Қазақстан  Республикасының азаматтық кодексі (ерекше бөлім)  
Қазақстан  Республикасының 1999 жылғы 1 шілдедегі N 409 Кодексі  
 
   5 бөлiм  
 Интеллектуалдық меншік құқығы  
   49-тарау. Жалпы ережелер  
      961-бап. Интеллектуалдық менш iк құқығының объект iлерi  
      1. Интеллектуалдық менш iк құқығының объект iлерiне:  
       1) интеллектуалдық шығармашылық қызметт iң нәтижелер i;  
       2) азаматтық айналымға қатысушыларды, тауарларды, жұмыстарды немесе қызмет 
көрсетулерд i дараландыру құралдары жатады.  
       2. Интеллектуалдық шығармашылық қызметт iң нәтижелер iне:  
       1) ғылым, әдебиет және өнер туындылары;  
       2) эфирл iк және кәб iлдiк хабар тарату ұйымдарының орындаушылығы, қойылымдары, 
фонограммалары мен хабарлары;  
       3) өнертабыс, пайдалы үлг iлер, өнд iрiстiк үлгiлер;  
       4) селекциялық жет iстiктер;  
       5) интегралдық микросызба топологиялары;  
       6) ашылмаған ақпарат, оның iшiнде өндiрiс құпиялары (ноу -хау);  
      7) осы Кодексте немесе  өзге де заң актiлерiнде көзделген  
 реттерде интеллектуалдық шығармашылық қызметт iң басқа да нәтижелер i жатады.  
       3. Азаматтық айналымға қатысушыларды,тауарларды, жұмыстарды немесе қызмет 
көрсетулерд i дараландыру құралдарына:  
       1) фирмалық атаулар;  
       2) тауарлық белг iлер (қызмет көрсету белг iлерi);  
       3) тауарлар шығарылатын жерлердің атаулары (шығатын жерін көрсету);  
      4) осы Кодексте және  заң актiлерiнде көзделген реттерде азаматтық айналымға 
қатысушылардың, тауарлар мен қызмет көрсетулерд iң басқа да дараландыру құралд ары 
жатады.  
      Ескерту. 961 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
      962-бап. Интеллектуалдық менш iк объект iлерiне құқықтың  
               пайда болу нег iздерi  
      Интеллектуалдық менш iк объект iлерiне құқық оларды құру факт iсiнiң күшiмен не 
осы Кодексте немесе  өзге де заң актiлерiнде көзделген жағдайлар мен тәрт iп 
бойынша уәкiлеттi мемлекетт iк органның құқықтық қорғауды беру i нәтижесiнен 
туындайды.  Z990427  
      963-бап. Интеллектуалдық меншiк объектiлерiне жеке  
               мүлiктiк емес және мүлiктiк құқықтар  
      1. Интеллектуалдық шығармашылық қызмет нәтижелерінің авторлары осы нәтижелерге 
қатысты жеке мүлiктiк емес және мүлiктiк құқықтарға ие болад ы.  
       Жеке мүлiктiк емес құқықтар, оның мүлiктiк құқығына қарамастан, авторға 
тиесiлi болады және оның мүлiктiк құқығы басқа тұлғаның интеллектуалдық шығармашылық 
қызметiнiң нәтижелерiне ауысқан жағдайда өзiнде сақталып қалады.  
       2. Азаматтық ай налымға қатысушыларды, тауарларды немесе қызмет көрсетулердi 
дараландыру құралдарына (бұдан әрi - дараландыру құралдары) арналған құқық иелерi осы 
құралдарға қатысты мүлiктiк құқықтарға ие болады.  
       3. Интеллектуалдық шығармашылық қызмет нәтижесiнiң авторы болып танылу құқығы 
(авторлық құқық) жеке мүлiктiк емес құқық болып табылады және оған шығармашылық 
еңбегiмен интеллектуалдық шығармашылық қызметтiң нәтижесiн жасаған адам ғана ие бола 
алады.  
       Авторлық құқықты иелiктен айыруға және басқа адам ға беруге болмайды.        Егер нәтиже екi немесе одан да көп адамның бiрлескен авторлығымен жасалса, олар 
тең авторлар болып танылады. Тұтастай алғанда туындының тең авторлары болып танылатын 
адамдар тобы интеллектуалдық меншiктiң жекелеген объектiлерiне қатысты заң 
актiлерiмен шектелуi мүмкiн.  
      964-бап. Интеллектуалдық меншiк объектiлерiне  
               айрықша құқықтар  
      1. Интеллектуалдық шығармашылық меншiк объектiсiн оның иесiнiң өз қалауы 
бойынша кез келген әдiспен пайдалануға мүлiктiк қ ұқығы интеллектуалдық шығармашылық 
қызметтiң нәтижесiне немесе дараландыру құралына айрықша құқық болып танылады.  
      Айрықша құқықтар объектiсiн басқа тұлғалардың пайдалануына құқық иеленушінің 
келісімімен не Қазақстан Республикасының заңдарында көздел ген өзге де жағдайларда жол 
берiледi.  
       2. Интеллектуалдық меншiк объектiсiне айрықша құқықты иеленуші, егер ол осы 
Кодекстің және өзге де заң актілерінің ережелеріне қайшы келмесе, осы құқықты басқа 
адамға толық немесе iшiнара беруге, интеллектуалдық  меншiк объектiсiн пайдалануға 
рұқсат етуге және оны өзгедей түрде пайдалануға құқылы.  
      3. Айрықша құқықтарды шектеуге, осы құқықтарды жарамсыз деп тануға және оларды 
тоқтатуға (жоюға) осы Кодексте және өзге де заң актiлерiнде белгiленген жағдайларда , 
шектер мен тәртiп бойынша жол берiледi.  
      Ескерту. 964 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 07.04.2015 № 300-V Заңымен (алғашқы 
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
      965-бап. Айрықша құқықтардың басқа адамға ауысуы  
      1. Егер осы Кодексте немесе өзге де заң актiлерiнде өзгеше көзделмесе, 
интеллектуалдық меншiк объектісіне айрықша құқықтарды олардың құқық иелерi шарт 
бойынша толық немесе iшiнара басқа адамға б еруi мүмкiн, сондай -ақ мұрагерлiк бойынша 
әмбебап құқықтық мирасқорлық тәртiбiмен және заңды тұлғаның - құқық иесiнiң қайта 
ұйымдастырылуы нәтижесiнде ауысады.  
       Айрықша құқықтардың берiлуi авторлық құқық пен өзге мүлiктiк емес құқықтардың 
жүзеге асу ын шектемеуге тиiс. Мұндай құқықтарды беру немесе шектеу туралы шарттың 
талаптары жарамсыз болады.  
       2. Басқа адамға оның қолданылуы кезеңiнде шектеулi уақытқа айрықша құқық 
беруді көздейтін шартқа лицензиялық шарт туралы ережелер қолданылады (осы Ко декстiң 
966-бабы).  
