 
(2) Işınlama tesisleri nin 5 inci maddedeki ışınlama  kaynaklarından birinin kullanıldığı, 
gerekli  teknolojik dona nıma sahip ve radyasyon güvenliği ile hijyenik koşullara uygun olarak 
inşa edilmiş olması gerekir.  
(3) Işınlama işletmelerinde ; 
a)  Gıda ışınlamada i stihdam edilen  personelin  bu konu da eğitim  alması nın sağlanması , 
b) Gıda ışınlama sırasındaki işlem kontrol  parametreleri  ile dozimetrik ölçüm kayıtlarının 
tutulması ve muhafazası,  
c)  10 uncu maddede belirtilen kayıtların tutulması ve muhafazası,  
ç) Gıdaların ışınlanıp ışınlanmadığının ayrımını yapmak  amacıyla ışınlanacak  gıdanın  
ambalajının  üstüne ışınlamayla  renk değiştiren bir indikatör yapıştırılması,  
zorunludur.  
  
 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  
Gıda Işınlama Esasları, Yeniden Işınlama, Tutulması Gereken Kayıtlar  
 
Gıda ışınlama esasları  
MADDE 8 ‒ (1) Gıda ışınlama işlemi aşağıdaki esaslara göre yapılır:  
a) Gıdalarda , gıda kay naklı hastalıkların önlenmesi, bozulmaya neden olan 
mikroorganizmaların yok edilmesi, çürümenin önlenmesi veya geciktirilmesi ile gıdaların 
bozulmasının önlenmesiyle ürünün raf ömrünün artırılması, filizlenme, çimlenme ve olgunlaşma 
ile oluşabilecek gıda k ayıplarının azaltılması, bitki ya da bitkisel ürünlere zarar veren 
organizmalar ın etkisiz hale getirilmesi amaçlarından biri veya birkaçı için belirlenmiş ışınlama 
dozunda, uygun teknolojik ve hijyenik koşullarda yapılır . 
b) Gıda ışınl ama için gerekli koşu llar EK -1’de verilmiştir.  
c) Işınlama işlemi öncesinde, işlem sırasında ve sonrasında 17/12/2011 tarihli ve 28145 
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliğinde belirtilen genel hijyen 
kurallarına uyulur.  
ç) Işınlanacak gıda  ile ışınlanacak gıdanın tema s ettiği madde ve malzeme ler 29/12/2011 
tarihli ve 28157 üçüncü  mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Gıda K odeksi ’ne ve 
ışınlama işlemine uygun ol malıdır.  
d) Işınlama işleminde bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen ışın kaynakl arı 
kullanılır.  
e) Gıdaya uygulanacak genel ortalama  soğurulan  doz, gıdanın EK -2’de dahil olduğu gıda 
grubuna ve teknolojik amaca  uygun doz sınırları içerisinde  belirlenir.  
f) Genel ortalama soğurulan doz EK -4'e göre hesaplanır ve bulunan değer EK -2’de 
belirtilen maksimum genel ortalama soğurulan dozu geçemez.  
g)  Kullanılan dozimetrik yöntem  ulusal/ uluslararası  standartlara uygun olma lıdır.  
ğ) Işınlama  işlemi  kısmi dozlarla da uygulanabilir. Ancak toplamda maksimum genel 
ortalama soğurulan doz aşılamaz.  
h) Gıda ışınlaması ile aynı amaçla uygulanacak olan he rhangi bir kimyasal işlem, ışınla ma 
işlemi  ile birlikte kullanılamaz .  
Yeniden ışınlama  
MADDE 9 – (1) Hububat, baklagiller, kurutulmuş meyveler gibi nem  oranı düşük 
gıdalarda ışınlama sonrası sadece böceklenmeyi  önlemek amacıyla yeniden ışınla ma yapılabilir.  
 (2) Yeniden ışınlamada uygulanan dozlar toplamı, EK -2’de belirtilen kendi gıda grubunda 
yer alan maksimum genel ortalama soğurulan dozu geçemez.  
(3)  Aşağıdaki durumlar  gıdanın yeniden ışınlanması o larak kabul edilmez;  
a) Karantina amaçlı veya kök ve yumruların filizlenmesini önlemek gibi gıda güvenilirliği 
dışındaki amaçlarla düşük dozlarda ışınlanmış gıdalar ve bu  maddelerden üretilmiş gıdaların 
ışınlanması,  
b) % 5’ten daha az miktarda ışınlanmış b ileşen içeren gıdaların ışınlanması,  
c) 8 inci maddenin birinci  fıkrasının (ğ) bendinde  belirtilen kısmi dozda ışınlama . 
Tutulması gereken k ayıtlar   
MADDE 10 – (1) Işınlama işletmelerinde  ışınlanan her bir parti gıda için  aşağıda yer alan 
kayıtlar tutulur ve bu kayıtlar en az 5 yıl süreyle saklanır:  
a)  Işınlanmış gıdanın adı, niteliği ve miktarı,  
b) Işınlama işlemi yaptıran işletme tarafından verilen parti numarası veya son tüketim 
tarihi/tavsiye edilen tüketim tarihi,   
 c)  Işınlama işletmesi tarafından ver ilen i şlem  takip numarası , 
ç)  Işınlama işlemini talep eden gıda işletmecisi,  
d)  Işınlanmış gıdanın alıcısı  olan gıda işletmecisi , 
e)  Işınlama tarihi,  
f)  Işınlama sırasında kullanılan ambalaj materyali ve şekli,  
g) Işınlama işleminin  kontrolüne dair v eriler, yürütülen dozimetrik kontroller ve özellikle 
en düşük ve en yüksek limitlerin, soğurulan dozun ve iyonlaştırıcı radyasyonun tipinin detayları 
ile birlikte elde edilen sonuçlar ı, 
ğ) Başlangıç dozu doğrulama (vali dasyon)  ölçümlerine ilişkin referans lar.  
 
