1 
  
 
 
VETERİNER  
FARMAKOVİJİLANS KILAVUZU  
 
İÇİNDEKİLER  
GİRİŞ  
1.Veteriner  Hekim Farmakovijilans  Kılavuzunun Yasal Dayanağı ve Yapısı    
2.Farmakovijilans İçin  Yasal Çerçeve              
3.Tarafların Görev ve Sorumlulukları   
               
3.1   Pazarlama İzni Sahibi            
3.2  Bakanlık  
3.2.1   Veteriner Tıbbi Ürünler Komisyonunun  Görev ve Sorumluluğu    
3.2.2   Veteriner Tıbbi Ürün  Komisyonu Farmakovijilans Çalışma Grubunun Görev ve  
             Sorumluluğu     
    
PAZARLAMA İZNİ SAHİPLERİ İÇİN K ILAVUZ  
1.Genel İlkeler  
 
1.1   Pazarlama İzni Sahiplerinin Farmakovijilans ile  İlgili Yükümlülüklerinin Yasal  
              Dayanağı                
1.2    Pazarlama İzni Sahibi (PİS) ve Farmakovijilanstan Sorumlu Personelin  (FSP)  
 Görev ve Sorumlulukları                    
1.2.1  Farmakovijilanstan Sorumlu Personelin Görev ve Sorumlulukları    
1.2.2  Pazarlama İzni Sahibinin Farmakovijilans Sorumlusu ile İlgili Sorumlulukları
        
2. Farmakovijilans Sistemi,  Uygunluğun İzlen mesi ve Farmakovijilans Denetim i  
    Gerek lilikleri 
2.1   Giriş            
2.2      Yasal  Dayanak                
2.2.1   Pazarlama İzni Sahibinin Görev ve Sorumluluğu                     
2.2.2    Bakanlığın Görev ve Sorumluluğu  
2.2.3    Farmakovijilans Denetimleri  
2.2.4   Pazarlama İzni Başvurusunda Yer Alacak Detaylı Farmakovijilans Sistem  Tanımı  
2.2.5   Pazarlama İzni Başvurusunda Bulunması Gerekli Olan Bir  Nitelikli Farmakovijilans   
                            Sorumlusu  Personel (NFSP ) İstihdamına ve İstenmeyen Olay Bildirimi İçin  
                           Gerekli Vasıtalara Dair Kanıt  
  
2 
  
 
2.3     Detaylı  Farmakovijilans Sistem Tanımı  (DFST)  
2.3.1   Bir Pazarlama İzni Başvurusunda Detaylı Tanımın Yeri ve Detaylı Tanımın  
           Güncellenmesi  
2.3.2   Pazarlama İzni Sahibi ve Farmakovijilans Sorumlusunun Mevcudiyeti ve  
           İstenmeyen  Olay Bildirimi İçin Vasıtalara İlişkin İmzalı Beyan  
2.3.3    Bir Pazarlama İzni Başvurusu nda Tarif Edilmesi Gereken DFST „nin Unsurları  
  a) Farmakovijilanstan Sorumlu Nitelikli Personel (NFSP)  
  b) Organizasyon  
  c) Yazılı Olarak Dokümante Edilmiş Uygulamadaki Prosedürler  
  d) Veri Tabanları  
  e) Eğitim  
  f) Dokümantasyon  
  g) Kalite Yönetim Sistemi  
  h) Yardımcı Dökümantasyon  
2.4     Yetkili  Merciler Tarafından Uyumun izlenmesi  
2.4.1   Farmakovijilans İçin Nitelikli Personel  
2.4.2   Farmakovijilans Verilerinin Ulaşılabilirliği  
2.4.3  Bir Ürünün Yarar -Risk Dengesi Değerlendirmesinde Değişiklik  
2.4.4   Hızlandırılmış İstenmeyen Olay Raporlama  
2.4.5   Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporları  
2.4.6   Güvenlik Varyasyonlarının Sunulması  
2.4.7   İzin Sonrası Güvenlilik Çalışmaları  
2.5     Farmakovijilans  Denetimleri  
2.5.1   Denetimin Yürütülmesi  
2.5.2   Rutin Denetimler  
2.5.3   Hedefli Denetimler  
2.5.4   Farmakovijilans Sistem Denetimleri  
2.5.5   Ürüne Özgü Denetimler  
2.5.6   Denetim Talebi ve Raporlanması  
2.5.7   Kontrat İçeren Bağlantılar Yapılan Kuruluşlar  ve Lisans Ortaklarının Denetimi  
2.5.8   Farmakovijilans Denetimi Prosedürleri  
2.5.9   Habersiz Yapılan Denetim  
2.5.10   Denetim Raporları  
2.5.11   Denetim Bulgularının Takibi  
2.5.12   Denetim Bilgilerinin Paylaşılması  
2.6      Düzenleyici  Eylem (İdari Önlemler)  
 
3.Risk Yönetim Sistemi Gerek lilikleri  
4.İstenmeyen Olay Raporlama   
4.1      Giriş  
4.2       İstenmeyen  Olayların Raporlanması  
4.2.1   İnsanlardaki İstenmeyen Reaksiyonlar  Dahil Tüm Ciddi İstenmeyen Olayları n  
           Raporlanması  
4.2.2   Türkiye Dışında Meydana Gelen İnsanl ardaki İstenmeyen Reaksiyonlar v e 
          İnfeksiyöz Ajan Bulaşması  Dahil Ciddi ve Beklenmedik  İstenmeyen Olayların  
              Raporlanması  
4.2.3    Beklenen Etkililik Eksikliğinin Raporlanması  
4.2.4      Endikasyon Dışı (Prospektüs Dışı) Kullan ım Sonra sı İstenmeyen Olay  Raporlanması   
3 
  
 
4.3     Diğer  Farmakovijilans Hususlarının Raporlanması İçin Gereklilikler  
4.3.1  İlaç Atılım Süre sinin Geçerliliğinin İncelenmesine İlişkin Raporlama  
4.3.2  Potansiyel Çevre Sorunlarının Raporlanması  
4.4     Özel  Durumları Raporlama  
4.4.1   Birden Fazla Türün Dahil Olduğu İstenmeyen Olaylar  
4.4.2 .   Tedavide Olmayan Bir Hayvanın Tedavi Edilen Bir Hayvan Kanalıyla 
 VTÜ‟ ye Maruz  Kalmasını İçeren  İstenmeyen Olaylar  
4.4.3   Ebeveynin  Maruziyet i Yoluyla Yavrularda İstenmeyen Olaylar  
4.4.3.1   Spontan Düşük veya Ölü Doğum  
4.4.3.2   Sadece Yavruda İstenmeyen Olay  
4.4.3.3   Anaç ve Yavruda İstenmeyen Olaylar  
4.5       İstenmeyen  Olay Raporları için Gereken Bilgiler  
4.5.1.   İstenmeyen Olay Raporları İçin Gereken Asgari Bilgi  
4.5.2   Pazarlama İzni Sahibi ve İlk Bildirimi Yapanın Bilgileri  
4.5.3   Hayvan Bilgileri  
4.5.4   Şüpheli Veteriner Tıbbi Ürün Bilgileri  
4.5.5   Tedavi Bilgileri  
4.5.6   Eşzamanlı Olarak Kullanılan Diğer Ürünler  
4.5.7   Hayvanlardaki İstenmeyen Olay(l ar) Bilgisi  
4.5.8   Diğer Bilgiler  
4.5.9   İnceleme / Soruşturma  
4.5.10   Nedensellik Değerlendirmesi  
4.5.11   İnsanlarda İstenmeyen Reaksiyonlar   
4.6       Raporlama  Zaman Çerçeveleri   
4.7       Diğer  Kaynaklardan Bildirimler  
4.8       Raporlama  Yöntemi  
4.9       Sinyal  Tespit i 
 
5. Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporları  (PGGR)  İçin Gereklilikler  
 
5.1      Giriş  
5.2      Genel  İlkeler  
5.2.1   Genel Kapsamlı Bilgiler  
5.2.2   Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının Zamanı ve Sıklığı (Frekansı)  
5.2.2.1   PGGR lerin Sunumu  
5.2.2.2   PGGR Raporlama Periyodu  
5.3       Periyodik  Güvenlik Güncelleme Raporlarının İçeriği  
5.3.1   Pazarlanan Ürünler İçin  Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının İçeriği  
5.3.1.1   Pazarlama İzni Sahibi ve Ürün Bilgileri  
5.3.1.2   Güvenlik Nedenleriyle İlgili İdari Otorite veya Ruhsat Sahibince  
            Gerçekleştirilen Eylemlerin Güncellenmesi  
5.3.1.3   Ürün Üzellikleri  Özeti (SPC)  
5.3.1.4   Maruziyet Tahminleri  
5.3.1.5   İstenmeyen Olayların Sıklığı  (İnsidansı)  
5.3.1.6   Veri İncelemesi  
5.3.1.7   Spontan Olmayan Bildirimler  
5.3.1.8   Diğer Bilgiler  
5.3.1.9   Genel Güvenlik Değerlendirmesi  
5.3.1.10 Veri Kilit Noktasından Sonra Alınan Önemli Bilgiler   
4 
 5.3.1.11 PGGR Sıralama Listeleri İçin Şablonlar  
5.3.1.12 PGGR Sıralama Listeleri  
5.3.2 Pazarlanmayan  Ürünler İçin Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporları İçeriği  
5.4    Özel Durumlarda  Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının İçeriği ve Sunumu  
         Konusunda Daha Fazla Rehberlik  
5.4.1 Pazarlama İzninin Yenilenmesinde Güvenlikle İlgili Belgelerin Sunumu  
5.4.1.1  PGGR Köprü Özeti Raporu  
5.4.1.2  Yenilemelerde PGGR Ek Raporu  
5.4.2  PGGR Sunumu Senkronizasyonu  
5.4.3  Referans Güvenlilik Bilgileri  
 
6. Firma Destekli İzin-Sonrası Güvenlilik Çalışmaları  
 
6.1   Giriş  
6.2   İzin Sonrası Güvenlilik Çalışmalarının Tanımı  
6.3   İzin Sonrası Güvenlik Çalışmalarının Kapsamı v e Amaçları  
6.4   Çalışma Biçimleri  
6.5   Çalışmaların Yürütülmesi  
6.6   Bakanlık ile İlişkiler ve Raporlama  
 
7. Genel Farmakovijilans Değerlendirmesi ve Güvenlilikle İlgili Düzenleyici Eylem  
 
7.1    Giriş  
7.2    Genel Değerlendirme  
7.3    Yarar -risk Değerlendirmesi Esasları  
7.4    Yarar -risk Dengesinin Geliştirilmesi  
7.5    İletişim   
 
 
KISALTMALAR  
 
 
 
EKLER  
 
1-Pazarlama İz ni Sahipleri İçin Veteriner Tıbbi Ürün İstenmeyen Etki Bildirim Formu  
2-Sağlık Çalışanları İçin  Veteriner Tıbbi Ürün İstenmeyen Etki Bildirim Formu  
3-Pazarlama İzni Sahibi İçin Hayvanlarda  İstenmeyen Olay Raporları Formu  
4-Pazarlama İzni Sahibi İçin İkincil Ülkede Hayvanlarda İstenmeyen Olay Raporları Formu  
5-Pazarlama İzni Sahibi İçin İnsanlarda İstenmeyen Olay Raporları Formu   
 
 
 
 
 
 
 
  
5 
 GİRİŞ  
 
 
1.Veteriner  Hekim  Farmakovijilans  Kılavuzunun Yasal  
    Dayanağı ve Yapısı  
  
Farmakovijilans , Dünya Sağlık Örgütü tarafından  tıbbi ürünlerden kaynaklı  istenmeyen 
etkilerin ve diğer  sorunların saptanması, değerlendirilmesi, tanımlanması ve önlenmesi ile 
ilgili bilim sel faaliyetler olarak tanımlanmış tır. Farmakovijilans ilkeleri Beşeri Tıbbi 
Ürünlerin  (BTÜ)  yanı sıra Veteriner Tıbbi Ürünler  (VTÜ) için de geçerli  olarak kabul 
edilmiştir.  
 
11.01.2013 tarih ve 28525 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Veteriner 
Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile 
değiştirilen 24.12.2011  tarih ve 28152 sayılı Resmî Gazetede ya yınlanan Veteriner Tıbbi 
Ürünler Hakkında Yönetmeliğin  (VTÜHY)  II. Bölümünün Pazarlama İzni İşlemleri b aşlığı 
altında ki (madde 8/ f), Satış İzin Belgesi v e Farmakovijilans Sorumlusu  başlığı altındaki 
(madde 17), Veteriner Biyoloj ik Ürünlere Satış İzni Belgesi V erilmesi başlığı altındaki 
(madde 18/b) maddeler ile  VTÜHY‟in VI. Bölümünde yer alan  maddelerde (madde 56, 57, 
58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65) farmakovijilans  konusunda esaslar belirtilmiş olmakla birlikte ; 
özellikle 58 ‟inci maddenin 2‟ nci fıkrasında  bu Yönetmeliğe (VTÜHY) göre Farmakovijilans 
Kılavuz unun  yayınla nması  gerektiğine atıfta bulunularak,  Farmakovijilans Sorumlusu 
Personelin  (FSP)  çalışmalarını bu Kılavuz hükümlerine göre yürüteceği belirtilmektedir.  
 
Bu K ılavuz , Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde  üretilmiş VTÜ ‟ler ile  yurtdışında 
üretiler ek ülkeye ithal edilen ve  yurtiçinde satışına izin verilen VTÜ‟ lerin yurtiçinde ya da 
ikincil ülkelerdeki veya Türkiye‟de izinli olmayan, ancak VTÜHY‟ nin 5‟inci maddesi 
kapsamında ithali, üretimi veya kullanımına izin verilen ürünler ile otovaksinler in 
yurtiçinde ki veteri ner farmakovijilansını konu almaktad ır. Böylece bu Kılavuz , Pazarlama 
İzni Sahipleri  (PİS) ve Bakanlık için  bu alandaki gereklilikleri, prosedürleri, roller ve 
faaliy etleri biraraya getirmektedir.  
 
Kılavuzda yer alacak olan „İstenmeyen Reaksiyon‟ , ‟Ciddi İstenmeyen Reaksiyon‟ , 
‟İnsanlarda İstenmeyen Reaksiyon‟ ve „Beklenmedik İstenmeyen Reaksiyon ‟ gibi kavramlar 
Tanımlar ve K ısaltmalar bölümünde açıklanmıştır.  Kılavuz  boyunca „ İstenmeyen Olay‟  terimi 
genel olarak eğer yasal çereçeveye atıfta bulunulmuyorsa „ Şüpheli İstenmeyen Reaksiyon ‟ 
ifadesi yerine kullanılmaktadır.  
 
Bu Kılavuzun terminolojisinin uluslararası kabul görmüş Avrupa Komisyonu ’nun (EC) tıbbi 
terminolojisine  uyumlu olmasına özen gösterilmiştir.  
 
Bu K ılavuzun değişen ve gelişen tüm bilimsel veriler ile her türlü yasal düzenlemeler ışığı 
altında düzenli olarak gözden geçirilerek güncellenmesi ve Bakanlık  web sitesinde  
http://www.tarim.gov.tr/Sayfalar/Mevzuat  yayınlanması amaçlanmaktadır .  
 
 
 
 
  
6 
 2.Farmakovijilans için Yasal Çerçeve   
 
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde veteriner tıbbi ürünlerin farmakovijilansı için yasal 
çerçeve ; 13.06.2010  tarih ve 27610 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Veteriner Hizmetleri, 
Bitki Sağlığı, Gıda v e Yem Kanunu, 24.12.2011  tarih ve 28152 sayılı Resmî Gazetede 
yayınlanan Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik ve 11.01.2013 tarih ve 28525 sayılı 
Resmî  Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında 
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik  ile belirlenmiştir.  
 
Farmakovijilans la ilgili zorunluluk 24.12.2011 tarihinden ön ce ruhsatlandırılmış olanlar da hil 
olmak üzere yurtiçinde  üretilmiş VTÜ‟ ler ile yurtdışında üretilerek ülkeye ithal edilen ve 
yurtiçinde satışına izin verilen tüm VTÜ ‟ler ile Türkiye‟de izinli olmayan, ancak VTÜHY‟ nin 
5‟inci maddesi kapsamında ithali, üretimi veya kullanımına izin verilen ürünler ile 
otovaksinler  için de geçerlidir.  
 
VTÜ‟ ler ile ilgili  tarafların şüpheli istenmeyen reaksiyon bildirimlerinin toplanması , 
derlenmesi ve değerlendirilmesi  ile pazarlama izin sahibinin gerekli olan bir farmakovijilans 
sistemi  oluştur ması ve  yönet imine ilişkin yükümlülükler VTÜHY ‟nin VI. Bölümünde yer 
alan Farmakovijilans başlığı altında  tanımlanmaktadır. Farmakovijilans faaliyetleri içinde 
bulunan tüm tarafların yükümlülük ve sorumluluklarını üstlenmesini sağlamak için ilgili tüm 
bilgilerin Bakanlık  ve PİS arasında paylaşılması gereklidir.  
  
Bakanlık , ülke içerisinde ki mevcut kaynakların kullanımını en üst seviyeye çıkarmak ve kamu 
sağlığının korumak  amacıyla, tüm VTÜ ‟ler için yüksek  standartlarda başarı sağlayacak  bir 
farmakovijilans  sistem inin geliştir ilmesi  konusunda tarafların sürekli işbirliği yapmalarını 
sağlayacaktır . Bu durum , Bakanlık ve  PİS arasında  yoğun bir bilgi değişimini  gerektirdiği 
gibi, tekrardan kaçınma, gizliliğin korunması ve sistemin ve verilerin kalitesinin  sağlanması 
bakımında n bir takım  prosedürleri de  gerektirmektedir.  
 
3. Tarafların Görev ve Sorumlulukları  
 
3.1 Pazarlama İzni Sahibi  
 
PİS piyasadaki ürünlerinin sorumluluğunu ve yükümlülüğünü üstlendiğini ve gerektiğinde 
uygun tedbir lerin alınacağını garanti edecek uygun bir farmakovijilans sistemi ile risk 
yönetimi sistemine sahip olduğunu temin etmek zorundadır . 
3.2 Bakanlık  
 
Bakanlığın  sorumluluğu , VTÜ‟lerin  değerlendirilmesi ve denetlenmesi  yoluyla hayvan 
sağlığının korunması ve desteklenmesinin yanısıra üstlendiği bu soru mlulukla VTÜ‟lerin  
kullanımından kaynaklı insan sağlığı üzerinde oluşabilece k olumsuzlukların önlenmesidir. 
Bakanlık  VTÜ‟ lerin Türkiye ‟de pazarlanma izni başvurularının bilimsel değerlendirmesinden 
sorumludur. Bakanlık  VTÜ‟ lerin yarar -risk dengesi ile ilgili bilgilerin toplanması ve 
değerlendirilmesi için bir farmakovijilans izleme sistemi oluşturur , ürünlerin  güvenliğini her 
türlü denetim mekanizması ile izler,  ihtiyaç halinde gerekli işlemleri yapar ve PİS‟lerin  
farmakovijilans  ile ilgili yükümlülüklerine uyumlarını takip eder. PİS‟ler gerekt iğinde 
ürünlerinin güvenilirliği ile ilgili etkin bir risk kontrolü ve izlemi için risk yönetim sistemi 
uygulamaya koyduklarından emin olur. Bakanlığın  temel bilimsel çalı şmaları Veteriner T ıbbi 
Ürün Komi syonu  (VTÜK) tarafından yürütülür. Eğer  istenmeyen olay raporları bir VTÜ‟ nün 
yarar -risk dengesinde değişiklikler belirtiyorsa Bakanlık gerekli tedbirleri alır.   
7 
 3.2.1.  Veteriner Tıbbi Ürün  Komi syonunun  Görev ve Sorumluluğu  
 
VTÜK  kendi bünyesindeki Farmakovijilans Çalışma Grubu  (FÇG)  yardımıyla ve düzenlenen 
değerlendirme r aporuna dayanarak VTÜ‟ ler ile ilgili ortaya çıkan güvenlik kaygılarına  ait 
kanıtların değerlendirilmesinden ve görüşler oluşturulmasından sorumludur. VTÜK  
uygula maya yönelik şart ları göz önünde bulundurarak , izinli VTÜ‟lerin gözetiminin 
koordinasyonu ve özellikle farmakovijilans konusundaki yükümlülüklerinin uygulanmasının 
koordinasyonu ve değerlendirilmesi ile sözü geçen uygul amaların gözlemlenmesi yoluyla  
VTÜ ‟lerin güvenli ve etkin bir şekilde kullanılabilmeleri için gerekli tedbirler  konusunda 
tavsiye ler hazırlar.  VTÜK  kendisine intikal eden  meselelerde bünyesindeki FÇG‟ nun 
desteğinde ka nıtları değerlendirmekten ve g örüşler f ormüle etmekten sorumludur . 
 
3.2.2  Veteriner Tıbbi Ürün  Komisyonu Farmakovijilans  Çalışma Grubunun Görev ve  
         Sorumluluğu  
 
VTÜK  bünyesindeki FÇG veteriner  tıbbi ürünlerin güvenli rliği konusunda tavsiyelerde 
bulunmak,  bu ürünlerle ilgili özellikle izin sonrasında etkili ve  uyum lulaştırılmış  bir risk 
tanımlama, değerlendirme ve yönetimi sağlamak için istenmeyen reaksiyonları araştırmak, bu 
çerçevede VTÜK‟ni n kendisine verdiği görevleri yerine getirmek, çalışmalar sonucunda elde 
edilen verileri raporlayarak VTÜK‟ye  sunmak la görevl idir. FÇG  acil durumlarda VTÜK‟ yi 
olağan üstü ola rak toplantıya çağırmak  yetkisine sahiptir.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
8 
 Pazarlama İzni Sahipleri İ çin K ılavuz  
 
 
1. Genel İlkeler  
 
1.1 Pazarlama İzni Sahiplerinin Farmakovijilans ile  İlgili Yükümlülüklerinin Yasal  
               Dayanağı  
 
Pazarlama izni s ahiplerinin veteriner tıbbi ürünler in (VTÜ)  farmakovijilansı ile ilgili 
yükümlülüklerinin yasal daya nağı Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik te (VTÜHY)  
yer almaktadır . 
 
1.2 Pazarlama İzni Sahibi ve Farmakovijilanstan Sorumlu Personelin Görev  ve  
                        Sorumlulukları  
 
Piyasadaki ürünlerinin sorumluluğu PİS‟ e ait olup, PİS bu husustaki yüküm lülüğünü 
üstlen mek ve gerekti ğinde uygun şekilde eyleme geçilebilmesini sağlamak için uygun bir 
farmakovi jilans sistemine sahip olmak zorundadır. Ayrıca  pazarlama izni sahibi  VTÜ ‟nün 
yarar -risk d engesine ilişkin yeni bilgileri n mevzuata uygun şeki lde derhal ve tam olarak 
Bakanlığa rapor edilmesini sağlamalıdır . 
 