      966-бап. Лицензиялық шарт  
      1. Лицензиялық шарт бойынша интеллектуалдық шығармашылық қызметтiң нәтижесiне 
немесе дараландыру құралына айрықша құқықты иеленушi тарап (лицензиар) екiншi тарапқа 
(лицензиатқа) интеллектуалдық мен шiктiң тиiстi объектiсiн белгiлi бiр әдiспен уақытша 
пайдалану құқығын бередi.  
       Лицензиялық шарт ақылы болып саналады.  
       2. Лицензиялық шартта лицензиатқа:  
       1) интеллектуалдық меншiк объектiсiн лицензиардың оны пайдалану мүмкiндiгi мен 
лицензияны басқа адамға беру құқығын сақтай отырып пайдалану құқығын (жай, ерекше 
емес лицензия);  
       2) интеллектуалдық меншiк объектiсiн лицензиардың оны пайдалану мүмкіндігін 
сақтай отырып, бірақ лицензияны басқа адамдарға беру құқығынсыз пайдалану құқығын 
(айрықша лицензия);  
       3) интеллектуалдық меншік объектісін пайдаланудың заң актiлерiне қайшы 
келмейтiн басқа да жағдайларын беру көзделуi мүмкін.  
       Егер лицензиялық шартта өзгеше көзделмесе, лицензия жай (ерекше емес) деп 
ұйғарылады.  
       3. Лицензиаттың интеллектуалдық меншiк объектiсiн пайдалану құқығын басқа 
адамға беруi туралы шарт қосалқы лицензиялық шарт болып танылады. Лицензиат қосалқы 
лицензиялық шартты тек лицензиялық шартта көзделген жағдайларда ғана жасауға құқылы.         Лицензиардың алдында қосалқы лицензиаттың iс -әрекетi үшiн, егер шартта өзгеше 
көзделмесе, лицензиат жауапты болады.  
      967-бап. Интеллектуалдық шығармашылық қызметтiң  
               нәтижелерiн жасау және пайдалану туралы шарт  
      1. Автор шарт бо йынша туындыны, өнертабысты немесе интеллектуалдық шығармашылық 
қызметтiң өзге де нәтижесiн жасау және өзінің жұмыс берушісі болып табылмайтын 
тапсырысшыға оны пайдаланудың айрықша құқығын беруге өзiне мiндеттеме алуы мүмкiн.  
       2. Осы баптың 1 -тармағында көзделген шарт интеллектуалдық шығармашылық 
қызметтiң жасалуға тиiстi нәтижесiнiң сипатын, сондай ақ оның пайдаланудың 
мақсаттарын не әдістерін белгілеуге тиiс.  
       3. Шарттың белгiлi бiр түрдегi не белгiлi бiр саладағы интеллектуалдық 
шығармашылы қ қызметтiң нәтижелерiн жасауға автордың құқығын шектейтiн талаптары 
жарамсыз болады.  
      968-бап. Айрықша құқық және меншiк құқығы  
      Интеллектуалдық шығармашылық қызметтiң нәтижесiне немесе дараландыру құралына, 
мұндай нәтиже немесе дараландыру құ ралы көрсетiлген материалдық объектiге меншiк 
құқығына қарамастан, айрықша құқық қолданылады.  
      969-бап. Айрықша құқықтардың қолданылу мерзiмi  
      1. Интеллектуалдық меншiк объектiсiне айрықша құқық осы Кодексте немесе  өзге 
де заң актiлерiнде көзде лген мерзiм iшiнде қолданылады.  
      Заң актiлерiнде мұндай мерзiмдi ұзартудың мүмкiндiгi көзделуі мүмкін.  
       2. Интеллектуалдық шығармашылық қызметтің нәтижелеріне жеке мүліктік емес 
құқық мерзімсіз қолданылады.  
      3. Заң актiлерiнде көзделген жағдайларда айрықша құқықтың қолданылуы оны 
белгiлi бiр уақыт iшiнде қолданбаудың салдарынан тоқтатылуы мүмкiн.  
      970-бап. Айрықша құқықтарды қорғау әдiстерi  
      1. Айрықша құқықтарды қорғау осы Кодекстiң 9 -бабында көзделген әдiстермен 
жүзеге асыры лады. Айрықша құқықтарды қорғау:  
       1) пайдалану арқылы айрықша құқықты бұзған материалдық объектiлердi және 
осындай бұзушылық нәтижесiнде жасалған материалдық объектiлердi алып қою;  
       2) жiберiлген кемшiлiктер туралы, оған бұзылған құқықтың кiм ге қатысты 
екендiгi туралы мәлiметтердi қоса отырып, мiндеттi жариялау жолымен;  
      3) заң актiлерiнде көзделген өзге әдiстермен де жүзеге асырылуы мүмкiн.  
       2. Интеллектуалдық шығармашылық қызметтiң нәтижелерi мен дараландыру 
құралдарын пайдалану  туралы шарттар бұзылған жағдайда мiндеттемелердi бұзғаны үшiн 
жауапкершілiк туралы жалпы ережелер қолданылады (осы Кодекстiң 20 -тарауы).  
   50-тарау. Авторлық құқық  
      971-бап. Авторлық құқықпен қорғалатын туындылар  
              (авторлық құқық объ ектiлерi)  
      1. Авторлық құқық шығармашылық қызмет нәтижесi болып табылатын ғылым, әдебиет 
және өнер туындыларына олардың бағытына, мазмұны мен маңызына, сондай -ақ оларды 
білдіру әдісі мен нысанына қарамастан қолданылады.  
       2. Авторлық құқық халы ққа таратылған (жарияланған, жарыққа шыққан, басып 
шығарылған, көпшiлiк алдында орындалған, көпшiлiкке көрсетiлген), сондай -ақ халыққа 
таратылмаған туындыларға қандай да бiр объективтi нысанда:  
       1) жазбаша (қолжазба, машинаға басылған, нота жазбасы және т.б.);  
       2) ауызша (көпшiлiк алдында айту, көпшiлiк алдында орындау және т.б.);  
       3) дыбыс немесе бейне жазу (механикалық, цифрлық, магнитті, оптикалық және 
т.б.);  
       4) бейнелеу (сурет, эскиз, картина, жоспар, сызба, кино, теле, бейне немесе 
фото кадр және т.б.);  
       5) көлемдiк -кеңiстiктi (мүсiндеме, модель, макет, құрылыс және т.б.);  
       6) өзге де нысандарда қолданылады.  
       3. Осы баптың 1 -тармағында аталған белгiлерi бар және дербес пайдаланылуы мүмкiн туындының бiр бөлiгi (оның атауын, кейiпкерлердiң атауларын қоса) авторлық 
құқық объектiсi болып табылады.  
