Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы  
Қазақстан  Республикасының 1996 жылғы 10 маусымдағы N 6 -I Заңы 
        ҚОЛДАНУШЫЛАР НАЗАРЫНА!  
      Қазақстан Республикасының 2005.11.22. № 90  Заңымен енгізілген өзгерістер әртүрлі 
уақытта қолданысқа енгізілген (2 -бапты қараңыз). Қажет болған жағдайда "Заң" Деректер 
базасының 5 версиясының алдыңғы редакцияларын қараңыз.  
МАЗМҰНЫ 
 I ТАРАУ. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР  
      1-бап. Реттелетiн мәселелер  
      Осы Заң санаткерлiк меншiк саласында ғылым, әдебиет және ө нер туындыларын 
(авторлық құқық), қойылымдарды, орындаушылықты, фонограммаларды, эфирлiк және кабельдiк 
хабар тарату ұйымдарының хабарларын (сабақтас құқықтар) жасауға және пайдалануға 
байланысты туындайтын қатынастары реттейдi.  
      2-бап. Осы Заңда пай даланылатын негiзгi ұғымдар  
      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:  
         1) автор - шығармашылық еңбегімен ғылым, әдебиет, өнер туындысын жасаған жеке 
тұлға;  
      2) авторлық құқық - автордың жеке мүліктік емес және мүліктік құқықтар ы; 
       3) авторлық құқықты және сабақтас құқықтарды қорғаудың техникалық құралы - 
туындыларға немесе сабақтас құқықтар объектілеріне қол жеткізуді бақылайтын, автор, 
сабақтас құқықтар иесі немесе өзге де айрықша құқықтар иесі туындыларға немесе сабақтас  
құқықтар объектілеріне қатысты рұқсат етпеген іс -әрекеттерді жүзеге асыруды болғызбайтын 
не шектейтін техникалық (бағдарламалық -техникалық) құрылғы немесе оның компоненттері;  
      4) авторлық құқық және (немесе) сабақтас құқықтар объектiсiнiң контрафакт iлiк 
данасы – жасалуы, таратылуы немесе өзгедей пайдаланылуы осы Заңның ережелерiне не 
Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардың нормаларына орай авторлық 
құқықтың және (немесе) сабақтас құқықтардың бұзылуына әкеп соғатын туындының, жа зылған 
орындаушылықтың, фонограмманың, эфирлiк және кәбiлдiк хабар тарату ұйымдары хабарының 
данасы. Құқық иеленушiнiң рұқсатынсыз құқықтарды басқару туралы ақпараты жойылған немесе 
өзгертiлген не авторлық құқық пен сабақтас құқықтарды қорғаудың техникалық  құралдарын 
айналып өтуге мүмкiндiк беретiн заңсыз пайдаланылатын құрылғылардың көмегiмен жасалған 
авторлық құқық және (немесе) сабақтас құқықтар объектiлерi де контрафактiлiк болып 
танылады;  
      5) авторлық шарт – нысанасы бір немесе бірнеше авторлық құ қық объектілерін 
пайдалануға мүліктік құқықтарды беру болып табылатын шарт. Авторлық шарт лицензиялық 
шарттың бір түрі болып табылады;  
       6) айрықша емес құқық - осы Заңда белгіленген жағдайларды қоспағанда, автордың 
немесе өзге құқық иеленушінің тиіст і рұқсатымен басқа адамдардың құқық иеленушімен бір 
мезгілде туындыны, орындаушылықты, қойылымды, фонограмманы, эфирлік және кәбілдік хабар 
тарату ұйымдарының хабарын пайдалана алатын құқығы;  
      7) айрықша құқық – автордың және (немесе) өзге де құқық и еленушінің туындыны және 
(немесе) сабақтас құқықтар объектісін белгіленген мерзім ішінде кез келген тәсілмен 
пайдалануды жүзеге асыруға, оған рұқсат беруге және тыйым салуға мүліктік құқығы;  
      8) аккредиттеу - ұжымдық басқару салаларында мүліктік құқық тарды ұжымдық негізде 
басқаратын ұйымдардың осы Заңда белгіленген заңды құқықтарын уәкілетті органның ресми 
тану рәсімі;  
       8-1) алып тасталды - ҚР 24.11.2015  № 419-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа 
енгізіледі).  
       9) деректер базасы - деректер электронды -есептеу машинасының (бұдан әрі - ЭЕМ) 
көмегімен табылатындай және өңделетіндей етіп жүйеге түсірілген материалдардың іріктелуі және (немесе) орналасуы жағынан шығармашылық еңбектің нәтижесін білдіретін деректер 
(мақалалар, есептер, фактілер ж әне басқалар) жиынтығы. Деректер базасы ұғымы оның 
көмегімен деректер базасының материалдарына электрондық қол жеткізуді жүзеге асыруға 
болатын ЭЕМ -ге арналған бағдарламаға қолданылмайды;  
       10) дыбыстау -бейнелеу туындысы - тиісті техникалық құрылғыла рдың көмегімен көріп 
және естіп (дыбыспен берілетін жағдайда) қабылдауға арналған өзара байланысты кадрлардың 
немесе бейнелердің (дыбыспен сүйемелдеп немесе сүйемелдемей) түсірілген сериясынан 
құралатын туынды. Дыбыстау -бейнелеу туындылары кинематографиялы қ туындыларды және 
бастапқы немесе одан кейінгі түсірілу тәсіліне қарамастан, кинематография құралдарына 
ұқсас құралдармен бейнеленген туындылардың барлығын (телефильмдерді және 
бейнефильмдерді, диафильмдер мен слайдфильмдерді және сол сияқты туындыларды) қамтиды;  
       11) дыбыстау -бейнелеу туындысын шығарушы - осындай туындыны жасаудың бастамасы 
мен жауапкершілігін мойнына алған жеке немесе заңды тұлға. Өзге дәлелдемелер болмаған 
кезде, осы туындыда есімі немесе атауы белгіленген тұлға дыбыстау -бейнелеу  туындысын 
шығарушы деп танылады;  
       12) жазу - дыбыстарды және (немесе) бейнелерді техникалық құралдардың көмегімен 
оларды бірнеше қайтара қабылдауға, қайта шығаруға немесе хабарлауға мүмкіндік беретін 
қандай да бір материалдық нысанда жазып алу;  
       13) жалпы жұрттың назарына жеткізу - авторлық құқық және (немесе) сабақтас 
құқықтар объектілерін көпшілік оларға өзінің жеке қалауы бойынша кез келген жерден және 
кез келген уақытта (интерактивтік режимде) қол жеткізуді жүзеге асыра алатын сым арқылы 
немесе сымсыз байланыс құралдарымен хабарлау;  
      14) жариялау - автордың не авторлық немесе сабақтас құқықтар объектілеріне өзге 
құқық иеленушінің келісімімен туындының, орындаушылық жазбасының немесе фонограмманың 
даналарын көпшіліктің орынды қажеттіл іктерін қанағаттандыратын мөлшерде көпшілікке 
ұсыну; 
      14-1) интернет -ресурс – аппараттық -бағдарламалық кешенде орналастырылатын, бірегей 
желілік адресі және (немесе) домендік аты бар және Интернетте жұмыс істейтін, мәтіндік, 
графикалық, аудиовизуалдық  немесе өзге де түрде бейнеленетін электрондық ақпараттық 
ресурс; 
       15) кәбіл бойынша жалпы жұрттың назарына хабарлау - туындыны, фонограмманы, 
орындаушылықты, эфирлік немесе кәбілдік хабар тарату ұйымдары хабарын жалпы жұрттың 
назарына кәбіл, сым, оп тикалық талшық арқылы немесе соған ұқсас құралдардың көмегімен 
хабарлау;  
       16) көпшілік алдында орындау - туындыны мәнерлеп оқу, ойнау, билеу немесе қандай 
да бір өзге жолмен, соның ішінде техникалық құралдардың көмегімен отбасы мүшелері болып 
табылмайтын адамдар болатын немесе болуы мүмкін орындарда орындау;  
       17) көпшілікке көрсету - туындының түпнұсқасын немесе данасын тікелей немесе 
слайд, кино -, телекадр түрінде экранда, басқа кез келген техникалық құралдың көмегімен 
немесе кез келген өзге әдіспен (дыбыстау -бейнелеу туындысына қатысты - олардың 
реттілігінен тыс жеке кадрларды көрсету) отбасы мүшелері болып табылмайтын адамдар 
болатын немесе болуы мүмкін орындарда көрсету;  
       18) көшірмелеу (репрографиялық қайта шығару) - жазбаша және ба сқа да графикалық 
туындылар түпнұсқаларының немесе көшірмелерінің фотокөшірме жолымен немесе басып 
шығарудан өзге басқа да техникалық құралдар арқылы кез келген мөлшерде және нысанда бір 
немесе одан да көп данасын факсимильдік қайта шығару. Репрографиялық қайта шығаруға 
аталған көшірмелерді электрондық (цифрлық көшірмелерін қоса), оптикалық немесе машинамен 
оқылатын өзге де нысанда сақтау немесе қайта шығару кірмейді;  
      19) қайта шығару – туындылардың немесе сабақтас құқықтар объектiлерiнiң бiр немесе 
одан да көп тұрақты немесе уақытша даналарын кез келген әдiспен және кез келген нысанда, 
толық немесе iшiнара, тiкелей немесе жанама түрде дайындау. Қайта шығару түрлері дыбыс - немесе бейнежазбаны дайындау, екi өлшемдiк немесе үш өлшемдiк туындының бiр нем есе одан 
да көп даналарын дайындау, сондай -ақ туындыларды немесе сабақтас құқықтар объектiлерiн 
кез келген материалдық нысанда, оның ішінде ашық ақпараттық -коммуникациялық желіде кез 
келген тұрақты немесе уақытша сақтау болып табылады;  
       20) құқық иел енуші - авторлық құқыққа қатысты автор (оның мұрагерлері), сабақтас 
құқықтарға қатысты орындаушы (оның мұрагерлері), фонограммаларды жасаушы, эфирлік немесе 
кәбілдік хабар тарату ұйымы, сондай -ақ шарт бойынша немесе осы Заңда көзделген өзге де 
негіз бойынш а туындыны және (немесе) сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануға айрықша 
құқық алған өзге де жеке немесе заңды тұлғалар;  
       21) құқықтарды басқару жөніндегі ақпарат - туындыны, туынды авторын, орындаушыны, 
орындаушының орындаушылығын, фонограмма жа саушыны, фонограмманы, туындыға, 
орындаушылыққа не фонограммаға не туындыны, орындаушылықты немесе фонограмманы пайдалану 
шарттары туралы ақпаратқа қайсыбір құқық иеленушіні бірдейлендіретін ақпарат. Ақпараттың 
кез келген элементі туындының, жазып алынған орындаушылықтың немесе фонограмманың 
данасына қоса берілетін, не жалпы жұрттың назарына туындыны хабарлауға немесе жазып 
алынған орындаушылықты немесе фонограмманы хабарлауға және (немесе) жеткізуге байланысты 
пайда болатын кезде осындай ақпарат берілген к ез келген цифрлар немесе кодтар да 
құқықтарды басқару жөніндегі ақпарат деп ұғынылады;  
       22) құрамдас туынды - материалдарды іріктеп алу және (немесе) орналастыру бойынша 
шығармашылық қызметтің нәтижесін білдіретін туындылар мен басқа да материалдард ың жинағы 
(энциклопедия, антология, деректер базасы);  
       23) орындау - туындыны, фонограмманы, орындаушылықты, қойылымды тікелей 
орындалатын ойын, ән, би арқылы немесе қандай да бір техникалық құралдардың (телерадио 
хабарлары, кәбілдік телевизия және басқалары) көмегімен көрсету, сондай -ақ дыбыстау -
бейнелеу туындысының кадрларын реті бойынша дыбыспен сүйемелдеп немесе сүйемелдемей 
көрсету;  
       24) орындаушы - актер, әнші, музыкант, биші немесе рөлде ойнайтын, ән салатын, 
оқитын, мәнерлеп оқитын, му зыкалық аспапта ойнайтын, интерпретациялайтын немесе әдебиет 
және (немесе) өнер туындыларын (соның ішінде эстрадалық, цирк немесе қуыршақ нөмірлерін) 
немесе халық шығармашылығы туындыларын өзгедей жолмен орындайтын басқа адам, сондай -ақ 
спектакльді қоюшы -режиссер және дирижер;  
       25) пайдаланушы - авторлық құқық және сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануды 
жүзеге асыратын немесе ұйымдастыратын жеке немесе заңды тұлға;  
       26) прокатқа (жалға) беру - туындының немесе фонограмманың данасын тікелей  немесе 
жанама коммерциялық пайда табу мақсатында уақытша пайдалануға беру;  
       27) сабақтас құқықтар - орындаушының, фонограмма жасаушының, эфирлік және 
кәбілдік хабар тарату ұйымының мүліктік құқықтары және орындаушының жеке мүліктік емес 
құқықтары;  
       28) сәндік -қолданбалы өнер туындысы - көркем кәсіпшілік туындысын немесе 
өнеркәсіптік әдіспен дайындалған туындыны қоса алғанда, іс жүзінде пайдаланылатын 
заттарға көшірілген екі өлшемді немесе үш өлшемді өнер туындысы;  
       29) спектакльді қоюшы -режиссер - театр, цирк, қуыршақ, эстрада спектаклін немесе 
өзге де спектакль (көрсетілім) қойылымын жүзеге асырған адам;  
       30) туындыны аудару - шығарманы түпнұсқа шығарманың тілінен басқа тілде білдіру. 
Бұл ретте аударма  дұрыс және түпнұсқа туындының мазмұнын да, стилін де бұрмаламайтын 
болуға тиіс;  
      31) туындының данасы – туындының кез келген материалдық нысанда, оның ішінде ашық 
ақпараттық -коммуникациялық желіде дайындалған көшiрмесi;  
       32) туындыны жариялау - туындыны жариялау, көпшілікке көрсету, көпшілік алдында 
орындау, жалпы жұрттың назарына жеткізу арқылы және өзге де әдістермен оған көпшіліктің 
алғаш рет қолын жеткізетін іс -әрекетті автордың келісімімен жүзеге асыру;         33) туындыны өңдеу - түпнұсқа туындыны бір жанрдан екінші жанрға өзгерту. Бұл 
ретте түпнұсқа туындыны сахналау, қою және аранжировка жасау туындыны өңдеу түрлері 
болып табылады;  
       34) туынды шығарма - басқа туындыны шығармашылықпен өңдеу нәтижесінде жасалған 
туынды;  
      35) уәкілетті орган - Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын және авторлық 
құқық және сабақтас құқықтар саласында мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік 
орган;  
       36) фонограмма - орындаушылықтардың немесе өзге де дыбыстардың дыбыстық жаз басы, 
сондай-ақ дыбыстау -бейнелеу туындысына енгізілген жазбаны қоспағанда, дыбыстарды кез 
келген нысанда беру;  
      37) фонограмманың данасы – фонограммадан тiкелей немесе жанама түрде дайындалған 
және осы фонограммада жазылған барлық дыбыстарды немесе дыбыстардың бір бөлiгiн қамтитын 
кез келген материалдық жеткізгіштегі, оның ішінде ашық ақпараттық -коммуникациялық 
желілердегі фонограмма көшiрмесi;  
       38) фонограмма шығарушы - қайсыбір орындаушылықты немесе өзге де дыбыстардың 
тұңғыш дыбыс жазбасы үш ін бастамашылық пен жауапкершілікті мойнына алған жеке немесе 
заңды тұлға;  
       39) халық шығармашылығы туындысы - дәстүрлі көркемдік мұраларға (халық 
ертегілері, халық поэзиясы, халық әндері, халық аспаптық музыкасы, халық билері мен 
пьесалары, халықты қ салт-жоралғылардың көркемдік нысандары және басқалар) тән 
элементтерді қамтитын туынды;  
       40) ЭЕМ-ге арналған бағдарлама - табиғатына орай ЭЕМ -ге арналған бағдарлама 
олардың неғұрлым кейінірек кезеңдегі нәтижесі болып табылатын дайындық материалдар ын 
қоса алғанда, машинада оқылатын материалдық жеткізгішке жазу кезінде ЭЕМ -мен белгілі бір 
міндеттерді орындау немесе нәтижеге қол жеткізу қамтамасыз етілетін сөздер, схемалар 
немесе бейнелеудің өзге де кез келген түрінде бейнеленген командалар жиынтығы;  
       41) ЭЕМ-ге арналған бағдарламаны қайта құрастыру - ЭЕМ-ге арналған бағдарламаның 
құрылымын зерттеу және кодын белгілеу мақсатында объектілік кодты бастапқы мәтінге 
өзгертуді қамтитын техникалық тәсіл;  
       42) ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арн алған бағдарламаны бейімдеу - ЭЕМ-ге 
немесе деректер базасына арналған бағдарламаның пайдаланушының нақты техникалық 
құралдарында немесе пайдаланушының нақты бағдарламаларының басқаруымен жұмыс істеуін 
қамтамасыз ету мақсатында ғана жүзеге асырылатын ЭЕМ -ге немесе деректер базасына 
арналған бағдарламаға өзгерістер енгізу;  
       43) ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаны түрлендіру (өңдеу) - 
ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаның бейімделуге жатпайтын кез келген 
өзгерістері;  
       44) эфирге беру - туындыларды, орындаушылықтарды, қойылымдарды, фонограммаларды, 
эфирлік немесе кәбілдік хабар тарату ұйымдарының хабарларын (көрсетуді немесе орындауды 
қоса алғанда) радио немесе телевизия арқылы (кәбілдік телевизияны қоспағанда) б еру 
жолымен жалпы жұрттың назарына хабарлау. Туындыларды, орындаушылықтарды, қойылымдарды, 
фонограммаларды, эфирлік немесе кәбілдік хабар тарату ұйымдарының хабарларын жерсерік 
арқылы эфирге беру кезінде жердегі станциядан жерсерікке сигналдар қабылдау жән е 
жерсеріктен сигналдар беру эфирге беру деп түсініледі, солар арқылы туындыларды, 
орындаушылықтарды, қойылымдарды, фонограммаларды, эфирлік немесе кәбілдік хабар тарату 
ұйымдарының хабарларын көпшіліктің нақты қабылдауына қарамастан жалпы жұрттың назарына  
жеткізу мүмкін болады. Егер көпшілікке кодты ажырату құралдарын эфирлік хабар тарату 
ұйымы берсе немесе соның рұқсаты бойынша берілсе, код белгіленген сигналдарды беру 
эфирге беру болып табылады;  
      45) эфирге кейінгі беру - бұрын эфирде берілген неме се кәбіл бойынша жалпы жұрттың назарына хабарланған шығармаларды немесе сабақтас құқықтар объектілерін қайталап беру;  
      45-1) эфирлiк және кабельдік хабар тарату ұйымдары – туындыны, орындаушылықты, 
қойылымды, фонограмманы қамтитын теле -, радиоарналард ы, теле-, радиобағдарламаларды 
(теле-, радио хабарларды) эфирге және (немесе) кабель арқылы хабарлауды жүзеге асыратын 
жеке және заңды тұлғалар. Эфирге және (немесе) кабель арқылы хабарлау ұқсас эфирлік, 
көпарналы хабар тарату (цифрлық эфирлік, спутниктік,  кабельдік телерадио хабарларын 
тарату) арқылы жүзеге асырылады.  