Bir p azarlama  izni başvurusunda bulunu lurken başvuru sahibi VTÜ‟ nün kullanılacağı her bir 
hayvan türü için dozajı, tekrarlanma sıklığı ve süresi , farmasötik  form u, uygulama metodu ve 
yolu ile önerilen raf ömrü, varsa  farmakovijilans  bilgileri ve önlemleri ni (VTÜHY  Pazarlama 
İzni İşlemleri 8-f) içeren bilgileri bir farmakovijilans sistemi ile birlikte gerekiyorsa ayrıntılı 
şekilde tanımlanmış bir risk yönetim sistemi  ile bildirme lidir.  Bunun dışında , PİS satış izin 
belgesi alabilmek için, ürünlerle ilgili  farmakovijilans  çalışmalarını yürütmek üzere bir 
veteriner hekimi  farmakovijilans  sorumlusu olarak istihdam ettiğine dair belgeyi  (VTÜHK. 
Madde 17, 18 gereğince) Bakanlığa sunmak zorundadır . 
 
PİS farmakovijilanstan  sorumlu nitelikli bir personel i sürekli olarak  istihdam etm ek 
zorundadır. Farmakovijilans S orumlusunun  (FS) rolü oldukça önemli olduğundan bu k ısımda 
rol ve sorumlulukları tanımlanarak pazarlama izni sahibi nin FS‟ e gerekli desteği 
sağlamasında yol gösterici ol unması öngörülmektedir.  
 
Bir kişi, firmanın  her yönüyle tüm farmakovijilans sistemi için , nihai sorumlu olmalıdır. Bu 
sebeple FS‟in firmada  başka bir görev üstlenmemes i uygun olacaktır . FS‟ler, pazarlama izni 
sorumlusu ile üretim yerlerindeki üretim ve kalite kontrol sorumlularından ayrı kişiler 
olmalıdır.  Gıda değeri  olmayan hayvanlarda kullanılan ürünlerin,  Farmakovijilans  ve 
Pazarlama İzni Sorumlusu aynı kişi olabilir. PİS, farklı ürünler i için, farklı FS‟ler atayabilir. 
Bunun  yanında  Bakanlık, satış izni talep edilen izinli ürün sayısına orantılı olarak  PİS‟in 
birden fazla sorumlu ata masını zorunlu tutabilir (VTÜHY. Madde 17/4)  . 
 
FS bulunduğu pozisyonun  tüm görev ve sorumluluklarını yerine getirebilmek için her yönüyle 
farmakovijilans  konusunda belgelenmiş tecrübesi olan uygun nitelikli bir personel olmalıdır.  
Eğer , FS başlangıçta  yeterli niteliğe sahip  değil ise , en kısa sürede görevi ile ilgili eğitim 
programlarına katılımı sağlanmalıdır. PİS görevlendirdiği FS‟in nitelikli hale gelmesinden ve 
bu amaçla Bakanlığın talep ettiği eğitim programlarına katılımından sorumludur.  
 
  
9 
  
FS‟in ismi ve mesai saatleri dahil olmak üzere , tüm irtibat bilgileri ile iş sürekliliği ve 
farmakovijilans yükümlülüklerinin kesintisiz yerine getirilmesi için vekâlet  etme prosedürleri  
Bakanlığa bildirilmelidir.  FS‟in görevden  ayrılması halinde , durum ayrılış tarihinden itibaren 
en geç bir ay iç erisinde Bakanlığa bildirilmeli ve  PİS‟ler bir ay içerisinde yeni  bir sorumlu 
atamalıdır. Aksi halde , tüm ürünlere ait satış izin belgelerinin askıya alınacağı ve yeni bir 
sorumlu atanana kadar ürünlerin piyasaya arzına izin verilmeyeceği bilinmelidir.  PİS 
Farmakovijilans  Sorumlusunun görevine devam ettiğini her takvim yılı başında Bakanlığa 
belge leri ile beyan etmek zorundadır (VTÜHY madde 17/6,  7, 8). 
 
1.2.1 Farmakovijilanstan S orumlu Personelin Görev  ve Sorumlulukları  
 
Farmakovijilans  sorumlusu aşağıdaki hususlardan sorumludur:  
 
a) PİS‟in temsilciler i dahil olmak üzere , her hangi bir personeline rapor edilen  tüm şüpheli  
istenmeyen olay  bilgilerini  topla yıp etkilerin in izlenmesi ve değerlendirilmesi için 
gerekli standart ta bir farmakovijilans sistemini  kurmak ve sürdür mek,  
b) VTÜ‟ nün yarar ve risk değerlendirmesi il e ilişkili diğer tüm bilgileri n, özellikle izin 
sonrası güvenlik çalışmaları ile  ilgili olan bilgiler, atılma süres inin geçerliliği, beklene n 
etkinliğin olmaması ya da VTÜ‟ nün kullanımından doğan potansiyel çevre sorunları 
bilgileri de dahil olmak üzere  tüm bilgilerin,  Bakanlığa  bildirimi için  farmakovijilans 
sistemini yapı ve performans açısınd an gözetimi altında bulundurmak  ve özellikle 
yukarıda bahsedilen sistem bileş enlerini ve işlemlerini  doğrudan ya da denetleme 
yoluyla sağlaya mak, 
c) VTÜ‟ lerin Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporu (PGGR) ve izin verilmesi son rası 
güvenlik çalışmaları da hil olmak üzere , Bakanlık tarafından istenen gerekli diğer bilgi 
ve belgeleri zamanında sağlamak , 
d) İzin alındıktan sonraki dönem boyunca , sürekli olarak genel bir farmakovijilans 
değerlendirmesi yürüt mek, 
e) Bakanlığın talep etmesi durumunda, ilgili ürünün taşıdığı yararların  veya risklerin 
değerlendirilmesi için, söz konusu ürüne ait satış veya reçe te hacmini içeren bilgiler de 
dahil olmak üzere , istenen bilgileri derhal ve tam olarak cevaplamak,  
f) Bakanlık ile gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlamak . 
 
Diğer taraftan , bir FS belirtilen sorumlul ukları farmakovijilans sisteminin boyutu ve doğasına , 
ayrıca pazarlama izni alın mış ürünlerin sayısı ve türüne bağlı olarak , üzerine geniş çaplı bir 
görev yüklemektedir . Bundan dolayı , FS spesifik bazı  görevleri gözetimi altında tut mak 
kaydıyla uygun ni telik ve eğitime sahip  kişilere  bir kısım sorumluluklarını devredebilir. 
Ancak  bu durum , FS‟in sorumluluğunda yürüt ülmeli, FS  yine de sistem gözetimi ve tüm 
VTÜ‟ lerin güvenlik  profillerinin takibini sürdürmelidir. Bu  tür yetki devri işlemlerine ilişkin  
döküman muhafaza edilmelidir.  
 
FS, iş başında olmadığı zamanlarda tüm sorumlulukların yeterli niteliğe sahip bir personel 
tarafından yerine getirildiğinden emin olmalıdır.  
 
FS, ayrıca farmakovijilans denetimler inde PİS‟in irtibat noktası olmalı ya da PİS tarafından 
her türlü denetimden haberdar edilmek suretiyle kontak halinde bulunmalı, tercihen de 
denetim esnasında hazır bulunmalıdır.  
 
 
 
  
10 
 1.2.2 Pazarlama İzni Sahibinin Farmakovijilans Sorumlusu İle İlgili Sorumlulukları  
 
a) FS‟e gereken desteği sağlamak,  görev ve sorumluluklarını tam manasıyla yerine 
getirebilmesi için gereken t üm bilgi kaynaklarına erişimi  ve uygun iletişim 
mekanizmaları ile kaynaklar ve işlemlerin var olduğund an emin olmak,  
 
b) FS‟in tüm faaliyet ve işlemlerini kapsayan tam bir dokümantasyonun olduğundan ve bu 
mekanizmanın  FS‟in gereken her türlü bilgiyi alabilmesi ve ya araştırabilmesine imkân  
verdiğinden emin olmak,   
 
c) FS‟in ortaya çıkan güvenlik kaygıları ve yarar -risk dengesindeki değerlendirmelerle 
ilgili diğer bilgileri takip edebileceği mekanizmalar ı uygulamaya koymak,  
(Buna devam eden ve ya tamamlanmış klinik çalışmalardan ve PİS‟in bilgisi dahilinde  
olan ve VTÜ‟ nün güvenilirliği ile il işkili olabilecek diğer çalışmalardan gelen bilgiler 
dahil olduğu gibi PİS dışında kalan kaynaklardan  gelen bilgiler de dahildir ) 
 
d) FS‟e aşağıdaki husu slarda gerekli yetkiyi sağlamak ; 
 
1- Farmakovijilans sisteminde uyumun  desteklenmesi , sürdürülmesi ve geliştirilmesi 
için değişiklikler i uygulamaya koymak  ve ortaya çıkan güvenlik kaygıları  karşısında 
düzenleyici işlemlerin  hazırlığı na girdi sağlamak  (örneğin; varyasyonlar,  acil 
güvenlik kısıtlamaları  gerektiğinde kamuoyu nu haberdar etme ) 
 
2- Farmakovijilans sistemi üzerinde potansiyel etkiye sahip riskleri değerlendir ebilmek 
ve yedekleme işlemlerini içeren bir acil durum planı yapmak (örneğin personelin 
mevcut olmaması,  istenmeyen reaksiyon veritabanı hatası,  elektronik raporlama ve 
veri analiz i üzerinde etkisi olan diğer donanım veya yazılım hatası durumlarında) . 
 
 
2. Farmakovijilans Sistemi,  Uygunluğ un İzlenmesi ve  
    Farmakovijilans Denetimleri nin Gereklilikler i 
 
2.1 Giriş  
 
VTÜ‟ ler ile ilgili güvenlik sorunlarının hızlı ve etkili tanımlanması ve değerlendirilmesi 
bilgiye tam ve erken erişime bağlıdır.  Bu, Bakanlık  ve PİS‟lerin  halk ve hayvan sağlığının 
korunmasında süratle gerekli işlemleri yapabilme  kabiliyetine bağlıdır . Bunun için tüm 
taraflar mevzuatta belirtilen yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirmelidir.  Aksi halde , 
farmakovijilansın düzenleyici yükümlülüklerine uyulmaması sağlık üzerine potansiyel ciddi 
etkiler yaratabilir.  
 
Bu bölüm , farmakovijilans yükümlülükleri ve farmakovijilans denetimlerine uygunluğun 
izlenmesinin çerçevesini belirlemektedir.  Aynı bağlamda , pazarlam a izni b aşvurusunda  temin 
edilmesi gereken,  PİS‟in Detaylı Farmakovijilans Sistemi Tanımı  (DFST) ile bir Nitelikli 
Farmakovijilans Sorumlusu Perso nel (NFSP) istihdam ettiğine ve  istenmeyen olay bildirimi 
için gerekli vasıtalara sahip olduğuna dair kanıtlara  ilişkin bilgileri içermektedir.  
 
 
  
11 
 2.2 Yasal Dayanak  
 
2.2.1  Pazarlama İzni Sahibinin Görev ve Sorumluluğu  
 
PİS piyasadaki ürünlerinin sorumluluğunu ve yükümlülüğünü üstlenebilmek ve gerektiğinde 
uygun işlemlerin  yapılabilmesini sağlamak için , Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında 
Yönetmelik (VTÜHY madde 8/f ) uyarınca , uygun bir farmakovijilans sistemine sahip 
olmalıdır . Buna göre PİS emri altında farmakovijilanstan sorumlu yeterli niteliğe sahip bir 
personeli kalıcı ve sürekli şekilde istihdam eder ve bir farmakovijilans sistemi kurar (VTÜHY 
madde 17) . 
 
2.2.2  Bakanlığın  Görev ve Sorumluluğu  
 
Bakanlık ü lke içerisinde izinli VTÜ‟lerin  üretim, pazarlama , tanıtım ı ile her alandaki  gözetimi  
ve bu ürünlerin güvenli ve etkin kullanımının sağlanması için gerekli tedbirleri almak, ürüne 
ilişkin  değerlendirmeler yaparak farmakovijilansla  ilgili yükümlülüklerinin  uygulanma sını 
koordine etme k, bu uygu lamaların  izlenmesi  için her türlü denetim ve yaptırımları 
gerçekl eştirmek ve bu hususlarda ki Kanun, Yönetmelik ve T alimatların yü rürlüğünden 
sorumludur.  
 
2.2.3  Farmakovijilans Denetimleri  
 
VTÜ‟ ler ile ilgili f armakovijilans d enetimlerinin yürütülmesinin yasal dayanağı , 5996 sayılı 
Veteriner Hizmetleri, Gıda ve Yem Kanunu‟nun madde  12 ve VTÜHY‟in madde 63,  64, 
65„de ortaya konmaktadır.  
 
2.2.4  Pazarlama  İzni Başvurusunda Yer Alacak Detaylı Farmakovijilans Sistem  Tanımı  
 
Pazarlama izni başvurusunda bulunan başvuru sahibi nin, DFST  ile eğer gerekiyorsa 
uygulamaya koyacağı risk yönetim sistemi tanımı nı Bakanlığa  vermesi gereklidir. Bu  
Kılavuz , izin başvurusu dosyasında sunulması gereken DFST ile başvuru sahibinin muhafaza 
etmesi ve istek halinde yetkili mercilere sunması gereken yardımcı dökümantasyonu ele 
almaktadır.  
 
2.2.5 P azarlama İzni Başvurus unda Farmakovijilans Sorumlusu  Personel (FSP) İstihdam         
         Edildiği ve İstenmeyen Olay Bildirimi İçin Gerekli  Vasıtalara Dair Kanıt  
 
Başvuru sahibi sunmuş  olduğu iştigal izni belgesi ile birlikte bir FSP istihdam ettiğini ve hem 
ülke içerisinde hem de dışında ikinci  bir ülkede ortaya çıkan her türlü istenmeyen olay 
bildirimi için gerekli vasıtalara sahip olduğunu ispat etmelidir.  
 
2.3    Detaylı  Farmakovijilans Sistem Tanımı  (DFST)  
 
2.3.1 Bir Pazarlama İzni Baş vurusunda Detaylı Tanımın Yeri v e Detaylı Tanımın  
         Güncellenmesi  
 
FSP istihdam edildiği ne ve PİS‟in istenmeyen olayların toplanması ve bildirimi için ge rekli 
vasıtalara sahip ol duğuna dair kanıtı içeren DFST , pazarlama izni başvurusunda verilmelidir.  
 
DFST , farmakovijilans  sisteminin temel unsurları ile ilgili bilgi sağlayan bir genel bakış 
içermelidir.  Organizasyonel düzenlemeler gibi sistem e ait hususlar  pazarlama izni sahibi/   
12 
 firmanın ana sistem inden çok ürüne özel olması durumlarında bu bir ürüne özel ekte 
belirtilmelidir.  
 
DFST  firma tarafından tutulan dokümantasyonla desteklenmelidir.  
 
DFST‟de  verilen bilgilerin güncellemeleri yü rürlükteki mevzuata uygun  olarak yapılmalıdır.  
 
2.3.2 Pazarlama İzni Sahibi ve Farmakovijilans Sorumlusun un Mevcudiyeti v e İstenmeyen  
         Olay Bildirimi İçin Vasıtalara İlişkin İmzalı Beyan  
 
Başvuru sahibi/ PİS, nitelikli bir personelin FS olarak çalıştırıldığını  ve ülke içerisinde ya da 
ikinci  bir ülkede ortaya çıkabilecek her türlü ist enmeyen olayın  toplanması ve bildirimi için 
gereken vasıtalara sahip olund uğunu  imzalı olarak beyan  etmelidir.   
 
 2.3.3 Bir Pazarlama İzni Başvurusunda  Tarif Edilmesi Gereken DFST’ nin Unsurları  
 
Tüm PİS‟lerin işleyen  uygun bir farmakovijilans sistemine sahip olmaları gerekir. DFST  
aşağıdaki unsurları içermeli dir ve bu listeyle tutarlı olacak biçimde yapılandırılmış olmalıdır. 
Ayrıca  spesifik durumlar için ilave önemli unsurlar eklenmelidir .  
  
 a)Farmakovijilanstan  Sorumlu Nitelikli P ersonel  (NFSP)  
 
Pazarlama izni başvuru dosyasın da iş adresi ve iletişim bilgileri bulunmalıdır.  Firmalar FS‟ye 
vekalet  eden kişiye ulaşılabilmesi için 24 saat açık bi r telefon numarasını mevcudiyetine  göre 
uygun olana yönlendirme yaparak kullanabilirler.  
 
 b)Organizasyon  
 
Farmakovijilans faaliyetlerinin gerçekleş tirildiğ i özellikle önemli veritabanları nın yer aldığı, 
istenmeyen olayların derlenip  raporlandığı ve PGGR‟ lerin hazırlanıp yetkili mercilere  rapor 
edilmek üzere işlendiği kısımlar ın belirtilmesi,  
 
Farmakovijilans  verilerine  hangi nokta(lar)da erişilebilir olduğu nun tanımlanması( istenmeyen 
olay,  PGGR ‟ler ve  global farmakovijilans verilerine erişim dahil) , 
 
Farmakovijilans birimleri ve kuruluşlar ına bir genel bakış ve onların  aralarındaki ilişkiyi 
gösteren  (şube/ana firma)  yüksek seviyede organizasyon şema(ları)sı  (Şemalar yönetimle ana 
raporlama il işkisini göstermeli ve farmakovijilans sorumlusunun organizasyondaki konumunu 
açıkça belirtmelidir. ), 
 
Yukarıda belirtilen her bir kuruluş/birim tarafından üstlenilen farmakovijilans faaliyetlerinin 
kısa bir özeti , 
 
Farklı tipte ve farklı kaynakların güvenlik raporlarının ak ışını gösteren akış diyagramlar ı (Bu 
diyagramlar raporların/bilgilerin kaynaklardan gelip yetkili  mercilere ulaşana kadar hangi 
süreçlerden geçerek raporlandığını belirtmelidir ve sadece  ana işlemlere yer verilmelidir ). 
 
 c)Yazılı Olarak Dokümante Edilmiş Uygulamadaki Prosedürler  
 
Her hangi bir farmakovijilans sistemin en temel unsurlarından biri si mevcut a nlaşılır  ve yazılı 
prosedürlerin in olmasıdır.  Aşağıdaki liste genellikle bu yazılı prosedürler in kapsamına 
alınması gereken konuları belirtmektedir.  DFST bu konulardan hangisi için yazılı prosedürler  
13 
 bulunduğunu belirtmelidir.  Ancak tek başına prosedü r başlıkları listele nmemelidir.  Prosedür 
konuları birini ve ya daha fazlasını kapsayabilir ya da konun un karmaşıklığına ve firmanın 
organizasyonuna bağlı olarak bir ve ya daha fazla prosedüre sahip olabilir.  Çeşitli süreçlerde 
kalite kontrol ve gözden  geçirmenin uygun şekilde ele alı ndığından ve ilgili prosedürlerin  
yansıtıldığından emi n olunmasına dikkat edilmelidir.  
1-FS‟ni n çalışmaları ve onun izinli olduğu zamanlarda uygulanacak veka let prosedürleri  
2-İstenmeyen olaylarla ilgili bilgi t oplama, işleme (veri girişi ve veri yönetimi dâhil), kalite 
kontrol, kodlama,  sınıfla ndırma, veteriner incelemesi  ve raporlama  
 Farklı rapor türleri  
 Organize veri toplama şemaları  (talep edilmiş ) , talep edilmemiş, klinik  çalışmalar,  
 literatür   
3-Farklı kaynaklardan gelen raporların kayıt altına alınması sağlanmalıdır.  
 Ülke içerisinde  veya ikinci  ülkeler in, yetkili mercileri,  veterinerler i veya diğer sağlık 
çalışanları,  hayvan  sahipleri,  satış ve pazarlama personeli ve diğer pazarlama izni 
sahibi  çalışanları,  lisans lı ortaklar, diğerleri  
 Eksik bilgi ve olgunun gelişme ve sonuç bilgisi için raporların takibi  
 Mükerrer raporların tespiti  
 Hızlandırılmış  raporlama  
 Elektronik Raporlama  
 PGGR (Hazırlama,  işleme, kalite kontrolü,  veteriner incelemesi dâhil olmak  üzere 
inceleme  ve raporlama ) 
4-Tüm VTÜ‟ler için geçerli global farmakovijilans faaliyetleri  
 Pazarlama izinli VTÜ‟lerin güvenlik profilleri  
 Sinyal tespit etme ve inceleme   
 Yarar -risk değerlendirmesi  (Ürünlerin yarar -risk dengesindeki değ işikliklerin 
bildirimi, raporla nması ve iletişime  geçme)  
5-Güvenlik konuları ve ürün kusurları arasındaki etkileşim  
6-Bakanlığın  bilgi isteğine cevap  
7-Acil güvenlik kısıtlamaları ve güvenlik varyasyonları nın yönetimi  
8-Veri tabanı ve diğer kayıt sistemle rinin kullanımı ve yönetimi  
9-Farmakovijilans sistemin iç denetimi (audit)  
10-Eğitim  
11-Arşivleme  
Detaylı Farmakovijilans Sistem Tanımı  (DFST ) , hangi prosesler  için yazılı prosedürler in 
mevcut olduğunu belirtmelidir.   
 
 d) Veri T abanları  
 
Farmakovijilans ın amaçlar ı için (örneğin güvenlik r aporlarının derlenmesi,  hızlandır ılmış  
raporlama, sinyal  tespiti , global güvenlilik bilgilerine erişim ve paylaş ım) kullanılan önemli 
veri tabanlarının bir listesi ve bunların kısaca işlevsel açıklamaları  ile veri tabanı sistemlerinin 
validasyon durumları ile ilgili bir beyanı da içerecek şekilde  sunulmalıdır.  
 