       4. Авторлық құқық идеялардың, тұжырымдамалардың, принциптердiң, әдiстердiң, 
жүйелердiң, процестердiң, жаңалықтардың, фактiлердiң жеке өздерiне қолданылмайды.  
      Ескерту. 971 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
      972-бап. Авторлық құқық объектiлерiнiң түрлерi  
      1. Авторлық құқық объектiлерi мыналар болып табылады:  
       1) әдеби туындылар;  
       2) драмалық және музыкалық -драмалық туындылар;  
       3) сценарийлiк туындылар;  
       4) хореография жә не пантомима туындылары;  
       5) мәтiндi немесе мәтiнсiз музыкалық туындылар;  
       6) аудио -бейне туындылар, радио туындылар;  
       7) кескiндеме, мүсiн, графика туындылары мен басқа да бейнелеу өнерiнiң 
туындылары;  
       8) қолданбалы өнер туынд ылары;  
       9) сәулет, қала құрылысы, дизайн және бау -саябақ өнерi туындылары;  
       10) фотосурет туындылары және фотосуретке ұқсас әдiстермен алынған туындылар;  
       11) географияға, топографияға және басқа ғылымдарға қатысты карталар, 
жоспарлар,  эскиздер, безендiрмелер мен үш өлшемдi туындылар;  
       12) ЭЕМ-ге арналған бағдарламалар;  
       13) өзге де туындылар.  
       2. ЭЕМ-ге арналған бағдарламаларды қорғау кез келген тiлде және кез келген 
нысанда көрсетiле алатын, оларға негiзгi мәтiнді  және объектiлiк кодты қоса алғанда, 
ЭЕМ (оның iшiнде операциялық жүйелер) бағдарламаларының барлық түрлерiне қолданылады.  
       3. Авторлық құқық объектiлерiне, сондай -ақ:  
       1) туынды шығармалар (аудармалар, өңдеулер, аннотациялар, рефераттар, 
түйiндеулер, шолулар, инсценировкалар, музыкалық аранжировкалар және ғылым, әдебиет 
пен өнер туындыларының басқа да қайта өңделiмдерi);  
       2) жинақтар (энциклопедиялар, антологиялар, деректер базалары) және басқа да 
iрiктелу және (немесе) материалдардың орналасуы бойынша шығармашылық еңбек нәтижесі 
болып саналатын құрастырылған туындылар жатады.  
       Туынды және құрастырылған шығармалар оларға негiз болған немесе олар қамтыған 
шығармалардың авторлық құқық объектiлерi болу -болмауына қарамастан авторлық құқықпен  
қорғалады.  
      Ескерту. 972 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2005.11.22. N 90 (қолданысқа 
енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған 
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңда рымен. 
      973-бап. Авторлық қатынастарды құқықтық реттеу  
      Авторлық қатынастар осы Кодекспен және авторлық құқық пен сабақтас құқықтар 
туралы өзге де  заң актiлерiмен , ал оларда көзделген жағдайларда өзге де заң 
актiлерiмен реттеледi.  
      974-бап. Авторлық құқық объектiлерi болып  
               табылмайтын туындылар  
      Мыналар авторлық құқық объектiлерi болып табылмайды:  
       1) ресми құжаттар (заңдар, сот шешiмдерi, заң шығару, әкiмшiлiк, сот және 
дипломатиялық сипаттағы өзге де мәтiндер ), сондай -ақ олардың ресми аудармалары;  
       2) мемлекеттiк рәмiздер мен белгiлер (жалаулар, елтаңбалар, ордендер, ақша 
белгiлерi және өзге де мемлекеттiк рәмiздер мен белгiлер);  
       3) халық шығармашылығының туындылары;  
      4) ақпараттық сипатта ғы оқиғалар мен фактiлер туралы хабарлар.  P07011S  
      975-бап. Ресми құжаттардың, мемлекеттiк рәмiздер мен  
              белгiлердiң жобаларына құқық        1. Ресми құжаттардың, мемлекеттiк рәмiздер мен белгiлердiң жобаларына авторлық 
құқыққа жобаларды жасаған адам (жасаушы) ие болады.  
       Ресми құжаттардың, рәмiздер мен белгiлердiң жобаларын жасаушылар, егер оны 
жасауға тапсырма берушi оған тыйым с алмаса, ондай жобаларды жариялауға құқылы. Жобаны 
жариялаған жағдайда оны жасаушылар өз есiмiн көрсетуге құқылы.  
       2. Жобаны, жасаушының келiсiмiнсiз, егер бұл жобаны автор жарияласа немесе 
тиiстi органға жiберсе, оны ресми құжат дайындау үшiн құзыре ттi органның пайдалануы 
мүмкiн.  
       Ресми құжаттарды, мемлекеттiк рәмiздердi немесе белгiлердi жобаның негiзiнде 
дайындаған кезде оған ресми құжатты, мемлекеттiк рәмiздi немесе белгiнi дайындауды 
жүзеге асырушы орган өз қалауы бойынша толықтырулар мен өзгерiстер енгiзуi мүмкiн.  
       3. Құзыреттi орган жобаны қабылдағаннан кейiн ол әзiрлеушiнiң есiмi 
көрсетiлмей -ақ және авторлық сыйақы төленбестен пайдаланылуы мүмкiн.  
      Ескерту. 975 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
      976-бап. Авторлық құқықты қорғау белгiсi  
      1. Айрықша авторлық құқық иесi өз құқықтары туралы мәлiмдеу үшiн туындының 
әрбiр данасына салынған және үш элементтен:  
       1) қоршауға  алынған латынша "С" әрпiнен;  
       2) айрықша авторлық құқықтар иесiнiң есiмiнен (атауынан);  
       3) туындының бiрiншi жарияланған жылынан тұратын авторлық құқықты қорғау 
белгісін пайдалануы мүмкін.  
       2. Егер өзге дәлел болмаса, қорғау белгiсiн де көрсетiлген адам айрықша 
авторлық құқықтың иесi болып саналады.  
      977-бап. Автордың жеке мүлiктiк емес құқықтары  
      1. Туынды авторының мынадай жеке мүлiктiк емес құқықтары болады:  
       1) туынды авторы ретiнде танылу және оны пайдалану кезi нде осы туындыға басқа 
адамдардың авторлығын тануды болғызбайтын нақ осындай тануды талап ету құқығы 
(авторлық құқық);  
       2) туындыны өз атынан, бүркеншiк атпен немесе жасырын атпен пайдалану құқығы 
(авторлық атқа құқық);  
       3) өз туындысына өзге рiстер мен толықтырулар енгiзуге және оның атауын қоса 
алғанда, туынды жарық көргенде, көпшiлiк алдында орындалғанда немесе өзге түрде 
пайдаланылғанда автордың келiсiмiнсiз кiмнiң болса да өзгерiстер мен толықтырулар 
енгiзуiнен туындыны қорғау құқығы (туын дыға қол сұқпаушылық құқығы).  