       46) эфирлік немесе кәбілдік хабар тарату ұйымының хабары - эфирлік немесе 
кәбілдік хабар тарату ұйымының өзі жасаған, сондай -ақ соның қаражаты есебінен соның 
тапсырысы бойынша басқа ұй ым жасаған хабар.  
      Ескерту. 2 -бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.07.10 № 179-IV Заңымен, өзгерістер 
енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi), 2012.01.18 № 546-IV (алғашқы р есми жарияланғанынан 
кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы 
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 
24.11.2015  № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      3-бап. Қазақстан Республикасының авторлық құқық және  
              сабақтас құқықтар туралы заңдары  
      Қазақстан Республикасының авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңдары 
Қазақстан Республикасы  Азаматтық кодексiнен, осы Заң нан және соларға сәйкес 
шығарылатын  басқа да  нормативтiк  актiлерден тұрады.  
      4-бап. Халықаралық шарттар  
      Егер Қазақстан Республикасы бекiтетiн халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше 
ережелер белгiленген болса, онда  халықаралық  шарттың ережелерi қолданылады.   
   II ТАРАУ. АВТОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚ  
      5-бап. Авторлық құқықтың қолданылу аясы  
      1. Осы Заңға сәйкес авторлық құқық:  
        1) Қазақстан Республикасының аумағында жарияланған не жарияланбаған, бiрақ 
авторлардың немесе олардың құқықтық м ұрагерлер iнiң азаматтығына қарамастан Қазақстан 
Республикасының аумағында қандай да болсын объективтi нысанда болатын туындыларға 
қолданылады;  
        2) Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жарияланған не жарияланбаған, бiрақ 
Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi қандай да болсын объективтi нысандағы 
туындыларға қолданылады және Қазақстан Республикасының азаматтары - авторлары және 
олардың құқықтық мұрагерлерi деп танылады  
        3) Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жарияланған не жарияланбаға н, бiрақ 
Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi қандай да болсын объективтi нысандағы 
туындыларға қолданылады және авторлардың (олардың құқықтық мұрагерлерiнiң) - 
шетелдiктердiң, азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық 
шарттарға сәйкес авторлық құқығы бар деп танылады.  
        2. Егер туынды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде алғаш жарияланған күннен 
кейiнгi отыз күн iшiнде Қазақстан Республикасының аумағында жарияланса, ол Қазақстан 
Республикасында жарияланды деп санала ды.  
        3. Қазақстан Республикасы аумағында туынды халықаралық шарттарға сәйкес 
қорғалатын болған жағдайда туындының авторы авторлық құқықты алуға негiз болған iс -
әрекет немесе мән -жай орын алған мемлекеттiң заңы бойынша анықталады.  
        4. Қазақс тан Республикасы бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес, егер ол 
Қазақстан Республикасы бекiткен тиiстi халықаралық шарттың ережелерi бойынша 
айқындалатын туындының шыққан елiнде авторлық құқықтың осы елде белгiленген қолданылу 
мерзiмiнiң бiтуiнiң салдарына н қоғам игiлiгiне айналмаса және авторлық құқықтың 
қолданылу мерзiмiнiң бiтуiнiң салдарынан Қазақстан Республикасында қоғамның игiлiгiне айналмаса, туындыға қорғау берiледi.  
      Ескерту. 5 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      6-бап. Авторлық құқық объектiсi. Жалпы ережелер  
      1. Авторлық құқық мақсатына, мазмұны мен маңызына, сондай -ақ берiлу әдiсi мен 
нысанына қарамастан, шығармашылық еңбектiң нәтижесi болып табылатын ғылым, әдебиет және 
өнер туындыла рына қолданылады.  
        2. Авторлық құқық белгiлi бiр объективтi түрге ие болған:  
       1) жазбаша (қолжазба, машинкаға басылған, нотаға жазылған және сол сияқты);  
        2) ауызша (көпшiлiк алдында айтушылық, көпшiлiк алдында орындаушылық және сол 
сияқты);  
        3) үнжазба немесе бейнежазба (механикалық, сандық, магниттiк, оптикалық және сол 
сияқты);  
        4) бейнелеу (сурет, нобай, көркемсурет, жоспар, сызба, кино, телебейне - немесе 
фотокадрлар және сол сияқты);  
        5) көлемдi - кеңiстiктi (мүсiн, үлгi, макет, ғимарат, және сол сияқты);  
        6) өзге де нысанда жария болған да (жарияланған, жарыққа шыққан, баспадан 
шыққан, көпшiлiк алдында орындалған, көпшiлiк алдында көрсетiлген), жарияланбаған да 
туындыла рға қолданылады.  
        3. Заңның осы бабының 1 -тармағында аталған белгiлерi бар және дербес қолдануға 
болатын туынды бөлiгi (оның атауымен, кейiпкерлердiң атауларымен қоса) авторлық құқық 
объектiсi болып табылады.  
        4. Авторлық құқық идеялардың, тұжырымдамалардың, принциптердiң, әдiстердiң, 
жүйелердiң, процестердiң, жаңалықтардың, фактiлердiң өздерiне қолданылмайды.  
        5. Туындыға деген авторлық құқық туынды жасалған материалдық объектiнi 
меншiктену құқығымен байланысты емес.  
       Қандай да болсын материалдық объектiге меншiк құқығын немесе иелену құқығын беру, 
осы Заңда көрсетiлген жағдайларды қоспағанда, осы объектiде көрсетiлген туындыға 
авторлық құқықтың берiлуiне әкеп соқпайды.  
      Ескерту. 6 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Рес публикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      7-бап. Авторлық құқық объектiлерi болып табылатын  
              туындылар  
      1. Мыналар авторлық құқық объектiлерi болып табылады:  
        1) әдеби туындылар;  
        2) драмалық және музыкалық -драмалық туындылар;  
        3) сценарий туындылары;  
        4) хореография және пантомима туындылары;  
        5) мәтiнi бар немесе мәтiнi жоқ музыкалық туындылар;  
        6) дыбыс -бейнежазу ту ындылары;  
        7) кескiндеме, мүсiндеме, графика және бейнелеу өнерiнiң басқа да туындылары;  
        8) қолданбалы өнер туындылары;  
      9) сәулет, қала құрылысы, дизайн және бау -саябақ өнерi туындылары;   
        10) суретке түсiру туындылары және с уретке түсiруге орайлас әдiстермен жасалған 
туындылар;  
      11) карталар, жоспарлар, нобайлар, безендiрулер және географияға, топография мен 
басқа ғылымдарға қатысты үш өлшемдi туындылар;  
        12) ЭЕМ-ге арналған бағдарламалар;  
        13) өзге де ту ындылар.          2. ЭЕМ-ге арналған бағдарламаларды қорғау ЭЕМ -ге арналған бағдарламалардың 
(соның iшiнде операциялық жүйелердiң) бастапқы мәтiн мен объектiлiк кодты қоса алғанда, 
кез-келген тiлде және кез -келген нысанда жасалуы мүкiн барлық түрiне қолдан ылады.  
        3. Авторлық құқық объектiлерiне мыналар да жатады:  
       1) туынды шығармалар (аудармалар, өңделген дүниелер, аннотациялар, рефераттар, 
түйiндер, шолулар, инсценировкалар, музыкалық өңдеулер және басқа да ғылым, әдебиет пен 
өнер шығармала рын өңдеулер);  
        2) жинақтар (энциклопедиялар, антологиялар, деректер базалары) және 
материалдарының iрiктелуi және (немесе) орналасуы жағынан шығармашылық еңбектiң нәтижесi 
болып табылатын басқа да құрама туындылар.  
       Туынды және құрама шығар малар, өздерiнiң негiзге алынған немесе өздерiне енген 
туындылардың авторлық құқық объектiлерi болу болмауына қарамастан, авторлық құқықпен 
қорғалады.  
      Ескерту. 7 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09. № 586, 2005.11.22. № 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) 
Заңдарымен.  
      8-бап. Авторлық құқық объектiлерi болмайтын туындылар  
      Мыналар авторлы қ құқық объектiлерi болмайды:  
        1) ресми құжаттар (заңдар, сот шешiмдерi, заң әкiмшiлiк, сот сипатындағы және 
дипломатиялық сипаттағы өзге де мәтiндер), сондай -ақ олардың ресми аудармалары;  
      2) мемлекеттiк нышандар мен белгiлер (жалаулар, елта ңбалар, ордендер, ақша 
белгiлерi және өзге де мемлекеттiк нышандар мен белгiлер);  
        3) халық шығармашылығы туындылары;  
        4) оқиғалар мен фактiлер туралы ақпараттық сипаттағы хабарлар.  
      9-бап. Авторлық құқықтың пайда болуы. Авторлықтың  
              презумпциясы  
      Ескерту. 9 -баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 07.04.2015 № 300 -V Заңымен 
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа 
енгізіледі).  
      1. Ғылым, әдебиет және өнер туындысына автор лық құқық оның жасалу фактiсiне қарай 
туындайды. Авторлық құқықтың пайда болуы мен жүзеге асырылуы үшiн туындыны тiркеу, 
туындыны өзге де арнайы ресiмдеу немесе қандай да болсын шарттылықты сақтау талап 
етiлмейдi.  
       Өздерiнiң айрықша мүлiктiк құқықта ры туралы хабарлау үшiн автор және (немесе) 
құқық иеленушi авторлық құқықты қорғау белгiсiн пайдалануға құқылы, ол белгi туындының 
әр данасына қойылады және мiндеттi түрде мынадай үш элементтен тұрады:  
        1) қоршауға алынған латынша "С" әрпi;  
        2) айрықша авторлық құқықтар иесiнiң есiмi (атауы);  
        3) туындының алғаш жарияланған жылы.  
       Жарияланбаған туындыға жеке мүлiктiк емес құқықтарын куәландыру үшiн автор, 
сондай-ақ құқық иеленуші туындыға айрықша мүліктік құқықтарды иеленетiнi н растау үшiн 
авторлық құқықтың қорғалатын не тиiстi шарттардың қолданылатын мерзiмi iшiнде кез келген 
уақытта оларды авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік 
тiзiлiмінде тiркеуге құқылы. Тiркеудi осы Заңда белгіленген тәртiппен уә кiлеттi орган 
жүзеге асырады.  
        1-1. Алып тасталды - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн 
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.  
      2. Өзге де дәлелдеме болмаған кезде туындының түпнұсқасында немесе да насында автор 
ретiнде көрсетiлген адам туындының авторы – авторлықтың презумпциясы деп есептеледі.  
      Авторлықтың презумпциясы тек автордың өзіне қатысты ғана қолданылады.          3. Туынды жасырын немесе бүркеншiк атпен жарияланған жағдайда (автордың 
бүркеншiк аты оның өзi екенiне күмән туғызбайтын жағдайды қоспағанда), туындыда есiмi 
немесе атауы көрсетiлген баспагер өзге дәлелдер болмаған кезде осы Заңға сәйкес автордың 
өкiлi болып табылады және оның өкiл ретiнде автордың құқығын қорғауға, оның жүзеге  
асырылуын қамтамасыз етуге құқығы бар. Бұл ереже сондай туындының авторы өзiнiң кiм 
екенiн ашқанша және өзiнiң авторлығын мәлiмдегенше қолданыла бередi.  
      4. Егер өзiн жарияланбаған туынды қолжазбасының авторымын деп санайтын жеке тұлға 
оны басқалард ың заңсыз пайдалануына немесе иемденiп кетуiне жол бермеу үшiн сақтауға 
өткiзудi қажет деп тапқан жағдайларда уәкiлдiк берiлген орган қолжазбаны қабылдап алуға 
мiндеттi, ол туралы қолжазбаны өткiзген адамға оның түскен мерзiмi туралы 
анықтама  берiледi.  
      Қолжазбаларды тапсыру, қабылдау және сақтау тәртiбiн  уәкiлеттi орган  айқындайды.  
      Ескерту. 9 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 586, 2005.11.22 № 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа 
енгізіледі) Заңдарымен.  
      9-1-бап. Авторлық құқықпен қорғалатын туындыларға  
                құқықтарды  мемлекеттік тіркеу  
      1. Авторлық құқықпен қорғалатын туындыларға құқықтарды мемлекеттік тіркеуді (бұдан 
әрі – мемлекеттік тіркеу) уәкілетті орган автордың (авторлардың) немесе құқық 
иеленушінің өтінішін алған күннен бастап жиырма  жұмыс күні ішінде  жүргізеді.  
      Мемлекеттік тіркеу автордың (авторлардың) өтініші негізінде немесе құқық 
иеленушінің өтініші негізінде жүзеге асырылады.  
      Авторлық құқықпен қорғалатын туындыларға құқықтарды тіркеуге берілетін өтініштің 
нысандарын у әкілетті  орган бекітеді.  
      2. Мемлекеттік тіркеуге берілетін өтініште автордың (авторлардың) деректері, 
өтініш берушінің тегі, аты, әкесінің аты толығымен, тұратын жері, байланыс телефондары, 
жеке басын куәландыратын құжаттың деректері көрсетіледі.  
      Егер өтінішті құқық иеленуші берсе, онда оның заңды мекенжайы көрсетіледі.  
      Егер туынды төл туындыдан жасалса, пайдаланылған туынды авторының (авторларының) 
тегін, атын, әкесінің атын көрсету қажет.  
      3. Әдеби, ғылыми, драмалық, сценарийлік туы ндыларға құқықтарды тіркеу кезінде 
мынадай құжаттар:  
      1) өтініш;  
      2) туындының бір данасы;  
      3) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      4) мемлекеттік тіркеу үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады . 
      4. Мәтіні бар немесе мәтіні жоқ музыкалық туындыларға және музыкалық -драмалық 
туындыларға құқықтарды тіркеу кезінде мынадай құжаттар:  
      1) өтініш;  
      2) туындының жазбасы бар жеткізгіш, мәтін, партитура немесе клавира түріндегі 
ноталар; 
      3) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      4) мемлекеттік тіркеу үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады.  
      Бөлек тең авторлықпен шығарылған музыкалық туындыларға құқықтар тең авторлық 
құқықтары сақталған жағдайда бөлек те, бірлескен түрде де тіркелуі мүмкін.  
      5. Хореография, пантомима туындыларына, дыбыстау -бейнелеу туындыларына құқықтарды 
тіркеу кезінде мынадай құжаттар:        1) өтініш;  
      2) туындының жазбасы бар жеткізгіш;  
      3) туындының сипаттамасы;  
      4) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      5) мемлекеттік тіркеу үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады.  
      6. Сәулет, қала құрылысы, дизайн, бау -саябақ өнері туындыла рына құқықтарды тіркеу 
кезінде мынадай құжаттар:  
      1) өтініш;  
      2) эскиздер, сызбалар, суреттер;  
      3) туындының толық сипаттамасы;  
      4) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      5) мемлекеттік тіркеу үшін алымның т өленгенін  растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады.  
      7. Сурет өнері, мүсін, графика, бейнелеу және қолданбалы өнер туындыларына 
құқықтарды тіркеу кезінде мынадай құжаттар:  
      1) өтініш;  
      2) туындының бір данасы немесе туындының фотосурет түрінд егі бейнеленуі;  
      3) туындының толық сипаттамасы;  
      4) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      5) мемлекеттік тіркеу үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады.  
      8. Фотосурет туындыларына және ф отосурет сияқты тәсілдермен алынған туындыларға, 
сондай-ақ географияға, топографияға және басқа да ғылымдарға жататын карталарға, 
жоспарларға, эскиздерге, иллюстрацияларға және үш өлшемдік туындыларға құқықтарды тіркеу 
кезінде мынадай құжаттар:  
      1) өтініш; 
      2) туындының бір данасы;  
      3) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      4) мемлекеттік тіркеу үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады.  
      9. ЭЕМ-ге немесе дерекқорларға арналған бағдарлам аларға құқықтарды тіркеу кезінде 
мынадай құжаттар:  
      1) өтініш;  
      2) ЭЕМ-ге немесе дерекқорларға арналған бағдарламасы және бастапқы коды (бастапқы 
мәтіні) бар жеткізгіш (дискета немесе басқа да электрондық жеткізгіштер);  
      3) ЭЕМ-ге немесе дер екқорларға арналған бағдарламаның атауын, өтініш берушінің 
атауын (тегін, атын, әкесінің атын), жасалған күнін, қолдану саласын, мақсатын, 
функционалдық мүмкіндіктерін, негізгі техникалық сипаттамаларын, бағдарламалау тілін, 
іске асырушы ЭЕМ -нің типін қамт итын ЭЕМ -ге немесе дерекқорларға арналған бағдарламаның 
рефераты;  
      4) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;  
      5) мемлекеттік тіркеу үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың түпнұсқасы 
ұсынылады.  
      Құрамында ЭЕМ -ге арналған бірнеше бағдарламалар болатын ЭЕМ -ге арналған 
бағдарламалар (бағдарламалық кешендер) тұтастай тіркеуге жатады.  