 
 
  
14 
  e) Eğitim  
 
Personel, firma içerisindeki rolleri dikkate alınarak farmakovijilans ile ilgili faaliyetleri 
gerçekleştirmek için uygun şekilde eğitilmelidir. Bu  sadece farmakovijilans birimindeki 
çalışanları  değil , aynı zamanda  satış personeli ve ya saha /klinik araştırmalar yapan çalışanlar 
gibi gü venlik raporlarını alabilecek ve ya işleyebilecek personeli de içermelidir . Eğitim sistemi 
hakkında kısa bir tanımlama sunulmalı ve eğitim  kayıtları, CV  ler ve iş tanımlarının nerede 
dosyalandığı belirtilmelidir.  
 f) Dokümantasyon  
 
Arşivleme düzenlemeleri de dahil olmak üzere farklı türlerdeki farmakovijilans kaynak 
belgelerinin konumları hakkında  kısa bir açıklama  sunulmalıdır.  Yukarıda  “Organizasyon” alt 
başlığında verilen organizasyon şemalarına atıf yapılabilir.  
 
 g) Kalite Yönetim Sistemi  
   
Yukarıda ki bölümler kapsamında  verilen unsurlara çapraz referans yapmak suretiyle kalite 
yönetim sisteminin özet bir tanımı sunulur.  Kalite kontrol ve gözden geçirme ile düzeltici ve 
önleyici faaliyet in sağlanması gibi çalışmalar ve dokümantasyonla ilgili kurumsal roller ve 
sorumluluklara özellikle vurgu yapılmalıdır.  Gerektiğinde  alt yüklenicilerin de denetlenmesini 
içermek üzere farmakovijilans sistemin kalite güvence denetimine yönelik  sorumluluklar ın 
özet bir tanımlaması  sunulmalıdır.  
 
 h) Yardımcı Do kümantasyon  
 
PİS, Farmakovijilans sistemin yürürlükte olduğunda n ve d ökümante edildiğinden emin 
olmalıdır. Bir  farmakovijilans sistemin in temel özelliği  açık bir biçimde belgelendirilmesidir  
ki, bu sistemin düzgün şekilde işlemesi ni, rolleri ve sorumlulukları ile zorunlu görevlerinin 
sisteme dahil olan bütün taraflarca anlaşılır olması nı ve sistemde ihtiyaç duyulan 
değişikliklerin yapılabilmesi ve gerekli kontrolü hususunda  şartların  sağlanabilmesini  temin 
eder.   
 
2.4 Yetkili Merciler Tarafından Uyumun İzlenmesi  
 
PİS‟ler e farmakovijilans ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine yardımcı olmak 
üzere sorulara yanıt olarak kılavuz ve eğitim programları için  sistemler geliştirilmelidir . 
Bakanlık PİS‟lerin farmakovijilans düzen leyici yükümlülüklerine uyumunu izler.  Ayrıca 
uyumsuzluk tespit edildiği dur umlarda bilgi alış verişinde bulunur ve gerektiği şekilde u ygun 
düzenleyici işlemler i yapar. Ayrıca  yürürlükteki  düzenlemelerin ihlali dur umunda cezaları 
Kanun  kapsamında gerçekleştirir. Aşağıda  uyumun ne şekilde izleneceği ana hatlarıyla ortaya 
konmaktadır.  Bu çerçevede , uyumun izlenmesi ile ilgili faaliyetler denetim faaliyetlerin den 
farklı olup ayrı şekilde ve ya denetim için bir başlangıç ya da takibi için  yürütülürler.  Uyumun 
izlenmesi sırasında tespit edilen eksiklikler bir denetim isteğine neden olabilir.  Bakanlık,  
PİS‟lerin yerli yerinde bir farmakovijilans sist emine sahip olduğu ndan DFST‟ yi, prosedürleri  
ve güvenlik raporlarını detaylı şekilde inceleyerek ve farmakovijilans denetimleri ni yaparak  
emin olur.  
 
 
 
  
15 
 2.4.1 Farmakovijilans İçin Nitelikli Personel  (NFSP)  
 
Bakanlık ülke  içinde farmakovijilans  sorumlularının  bir listesini tutar. Bu  liste iş adreslerini 
ve iletişim bilgilerini içerir.  
 
2.4.2 Farmakovijilans Verilerinin Ulaşılabilirliği  
 
Bakanlık farmakovijilans  verilerinin PİS tarafından derlenip  en az b ir noktada erişilebilir 
duruma getirilmesini izler  (örneğin denetimler gerçekleştirilirken DFST nin değerlendirilmesi 
yapılarak).  
 
2.4.3  Bir Ürünün Yarar -Risk Dengesi Değerlendirmesinde Değişiklik  
 
PİS‟in temel sorumluluklarından biri ürünlerinin yarar ve risk dengesinde oluşan her tü rlü 
değişikliği Bakanlığa  derhal bildirmektir.  Bu konuda yapılacak en ufak bir ihmal insan ve 
hayvan sağlığı üzerinde ciddi bir tehdit oluşturabilir. Bu tür değişiklik bildirimlerindeki 
ihmalle i lgili he r türlü kanıt Bakanlık  tarafından yaptırım uygulama sebebidir.  
 
2.4.4  Hızlandırılmış İstenmeyen Olay Raporlama  
 
İstenmeyen olaylar için hızlandırılmış raporlama gereklilikleri “İstenmeyen Olay Raporlama ” 
başlığı altında belirtilmektedir. Hızlandırılmış raporlama ile ilgili uy gun olmayan durumlar  
şunları içerebilir;  
1 Hiç raporlama yapılmaması , 
2 Raporlamada gecikme  (örneğin 15 günü aşan bildirim)   
3 Düşük kalitede rapor sunulması  (özellikle kanıtlar bunun, firmanın bireysel vakaların 
takibinde yetersiz olması sonucu oluştuğunu gösteriyorsa)   
Aşağıda istenmeyen olayların hızlandırılmış raporlamalarının uyumunu n izlenmesi sırasında 
Bakanlık tarafından kullanabi lecek  metodlar verilmektedir:  
a-Hiç raporlama yapılmamış durumların  belirlenmesi için PİS‟lerden alınan istenmeyen 
olay raporlarını  diğer kaynaklardan  gelenlerle karşılaştırmak suretiyle izleme  
b-Geç raporlamanın tespiti için bilginin PİS tarafından alınması ve Bakanlığa bildirilmesi 
arasında  geçen sürenin izlenmesi  
c-Raporların kalitesinin izlenmesi  (Düşük kalitede olduğuna kanaat getirilen raporların 
bildirimi  PİS‟lerinin takip prosedürlerinin incelenmesi  sonucunu doğurur. ) 
d-Eksik raporlamanın  tespiti için PGGR‟ lerin kontrolü  
e-İzin sonrası güvenlilik çalışmalarının ara ve nihai raporlarının kontrolü için hayvanlarla 
ilgili ciddi nitelikteki raporların ve insanlarda görülen reaksiyonların 15 gün içerisinde 
bildiriminin sağlanması  
f-Denetimlerde PİS‟in veritabanında bulunan raporlardan bir örnek seçilerek gözden 
geçirilebilir. Bu sayede veri kalitesi değerl endirilir, ilgili raporların yollanıp 
yollanmadığı ve raporların takibi için  prosedürlerin yerindeliği teyit edilir.  
 
2.4.5 Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporları  
  
PGGR‟ ler PİS‟lere ürünlerinin güvenlik profillerini gözden geçirmeleri ve  „Ürün Özellikleri 
Özeti „( SPC) ve diğer ürün bilgilerinin güncel olduğunda n emin olmalarına imkan 
sağladığından çok önemli farmakovijilans belgeler idir. Ayrıca bu belgeler , Bakanlık için 
farmakovijilans verilerinin çok değerli bir kaynağını teşkil eder.  
  
16 
  Aşağıda PGGR‟ lerde  olası uyumsuzluk durumları belirtilmiştir:  
a- Sunum yap ılmama sı: PGGR ‟lerin hiç sunul mama sı, doğru periyot dışında ve ya 
belirlenen zaman çerçevesi dışında sun ulması, gerektiğinde sunum periyodunu n yeniden 
başlat ılmama sı. 
 
b- Belgenin y anlış formatta olması: Raporun  Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporları 
için gereklilikl er ile uyumlu olmaması  
 
c- Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporları için Gereklilikler” başlığında istenen 
bilgilerin , özellikle raporun şu belirtilen bölümlerindeki bilgilerin içerikte  olmaması : 
Güvenlikle ilgili ola rak düzenleyici yetkili otorite  ve izin sahibince yapılan işlemlerin 
güncellenmesi,  SPC değişiklikleri, tıbbi ürüne  maruz kalan  hayvanlar  ( satış hacimleri 
ve tedavi sayıları dâhil ), PGRR sıralama listesi  
 
d- Düşük kalitede raporlar : İstenmeyen olayların yetersiz dö kümantasyonu  veya bireysel 
raporların sıralama listelerine  dayanan bireysel vaka (olgu) öykülerinin incelenmesini 
kapsay an bölümde sunulan bilginin tam  bir değerlendirmenin gerçekleştirilebilmesi için 
yetersiz oluşu, genel güvenlik bilgileri kısmında yeni güvenlilik sinyallerinin eksik 
değerlendiri lmesi ya da hiç değerlendirilmemesi, yanlış kullanımların vurgulanmaması,  
standart veteriner terminolojisinin  kullanılmaması  
 
e- Son PGGR n in bildirilmesinden itibaren SPC’  de izinsiz değişiklikler yapılması  
 
f- Bakanlığın önceki taleplerinin  (örneği n spesifik güvenlik konularının yakından 
izlenmesi)  karşılanmadığı bir PGGR'nin sunulm ası. 
2.4.6  Güvenlik Varyasyonlarının Sunulması  
 
Bakanlığın bilgi  talebine yanıt vermede olduğu gibi, güvenlik varyasyonlarının sunulmasında 
süre; konunun aciliyetine , toplum  ve hayvan sağlığı üzerindeki potansiyel etkisine bağlı 
olarak değişir.  Bakanlık, PİS‟lerden güvenlik varyasyonları ilgili talepleri için açıkça 
öngörülmüş bir veriliş süresinin olmasını ve bu sürenin  konunun karmaşıklığı ve aciliyetine 
uygun olmasını talep edebilir ve bu konuda gerektiği şekilde PİS‟ler ile irtibat kura r. PİS‟lerin 
varyasyon uyg ulamalarını süresi içinde sunmaması uyumsuzluk olarak kabul edilecektir.  
 
2.4.7  İzin Sonrası Güvenlilik Çalışmaları  
 
İzin sonrası güvenlilik çalışmaları sayesinde ortaya çıkacak  güvenlik sinyallerinin ve oluş acak 
risk ve yarar dengesindeki değişikliklerin belirlenmesi gerekmektedir. Bundan dolayı 
hızlandırılmış raporlama ve bu gibi çalışmalara ait  ara ve nihai raporların  Bakanlığa 
sunulması toplum  ve hayvan sağlığının korunmasında önemli bir role sahiptir. Uyg un olduğu 
yerde Bakanlık izin sonrası güvenlilik çalışmalarının başlatılması öncesinde protokolleri 
dikkatli bir şekilde inceler. Ayrıca Bakanlık bu çalışmalarla ilişkili istenmeyen olay 
raporlarının hızlı gönderiminin yapılıp yapılmadığını kontrol eder ve  ara ve nihai çalışma 
raporlarının sunumunu izler . 
 
2.5 Farmakovijilans Denetimleri  
 
Bakanlık, PİS‟lerin  farmakovijilans düzenleyici yükümlülüklerini yer ine getirdiklerinden 
emin olmak için farmakovijilans  denetimleri gerçekleştirir. Denetimler uyumsuzluğundan 
şüphelenilen PİS‟lere hedefli olabileceği gibi rutin de olabilir. Denetim sonuçları denetlenen  
17 
 PİS‟e rutin olarak bildirilecek ve kendisine denetim bulguları ile ilgili  açıklama fırsatı 
verilecektir . Elde edilen sonuçlar PİS‟in uyumunun iyileştirilmesine yardımcı olmada 
kullanılacağı gibi yaptırım tedbirlerine de dayanak olabilecektir . Bu denetimlerin planlaması 
ve gerçekl eştirilmesi rutin programlar a veya risk anal izi kriterlerine göre yürütülür.  
 
2.5.1 Denetimin Yürütülmesi  
 
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Gıda ve Yem Kanunu‟nun 12 ‟nci ve VTÜHY‟ nin 63, 64,  
65‟inci maddeleri kapsamında , Bakanlık VTÜ‟ler  ile ilgili olarak her türlü farmakovijilans  
denetimlerini yürütür.  
 
2.5.2  Rutin D enetimler  
 
Rutin denetimler Bakanlık tarafından gerçekleştirilir. Bakanlık ça denetim programlarının 
rutin  denetim ihtiyacını karşıla ması beklenmektedir  ve tekrarlama esasına dayalı olarak 
gerçekleştirilebilir. Bakanlık  denetim faaliyetleri ni bu hususta yetkilendirilmiş 
Farmakovijilans Denetim Personel i (FDP ) marifetiyle gerçekleştirir.  Bu denetimlerin odak 
noktası PİS‟lerin izinli ürünler i ile ilgili yasal  (düzenleyici) yükümlülüklerini yerine 
getirebilmek için elinde bulunan personel, sistemler ve fiziki ortamın yerindeliğini 
belirlemektir. Rutin denetimlerin belirli bir  VTÜ,  ya da daha fazla VTÜ‟ nün seçilerek 
örnekleme yoluyla yapılması talep edilebilir. Bu durumda örnekler için sipesifik bilgiler 
izlenir ve çeşitli proseslerle doğrula narak PİS‟in farmakovijilans sisteminin işlediğine ve 
yasal yükümlülüklere uyduğuna dair gerçekçi kanıtlar sağlanır.  
 
Bakanlık  yukarıda bahsedilen talep doğrultusunda bir rutin denetim gerçekleştirdiğinde ya da 
zorunlu bir  zaman diliminde gerçekleştirme ni yetinde olduğunda , bu denetim in sonuçları 
VTÜK‟ ya veya uygun değerlendirme kuruluşuna sunulur. Bu denetimler VTÜ K tarafın dan 
özel olarak  da talep  edilebilir.  
 
Bir PİS daha önce hiç farmakovijilans denetimi geçirmemişse , Bakanlık izin  sahibinin ürünü 
ilk piyasaya sürdüğü tarihten itibaren 4 yıl içerisinde bir sistem denetimi gerçekleştirmesini ve 
raporlamasını talep ede r. Sistemin daha önce denetlen diği durumlarda bell i aralıklarla tekrar 
denetim  gerçekleştirilir. İlk denetimin zamanla ması ve sonraki  denetimler risk analiz 
kriterlerine dayanılarak belirlenir.  
 
Bu denetimler, ürünün niteliği, kullanım derecesi, kamu ve hayvan sağlığı üzerinde 
oluşturacağı potansiyel risk ve izin sahibinin piyasada sahip olduğu ürün miktarı gibi ( Bak: 
Hedefli  Denetimler)   risk faktörleri temel  alınarak önceliklendirilir. Bu program herhangi bir 
hedefli denetimden ayrı olur , ancak eğer hedefli bir denetim yapılacaksa bu program dahilinde  
yapılacak bir rutin denetim kapsamına bağlı olarak ihtiyacı karşıla yabilir.   
 
2.5.3 Hedefli D enetimler  
 
Hedefli denetimler tet ikleyici unsur farkedildiği nde ve Bakanlık  tarafından  denetim 
uygulanması nı gerek tiren doğru  eylem olduğuna karar verdiğinde yürütülebilir.   
 
Aşağıda belirtilen hususlardan bir veya daha fazlası nın ortaya çıktı ması  hedefli denetime yol 
açabilir.  
 
 Bir ürünün güvenliliği veya gerçek bir uyumsuzluk gibi belli endişeler ile ilişkili 
olmayan denetim  tetikleyicilerinin ortaya çıkması durumlarında, örneğin:   
18 
  
a- İzin sahibinin daha önceden denetlenmemiş olması   
b- İzin sahibinin bir ürününü ilk defa pazara vermesi  
c- İzin sahibinin yakın zamanda başka bir firmayla birleşme veya satın alma/alınma süreci 
geçirmiş olması  
d- İzin sahibinin sisteminde önemli değişiklik yapmış olması  
 
 Bir ürünün güvenliliği veya gerçek bir u yumsuzluk gibi belli endişeler ile ilişkili olan 
aşağıda belirlenen  önemli sorunlar denetim tetikleyicisi olarak belirlendiğinde;  
 
a- İzin verildiği dönemde tespit edilmiş olan ve ürünün güvenliliğinin izlenmesi için 
önerilmiş takip önlemlerinin veya belli başlı yükümlülüklerin yerine getirilmem esi veya 
yürütmede gecikmelerin  olması,  
b- Hızlandırılmış raporlama veya periyodik raporlamada gecikmelerin olması , 
c- Eksik raporlama yapılması,   
d- Eksik veya kötü kalitede Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporu (PGGR) sunulma sı, 
e- Raporlar veya diğer bilgi kaynakları arasında tutarsızlıkların bulunması,  
f- Ürünlerin risk -yarar dengesinde değişiklik olması , 
g- Risk-yarar dengesinde değişikliğin iletilmemesi,  
h- Denetçilerin önceki denetimde elde ettikleri deneyim,  
i- Diğer mercilerden gelen bilgiler , 
j- Bakanlıktan gelen bilgi taleplerinin karşılanması ile ilgili işleml erin yetersiz bulunması 
veya bu  taleplerin zamanında yerine  getirilmemiş olması,  
k- Bakanlığa bilgi vermeden veya Bakanlığı yeterince bilg ilendirmeden bir  ürünün geri 
çekilmesi , 
l- Bakanlığın gerekli gördüğü diğer her hangi bir gerekçenin gerçekleşmesi.  
 
Yukarıda verilen örnekler ve diğer hususlar hedefli bir farmakovijilans denetimi 
tetikleyebilirler . Ancak bir tetikleyicinin varlığı her zaman bir denetim yürütülmesine yol 
açmaz.  
 
2.5.4 Farmakovijilans Sistem Denetimleri  
 
Bu tür denetimler sistemlerin, personelin ve fiziki o rtamın uygunluğunu ve bunların 
farmakovijilansla ilgili yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini incelemek üzere tasarlanır. 
Bu denetimlerde sistemi test etme k için ürünler örnek olarak kullanılabilir. Bu denetimler 
rutin veya hedefli olabilir . 
 
2.5.5 Ürüne Özgü Denetimler  
 
Bu tür denetimler özel olarak belli bir ürüne odaklanır ve genellikle tespit edilmiş bir 
tetikleyici nedeniyle yapıldığından hedefli denetimlerdir . 
 
2.5.6 Denetim Talebi v e Raporlanması  
 
Denetim talepleri Bakanlığın  denetim bölümü tarafından oluşturulur. Bu  talepler VTÜK‟ ne 
kabul için sunulur ve kabul görenler FDP‟ler tarafından Bakanlık adına gerçekleştirilir . 
 
 
 
 
  
19 
 2.5.7  Kontrat İçeren  Bağlantılar Yapılan Kuruluşlar  ve Lisans Ortaklarının Denetimi  
 
PİS ile  birlikte ya da onun adına farmakovijilans faaliyetle rinin b ir kısmını ya da  tamamını 
yürüten bütün taraflar,  izin sahibinin farmakovijilansla ilgili yükümlülüklerine uy umunu  
destekleme hususundaki yeterliliklerinin kanıtlanması için denetlenebilir. Ancak buralarda 
yapılacak denetimlerde tespit edilen eksikliklerle ilgili PİS ve FS üzerindeki sorumluluğu 
ortadan kaldırmaz.  
 
2.5.8  Farmakovijilans Denetimi Prosedürleri  
 
Farmakovijilans denetimi için  prosedür ler FDP ve Farmakovijilans Çalışma Grubu  (FÇG)  
temsilcileri ile birlikte hazırlanır  ve Bakanlık  onayı ile  güncellenir.  
 
2.5.9 Habersiz Yapılan Denetim  
 
Denetimlerin çoğunluğu  önceden haber verilerek yapılsa da bazı durumlarda  habersiz ya da 
son anda haber vererek denetim gerçekleştirmek gerekli olabilir.  
2.5.10  Denetim Raporları  
 
Her denetim , önceden belirlenmiş bir formata göre  (ilgili kılavuza uygun olarak ) hazırlanmış 
bir denetim raporu i le sonuçlanır.  Denetim raporu VTÜ K‟ya ve PİS‟e ulaştırılır . 
 
2.5.11  Denetim Bulgularının Takibi  
 
Bir denetim sonucu nda uyumsuzluk  (lar) tespit edilmiş se izin sahibinin bu uyumsuzlukları 
düzeltmek  ve tekrar oluşmasını önlemek için bir eylem planı hazırlam ası gerekir.  PİS‟den 
gerektiğinde eylem planının ilerleyişini ve tamamlanmasını gösteren raporlar  ve gerekirse 
kanıtları  sunması istenebilir.  Ayrıca eylem planlarının ilerleyişini ve başarı sını tespit et mek 
için uygun olan bir zamanda  takip denetimi yapılabilir.  
 
2.5.12  Denetim Bilgilerinin Paylaşılması  
 
Bakanlık, VTÜK,  özellikle Farmakovijilans Çalışma Grubu  (FÇG) ve Farmakovijilans 
Denetim Personelleri (FDP)  aracılığıyla  denetim bilgilerinin ve çıktılarının paylaşımı 
konusunda prosedürler oluştururlar.   
 
2.6 Düzenleyici Eylem  (İdari Önlemler)  
 
Bakanlık , mevzuat  uyarınca halk ve hayvan sağlığının korunması için farmasötik mev zuatı 
uygulamaya koymak ve PİS‟lerin farmakovijilans yü kümlülüklerine uymasını sağlama  
hakkına sahiptir . Farmakovijilans  düzenleyici yükümlülüklerine uyulm adığı tespit edildiğinde 
olay/durum bazında gereğine karar verilir.  Alınacak tedbir , uygunsuzluğun  halk ve hayvan 
sağlığı üzerinde ki potansiyel olumsuz etkisine göre değişir . Fakat her uygunsuzluk örneği bir 
yaptırım tedbirine başvurulmasına ned en olabilir ve  uygun tedbir ler Bakanlık  tarafından 
alınabilir. Ayrıca  ceza ve yaptırımlar ile bunları n uygulanması konusundaki prosedürler 
Kanun ve Yönetmelik hükümlerince gerçekleştirilir . 
Denetim sonucunda farmakovijilansla  ilgili mevzuata uyumsuzluk tespit edildiğinde aşağıda 
belirtilen idari önlemler alınabilir.  
 
  
20 
 a-Eğitim ve kolaylaştırma : 
   PİS uyumsuzluk hususunda bilgilendirilir ve giderilebilmesi için tavsiyede bulunulur.  
b-Denetleme:   
   Uyumsuzluk tespit edilen izin sahipleri, söz konusu uyumsuzluğun giderildiğinin 
belirlenmesi amacıyla yeniden denetlenebilir.  
c-Uyarı:   
   Bakanlık izin sahibine farmakovijilansla ilgili düzenleyic i yükümlülüklerini hatırlatacak  
   şekilde resmi bir uyarı verebilir.  
d-İzin sahiplerinin yayımlanması:   
   Bakanlık  ciddi veya ısr arla uyumsuzluk gösteren izin sahiplerinin listesini ya yımlayabilir  
e-Acil güvenlilik kısıtlaması:  
   Bakanlık tarafından konu ile ilgil i mevzuata göre işlem yapılır . 
f-Pazarlama izninin varyasyonu:  
   Bakanlık, konu ile ilgili mevzuata göre işlem yapa r. 
g-Pazarlama izninin askıya alınması:   
   Bakanlık, konu ile ilgili mevzuata göre işlem yapar . 
h-Pazarlama izninin iptali:   
   Bakanlık, konu ile ilgili mevzuata göre işlem yapar . 
 