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM  
Etiketleme, Taşı ma ve Depolama  
 
Etiketleme  
MADDE  11 – (1) Işınlama işletmeleri ışınlama işleminin yapıldığına dair belge 
düzenlemek zorundadır. Bu belgede 10 uncu maddenin birinci fıkrasındaki a, b, c, ç, d, e ve f 
bentlerinde yer ala n bilgiler bulunur . Bu b ilgiler  ışınla nmış  gıdanın depolanması  ve taşınması 
sırasında ürünün ambalajının üzerinde veya ticari belgelerde yer alır . Bu belge gıda ile birlikte 
ışınlamayı talep eden işletmeciye aktarılır.  
(2) Bu y önetmelik kapsamında yer alan  gıdaların etiketi 26/01/2017  tarihli ve 29960  
mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri 
Bilgilendirme Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere uygun olur . Türk Gıda Kodeksi Gıda 
Etiketleme ve Tüketicileri Bilgi lendirme Yönetmeliği’ne ilave olarak  aşağıda belirtilen  kurallara 
uyulur . 
a) Son tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine arz edilecek olan ; 
1) Hazır ambalajlı ışınlanmış gıdalarda “Işınlanmıştır” veya “Işınlama işle mi yapılmıştır” 
ifadesinin ve EK -3’de ver ilen yeşil renkli uluslararası gıda ışınlama sembolü “Radura” nın temel 
görüş alanında kolayca görülebilir şe kilde etiket üzerinde,  
2) Hazır ambalajlı hale getir ilmeksizin satılan ışınlanmış gıdalar da “Işınlanmıştı r” veya 
“Işınlama işlemi yapılmıştır” ifadesinin ve EK -3’de verilen yeşil renkli uluslararası gıda ışınlama 
sembolü “Radura” nın etiket üzerinde veya eşlik eden  ticari belgelerde  
bulunması zorunludur.   
b) Satış yapılan işletmede , tüketicinin talebi doğrul tusunda paketlenerek satılan veya 
doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş ışınlanmış  gıdalar ın satışı sırasında 
“Işınlanmıştır” veya “Işınlama işlemi yapı lmıştır” ifadesi nin satın alan kişinin görebileceği 
yerlerde bulundurulması ve ya gıda ile birlikte satın alan kişiye sunulması  zorunludur.  
c) Son tüketiciye ve toplu tüketim yerlerine arz edilmeyen gıdalarda (a) bendinin 1 ve 2  
nolu alt bentleri uygulanır.  
ç) Gıda  ışınlanmış bir bileşen içeriyorsa;  gıdanın etiketinde yer alan bileşenler liste sinde 
ışınlanmış bileşenden sonra gelmek üzere “Işınlanmıştır” veya “Işınlama işlemi yapılmıştır” 
ifadesi yer alır.  
d) Gıda, ışınlanmış bir bileşik bileşen içeriyorsa Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve 
Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin Ek -4 Bölü m 5’de yer alan bileşik bileşenlerin 
içeriğinin yazılması zorunluluğuna tanınan istisnalar uygulanmaz. Bu bileşik bileşenin son 
üründe %  2’den daha az olması durumunda bile ışınlanmış bileşenin varlığını vurgulamak üzere  
 bileşen  listesinde ışınlanmış bileş enden sonra gelmek üzere “Işınlanmıştır” veya “I şınlama işlemi 
yapılmıştır” ifadesi belirtilmelidir.  
 