      10. Бір жеке немесе заңды тұлғалардың тауарларын (көрсетілетін қызметтерін) басқа 
жеке немесе заңды тұлғалардың біртектес тауарларына н (көрсетілетін қызметтерінен) 
ажырату үшін қызмет ететін (арналған) туындылар (тауарлардың, жұмыстардың немесе 
көрсетілетін қызметтердің азаматтық айналымына қатысушыларды, дараландыру құралдары) 
авторлық құқық объектілері ретінде тіркелмейді.        11. Жұмыс берушінің қызметтік міндеттерін немесе қызметтік тапсырмасын орындау 
тәртібімен шығарылған қызметтік туындыларға құқықтарды тіркеу кезінде тіркеу үшін 
ұсынылатын құжаттардан басқа, еңбек шартының көшірмесін, автор мен жұмыс берушінің 
арасында қызметті к туындыны пайдалануға мүліктік құқықтардың тиесілігі туралы қосымша 
шарт жасалған жағдайда, осындай шарттың көшірмесін, сондай -ақ, егер жұмыс беруші ұйым 
болса, заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманы ұсыну қажет.  
      Егер туын дыға құқықтардың құқық иеленушісі заңды тұлға болса, тіркеу үшін 
ұсынылатын құжаттардан басқа, заңды тұлғаны  мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы 
анықтаманы ұсыну қажет.  
      12. Құрамдас немесе төл туындыдан жасалған туындыларға құқықтарды тіркеу кез інде 
төл туындының авторымен (авторларымен) немесе құқық иеленушісімен жасалған авторлық 
шарттың көшірмесі ұсынылады.  
      13. Автор (авторлар) немесе құқық иеленуші тіркеуге ұсынылатын материалдарды 
нөмірлеуге, тігуге және оларға қол қоюға тиіс.  
      14. Ұсынылған құжаттардың толықтығын және оларды ресімдеудің дұрыстығын тексеру он 
жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.  
      Құжаттардың толық болмау фактісі анықталған жағдайда уәкілетті орган көрсетілген 
мерзімдерде, ұсынылған материалдарды қайтара отырып,  жазбаша, толық дәйектелген түрде 
қараудан бас тартуды береді.  
      Автор (авторлар) немесе құқық иеленуші уәкілетті органның ескертпелерін жойғаннан 
кейін мемлекеттік тіркеу туралы өтінішпен қайта жүгінуге құқылы.  
      15. Мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру үшін уәкілетті органға ұсынылатын туындылар 
олардың жеткізгіштерде объективті нысанда болуын тексеру үшін қарап көруге жатады.  
      16. Авторлық құқық объектісіне құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті беру 
және авторлық құқықпен қорғалатын о бъектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне 
мәліметтерді енгізу авторлық құқықпен қорғалатын туындыларға құқықтарды мемлекеттік 
тіркеудің расталуы болып табылады. Авторлық құқық объектісіне құқықтарды мемлекеттік 
тіркеу туралы куәліктің нысанын және авт орлық құқықпен қорғалатын объектілерге 
құқықтардың мемлекеттік тізіліміне енгізілетін мәліметтердің  тізбесін уәкілетті 
орган бекітеді.  
      17. Автордың (авторлардың) немесе құқық иеленушінің өтініші бойынша уәкілетті 
орган мемлекеттік тіркеу туралы куәлі к жоғалған немесе бүлінген жағдайда он жұмыс күні 
ішінде оның телнұсқасын береді.  
      18. Авторлық құқықпен қорғалатын туындыларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу, 
сондай-ақ оларды қайта тіркеу, авторлық құқықпен қорғалатын туындыларға құқықтардың 
тіркелуі н куәландыратын құжаттың телнұсқасын беру үшін Қазақстан Республикасының 
салық заңнамасында белгіленген тәртіппен алым алынады.  
      Ескерту. Заң 9 -1-баппен толықтырылды - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өтке н соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен, 
өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.12.24 № 60-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн 
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен  соң қолданысқа енгізіледі); 
24.11.2015  № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      10-бап. Тең авторлар  
      1. Екi немесе одан да көп адамның (тең авторлардың) бiрлескен шығармашылық 
еңбегiмен жасалған туындының авторлық құқығы,  мұндай туындының бөлiнбес бiртұтас болуына 
немесе әрқайсысы өз алдына жеке мәнге ие бөлiмдерден тұратындығына қарамастан, тең 
авторларға тиесiлi болады.  
       Егер туындының бiр бөлiгiн осы туындының басқа бөлiктерiне қарамастан пайдалану 
мүмкiн болса, бұл бөлiгi дербес мәнi бар туынды деп танылады.         Егер тең авторлар арасындағы келiсiмде өзгеше көзделмесе, олардың әрқайсысы 
туындының дербес мәнi бар өзi жасаған бөлiгiн өз қалауы бойынша пайдалануға құқылы.  
        2. Тұтас алғанда туындыны пайда лану құқығы тең авторларға ортақ. Тең авторлардың 
өзара қатынастары олардың арасында жасалған келiсiм арқылы белгiленуi мүмкiн. Егер тең 
авторлардың туындысы бөлiнбейтiн бiртұтас дүние болса, тең авторлардың бiр де бiрiнiң 
туындыны пайдалануға жеткiлiктi н егiздерi болмайынша тыйым салуға құқығы жоқ.  
      3. Тең авторлардың әрқайсысы өз атынан, соның iшiнде, басқа тең авторлардың 
рұқсатын алмастан, егер олардың арасында келiсiммен өзгеше көзделмесе, өз құқықтарын 
қорғауға байланысты осы Заңда және Қазақста н Республикасының өзге де заң  актiлерiнде 
көзделген шараларды қолдануға құқылы.  
      Ескерту. 10 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      11-бап. Құрамдас туындыларға авторлық құқық  
      1. Жинақтың және бас қа да құрама туындылардың авторына (құрастырушысына) 
шығармашылық (құрастырушылық) еңбек нәтижесi болып табылатын материалдарды iрiктеудi 
және (немесе) орналастыруды жүзеге асырғандығы үшiн авторлық құқық берiледi.  
       Құрастырушының өзi құрама туындығ а енгiзiлген әрбiр туынды авторларының 
құқықтарын сақтаған жағдайда авторлық құқықты пайдаланады.  
       Егер авторлық шартта өзгеше көзделмесе, құрама туындыға енгiзiлген туындылардың 
авторлары өз туындыларын құрама туындыға қарамастан пайдалана беруге қ ұқылы.  
       Құрастырушысының авторлық құқығы басқа адамдардың сол материалдарды басқа құрама 
туындылар жасау үшiн дербес iрiктеуiне және (немесе) орналастыруына кедергi жасамайды.  
        2. Энциклопедияларды, энциклопедиялық сөздiктердi, мерзiмдi және  шығуы жалғаса 
беретiн ғылыми еңбектер жинақтарын, газеттердi, журналдарды және басқа да мерзiмдi 
басылымдарды жарыққа шығаратын баспагерге мұндай басымдарды тұтас пайдалануға айрықша 
құқық берiледi. Баспагер мұндай басылымдарды кез -келген жағдайда пайдала нса да өзiнiң 
атауын көрсетуге немесе оны көрсетудi талап етуге құқылы.  
       Мұндай басылымдарға енгiзiлген туындылардың авторлары жалпы басылымға қарамастан 
өз туындыларын пайдалануға айрықша құқықтарын сақтап қалады.  
      Ескерту. 11 -бапқа өзгеріс е нгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      12-бап. Туынды шығармаларға авторлық құқық  
      1. Аудармашыларға және басқа да туынды шығармалардың авторларына өздерiнiң жасаған 
аудармасына, қайта жасағанына, музыкалық әуендерден немесе басқа да өңдеуден өткiзгенiне 
авторлық құқық берiледi.  
       Аудармашы және басқа да туынды шығарма авторы өзi аударатын, қайта жасайтын, 
музыкалық әуендейтiн немесе басқа да өңдеуден өткiзетiн туынды авторының авторлық 
құқығын сақтаған жағдайда ө зi жасаған туындыға авторлық құқықты пайдаланады.  
        2. Аудармашылардың және басқа да туынды шығарма авторларының авторлық құқығы сол 
туындыларды өзге адамдардың аударуына және өңдеуiне кедергi болмайды.  
      Ескерту. 12 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      13-бап. Дыбыс -бейнежазу туындысына авторлық құқық  
      1. Дыбыс -бейнежазу туындысының авторлары (тең авторлары):  
        1) сценарий авторы;  
        2) дыбыс -бейнежазу туындысына арнайы жасалға н музыкалық туындының (мәтiнi немесе 
мәтiнсiз) авторы (сазгер);  
        3) қоюшы -режиссер;  
        4) қоюшы -оператор;  
        5) қоюшы суретшi болып табылады.  
       Бұрын шығарылған, қайта өңделген немесе дыбыс -бейнежазу туындысының құрамдас бөлiгi ретiнде енгiзiлген туынды авторы да дыбыс -бейнежазу туындысының тең авторы болып 
саналады.  
        2. Дыбыс -бейнежазу туындысын жасауға немесе бұрын жасалған туындыға құқық беруге 
авторлық шарттың жасалуы, осы баптың 3 -тармағында көзделген жағдайды  қоспағанда, осы 
туынды авторларының (немесе бұрын жасалған туынды авторларының және өзге де авторлық 
құқықтар иелерiнiң) дыбыс -бейнежазу туындысын жасаушыға, егер авторлық шартта өзгеше 
көзделмесе, дыбыс -бейнежазу туындысын пайдалануға айрықша құқық беруi не әкеп соғады.  
       Дыбыс-бейнежазу туындысын жасаушы бұл туынды кез келген жағдайда пайдаланылса да 
өз есiмiн немесе атауын көрсетуге, не солай көрсетiлуiн талап етуге құқылы.  
        3. Дыбыс -бейнежазу туындысына арнайы шығарылған музыкалық туындының (мәтiнмен 
немесе мәтiнсiз) авторы осы музыкалық туындының дыбыс -бейнежазу туындысы ретiнде 
көпшiлiк алдында әрбiр орындалуы жағдайында оның көпшiлiкке хабарланғаны, сондай -ақ 
дыбыс-бейнежазу туындысы данасының прокатқа (жалға) берiлгенi үшiн сыйақы алу құқығын 
сақтап қалады.  
        4. Дыбыс -бейнежазу туындысына құрамдас бөлiк ретiнде енген, бұрыннан бар 
(сценарий негiзiне алынған роман авторы және басқалар), сондай -ақ жұмыс процес iнде туған 
(қоюшы-оператор, қоюшы -суретшi және басқалар) туындылар авторларының әрқайсысы өз 
туындысына авторлық құқықты пайдаланады.  
      Ескерту. 13 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енг ізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      14-бап. Қызметтiк туындыларға авторлық құқық  
      1. Қызмет бабында мiндеттердi немесе жұмыс берушiнiң қызметтiк тапсырмасын орындау 
тәртiбi бойынша жасалған туынды авторының мүлiктiк емес жеке құқығын қызметтiк туынды 
авторы иеленедi.  
        2. Егер жұмыс беруші мен автор арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, қызметтік 
туындыға мүліктік (айрықша) құқықтарға жұмыс беруші ие болады.  
        3. Қызметтiк туынды кез келген жағдайда пайдаланылса, жұмыс бер ушi өз атауын 
көрсетуге немесе солай көрсетiлуiн талап етуге құқылы.  
        4. Алып тасталды - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
        5. Қызмет бабындағы мiндеттердi немесе жұмыс берушiнiң қызметтiк тапсырмаларын 
орындау тәртiбiмен энциклопедиялар ды, энциклопедиялық сөздiктердi, ғылыми еңбектердiң 
мерзiмдi және жалғастырыла беретiн жинақтарын, газеттердi, журналдарды және басқа да 
мерзiмдi басылымдарды (осы Заңның 11 -бабының 2 -тармағы) жасауға бұл баптың ережелерi 
қолданылмайды.  
      Ескерту. 14 -бапқа өзгерту енгізілді - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
      15-бап. Мүлiктiк емес жеке құқықтар  
      1. Автордың өз туындысына қатысты мынадай мүлiктiк емес жеке құқықтары болады:  
        1) туындының авторы деп танылу құқығы және оны тануды, соның iшiнде, егер iс 
жүзiнде мүмкiн болса, туынды кез келген жария пайдаланылған кез келген жағдайда оның 
даналарына автордың есiмiн тиiстi түрде көрсету арқылы тануды талап ету құқығы (авторлық 
құқық);  
        2) туынды пайдаланылған кез келген жағдайда  оның даналарына автордың шын 
есiмiнiң орнына лақап есiмiн (бүркеншiк есiмiн) көрсету және соны талап ету немесе 
есiмiн көрсетуден бас тарту құқығы, яғни жасырындық (есiмi аталу құқығы);  
      3) туындының атауымен қоса, оған қол сұғылмаушылық құқығы, туы ндыны кез -келген 
жолмен бүлдiруге, бұрмалауға немесе өзге жолмен өзгертуге, сондай -ақ автордың абыройына 
немесе беделiне нұқсан келтiре алатын басқа кез -келген қол сұғушылыққа қарсы әрекет ету 
құқығы (автордың беделiн қорғау құқығы).  
      4) қызметтік мін деттерді немесе жұмыс берушінің қызметтік тапсырмасын орындау 
тәртібімен жасалған туындыларды қоспағанда, туындыға белгiсiз адамдар тобының қол 
жеткiзуiне жол ашу құқығы (халыққа жария ету құқығы).          2. Бұрын қабылданған шешiмнен пайдаланушыға келтiр iлген зиян, соның iшiнде оның 
айрылып, қалған пайдасы өтелген жағдайда автордың туындыны жариялау туралы ондай 
шешiмнен бас тартуға құқығы бар (керi қайтарып алу құқығы). Егер туынды жарияланып 
кеткен болса, автор оны керi қайтарып алатыны туралы жария түр де хабарлауға мiндеттi. 
Бұл ретте ол туындының бұрын дайындалған даналарын өз есебiнен қайтып алуға құқылы.  
       Қызметтiк туындыларды жасаған кезде бұл тармақтың ережелерi қолданылмайды.  
        3. Автордың мүлiктiк құқықтарына қарамастан, оның мүлiкт iк емес жеке құқықтары 
болады және оларды туындыны пайдалану жөнiндегi айрықша құқықтарын бiреуге берген 
жағдайда да сақтап қалады.  
        4. Авторды оның осы бапта көзделген мүлiктiк емес жеке құқықтарынан айыруға 
болмайды.  
      5. Автор қайтыс болған нан кейiн оның мүлiктiк емес жеке құқықтары осы Заңның  30-
бабында белгiленген тәртiп бойынша жүзеге асырылады.  
      Ескерту. 15 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 586, 2012.01.12 № 537-IV 
(алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа 
енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он 
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      16-бап. Мүлiктiк құқықтар  
      1. Автордың немесе өзге құқық иеленушiнiң сол туындыны кез келген нысанда және кез 
келген әдiспен пайдалануға мүлiктiк (айрықша) құқығы бap.  
        2. Автордың туындыны пайдалануға айрықша құқықтары төмендегi әрекеттердi жүзеге 
асыру, рұқсат ету немесе жүзеге асыруға тыйым салу құқығын бiлдiредi:  
        1) туындыны қайта шығару (қайта шығару құқығы);  
      2) туындының түпнұсқасын немесе даналарын кез келген әдiспен таратуына: сатуына, 
айырбастауына, прокатқа (жалға) беруiне, өзге де операциялар, оның ішінде ашық 
телекоммуникациялар желісінде операциялар жасау ына (тарату құқығы);  
        3) тарату мақсатында туынды даналары, соның iшiнде автордың немесе авторлық 
құқықтардың өзге иесiнiң рұқсатымен дайындалған даналарын импорттау (импортқа әкелу 
құқығы);  
        4) туындыны жария көрсету (жария көрсету құқығы);   
        5) туындыны жария орындау (жария орындау құқығы);  
        6) туындыны жария хабарлау (туындыны жалпы жұрттың назарына арнап хабарлау), 
соның iшiнде эфирде немесе кабель арқылы хабарлау (жария хабарлау құқығы);  
        7) жалпы жұрттың назарына арнап эфирде алғашқы және (немесе) кейiнгi хабарлауды 
қоса алғанда туындыны эфирде хабарлау (эфирде жариялау құқығы);  
        8) жалпы жұрттың назарына арнап кабель арқылы алғашқы және (немесе) кейiнгi 
хабарлауды қоса алған да туындыны кабель арқылы хабарлау (кабель арқылы хабарлау құқығы);  
        9) туындыны аудару (аудару құқығы);  
        10) туындыны қайта жасау, музыкалық әуендеу немесе басқаша түрде қайта өңдеу 
(өңдеу құқығы);  
        10-1) туындыны жалпы жұрттың наз арына жеткізу (жалпы жұрттың назарына жеткізу 
құқығы)  
        11) Қазақстан Республикасының заң актiлерiне қайшы келмейтiн өзге де әрекеттердi 
жүзеге асыру құқықтарын бiлдiредi.  
        3. Егер туындының заңды түрде жарияланған даналары оларды сату арқыл ы азаматты 
айналымға түсiрiлсе, онда олардың автордың келiсiмiнсiз және сыйақы төлемей одан әрi 
таратуға жол берiледi.  
       Туындының түпнұсқасын немесе даналарын жалға беру (және көпшiлiкке жалға беру) 
арқылы тарату құқығы, ол даналарға меншiк құқығына  қарамастан:  
        1) ноталық мәтiн түрiндегi музыкалық туындының;  
        2) фонограммаға түсiрiлген туындының;          3) дыбыс -бейнежазу туындысының;  
        4) деректер базасының;  
        5) ЭЕМ бағдарламаларының авторына немесе авторлық құқық и есiне берiледi.  
        4. Сәулет, қала құрылысы және бау -саябақ жобаларын пайдалануға айрықша құқықтар 
мұндай жобалардың нақты iске асырылуын да қамтиды.  