3. Risk Yönetim Sistemi  Gereklilikleri  
 
Başvuru/Pazarlama İzni Sahipleri Bakanlığa  bir risk yönetim sistemi tanımı sunmak 
zorundadır.  Risk yönetim sistemi, tıbbi ürünlerle ilgili riskleri tespit etmeye, tanımlamaya, 
önlemeye ve minimize etmeye yönelik bir dizi farmakovijilans  faaliyet ve müdahalesi olup, 
bu faaliyet  ve müdahalelerin etkinli ğinin de ğerlendirilmesini de içerir.  
 
İzin verildi gi sırada , VTÜ‟ nün güvenlili ği hakkında s ahip olunan bilgilerin nispeten sınırlı 
olduğu bilinmektedir . Bu, ürünün klinik öncesi ve klinik gelişiminde kullanılan hedef 
hayvanların sınırlı temsili  (hayvan sayısı, yaşı  ve cinsi v.b) de dahil olmak üzere birçok  
nedene bağlıdır.  Potansiyel olarak populasyonun geneline göre çok daha fazla etkilenen alt  
populasyondaki riskler  ancak ürünün klinik kullanımında belirlenebilmektedir.   
 
Bir VTÜ‟ ye izin verilirken, belirtilen endikasyon(lar)da risk/yarar dengesinin izin  verildi gi 
tarihte hedef popülasyon,  uygulayıcı , gıda olarak tüketilen hayvanlar ı tüketenler ve çevre  
açısından olumlu olup olmadı ğına bakılır.  Ancak, ilk pazarl ama izni verildiğinde gerçek ve ya 
potansiyel risklerin tümü henüz tespit edilmi ş olmayabilir.  
 
Farmakovijilan s faaliyetlerinin planlanması, eğer  daha çok izin öncesi ve sonrası veriler ile 
farmakolojik ilkelerden belirlenen  ürüne özgü hususlar esas alınırsa geliştirilebilir.  
 
Risk yönetimi , risk değerlendirmesinden farklı olarak ,  risk değerlendirme nin ve VTÜ‟ nün 
kalite,  güvenl ik (çevre güvenliği dahil) ile etkililiği nin sağlanması gibi ilgili diğer faktörler in 
göz önüne  alınarak izlenecek politika alternatiflerinin  kıyaslanması süreci olarak 
tanımlanmaktadır.  Eğer gerekiyorsa ris k yönetimi, risk azaltma tedbir lerini de kapsamalıdır.  
 
Bakanlık  tarafından,  PİS‟ler ve başvuru sahipleri için, mevzuat  doğrultusunda tek bir tıbbi 
ürün ya da bir dizi tıbbi ürünler için uygulamaya koyacakları  bir r isk yönetim sistemi 
tanımlamasını , ne şekilde yapacağı hususunda ayrıca bir prosedür hazırlanacak ve böyle  bir 
risk y önetim sisteminin Bakanlığa nasıl sunulacağı açıklanacaktır.   
21 
  
Bu K ılavuz, izin/baş vuru sahiplerinin K ılavuzun kapsamında yer alan tıbbi ürünlere ilişkin 
uygulayacakları risk yönetim  sistemini tanımlarken gerekli ş artları nasıl yerine getirecekleri  
konusunda rehberlik etmeyi amaçlamaktadır . Kılavuzda ayrıca risk yönetim sisteminin bir  
Risk Yönetim Planı şeklinde nasıl sunulacağ ı da açıklanmaktadır.  
 
 
4.İstenmeyen Olay Raporlama  
  
4.1 Giriş  
 
PİS‟lerin izinli bir VTÜ ile ilgili istenmeyen olayları  kayıt altına alıp , rapor et mesi ile ilgili 
yükümlülükleri 24 .12.2011 tarih ve 28152 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Veteriner Tıbbi 
Ürünler Hakkında Yönetmelik ve 11.01.2013 tarih ve 28525 sayılı Resmî Gazetede 
yayımlanarak yürürlüğe giren Veteriner Tıbbi  Ürünler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik 
Yapılmasına Dair Yönetmelikte  belirlenmiştir.  15 gün içinde rapor edilmesi gereken  
(hızlandırılmış  rapor) istenmeyen olaylar için K ılavuzun bu kısmında daha geniş bir açıklama 
bulunmaktadır.   
 
Ürün Özellikleri Özeti ( SPC)‟ne ve /ve ya ürünün pazarlanabilmesi  için yürürlükte olan 
yasalara göre belirlenmiş şartlara uygun kullanılsın veya kullanılmasın,  tüm izinli VTÜ‟ lere 
ilişkin olarak veteriner  hekim ler, diğer sağlık çalışanları ve başka kaynaklardan gelen 
istenmeyen olaylar rapor edilmelidir.  Dünya çapında yayınlanmış ilgili bilimsel literatürün 
gözden geçirilmesi ile tespit edilen istenmeyen  olay bildirimleri nde yalnızca ölüm oranındaki 
bir artış ya da ciddi belirtiler veya normalde beklenen oranları aşan üretim kayıpları bir ciddi 
istenmeyen olay olarak kabul edilir.  Ancak  gıda değeri olan  hayvanlar  bireysel olarak (tavuk, 
balık ve arı gibi gıda değeri olan hayvanlar istatistiksel temelde)  ele alınır ve tek bir ölüm ve 
ya ciddi semptomlar bir ciddi istenme yen olay olarak değerlendirilir.  
 
4.2.1 İ nsanlardaki İstenmeyen Reaksiyonlar d a Dahil Tüm Ciddi İstenmeyen Olayları n 
        Raporlanması  
 
PİS, meydana gel en ve kendisine bildirimde bulunulmuş  ya da makul surette bilgisi dahilinde  
olması beklenen tüm hayvanlardaki ciddi istenmeyen olayları ve insanlardaki reaksiyonları 
kayıt altına almalı ve rapor etmelidir.  Bu raporlamalar , en kısa sürede  ve hiçbir surette 
bilginin alınmasını takiben 15 günü geçme yecek şekilde Bakanlığa  yapılır.  
 
Şu da unutulmamalıdır ki , ciddi istenmeyen olaylar  diğer tüm farmakovijilans hususları ile 
birlikte PGGR de sunulmalıdır . 
 
4.2.2 Türkiye  Dışında Meydana Gelen İnsanlardaki İstenmeyen Reaksiyonlar ve  
         İnfeksiyöz Ajan  Bulaşması da Dahil, Ciddi ve Beklenmedik  İstenmeyen Olayların  
         Raporlanması  
 
PİS, VTÜ‟ lerin kullanılmasıyla ilişkili olarak  ülke dışında meydana gelen  ve kendisine 
bildirimde bulunulmuş  ya da makul surette bilgisi dahilinde  olması beklenen  hayvanlardaki 
tüm ciddi ve  beklenmedik istenmeyen olay ları, insanlardaki istenmeyen reaksiyonları ve 
şüpheli  infeksiyöz ajan bulaşmasını raporlamak d urum undadır.  Bu raporlamalar , en kısa 
sürede ve hiçbir surette bilginin alınmasını takiben 15 günü geçmeyecek şekilde yapılır  ve ilk 
bildirim  istenmeyen olay raporunu  oluşturabilecek asgari bilgiyle sınırlı olabilir . 
  
22 
 Hızlandırılmış Raporlama Gereklilikleri  
 
Pazarla ma 
İzni Tipi  Kaynak  Menşe  İstenmeyen Olay Türü  Hedef  Süre  
Türkiye‟ de 
izinli tüm 
ürünler  Her tür  
Kaynak  Türkiye  Hayvanlarda  tüm ciddi 
istenmeyen olaylar ile 
insanlarda tüm istenmeyen 
reaksiyonlar  Bakanlığa  15 gün 
içinde  
Türkiye’de 
izinli tüm 
ürünler  Her tür  
Kaynak  Türkiye  
Dışında  Hayvanlarda tüm ciddi ve 
beklenmedik  istenmeyen 
olaylar ile insanlarda tüm  
istenmeyen reaksiyonlar  
ve bir veteriner tıbbi ürün 
yoluyla herhangi bir 
enfeksiyöz ajanın 
bulaştığından şüphelenilen 
tüm vakalar  
 Bakanlığa  15 gün 
içinde  
*İkinci  satırda verilenler şiddetle tavsiye edilmekle birlikte yasal zorunluluğu yoktur.  
 
4.2.3 Beklenen Etkililik Eksikliğinin Raporlanması  
 
Beklenen etkililik eksikliği  izinli bir VTÜ‟ nün, bir hayvanda SPC‟ de belirtilen ve ona uygun 
şekilde kullanımından sonra göstermesi beklenen etkililiği n belirgin şekildeki yetersizliği 
olarak tanımlanır.  
İlk etapta önemli olan  beklenen etkililiğin olmamasının olası bir seri kalitesi probleminden 
kaynaklanıp kaynaklanmadığını net bir şekilde tespit etmektir. Ancak  kaliteye ilişkin 
sorunların rapor edilmesi  uygun olarak yapılmalıdır.  Beklenen etkililik eksikliği nin pazarlama 
izninin askıya alınması  veya geri çekme  nedeni olarak  görüldüğü bilinmelidir. Göz önünde 
tutulması gereken önemli husus bir ürünün yarar -risk dengesidir. Şüpheli  etkililik eksiklikleri 
bildirimleri farmakovijilans sorumlusu tarafından kayı t altın a alınmalı  ve tüm istenmeyen 
olaylarda yapıldığı şekilde Bakanlığa  rapor edilmelidir . 
 
4.2.4  Endikasyon Dışı (Prospektüs Dışı) Kullanımı Sonrası İstenmeyen Olayların  
        Raporlanması  
VTÜ‟ ün amacı dışında ve ciddi suistimali de dahil olmak üzere SPC‟ ye uygun olmayan 
şekilde kullanılması VTÜ‟ lerin endikasyon dışı kullanımı  olarak tanımla nmaktadır.  PİS kendi 
veteriner tıbbi ürünleri  ile ilgili tüm endikasyon dışı  kullanım nedeniyle oluşan istenmeyen 
olayların bilgilerini toplamak zorundadır.  Endikasyon  dışı kullanımdan doğan istenmeyen 
olayların bildirimleri, klinik belirtiler,  tedavi ve sonuçlarıyla ilgili mümkün olduğunca tam 
bilgi sağlamak için düzenli olarak takip edilmelidir.  
 
Endikasyon dışı kullanımdan kaynaklanan istenmeyen olaylar  bir ürünün izinli olmayan 
türlerde /belirtilerde kullanılması, SPC‟ de ya da prospektüste belirtilenden farklı dozlarda 
kullanılması sonucunda  şekillenebilir.   
 
Bu tür bildirimler , VTÜ‟nün FS  tarafından kayıt altına alınıp Bakanlığa  diğer istenmeyen 
olaylarda olduğu şekilde raporlanmalıdır.  
 
 
  
23 
 4.3 Diğer Farmakovijilans Husus larının Raporlanması İ çin Gerek lilikler  
 
4.3.1 İlaç Atılım Süre sinin Geçerliliğinin İncelenmesine İlişkin Raporlama  
 
Toplanan sütlerde , antibiyotik açısından test edelir ken, VTÜ kalın tısı tespit eden veteriner 
hekimler  ve çiftçiler , gıda maddelerinin kalıntı açısından düzenli takibini yapan analiz 
labor atuvarları ve gıda  üreticileri ( örneğin kesimhaneler ve mandıralarda ), hayvansal kaynaklı 
gıdalarda kalınt ı izleme programı yürüten kamu ya da özel sektör kurumları tarafından b elirli 
bir VTÜ‟ nün tavsiye edilen ilaç atılım  sürecine uyulduğu esnada , tedavi edilmiş gıda  değeri 
olan hayvanların dokularında ya da onlardan elde edilen gıda ürünlerinde belirlenmiş 
maksimum kalıntı düzeyinin üzerinde  VTÜ kalıntısı tespit edilirse  bu bilgi, ilaç atılım 
süres inin geçerliliği üzerinde şüphe  oluşturabilir ve  dolayısıyla incelenmesi ve Bakanl ığa 
rapor edilmesi gereklidir.  
 
Bu tür raporlar  ilgili PGGR de  ele alınmalıdır . Ancak bu bildirimlerin ilgili VTÜ„ nün tavsiye 
edilen atılım  sürecinin uygunluğu üzerinde önemli şüpheler oluşturması gibi bazı spesifik 
durumlarda  da bu bildirimler kayıt altına al ınır ve derhal Bakanlığa  raporlanır.  
Bu raporlar aşağıda ver ilen detayları içermelidir:  
 
a- Raporun kaynağı,  
b- VTÜ ve aktif madde(ler) içeriği , 
c- Pazarlama izni numarası ve varsa seri numarası ,  
d- Uygulama yolu  
e- Uygulanan ürünün arınma süresi  
f- Kullanım tarihi,  
g- Kalıntı tespit tarihi,  
h- Tespit edilen kalıntı düzeyi,  
i- Vakanın yeri,  
j- Vakanın görüldüğü türler , 
k- Kalıntı tayininde kullanılan analiz metodu,  
l- Vakanın detaylı değerlendirmes i için gerekli diğer bilgiler  
m- Pazarlama izni sahibinin sorunun incelenmesi için atacağı adımlar  
 
4.3.2 Potansiyel Çevre Sorunlarının Raporlanması  
Hayvanların , hedef olmayan türlerinin ve diğer hayvanların,  insanların ve bit kilerin ortamda 
bulunan bir VTÜ‟ ye maruz kalmaları yoluyla olumsuz etkilenmelerinde n şüphenilmesi 
durumu  bir potansiyel çevre sorunu dur (Tedavide olmayan bir hayvanın tedavi e dilen bir 
hayvan kanalıyla VTÜ‟ e maruz kalmasını içeren istenmeyen olaylar).  Bir VTÜ‟ ye maruziyete 
ilişkin her türlü şüpheli çevre sorunu PİS tarafından haberdar olur ol maz kayıt altına  
alınmalıdır.  Bir potansiyel sorunun PİS tarafından kayıt  altına alınması ve Bakanlığa  
raporlanması için gereken asgari gereksinimler aşağıda verilmektedir:  
 
a- Yeri 
b- Dahil olan hayvan ve bitkiler  
c- Şüpheli çevres el sorunun niteliği  
d- Şüpheli ürün(ler)  
VTÜ kullanımından doğan potansiyel çevre sorunları raporları ilgili PG GR‟de ele alınmalıdır . 
Ancak belirli spesifik durumlarda, daha fazla çevresel zararın oluşmasını engelle meye yönelik 
ve yarar -risk dengesi  değerlendirmesi için  VTÜ ile ilgili potansiyel çevre sorunlarının 
Bakanlığa  derhal raporlanması gerekir . 
   
24 
 4.4 Özel Durumları Raporlama  
 
4.4.1 Birden Fazla Türün Dâhil  Olduğu İstenmeyen Olaylar  
 
Eğer aynı istenmeyen olay için birden fazla türün dahil olması söz konusu ise , her tür için ayrı 
raporlar sunulmalı , ancak bu raporların ilişkili olduğu belirtilmelidir.  Bu durum, bir hayvan  
türünden daha fazlası  veya bir hayvan ve bir insanın dahil olduğu durumlar için  de geçerlidir.  
 
4.4.2  Tedavide Olmayan Bir Hayvanın Tedavi Edilen Bir Hayvan Kanalıyla VTÜ’ ye  
        Maruz  Kalmasını İçeren  İstenmeyen Olaylar  
 
Eğer tedavide olmayan bir hayvanda ortaya çıkan istenmeyen olay tedavideki başka bir 
hayvana  (farklı türden olsa dahi)  maruziyet  sonucu gerçekleştiyse yalnızca istenmeyen olay 
yaşayan hayvana il işkin tek bir rapor sunulur.  Bu durumda  hangi hayvanın (ve ya hayvan 
türlerinin ) tedavisinin yapıldığını net bir şekilde göstermek için doz bilgilerinde kısa bir 
açıklamaya yer verilmelidir.  Buna ilaveten uygulama yolu ile ilgili ayrıntıların etkilenen 
hayvanın hangi yolla buna maruz kaldığını yansıtması gerekir.  Örneğin temas yalama ile 
olduysa oral yol,  tedavi edilen ve edil meyen hayvanlar arasında dermal temas  yolu ile  
olmuşsa kütanöz yol s öz konusudur.  
 
4.4.3 Ebeveyn in Maruziyet i Yoluyla Yavrularda İstenmeyen Olaylar  
 
4.4.3.1  Spontan Düşük v eya Ölü Doğum  
 
Yalnızca ebeveyn ile ilişkili bir rapor sunulur ve hayvan bilgileri anne ile ilgili detayları içerir.  
 
4.4.3.2 Sadece Yavruda İstenmeyen Olay  
 
Eğer  ebeveyn etkilenmemişken yavru bir istenmeyen olay (örneğin malformasyon ) geçir miş 
ise yanlızca yavru ile ilgili bir rapor sunulur.  Eğer uygunsa hayvan bilgileri çoklu doğumda 
reaksiyon gösteren yavru sayısını içerir . Doz bilgileri ve hangi ebeveynin tedavi edildiğinin 
belirtilmesi açısından  geçmişi  ile ilgili kısa açıklama yer almalıdır.  Vaka öyküsünde sürünün 
hangi oranda etkilendiğinin belirlenmesi  için tedavi edilen yetişkin hayvanların sayısı ile ilgili 
bilgiler bulunur.  Bu özellikle şüp heli etkililik eksikliği vakalarında önem taşır.  
 
4.4.3.3  Anaç ve Yavruda İstenmeyen Olaylar  
 
Anaya gebelik döneminde,  fetüsün/fetüslerin uterus  içi maruziyeti ile sonuçlanan bi r VTÜ 
uygulanmasını takiben ana  ve yavrunun bir ya da daha fazla istenmeyen olay yaşadığı 
durumda ana  ve yavru ile ilgili tek bir rapor sunulur.  Kayda alınacak hayvan bilgileri 
anan ınkilerdir.  Muamelede bulu nulan hayvan sayısı bir hayvan olarak  kaydedilir.  Reaksiyon 
gösteren yavru sayıs ı ve maruziyetin uterus içi gerçekleşmiş olduğu  vaka öyküsünde  
(geçmişinde)  belirtilir.  İstenmeyen olayı tanımlamak için kullanılan klinik terimler , hem 
ananın deneyimlediği hem de yavruda gözlenen klinik belirtileri içermelidir . İstenmeyen 
olayın konjenital niteliği ayrıca verilmelidir.  Eğer an a veya herhangi bir yavruda ölüm 
gerçekleşirse rapor, bir hızlandırılmış rapor olarak  sunulur.  
 
 
 
 
 
  
25 
 4.5 İstenmeyen Olay Raporları İçin Gereken Bilgiler  
 
4.5.1 İstenmeyen Olay Raporları İçin Gereken Asgari Bilgi   
 
Kaydedilebilir vaka söz konusu olduğunda PİS, gerek bildirenden sağlanan gerekse vakanın 
kapsamından elde edilen en azından asgari kriterleri içeren tüm verileri değerlendirme iç in 
kayıt altına almalı dır. Ayrıca PİS, kapsamlı bilgilere ulaşmak için, kendi ürünlerine ilişkin 
istenmeyen olayları elinden geldiğince takip etm elidir. Tüm ilişkili klinik bilgileri de içeren 
mümkün mertebede PİS  tarafından sağlanan tam detaylar değerlendirmeyi kolaylaştırması 
açısından özellikle  önem arzetmektedir . İlk raporlayıcı tarafından raporlandığı şekliyle ,  onun 
kullandığı orijinal sözcükler ve/veya ifadeler korunarak  raporlar iletilmelidir.  
 
İlk raporun hazırlanışı sırasında mevcut olmayan yeni bilgiler, PİS tarafından takip raporları 
halinde hazırlanmalıdır.  Bir istenmeyen olay bildirimi en azından aşağıda  belirtilen asgari 
bilgileri içeriyorsa raporlanabilir olarak kabul edilir.  Bu bilgiler, ciddi olsun ya da olmasın, 
insanlarda  ya da hayvanlarda ve ülke  içinde veya dışında meydana gelmesi fark etmeksizin 
tüm istenmeyen olaylar içi n PİS tarafından kayıt edilir ve Bakanlığa  uygun şekilde raporlanır.  
İstenmeyen olay raporları için asgari bilgiler:  
1. Kaynağın Kimliği: Mümkün  olan her durumda ilk bildirimi yapanın  isim ve adresini  içerir   
2.   Hayvanın bilgileri:  Tür, cinsiyet,  yaş.  
3.   Hastalanan Kişinin bilgileri:  Cinsiyet,  yaş veya yetişkin/çocuk.   
      Her iki rapor türünde cinsiyet  ve/ve ya yaş bilinmiyorsa bu belirtilmelidir.  
4.   İlgili VTÜ  (ismi ve pazarlama izni mumarası)  
5.   İstenmeyen olay bilgileri  
Raporlanması için bir süre sonu bulunan istenmeyen olaylar için raporun sunulmasının son 
tarihi için referans nokta asgari bilginin alınma zamanıdır.  
 