       Автордың келiсiмiнсiз оның туындысын шығарғанда безендiрулер, алғысөздер, 
соңғысөздер, түсiнiктемелер немесе қандай да болсын түсiндiрмелер беруге тыйым 
салынады.  
       Автор қайтыс болғаннан кейiн оның туындысын қол  сұғушылықтан қорғауды өсиетте 
көрсетiлген адам, ал мұндай нұсқау болмаған жағдайда - автордың мұрагерлерi, сондай -
ақ заң актілеріне сәйкес авторлық құқықтарды қорғау жүктелген тұлғалар жүзеге 
асырады.  
      4) қызметтік міндеттерін немесе жұмыс берушінің  қызметтік тапсырмасын орындау 
тәртібімен жасалған, туындыларды қоспағанда, туындыға белгiсiз адамдар тобының қол 
жеткiзуiне жол ашу құқығы (халыққа жария ету құқығы).  
       2. Автор туындыны халыққа тарату туралы бұрын қабылдаған шешiмiнен бас тартуға 
құқылы (керi қайтарып алу құқығы), бұл жағдайда жоғалтылған пайдасын қоса алғанда, 
пайдаланушыға осындай шешiм арқылы келтiрiлген залал өтелуi керек. Егер туынды 
халыққа жария болып кетсе, автор оны керi қайтарып алатыны туралы көпшiлiкке 
хабарлауға мiндеттi . Бұл орайда ол туындының бұрын әзiрленген даналарын өз есебiнен 
айналыстан алып тастауға құқылы.  
       Осы тармақтың ережелерi қызметтiк туындыларға қолданылмайды.  
      3. Автордың бiреумен келiсiмi немесе автордың жеке мүлiктiк емес құқықтарын 
жүзеге асырудан бас тартуы туралы арызы жарамсыз болады.        Ескерту. 977 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.01.12 N 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.  
      978-бап. Автордың мүлiктiк құқықт ары  
      1. Авторға туындыны кез келген нысанда және кез келген әдiспен пайдалануға 
айрықша құқықтар берiледi.  
      2. Автордың туындыны пайдалануға айрықша құқықтары мынадай әрекеттердi жүзеге 
асыру, жүзеге асыруға рұқсат беру немесе тыйым салу құқығы н білдіреді:  
       1) туындыны қайта жаңғыртуына (қайта жаңғырту құқығы);  
      2) туындының түпнұсқасын немесе даналарын кез келген әдiспен таратуына: 
сатуына, айырбастауына, прокатқа (жалға) беруiне, өзге де операциялар, оның ішінде 
ашық ақпараттық -коммуникациялық желіде операциялар жасауына (тарату құқығы);  
       3) туындыны көпшiлiк алдында көрсетуiне (көпшiлiкке көрсету құқығы);  
       4) туындыны көпшiлiк алдында орындауына (көпшiлiк алдында атқару құқығы);  
       5) жалпыға бiрдей мәлiмдеу үшiн эфирге немесе кабель арқылы хабарлауды қоса 
алғанда туындыны көпшiлiкке хабарлауына (көпшiлiкке хабарлау құқығы);  
       6) туындыны эфирге беруiне (радио және теледидар арқылы тарату), оның iшiнде 
туындыны кабель немесе спутниктiк байланыс арқылы таратуы на (эфирге хабарлау құқығы);  
       7) туындыны аударуына (аудару құқығы);  
       8) туындыны қайтадан жасауына, аранжировкалауына немесе басқаша түрде өңдеуiне 
(өңдеу құқығы);  
       9) қала құрылысы, сәулет, безендiру жобасын iс жүзiне асыруына;  
       10) заңнамалық актiлерге қайшы келмейтiн өзге де әрекеттерді жүзеге асыруына.  
       3. Алып тасталды - ҚР 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен 
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.  
      4. Егер заңды түрде жарияланған туындының даналары оларды сату арқылы азаматтық 
айналымға енгiзiлсе, онда Қазақстан Республикасының  заң актiлерiнде көзделген 
жағдайларды қоспағанда, оларды одан әрi таратуға автордың келiсiмiнсiз және авторлық 
сыйақы төленбестен жол берiледі.  
       5. Туынды кiрiс келтiру мақсатымен сатылғандығына не оны сату бұған 
бағытталмағандығына қарамастан, пайдаланылған деп саналады.  
       6. Туындының (өнертабыстардың, өзге де техникалық, экономикалық, 
ұйымдастырушылық және  т.б. шешiмдердiң) мазмұнын құрайтын ережелердi iс жүзiнде 
қолдану туындыны авторлық құқық мағынасында пайдалану болмайды.  
      Ескерту. 978 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2005.11.22. N 90 (қолданысқа 
енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз), 2012.01.12 N 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 
№ 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      979-бап. Туындыны сақтауға бер у  
      1. Туындылардың қолжазбаларын, материалдық негiздегi басқа туындыларды, оның 
ішінде машинкаға басылғандарын сақтауға беру, егер осылайша сақтауға беру әркiмнiң 
кiруiне ашық қоймада (депозитарийде) жүргiзiлсе және депозитариймен жасалған шарт 
бойынша кез келген адамның туынды данасын алуына жол берiлсе, туындыны пайдалану деп 
танылады.  
       2. Туындыны сақтауға беру құқық иесiнiң депозитариймен туындыны пайдалану 
талаптарын белгiлейтiн шарты негiзiнде жүзеге асырылады. Мұндай шарт және 
депозитари йдiң пайдаланушымен шарты жария болып табылады (осы Кодекстiң 387 -бабы).  
      980-бап. Қазақстан Республикасының аумағында авторлық  
               құқықтың қолданылуы  
      1. Қазақстан Республикасының аумағында алғаш рет жарияланған немесе 
жарияланбағ ан, бiрақ түпнұсқасы қандай болса да объективтi нысанда оның аумағында 
болған туындыға авторлық құқық Қазақстан Республикасының аумағында қолданылады. Бұл 
жағдайда автор және (немесе) оның мұрагерлерi, сондай -ақ автордың басқа да құқықтық 
мирасқорлары өзде рiнiң азаматтығына қарамастан авторлық құқық иесi болып танылады.         2. Туындысы шет мемлекет аумағында алғаш рет жарияланған немесе қандай болса 
да объективті нысанда болған Қазақстан Республикасы азаматтарының да, сондай -ақ 
олардың құқықтық мирасқор ларының да авторлық құқығы танылады.  
       3. Халықаралық шарттарға сәйкес авторлық құқықты қорғау құқық иесіне берiлген 
жағдайда туындының шет мемлекет аумағында жариялану фактiсi тиiстi халықаралық 
шарттардың ережелерiне сай анықталады.  