        5. Автордың немесе өзге құқық иеленушiнiң туындыны пайдаланудың әрбiр түрi үшiн 
сыйақы алуғ а құқығы бар, оның мөлшерi мен есептелу тәртiбi авторлық шартпен, сондай -ақ 
авторлардың мүлiктiк құқықтарын ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдармен жасасатын 
шарттармен белгiленедi.  
      6. Осы баптың 2 -тармағында көзделген мүлiктiк құқықтарды шектеулер, е гер мұндай 
шектеулер туындыны дұрыс пайдалануға зиян келтiрмей, автордың немесе өзге де құқық 
иеленушінің заңды мүдделерiне негiзсiз қысым жасамайтын болса, осы Заңның  18-26-
баптарымен белгiленедi.  
      Ескерту. 16 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2004.07.09  № 586, 2005.11.22 № 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10 № 179-IV, 2012.01.12 № 
537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа 
енгiзiледi); 24.11.2015  № 419-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енг ізіледі) Заңдарымен.  
      16-1-бап. Авторлық сыйақының ең төмен ставкалары  
      Туындының сипатына немесе оны пайдалану ерекшелiктерiне (жұртшылық алдында, оның 
iшiнде радиода және телевизияда орындауға, туындыны механикалық, магниттiк немесе өзге 
де жазба арқылы қайта шығаруға, көшiрмелеуге, туындыны автордың келісімінсіз жеке 
мақсатта қайта шығаруға және басқа да жағдайларға) байланысты мүлiктiк (айрықша) 
құқықтарды жеке тәртіппен iс жүзiнде жүзеге асыру мүмкiн болмаған жағдайда, Қазақстан 
Республикасы ның Үкiметi авторлық сыйақының ең төмен ставкаларын  белгiлейді.  
      Ескерту. 16 -1-баппен толықтырылды - ҚР 2004.07.09. № 586 Заңымен, жаңа редакцияда 
- ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен 
соң қолданысқа ен гiзiледi) Заңымен.  
      17-бап. Бейнелеу өнерi туындыларын еркiн пайдалану  
               құқығы. Қадағалау құқығы  
      1. Бейнелеу өнерi шығармасының авторы туындының меншiк иесiнен өз туындысының 
көшiрмесiн жасау құқығын жүзеге асыруға мүмкiндiк беруi н талап етуге құқылы (қол жеткiзу 
құқығы). Бұл орайда туындыны меншiк иесiнен туындыны авторға жеткiзiп берудi талап етуге 
болмайды.  
        2. Бейнелеу өнерi туындысының түпнұсқасын жария түрде (аукцион, бейнелеу 
өнерiнiң галереясы, көркемдiк салоны, дүк ен және сол сияқтылар арқылы) қайталап сатқан 
әрбiр жағдайда мұндай бейнелеу өнерi туындысын меншiктену құқығынан бiрiншi рет 
айырылғаннан кейiн автордың немесе оның мұрагерлерiнiң сатушыдан қайталап сату бағасының 
бес процентi мөлшерiнде сыйақы алуға құқы ғы бар (қадағалау құқығы). Авторды тiрi кезiнде 
аталған құқықтан айыруға болмайды және ол заң бойынша немесе қалдырған өсиетi бойынша 
авторлық құқық мерзiмiнде тек қана автордың мұрагерлерiне көшедi.  
        3. Бейнелеу өнерi туындысына меншiк құқығының а втордан басқа тұлғаға ауысуы 
(өтеулi немесе өтеусiз) осы туындының бiрiншi рет иелiктен айырылуын бiлдiреді.  
      Ескерту. 17 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      18-бап. Туындыны жеке мақсатта автордың не месе өзге де  
               құқық иеленушiнiң келiсiмiнсiз және авторлық  
               сыйақы төлемей көшiрмелеу  
      1. Заңды түрде жарияланған туындыны автордың немесе өзге де құқық иеленушiнiң 
келiсiмiнсiз және авторлық сыйақы төлемей жеке тұлғаның т ек өз мақсаты үшiн және табыс 
алмай, осы Заңның  26-бабында көзделген реттердi қоспағанда, жалғыз дана етiп 
көшiрмелеуiне жол берiледi.          2. Осы баптың 1 -тармағының ережесi:  
       1) үйлер және солар сияқты ғимараттар түрiндегi сәулет өнерi туындыл арын 
көшiрмелеуге;  
        2) деректер базаларын немесе олардың елеулi бөлiктерiн көшiрмелеуге;  
      3) осы Заңның  24-бабында көзделгендерден басқа реттердi қоспағанда, ЭЕМ -ге 
арналған бағдарламаларды көшiрмелеуге;  
        4) кiтаптарды (толығымен) және нота мәтiндерiн репродукциялауға (репрографиялық 
қайта шығаруға) қолданылмайды.  
      Ескерту. 18 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10. № 179-
IV Заңдарымен.  
      19-бап. Туындыны автордың немесе өзге де құқық  
               иеленушiнiң келiсiмiнсiз және авторлық сыйақы  
               төлемей пайдалану  
      Автордың немесе өзге де құқық иеленушiнiң келiсiм iнсiз және авторлық сыйақы 
төлемей, бiрақ туындысы пайдалынатын автордың есiмiн және қай деректен алынғаны мiндеттi 
түрде көрсетiле отырып, шығарманы пайдалануға мынадай жағдайларда жол берiледi:  
        1) заңды түрде жарияланған туындылардан түпнұсқа күйiнде және аударма түрiнде 
ғылыми, зерттеу, пiкiрталас, сыни және ақпараттық мақсатта, баспасөзге шолу ретiнде 
газеттер мен журналдар мақалаларынан алынған үзiндiлерiн қоса алғанда, дәйексөз алу 
мақсатына сай көлемiнде дәйексөз алу;  
        2) заңды түр де жарияланған туындыларды және олардан алынған үзiндiлерiн оқыту 
сипатындағы басылымдарда, радио және телехабарларда, дыбыс -бейнежазуларда алға қойған 
мақсатқа сай көлемде пайдалану;  
        3) ағымдағы экономикалық, саяси, әлеуметтiк және дiни мәселелер  бойынша 
газеттерде немесе журналдарда заңды түрде жарияланған мақалаларды немесе эфирге берiлген 
осындай сипаттағы туындыларды жалпы жұртшылық назарына жеткiзу үшiн, автор тарапынан 
мұндай көшiрмелеуге, эфирге беруге немесе хабарлауға арнауы тыйым салынба ған 
жағдайларда, газеттерге көшiрiп басу, эфирге тарату немесе кабель бойынша хабарлау;  
        4) көпшiлiк алдында сөйленген саяси сөздердi, үндеулердi, баяндамаларды және 
басқа осы сияқты туындыларды ақпараттық мақсатқа сай көлемде жалпы жұртшылық назар ына 
жеткiзу үшiн газеттерге көшiрiп басу, эфирге тарату немесе кабель бойынша хабарлау. Бұл 
орайда автордың мұндай туындыларды жинақтарда жариялау құқығы сақталады;  
        5) ағымдағы оқиғалар барысында көрiнген немесе естiлген ағымдағы оқиғаларды 
суретке түсiру немесе кинематография құралдары, эфирге тарату немесе жалпы жұртшылық 
назарына жеткiзу үшiн кабель бойынша хабарлау арқылы ақпараттық мақсатқа сай көлемде 
шолуларда көшiрмелеу немесе көпшiлiк назарына арналған хабар. Бұл орайда автордың мұндай 
туындыларды жинақтарда жариялау құқығы сақталады;  
      6) заңды түрде жарияланған туындыларды бедерлi -нүкте жазумен немесе зағип 
адамдарға арналған басқа да арнайы тәсiлдермен, осылайша көшiрмелеу үшiн арнайы жасалған 
туындыларды қоспағанда, пайда таппай кө шiрмелеу;  
      7) кітапханалардың және мұрағаттардың туындының жоғалған немесе бүлінген даналарын 
ауыстыру мақсатында құқыққа сыйымды жарияланған туындыларды пайда алмастан цифрлық 
форматқа ауыстыру арқылы туындының жалғыз данасын қайта шығаруы, сондай -ақ өздерінің 
қорларынан туындыны қандай да бір себептермен жоғалтқан басқа да кітапханаларға 
туындының даналарын беру.  
      Ескерту. 19 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09. № 586, 2009.07.10. № 179-
IV; 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған кү нінен кейін күнтізбелік он күн өткен 
соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      20-бап. Туындыларды репродукциялау арқылы пайдалану        Автордың немесе өзге құқық иеленушiнiң келiсiмiнсiз және сыйақы төлемей, бiрақ 
туындысы пайдаланылатын автордың есi мi мен қай деректен алынғаны мiндеттi түрде 
көрсетiле отырып, туындының жалғыз данасын:  
        1) заңды түрде жарияланған туындыны кiтапханаларда және архивтерде қалпына 
келтiру, жоғалып кеткен немесе бүлiнген даналарды ауыстыру, өз қорындағы туындыны 
белгiлi бiр себептермен жоғалтып алған басқа кiтапханаларға туындының даналарын беру 
үшiн;  
        2) кiтапханалар мен архивтердiң жинақтарда, газеттерде және басқа мерзiмдi 
басылымдарда заңды түрде жарияланған жеке мақалалар мен шағын көлемдi туындыларды, заңды 
түрде жарияланған жазбаша туындылардан қысқаша үзiндiлердi (суретпен немесе суретсiз) 
жеке тұлғалардың оқып -үйрену және зерттеу мақсатындағы сауалдары бойынша;  
        3) жинақтарда, газеттерде және басқа да мерзiмдi басылымдарда заңды түрде 
жарияланған жекелеген мақалалар мен шағын көлемдi туындыларды, заңды түрде жарияланған 
жазбаша туындылардың қысқаша үзiндiлерiн (суретпен немесе суретсiз) білім беру ұйымдары 
дәрiсханалардағы сабаққа пайдалану үшiн, пайда алмай репродукциялауына жол берiледi.  
      Ескерту. 20 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2007.07.27. № 320 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      21-бап. Еркiн кiрiп көруге ашық орындарға тұрақты  
               қойылған  туындылард ы еркiн пайдалану  
      Туындыны бейнелеу қайта шығарудың, эфирге берудiң және (немесе) кәбiл бойынша 
жалпыжұрттың назарына хабарлаудың негiзгi объектiсi болатын немесе туындыны бейнелеу 
коммерциялық мақсат үшiн пайдаланылатын жағдайларды қоспағанда, еркi н кiрiп көруге ашық 
орындарға тұрақты қойылған сәулет, суретке түсiру, бейнелеу өнерi туындыларын автордың 
немесе өзге де құқық иеленушiнiң келiсiмiнсiз және авторлық сыйақы төлемей қайта 
шығаруға, эфирге беруге және (немесе) кәбiл бойынша жалпы жұрттың на зарына хабарлауға 
жол берiледi.  
      Ескерту. 21 -бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2009.07.10. № 179-IV Заңдарымен.  
      22-бап. Туындыларды ресми және өзге де рәсiмдер  
               кезiнде көпшiлiк алдында орындау  
      Заңды түрде жарияланған музыкалық туындыларды ресми және дiни рәсiмдер, сондай -ақ 
өлiктi жерлеу кезiнде көпшiлiк алдында сол рәсiмдердiң сипатына сәйкес келетiн көлемде 
автордың немесе өзге де құқық иеленушiнiң келiсiмiнсiз және авторлық сыйақы төлеме й 
орындауға жол берiледi.  
      Ескерту. 22 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      23-бап. Туындыларды сот және әкiмшiлiк мақсаттар  
               үшiн көшiрмелеу  
      Туындыларды сот және әкiмшiлiк iс жүргiзу үшiн осындай мақсатқа белгiленген 
көлемде автордың немесе өзге де құқық иеленушiнiң келiсiмiнсiз және авторлық сыйақы 
төлемей көшiрмелеуге жол берiледi.  
      Ескерту. 23 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      24-бап. ЭЕМ -ге арналған бағдарламаларды және деректер  
               базасын еркiн көшiрмелеу. ЭЕМ -ге арналған  
               бағдарламаларды керi жазып шығу  
      1. ЭЕМ-ге арналған бағдарламаның немесе д еректер базасының данасын заңды түрде 
иеленетiн адам автордың немесе өзге айрықша құқықтар иесiнiң рұқсатын алмай және қосымша 
сыйақы төлемей туындыны пайдалануға:  
        1) ЭЕМ-ге арналған бағдарламаға немесе деректер базасына оны пайдаланушының 
техникалық құралдарында жұмыс iстеу мақсатында ғана жүзеге асырылатын өзгерiстердi енгiзуге, ЭЕМ -ге арналған бағдарламаның немесе деректер базасының жұмыс iстеуiне қажеттi 
оның мақсатына сәйкес кез -келген iс -әрекеттi, соның iшiнде ЭЕМ -нiң (бiр ЭЕМ немесе 
жүйенi б iр пайдаланушы) зердесiне жазу мен сақтауды, сондай -ақ автормен жасалған шартта 
өзгеше көзделмесе, көрiнеу қателердi түзетудi жүзеге асыруға;  
        2) ЭЕМ-ге арналған бағдарламаның немесе деректер базасының көшiрмесiн тек қана 
архивтiк мақсатқа және ЭЕМ -ге арналған бағдарламаның немесе деректер базасының 
түпнұсқасы жоғалып, жойылып кеткен немесе пайдалануға жарамай қалған жағдайларда заңды 
түрде алынған дананы ауыстыру үшiн ғана жасауға немесе жасауды тапсыруға құқылы. Бұл 
орайда ЭЕМ -ге арналған бағдарла ма мен деректер базасының көшiрмесiн осы тармақтың 1) -
тармақшасында көрсетiлгеннен басқа мақсаттарға пайдалануға болмайды және ЭЕМ -ге арналған 
бағдарлама мен деректер базасының данасын иелену заңды деп тану тоқтатылған жағдайда ол 
жойылуға тиiс.  
        2. ЭЕМ-ге арналған бағдарлама данасын заңды түрде иеленетiн адам автордың немесе 
өзге де айрықша құқықтар иесiнiң келiсiмiнсiз және қосымша сыйақы төлемей объект кодын 
көшiруге және бастапқы мәтiнде өзгертуге (ЭЕМ -ге арналған бағдарламаны керi жазып 
шығуға) немесе, егер олар осы адамның ЭЕМ -ге арнап өз бетiнше жасаған бағдарламасының 
керi жазылып шыққан бағдарламамен өзара iс -әрекет жасай алатын өзге бағдарламалармен 
өзара iс -әрекет жасау қабiлетiне жету үшiн қажет болса, мынадай шарттарды сақтаған 
жағдайда ол бұл iс -әрекеттi жүзеге асыруды өзге адамдарға тапсыруға құқылы:  
        1) өзара iс -әрекет жасау қабiлетiне жету үшiн қажеттi, бұл адам бұрын басқа 
деректерден ала алмаған ақпарат;  
        2) аталған әрекеттер ЭЕМ -ге арналған бағдарламаның керi жазылы п шыққан, өзара 
iс-әрекет қабiлетiне жету үшiн қажеттi бөлiктерi жөнiнде ғана жүзеге асырылады;  
        3) керi жазып шығу нәтижесiнде алынған ақпаратты ЭЕМ -ге арнап өз бетiнше 
жасалған бағдарламаның өзге бағдарламалармен өзара iс -әрекет жасау қабiлетiне қол 
жеткiзу үшiн ғана пайдалануға болады, ЭЕМ -ге арнап өз бетiнше жасалған бағдарламаның 
басқа бағдарламалармен өзара iс -әрекет жасау қабiлетiне қол жеткiзу үшiн қажет болатын 
жағдайларды қоспағанда, оны өзге адамдарға беруге болмайды, сондай -ақ оны өзiнiң  түрi 
жағынан ЭЕМ -ге арнап керi жазылып шыққан бағдарламаға едәуiр ұқсайтын ЭЕМ -ге арналған 
бағдарламаны әзiрлеу үшiн немесе авторлық құқықты бұзатын басқа да кез -келген әрекеттi 
жүзеге асыру үшiн пайдалануға болмайды.  
        3. Бұл баптың ережелерiн қол дану ЭЕМ -ге арналған бағдарламаны немесе деректер 
базасын қалыпты пайдалануға орынсыз залал келтiрмеуге тиiс және автордың немесе ЭЕМ -ге 
арналған бағдарламаға немесе деректер базасына айрықша құқықтың өзге де иесiнiң заңды 
мүдделерiне негiзсiз қысым жасама уға тиiс.  
      Ескерту. 24 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      25-бап. Туындыларды қысқа мерзiмге пайдалану үшiн эфирге  
               хабар тарату ұйымдары жүзеге асыратын жазбалар  
      Эфирге хабар та рату ұйымы автордың немесе өзге де құқық иеленушiнiң келiсiмiнсiз 
және қосымша сыйақы төлемей осы ұйым эфирге беруге құқық алған туындыны қысқа уақытқа 
пайдалану үшiн жазбасын мынадай жағдайларда:  
        1) жазбаны эфирге хабар тарату ұйымы өз жабдықтары ның көмегiмен және өз 
хабарлары үшiн дайындаған;  
        2) егер жазылған туынды авторымен немесе өзге де құқық иеленушiсiмен неғұрлым 
ұзақ мерзiмге келiсiлмесе, мұндай жазбаны ол әзiрленгеннен кейiнгi алты ай iшiнде 
жойылған жағдайларда жазуға болады. Егер жазбаның құжаттық мәнi ерекше болса, мұндай 
жазба туынды авторының немесе өзге де құқық иеленушiсiнiң келiсiмiнсiз -ақ ресми 
мұрағаттарда сақталуы мүмкiн.  
      Ескерту. 25 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2009.07.10. № 179-IV Заңдарымен.        26-бап. Туындыны авторлық сыйақысын төлеп, автордың  
               келiсiмiнсiз жеке мақсатта көшiрмелеу  
      1. Туынды авторының, орындаушының, дыбыс -бейнежазу туындысын шығарушының және 
фонограмма жасаушының келiсiмiнсi з, бiрақ оларға сыйақы төлеп, дыбыс -бейнежазу туындысын 
немесе туындының дыбыстық жазбасын жеке мақсатта және табыс алмай көшiрмелеуге жол 
берiледi.  