4.5.2 Pazarlama İzni Sahibi v e İlk Bildirimi Yapanın Bilgileri  
 
a. Raporu gönderen PİS çalışanının ismi  
b. Gönderimi yapan çalışanın adresi,  telefon  ve fax numarası  
c.  PİS‟in rapor unun  referans numarası  
d. PİS‟in herhangi bir personeli tarafından bildirimin alınma tarihi  
e. Raporun kaynağı  (örneğin  spontan,  izin sonras ı güvenlilik çalışmalarından ve ya klinik   
    çalışmalardan ) 
f. İlk bildirimi yapanın bilgileri ( isim, adres,  meslek ve varsa uzmanlık  alanı bilgileri ) 
g. Bildirim yapılan ülke  (vakanın oluştuğu ülke)  
 
4.5.3 Hayvan Bilgileri  
 
a-Tedavideki hayvan sayısı  
b-Belirti  gösteren hayvan  (lar)ın özellikleri  
* Tür 
* Cins 
* Cinsiyet  
* Yaş (gün/hafta/ay/yıl olarak)  
* Ağırlık  (kilogram olarak   
26 
 4.5.4 Şüpheli Veteriner Tıbbi Ürün Bilgileri  
 
1.Ürün ad(lar)ı  
2.Onaylı bilimsel ad(lar) ı veya  Uluslararası Ortak Ad  (INN)  
3.Pazarlama izni numarası  
4.Farmasötik Şekli  
5.Seri (parti) numarası  
6.Serinin son kullanma tarihi  
7.Depolama bilgileri  
 
4.5.5 Tedavi Bilgileri  
 
1.VTÜ‟ yü uygulayan kişi  (örneğin hayvan sahibi,  veteriner hekim vb.)  
2.Tanı da dahil olmak üzere tedavi gerekçesi  
3.Verilen tedavi dozu (ve gerekiyorsa frekansı/sıklığı ) 
4.Uygulama yolu  
5.Başlangıç tarihi  
6.Bitiş tarihi ve /veya tedavi süresi  
7.Uygulama tarihi ve istenmeyen etki arasında geçen süre  
8.İstenmeyen etki son rası alınan tedbir  (örneğin VTÜ‟ ü tedaviden çıkarma, dozun azaltılması)  
9.VTÜ‟ e ilişkin ; istenmeyen etki oluştuktan sonra ilacın kesilmesini takiben istenmeyen etki  
   düzeldikten  sonra yeniden ilaca başlanılınca istenmeyen etkinin tekrarlama durumu   
   meydana  geldiyse/rapor edildiyse aşağıdaki bilgileri içeren önceki istenmeyen  olay/olaylar:   
a. Daha önce bu ürünle hayvan(lar)ın tedavi edilmesinin yaklaşık tarihi  
b. İstenmeyen reaks iyon(un )ların tanımlanması  
c. İstenmeyen reaksiyon  tedavisi nde kullanılan her tür yöntem ve VTÜ‟ü  içeren s onlanım    
 
4.5.6 Eşzamanlı Olarak Kullanılan Diğer Ürünler  
 
İstenmeyen olay öncesi eğer varsa tüm ilgili tıbbi uygulamalar sunulmalıdır.  Bu, aynı 
zamanda reçeteye tabi olmayan tıbbi ürünleri,  majistral ( ex tempore)  preparatları ve varsa 
ilaçlı yemleri de içerir.  Majistral ( ex tempore)  preparatlar olduğu durumda tüm formül 
bileşenlerinin bil gileri tek tek belirtilmelidir.  
Her ilaç tedavisi için : 
1.Ürün ad(lar)ı  
2.Onaylı bilimsel ad(lar) ı veya  INN  
3.Pazarlama  izni numarası  
4.Farmasötik şekli  
5.Seri (parti) numarası  
6.Serinin son kullanm a tarihi  
7.Depolama bilgileri  
 
Eşzamanlı olarak kullanılan diğer ürün(ler)le ilgili uygulama bilgileri:  
 
1.VTÜ „yü uygulayan kişi  (örneğin hayvan sahibi, veteriner  hekim vb.)  
2.Verilen tedavi dozu (ve gerekiyorsa frekansı /sıklığı )  
3.Uygulama yolu  
4.Başlangıç tarihi  
5.Bitiş tarihi ve /veya tedavi süresi  
6.Diğer ilgili bilgiler  
  
27 
 4.5.7 Hayvanlardaki İstenmeyen Olay(lar) Bilgisi  
 
Olgu öyküsü (Vaka  anlatımı ) oldukça önemlidir ve ilgili tüm bilinen  klinik ve hayvan  
özellikleri , maruziyet ya da aksi bildirilmemişse tedavi  detayları , istenmeyen olay(lar)ın seyri  
ile istenmeyen olay tanımlaması gibi ilişkili bilgileri içermelidir.  
İstenmeyen olay tanımlaması; teşhis, sonlanım  ve diğer , ürün ve istenmeyen reaksiyon 
arasındaki ilişkiyi destekler ya da çürütür nitelikteki (yani ürünle istenmeyen reaksiyon 
arasında bir nedensellik ilişkisi olup  olmadığını tespit etmeye yarayacak ) tüm bilgiler i 
kapsamalıdır.  Anlatım , mantıksal bir zaman sırası içinde ve tercihen kronolojik düzende 
sunulmuş tam ve kapsamlı bir “olgu raporu ” işlevi görmelidir.  Kısaltmalar ve akronimlerin 
kullanımından kaçınılmalıdır.  
1. İstenmeyen olay(lar)ın yeri ve ciddi yeti (şiddeti ) ile klinik bel irtilerin tanımlanması  
2. İstenmeyen olayın başlangıç tarihi  
3. İstenmeyen olayın bitiş tarihi ve ya süresi  
4. Gözlemlenen  istenmeyen olay karşısında tatbik edilen spesifik tedavi  
5. Belirtiler İ gösteren hayvan sayısı  
6. Ölüm meydana gelen hayvan sayısı  
7. İstenmeyen reaksiyon  ortaya çıkınca ürünün kullanımının bırakılmasına dair bilg i   
    (örneğin ürünün kullanımının bırakılması yla ortaya çıkan  her türlü bariz etki)  
8. Eğer mevcutsa aşağıdaki bilgiler sunulmalıdır:  
 Tedavi sonucu  sekelle hayatına devam eden hayvan sayısı  
 Tedavi sonucu iyileşen hayvan sayısı  
4.5.8 Diğer Bilgiler  
 
Vakanın değerlendir ilmesini n kolaylaştır ılması için alerjiye eğilim,  beslenme 
alışkanlıklarındaki değişim ya da hayvanın üretim parametrelerinde ki etkileri gibi mevcut tüm 
ilgili bilgiler sunulmalıdır . 
 
Premiksler katılarak hazırlanmış ilaçlı yemlerin hayvanlarda ya da insanlarda istenmeyen 
olaya sebep olması durumunda hem premiks hem de ilaçlı yem geciktirilmeden 
incelenmelidir.  
Standart raporlama bilgilerine ilaveten bazı ek faktörlerin incelenmesi ve rapor edilmesi 
gerekebilir.  
Önemli  ek bilgiler şunlardır ;  
 İlaçlı yemin kompozisyonu  (ilaçlı  premiks(ler) özellikle önem taşır),   
 Premiksin aktif maddesinin içerik düzeyi,  
 Öğütme  işlem(ler)inin işleyişi,   
 Çapraz kontaminasyon ihtimali,  
 Her hedef hayvana uygulanan tahmini dozaj (mümkün olan durumda)  
Ayrıca  mevcut olduğunda yem katkı maddelerine ilişkin bilgiler de önemli 
olabilmektedir.  
 
4.5.9 İnceleme / Soruşturma  
 
Ölümle sonuçlanan vakalarda  ölüm sebebi ortaya konur ve ciddi istenmeyen olayla olan  
bağlantısı  (nedensellik ilişkisi ) yorumlanır.  Ölüm sonrası ilgili bulgular  ve laboratuvar 
sonuçları eğer bu tür te stler yapılmışsa sunulur. Ayrıca PİS‟in incelemesinin niteliği 
açıklanarak uygun durumda ürün numunelerinin herhangi birinin analiz özeti sunulur.   
28 
  
4.5.10 Nedensellik değerlendirmesi  
 
PİS‟lerin şüpheli VTÜ‟ (ler) ve bildirimde bulunulan istenmeyen o laylar arasında bir nedensel  
ilişki olduğunu düşünüp düşünmediklerine dair yorum yapmaları ve değerlendirmeyi 
yaparken kullandıkları kriterleri belirtmeleri gereklidir.  
Nedensellik değerlendirmesi ABON  sistemi kullanılarak yapılır.  Bu sisteme göre beş 
nedensellik kategorisi seçilebilir:  
 A Kategorisi:  Muhtemel  
 B Kategorisi:  Mümkün  
 O Kategorisi:  Sınıflandırılamayan /Değerlendirileme yen (sonuç çıkarmak için mevcut 
bilgilerin  yetersiz olduğu olaylar)  
 O1 Kategorisi:  Belirsiz  (bazı faktörlerin sonuca varmayı engelle diği ancak bir ürün 
ilişkisinin  tamamıyla  yok sayılamayacağı  olaylar)  
 N Kategorisi:  Ürünle ilişkisi muhtemel olmayan  
Nedenselliğin değerlendirilmesinde aşağıda verilen faktörler dikkate alınmalıdır : 
 
1. İlişkilendirilebilir bağlantı ; zaman açısından (klinik öyküdeki , tekrar edilen VTÜ  
      uygulamalarını takiben maruziyet in ortadan kaldırılması ve tekrar maruziyet  dahil),  
        anatomik kısımlar  açısından.  
2.    Farmakolojik açıklama,  kan düzeyleri,  ilaçla ilgili  önceki bilgiler  
3.    Karakteristik klinik ya da patolojik olgu varlığı  
4.    Diğer nedenlerin dışarıda bırakılması  
5.    Vaka bildirimlerinde verilerin eksiksiz ve güvenilir olması  
6.   Bir istenmeyen olay ın gelişimine  VTÜ‟ nün yaptığı katkı derecesinin nicel olarak 
 ölçümü   (doz-etki ilişkisi)  
Değerlendirmenin "A" kategorisine  (muhtemel) dahil olması için ;  
Aşağıda verilen asgari kriterlerin tümüne uygunluğun sağlanması tavsiye edilmektedir:  
a. VTÜ‟ nün kullanılması ile bildirilen istenmeyen  olayın başlangıcı ve müddeti arasında 
zaman açısından makul bir ilişkinin bulunması gereklidir.  
b. Klinik olayların tanımlamaları, ürünün bilinen farmakolojisi ve toksi kolojisi ile birbirini 
tutmal ı veya en azından mantık ölçüsünde tutarlılık göstermelidir.  
c. Vakanın eşit derecede mantıklı başka bir nedensel açıklaması(ları) ol mamalıdır.  (Bu 
gibi açıklamalar  ileri sürülürse, bunlar  geçerli midir?  Kesinlik derecesi nedir?).  
Değerlendirmede  bulunurken özellikle diğer VTÜ‟ lerin eş zamanlı kullanımları  (ve 
olası etkileşimler)  ile araya giren hastalıklar göz  önünde bulundurulmalıdır.  
 
Yukarıda sayılan kriterlerin herhangi biri sağlanamadığı durumda (verilerin çelişmesi ya da  
bilgi eksikliğine bağlı olarak)  bu raporlar artık sadece "B" (mümkün), "N" ( muhtemel 
olmayan ), "O1" ( belirsiz ) veya  "O" (sınıflandırılamaz/değerlendirilemez) şeklin de 
sınıflandırılabilirler.  
Değerlendirmenin "B" kategorisine  (mümkün) dahil olması için ; 
 
VTÜ‟ nün nedenselliğinin , tanımlanan istenmeyen olaya yol açabilecek olası  ve makul tüm 
nedenlerden bir tanesi  olduğu fakat ilgili verilerin "A"kategorisine dahil olması için gerekli 
kriterleri karşılamadığı durumda bunun geçerli olması tavsiye edilmektedir.   
29 
  
Değerlendirmenin "O" kategorisine  (sınıflandırılamayan/değerlendirilemeyen ) dahil  
olması için ; 
 
Bir istenmeyen olay ile ilgili nedensellik değerlendirmesi yapmak için güvenilir verilerin 
mevcut olmadığı  ya da yetersiz olduğu vakalar söz konusu olmalıdır.  
 
Değerlendirmenin "O1" kategorisine ( belirsiz ) dahil olması için ; 
 
Bir VTÜ ilişkisinin tamamıyla yok sayılamayacağı ancak diğer faktörlerin sonuç çıkarmaya 
engel olduğu vakalar söz konusu olmalıdır.  
 
Değerlendirmenin "N" kategorisine ( muhtemel olmayan ) dahil olması için ; 
 
İstenmeyen olayın bir VTÜ ile ilişkili olmadığı na dair alternatif bir açıklamanın bulunduğunu 
makul  şüphenin ötesinde kanıtlayan yeterli bilgilerin mevcut olması  gereklidir.  
 
4.5.11 İnsanlarda İstenmeyen Reaksiyonlar  
 
İnsanlarda VTÜ‟ lere il işkin oluşan her türlü istenmeyen olay , ister hayvanla rın tedavisi ile 
bağlantılı ol sun isterse bir VTÜ‟ nün kullanılması ya da ortam yoluyla maruziyeti ni takiben 
oluşsun Kılavuz hükümlerine uygun olarak bildirilmelidir.  Bu tür raporlar için gerekli  asgari 
bilgiler “İstenmeyen Olay Rapo rları İ çin Gereken Bilgiler ” başlığı altında özetlenmiştir.  
 
PİS‟ler tam bir değerlendirme yapılmasını sağlamak için  insanlardaki  her istenmeyen 
reaksiyon için aşağıda verilen maddelerdeki bilgileri dikkate alıp sağlamaya çabalaması 
gerekir.  İnsanlardaki semptomsuz olaylar kayıt altına alınır ancak Bakanlığa  iletilmez.  
Olgu öyküsü (Vaka anlatımı) oldukça önemlidir ve ilgili tüm bilinen,  maruziyetin nasıl 
oluştuğu na dair, ( örneğin kazara ya da rutin kullanım sır asında mı?),  maruziyetin derecesine 
dair, (örneğin enjekte olunan ya da sıçrayan hacim miktarı ), istenmeyen olay(lar)ın  seyri  ile 
tıbbi tanı  konusunda ve  diğer her tür  VTÜ ve istenmeyen reaksiyon arasındaki ilişkiyi 
destekler ya da çürütür nitelikteki bilgileri içermelidir. Anlatım , mant ıklı bir zaman sırası 
içinde ve tercihen kronolojik düzende sunulmuş t am ve kapsamlı bi r “olgu raporu” işlevi 
görmelidir. Kısaltmalar  ve akronimlerin kullanımından kaçınılmalıdır.  
 
Tam bir değerlendirme yapmayı sağlayacak bilgiler aşağıda verilmektedir:  
1. Hastanın tanıtımı  
2. Cinsiyet  
3. Doğum tarihi veya yaş ya da yetişkin/çocuk  
4. VTÜ‟ ye maruziyet ile ilgili  olduğunda  kişinin statüsü ya da mesleği, örneğin ; veteriner 
hekim,  çiftlik çalışanı,  hayvan sahibi , vs. 
5. VTÜ ‟nün kullanıldığı ve ya VTÜ (lere) ye maruz kalınan tarih  
6. Kişideki istenmeyen  reaksiyonun tarihi  
7. Ürün bilgileri: Ürün adı, pazarlama izni numarası, aktif madde bilgileri  
    (Bu bilgiler, hastan ın olayda maruz kaldığı tüm VTÜ‟ ler için sunulmalıdır. ) 
8. Maruziyetin niteliği;  örneğin teneffüs,  enjeksiyon,  yutma ve ya dermal gibi maruziyet 
yolu ve süresini içeren bilgiler  
9. Kişide istenmeyen reaksiyonun, klinik belirti ve bulgularını içeren tarifi  
10. Kişide istenmeye n reaksiyonun sonlanımı, örn ; iyileşme derecesi,  gerekli sipesifik tedavi  
11. Eğer müracaat edildi ise tıp doktorunun  (veya Zehir Bilgi Merkezinin)  
     isim, adres, telefon  numarası  gibi bilgileri   
30 
 12. Kişilerde görülen istenmeyen reaksiyonlar ile ilgili PİS‟in çıkarımları/yorumları  
13. Hayvan ve tıbbi uygulama verileri,  örneğin; uygulama yolu, uygulama  bölgesi,   
      uygulama yapılan hayvan tür ve sayıları  
14. Eğer kişide g örülen istenmeyen reaksiyon  PİS‟e kişinin kendisinden başka biri si tarafından  
      bildirmiş ise ve bu  kişiyle ilgili birtakım kişisel veri leri edinmekte hukuksal  aykırılık teşkil  
      etmiyorsa bildirimde  bulunanın statüsü (veteriner,  eczacı ya da diğer  sağlık personeli vs. ), 
      ismi ve irtibat bilgiler i.  
 
4.6 Raporlama  Zaman Çerçeveleri   
 
PİS, hızlandırılmış olarak raporlanması gereken istenmeyen olay bildirimlerini en kısa sürede 
ve hiçbir surette alındıktan sonra 15 günü geçmeyecek şekilde iletmelidir.  
 
PİS‟in asgari bilgileri  içeren bir bildirimden haberdar olduğu tarih sı fırıncı gün olarak kabul 
edilmelidir.  
 
4.7 Diğer Kaynaklardan Bildirimler  
 
Eğer PİS‟ler  yukarıda bahsedilenler dışında başka kaynaklardan , örneğin yazılı basın ve ya 
diğer medyadan , istenmeyen olay b ildirimlerinden haberdar olur sa bu olayı oluşturan asgari 
bilgiyi elde etmek ve takibini yapmak için gereken girişimlerde bulunmalıdır.  
 
4.8 Raporlama Yöntemi  
 
VTÜ‟ ler ile ilişk ili istenmeyen olay raporları K ılavuzda belirtildiği şekliyle bu K ılavuzun 
ekinde yer alan formların ilgili kişiler tarafından uygun şekilde  düzenlenerek yapılır.  
 
 4.9 Sinyal Tespiti  
 
Farmakoviji lansın amaçlarından biri si de VTÜ‟ lerin kullanımı ile ilgili yeni güvenlilik 
sinyallerin in tespitidir.  Bir sinyal,  bir istenmeyen olay ile VTÜ  arasındaki,  bilinmeyen ya da 
daha önce yeterince dökümante edilmemiş, muhtemel bir nedensellik ilişkisi ile ilgili 
raporlanmış bilgi olarak kabul edilme lidir.  
 
Aşagıda örnekleri verilen bazı durumlarda spesifik bir VTÜ ve belirli bir hayvan türü  için 
istenmeyen olayların önceden  belirlenen zaman dilimlerinde  düzenli  olarak tarama ve 
analizinin yapılması  potansiyel sinyallerin tespit edilmesine yol açabilir : 
 
a. Gözlemlenen kısa periyotta ki istenmeyen olay sayısında artış  
b. Belirli bir klinik  belirti  sıklığında, bu belirti  için beklenen sıklık ile  karşılaştırıldığında 
artışın kaydedilmesi  
c. Tanımlanmamış yeni klinik belirtilerin vurgulanması  
d. Halk ve hayvan sağlığı üzerinde bir potansiyel et kiden şüphenilmesi  
e. İstenmeyen olayların sayısında bir artış olduğu durumda , gerekli önlemleri almak  
    için bu tür bulguların „normal‟olarak kabul edili r olup olmadığını  netleştirmek  
    açısından  araştırmalar  yapılması gerekmektedir.  
  
Belirli klinik belirtiler için sinyal tespit edildiği  durumda  bu klinik belirtilerin atıf sayısını  
ilgili VTÜ için kayıtlı diğer klinik belirtile rin sayısı ile ya da farklı VTÜ‟ ler için kayıtlı aynı 
klinik belirtilerin sayısı ile  karşılaştırmak yararlı ola caktır.  
 
  
31 
 5. Periyodik Güv enlik Güncelleme Raporları için Gereklilikler  
 
5.1 Giriş  
 
Bir Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporu  (PGGR) , bir VTÜ‟ nün dünya çapındaki 
güvenlilik  deneyimlerinin  bir güncellemesini n izin sonrası belirlenmiş sürelerde  Bakanlığa  
sunulmasını  amaçlamaktadır.  
 
Bu sürelerde PİS‟ler den, bütün istenmeyen olay ların kısa ve özet bilgileri ile birlikte 
VTÜ‟ nün yarar -risk dengesinin yeni veya  değişen farmakovijilans  bilgileri ışığında kritik bir 
değerlendirmesini sunmaları beklenmektedir.  Bu değerlendirme, daha ileri araştırmalar 
yapılması gerekip gerekmediğini ve/veya SPC ya da diğer ürün bilgiler inde değişiklik yapılıp 
yapılmayacağını tespit etmek açısından önemlid ir. 
 
Her PGGR‟ni n raporlanma dönemi bir Veri Kilit Noktası (Veri Kesim Tarihi)  olarak 
tanımlanır.  Veri Kilit Noktası  (VKN)  belirli bir PGGR‟ ye dahil olacak verilerin, rapora 
alınmasının kesildiği tarihi ifade eder.  Bu tarihte PGGR ‟yi yazacak kişide bulunan veri lerin 
sonraki  incelemeler i ve saklanması için ekstreleri alınır.  VKN  düzenlemesi ile ilgili daha 
geniş bilgi ilerideki kısımlarda verilmektedir.  
 
VTÜ‟ nün pazarlanıp pazarlanmad ığına bağlı olmaksızın bir PGGR‟nu n sunulması gereği 
geçerlidir.  (İzinli bir ürün  pazarlanmıyor olsa bile, izin sahibinin bir PGGR sunması 
gerekmektedir.) Ancak bazı belirli durumlarda kısaltılmış  bir PGGR yeterli görülebilir . 
 
5.2 Genel İlkeler  
 
5.2.1 Genel Kapsamlı Bilgiler  
  
PİS (leri), izinli  tüm VTÜ (lerin)  PGGR (lerinde), ülke içinde veya ikinci  bir ülkede ortaya 
çıkan bütün  istenmeyen olay lara ait detaylı bilgilerin yer almasını sağlamalıdır.  
 
PGGR (le rının)  başlıca odak noktası ilgili PGGR‟ nin kapsadığı dönem boyun ca alınan yeni 
veya değişe n güvenlilik verilerinin sunumu, analizi  ve değerlendir mesi olmal ıdır ki bu daha 
fazla araştırma yapılmasının ve ya SPC‟ de değişikliklerin gerekli olup olmadığı sonucuna 
teme l teşkil eder.  
 
Bu amaçla , PGGR  inceleme  dönemi süresinde alınan aşağıdaki istenmeyen olay 
bildirimleri/olgu öykülerine ait bilgileri içermelidir:  
 
a. Literatür bilgileri de dahil olmak üzere ülke içinde veya ikinci  bir ülkede insanlarda ve 
hayvanlarda oluşan ve PİS‟e spontan  olarak bildirilen bütün istenmeyen olaylar , 
b. Bakanlık veya ikinci ülkenin yetkili otoritesi  tarafından PİS‟e iletilen tüm istenmeyen 
olaylar  
c. VTÜ yoluyla  her hangi şüpheli i nfeksiyöz ajan  bulaşması ,  
d. İzin sonrası güvenlilik  çalışmalarından gelen ciddi ve ya ciddi olmayan istenmeyen olay 
raporları  
e. Normal kullanı m koşulları altında ki ürünlerin neden olduğu p otansiyel çevre sorunları  
veya arınma süresinin geçerliliğinin araştırılmasında elde edilen her türlü  bilgi 
f. Endikasyon dışı kullanımla ilişkili istenmeyen  olayların araştırılmasından elde edilen 
her türlü bilgi ,  
32 
 g. Beklenen etkililik eksikliği ile ilgili her tü r bilgi ; özellikle hayati tehlike taşıyan  
durumların tedavisinde kullanılan VTÜ‟ lerin (örneğin antibiyotikler ve ya aşılar gibi ) 
beklenen etkililik eksikliğinin ciddi bir tehlike ye işaret edebileceği ve bu anlamda bir 
güvenlik kaygısına  yol açabileceği belli diğer  VTÜ ler ile ilgili olarak  
h. Daha önce Bakanlıkça istenen , yakından izleme ile ilgili her türlü veri  
 
5.2.2 Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının Zamanı ve Sıklığı  (Frekansı)  
 
5.2.2.1  PGGR’ lerin Sunumu  
 
PİS‟e pazarlama izni verilmesinde bir şart olarak ortaya konmamışsa, bir PGGR , izin verilen 
bir tıbbi ürün için talep edildiği takdirde derhal veya pazarlama izni verildikten sonra  piyasaya 
arzına kadar en azından altı ayda bir hazırlan arak Bakanlığa sunulmalıdır.  
 