Taşıma ve depolama  kuralları  
MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki  gıdaların taşınması ve depolanmas ı, Türk 
Gıda Kodeksi Yönetmeliği ’nin Taşıma ve dep olama kuralları başlıklı bölümünde yer alan 
hükümlere  uygun olur.  
 
BEŞİNCİ BÖLÜM  
Çeşitli ve Son Hükümler  
 
İzlenebilirlik  
MADDE 13  – (1) Gıda işletmecileri ışınlanmış gıdanın hammadde temini, ithalat , ihracat , 
üretim, işleme ve piyasaya arzı ile ilgili tüm aşamaların da izlenebilirliği sağlamakla yükümlüdür.   
Resmi k ontroller , ithalat işlemleri  
MADDE  14 – (1) Resmi kontrol ler 5996 sayılı Kanun  kapsamında , 17/2/2011 tarih li ve 
28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yöne tmelik  
ve bu yönetmelik kapsamında  Bakanlık tarafından yapılır.  
(2) Işınlama tesislerinin radyasyon güvenliği açısından denetlenmesi; Radyasyon 
Güvenliği Yönetmeliği, 18/ 6/1994 tarih li ve 21964 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gamma 
ve Elektron Demeti Işı nlama Tesislerinin Güvenliği ve Li sanslanması Yönetmeliği ile 31/ 7/2010 
tarihli ve 27658 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Denetimleri ve 
Yaptırımları Yönetmeliği'ne göre TAEK tarafından yapılır.  
(3) Gıdada ışınlama  işlemi ile ilgili ol arak yapılacak  analizler, ulusal veya uluslararası 
kabul görmüş analiz metotlarına göre Bakanlığı n belirleyeceği laboratuvar larda veya TAEK 
laboratuvarlarında yapılır . 
(4) Işınlanm ış gıda veya ı şınlanmış bileşen  içeren gıdaların ithalatına  yalnızca  ışınlam a 
işleminin Bakanlıkça  uygun bulunan ışınlama  işletmelerinde  yapılması koşuluyla izin verilir. 
Bakanlıkça belirlenen uygunluk kriterleri ve uygun bulunan ışınlama işletme lerinin listesi 
Bakanlık internet sitesinde yayımlanır.  
(5) Avrupa Birliği tarafından onaylanmış ışınlama işletmeleri Bakanlıkça uygun bulunan 
ışınlama işletmeleri olarak kabul  edilir ve dördüncü fıkrada belirtilen listeye eklenir. Bu 
işletmeler gerekli görüldüğü hallerde yerinde  kontrol e tabii tutulabilir.  
(6) Dördüncü ve beşinci fıkrada  yer alan uygunluk kriterlerinin tespiti ile bunlara ilişkin 
kontroller Bakanlık  ve ilgili kurumların işbirliğinde yapılır . 
(7) İthalat aşamasında dördüncü  ve beşinci fıkrada atıf yapılan ışınlama işlemini 
gerçekleştiren işletmenin adı ve adresi ile 10 uncu  maddede yer alan belgeler in ibraz edilmesi 
zorunludur.  
İdari y aptırımlar  
MADDE 15  – (1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Veteriner 
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu nun ilgili maddelerine göre idari yaptırım 
uygulanır.  
Avrupa Birliğine mevzuatına uyum  
MADDE  16 – (1) Bu Yönetmelik  (AT) 1999/2  sayılı Işınlanmış Gıda ve Gıda Bileşenleri 
ile ilgili Üye Ülkelerin Kanunlarının Yaklaştırılması ve (AT) 1999/3  sayılı Işınlanmış Gıda ve  
 Gıda Bileşenleri ile ilgili Komisyon Listesinin  Oluşturulması için Avrupa Parlamentosu ve 
Konsey Direktifleri dikkate alınarak hazırlanmıştır . 
 