        2. Осы баптың 1 -тармағында көрсетiлген қайта шығару үшiн сыйақыны осындай қайта 
шығару үшiн пайдал анылатын жабдықтар мен материалдық жеткiзгiштердi дайындаушы немесе 
импорттаушы тұлғалар төлейдi.  
      Осындай жабдық пен материалдық жеткiзгiштердiң тiзбесiн уәкілетті орган  бекiтедi.  
      3. Бұл сыйақыны жинау мен бөлудi авторлардың, фонограмма жасауш ылардың және 
орындаушылардың мүлiктiк құқықтарын ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдардың бiреуi осы 
ұйымдар арасындағы келiсiмге сәйкес жүзеге асырады (осы Заңның  43-бабы).  
        4. Егер бұл келiсiмде өзгеше көзделмесе, аталған сыйақы мынадай шамада бөлiн едi: 
авторларға - қырық процент, орындаушыларға - отыз процент, фонограмма жасаушыларға - 
отыз процент.  
      5. Сыйақының мөлшерi және оны төлеудiң шарттары, бiр жағынан аталған дайындаушылар 
мен импорттаушылардың және екiншi жағынан авторлардың, фоногра мма жазушылардың және 
орындаушылардың мүлiктiк құқықтарын ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдар арасындағы 
келiсiмде белгiленедi, ал тараптар мұндай келiсiмге келе алмаған жағдайда - Қазақстан 
Республикасының  уәкiлдiк берiлген органы белгiлейдi.  
        6. Осы баптың 2 -тармағында аталған, экспортқа шығаруға болатын жабдықтар мен 
материалдық жеткiзгiштер, сондай -ақ үй жағдайында пайдалануға арналмаған кәсiптiк 
жабдықтарға сыйақы төленбейдi.  
      Ескерту. 26 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09. № 586, 2005.11.22. № 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 29.09.2014 N 239-V (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) 
Заңдарымен.  
      27-бап. Туындыларды жеке мақсатта шет елге шығару  
      Шетке шығарылған жағдайда республиканың ұлттық мүдделерiне зиян келтiрiлетiн, 
тiзбесi белгiленген тәртiп бойынша анықталатын туындыларды қоспағанда, туындының данасын 
автордың немесе өзге де құқық иесiнiң келiсiмiнсiз және сыйақы төлемей тек қана жеке 
адамның өз мақсаттары үшiн шет елге шығаруына жол берiледi.  
      28-бап. Авторлық құқықтың қолданылу мерзiмi  
      1. Авторлық құқық автордың бүкiл ғұмыры бойы және қайтыс болғаннан кейiн жетпiс 
жыл бойы күшiн сақтайды.  
        2. Авторлық құқығын, оның ес iмнiң құқығын және автордың беделiн қорғау құқығын 
қорғауға шек қойылмайды.  
        3. Алып тасталды - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
        4. Жасырын немесе бүркеншiк атпен жарияланған туындыға авторлық құқы ол туынды 
заңды түрде жарияланған күн нен кейiн жетпiс жыл бойы күшiн сақтайды. Егер аталған мерзiм 
iшiнде жасырын немесе бүркеншiк атпен шығарылған туындының авторы өзiнiң шын есiмiн 
немесе оның кiм екенi ендiгi жерде күмән туғызбаса, осы баптың 1 -тармағының ережесi 
қолданылады.  
        5. Тең авторлар жасаған туындыға авторлық құқық өмiр бойы және басқа тең 
авторлардан ұзақ өмiр сүрген ең соңғы автор қайтыс болғаннан кейiн жетпiс жыл бойы күшiн 
сақтайды.  
        6. Автор қайтыс болғаннан кейiн отыз жыл iшiнде бiрiншi рет жарыққа шығарылған 
туындыға авторлық құқық туынды жарыққа шыққаннан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан 
есептегенде ол жарыққа шыққаннан кейiн жетпiс жыл бойы күшiн сақтайды.          7. Егер автор қуғын -сүргiнге ұшырап, қайтыс болғаннан кейiн ақталса, онда құқық 
қорғаудың осы  бапта көзделген мерзiмi ақталған жылдан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан 
бастап күшiне енедi.  
        8. Осы бапта көзделген мерзiм сол мерзiмнiң басталуы үшiн негiз болып табылатын 
заңды факт болған жылдан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан есептеле бас тайды.  
      9. Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес туындыға қорғау 
берiлген кезде, осы Заңның  5-бабының 4 -тармағына сай авторлық құқықтың қолданылу 
мерзiмiн туындының шыққан елінде белгiленген мерзiмнен асыруға болмайды.  
       Осы бапта көзделген мерзiмдер мерзiмнiң өтуiнiң басталуына негiз болып табылатын 
заңдық факт осы Заң қолданысқа енгiзiлгенге дейiнгi жетпiс жылдан әрi емес мерзiмде орын 
алған барлық жағдайларда қолданылады.  
      Ескерту. 28 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10. № 179-
IV Заңдарымен.  
      29-бап. Туындылардың қоғамдық игiлiкке айналуы  
      1. Туындыға авторлық құқықтың қолданылу мерзiмiнiң бiт уi олардың қоғамдық игiлiкке 
айналғандығын бiлдiредi.  
       2. (алып тасталды)  
        3. Қоғамдық игiлiкке айналған туындыларды кез -келген адам авторлық сыйақы 
төлемей еркiн пайдалана алады. Бұл орайда авторлық құқық, автор есiмiнiң құқығы мен оның 
беделiн қорғау құқығы сақталуға тиiс.  
        4. Қоғамдық игiлiкке айналған туындыларды пайдаланушылар авторлардың 
шығармашылық қызметiне ықпал ету, олардың материалдық -тұрмыстық жағдайларын жақсарту 
мақсатында авторлардың кәсiби қорына немесе авторлардың мү лiктiк құқықтарын ұжымдық 
негiзде басқаратын ұйымдарға қаржы аударуға ерiктi.  
      Ескерту. 29 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      30-бап. Авторлық құқықтың ауысуы  
      1. Авторлық құқық шарт бойынша жә не мұра ретiнде берiледi.  
      2. Авторлық құқық мұрагерлiк тәртiбiмен  заң бойынша немесе  өсиет бойынша ауысады.  
      3. Автордың осы Заңның  15-бабында көзделген мүлiктiк емес жеке құқықтары 
мұрагерлiк бойынша ауыспайды. Автордың мұрагерлерi мүлiктiк е мес жеке құқықтарын 
қорғауды жүзеге асыруға құқылы. Мұрагерлердiң аталған заңды құқықтарының мерзiмi 
шектелмейдi.  
      4. Өсиет орындаушыны тағайындайтын тәртiп бойынша автор өзiнiң мүлiктiк емес жеке 
құқықтарын қорғауды жүктейтiн адамды көрсетуге құқылы . Мұндай адам өз өкiлеттiгiн өмiр 
бойы атқарады. Автордың мұндай нұсқауы болмаған жағдайда автор қайтыс болғаннан кейiн 
оның мүлiктiк емес жеке құқықтарын қорғауды оның мұрагерлерi, егер мұрагерлерi болмаса 
немесе олардың авторлық құқығы тоқтатылған болса,  Қазақстан Республикасының мұндай 
қорғауды жүзеге асыратын  уәкiлдiк берiлген органы атқарады.  
      31-бап. Мүлiктiк құқықтың берiлуi. Авторлық шарт  
      1. Автордың осы Заңның  16-бабында аталған мүлiктiк құқықтары толық немесе iшiнара 
берiлуi, сондай -ақ айрықша құқықтарды беру туралы авторлық шарт бойынша немесе айрықша 
емес құқықтарды беру туралы авторлық шарт бойынша пайдалану үшiн берiлуi мүмкiн.  
       Мүлiктiк құқықтарды қалай да бо лсын басқаға беру автордың және мүлiктiк құқықтар 
берiлетiн адамның қолы қойылатын жазбаша шартпен ресiмделуге тиiс.  
        2. Айрықша құқықтарды беру туралы авторлық шарт осы құқықтар берiлген адамға 
ғана туындыны белгiлi бiр әдiспен және шартта белгiле нген шекте пайдалануға рұқсат етедi 
және мұндай адамға басқа адамдардың туындыны осылайша пайдалануына тыйым салу құқығын 
бередi. Егер айрықша құқықтар берiлген адам бұл құқықты қорғауды жүзеге асырмаса, басқа 
адамдарға туындыны пайдалануға тыйым салу құқы ғын туындының авторы жүзеге асыра алады.          3. Айрықша емес құқықтарды беру туралы авторлық шарт пайдаланушыға осындай 
құқықты берген айрықша құқық иесiмен және (немесе) осы туындыны сондай әдiспен 
пайдалануға рұқсат алған басқа адамдармен туындыны т ең жағдайда пайдалануға рұқсат 
етедi.  
        4. Авторлық шарт бойынша берiлген құқықтар, егер шартта тiкелей өзгеше 
көзделмесе, айрықша емес құқықтар деп есептеледi.  
      Ескерту. 31 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      32-бап. Авторлық шарттың талаптары мен нысаны  
      Ескерту. 32 -баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 07.04.2015 № 300 -V Заңымен 
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа 
енгізіледі).  
      1. Авторлық  шартта:  
        1) туындыны пайдалану әдiстерi (осы шарт бойынша берiлетiн нақты құқықтар);  
        2) құқық берiлетiн мерзiм мен аумақ;  
        3) сыйақы мөлшерi және (немесе) туындыны пайдаланудың әрбiр әдiсi үшiн сыйақы 
мөлшерiн белгiлеу тәртiбi, он ы төлеудiң тәртiбi мен мерзiмi, сондай -ақ тараптар осы шарт 
үшiн маңызды деп есептейтiн басқа да жағдайлар көзделуге тиiс.  
        2. Авторлық шартта құқықтың берiлу мерзiмi туралы ереже болмаған жағдайда, егер 
пайдаланушыға бұл жөнiнде шарттың бұзылуына дейiн үш ай бұрын жазбаша хабарланған болса, 
автор шартты ол жасалған күннен бастап бiр жыл өткен соң бұза алады.  
        3. Авторлық шартта құқық берiлетiн аумақ туралы ереже болмаған жағдайда шарт 
бойынша берiлетiн құқықтың қолданылуы Қазақстан Республи касының аумағымен шектеледi.  
        4. Туындыны пайдалануға авторлық шарт бойынша тiкелей берiлмеген құқықтар 
берiлмедi деп саналады.  
        5. Шарт жасалған кезде белгiсiз болған туындыны пайдалану құқықтары авторлық 
шарт мәселесi бола алмайды.  
        6. Сыйақы туындыны тиiсiнше пайдалану әдiсiне сәйкес түсетiн табыс процентi 
түрiнде авторлық шартта немесе, егер мұны туындының сипатынан немесе оны пайдалану 
ерекшелiктерiне байланысты жүзеге асыру мүмкiн болмаса, шартта көрсетiлген сома түрiнде 
не басқаша түрде белгiленедi.  
        7. Авторлық шарт бойынша берiлген құқықтар, егер ол тек шартта тiкелей көзделген 
болса, басқа адамдарға түгелдей немесе iшiнара берiлуi мүмкiн.  
      8. Осы Заңның  14 және 33 -баптарында көзделген жағдайларды қоспағанда, ав тордың 
болашақта жасайтын туындыларын пайдалану құқықтары авторлық шарт мәселесi бола алмайды.  
        9. Автордың болашақта белгiлi бiр тақырыпта немесе белгiлi бiр салада туынды 
жасауына шек қоятын авторлық шарт ережесi жарамсыз болып табылады.  
        10. Осы Заң ережелерiне қайшы келетiн авторлық шарт ережелерi жарамсыз болып 
табылады.  
        11. Авторлық шарт жазбаша түрде жасалуға тиiс. Туындыны мерзiмдi баспасөзде 
пайдалану туралы авторлық шарт ауызша түрде жасалуы мүмкiн.  
      12. Электрондық нысанда жасалған туындылардың, соның iшiнде ЭЕМ -ге және деректер 
базасына арналған бағдарламаның даналарын сату кезiнде, сондай -ақ көпшiлiк 
пайдаланушыларға оны пайдалануға рұқсат беру кезiнде оларға Қазақстан 
Республикасының  заңдарында белгiленген өзге де  шарт нысандары мен оларды жасасу тәртiбiн 
қолдануға болады.  
        13. Авторлық шартта көрсетiлген мiндеттердi орындамаған немесе тиiсiнше 
орындамаған тарап екiншi тарапқа келтiрiлген залалды, соның iшiнде алынбаған пайдасын 
өтеуге мiндеттi.  
      Ескерту. 32-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09. № 586; 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа 
енгізіледі) Заңдарымен.  
      33-бап. Тапсырыстың авторлық шарты  
      1. Тапсырыстың авторлық ш арты бойынша автор шарт ережелерiне сәйкес туынды жасап, 
оны тапсырысшыға беруге мiндеттенедi.  
      Тапсырыстың авторлық шартында туынды тапсырыс берушіге берілуге тиіс мерзім, 
сондай-ақ туындыны пайдалануға мүліктік құқықтарды беру көзделуге тиіс.  
        2. Тапсырыс берушi шартта келiсiлген сыйақы есебiнен авторға аванс төлеуге 
мiндеттi. Аванстың мөлшерi, төлеу тәртiбi мен мерзiмi тараптардың келiсуiмен шартта 
белгiленедi.  
      3. Тапсырыс шартының ережелерiне тапсырыс туындысын табыс етпеген автор тап сырыс 
берушiге келтiрген нақты зиянды өтеуге мiндеттi.  
      Ескерту. 33 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 07.04.2015 № 300-V Заңымен (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
   III ТАРАУ. САБАҚТАС ҚҰҚЫҚТАР  
      34-бап. Сабақтас құқықтардың объектiлерi  
      Сабақтас құқықтар қойылымдарға, орындаушылықтарға, фонограммаларға, эфирлiк және 
кабельдiк хабар тарату ұйымдарының хабарларына олардың мақсатына, мазмұны мен сапасына, 
сондай-ақ жеткiзiлу әдiсi мен нысанына қарамастан қолданылады.  
      35-бап. Саб ақтас құқықтардың субъектiлерi  
      1. Орындаушылар, фонограмма жасаушылар, эфирлiк және кабельдiк хабар тарату 
ұйымдары сабақтас құқықтардың субъектiлерi болып табылады.  
        2. Фонограмма жасаушы, эфир және кәбіл бойынша хабар таратушы ұйымдар осы 
тарауда көзделген құқықтарын орындаушымен және фонограммаға жазылған не эфирде немесе 
кабель бойынша берiлетiн туындыны орындаушымен, сондай -ақ оның авторымен жасалған шарт 
бойынша алған құқықтары шегiнде жүзеге асырады.  
        3. Орындаушы осы тарауда к өзделген  құқықтарын орындалатын туынды авторларының 
құқықтарын сақтаған жағдайда жүзеге асырады.  
        4. Сабақтас құқықтардың пайда болуы және жүзеге асырылуы үшiн қандай да болсын 
формальдылықты сақтау талап етiлмейдi. Фонограмма шығарушы және (немесе ) орындаушы өз 
құқықтары туралы хабарлау үшiн фонограмманың әр данасында және (немесе) оның әрбiр 
қорбындата көрсетiлетiн және үш элементтен тұратын сабақтас құқықтарды қорғау белгiсiн 
пайдалануға құқылы, олар:  
        1) қоршауға алынған латынша Р әрпi: Р;  
        2) айрықша сабақтас құқықтар иесiнiң есiмi (атауы);  
        3) фонограмманың алғаш жарияланған жылы.  
        5. Егер өзгеше дәлелденбесе, фонограммада және (немесе) оның қорабында есiмi 
немесе атауы көрсетiлген жеке немесе заңды тұлға фоногра мма шығарушы болып танылады.  
      Ескерту. 35 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. № 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10. № 179-IV Заңдарымен.  
      36-бап. Сабақтас құқықтардың қолданылу аясы  
      1. Орындаушының құқықтары осы Заңға сәйкес мына жағдайларда, егер:  
        1) орындаушы Қазақстан Республикасының азаматы болса;  
        2) орындаушылық, қойылым алғаш рет Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге 
асырылса;  
        3) орындаушылы қ, қойылым осы баптың 2 -тармағының ережелерiне сәйкес қорғалатын 
фонограммаға жазылса;  
        4) фонограммаға жазылмаған орындаушылық, қойылым осы баптың 3 -тармағының 
ережелерiне сәйкес қорғалатын эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының хабарына 
енгiзiлген болса, танылады.          2. Фонограмманы жасаушының құқықтары осы Заңға сәйкес мына жағдайларда, егер:  
       1) фонограмма жасаушы Қазақстан Республикасының азаматы немесе Қазақстан 
Республикасының аумағында ресми тұрғылықты жерi бар заңды тұлғ а болса;  
        2) фонограмма тұңғыш рет Қазақстан Республикасының аумағында жарық көрсе, 
танылады. Егер фонограмма Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде жарияланған күннен 
кейiн отыз күн iшiнде Қазақстан Республикасының аумағында жарияланса, ол да Қаза қстан 
Республикасының аумағында алғаш рет жарияланды деп саналады.  
        3. Эфирлiк немесе кабельдiк хабар тарату ұйымының құқықтары осы Заңға сәйкес, 
егер ұйымының Қазақстан Республикасының аумағында ресми тұрғылықты жерi бар болса және 
хабарларын Қаза қстан Республикасының аумағында орналасқан хабар таратқыштар көмегiмен 
жүзеге асырса, танылады.  
        4. Шетелдiк жеке және заңды тұлғалардың сабақтас құқықтары, егер тиiстi 
орындаушылық, фонограмма, эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының хабары Қазақстан  
Республикасы бекiткен тиiстi халықаралық шарттың ережелерi бойынша айқындалатын олардың 
шыққан елiнде, сабақтас құқықтардың сол елде белгiленген қолданылу мерзiмiнiң өтуi 
салдарынан қоғам игiлiгіне айналмаған болса және сабақтас құқықтардың қолда нылу 
мерзiмiнiң өтуiне байланысты Қазақстан Республикасында қоғам игiлiгiне айналмаған болса, 
Қазақстан Республикасының аумағында Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық 
шарттарға сәйкес танылады.  