PGGR (ler) ilk piyasaya arzlarından sonra  talep halinde derhal,  olağan süreçte  ise aşağıda 
verilen zaman aralıklarında sunulmalıdır:  
 
 ilk iki yıl için her altı ayda bir,  
 takip eden iki yılda yıllık olarak,   
 Bundan sonrasında pazarlama izni yenileme süresi olan beşinci yılında ,  
 
Bundan sonraki PGGR‟ ler, izin yenileme başvurusu ile birlikte  beş yıllık aralıklarla bildirilir . 
Bu raporlar, ürünün yarar veya risklerine dair bilimsel bir değerlendirme raporunu da içerir.  
 
Herhangi bir sebeple Bakanlık  tarafından özel amaç lı olarak derhal bir PGGR su nulması 
talebi geldiğinde PİS, konunun aciliyetine bağlı olarak PGGR ‟nin sunulma tarihini 
kararlaştırmak üzere Bakanlık  ile irtibata geçmelidir.  
  
Bir VTÜ  izin alındıktan sonra pazarlanmıyor olsa bile PİS‟in  ürün pi yasaya arz edilene kadar 
6 aylık aralıklarla PGGR (leri) sunması gerekmektedir.  Piyasaya arz  tarihi kararlaştırı ldığında 
bu bilgi yaklaşan PGGR‟ ye yansıtılmalıdır.  
 
Ürün  piyasaya arz  edildiğinde bu  süreyi kapsayan PGGR, ürünün  ilk pazara arzı öncesi 
sunulacak 6 aylık PGGR‟ lerin sonuncusu olarak kabul edilir.  
 
Veteriner farmakovijilansı  çalışmalarından kazanılan deneyimler ışığında, PGGR (lerin) 
raporlama sıklığında Bakanlık gerekli görürse  değişiklik yapılabilir. Ancak PİS tarafından  
izinli bir VTÜ için  PGGR ( lerin) sıklığında  bir değişiklik istenmişse  böyle bir başvuru talebi 
geçerli gerekçeler ile  desteklenmelidir.  
 
5.2.2.2 PGGR Raporlama Periyodu  
 
Her PGGR, son PGGR ‟ndan bu yana geçen süreyi kapsamalı  ve VKN‟den sonra ki 60 gü n 
içinde sunulmalıdır. Verilerdeki  boşluk ve çakışmalardan kaçınılmalıdır.  
 
VKN ( ları), bir VTÜ‟ nün pazarlama izin tarihine veya  ürünün Uluslarası Doğum Tarihin e 
(UDT,  aynı ya da benzer bir ürün için VICH  bölgesi dahil dünyanın herhangi bir ülkesinde ilk 
pazarlama izninin verildiği tarih) ya da AB Uyumlulaştırılmış Doğum Tarihine  (PGGR 
değerlendirmeleri  için iş bölüşümü girişimine dahil olan VTÜ ( lerin) uyumlulaştırılmış AB 
doğum tarihi)  uygun şekilde ayarlanmalıdır . 
  
33 
 5.3 Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının İçeriği  
 
Gerek yürürlükte olan VTÜHY kapsamında , gerekse bundan önceki mevzuat kapsamında 
pazarlama izni almış olan VTÜ (ler)  için PGGR  (ler) usulünce kaleme alınmalıdır.  
 
Bir PGGR‟ni n yapısının nasıl olacağı il e ilgili detaylar “Periyodik Güvenlik Güncelleme 
Raporlar ının İçeriği -Pazarlanan Ürünler”  başlığı altında verilmektedir.  İstenmeyen olay 
bildiriminde bulunulmamış pazarlanmayan ürünler için kısaltılmış bir PGGR yeterli kabul 
edilmektedir  (bkz. “Pazarlanmayan Ürünler İçin Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının 
İçeriği ”). 
 
5.3.1 Pazarlanan Ürünler İçin  Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının İçeriği  
 
Pazarlanan VTÜ ( ler) için PGG R (ler) aşağıdaki format ve içeriği karşılamalıdır:  
 
5.3.1.1 Pazarlama İzni Sahibi v e Ürün Bilgileri  
 
Her PGGR şunları içermelidir : 
 
i)    PİS‟in adı  
ii)   VTÜ‟ nün ad(lar)ı  
iii)  Pazarlama izni  numara(ları)sı  
iv)  Varsa prosedür numarası  
v)   VTÜ‟ün Pazarlama İzin Tarihi  / PGGR -sunum döngüsü başlangıç tarihi  
vi)  PGGR‟ nin kapsadığı dönem  
vii) Ürünün ülke pazarın da ilk yer  aldığı tarih , bu tarih;  ulusal olarak izinli ürünler  için 
      herhangi bir  ülke içinde ilk kez pazara verilen ürünün  ilk arzedildiği  tarihi ifade eder.   
viii) PGGR‟ nin kronolojik sırası  (örneğin ilk pazara verildikten sonraki birinci 6 aylık PGGR )  
 
5.3.1.2  Güvenlik Nedenleriyle İlgili İdari  Otorite v eya Ruhsat Sahibince Gerçekleştirilen    
           Eylemlerin Güncellenmesi  
 
PGGR‟nu n kapsadığı son dönemden itibaren d ünyanın herhangi bir y erinde güvenlik 
nedenleriyle  ilgili idari otorite veya ruhsat sahibince gerçekleştirilen eylemlerin  (örneğin takip  
tedbirleri,  spesifik yükümlülükler ve varyasyonlar)  kapsam, durum  ve tarih ini belirten 
tanımlaması  verilmelidir.  
 
SPC‟de yer alan güvenlik bilgilerinde önemli bir değişiklik söz konusu ise açıklaması 
yapılmalıdır.  
 
5.3.1.3  Ürün Ö zellikleri Özeti ( SPC )  
 
İlgili SPC‟nin son hali referans olması açısından raporda yer almalıdır.  Eğer kapsanan dönem  
içerisinde güvenlik meseleleriyle ilgili olarak SPC önemli ölçüde değişmiş  ise bu 
değişikli(ğin)klerin niteliğinin PGGR ‟de kısa ve öz olarak açıklanması tavsiye edilmektedir.  
Eğer güvenlik verilerinin değerlendirmesi SPC‟ de birtakım değişiklikleri öngörüyo rsa bunlar 
açıklanmalıdır .  
 
Eski kaynaklı, incelemeden geçmemiş VTÜ (ler)de olduğu gibi;  SPC‟ni n mevcut olmadığı 
durumlarda bir açıklamayla birlikte prospektüs  sunulur.  
 
  
34 
 5.3.1.4 Maruziyet Tahminleri  
  
Satış Hacimleri  
 
Her PGGR, raporlama dönemi içerisin de ülke içerisinde ve varsa  ikinci  bir ülkede satılan 
VTÜ‟ nün miktar/doz sayısını içermelidir.  Satış bilgileri aşağıda verildiği gibi uygun formdaki 
sunum larına göre ifade edil melidir:  
 
 Aşılar doz sayısı  
 Sıvılar litre  
 Tozlar kilogram  
 Tabletler tablet sayısı  
  Spreyler litre ya da kilogram  
 Tasmalar tasma sayısı  
 Patlar kilogram olarak  
 Damlatma çözelti  içeren pipetler, pipet sayısı  
 
Tedavi Uygulanan Hayvan Sayısı   
 
Tedavi uygulanan hayvan sayısı istenmeyen olay raporlarından bağımsız olarak 
hesaplanmalıdır. Bir  dönem  boyunca tedavi edilen hayvan sayısını hesaplarken aşağıda 
verilen noktalar dikkate alınmalıdır:  
 
Bazı VTÜ (ler) için satılan doz sayısı (tekli ünite ler) tedavi uygulanan hayvan sayısına eşittir  
(örneğin antihelmintik boli, pire tasmaları).  Pat şeklinde formüle edilmiş VTÜ (ler), 
aerosoller, göz /kulak preparatları ve diğer tek dozluk pipetler ve enjektörler gibi VTÜ‟ lerin 
bölünerek her bir ünitesi daha çok bir hayvanın tedavisinde kullanıldığı diğer formülasyonlar 
için, satılan her ünite sayısı tedavi uygulanan hayvan sayısına eşit kabul edilir.  
 
Farmasötik veteriner tıbbi ürünlerin büyük çoğunuluğu için tedavi uygulanan hayvan sayıları 
aşağıda verilenlerin bir fonksiyonu olacaktır:  
 
Bakanlıkça onaylı  SPC‟ de belirtilen  tedavi rejimi (günlük doz(mg/kg) x tedavi süresi(gün)  
SPC‟ de tedavinin süresi ve dozuna il işkin bir aralık belirtilmişse insidansın önerilen en 
yüksek maruziyet e dayalı olarak hesaplanması uygun olur  (diğer bir deyişle, tedavin in doz 
aralığının üst sınırı ve/ veya tedavinin en uzun sürelisi). Maksimum maruziyet in hesaplamasını 
takiben  ürünün kullanımı bilinen şartlarına dayanan  alternatif insidans  değerlendirmeleri 
kabul edilebilir . Ancak b u tür alternatif hesaplamalar ın doğruluğunun kanıtlanması gereklidir . 
Sürekli  (hayat bo yu ) tedavide endike VTÜ (ler) için standart bir tedavi süresi oluşturulmalı 
ve verilen her aralık için gerekçelendirme yapılmalıdır . 
 
Satılan VTÜ Miktarı  
 
Hedef populasyonun ortalama ağırlığı(kg)  (Seçilen ortalama ağırlık gerekçelendirilmelidir. ) 
 
Önerilen standart ağırlıklar aşağıdaki tabloda verilmektedir.  Bunların dışındaki standart 
ağırlıkların kullanımı, listede bulunmayan hayvanlar için kullanılanlar da dahil olmak üzere 
PGGR‟ de gerekçelendirilmelidir.  
 
  
35 
       Tür ve Alt Tür  Ortalama Ağırlık (kg) 
At 550 
Köpek  20 
Kedi 5 
İnek 550 
Besi danası  150 
Yeni doğan buzağı  50 
Domuz  60 
Koyun  60 
Kuzu 10 
kümes hayvanları , broyler  1 
kümes hayvanları , yumurta tavuğu  2 
kümes hayvan ları, hindi  10 
Tavşan  1,5 
 
 Tedavi uygulanan hayvanların tahmini sayıları için kullanılan değerlerin  VTÜ kullanım 
durumunu temsil etmesi beklenmektedir.  Birden fazla hayvan türü  için izinli VTÜ  (ler)de tek 
türün mar uziyetinin hesaplanması oldukça zordur.  Ancak VTÜ‟ nün tahmini kullanım 
durumunu kullanarak  (satış/tür) tüm izinli hayvan türleri için ayrı ayrı  tedavi uygulanan 
hayvan sayısını n tahmin e dilmesi önerilir.  Farklı türlerdeki oransal kullanım dağılımının ne 
şekilde tahmin edildiğini açıklamak için ek bilgiler sunulmalıdır.  
 
 İmmünolojik VTÜ ( ler) için tedavi uyg ulanan hayvan sayısı toplam doz sayısına eşit kabul 
edilebilir.  Her hesaplama da önerilen tedavi rejimi  dikkate almalıdır  (ilk kür artı destekleyici 
doz ) . 
 
5.3.1.5 İstenmeyen Olayların Sıklığı ( İnsidansı ) 
 
Bir PGGR,  raporlanan isten meyen olay sayıları ile bir VTÜ‟ nün satış hacmi arasındaki 
ilişkiye değinmek zorundadır.  
 
Hede f hayvan türlerinde tavsiye edil en ya da edilmeyen (endikasyon dışı) kullanım  sonrası 
ortaya çıkan her spontan ist enmeyen reaksiyon (A,  B, O ve O1  dahil) için bir genel insidans 
hesaplanmalıdır.  Netlik açısından, izin sonrası güvenlilik çalışmalarından gelen istenmeyen 
reaksiyonlar dahil edilmemelidir.  
 
Ek olarak, gerektiğinde tavsiy e edilen kullanım sonrası hedef türdeki etkinlik eksikliği için de 
bir in sidans hesaplanmalıdır.   
36 
  
Bir kısım VTÜ  (ler) birden fazla hayvan türü için endikedir.  Böyle durum larda her ayrı  tür 
için istenmey en olay insidansı hesaplamanın oldukça zor olduğu bilinmektedir.  Ancak bir 
istenmeyen olayı ifade eden tüm ha yvanların oranına ek olarak VTÜ‟ nün tahmin edilen 
kullanım durumuna dayalı olarak her bir tür için oranın hesaplanması (satış/tür) önerilir. 
İstenmeyen  reaksiyonların insidansının hesaplanmasında PİS‟lerin aşağıdaki iki aşamalı 
yaklaşımı benimsemeleri önerilmektedir:  
 
Hesaplama 1  – Bir İstenmeyen Olay Görülen  Hayvanların Oranı  
 
İlk etapta, bir periyod  süresince bir istenmeyen olay  görülen  hayvanların sayısının  o periyot 
süresince satılan VTÜ miktarına oranı hesaplanır  (A, B, O, O1, N gibi bir nedensellik kodu 
tayin edilmiş raporlar) .  
 
 
 
                Periyot süresince istenmeyen olay görülen hayvan sayısı  
İstenmeyen olay  görülen hayvanların oranı  =  _____________________________________ ___________  
  
                    Periyot süresince satı şı yapılan  doz sayısı  
 
 
Bu hesaplama doğruluğu yüksek ver ilere dayanmaktadır ve bir PGGR‟ den diğerine eğilimleri 
izlemek için güvenilir olarak kullanılabilmektedir.  Önceki PGGR‟ lere göre bu oranda artış 
gerçekleşmesi bir soruna ve bununla birlikte farmakovijilans verilerinin daha detaylı 
değerlendirilmesi ihtiyacına işaret edebilir.  
 
3 yıllık süreyi kapsayan PGGR lerde satış hacimleri takvim yılı ile ayrılır ve istenmeyen olay 
görüle n hayvan sayısının satışı yapılan VTÜ miktarına oranı raporun ilgili olduğu yılların her 
biri için hesaplanır.   
 
Hesaplama 2  – İnsidans  
 
İstenmeyen reaksiyonların (A,B veya O ve O1 dahil olmak üzere bir nedensellik kodu verilen 
istenmeyen olay r aporları) insidansı (%), periyod  içinde reaksiyon gösteren hayvanların 
toplam sayısının raporlama periyodu içinde tedavi uygulanan hayvanların tahmini sayısına 
bölünerek 100 ile çarpılması ile hesaplanır.  
 
 
               Periyot içinde reaksiyon g österen hayvanların sayısı  
% İnsidans  =   _    _____________________________________            X 100 
         
                           Periyot içinde  tedavi uygulanan tahmini hayvan sayısı  
 
 
Bu hesaplama daha sonra O ve O1 kodlu raporları hariç tutmak için revize edilebilir  (böylece 
bu hesaplama sadece A -muhtemel ve B -mümkün kodlu raporlara odaklı olacaktır).  
 
İnsidans hesaplamada kullanılan tüm değerler gerekçelendirilmelidir. Tedavi uygulanan 
hayvanların sayılarının tahmini  için kullanılan değerlerin VTÜ‟ nün kullanım durumunu temsil 
etmesi beklenmekte olup hesaplamada kullanılan tüm varsayımların açık şekilde belirtilmesi 
gerekmektedir.  
  
37 
 5.3.1.6 Veri İncelemesi  
 
Rapor, PGGR‟ nin kapsadığı periyod  süresinde bildirilen istenmeyen olayların ayrı ayrı PİS 
tarafından analiz edilmesine  (nedensellik değerlendirmesi dahil) dayanan bir veri incelemesini 
içerir.  
 
Raporlanan istenmeyen olayların analizi başlıca bulguları özetleyen cetveller ve tablolar ile 
desteklenir. Özellikle çok sayıda istenmeyen olay içeren PGGR (ler) için özet cetvelleri 
oluşturmak ve örneğin ciddi beklenen reaksiyonlar,  ciddi beklenmeyen reaksiyonlar ve ciddi 
olmayan listelenmemiş reaksiyonlar  (SPC‟ de bahsed ilmemiş) şeklinde ayrı tablolar 
hazırlamak yararlı olabilir. Bu  konuda oluşturulmuş tablo örnekleri kullanılabilir .  
 
Veri incelemesi aşağıdaki gibi yapılandırılmalıdır:  
 
a. Hedef türlerde endikasyon d ışı kullanım sonrası oluşan ve şüpheli beklenen etkililik 
eksikliği olayları dahil tüm hedef tür istenmeyen olaylar ı  
b. İnsanlardaki istenmeyen olay bildirimleri  
c. Diğer farmakovijilans alanları  
 
 Hedef olmayan türlerde kullanım sonrası istenmeyen olay lar 
 VTÜ (ler)in kullanımından doğan potansiyel çevre sorunları  
 Arınma  sürecinin doğruluğunun araştırılması  
 Bir veteriner tıbbi ürün yoluyla her tür enfeksiyöz ajan bulaşması  
 
5.3.1.7 Spontan  Olmayan Bildirimler  
 
Diğer kaynaklardan (örneğin; izin sonrası güvenlik çalışmaları, yayınlanmış istenmeyen olay 
raporları, kullanıcı deneyimi çalışmaları gibi) toplanan verilerin bir anlatım özeti bu bölümde 
yer almalıdır. Veriler, fayda -risk değerlendirmesinin bir parçası olarak analiz edilmeli ve ele 
alınmalıdır.  
 
Özet, izin sonrası güven lik çalışmalarından PGGR periyod u süresince gelen, hızlandırılmış 
raporlama için uygun olan tüm istenmeyen olay bildirimlerinin bir yorumunu içermelidir.  
PGGR döneminde yayınlanan  ve yaygın kabul gören VTÜ‟ lere ilişkin istenmeyen olay 
raporlarını  konu alan bilimsel makalelere rapor ekler inde yer verilmelidir. Bu makalelere 
ilişkin  veritabanları hakkında raporda bilgiler verilmeli ve bu manadaki literatür taraması 
öncelikle ürün bazlı olmalıdır.  
 
Bunlara ilaveten, PİS‟in sponsor olduğu ve istenmeyen olayları ele alan çalışmaların bir 
bibliyografik sıralama listesi de eklerde yer almalıdır.  
 
5.3.1.8 Diğer Bilgiler  
 
VTÜ (ler)in isimleri  ya da benzer görünümlerinden kaynaklanan (başka bir VTÜ ile 
karıştırılması) r eçeteleme  hatası veya ilaç kullanım hatasından kaynaklanan istenmeyen 
olayların PGGR (ler)de bildirilmeleri gerekir.  
 
Adların yanıltıcı terapötik çağrışımları ifade ettiği durumlar ürünün yanlış kullanımına ya da 
kötüye kullanımına  (suistimaline)  dair bir risk oluş turabilir. Bu tür yanlış ya da kötüye 
kullanımdan doğan istenmeyen olaylar PGGR (ler)de bildirilmelidir.  
  
38 
 İsim karışıklığının neden oldukları da dahil veteriner tıbbi ürünle meydana gelen ilaç kullanım 
hatalarının özet bir raporu PGGR‟ de ek olarak sunulmalıdır.  
 
5.3.1.9 Genel Güvenlik Değerlendirmesi  
 
PGGR, bütün istenmeyen olayların kısaca bir özeti ile birlikte farmakovijilans konusunda 
uygun niteliklere haiz bir uzman tarafından kaleme alınmış olmalı ve  sunulan verilerin bir 
analizi ile yeni ve değişen farmakovijilans bilgileri ışığı  altında ürünün yarar -risk dengesinin 
kritik bir değerlendirmesini içermelidir. Ayrıca daha ileri boyutta bir incele menin gerekli olup 
olmadığı ve SPC bilgilerinde bir değişi kliğin gerekip gerekmediği açıkça belirtilmelidir.  
 
Bu bölüm aşağıda verilenleri içer melidir  (her biri için önemli bilgi eksiklikleri var ise 
belirtilmelidir):  
 
a. Bakanlık  ya da pazarlama izni sahibi tarafından güvenlik sorunları nedeni ile daha önce 
yapılan  işlemlere  ilişkin bilgiler ve aşağıda  verilenlerle ilgili her türlü yeni bilgi:  
 
i)  Önceden tanımlanmamış toksisite veya güvenlik kaygılarına dair kanıt  
ii)  Bilinen toksisite ve ya beklenen istenmeyen etkilerin sıklığında artış  
iii) İlaç etkileşimleri  
iv) D oz aşımı ve ona yönelik tedaviyi de içeren endikasyon dışı kullanımla ilişkili   
      hayvanlardaki istenmeyen olaylar  
v)  Ürünün kullanımına bağlı olarak insanlarda görülen istenmeyen reaksiyonlar  
vi) E tkililik eksikliği  
 
b.  Eğer varsa, veteriner t ıbbi ürünlerin icat isimleri ve ya sunuluşları ile ilgili olanlar da dahil  
 olmak üzere güvenlilik üzerinde etkisi olan reçeteleme hataları/ilaç kullanım hataları  
c. VTÜ‟ nün kullanımından doğan arınma periyotlarının geçerliliği konusunda yapılan       
 incelemelere dair bilgiler  
d. Normal kullanım koşulları altındaki VTÜ ‟ (ler)in neden olduğu çevresel sorunlar  
e. Kapsanan periyod esnasında meydana gelen her türlü acil güvenlik konuları  
 
Değerlendirme bilhassa aşağıda verilenleri karşılamalıdır:  
 
1. Güvenlik bilgilerinin bugüne k adarki kümülatif deneyimler ve SPC ile aynı  doğrultuda 
kalıp kalmadığı ve  SPC ya  da diğer ürün bilgilerinde değişiklikler yapılmasının gerekip 
gerekmediğini belirtmelidir . 
2. Daha ileri boyutta incelemelerin gerekip gerekmediğinin tespiti ni yapmalıdır.  
3. Tavsiye edilen eylem (ler)  sebepleriyle birlikte açıkça belirtmelidir.  
 
Bilinen istenmeyen olay bildirimlerinin sıklığında görülen artış, konu ile ilgili yeni bilgi 
olarak kabul edilmelidir. Rapor bildirimindeki artış PGGR‟ de ele alınsa da hangi ölçünün 
fazla raporlama kabul edileceğine veya bu konuyu rakamsallaştırmak için hangi yöntemin en 
doğru olduğuna ilişkin tek bir standart bulunmadığından, PİS‟lerin kullanılan yöntemlerin 
detaylarını vermeleri gereklidir.  Verinin, iste nmeyen olayın oluşu munda ve ya güvenlik 
profilinde anlamlı bir değişikliğe işaret edip etmediği ve böyle bir değişiklik için bir açıklama 
(örneğin etkilenen hayvan türleri ya da sayıları, etkilenme süresi ) önerilip önerilemeyeceği 
konularında raporda bir yargıya varıl mış olun malıdır.  
 