       4. Қазақстан Республикасының аумағында туындыны қорғау мақсатында туындының 
авторы туынды алғаш рет аумағында қорғауға алынған мемлекеттiң заңы бойынша 
анықталады.  
      981-бап. Авторлық құқықтың қолданыла бастауы  
      Туындыға авторлық құқық оның жариялануын а қарамастан туындыға үшiншi 
тұлғалардың қабылдауына қолайлы объективтi нысан берiлген кезден бастап қолданыла 
бастайды. Ауызша туындыға авторлық құқық оны үшiншi тұлғаға хабарлаған кезден бастап 
қолданылады.  
       Егер туынды осы Кодекстiң 980 -бабының қ олдануына келмейтiн болса, мұндай 
туындыға авторлық құқық, егер ол Қазақстан Республикасында жүзеге асырылса, туынды 
алғаш рет жарияланған кезден бастап қорғалады.  
      982-бап. Авторлық құқықтың қолданылу мерзiмi  
      1. Авторлық құқық автордың бүкiл өмiрi бойына және ол қайтыс болғаннан кейiн, 
автор қайтыс болғаннан кейiнгі келесi жылдың бiрiншi қаңтарынан есептегенде, жетпiс 
жыл бойы күшiнде болады.  
       2. Бiрлесiп шығарылған туындыға авторлық құқық серiктес авторлардың бүкiл 
өмiрi бойына және ба сқа да серiктес авторлардың ең соңғысы қайтыс болғаннан кейін 
жетпiс жыл бойы күшінде болады.  
       3. Бүркеншiк атпен немесе жасырын атпен алғаш рет жарыққа шыққан туындыға 
авторлық құқық туынды жарыққа шыққаннан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан есепте генде 
жетпiс жыл бойы күшiнде болады.  
       Егер көрсетiлген мерзім iшiнде жасырын немесе бүркеншiк ат ашылса, осы баптың 
1-тармағында белгiленген мерзiм қолданылады.  
       4. Осы баптың 1 -тармағында көрсетiлген мерзiм iшiнде авторлық құқық автордың 
мұрагерлерiне тиесiлi болады және мұрагерлiк бойынша ауысады, автормен, оның 
мұрагерлерiмен және одан кейiнгi құқықтық мирасқорларымен шарт бойынша құқық алған 
құқықтық мирасқорларына тиесiлi болады.  
       5. Автор қайтыс болғаннан кейін отыз жылдың ішінде  алғаш рет жарыққа шыққан 
туындыға авторлық құқық туынды жарыққа шыққаннан кейiнгi жылдың бiрiншi қаңтарынан 
есептегенде ол жарыққа шыққаннан кейiнгi жетпіс жыл бойы күшiнде болады.  
       6. Авторлық, автордың есiмi және туындыға қол сұқпаушылық мерзiмсi з қорғалады.  
      Ескерту. 982 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
      983-бап. Туындының қоғам игiлiгiне ауысуы  
      1. Туындыға авторлық құқықтың қолданылу мерзiмi бiткеннен кейiн ол қоғамның 
игiлiгiне айналады.  
       2. Қоғамның игiлiгi болып табылатын туындыларды кез келген тұлға авторлық 
сыйақы төлеместен еркiн пайдалана алады. Бұл орайда авторлық құқық, автор есiмiне 
құқық және туындыға қол сұқпаушылық құқығы сақталуға тиiс.  
      Ескерту. 983 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
      984-бап. Авторлық құқықтарды басқару  
      1. Құқық иеленушi өзiне тиiстi құқы қтарды өз қалауы бойынша жеке жүзеге асыруға 
құқылы. Өзге адамдар авторлық құқықтарды тек құқық иеленушiнiң келiсiмi бойынша және, 
өкiлдiктi заңды өкiл жүзеге асыратын осы Кодекстiң 977 -бабында көзделген құқықтарды 
қоспағанда, оларға берiлген өкiлеттiк шег iнде ғана басқара алады.  
      2. Авторлық және сабақтас құқықтарды иеленушiлер  заң   актiлерiнде белгiленген 
тәртiппен авторлық және сабақтас құқықтарды басқару жүктелетiн ұйымдар құра алады.     51-тарау. Сабақтас құқықтар  
      985-бап. Сабақтас құқық тардың объектiлерi  
      Сабақтас құқықтар қойылымдарға, орындаушылыққа, фонограммаларға, эфирлiк және 
кабельдiк хабар таратушы ұйымдардың хабарларына, олардың мақсатына, мазмұны мен 
маңызына, сондай -ақ олардың көрсетiлу әдiстерi мен нысандарына қарамастан 
қолданылады.  
      986-бап. Сабақтас құқықтардың субъектiлерi  
      1. Орындаушылар, фонограмма жасаушылар мен эфирлік және кабельдік хабар тарату 
ұйымдары сабақтас құқық субъектiлерi болып табылады.  
       2. Фонограмма жасаушы, эфирлiк және кабельдiк хабар тарату ұйымд ары осы 
тарауда көзделген құқықтарды фонограмма жазылған не эфирге немесе кабель арқылы 
берiлетiн туындының орындаушысымен және оның авторымен жасалған шарт бойынша алынған 
құқықтар шегінде жүзеге асырады.  
      3. Орындалатын туынды авторларының құқықтар ы сақталған кезде, орындаушы осы 
тарауда көзделген және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құқықтарды жүзеге 
асырады. 
       4. Сабақтас құқықтардың пайда болуы және жүзеге асырылуы үшiн туындыны тiркеу 
немесе қандай да бiр басқа формалды талапта рды сақтау талап етiлмейдi.  
       5. Фонограмма шығарушы және (немесе) орындаушы өз құқықтары туралы жариялау 
үшiн орындау жазбасының, фонограмманың әрбiр данасында және (немесе) ол сақталатын 
әрбiр қорапта орналасатын және үш элементтен:  
       1) қоршауға алынған латынша "Р" әрпiнен;  
       2) айрықша сабақтас құқықтар иесiнiң есiмiнен (атауынан);  
       3) орындау жазбасының, фонограмманың бiрiншi жарияланған жылынан тұратын 
сабақтас құқықтарды қорғау белгісін пайдалануға құқылы.  
       6. Егер өзг еше дәлелденбесе, фонограммада және (немесе) оның қорабында есiмi 
немесе атауы көрсетiлген жеке немесе заңды тұлға фонограмма шығарушы болып танылады.  
      Ескерту. 986 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2005.11.22. N 90 (қолданысқа 
енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған 
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      987-бап. Сабақтас құқықтардың қолданылуы  
      1. Қазақстан Республикасының аумағында алғаш рет орын алған орын даушының 
орындауға құқығы Қазақстан Республикасының аумағында қолданылады. Бұл жағдайда 
орындаушының және оның мұрагерлерiнiң, сондай -ақ азаматтығына қарамастан орындаушының 
өзге де құқықтық мирасқорларының құқықтары танылады.  