 
Yürürlükten kaldırılan mevzuat  
MADDE 17  – (1) 06/11/1999 tarih li ve 23868 sayılı Resmi Gazete’de yayımlana n Gıda 
Işınlama Yönetmeliği bu Y önetmeliğin yayımı t arihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır . 
Geçiş hükümleri  
GEÇİCİ MADDE 1  – (1) Bu Yönetmeliğin yayım tarihinden önce faaliyet gösteren gıda 
işletmecileri; bu Yönetmelik hükümlerine 30/06/2018  tarihine kadar uyum sağlamak zorundadır.  
(2) Bu Yönetmeliği n yayım tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri; bu 
Yönetmeliğin hükümlerine uyum sağlayıncaya kadar, yürürlükten kaldırılan Gıda Işınlama 
Yönetmeliği hükümlerine uymak zorundadır.  
Yürürlük  
MADDE 18  – (1) Bu Yönetmelik yayımı  tarihinde yürürlü ğe girer.  
Yürütme  
MADDE 19  – (1) Bu Yönetmelik hükümleri  Gıda, Tarım ve Hayvancılık  Bakanı  
tarafından yürütülür . 
  
 EK – 1 
 
GIDA IŞINLAMA İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR  
 
 
1- Gıda ışınlama  işlemi  iyi üretim, iyi tarım veya iyi hijyen uygulamalarının yerini 
alamaz ve sadece aşağıdaki durumlarda uygulan ır: 
a) Teknolojik olarak bir ihtiyaç mevcut ise,  
b) Sağlık için bir tehlike oluşturmuyorsa ve önerilen koşullarda gerçekleştiriliyorsa,  
c) Tüke tici menfaatleri için uygun ise.  
2- Gıda ışınlama işlemi sadece aşağıdaki amaç lar için kullanıl ır: 
a) Patojen mikroorganizmaların yok edilmesi ile gıda kaynaklı hastalıkların 
önlenmesi,  
b) Bozulmaya neden olan mikroorganizmaların yok edilmesi ve çürümenin 
önlenmesi veya geciktirilmesi ile gıdaların bozulmasının önlenmesi , 
c) Filizle nme, çimlenme ve olgunlaşma ile oluşabilece k gıda kayıplarının azaltılması,  
ç) Bitki ya da bitkisel ürünlere zarar veren organizmaların gıdadan uzaklaştırılması.  
 
EK-2 
 
         IŞINLANMASINA İZİN VERİLEN GIDA GRUPLARI  ve IŞINLAMA DOZLARI  
GIDA GRUBU  Maksim um Genel Ortalama 
Soğurulan Doz (kGy)  
Grup 1 - Soğanlar, kökler ve yumrular  0,2 
Grup 2 - Taze veya dondurulmuş meyve ve 
sebzeler (Grup 1’in dışındakiler )  2,5 
Grup 3 - Hububat, öğütülmüş hububat ürünleri, 
sert kabuklu meyveler, yağlı tohumlar, 
baklagiller ve kurutulmuş meyveler  5,0 
Grup 4 - Çiğ balık, kabuklu deniz hayvanları ve 
bunların ürünleri (taze veya 
dondurulmuş), dondurulmuş kurbağa 
bacağı  5,0 
Grup 5 - Kanatlı, kırmızı et ile bunların ürünleri 
(çiğ veya dondurulmuş)  7,0 
Grup 6 - Kurutulmuş sebzeler,  baharatlar, kuru 
aromatik bitkiler, otlar, çeşniler ve 
bitkisel çaylar  10,0 
Grup 7 - Hayvansal orijinli kurutulmuş gıdalar  3,0  
 EK-3 
 
GIDA IŞINLAMA SEMBOLÜ  (RADURA)  
 
 
 
 
 
 
 