 
 
  
39 
 5.3.1.10  Veri Kilit leme  Noktasından Sonra Alınan Önemli Bilgiler  
 
Bu bölümde verilerin inceleme için kilitlenmesinden itibaren PİS tarafından alınan önemli 
yeni bilgilerin raporlamaları yer alır.  Burası mevcut raporların değerlendir ilmesi ve 
yorumlanmasını etkileyebilecek önemli yeni vakalar ya da takip verilerini içerebilir.  Bu 
bilgilerin genel güvenlik değerlendirmesi üzerindeki etkisi  müzakere edilmelidir.  
 
PİS şunu unutmamalıdır ki; VKN‟de n sonra elde edilen hayvanlard aki ciddi istenmeyen 
reaksiyonlar ile insanlardaki istenmeyen reaksiyonlara dair ilgili veriler ayrıca Bakanlığa  
“Hızlandırılmış R aporlama G erekleri ” altbaşlığı altında açıklandığı şekilde raporlanır.  
 
5.3.1.11 PGGR Sıralama Listeleri İçin Şablonlar  
 
Veri incelemesinin başlıca o dağı, PGGR‟nin kapsadığı periyod  içinde alınan yeni veya 
değişen güvenlik verilerinin sunumu, analizi ve değerlendirmesi olmalıdır(örneğin daha önce 
tanımlanmamış toksisite veya güvenlik kaygılarına dair kanıt, beklenen istenmey en ol ayların 
veya bilinen toksisitenin sıklığında artış ).  
 
Veri incelemesinin , örneğin farklı formülasyonlara (dozaj şekli ve güç), hedef türlere (eğer 
veteriner tıbbi ürün birden fazla türde kullanım için izinlendirilmiş ise),  istenmeyen olayın 
türüne (ciddi,  ciddi olmayan, insanlarda istenmeyen olay vb.) ve olayın gerçekleştiği ülkeye 
ilişkin olarak , daha ileri şekilde yapılandırılması gereklidir.  
 
5.3.1.12 PGGR Sıralama Listeleri  
 
Raporlanabilir bir istenmeyen olay ı oluşt uran asgari bilgi “ İstenmeyen Olay Raporları İçin 
Gerekli Bilgiler “ başlığı altında listelenmektedir.  
 
Her bireysel rapor (A,  B, O, O1 ve N kodlu raporlar)  sıralama listeleri şeklinde sunulur.  
 
İzin sonrası güvenlik çalışmalarından PGGR raporlama dönemi boyunca gelen hızlandırılmış 
raporlar  sıralama listesine dahil edilir .  
 
Sıralama listesi PGGR‟ de ek belge olarak yer almalı  (bkz.  PGGR sıralama listeleri için 
şablonlar) ve PGGR değerlendirmesi esnasında veri analizini mümkün kılmak için, ayrı ayrı 
arama ve sıralamaya uygun formatta (excel tablosu gibi) olmalıdır.  
 
Veri incelemesini sıralama listelerine göre gerçekleştirebilmek için , verileri, farklı 
formülasyonlara  (dozaj formları ve güçleri),  hedef türlere (eğer VTÜ birden fazla tür için 
izinlendirilmişse),  reaksiyonun tipine (yani ciddi,   ciddi olmayan, insanlarda meydana gelen 
v.b) ve olayın ortaya çıktığı ülkeye göre ayırmak gereklidir.  
 
 Hayvanlarda görülen ist enmeyen olaylar için bir PGGR’ni n sıralama listesinde 
bulunması gereken standart bilgiler şunlardır:  
 
a) PİS rapor referans numarası  
b) Tedavi işlem(ler)inin tarih(ler)i/Aşılama(lar)ın tarih(ler)i  
c) VTÜ önerilen şekilde  mi kullanıldı?  
d) İstenmeyen olayın tarihi  
e) Tedavi işlemi uygulanan hayvan sayısı  
f) Hayvan türü   
40 
 g) Yaş(lar)ı  
h) Reaksiyon gösteren hayvan sayısı  (yaklaşık olarak)  
i) Ölen hayvan sayısı  
j) İzinli ilaçlı premiksler de dahil olmak üzere eş zamanlı kullanılan diğer  
 ürünler (Ticari isimleri ve a ktif maddeleri)  
k) Zamanlaması ve süresi de dahil olmak üzere belirtilerin/tanının sunumu  
l) PİS‟nin yorumları -kısa, bilgilendirici açıklama  
m) Nedensellik değerlendirmesi  (A, B, O, O1, N kodu)  
 
Yukarıda listelenen tüm birey sel istenmeyen olay bilgileri “ PGGR Sıralama Listeleri İçin 
Şablonlar”  altbaşlığında verilen sıralama listesi formatında sunulmalıdır.  
 
 İnsanlarda bir VTÜ’ nün kullanımına bağlı olarak görülen istenmeyen reaksiyonlar 
için PGGR de bulunması gereken standart bilgiler aşağıda verilmektedir:  
 
a) PİS rapor  referans numarası  
b) Maruziyet tarih(ler)i  
c) Kişide reaksiyon görülme tarih(ler)i  
d) İsim(ler) ve adres (tekrardan kaçınmak için)  
e) Meslek  
f) Kazanın/maruziyetin niteliği  
g) Kişide reaksiyonun/belirtilerin niteliği  
h) Kişide reaksiyonun sonlanımı  
i) PİS‟in yorumları -kısa, bilgilendirici  açıklama  
 
VTÜ (ler)  kaynaklı insanlardaki istenmeyen reaksiyonlarla ilgili bilgiler “PGGR Sıralama 
Listeleri İçin Şablonlar”  altbaşlığında verilen sıralama listesi formatında sunulmalıdır . 
 
5.3.2 Pazarlanmayan Ürünler İçin Periyodi k Güvenlik Güncelleme Raporları nın İçeriği  
 
Pazara sunulmayan ve hiçbir yere dağıtımı yapılmamış ayrıca ek çalışmalarda (klinik 
denemeler, izin  sonrası güvenlik çalışmaları) hiçbir istenmeyen olay  (hayvanlarda veya 
kişilerde) gözlemlenmemiş izinli VTÜ ( ler) için yanlızca aşağıda verilen unsurları içeren kısa 
bir PGGR yeterli kabul edilmektedir:  
 
a. VTÜ‟ nün Ticari Adı, 
b. VTÜ‟ nün Pazarlama İzni Numarası,  
c. Pazarlama İzni Sahibinin Adı ve Adresi,  
d. PGG R‟nin kronolojik sırası(örneğin ilk pazara arzından önce birinci 6 aylık PGGR)  
e. PİS‟in farmakovijilans sorumlusunun  bir beyanı; VTÜ ‟nün raporlam a periyodu boyunca 
piyasaya sunulmadığı ve hiçbir yere dağıtımının yapılmadığına, ayrıca  ek çalışmalarda 
(klinik denemeler, izin  sonrası güvenlik çalışmaları) ilişkili hiçbir istenmeyen olayın  
(hayvanlarda veya kişilerde) gözlemlenmediğine ve pazarla ma izn i tarihinden itibaren 
VTÜ‟ nün sağlam ış olduğu risk -yarar dengesinin değişmediğine dair beyan.  
f. Ürünün ilk piyasaya sürülmesi için tahmini tarih  
 
 
 
 
 
 
  
41 
 5.4 Özel Durumlarda  Periyodik Güvenlik Güncelleme Raporlarının İçeriği v e Sunumu  
      Konusunda Daha Fazla Rehberlik  
 
5.4.1 Pazarlama İzninin Yenilenmesi nde Güvenlikle İlgili Belgelerin Sunumu  
 
Pazarlama izni y enileme başvurusu belgelerinin  güvenliğe ilişkin bir parçası olarak , PİS 
(ler)in  bir PGGR Köprü Özet Raporu  hazırlamaları ve sunmaları gerekir ki ihtiyaç halinde bu 
aşağıda verilenlerle de desteklenir:  
 
 Bir PGGR Ek Raporu  
 PGGR sunum takviminin yenileme sunum takvimi ile çakıştığı durumlarda bir PGGR ile.  
 
PİS, Bakanlık  ile yenileme başvuruları  için lüzumlu farmakovijilans  bilgileri konusunu 
görüşüp gerekli belgeler konusunda anlaşma sağlama ihtiyacı duyabilir.  
 
5.4.1.1 PGGR Köprü Özeti Raporu  
  
Yenileme amacı doğrultusunda PİS‟in daha önce sunulmuş tüm PGGR‟ leri bünyesine alan bir 
PGGR Köprü Özet Raporu sunması gerekmektedir. Ancak, izin veya son yenilemeden 
itibaren olan dönemi kapsayan bir  PGGR‟ nin teslim tarihi izin yenileme başv urusu  
yapılmasıyla aynı zamana tekabül ederse Köprü Özet Raporu ihtiyacı ortadan k alkar ve ilgili 
PGGR yeterli olur. Köprü Özet Raporuna, daha önce sunulmuş olan PGGR (ler)in sunum 
tarihlerinin bir listesi eklenirse PGGR (ler)in tekrar sunulmaları gerekmez.  
 
PGGR Köprü Özet Raporu yeni veri içermemeli bir öncekileri özetlemelidir . Ayrıc a, Özet 
Rapor yeni veriler içermez, da ha önce sırasıyla sunulmuş PGGR‟ ler arasında köprü 
oluşturarak kısa ve özlü bir özet elde e dilmesini sağlar ve bu şekilde idari o toriteler ve 
Bakanlık  için atıfta bulunulan PGGR‟ lere yönelik yararlı bir genel bakış oluşturma amacını 
yerine getirir.  Köprü Özet Raporunun formatı, alışıldık PGGR formatının aynı olmalı ama 
içeriği, ekteki ya da atıf yapılan PGGR ‟lerdeki bilgilerin topluca gözden geçirilip özetlenmesi 
şeklinde olmalıdır.  
 
Bir Köprü Özet Raporu, öncesinde sunulmuş olan tüm PGGR (ler)de kapsanan döneme ait 
aşağıda verilenleri içermelidir:  
 
 Giriş  (kapsanan dönem belirtilerek belgenin amacına ilişkin kısa bir aç ıklama ve ilgili 
PGGR‟ lere atıf ) 
 Dünyadaki pazarlama izni durumu (ürünün onay aldığı ülkelerin sayısı)  
 Güvenlikle ilgili idari otorite veya pazarlama izni sahibi tarafından yapılan işlemlerin 
bir özeti (dünya genelinde yapılan işlemlerin kapsamlı  bir özeti)  
 Farmakovijilans gerekçelerine dayalı olarak SPC ve prospektüsün de veya mevcut ise 
“Refera ns Güvenlik Bilgisi Belgesi”nde önerilen veya tamamlanan her türlü 
değişikliklerin bir özeti (tüm dönem içinde ortaya çıkmış önemli değişiklikler)  
 Kapsanan döneme ait maruziyet verileri (ürüne maruz kalan hayvanların tahmini topla m 
sayıları) ve insidans verilerinin bir özeti ile insanlarda görülen reaksiyonların bir özeti  
 PGGR serilerinde sunulan bireysel raporların toplam sayısını ortaya koyan kısa bir 
açıklama. Genellikle yeni sıralama listelerinin ve özet tablolarının oluşturulm ası gerekli 
değildir. Ancak daha önc eki bir ya da birden fazla PGGR‟ de yeterince tartışılmamış 
önemli güvenlik konusu olduğu durumlarda konuya dair istenmeyen olayları sunan 
rapor türlerine göre özet cetvellerine yer verilmeli ve önceki özet cetvellerinden  
farklılıklar vurgulanmalıdır. Buradaki önemli bir nokta da tabloların zaman içinde  
42 
 raporlar güncellendikçe değişen  aktif veritabanlarına göre oluşturulmasıdır. Böylece bu 
tablolar oluşturuldukları zamandaki mevcut en güncel veriyi gösterirler. Bu özet 
tablolarda yer alan rapor/olay sayılarının PGGR içindeki bireysel tabloların 
içeriğindekinden biraz farklı olabileceği kabul edilmekle beraber, bu farklılıkları 
açıklayan genel bir beyan sunulmalıdır.  
 Çalışmaların bir özeti (hedeflenen önemli izin sonrası güv enlik çalışmalarının kısa bir 
özeti)  
 Veteriner tıbbi ürün kullanımı ile ilişkili arınma süresinin  yetersizliğine dair 
incelemeler, beklenen etkililik eksikliği, endikasyon dışı kullanıma bağlı istenmeyen 
olaylar ve her tür potansiyel çevre sorunları hakkın da raporlanan bilgilerin bir özeti  
 Diğer bilgiler (En son PGGR‟ nin VKN‟den  sonra ele geçen ve ancak çok önemli 
güvenlik verisine işaret eden bilgiler)  
 Genel güvenlik değerlendirmesi ve sonuç (Sadece çözülmeyen kil it konular ve sorunun 
çözümüne yönelik yöntemler)  
 
 İlaveten; Köprü Özet Raporu, kabul edilen SPC ve önerilen  SPC arasındaki önemli 
farklılıkları vurgulayan bilgiler i de içermelidir.  
 
En son PGGR‟ nin VKN‟den  yenileme başvurusuna ka dar geçen sürenin uzunluğuna ve 
güvenlik verilerinin miktarına bağlı olarak PGGR Köprü Özet Raporu yanında bir Ek Rapor 
sunmak gerekebilir.  
 
5.4.1.2 Yenilemelerde PGGR Ek Raporu  
 
Bir izin yenileme başvurusunda, Pazarlama İ zin tarihi veya Uluslararası Doğum Tarihi ni baz 
alan olağan PGGR sunum takvimi dışında bir güvenl ik güncellemesi ihtiyacı ortaya çı ktığında 
en son tamamlanan PGGR‟ ye bir güncelleme olarak PGGR Ek Rapor sunulur.  
 
Yenileme bağımsız bir süreç olduğundan bir Ek Rapor, PGGR sunum takviminde bir 
değişiklik yaratmayacağı gibi PGGR (ler)in VKN (ları) üzerinde de etki oluşturmaz. Zaten Ek 
Raporu n içeriği takibeden olağan PGGR‟ nin bir  parçası olacaktır.  
 
Ek Rapor, en so n sunulan PGGR‟nin VKN  ile izin yenileme başvuru tarihinden 60 gün önceki 
tarih (veya idari otorite ile üzerinda anlaşılan tarih) arasın da alınan güvenlik verilerinin bir 
özetini sunar.  
Yukarıda bahsedilen sürede alınmış olan yeni vaka bilgilerinin d erlenlemesi ile  bir analizinin 
Ek Raporda yapılması amaçlanmamaktadır, zaten bunl ar ilk olağan takvimindeki PGGR‟ de ya 
da talep üzerine sunulan PGGR‟ de yer alacaktır. Şartlara ve son olağan takvimli rapordan 
itibaren elde edilen yeni verilerin hacmine bağlı olarak Ek Rapor ya PGGR formatında ya da 
daha basitleştirilmiş bir sunuşla hazırlanır.  
Önerilen basi tleştirilmiş su nuş, en son PGGR‟ den sonraki değişikliklerin ve yeni bilgilerin 
dahil olduğu aşağıdaki kısımları içermelidir:  
 Giriş (raporun sunuluş amacını açıklaya n kısa bir giriş ve en son PGGR‟ye atıf)  
 Farmakovijilans ile ilgili olan SPC bölümlerinde değişiklikler ( PGGR‟ dekinden 
farklıysa en son SPC‟nin bir kopyası)  
 Dünya genelinde düzenleyici otoritelerce tıbbi ürünün güvenliliğine iliş kin yapılan 
önemli işlemler  
 Sıralama l isteleri ve/veya özet tabloları  
 Sonuç (yeni bilgilerin ve bilinen ürün güvenlilik profili üzer indeki herhangi bir etkisinin 
kısaca gözden geçirilmesi).   
43 
  
5.4.2 PGGR Sunumu Senkronizasyonu  
 
Herhangi bir VTÜ için PGGR‟n in sunum periyodunun değişikliği Bakanlık tarafından talep 
edilebilir, ya da pazarlama izinli ürünler için PİS tarafından teklif edilebilir. Bunun sonucunda 
PGGR sunum sıklığında artış ya da azalma olabilir. Pazarlama izinli ürünlerde daha düşük bir 
sıklık ancak pazarlama izni verilmesi sırasında özel koşul olarak belirlenebilirken daha sık 
sunumlar her zaman mümk ün olabilir. Herhangi bi r VTÜ  için 5  yılda bir kereden daha düşük 
bir sıklıkta PGGR sunumu söz konusu olamaz.  
 
Başvurunun bir parçası olarak bir değişiklik önerisi yer almışsa PİS değişiklik  içi n gerekçeli 
talebini sunmalıdır. E ğer kabul görürse de izin ş artlarının bir parça sı haline gelir.PİS için 
PGGR‟yi  erken sunarak bir raporlama periyodunu kısaltmak (örneğin PGGR sunum 
senkronizasyonu sağlamak adına) daima mümkündür.Ancak bir PİS raporlama periyodunda 
bir uzatma ve böylelikle izni takiben daha geç bir  PGGR sunumu isterse (ki pazarlama izinli 
ürünler için mümkün değildir) geçerli argümanlarla desteklenmiş bir değişiklik başvurusunda 
bulunacaktır.Pazarlama izinli VTÜ ( ler) için PGGR sunumuna ilişkin değişikliklerde ulusal 
gereksinimler göz önüne alınarak  karara varılır.  
 
Yeni pazarlama  izni almış jenerik VTÜ ( ler) ya da belgelendirilmiş onay başvurusu ile 
izinlendiri lmiş VTÜ ( ler)de PGGR‟ni n 3 yılda bir olarak sunulması başvurusu pazarlama izni 
başvurusu ile birlikte yapılabilir. Bu tür ürünlerin PGGR‟lar ı, ilgili orjinal ürünleriyle  aynı 
VKN‟ye  sahip olmalıdır. Ayrıca bu tür başvurular Bakanlık tarafından durumlarına göre ayrı 
ayrı değerlendirilir.  
 
5.4.3 Referans Güvenlilik Bilgileri  
 
PGGR‟ni n bir amacı raporlama periyodunda kaydedilen bilgilerin VTÜ‟nün  önceki güvenlilik 
bilgisiyle uyumlu olup olmadığını saptamak ve ürün bilgilerinde değişiklik yapılmasının 
gerekip gerekmediğini belirlemektir. Referans  bilgilere bu karşılaştırmayı yapmak için 
gereksinim duyulur.  
 
Bir referans güvenlilik bilgisi d ökümanın a sahip olmak güvenlilik değerlendirmesinde pratik, 
etkili ve tutarlı b ir yaklaşım sağlayacak ve PGGR‟yi  dünyanın diğer bölgelerinde de kabul 
gören özgün bir rapor yapacaktır.  
 
Bu bilgi özellikle PGGR senkronizasyonu  PGGR değerlendirmesi girişimi için önem  
taşır( yukarıda verilmiştir). PİS‟ler e, senkronize PGGR sundukları VTÜ ( ler)in SPC‟nin temel  
güvenlilik bölümlerinin bir özetinden oluşan bir  Temel  Güvenlilik Veri Listesi hazırlaması  
tavsiye edilmektedir.  
 
PİS‟ler PGGR‟lerinde, yukarıda bahsedilen bu dö kümana ait hangi değişiklik ve  
modifikasyonların gerekli olduğunu esas alarak değerlendirdikleri  verileri belirtmelidir.  
 
 
 
 
 
 
 
  
44 
 6. Firma Destekli  İzin-Sonrası Güvenlilik Çalışmaları  
 
6.1 Giriş  
 
İzin ve sonrasındaki güvenlilik çalışmaları, pazarlama izni şartlarına uygun olarak 
gerçekleştirilen ve izin verilmiş VTÜ‟ ye ilişkin bir güvenlilik tehlikesini araştırmak ve 
tanımlamak için yürütülen farmako -epidemiyolojik veya klinik çalışmalardır.  
 
Bu rehber,  PİS tarafından herhangi bir ölçüde desteklenerek yürütülen ve önc elikli olarak 
pazarlanan VTÜ (ler) in güvenlilikleri ni değerlendiren izin -sonrası güvenlilik çalışmalarını 
kapsar. Ayrıca bu rehber, PİS tarafından VTÜ‟nün temin edildiği çalışmaları v eya PİS 
tarafından başka türlü bir destek olduğunda da VTÜ'nün reçetelenip normal şartlardaki klinik  
uygulamasında kullanıldığı çalışmaları  kapsar.  
 
Çalışma, belirlenmiş VTÜ ( ler) ve riskler için ayrı ayrı vaka temelinde tasarlanmalıdır . Bu 
bölüm çeşitli d urumlarda uygulanacak temel ilkeleri tanımla maktadır.  
 
VTÜ'nün pazarlama izni verildikten sonraki belirlenmiş bir zaman aralığında saha şartlarında 
sürekli bir sürveyansının üstlenilmesi gerekli hale gelebilir.  
 
İzin sonrası güvenlilik çalışmaları bir VTÜ‟ nün risklerine ilişkin ek bilgiler sağlar ve olası 
güvenlilik hususlarının tanımlanması sonucunu verir ki bunlar ürünün genel yarar -risk oranını 
etkileyebilir.  
 
Bakanlıktan gelen taleb in bir sonucu olarak ya da PİS‟ in kendisi uygun risk önleyici tedbirler i 
veya  riskin ve oluşma sıklığının daha ileri araştırılması çalışmalarını s unabilir. Bu tür 
çalışmalar bu K ılavuzla uyumlu olmalıdır.   
 
İzin sonrası güvenlilik çalışmaları spontan raporlama programlarını tamamlayıcı olmalıdır. 
Spontan raporlama programlar ı bir güvenlilik sorununu belirtebilecek olan sinyallerin tespiti 
açısından önemlidir. Ancak spontan raporlama sistemleri kantitatif bir  risk değerlendirmesi 
sağlamaz ( örneğin bir popülasyonda istenmeyen bir reaksiyonun insidansını (sıklığını)vermek 
gibi). Bundan dolayı tekil raporlarda tanımlanan istenmeyen etkinin ilgililik düzeyini tahmin 
etmek, belli bir zaman periyodunda tedavi edilen ya da maruz kalan hayvan sayısını bilmeden 
oldukça güçtür. İzin -sonrası güvenlilik çalışmaları bir payda oluşturarak sp ontan raporlama 
sisteminden gelen sinyallerden ortaya çıkan spesifik sorulara yanıt verebilir.  
 
Pazarlama izni verilmesi süresinde izin -sonrası güvenlilik çalışmaları için bir taahhüt gerekli 
olabilir. Böyle bir durumda çalışma SPC ışığında gerçekleştirilmeli ve çalışmaların 
planlanması, yürütülmesi, raporlanması  ve arşivlenmesi için mevcut bulunan standartlara 
uygun olmalıdır.  
 