       Орындау алғаш рет шет  мемлекеттiң аумағында жүзеге асырылған жағдайда да 
орындаушының, сондай -ақ оның құқықтық мирасқорларының құқығы танылады.  
       2. Егер фонограмма жазбасы алғаш рет Қазақстан Республикасында көпшiлiк 
алдында қайта жаңғыртылса немесе оның даналары көпшіл ікке таратылса, бұл фонограмма 
шығарушының құқықтары Қазақстан Республикасының аумағында қолданылады.  
       Қазақстан Республикасы азаматтарының немесе Қазақстан Республикасының 
аумағында тұрғылықты жерi немесе тұратын орны бар заңды тұлғалардың да фоног рамма 
шығару құқықтары танылады.  
       3. Егер ұйымның Қазақстан Республикасының аумағында ресми орналасқан жері 
болса және хабарларды Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан таратқыштар 
көмегiмен жүзеге асырса, оның эфирлiк немесе кабельдiк хабар та ратуды ұйымдастыру 
құқығы танылады.  
       4. Өзге де шетелдiк орындаушылардың, фонограммалар шығарушылардың, эфирлiк 
немесе кәбiлдiк хабар тарату ұйымдарының құқықтары Қазақстан Республикасының 
аумағында Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта рға сәйкес қорғалады.  
      Ескерту. 987 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
       988-бап. Сабақтас құқықтар субъектiлерiнiң құқықтарын  
               реттеу        Орындаушының, фонограмма шығарушының, эфирлiк және кабельдiк хабар тарату 
ұйымдарының айрықша және өзге де құқықтарының көлемi мен мазмұнын, сондай -ақ аталған 
субъектiлердiң айрықша құқықтарын шектеу жағдайлары мен шектерi және оларды бұзғаны 
үшiн жау апкершiлiк  заң актiлерiмен реттеледi.  
      Ескерту. 988 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
       989-бап. Сабақтас құқықтардың қолданылу мерзiмi  
      1. Орынд аушыға қатысты сабақтас құқықтар алғаш рет орындалғаннан кейiн немесе 
қойылғаннан кейiн жетпiс жыл бойы күшiнде болады. Орындаушының өз аты -жөнiне және 
орындауды немесе қойылымды бұрмалаудан қорғауға құқықтары мерзiмсiз қорғалады.  
       2. Фонограмма шығ арушыға қатысты сабақтас құқықтар фонограмма алғаш рет 
жарияланғаннан кейiн жетпiс жыл бойы не, фонограмма бұл мерзiм iшiнде жарияланбаса, 
ол алғаш рет жазылғаннан кейiн жетпiс жыл бойы күшiнде болады.  
       3. Эфирлiк хабар тарату ұйымына қатысты сабақт ас құқықтар мұндай ұйым эфирге 
алғаш рет хабар берудi жүзеге асырғаннан кейiн жетпiс жыл бойы күшiнде болады.  
       4. Кабельдік хабар тарату ұйымына қатысты сабақтас құқықтар мұндай ұйым кабель 
бойынша алғаш рет хабар берудi жүзеге асырғаннан кейiн жетп iс жыл бойы күшiнде 
болады.  
       5. Осы баптың 1 -4-тармақтарында көзделген мерзiмдердi есептеу мерзiмi өтуiнiң 
басталуына негiз болатын заңды факт орын алған жылдан кейiнгi жылдың бiрiншi 
қаңтарынан басталады.  
      Ескерту. 989 -бапқа өзгерту енгізілді  - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
     990-бап. Шетелдiк азаматтар немесе шетелдiк заңды  
              тұлғалар болып табылатын орындаушылардың,  
              фонограммалар шығарушыла рдың, эфирлiк және  
              кабельдік хабар тарату ұйымдарының құқықтары  
      Шетелдiк азаматтар немесе шетелдiк заңды тұлғалар болып табылатын 
орындаушылардың, фонограммалар шығарушылардың, эфирлiк және кабельдiк хабар тарату 
ұйымдарының құқықтары, егер олар өздерiнiң алғашқы қойылымын, орындауын, жазбасын 
немесе эфирге хабар  таратуын Қазақстан Республикасының аумағынан тыс жерде жүзеге 
асырса, оның аумағында Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға 
сәйкес қолданылады.  
      Ескерту. 990 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
   52-тарау. Өнертабысқа, пайдалы модельге,  
       өнеркәсіптік үлгіге құқық  
      991-бап. Өнертабысты, пайдалы модельді, өнеркәсіптік  
               үлгіні құқықтық қорғау талаптары  
      1. Өнертабысқа, пайдалы модельге және өнеркәсiптiк үлгiге құқықтар патентпен 
қорғалады.  
       2. Жаңа, өнертапқыштық деңгейi бар және өнеркәсiпте қолдануға болатын 
техникалық шешiм құқықтық қорғау берiлетiн өнертабыс болып танылады.  
       3. Жаңа және өне ркәсiпте қолдануға болатын техникалық шешім құқықтық қорғау 
берiлетiн пайдалы модель болып танылады.  
       4. Бұйымның сыртқы түрiн белгiлейтiн, жаңа, түпнұсқалық болатын көркемдiк -
конструкторлық шешім құқықтық қорғау берілетін өнеркәсіптік үлгі болып та нылады.  
       5. Патент алу құқығы туындайтын өнертабысқа, пайдалы модельге, өнеркәсiптiк 
үлгiге қойылатын талаптар, мемлекеттiк уәкiлеттi органның (бұдан әрi - патенттiк 
органның (ұйымның) оны беру тәртiбi заңнамалық актiде белгiленедi.  
      6. Патент ке қабiлетi жоқ техникалық шешiмдердiң, бұйымдардың көркемдiк -
конструкторлық шешiмдерiнiң тiзбесi  заң актiлерiмен белгiленедi.  
      Ескерту. 991 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02 N 237, 2012.01.12 N 
537-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн кү нтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 07.04.2015 № 300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік 
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      992-бап. Өнертабысты, пайдалы модельдi, өнеркәсiптiк  
               үлгiнi пайдалану құқығы  
      1. Патент иесiнiң өнiмдi қорғалған шешiмдердi қолдану арқылы өндiру, патентпен 
қорғалған технологиялық процестердi өз өндiрiсiнде қолдану, қорғалған шешiмi бар 
бұйымдарды сату немесе сатуға ұсыну, тиiстi бұйымдарды импорттау құқықт арын қоса 
алғанда, патентпен қорғалған өнертабысты, пайдалы модельдi, өнеркәсiптiк үлгiнi өз 
қалауы бойынша пайдалануға айрықша құқығы болады.  