EK-4 
 
ORTALAMA SOĞURULAN DOZ HESAPLAMALARI  
 
1. DOZİMETRİ  
Genel Ortalama Soğurulan Doz:  
10 kGy veya daha az bir genel ortalama soğurulan doz  ile işlem görmüş gıdaların sağlık 
yönünden güvenli olduklarının belirlenmesinde bu doz aralığındaki radyasyonun yol açtığı tüm 
radyokimyasal etkilerin doz ile orantılı olduğ u varsayılır.  
Genel Ortalama soğurulan doz (
D  ) malzemenin toplam hacmi üzerinden aşağıdaki 
integral ile tanımlanır:  
 dVzyxdzyxpMD ),,(),,(1
 
 
Burada;  
M : işlem gören örneğin toplam kütlesi,  
p : (x, y, z) noktalarındaki yerel yoğunluk , 
d : (x, y, z) noktalarındaki yerel soğurulan doz,  
dV : dx, dy, dz; gerçek durumlarda hacim kesrini gösteren sonsuz küçük hacim elemanı.  
Genel ortalama soğurulan doz, türdeş ürünler için doğrudan veya hazır ambalajlı olmayan 
ürünlerin görünüşte türdeş yo ğunluğu için, ürünlerin tüm hacmi   boyunca, stratejik veya 
gelişigüzel noktalara yeterli sayıdaki dozimetrelerin dağıtılması ile belirlenebilir. Bu şekilde 
belirlenen doz dağılımında hesaplanan doz değeri genel ortalama soğurulan dozdur.  
 
 Ürün boyunca doz dağılım eğrisinin şekli tam olarak belirlenirse, minimum ve maksimum 
doz konumları bilinir. Bir dizi ürün numunesindeki bu iki konum içinde bulunan doz dağılım 
ölçümleri genel ortalama soğurulan dozun tahmininde kullanılabilir . 
Bazı durumlarda, ortalama mi nimum doz (
minD ) ve ortalama maksimum doz (
maxD ) 
değerlerinin ortalama değeri, genel ortalama soğurulan  dozun iyi bir tahmini olur.  
Bu durumlarda:  
 
minmax
DD
 oranı 3’ü aşmamalıdır.  
 
2. YÖNTEMLER  
2.1. Iş ınlama tesisinde bulunan belirlenmiş sınıftaki gıda maddelerinin rutin olarak 
ışınlanmasından önce ürün hacmi üzerinde doz ölçümleri yapılarak minimum ve maksimum doz 
noktaları belirlenir. Bu doğrulama ölçümleri, ürün yoğunluğ u ve geometrisindeki değişimle ri 
hesaba katmak için uygun sayıda (örneğin 3-5) gerçekleştirilmelidir.  
2.2. Ürün, ürün geometrisi veya ışınlama şartlarının değiştirilmesi durumlarında ölçümler 
tekrarlanmalıdır.  
2.3. İşlem sırasında, doz limitlerinin aşılmadığını güvence altına almak içi n rutin doz 
ölçümleri yapılmalıdır. Ölçümler dozimetrelerin, minimum ve maksimum doz noktalarına veya 
bir referans noktaya yerleştirilmesi ile yapılmalıdır. Referans konumdaki doz, minimum ve 
maksimum doz ile nicel olarak ilişkili olmalıdır. Referans konum , ürün üzerinde veya içerisinde 
doz değişimlerinin düşük olduğu uygun bir yerde olmalıdır.  
2.4. Rutin doz ölçümleri her partide ve üretim süresince düzenli aralıklarla yapılmalıdır.  
2.5. Akışkan hazır ambalajlı olmayan ürünlerin ışınlandığı durumlarda min imum ve 
maksimum doz yerleri belirlenemez. Böyle durumlarda bu doz uç değerlerinin belirlenmesi için 
tesadüfi dozimetre örneklemesi ile tespit edilir.  
2.6. Doz ölçümleri, kabul görmüş dozimetrik sistemler i kullanılarak yapılmalı ve ölçümler 
birincil standa rtlara göre izlenebilir olmalıdır.  
2.7. Işınlama süresince belirli tesis parametreleri kontrol edilmeli ve sürekli kay ıt 
edilmelidir. Bu parametreler  ışınlama tesisleri için ürün taşıma hızı veya radyasyon alanında 
geçen süre ve kaynağın doğru konumda oldu ğunu gösteren bilgileri içerir. Hızlandırıcı tesisleri 
için ise ürün taşıma hızı ve enerji düzeyi, elektron akımı ve tesisin tarayıcı genişliği bilgilerini 
içerir.