İzin-sonrası güvenlilik çalışmalarında ele alınan temel soru çeşitleri:  
 
a. Sadece  uzun dönem kullanımdan so nra ya da uzunca süre gizli kaldıktan sonra kendini  
belli eden uzun vadeli etkiler,  
b. Düşük sıklıklı spesifik etkiler -sadece geniş popülasyonlarda tespit edilebilen etkiler,  
c. Hayvanlarda klinik -öncesi çalışmalarda gözlenen zararlı bir bulgunun klinik 
anlamlılığına  ilişkin belirsizlik,  
d. Klinik uygulamalarda etkililik/ etkisizliğin teyit edilmesi  
e. Etkililik değiştiricileri: eş zamanlı ilaçlar, hastalığın şiddeti, çiftlik koşulları, besleme,   
45 
 f. Bilinen istenmeyen reaksiyonların şiddetinde ve ya sıklığında artış 
g. Kullanıcının güvenlilik bakış açısı  
 
VTÜ ( ler)e direncin izlenmesi, arınma süresinin  geçerliliği veya normal kullanım şartlarında 
muhtemel çevresel problemlerin gözetimi de ayrıca bir izin -sonrası güvenlilik çalışmasının 
amacı olabilir.  
 
6.2 İzin Sonrası Güvenlilik Çalışmalarının Tanımı  
 
İzin-sonrası güvenlilik çalışmaları, pazarlama izni şartlarına uygun olarak gerçekleştirilen ve 
izin verilmiş VTÜ‟e ilişkin bir güvenlilik tehlikesini araştırmak ve ta nımlamak için yürütülen 
farmako -epidemiyolojik veya klinik çalışmalardır.  
 
İzin-sonrası güvenli lik çalışmaları, pazarlanan VTÜ ( ler)e ilişkin PİS‟ in sponsorluğunda 
gerçekleştirilen ve birincil hedefi klinik güvenliliğin değerlendirilmesi olan çalışmalardır.  
 
Kılavuzun bu bölümü esas olarak, bilinen bir  güvenlilik hususunun araştırıldığı ve/veya 
çalışmaya dahil edilen hayvan sayısının ürün(ler)le ilgili mevcut olan güvenlilik verisine 
önemli katkı sağlayacağı çalışmalarla ilgilidir.  
 
Ayrıca yeni endikasyonları, yeni uygulama yöntemlerini veya yeni kombi nasyonları araştıran 
klinik araştırmalar bu bölümün kapsamı dışındadır.  
 
Eğer bir çalışmanın, K ılavuzun bu bölümünün kapsamına girip girmediğine ilişkin şüphe 
bulunuyor ise, PİS , tasarlanan protokolü Bakanlık ile görüşmelidir.  
 
6.3 İzin Sonrası Güvenlik Çalışmalarının Kapsamı ve Amaçları  
 
İzin sonrası güvenlilik çalışmaları, daha önce tanınmayan güvenlik konularının belirlenmesi 
(hipotez oluşturulması), olası tehlikelerin araştırılması (bir nedensellik ilişkisini kanıtlamak 
amacıyla hipotezin test edilmesi) veya pazarlama koşullarındaki VTÜ 'nün beklenen güvenlik 
profilinin onaylanması amacıyla gerçekleştirilebilir. Bu çalışmalar, belirlenmiş istenmeyen 
etkilerin ölçülmesi ve risk faktörlerinin tanımlanması amacıyla da yürütülebilir.  
 
Amaçlanan husu slar şunlar olabilir:  
 
 Şüpheli VTÜ kullanıla n hayvanlarda istenmeyen bir etkinin insidansının ölçülmesi  
 VTÜ kullanılan ve kullanılmayan hayvanlardaki istenmeyen bir etkinin insidansının 
karşılaştırılması  
 Şüpheli VTÜ kullanılan hayvanlarda istenmeyen etkinin gelişimiyle ilişkili olabilecek 
risk faktö rlerinin belirlenmesi ( örneğin; eş zamanlı ilaç kullanımı, hastalığın şiddeti, 
yetiştiricilik koşulları, ırklar, yaş, gıda vb. ), 
 Şiddet veya sıklıkta bir artışa neden olan risk faktörlerinin belirlenmesi  
 Şüpheli VTÜ 'ye bağlı istenmeyen etkinin biyolojik e tkilerinin aydınlatılması  
 
Kullanılacak çalışma biçimleri çalışmanın amaçlarına bağlıdır ve bu amaçlar çalışma 
protokolünde belirtilmelidir . Araştırılacak her türlü spesifik güvenlilik konusu  protokolde 
belirtilmeli ve bu hususlar, önerilen yöntemlerin doğ rudan hedefi olmalıdır.  
 
 
 
  
46 
 6.4 Çalışma Biçimleri  
 
İzin sonrası güvenlilik çalışmalarında birkaç çeşit muhtemel  çalışma biçimi uygulanabilir,  
Örneğin ; 
 Öncelikle etkilenmemiş popülasyon grubunda bir etkinin insidansı  hakkında bilgi 
sağlamaya yönelik çalışmalar ( kohort çalışmaları)  
 Genellikle geriye dönük  yürütülen ve düşük maliyet ile nispeten kısa sürede hipotezin 
test edilmesine yönelik vaka  kontrol çalışmaları,  
 Bazıları ürünle ilgili olabilecek hastalıklara sahip h ayvan gruplarının incelenmesine 
yönelik grup gözetimi ,  
 Klinik çalışmalar  
Her durum için ayrı olarak daha ileri yönlendirmeler Bakanlık tarafından sağlanır.  
 
6.5 Çalışmaların Yürütülmesi  
 
Çalışmaların yürütülmes i sorumluluğu sponsor olan PİS‟ e verilmiş olup bu çalışmalar İyi 
Klinik Uygulamaları standartlarına uygun olarak gerçekleştirilir.  
 
6.6 Bakanlık ile İlişkiler ve Raporlama  
İzin-sonrası güvenlilik çalışması öner ilen ya da Bakanlık tarafından k endisinden talep edilen 
PİS‟ler  güvenlilik çalışması  taslağını erken bir evrede Bakanlık ile görüşmelidir. Gerçekleştir ilecek 
çalışmalarda mevzuat ve K ılavuzlar göz önünde bulundurulmalıdır.   
Planlanan çalışma nın başlangıç tarihinden ma kul bir süre önce,  çalışma taslağı halinde  önerilen 
veteriner h ekim yazışmaları (çalışmada yer alan hayvan sahibi ve bakıcıları ile a raştırmacılarla 
yapılanlar da da hil olmak üzere) ve diğer ilgili bilgiler le birlikte Bakanlığa  sunması şiddetle tavsiye 
edilmektedir. Bakanlık gerektiği şekilde kanaatini belirtebilir an cak çalışmanın yürütülmesi 
sorumluluğu PİS‟de olacaktır.  
PİS, çalışmanın başladığını Bakanlığa bildirmeli ve düzenli aralıklarla ve PGGR ( ler)de veya 
Bakanlığın istendiği şekilde, çalışmanın gelişimi hakkında bir rapor sunmalıdır.  
 
Hayvanlarda yürütülen iz in-sonrası güvenlilik çalışmaları için gelişme raporu içeriğinde istenenler 
aşağıda verilmektedir. Diğer çalışma türleri için ise gelişim raporu içeriği Bakanlık ile birlikte 
kararlaştırılır.  
 
i) Aşağıdaki hayvan sayılarını belirten özet cetveller:  
 Çalışmaya uygun olarak belirlenenler,  
 Girişi yapılanlar,  
 Çalışma ürünleri ile tedavi görenler  
 (çalışmaya konu) izinli ürünle tedavi görenler  
 plasebo dahil olmak üzere diğer (kontrol) ürün(ler) ile tedavi görenler  
 çalışması (takibi) tamamlananlar ve ya 
 takib i kesilenler,  
 hayatta veya hayatta olup olmadığı bilinmeyenler  
 ölenler.  
ii) Çalışma sırasında tedavinin kesilmesinin nedenlerini gösteren cetvel  
iii) Her ölüm nedeni için bireysel listeleme  
iv) Hızlandırılmış raporlama gerektiren hayvanlardaki tüm ciddi istenmeyen etkilerin ve  
     insanlardaki tüm  istenmeyen reaksiyonların tablosu  
v) Hızlandırılmış raporlama gerektiren hayvanlardaki tüm ciddi istenmeyen etkilerin ve  
    insanlardaki tüm  istenmeyen reaksiyonların sıralama listesi   
47 
  
Genellikle sadece yukar ıda listelenen veriler gelişme raporunda yer almalıdır. Diğer bilgiler 
düzenleyici otoriteyle önceden görüşülmeden rapora dahil edilmemelidir. Bakanlık raporu 
inceledikten sonra ek bilgiler isteyebilir.  
 
Hayvanlarda ciddi istenmeyen olaylar ile insanlardaki istenmeyen reaksiyonların bildirilmesinde 
raporlama gereklilikleri yerine getirilmeldir (Bkz.. İstenmeyen Olay Raporlama ve Periyodik 
Güvenlik Güncelleme Raporları için Gereklilikler).Tüm ciddi olmayan istenmeyen olaylar nihai 
raporda özetlenmelidir.  
 
Çalışmaya ait bir nihai rapor önceden belirlenmiş bir zaman çerçevesinde Bakanlığa  
gönderilmelidir. Nihai sonuçlar özetlenmeli ve nihai sonuçlar elde edildikten sonraki ilk PGGR „de 
tüm istenmeyen olayları n bir özetine yer verilmelidir.  
 
7. Genel Farmakovijilans Değerlendirmesi ve Güvenlilikle  
     İlgili Düzenleyici Eylem  
 
7.1 Giriş  
 
 PİS aşağıdaki sorumlulukları yerine getirebilmek için ilgili tüm bilgileri takip etmek zorundadır:  
 
 Potansiyel  sinyallerin tanımlanabilmesi için tüm bilgi kaynaklarının düzenli olarak  
izlenmesini sağlamak,  
 Yarar -risk dengesini etkileyen yeni kanıtlar karşısında uygun işlemin yapılmasını sağlamak,  
 Sağlık  çalışanlarını v e hayvan sahiplerini izinli VTÜ‟ lere ilişkin değişiklikler konusunda  
bilgilendirmek . 
 
7.2 Genel Değerlendirme  
 
Olası beklenmedik istenmeyen reaksiyonlar ile beklenen istenmeyen reaksiyonların sıklığındaki ya 
da karakteristik veya ciddiyetindeki değişikliklere ilişkin sinyaller herhangi bir kaynaktan ortaya 
çıkabilir. Hatta nadiren tek bir beklenmedik istenmeyen reaksiyon, bir sinyal temsil edebilecek veya 
şüpheli VTÜ ile olası bir nedensellik ilişkisi kurmayı sağlayabilecek ve yarar -risk dengesini 
etkileyebilecek yeterli bilgiyi içerebilir.  
PİS‟in ve özellikle de sorumlulukları  Farmakovijilans Sistemi Gereklilikleri, Uygunluğun İzlenmesi 
ve Farmakovijilans Denetimleri „nd e verilmiştir. Bakanlık bir VTÜ  nün sağladığı yarar ve risklerin 
değerlendirmesine ilişkin her türlü bilgiyi sağlamak FS‟ni n sorumlul uk alanındadır.  İzin sonrası 
güvenlilik çalışmaları, beklenen etkililiğin olmamasına ilişkin gerekli bilgiler ile ilacın kesilme 
süresinin geçerliliğine ve VTÜ‟nün kullanımından kaynaklanan olası çevresel problemlere ait 
bilgiler de bu kapsamdadır.  
 
PİS, V TÜ‟nün pazara sunulduğu ülkelerin yetkili mercilerince uygulamaya konan yasak ve 
kısıtlamalar ile söz konusu VTÜ „nün yarar -risk dengesinin değerlendirmesini etkileyebilecek her 
tür bilgiyi haberdar etmekle zorunludur. Konunun değerlendirildiği ve yararlar bağlamında risklerin 
dikkate alındığı kapsamlı bir raporun en kısa sürede Bakanlığa gönderilmesi ve ayrıca ilgili 
PGGR‟de ele alınması gereklidir.  
 
 
 
  
48 
 7.3 Yarar -Risk Değerlendirmesi Esasları  
  
Bir VTÜ „nün yarar -risk değerlendirmesi, o ürünün genel güvenliliğine ilişkin olarak kullanım 
amacı ve endikasyonlarına dayanan karmaşık bir süreçtir. Değerlendirme, yarar -risk dengesinin 
ölçülebilmesi için VTÜ‟nün yarar ve risklerini tanımlamalı ve objektif şekilde ka rşılaştırmalıdır. 
Sonuca götürecek nedenler eleştirel bir tarzda açıklanmalı ve tartışılmalıdır. Bu amaçla yarar risk 
dengesinin değerlendirmesinin nasıl gerçekleştirileceği ve sunulacağına ilişkin bir kılavuz 
oluşturularak yarar -risk analizi için metodolo ji geliştirmek ve sistematik  ve şeffaf bir yaklaşım 
sağlamak amaçla nmaktadır.  
 
7.4 Yarar -Risk Dengesinin Geliştirilmesi   
 
PİS, bir VTÜ‟nün yarar -risk dengesini ve güvenli kullanımını geliştirmeyi amaçlamalıdır.  Yarar -
risk dengesi,  yararları arttırarak (örneğin, VTÜ „nün nasıl en iyi şekilde kullanılacağının izahı 
yapılarak) ve risk azaltıcı tedbirlerle riskleri minimize ederek (örneğin, özellikle risk altındaki 
hayvanlarda kullanımın uygun olmadığı gösterilerek, dozu düşürülerek veya kullan ım tedbirleri  
ortaya konularak)  bir ürünün yarar -risk dengesini geliştirmeye yönelik tedbirler önerilirken bu 
önlemlerin, normal kullanım koşullarındaki fizibilitesi göz önünde bulundurulmalıdır . Eğer dozun 
düşürülmesi riskin en aza indirgenmesi  için bir yöntem olarak düşünülüyorsa dozun düşürülmesinin 
etkililik üzerinde yaratacağı etki dikkatlice değerlendirilmelidir.  
 
Aşağıda PİS tarafından uygulanması gerekebilecek eylem yönetim türleri verilmektedir:  
 Yoğunlaştırılmış farmakovijilans izleme ve izin sonrası güvenlilik  çalışmaları,  
 Endikasyon, dozaj önerisi, kontrendikasyon, kullanım uyarıları ya da istenmeyen reaksiyon  
    bilgileri ile ürün bilgilerinin diğer kısımlarına ilişk in pazarlama izninin varyasyonu,  
 Önemli güvenlik bilgilerinin veterinerler ve diğer sağlık çalışanları ile hayvan sahiplerine  
    doğrudan  ulaştırılması  (örneğin; mektup, bülten veya elektronik ortam yoluyla) , 
 Acil Güvenlik Kısıtlamaları:  İnsan ve hayvan sağlığı veya çevresel açıdan risk durumu ortaya  
çıktığında  PİS acil güvenlik tedbirleri (kıs ıtlamaları) alır ve derhal Bakanlığı haberdar eder.  
Bakanlık bilgiyi aldıktan sonra 24 saat içinde Acil Güvenlik Kısıtlaması kabul edilmiş sayılır. 
Acil Güvenlik Kısıtlamasının  başlamasından  sonra en geç 15 gün içinde bu k ısıtlamaya uygun 
olan varyasyon başvurusunun yetkili Bakanlığa yapılması gereklidir. Acil Güvenlik 
Kısıtlamasının Bakanlık tarafından başlatılması da mümkündür . 
 Toplam yarar -risk dengesinin olumsuz olması ve önerilen risk minimizasyonu tedbirlerinin  
    yetersiz  görülmesi durum unda VTÜ „nün pazarlama izninin askıya alınması veya iptali:  
    Veterinerler ve diğer sağlık  çalışanları ile hayvan sahipleri/halk uygun şekilde haberdar  
    edilmelidir. Yukarıda  açıklanan eylemin, kalite/parti -ilişkili hususlardan dolayı bir VTÜ „nün  
    piyasadan çekil mesinden ( bunun pazarlama  iznine  etkisi olmayabileceğinden dolayı) ayırt  
    edilmesi gerekir.  
 
Bu işlemler  gönüllü olarak ruhsat sahipleri tarafından gerçekleştirilebilir. Ancak planlanan bu tür 
tedbirler konusunda erken safhada Baka nlık ile görüşülmelidir.  
 
7.5 İletişim  
 
PİS, farmakovijilans hususlarına ilişkin yetkili merciye daha önce veya eş zamanlı bildirimde 
bulunmadan kamuya bilgi aktarımında bulunmaz.  
Her durumda, PİS bu bilgilerin tarafsız olarak sunulmasını ve yanıltıcı olmamasını sağlar.  
Ayrıca bu bilgilerin açıklanmadan önce yetkili merciye inceleme ve onay için sunulması uygun 
görülmektedir.   
49 
  
 
 
 
KISALTMALAR  ve TANIMLAR  
 
 
TANIM  KISALTMA  AÇIKLAMA  
Avrupa Komisyonu  EC Avrupa Komisyonu  
Bakanlık    Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı  
Beklenmedik İstenmeyen 
Reaksiyon   Veteriner tıbbi ürünün doğal, ciddi  veya SPC‟sinde yer 
almayan istenmeyen sonuçlarının şekillenmesi  durumu  
Ciddi İstenmeyen Olay   Bir veteriner tıbbi ürün nedeniyle, önemli ölçüde 
rahatsızlık veya yetersizlik durumunu şekillenmesi, 
doğmasal anomali veya defektlerin şekillenmesi veya 
geçici ya da uzun süreli etkilerinin ortaya çıkması, 
hayatı tehdit  veya ölüm ile sonuçlanan istenmeyen  
olayların tamamı   
Detaylı Farmakovijilans 
Sistem Tanıtımı  DFST  Pazarlama izni sahibinin veteriner tıbbi ürünle ilgili 
her türlü istenmeyen olayı topla mak ve bildirmek  
için gerekli vasıtalara sahip olduğunu gösterir sistem 
tanıtım dokümanlarının tamamı  
Farmakovijilans 
Çalışma Grubu  FÇG  Veteriner tıbbi ürünlerin güvenlirliği konusunda 
tavsiyelerde bulunmak, ürünlerle ilgili riskleri 
tanımlamak, değerlendirmek ve farmakovijilans i le 
ilgili faaliyetleri yürüterek yönetimi sağlanmak 
amacıyla  VTÜK bünyesinde oluşturulan grup  
Farmakovijilans 
Denetim Personeli  FDP  Veteriner tıbbi ürünlerle ilgili farmakovijilans 
denetimlerini gerçekleştirmek için görevlendirilmiş 
personel.  
Farmakovijilans 
Sorumlusu Personel  FSP Pazarlama izni sahibi nin farmakovijilansla ilgili 
yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla istihdam edilen 
ve Bakanlıktan izinli personel  
Uluslararası Ortak Ad  INN Bir veteriner tıbbi ür ünün kendisinin veya benzeri nin ilk 
kez uluslararası pazara sunulduğu tarih  
İstenmeyen Olay   Bir veteriner tıbbi ürünün, etiket ve kullanma talimatına 
uygun olarak kullanımı sonu cu, hayvanlarda, insanlarda ve  
çevrede görülen zararlı etkileri veya istenmeyen durum  
İstenmeyen Reaksiyon   Hayvanlara hastalıklardan korunma, teşhis veya tedavi 
amacıyla ya da fiziksel fonksiyonların düzeltilmesi, 
iyileştirilmesi veyamodifiye edimesi için normal dozlarında 
kullanıldığında zararlı ve istenmeyen bir reaksiyonun 
şekillenmesi durumu   
50 
 Kanun   Veteriner Hizmetleri, Gıda ve Yem Kanunu  
Kılavuz   Veteriner Farmakovijilans Kılavuzu  
Nitelikli Farmakovijilans 
Sorumlusu Personel  NFSP  Görev alanı içerisinde yer alan tüm eğitim gerekliliklerini 
tamamlamış personel  
Pazarlanma İzni   Bir veteriner tıbbi ürünün  Bakanlıkça kabul edilen ürün 
bilgilerine uygun olarak üretilmesi, ithal edilmesi, piyasaya 
arzı, depolanması ve uygulanması için verilen izin  
Pazarlanma İzni Sahibi  PİS Veteriner tıbbi ürünleri üretme, ithal veya ihraç etme 
ve piyasaya sunma yetkisine sahip, gerçek veya tüzel 
kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları  
Periyodik Güvenlik 
Güncelleme Raporu  PGGR  Belirlenen bir zaman dilimi içerisinde bir veteriner 
tıbbi ür ünle ilgili istenmeyen olay  ve farmakovijilans  
kapsamı içerisinde yer alan diğer konuların Pazarlama 
İzin sahibi tarafından raporlanması  
Pazarlama İzni 
Sahibi  PİS Veteriner tıbbi ürünleri üretme, ithal veya ihraç etme 
ve piyasaya sunma yetkisine sahip, gerçek veya tüzel 
kişiler ile kamu kurum ve kur uluşları  
Şüpheli İstenmeyen 
Reaksiyon   Bir veteriner tıbbi ürünün kullanımı veya maruziyeti 
nedeniyle şekillenmiş olabileceğinden şüphelenilen 
istenmeyen olay  
Uluslarası Doğum 
Tarihi  UDT  Bir veteriner tıbbi ürünün  aynısının veya benzeri bir 
üretiminin Dünya üzerinde herhangi bir yerde ilk 
pazarlama izni aldığı tarihi  
Ürün Özellikleri 
Özeti  SPC  Bir veteriner tıbbi ürünün adı, bileşimi, farmasötik 
formu, klinik özellikleri (endikasyonları, dozu, 
uygulama yolu, kontraendikasyonları, uyarılar ), 
farmakolojik özellikleri, farmasötik özellikleri, 
(geçimsizlikleri, raf ömrü, saklama koşulları, vs), 
pazarlama izni sahibine ilişkin bilgilerin kısa bir özeti  
Veri Kilit Noktası  VKN  Belirli bir  PGGR‟nin raporlanmasında PGGR‟ye dahil 
olacak verilerin rapora alınmasının kesildiği tarih  
Veteriner Tıbbi ürünler 
Hakkında Yönetmelik  VTÜHY  
veya  
Yönetmelik  Veteriner Tıbbi ürünler Hakkında Yönetmelik  
Veteriner Tıbbi Ürün  VTÜ  Hayvan lara uygulanmak ya da hayvan lar için kullanılmak 
amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma 
hazır hâle getirilmiş etkin madde ihtiva eden ürünler ve 
veteriner biyolojik ürünler  
Veteriner Tıbbi 
Ürün Komisyonu  VTÜK  Veteriner tıbbi ürünler ile ilgili bilimsel ve teknik 
değerlendirmelerde bulunmak üzere oluşturulmuş komisyon