      2. Осы Кодекске немесе басқа  заң актiлерiне сәйкес патент иеленушінің 
құқықтарын бұзу болып табылмайтын па йдалану жағдайларын қоспағанда, басқа адамдардың 
өнертабысты, пайдалы модельдi, өнеркәсiптiк үлгiнi патент иесiнiң рұқсатынсыз 
пайдалануға құқығы жоқ.  
       3. Патенттелген өнертабысты, пайдалы модельдi немесе өнеркәсiптiк үлгiнi 
қолданып жасалған бұйымд арды рұқсатсыз жасау, қолдану, импорттау, сатуға ұсыну, сату, 
азаматтық айналымға өзгедей енгiзу немесе осы мақсатпен сақтау, сондай -ақ өнертабысқа 
патентпен қорғалатын әдiстi қолдану немесе тiкелей өнертабысқа берiлген патентпен 
қорғалатын әдiс арқылы дай ындалған бұйымды азаматтық айналымға енгiзу не осы 
мақсатпен сақтау патент иесiнiң айрықша құқығын бұзу болып танылады.  
       Өзгеше дәлелденбейiнше бұйым патенттелген әдiспен жасалған болып саналады.  
      Ескерту. 992 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02. N 237; 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
       993-бап. Патентке берiлетiн құқыққа билiк ету  
      Ескерту. 993 -баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 07.04.2015 № 300 -V 
Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі).  
      Патентті алуға құқық, өтiнiмдi тiркеуден туындайтын құқықтар, патенттi иеленуге 
құқық және патенттен туындайтын құқықтар басқа тұл ғаға толығымен немесе iшiнара 
берiлуi мүмкiн.  
      Ескерту. 993 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02. N 237; 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
       994-бап. Авторлық құқық  
      1. Өнертабыстың, пайдалы модельдiң, өнеркәсiптiк үлгiнiң авторына авторлық 
құқық тиесілі болады.  
       2. Авторлық құқық және өнертабысқа, пайдалы модельге, өнеркәсiптiк үлгiге 
басқа да жеке құқықтар қорғау құжатына негiзделген құқы қтардың туындаған кезiнен 
бастап пайда болады.  
       3. Өнертабыс, пайдалы модель, өнеркәсiптiк үлгi авторына заң актiлерi арнайы 
құқықтарды, әлеуметтiк сипаттағы жеңiлдiктер мен артықшылықтарды бекiтiп бере алады.  
       4. Өтiнiмде автор ретiнде көрсе тiлген тұлға өзгеше дәлелденгенше автор болып 
есептеледi. Дәлелдемелер ретiнде құқық пайда болғанға дейiн орын алған фактiлер мен 
мән-жайлар ғана тартылуы мүмкiн.  
      Ескерту. 994 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02. N 237; 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
       995-бап. Өнертабыстың, пайдалы модельдiң, өнеркәсiптiк  
               үлгiнiң тең авторлары  
      1. Өнертабыстың, пайдалы модельдiң, өнеркәсiптiк үлгiнiң тең авторларының өзара 
қатынасы олардың арасындағы келiсiммен белгiленедi.  
       2. Өнертабысты, пайдалы модельдi, өнеркәсiптiк үлгiнi жасауға шығармашылық 
емес жәрдем (техникалық, ұйымдастыр ушылық немесе өзге де көмек, құқықтарды ресiмдеуге 
жәрдемдесу және т.б.) тең авторлыққа әкеп соқпайды.        996-бап. Қызметтік өнертабыстар, пайдалы модельдер,  
                өнеркәсіптік  үлгілер 
      Қызметкер өзiнiң қызметтiк мiндеттерiн немесе жұмыс  берушiнiң нақты тапсырмасын 
орындаған кезде жасаған өнертабысқа, пайдалы модельге, өнеркәсiптiк үлгiге (қызметтік 
өнертабыстарға, пайдалы модельдерге, өнеркәсіптік үлгілерге) патентке берiлетiн 
құқық, егер олардың арасындағы шартта өзгеше көзделмесе, жұмы с берушiге тиесілі 
болады. 
      Ескерту. 996 -бап жаңа редакцияда - ҚР 07.04.2015 № 300-V Заңымен (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
      997-бап. Автордың қызметтiк өнертабыс, пайдалы модель,  
                өнеркәсiптiк үлгi үшiн сыйақы алуға құқығы  
      Авторға қызметтiк өнертабыс, пайдалы модель, өнеркәсiптiк үлгi үшiн сыйақы 
төлеу мөлшерi, шарттары және тәртiбi автор мен жұмыс берушi арасындағы келiсiмде 
айқындалады. Егер автор мен жұмыс беру шiнiң қызметтiк өнертабысты, пайдалы модельдi 
немесе өнеркәсiптiк үлгiнi жасаудағы үлесiн мөлшерлеу мүмкiн болмаса, авторға сыйақы 
төлеу мөлшері, шарттары және тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде 
айқындалады.  
      Ескерту. 997 -бап жаңа редакцияда - ҚР 31.10.2015 № 382-V Заңымен (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
      998-бап. Патенттің Қазақстан Республикасының аумағында  
                қолданылуы  
      Ескерту. 998 -баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 07.04.2015 № 300 -V 
Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі).  
      1. Қазақстан Республикасының аумағында  уәкiлеттi орган берген өнертабысқа, 
пайдалы модельге жән е өнеркәсiптiк үлгiге патенттер қолданылады.  
       2. Шет мемлекет немесе халықаралық ұйым берген патенттер, Қазақстан 
Республикасының аумағында Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделген 
жағдайларда қолданылады.  
       3. Егер белгiлен ген тәртiпте мәлiмденген шешiм тиiсiнше өнертабыстарға, 
пайдалы модельдерге немесе өнеркәсiптiк үлгiлерге Қазақстан 
Республикасының  заңнамалық актiлерiнде қойылатын талаптарға сай келсе, шетелдіктер 
мен шетелдiк заңды тұлғалар немесе олардың құқықтық мирас қорлары Қазақстан 
Республикасында өнертабысқа, пайдалы модельге және өнеркәсiптiк үлгіге патент алуға 
құқылы.  
      Ескерту. 998 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02. N 237; 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
      999-бап. Патенттiң қолданылу мерзiмi  
       1. Патент патенттiк органға (ұйымға) өтiнiм берілген күннен бастап қолданылады 
және Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген талаптар сақталған кезде : 
      1) өнертабысқа патент – жиырма жыл бойы күшiн сақтайды.  
      Қолданылуы үшін Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы 
заңнамасында белгіленген тәртіппен рұқсаттар алу талап етілетін дәрілік затқа, 
пестицидке (улы химикатқа) жат атын өнертабысқа қатысты айрықша құқықтың және осы 
құқықты куәландыратын патенттің қолданылу мерзімі патент иеленушінің өтінішхаты 
бойынша, бірақ бес жылдан аспайтындай етіп ұзартылуы мүмкін.  