      Ескерту. 36 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      37-бап. Орындаушының құқықтары  
      1. Осы Заңда көзделген реттердi қоспағанда, орындаушыға мынадай мүлiктiк емес жеке 
және мүлiктiк құқықтар:  
        1) есiмiнiң құқығы;  
        2) орындаушылықты немес е қойылымды орындаушының ар -намысына және қадiр -қасиетiне 
нұқсан келтiре алатын кез келген бұрмалаудан немесе өзге де қолсұғушылықтан қорғалу 
құқығы (беделiн қорғау құқығы);  
        3) орындаушылықты немесе қойылымды пайдаланудың әрбiр түрi үшiн сыйақы ал у 
құқығын қоса, кез -келген түрде пайдалану құқығы берiледi.  
        1-1. Мүлiктiк емес жеке құқықтар орындаушыға оның мүлiктiк құқықтарына 
қарамастан тиесiлi және орындаушылықты пайдалануға айрықша мүлiктiк құқықтарын берген 
жағдайда да олар өзiнде сақтал ып қалады.  
        2. Орындаушының орындаушылықты немесе қойылымды пайдалануға айрықша құқықтары 
мынадай iс -әрекеттердi:  
       1) бұрын жазылмаған орындаушылықты немесе қойылымды жазуды;  
        2) орындаушылық немесе қойылым жазбасын кез келген нысанд а тiкелей немесе жанама 
қайта шығаруды;  
        3) орындаушылықтың немесе қойылымның жазбасын пайдаланбай -ақ орындаушылықты 
немесе қойылымды эфирге берудi, кәбiл арқылы жалпыжұрттың назарына хабарлауды немесе 
жалпыжұрттың назарына жеткiзудi;  
      4) осы Заңның 39-бабының 1 -тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, 
орындаушылық немесе қойылым жазбасын эфирге берудi, кәбiл арқылы жалпыжұрттың назарына 
хабарлауды немесе жалпыжұрттың назарына жеткiзудi;  
        5) орындаушының қатысуымен орындаушылық нем есе қойылым жазылған, коммерциялық 
мақсатта жарияланған фонограмманы прокатқа (жалға) берудi жүзеге асыруға рұқсат ету 
немесе тыйым салу құқығын бiлдiредi. Орындаушылықты фонограммаға жазуға шарт жасалған 
кезде бұл құқық фонограмманы шығарушыға ауысады. Бұ л ретте орындаушы мұндай 
фонограмманың даналарын прокатқа (жалға) бергенi үшiн сыйақы алу құқығын сақтап қалады.  
        3. Орындаушының осы баптың 2 -тармағының 2) -тармақшасында көзделген айрықша 
құқығы мына жағдайларда:          1) орындаушылықтың немесе  қойылымның бастапқы жазбасы орындаушының келiсiмiмен 
жасалған;  
        2) орындаушылықты немесе қойылымды көшiрмелеу орындаушылықты немесе қойылымды 
жазу кезiнде орындаушының келiсiмi алынған мақсатпен жасалған;  
      3) орындаушылықты немесе қойылымды көшiрмелеу осы Заңның  41-бабының ережелерiне 
сәйкес жазба жүргiзiлген мақсатта жүзеге асырылған жағдайда қолданылмайды.  
        4. Осы баптың 2 -тармағында аталған рұқсатты орындаушы бередi, ал ұжым болып 
орындаған кезде пайдаланушымен жазбаша шарт жасау а рқылы сондай ұжымның жетекшiсi 
бередi.  
        5. Егер орындаушының эфирлiк немесе кабельдiк хабар тарату ұйымымен жасасқан 
шартында көзделсе, орындаушылықты немесе қойылымды кейiннен беруге, мұндай жазбаны беру 
мен көшiрмелеу үшiн эфирлiк немесе кабельдi к хабар тарату ұйымдарының жазып жүзеге 
асыруға осы баптағы 2 -тармақтың 1), 2) және 3) -тармақшаларында аталған рұқсат алу талап 
етiлмейдi. Бұлайша пайдаланғаны үшiн орындаушыға берiлетiн сыйақы мөлшерi де осы шартта 
белгiленедi.  
        6. Орындаушы мен д ыбыс-бейнежазу туындысын шығарушы арасында жасалған шарт 
орындаушының осы баптың 2 -тармақтың 1), 2), 3), 4) -тармақшаларында аталған құқықтарды 
беруiне әкеп соғады. Орындаушының мұндай құқықтарды беруi дыбыс -бейнежазу туындысын 
пайдаланумен шектеледi және, егер шартта өзгеше көзделмесе, дыбыс -бейнежазу туындысына 
түсiрiлген дыбыс пен бейненi жеке пайдалану құқықтарын қамтымайды.  
        7. Орындаушының осы баптың 2 -тармағында көзделген айрықша құқықтары шарт бойынша 
басқа адамдарға берiлуi мүмкiн.  
      Ескерту. 37 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      38-бап. Фонограмма жасаушының құқықтары  
      1. Фонограмма жасаушыға өз фонограммасы жөнi нде, осы Заңда көзделгендердi 
қоспағанда, фонограмманы пайдаланудың әрбiр түрi үшiн сыйақы алу құқығын қоса, 
фонограмманы кез -келген нысанда пайдалануға айрықша құқықтар берiледi.  
        2. Фонограмманы п айдалануға айрықша құқықтар мынадай iс -әрекеттердi:  
       1) фонограмманы тiкелей немесе жанама түрде кез келген нысанда қайта шығаруды;  
        2) меншiк құқығын сату немесе өзгеше беру арқылы фонограмманың түпнұсқасы мен 
даналарын таратуды, оның iшiнд е импорттауды;  
        3) фонограмманы шығарушы немесе оның рұқсаты бойынша жүзеге асырылған оны 
таратудан кейiн де фонограмманы прокатқа (жалға) берудi;  
        4) фонограмманы қайта жасауды немесе кез келген тәсiлмен өңдеудi;  
        5) фонограмманы ж алпы жұрттың назарына жеткiзудi жүзеге асыру, жүзеге асыруға 
рұқсат ету немесе тыйым салу құқығын бiлдiреді.  
        3. Егер заңды түрде жарияланған фонограмма даналары оларды сату арқылы азаматтық 
айналымға түсiрiлсе, оларды фонограмма жасаушының келiсiм iнсiз және сыйақы төлемей одан 
әрi таратуға жол берiледi. Фонограмманың даналарын прокатқа (жалға) беру арқылы тарату 
құқығы сол даналарды меншiктеу құқығына қарамастан фонограмманы жасаушыға берiледi.  
        4. Фонограмма жасаушының осы баптың 2 -тармағында көзделген айрықша құқықтары 
шарт бойынша басқа адамдарға берiлуi мүмкiн.  
      Ескерту. 38 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      39-бап. Коммерциялық мақсатта жарияланған фонограмманы  
               фонограмма жасаушы мен орындаушының келiсiмiнсiз  
               пайдалану  
      1. Коммерциялық мақсатта жарияланған фонограмманы жасаушының және осындай 
фонограммаға орындауы жазылған орынд аушының келiсiмiнсiз, бiрақ сыйақы төлей отырып:  
        1) фонограмманы көпшiлiк алдында орындауға;          2) фонограмманы эфирге беруге;  
        3) фонограмманы кабель арқылы жалпы жұртшылық назарына жеткiзу үшiн хабарлауға 
жол берiледi.  
      2. Осы баптың 1 -тармағында көзделген сыйақы жинау, бөлу және төлеу фонограмманы 
жасаушылар мен орындаушылардың құқықтарын ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдардың бiрi 
(осы Заңның  43-бабы) осы ұйымдар арасындағы келiсiмге сәйкес жүзеге асырады. Егер бұл 
келiсiмде өзгеше көзделмесе, аталған сыйақы фонограмма жасаушы мен орындаушы арасында 
тең бөлiнедi.  
      3. Сыйақы мөлшерiн және оны төлеу жағдайларын, бiр жағынан, фонограмма 
пайдаланушылар немесе осындай пайдаланушылар бiрлестiктерi (қауымдастықтары) және, 
екiншi жағынан, фонограмма жасаушылар мен орындаушылар құқықтарын басқарушы ұйымдар 
арасында жасалған келiсiм бойынша, ал егер тараптар мұндай келiсiмге келе алмаса -
 уәкiлдiк берiлген орган белгiлейдi. Сыйақы мөлшерi фонограммаларды пайдаланудың әр түрi 
үшiн белгiленедi.  
        4. Фонограммаларды пайдаланушылар осы баптың 2 -тармағында аталған ұйымға 
фонограммалардың пайдаланылу мөлшерi туралы дәл мәлiметтер жазылған бағдарламаларды, 
сондай-ақ сыйақы жинауға және бөлуге қажеттi өзге де мәлiметтер мен құжаттард ы табыс 
етуге тиiс.  
      40-бап. Эфирлiк немесе кабельдiк хабар тарату ұйымының  
              құқықтары  
      1. Осы Заңда көзделген реттердi қоспағанда, эфирлiк және (немесе) кабельдiк хабар 
тарату ұйымына оның хабарына қатысты хабарды кез -келген нысан да пайдалануға және, мұндай 
рұқсат бергенi үшiн сыйақы алу құқығын қоса алғанда, хабарды пайдалануға рұқсат етуге 
айрықша құқықтар берiледi.  
        2. Хабарды пайдалануға айрықша құқықтар мынадай iс -әрекеттердi:  
        1) хабарды эфирге берудi;  
        2) жалпы жұрт назарына жеткiзу үшiн хабарды кәбiл арқылы хабарлауды немесе 
хабарды эфирге берудi;  
        3) хабарды жазып алуды;  
        4) хабардың жазбасын көшiрмелеудi;  
        5) жалпы жұрт назарына жеткізу үшін хабарды ақы төлеп кіретін жерл ерде 
хабарлауды;  
        6) хабарды жалпы жұрт назарына жеткізуді жүзеге асыру, мұндай iс -әрекеттердi 
жүзеге асыруға рұқсат ету немесе тыйым салу құқықтарын бiлдiреді.  
        3. Осы баптың 2 -тармағының 4) -тармақшасында көзделген эфирлiк және (немесе) 
кабельдiк хабар тарату ұйымының айрықша құқығы мына жағдайларда:  
       1) хабар эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының келiсiмiмен жазып 
алынғанда;  
      2) осы Заңның  41-бабындағы  ережелерге сәйкес хабарды көшiрмелеу ол жазылған 
мақсатта жүзеге ас ырылғанда қолданылмайды.  
      Ескерту. 40 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      40-1-бап. Айрықша құқықтар беру. Лицензиялық шарт  
      1. Осы Заңның  37, 38, 40-баптарында аталған айрықша құқықтарға толық немесе 
iшiнара жол берiлуi мүмкiн, сондай -ақ олар айрықша немесе айрықша емес құқықтарды беру 
туралы лицензиялық шарт бойынша пайдалану үшiн берiлуi мүмкiн. Мұндай шартқа осы 
Заңның 32-бабында белгiленген талаптар қолданылады.  
        2. Алып тасталды - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
      Ескерту. 40 -1-баппен толықтырылды - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2009.07.10. № 179-IV Заңдарымен.        40-2-бап. Орындаушыларғ а және фонограмма шығарушыларға  
                 берiлетiн сыйақының ең төмен ставкалары  
      Орындауларды немесе фонограммаларды пайдалану сипатына (жұртшылық алдында, оның 
iшiнде радиода және теледидарда орындауға, туындыны механикалық магниттiк немесе  өзге де 
жазба арқылы қайта шығаруға, көшiрмелеуге, автордың және фонограмма шығарушының 
келісімінсіз жеке мақсатта қайта шығаруға және басқа да жағдайларға) байланысты мүлiктiк 
(айрықша) құқықтарды жеке тәртiппен iс жүзiнде жүзеге асыру мүмкiн болмаған жа ғдайда, 
Қазақстан Республикасының Үкiметi орындаушылар мен фонограмма шығарушыларға сыйақының ең 
төмен ставкаларын  белгiлейді.  
      Ескерту. 40 -2-баппен толықтырылды - ҚР 2009.07.10. № 179-IV Заңымен, жаңа 
редакцияда - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресм и жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.  
      41-бап. Орындаушының, фонограмма жасаушының, эфирлiк  
               немесе кабельдiк хабар тарату ұйымының құқықтарын  
              шектеу  
      1. Орындаушылықты, қойылымды , эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымдарының 
хабарларын және олардың жазбаларын орындаушының, фонограмма жасаушының, эфирлiк немесе 
кабельдiк хабар тарату ұйымының келiсiмiнсiз және сыйақы төлемей пайдалануға, сондай -ақ 
фонограмманы көшiрмел еуге:  
        1) орындаушылықтан, қойылымнан, фонограммадан, эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар 
тарату ұйымының хабарларынан шағын үзiндiлердi ағымдағы оқиғалар туралы шолуға қосу 
үшiн;  
        2) тек қана оқыту немесе ғылыми зерттеу мақсаттарында;  
      3) дәйектеме ақпараттық мақсатта жүзеге асырылатын жағдайда, орындаушылықтан, 
қойылымнан, фонограммадан, эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының хабарынан шағын 
үзiндiлер түрiнде дәйектеме келтiруге жол берiледi. Бұл ретте, эфирлiк немесе кәбiлдiк 
хабар тарату ұйымының коммерциялық мақсатта жарияланған фонограмма даналарын эфирге 
беру, жалпы жұрттың назарына кәбiл арқылы хабарлау үшiн немесе жалпыжұрттың назарына 
жеткiзу үшiн пайдалануының қандайы болса да осы Заңның  39-бабындағы ережелердi сақтаған 
жағдайда ғана мүмкiн болады;  
      4) осы Заңның  18-26-баптарының ережелерiнде белгiленген ғылым, әдебиет және өнер 
туындылары авторының мүлiктiк құқықтарын шектеуге қатысты өзге де жағдайларда жол 
берiледi.  
      2. Осы Заңның  37-40-баптарының ережелерiнен тыс орындаушының, фонограмма 
жасаушының, эфирлiк немесе кабельдiк хабар тарату ұйымының келiсiмiнсiз хабарлар мен 
эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының хабарларын және олардың жазбаларын 
таратуға, сондай -ақ фонограмманы тек қана жеке мақсат үшiн қа йта шығаруға жол берiледi. 
Осы Заңның 26 -бабына сәйкес сыйақы төленген жағдайда фонограмманы көшiрмелеуге жол 
берiледi.  
        3. Егер қысқа мерзiмге пайдаланылатын жазба немесе көшiрме эфирге хабар тарату 
ұйымының өз жабдықтары көмегiмен және өзiнiң жек е хабары үшiн жүзеге асырылса, 
орындаушының, фонограмма жасаушының және эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының 
орындаушылықты, қойылымды немесе хабарларды қысқа мерзiмге пайдалануға жазып алуды 
жүзеге асыруға, мұндай жазбаларды көшiрмелеуге және ком мерциялық мақсатта жарияланған 
фонограммаларды көшiрмелеуге рұқсат алуына қатысты осы Заңның 37, 38, 40 -баптарындағы 
ережелер мынадай жағдайларда:  
        1) эфирге хабар тарату ұйымы осы тармақ ережелерiне сәйкес қысқа мерзiмде 
пайдалануға жасалатын жазб аны немесе сондай жазбаның фонограммасын көшiрмелеудi жүзеге 
асыруға қатысты қойылымның өзiн, орындаушылықты немесе хабарды эфирге беруге алдын -ала 
рұқсат алғанда;        2) эфирге хабар тарату ұйымы осы Заңның  25-бабының ережелерiне сәйкес ғылым, 
әдебиет және өнер туындыларының қысқа мерзiмге пайдалануға жасайтын жазбасына қатысты 
белгiленетiн мерзiм iшiнде, оның тек құжаттық сипатының негiзiнде ресми мұрағаттарда 
сақталуы мүмкiн жазбасын қоспағанда, оны жойғанда қолданылмайды.  
        4. Осы бапта көздел ген шектеулер фонограмманы, орындаушылықты, қойылымды, 
эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымының хабарын және олардың жазбаларын, сондай -ақ 
соларға енгiзiлген ғылым, әдебиет және өнер туындыларын қалыпты пайдалануға зиянын 
тигiзбей, сондай -ақ орындаушы ның, фонограмма жасаушының, эфирлiк немесе кабельдiк хабар 
тарату ұйымының және аталған туындылар авторларының заңды мүдделерiне нұқсан келтiрмей 
қолданылады.  
      Ескерту. 41 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
      42-бап. Сабақтас құқықтардың қолданылу мерзiмi  
      1. Осы тарауда көзделген орындаушыға қатысты құқықтар алғашқы орындалудан немесе 
қойылымнан кейiн жетпiс жыл бойы күшiн сақта йды. Осы Заңның  37-бабында белгiленген 
орындаушының есiмiн, орындаушылықты немесе қойылымды кез -келген бұрмалаудан немесе 
орындаушының ар -намысына және қадiр -қасиетiне нұқсан келтiруi мүмкiн өзге де қол 
сұғушылықтан қорғау құқықтарының қорғалуына шек қойыл майды.  
        2. Осы тарауда көзделген фонограмманы жасаушыға қатысты құқықтар фонограмма 
алғаш жарияланғаннан кейiнгi жетпiс жыл бойына, егер осы мерзiм iшiнде фонограмма 
жарияланбаған болса, ол алғаш жазылып алынғаннан кейiнгi елу жыл бойы күшiн сақтай ды.  
        3. Осы тарауда көзделген эфирде хабар тарату ұйымына қатысты құқықтар мұндай 
ұйым эфирде алғашқы хабар таратуды жүзеге асырғаннан кейiн жетпiс жыл бойы күшiн 
сақтайды.  
        4. Осы тарауда көзделген кабельдiк хабар тарату ұйымына қатысты құқықтар мұндай 
ұйым кабель арқылы жалпы жұрттың назарына арналған алғашқы хабарлауды жүзеге асырғаннан 
кейiн жетпiс жыл бойы күшiн сақтайды.  
        5. Заңды түрде жария болған немесе жасалған кезiнен бастап, егер олар 
жарияланбаған болса, осы Заң күшiне енген күннен бастап жетпіс жыл мерзiм өтпеген радио 
және телехабарлар (эфирге хабар тарату) қалған мерзiмде сабақтас құқықтар объектiсi 
ретiнде қорғалады.  
        6. Осы баптың 1, 2, 3 , 4-тармақтарында көзделген мерзiмдердi есептеу оның 
басталуына негiз болатын заңды жәйт орын алған жылдан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан 
басталады.  
        7. Егер орындаушы қуғын -сүргiнге ұшырап, қайтыс болғаннан кейiн ақталған 
жағдайда, осы бапта кө зделген құқықтарды қорғау мерзiмi ол ақталған жылдан кейiнгi 
жылдың бiрiншi қаңтарынан бастап күшiне енедi.  
        8. Осы баптың 1, 2, 3, 4 -тармақтарында аталған орындаушылықты, қойылымды, 
фонограмманы, эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымдарының ха барларын пайдалануға 
рұқсат ету және мерзiмдердiң қалған бөлiгi шегiнде сыйақы алу құқығы орындаушының, 
фонограмма жасаушының, эфирлiк немесе кабельдiк хабар тарату ұйымының мұрагерлерiне 
(заңды тұлғаларға қатысты - құқық мұрагерлерiне) ауысады.  
        9. Орындаушылыққа, қойылымға, фонограммаға, эфирлiк немесе кәбiлдiк хабар тарату 
ұйымдарының хабарына сабақтас құқықтардың қолданылу мерзiмiнiң өтуi олардың қоғам 
игiлiгiне айналғанын бiлдiредi.  
      Қоғам игiлiгiне айналған сабақтас құқықтар объектiлерiн е қатысты осы Заңның  34-42-
баптарының ережелерi ескерiле отырып, осы Заңның  29-бабының ережелерi қолданылады.  
      Ескерту. 42 -бапқа өзгеріс енгізілді - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 586, 
2005.11.22. № 90 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңдарымен.  
   IV ТАРАУ. МҮЛIКТIК ҚҰҚЫҚТАРДЫ ҰЖЫМДЫҚ БАСҚАРУ        43-бап. Мүліктік құқықтарды ұжымдық басқарудың мақсаттары  
               және саласы  
        1. Ғылым, әдебиет және өнер туындыларының авторлары, орындаушылар, фонограмма 
шығарушылар немесе өзге де авторлық және сабақтас құқықтар иелері өздерінің мүліктік 
құқықтарын іс жүзінде жүзеге асыру мақсатында мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде 
басқаратын ұйымдар құруға құқылы.  
       2. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйы мның коммерциялық қызметпен 
айналысуға, сондай -ақ ұжымдық негізде басқару үшін алған туындыларды және сабақтас 
құқықтар объектілерін пайдалануды жүзеге асыруға құқығы жоқ.  
       3. Әртүрлі құқықтар мен құқық иелерінің түрлі санаттары бойынша жекелеген 
ұйымдар, не құқық иелерінің бір санатының мүдделеріне сай түрлі құқықтарды басқаратын 
ұйымдар, не құқық иелерінің түрлі санаттарының мүдделеріне сай құқықтардың бір түрін 
басқаратын ұйымдар құруға жол беріледі. Мұндай ұйымдарды тікелей авторлық және сабақтас  
құқықтар иелері құрады және ұйымдар солардан алған өкілеттіктер шегінде жарғы негізінде 
әрекет етеді.  
       Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдар, атап айтқанда, ұжымдық 
басқарудың мынадай салаларында:  
       1) көпшілік алдында орында луына, жалпы жұрттың назарына кәбіл бойынша хабарлау 
немесе эфирде беру, оның ішінде ретрансляциялау арқылы хабарлауға қатысты жарияланған 
(мәтіні бар немесе мәтіні жоқ) музыкалық туындыларға және музыкалық -драмалық 
туындылардың үзінділеріне айрықша құқықт арды басқару;  
       2) дыбыстау -бейнелеу туындыларында пайдаланылған (мәтіні бар немесе мәтіні жоқ) 
музыкалық туындылардың авторлары болып табылатын композиторлардың осындай дыбыстау -
бейнелеу туындыларын көпшілік алдында орындау немесе жалпы жұрттың наза рына кәбіл 
бойынша хабарлау немесе эфирде беру үшін сыйақы алуға құқықтарын жүзеге асыру;  
       3) бейнелеу өнерінің туындыларына қатысты қадағалау құқығын басқару;  
       4) авторлардың, орындаушылардың, фонограммалар және дыбыстау -бейнелеу туындыларын  
шығарушылардың фонограммаларды және дыбыстау -бейнелеу туындыларын жеке мақсатта әрі 
табыс алмастан қайта шығару үшін сыйақы алуға құқықтарын жүзеге асыру;  
       5) орындаушылардың коммерциялық мақсатта жарияланған фонограммаларды көпшілік 
алдында орында у, сондай -ақ жалпы жұрттың назарына кәбіл бойынша хабарлау немесе эфирде 
беру үшін сыйақы алуға құқықтарын жүзеге асыру;  
       6) фонограмма шығарушылардың коммерциялық мақсатта жарияланған фонограммаларды 
көпшілік алдында орындау, сондай -ақ жалпы жұртты ң назарына кәбіл бойынша хабарлау немесе 
эфирде беру үшін сыйақы алуға құқықтарын жүзеге асыру;  
      7) жарияланған туындыларды көшіруге (репрографиялық қайта шығаруға) құқықтарды 
басқару; 
      8) эфирлік және кәбілдік хабар тарату ұйымының көпшiлiк алд ында орындау үшін, 
сондай-ақ жалпы жұрттың назарына кәбіл бойынша хабарлау немесе коммерциялық мақсаттарда 
жарияланған өз хабарларын эфирде беру үшiн сыйақы алу құқықтарын жүзеге асыру 
салаларында құрылуы мүмкiн.  
      4. Осы Заңның  46-1-бабының 2 -тармағын ың ережелері ескеріле отырып, мүліктік 
құқықтарды ұжымдық басқаруға өкілеттікті тікелей авторлық және сабақтас құқықтар иелері 
жазбаша шарттар негізінде ерікті түрде, сондай -ақ осындай құқықтарды басқаратын шетелдік 
ұйымдармен жасалған тиісті шарттар бойын ша береді.  
      5. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдардың жарғылары осы Заңның 
талаптарына сай келетін ережелерден тұруға тиіс. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде 
басқаратын ұйымды тіркеуден бас тартуға осы Заңның, сондай -ақ коммерция лық емес 
ұйымдарды тіркеу тәртібін белгілейтін  заңнаманың  талаптары бұзылған жағдайда жол 
беріледі.  
       6. Аталған ұйымның қызметіне басшылықты мүліктік құқықтары басқарылатын авторлық және сабақтас құқықтар иелері жүзеге асырады. Сыйақының мөлшеріне ж әне пайдаланушылармен 
лицензиялық шарт жасасу ережесіне, жиналған сыйақыны бөлу және төлеу тәсіліне және 
мұндай ұйым қызметінің өзге де принципті мәселелеріне қатысты шешімдер қабылдауды тек 
қана авторлық және сабақтас құқықтар иелері жалпы жиналыста алқал ы түрде жүзеге асырады.  
      Ескерту. 43 -бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.07.10. № 179-IV Заңымен, өзгеріс 
енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.  
      44-бап. Мүл iктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын  
               ұйымдардың қызметi  
      1. Кез келген автор, оның мұрагерi немесе осы Заңның  III тарауына сәйкес 
қорғалатын авторлық және сабақтас құқықтардың өзге де иесi өздерiнiң мүлiктiк құқықтарын 
мүлiктiк құқықтарды  ұжымдық негiзде басқаратын ұйымға беруге құқылы, ал ұйым, егер 
құқықтардың мұндай санатын басқару осы ұйымның жарғылық қызметiне жататын болса, бұл 
құқықтарды ұжымдық негiзде жүзеге асыруды өз мойнына алуға мiндеттi. Аталған ұйымдардың 
ұжымдық н егiзде басқару үшiн алынған туындыларды және сабақтас құқықтардың объектiлерiн 
пайдалануға құқығы жоқ.  
      2. Осы Заңның 43 -бабының 3 -тармағына сәйкес алынған өкiлеттiктер негiзiнде 
мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын ұйым туындыларды және са бақтас құқықтар 
объектiлерiн пайдаланудың тиiстi тәсiлдерiне пайдаланушылармен лицензиялық шарттар 
жасасады. Мұндай лицензиялық шарттардың талаптары бiр санаттағы барлық пайдаланушыларға 
бiрдей болуға тиiс. Аталған ұйымдардың пайдаланушыға лицензиялық шарт  жасасудан 
жеткiлiктi негiздерсiз бас тартуға құқығы жоқ.  
      2-1. Пайдаланушылар мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымға авторлық 
және сабақтас құқықтар объектілерін пайдалану туралы есепті, сондай -ақ сыйақыны жинау 
және бөлу үшін қажетті өзге де мәліметтер мен құжаттарды ұсынуға міндетті, олардың 
тізбесі мен ұсынылу мерзімдері лицензиялық шартта айқындалады.  
        3. Алып тасталды - ҚР 2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін 
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіле ді) Заңымен.  
        4. Авторлық және сабақтас құқықтар иелерiнiң туындылар мен сабақтас құқықтардың 
объектiлерiн осындай лицензиялық шарттар бойынша пайдалану мен байланысты 
пайдаланушыларға қоятын барлық ықтимал мүлiктiк талаптарын лицензиялық шарттар жа сасқан 
ұйым реттеуге тиiс.  
      5. Мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын ұйым жиналған сыйақыны бөлу және 
төлеу үшін шаралар қолдануға міндетті.  
      Жиналған сыйақыны пайдаланушылардың авторлық және сабақтас құқықтар объектілерін 
пайдалануы ту ралы есептерінің ұсынылмауына байланысты бөлу және сәйкестендіру мүмкін 
болмаған жағдайда, мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйым мұндай бөлінбеген 
сыйақыны сақтауға, ал ұйым шотына келіп түскен күнінен бастап үш жыл өткеннен кейін оны 
авторлық және сабақтас құқықтарды иеленушілердің жалпы жиналысында айқындалатын 
тәртіппен бөлінетін сомаларға қосуға міндетті.  
      Авторлық және сабақтас құқықтардың нақты иеленушілеріне бөлінген және олардың 
есебіне жазылған жиналған сыйақы сомалары мүлiктiк қ ұқықтарды  ұжымдық негізде басқаратын 
ұйымның шотында сақталуға және ұйымның шотында мұндай сомалардың сақталу мерзіміне 
қарамастан, тиісті авторға және (немесе) құқық иеленушіге мұндай тұлғалардың табылуына 
немесе өтініш білдіруіне қарай төленуге тиіс.  
      Ескерту. 44 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.09 № 586, 2009.07.10 № 179-IV, 
2012.07.10 № 36-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін 
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      45-бап. Мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын  
               ұйымдардың атқаратын қызметтерi        Мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде  басқаратын ұйым өзi өкiлi болып табылатын 
авторлық және сабақтас құқықтар иелерiнiң атынан әрi олардан алынған өкiлеттiк негiзiнде 
мынадай қызметтердi атқаруға:  
        1) мұндай ұйым басқарып отырған құқықтарды пайдалануға пайдаланушылармен 
лицензиялық шарттар жасасуға;  
        2) сыйақы мөлшерiн және лицензиялық шарттар жасалған басқа да жағдайларды 
пайдаланушылармен келiсуге;  
      3) бұл ұйым лицензиялық шартын жасаспай, осындай сыйақы жинаумен шұғылданатын 
жағдайларда сыйақы мөлшерiн пайдаланушылар мен келiсуге (осы Заңның  26-бабы және  39-
бабының 2, 3 -тармақтары);  
        4) лицензиялық шартта көзделген сыйақыны және (немесе) осы баптың 3) 
тармақшасында көзделген сыйақыны жинауға;  
        5) осы баптың 4) тармақшасына сәйкес жиналған сыйақыны өзi ө кiлi болып табылатын 
авторлық және сабақтас құқықтар иелерiне бөлуге және төлеуге;  
        6) осындай ұйым басқаратын құқықтарды қорғауға қажеттi кез -келген заңды 
әрекеттердi жасауға тиiс.  
      Ескерту. 45 -бапқа өзгерту енгізілді - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
      46-бап. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын  
               ұйымдардың міндеттері  
        1. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымның қызметі мұндай ұйым 
өкілі болатын авторлық және сабақтас құқықтар иелеріні ң мүддесіне сай жүзеге асырылады. 
Бұл мақсатта ұйым:  
       1) авторлық және сабақтас құқықтардың иелеріне сыйақы төлеумен бірге олардың 
құқықтарын пайдаланғаны туралы, оның ішінде жиналған сыйақы мөлшері туралы және одан 
ұсталған сомалар туралы мәліметі бар есептер беріп тұруға;  
      2) осы Заңның 45 -бабы 4) тармақшасының ережелеріне сәйкес жиналған сыйақыны 
авторлық және сабақтас құқықтардың иелеріне бөлу және төлеу үшін пайдалануға міндетті. 
Бұл ретте ұйым жиналған сыйақыдан өзінің мұндай сыйақыны жин ауға, бөлуге және төлеуге 
кеткен нақты шығынын өтеуге қажетті соманы, сондай -ақ өзі өкілі болып табылатын авторлық 
және сабақтас құқықтар иелерінің келісімімен және солардың мүддесіне сай сол ұйым құрған 
арнайы қорларға жіберілетін соманы ұстап қалуға құқы лы. Сыйақыны жинау, бөлу және төлеу 
бойынша өзінің нақты шығыстарын жабуға арналған сомалар жиналған сыйақының жалпы 
сомасының отыз пайызынан аспауға тиіс;  
       3) жиналған сыйақы сомасын осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген сомаларды 
шегере отырып , туындылардың және сабақтас құқықтар объектілерінің нақты пайдаланылуына 
қарай барабар бөлуге және қазақстандық авторлық және сабақтас құқықтарды иеленушілерге – 
тоқсанына кемінде бір рет және осындай құқықтарды басқаратын шетелдік ұйымдарға жылына 
кемінде бір рет төлеп отыруға міндетті. Бұл ретте ұйым осы ұйым жасасқан лицензиялық 
шарттарға және сыйақы төлеу туралы шарттарына сәйкес сыйақы алуға құқығы бар құқық 
иеленушілерді белгілеу бойынша шаралар қолдануға, оның ішінде мүліктік құқықтарды 
ұжымдық негі зде басқаратын басқа да ұйымдардан, Қазақстан Республикасының бүкіл 
аумағында таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарынан алынған ақпаратты осы мақсат үшін 
пайдалануға міндетті;  
       4) құқық иеленушілер туралы, оған басқаруға берілген құқықтар туралы, с ондай-ақ 
авторлық және сабақтас құқықтар объектілері туралы мәліметтер қамтылған тізілімдерді 
қалыптастыруға міндетті. Заңға сәйкес құқық иеленушінің келісімінсіз жария етуге 
болмайтын мәліметтерді қоспағанда, мұндай тізілімдерде қамтылған мәліметтер барлы қ 
мүдделі тұлғаларға ұсынылады;  
       5) мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдардың қызметі туралы 
пайдаланушыларды хабардар ету мақсатында интернет -ресурс құруға;  
       6) авторлық немесе сабақтас құқықтар объектісінің атауын, автордың немесе өзге құқық иеленушінің есімін қоса алғанда, өзіне басқаруға берілген құқықтар туралы 
ақпаратты интернет -ресурста орналастыруға;  
      7) авторлық құқық және сабақтас құқықтар объектілерін пайдаланғаны үшін сыйақы 
жинау, бөлу және төлеу функцияларын  жүзеге асыратын жер -жерлердегі өкілдерінің бар 
екендігі туралы ақпаратты интернет -ресурста орналастыруға;  
      8) уәкілетті органға жіберілетін есептерді Қазақстан Республикасының бүкіл 
аумағында таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарында, өзінің интерне т-ресурсында жария 
етуге; 
      9) пайдаланушылармен жасалған лицензиялық шарттар туралы ақпаратты өзінің 
интернет -ресурсында орналастыруға міндетті.  
      2. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымға осы Заңның 45 -бабының 4) 
тармақшасында көзд елген сыйақы жинауға қатысты өкілеттіктерді бермеген авторлық және 
сабақтас құқықтар иелері одан жүргізілген бөлуге сәйкес өздеріне тиесілі сыйақыны 
төлеуді, сондай -ақ осы ұйым пайдаланушыларға беретін рұқсаттардан өзінің туындылары мен 
сабақтас құқықтар о бъектілерін шығарып тастауды талап етуге құқылы.  
      Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарды иеленушіден тиісті хабарламаны алған 
күннен бастап үш ай өткеннен кейін мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйым 
олар көрсеткен құқықтарды және (не месе) объектілерді барлық пайдаланушылармен жасалған 
лицензиялық шарттардан алып тастауға және бұл жөніндегі ақпаратты Қазақстан 
Республикасының бүкіл аумағында таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарында, өзінің 
интернет -ресурсында орналастыруға міндетті. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде 
басқаратын ұйым авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарды иеленушіге бұрын жасалған 
лицензиялық шарттарға сәйкес пайдаланушылардан алынған, оған тиесілі сыйақыны төлеуге 
және оған есеп беруге міндетті.  
      Ескерту. 46 -бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.07.10 № 179-IV Заңымен, өзгерістер 
енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған 
күнінен кейін күнті збелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      46-1-бап. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын  
                ұйымдарды аккредиттеу  
      1. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйым осы Заңның  43-бабының 3 -
тармағында  көзделген ұжымдық басқару салаларындағы қызметті жүзеге асыруға уәкілетті 
органда аккредиттеу туралы куәлік алуға құқылы.  
      2. Аккредиттеу осы Заңның 43 -бабының 3 -тармағында көзделген салалардың әрқайсысы 
бойынша бөлек жүргізіледі.  
      Мүліктік құ қықтарды  ұжымдық негізде басқаратын ұйым осы Заңның 43 -бабының 3 -
тармағында көрсетілген ұжымдық басқарудың бір, екі және одан да көп салаларында қызметті 
жүзеге асыруға аккредиттеу туралы куәлікті алуы мүмкін. Мүліктік құқықтарды ұжымдық 
негізде басқаратын  ұйымды аккредиттеу туралы  куәліктің нысанын уәкілетті 
орган белгілейді.  
       Аккредиттеу туралы куәлікті алған мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын 
ұйым құқықтарды басқару туралы шарттар жасасқан құқық иеленушілердің құқықтарын 
басқарумен қат ар мұндай шарттар жасаспаған құқық иеленушілер үшін де сыйақы жинауды 
жүзеге асыруға құқылы.  
      Ескерту. 46 -1-баппен толықтырылды - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
      46-2-бап. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын  
                ұйымдарға аккредиттеу жүргізу тәртібі  
        1. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарды аккредиттеу ерікті 
болып табылады және оны осы Заңға сәйкес мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын 
ұйымның өтініші негізінде уәкілетті орган жүзеге асырады.  
       2. Мүліктік құқық тарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымды аккредиттеуді мүліктік құқықтарды  ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарды акредиттеу жөніндегі комиссияның 
қорытындысы негізінде (бұдан әрі - аккредиттеу жөніндегі комиссия) уәкілетті орган 
жүзеге асырады.  
       3. Акредиттеу жөніндегі комиссияның құрамын және ол туралы ережені уәкілетті 
орган бекітеді.  
       Аккредиттеу жөніндегі комиссияның отырысы өтетін күн туралы ақпаратты уәкілетті 
орган Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында таратылатын мерзімді баспа 
басылымдарында және оның интернет -ресурсында аккредиттеу жөніндегі комиссияның отырысы 
өтетін күнге дейін отыз жұмыс күнінен кешіктірмей орналастырады.  
      4. Аккредиттеуден өту үшін өтініш беруші уәкілетті органға жазбаша түрде өтініш 
жібереді. Өтініш аккре диттеу жөніндегі комиссияның отырысы өтетін күнге дейін он жұмыс 
күнінен кешіктірілмей жіберілуге тиіс. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын 
ұйым аккредиттеуден өту үшін ұсынатын өтініштің нысанын және  құжаттар тізбесін уәкілетті 
орган белгілейді .  
       5. Уәкілетті орган өтінішті қабылдайды және өтініштерді тіркеу журналында нөмір 
беріп әрі қабылдау күнін көрсетіп, олардың есебін жүргізеді.  
       6. Аккредиттеу жөніндегі комиссия отырысы, егер отырысқа оның мүшелерінің кемінде 
жартысы қатысса , қорытынды қабылдауға құқылы. Аккредиттеу жөніндегі комиссия қорытындысы 
отырысқа қатысқан комиссия мүшелерінің басым даусымен қабылданады. Егер дауыстар тең 
болса, аккредиттеу жөніндегі комиссия төрағасы шешуші дауысқа ие болады.  
       Аккредиттеу жөні ндегі комиссия мүшелерінің сырттай дауыс беруді жүргізу арқылы 
шешім қабылдауына және өз өкілеттіктерін басқа адамға беруіне жол берілмейді.  
      7. Аккредиттеу жөнiндегi комиссия отырысының қорытындылары бойынша уәкiлеттi орган 
отырыс аяқталған күннен к ейiн бес жұмыс күнiнен аспайтын мерзiмде аккредиттеу туралы 
шешiм қабылдайды және өтiнiш берушiге бес жыл мерзiмге аккредиттеу туралы куәлiк бередi.  
      Аккредиттеу туралы қорытынды шығарған кезде аккредиттеу жөніндегі комиссия 
мыналарды:  
      1) заңды тұлға ретінде тіркелген кезден бастап осы салада қызметін кемінде екі жыл 
жүзеге асырғанын;  
      2) жиналған сыйақыны кемінде сегіз рет бөлу және төлеу жөніндегі жұмыс 
тәжірибесінің болуын;  
      3) авторлардың және пайдаланушылардың ұйым қызметі туралы о ң пікірлерінің болуын;  
      4) басқа мемлекеттердің құқық иеленушілердің мүліктік құқықтарды ұжымдық басқару 
жөніндегі осындай ұйымдарымен өзара мүдделілік білдіру туралы қолданыстағы шарттардың 
болуын; 
      5) ұйымның осы Заңның 46 -бабында көзделген мін деттерді тиісінше орындауын;  
      6) басқа мемлекеттердің мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарына 
мүдделерді өзара білдіру туралы қолданыстағы шарттардың негізінде сыйақының тиісті 
сомаларының аударылғаны туралы растайтын құжаттардың бол уын; 
      7) мемлекеттік бақылау және қадағалау органдарының лауазымды адамдарына қызметтік 
міндеттерін орындауына кедергі келтіргені, сондай -ақ қаулыларды, нұсқамаларды және өзге 
де талаптарды орындамағаны үшін әкімшілік жауаптылыққа тарту фактілерін наз арға алуға 
тиіс. 
      Уәкiлеттi орган:  
      1) Қазақстан Республикасының  заңнамасында белгiленген құжаттар ұсынылмаған;  
      2) ұсынылған құжаттарда қамтылған мәлiметтер толық болмаған;  
      3) мемлекеттік бақылау және қадағалау органдарының лауазымды адамдарына қызметтік 
міндеттерін орындауына кедергі келтіргені, сондай -ақ қаулыларды, нұсқамаларды және өзге 
де талаптарды орындамағаны үшін әкімшілік жауаптылыққа тартылған;  
      4) ұйым осы Заңның 46 -бабында көзделген міндеттерді орындамаған және (немес е) 
тиісінше орындамаған жағдайларда аккредиттеуден бас тарту туралы шешiм қабылдайды.        8. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымды аккредиттеуден бас тарту 
туралы шешімге Қазақстан Республикасының  заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым 
берілуі мүмкін.  
       9. Аккредиттелген ұйымдар туралы ақпаратты уәкілетті орган өзінің интернет -
ресурсында орналастырады.  
       10. Қайта тіркелген не қайта ұйымдастырылған жағдайда, аккредиттелген ұйымдар 
көрсетілген мәліметті растайтын құжаттарды қо са бере отырып, қайта тіркеу не қайта 
ұйымдастыру туралы уәкілетті органға жазбаша хабарлайды және аккредиттеу туралы куәлікті 
он жұмыс күні ішінде қайтарады.  
       Уәкілетті орган өтініш берушінің жазбаша хабарламасын алған сәттен бастап он 
жұмыс күніне н кешіктірмей аккредиттеу туралы куәлікті береді.  
       11. Аккредиттеу туралы куәлік жоғалған жағдайда уәкілетті орган мүліктік 
құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымның жазбаша өтініші бойынша он жұмыс күні 
ішінде аккредиттеу туралы куәліктің телнұ сқасын береді.  
      Ескерту. 46 -2-баппен толықтырылды - ҚР 2009.07.10. № 179-IV Заңымен, өзгерістер 
енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы р есми жарияланған 
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      47-бап. Мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын  
               ұйымдардың қызметiн бақылау  
      1. Авторлардың, орындаушылардың, фонограмма шығару шылардың немесе өзге де авторлық 
және (немесе) сабақтас құқықтарды иеленушілердің мүлiктiк құқықтарын ұжымдық негiзде 
басқаратын ұйым уәкiлдiк берiлген орынға жыл сайын есептік жылдан кейінгі жылдың 15 
сәуірінен кешіктірмей өз қызметi туралы мынадай ақпара т беруге мiндеттi:  
      1) мұндай ұйымның жарғысына және өзге де құрылтай құжаттарына енгiзiлген 
өзгерiстер;  
      2) мұндай ұйымның осыған ұқсас құқықтарды басқаратын шетелдiк ұйымдармен жасасқан 
екiжақты және көпжақты келiсiмдерi;  
      3) жалпы жиналыс тың шешiмдерi;  
      4) талап етiлмеген сыйақылар туралы мәлiметтердi қоса алғанда, осындай ұйымның 
жылдық балансы, жылдық есебi, сондай -ақ аудиторлық есебі;  
      5) мұндай ұйымды білдіруге уәкілеттік берілген адамдардың тектерi.  
      2. Уәкiлетті  орган мүлiктiк құқықтарды ұжымдық негiзде басқаратын ұйымдардан ұйым 
қызметiнiң осы Заңға, Қазақстан Республикасының коммерциялық емес ұйымдар 
туралы заңнамасына немесе өзге де заңнамаға, сондай -ақ мұндай ұйымның жарғысына 
сәйкестiгiн тексеру үшiн қажеттi  қосымша ақпаратты және құжаттарды талап етуге құқылы.  
      Ескерту. 47 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.07.10 № 179-IV, 2012.01.12 № 537-
IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа 
енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он 
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      47-1-бап. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын  
                ұйымдарды аккредиттеу туралы куәлікті кері  
                қайтарып алу  
      Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарды аккредиттеу туралы 
куәлікті уәкілетті орган:  
       1) аккредиттеу туралы шешім қабылдауға негіз болған құжаттарда дұрыс емес 
мәліметтер анықталған;  
       2) аккредиттелген ұйымның қызметі т уралы жыл сайынғы есеп уәкілетті органға 
белгіленген мерзімде ұсынылмаған;  
      3) уәкілетті органға аккредиттелген ұйымның қызметі туралы көрінеу жалған мәліметі 
бар жыл сайынғы есеп ұсынылған;        4) коммерциялық қызметті жүзеге асырған;  
      5) осы Заңның 46-бабында көзделген міндеттерді орындамаған;  
      6) авторлық сыйақыны уақтылы төлемеген;  
      7) жиналған авторлық сыйақыны аудару үшін авторларды, орындаушыларды және 
фонограмма шығарушыны іздеу жөнінде шаралар қолданбаған;  
      8) мемлекетті к бақылау және қадағалау органдарының лауазымды адамдарына қызметтік 
міндеттерін орындауына кедергі келтіргені, сондай -ақ қаулыларды, нұсқамаларды және өзге 
де талаптарды орындамағаны үшін әкімшілік жауаптылыққа тартылған жағдайларда кері 
қайтарып алуы мүм кін. 
      Ескерту. 47 -1-баппен толықтырылды - ҚР 2009.07.10 № 179-IV Заңымен, өзгерістер 
енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияла нған 
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      47-2-бап. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын  
                ұйымдарды аккредиттеу туралы куәліктің  
                қолданылуын тоқтату  
        1. Мүлікті к құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарды аккредиттеу туралы 
куәлік өзінің қолданылуын мынадай жағдайларда:  
       1) аккредиттеу туралы куәліктің берілген мерзімі біткенде;  
       2) аккредиттеу туралы куәлікті өз еркімен уәкілетті органға қайта ру туралы шешім 
қабылданғанда;  
       3) аккредиттеу туралы куәлік қайтарып алынғанда;  
       4) мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйым таратылғанда тоқтатады.  
       2. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдарды аккредиттеу т уралы 
куәліктің қолданылуы тоқтатылған кезде куәлік осы баптың 1 -тармағында көрсетілген 
жағдайлар басталған күннен бастап бір ай мерзім ішінде уәкілетті органға қайтарылады.  
      Ескерту. 47 -2-баппен толықтырылды - ҚР-ның 2009.07.10. № 179-IV Заңымен.  
   V ТАРАУ. АВТОРЛЫҚ ЖӘНЕ САБАҚТАС ҚҰҚЫҚТАРДЫ ҚОРҒАУ  
      48-бап. Авторлық және сабақтас құқықтардың бұзылуы  
      1. Осы Заңда көзделген авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарды бұзғаны үшiн 
Қазақстан Республикасының  заңдарына сәйкес жауаптылық туында йды. 
       2. Туындыларға немесе сабақтас құқықтар объектілеріне қатысты:  
       1) автордың немесе өзге де құқық иеленушінің рұқсатынсыз туындыларды немесе 
сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануға авторлық құқықты және сабақта с құқықтарды 
қорғаудың техникалық құралдарын қолдану арқылы белгіленген шектеулерді алып тастауға 
бағытталған іс -әрекеттерді жүзеге асыруға;  
       2) егер мұндай іс -әрекеттер нәтижесінде авторлық құқықты және сабақтас құқықтарды 
қорғаудың техникалық құра лдарын пайдалану мүмкін болмаған не осы техникалық құралдар 
аталған құқықтардың тиісті қорғалуын қамтамасыз ете алмаған жағдайларда кез келген 
құрылғыны немесе оның компоненттерін дайындауға, таратуға, прокатқа беруге, уақытша 
пайдалануға беруге, импорттау ға, жарнамалауға, оларды пайда табу мақсатында пайдалануға 
не қызмет көрсетуге;  
       3) автордың немесе өзге де құқық иеленушінің рұқсатынсыз авторлық құқықтарды 
басқару туралы ақпаратты жоюға немесе өзгертуге;  
       4) автордың немесе өзге де құқық и еленушінің рұқсатынсыз мүліктік құқықтарды 
басқару туралы ақпараты жойылған немесе өзгертілген туындыларға немесе сабақтас құқықтар 
объектілеріне қатысты оларды қайта шығаруға, таратуға, тарату мақсатында импорттауға, 
көпшілік алдында орындауға, жалпы жұрт тың назарына кәбіл бойынша хабарлауға немесе 
эфирде беруге, жалпы жұрттың назарына жеткізуге жол берілмейді.  
      Ескерту. 48 -бап жаңа редакцияда - ҚР 2009.07.10. № 179-IV Заңымен, өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан  кейiн күнтiзбелiк он 
күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.  
      48-1-бап. Авторлық құқық және сабақтас құқықтар  
                 объектiлерiн пайдаланатын жеке және заңды  
                 тұлғалардың қызметiне бақылау жасау  
      1. Авторлық құқ ық және сабақтас құқықтар объектiлерiн пайдаланатын жеке және заңды 
тұлғалардың қызметiне бақылау жасауды  уәкiлеттi орган жүзеге асырады.  
        2. Осы баптың 1 -тармағында аталған тұлғалар уәкiлеттi органның сұратуы бойынша 
пайдаланылған туындылар немесе  сабақтас құқықтар объектiлерi, авторлық құқық немесе 
сабақтас құқықтар объектiлерiн пайдалану нәтижесiнде түскен табыстар туралы мәлiметтер, 
сондай-ақ авторлық сыйақы төлемдерiне қатысты мәлiметтер мен құжаттар беруге мiндеттi.  
      Ескерту. 48 -1-баппен толықтырылды - Қазақстан Республикасының 2004.07.09. № 
586 Заңымен.  
      49-бап. Авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау  
      1. Авторлық және сабақтас құқықтарды қорғауды сот:  
        1) құқықтарды тану;  
        2) құқық бұзылғанға дейiнгi жағдайд ы қалпына келтiру;  
        3) құқықты бұзатын немесе оның бұзылуына қауiп төндiретiн әрекеттердi тыю;  
        4) айырылып қалған пайданы қоса алғанда, шығындардың орнын толтыру;  
      5) құқық бұзушы авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарды бұзу салда рынан тапқан 
табысты өндiрiп алу;  
      6) соттың қарап шешуі бойынша айқындалатын бір жүз айлық есептік көрсеткіштен он 
бес мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі сомада немесе туынды даналары құнының екі 
еселенген мөлшерінде немесе салыстырмалы мән -жайлар кезінде әдетте туындыны құқыққа 
сыйымды түрде пайдаланғаны үшін алынатын бағаға негізделе отырып айқындалатын, туындыны 
пайдалану құқығы құнының екі еселенген мөлшерінде өтемақы төлеу арқылы жүзеге асырылады. 
Залалды өтеудің немесе кірісті өндiрiп алудың орнына өтемақы мөлшерiн сот айқындайды;  
      7) олардың құқықтарын қорғауға байланысты  заң актiлерiнде көзделген өзге де 
шаралар қолдану арқылы жүзеге асырады.  
      Осы тармақтың 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген шаралар құқық иеленушінің 
таңдауы бойынша қолданылады.  
      1-1. Егер шартта өзгеше көзделмесе, құқықтары мен заңды мүдделері бұзылған 
авторлық құқық немесе сабақтас құқықтар субъектісі осы құқықтарды пайдаланушыға немесе 
басқа тұлғаға өтініш білдіргеннен кейін талап қою сотқа беріледі . 
       2. Iс қаралғанға дейiн судья авторлық құқық және (немесе) сабақтас құқықтар 
объектілерінің контрафактiлiк деп жорамалданған даналарын жауапкердiң дайындауына, 
көшiрмелеуiне, сатуына, пайдалануына тыйым салу туралы жеке -дара ұйғарым шығаруға 
құқылы. Судья авторлық құқық және (немесе) сабақтас құқықтар объектілерінің 
контрафактiлiк деп жорамалданған даналарын, сондай -ақ оларды дайындау мен көшiрмелеуге 
арналған материалдар мен жабдықтарды пайдалануға тыйым салу және алып қою туралы ұйғарым 
шығаруға д а құқылы.  
        3. Сот авторлық құқық және (немесе) сабақтас құқықтар объектілерінің 
контрафактiлiк даналарын, сондай -ақ оларды көшiрмелеуге пайдаланылатын материалдар мен 
жабдықтарды тәркiлеу туралы шешiм шығаруға құқылы. Авторлық құқық және (немесе) с абақтас 
құқықтар объектілерінің контрафактiлiк даналары оның талап етуi бойынша авторлық немесе 
сабақтас құқықтардың иесiне берiлуi мүмкiн не соттың шешiмi бойынша жойылуға тиiс.  
       Оларды көшiрмелеуге пайдаланылған материалдар мен жабдықтар соттың ше шiмi бойынша 
жойылуға не мемлекет кiрiсiне берiлуге тиiс.  
      Ескерту. 49 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2005.11.22 № 90 (қолданысқа енгізілу 
тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.10 № 179-IV, 2012.01.12 № 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнт iзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа 
енгізіледі); 31.10.2015  № 378-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      Қазақстан Респу бликасының  
      Президентi  
 
 
 
© 2012. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" ШЖҚ 
РМК