      Көрсетілген мерзім бес жыл шегеріле отырып, өнертабысқа па тент беруге өтінім 
берілген күннен бастап өнертабысты қолдануға алғашқы рұқсат алынған күнге дейін өткен 
уақытқа ұзартылады;  
      2) пайдалы модельге патент – бес жыл бойы күшiн сақтайды. Патенттің қолданылу 
мерзімін патенттік орган (ұйым) патент иеленушi нiң өтiнiшхаты бойынша, бірақ үш 
жылдан аспайтындай етіп ұзартуы мүмкiн;  
      3) өнеркәсiптiк үлгiге патент – он бес жыл бойы күшiн сақтайды. Патенттің қолданылу  мерзімін патенттік орган (ұйым) патент иеленушiнiң өтiнiшхаты бойынша, 
бірақ бес жылдан аспай тындай етіп ұзартуы мүмкiн.  
      2. Өнертабысты, пайдалы модельдi, өнеркәсiптiк үлгiнi қорғау патенттік органға 
(ұйымға) өтiнiм берілген күннен бастап қолданылады. Құқықтарды қорғау патент 
берiлгеннен кейiн жүзеге асырылуы мүмкiн. Патент беруден бас тарты лған жағдайда, 
қорғауға алынбаған деп есептеледі.  
      3. Өнертабыстың, пайдалы модельдiң, өнеркәсiптiк үлгiнiң басымдығы Қазақстан 
Республикасының заңдарында көзделген тәртiппен айқындалады.  
      4. Айрықша құқықтың қолданылу мерзімі өткеннен кейін, сон дай-ақ қолданылуы 
мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда, өнертабыс, пайдалы модель немесе өнеркәсіптік 
үлгі қоғамдық игілікке өтеді.  
      5. Қоғамдық игілікке өткен өнертабысты, пайдалы модельді немесе өнеркәсіптік 
үлгіні кез келген адам ешкімнің келісімі нсіз немесе рұқсатынсыз және пайдаланғаны 
үшін сыйақы төлемінсіз еркін пайдалана алады.  
      Ескерту. 999 -бап жаңа редакцияда - ҚР 07.04.2015 № 300-V Заңымен (алғашқы ресми 
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
       1000-бап. Патенттік құқықтарды беру туралы шарт  
      Патенттi басқаға беру туралы шарт жазбаша нысанда жасалуға тиіс және патентт iк 
органда (ұйымда) т iркелуге жатады. Жазбаша нысанның немесе т iркеу туралы талаптың 
сақталмауы шарттың жарамсыздығына әкеп соғады. 
      Ескерту. 1000 -бап жаңа редакцияда - ҚР 07.04.2015 № 300-V Заңымен (алғашқы 
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
       1001-бап. Өнертабысты, пайдалы модельд i, өнеркәс iптiк  
                үлгiнi пайдалануға лицензиялық шарт  
      1. Өнертабысты, пайдалы модельд i, өнеркәс iптiк үлгiнi пайдалануға лицензиялық 
шарт пен қосалқы лицензиялық шарт жазбаша нысанда жасалады және патентт iк органында 
(ұйымында) т iркелуге ти iс. Жазбаша нысанның немесе  тiркеу туралы талаптың сақталмауы 
шарттың жарамсыздығына әкеп соғады.  .V106234 
       2. Лицензиялық шарттың мазмұны осы Кодекст iң 966-бабында жазылған талаптарға 
сәйкес келуге ти iс.  
      1002-бап. Ашық лицензия  
      1. Патент иес i кез келген тұлғаға өнертабысты , пайдалы модельд i, өнеркәс iптiк 
үлгiнi пайдалануға лицензия (ашық лицензия) алу құқығын беру туралы патентт iк 
органына (ұйымына) өт iнiш бере алады.  
       2. Ашық лицензияны пайдалануға ниет б iлдiрген тұлға патент иес iмен төлем 
туралы шарт жас асуға мiндеттi. Мұндай шарттың талаптары туралы дауларды сот шешед i.  
       Ашық лицензияға құқық беру туралы патент иес iнiң өтiнiшi қайтарып алуға 
жатпайды.  
      1003-бап. Патентті бұзғаны үшін жауаптылық  
      Ескерту. 1003 -баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 07.04.2015 № 300 -V 
Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі).  
      Патент иеленушінің талабы бойынша патентті бұзу тоқтатылуы ти iс, ал оны бұзушы 
патент иеленушіге өз i келтiрген зал алдарды өтеуге м iндеттi (осы Кодекст iң 9-бабы). 
Патент иеленуші келт iрiлген залалдың орнына тәрт iп бұзушыдан өнертабысты, пайдалы 
модельдi, өнеркәс iптiк үлгiнi заңсыз пайдалану салдарынан алынған к iрiстi өндiрiп 
алуға құқылы.  
      Ескерту. 1003 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02. N 237; 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
       1004-бап. Оған дей iн пайдалану құқығы  
      1. Өнертабысты ң, пайдалы модельд iң, өнеркәс iптiк үлгiнiң басымдық алған күн iне 
дейiн Қазақстан Республикасының аумағында автордан тәуелсіз жасалған соған ұқсас 
шешімді адал ниетпен пайдаланған немесе осыған қажетт i дайындықтар жасаған кез келген тұлға пайдалану көлем iн кеңейтпестен оны әр i қарай тег iн пайдалану құқығын сақтайды.  
       2. Өнертабысты, пайдалы модельд i, өнеркәс iптiк үлгiнi басымдық алған күн iнен 
кейiн, бiрақ өнертабысқа, пайдалы модельге, өнеркәс iптік үлг iге патент беру туралы 
мәлiметтер ресми жарияланған күнге дей iн адал ниетпен пайдалана бастаған тұлға патент 
иеленушінің талап ету i бойынша одан әр i пайдалануды тоқтатуға м iндеттi. Алайда мұндай 
тұлға патент иес iне өзiнiң осындай пайдалануы нәтижес iнде келт iрiлген залалды өтеуге 
мiндеттi емес.  
      Ескерту. 1004 -бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.03.02. N 237; 07.04.2015 № 
300-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң 
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.  
       1005-бап. Патент иес iнiң құқықтарын шектеу  
      Патент иесiнiң құқықтарын шектеу нег iзi, патентт i тоқтату (жою) талаптары, оны 
жарамсыз деп тану, оның қолданылуын тоқтату, лицензияларды мәжбүрлеп беру және 
патенттерд i мәжбүрлеп иел iктен алу  заң актiлерiмен белг iленедi.  
   53-тарау. Селекциялық жетістіктерге құқық  
      1006-бап. Өсiмдiктердiң жаңа сорттарына және  
                жануарлардың жаңа тұқымдарына құқықты  
                қорғаудың талаптары  
      1. Өсiмдiктердiң жаңа сорттарына және жануарлардың жаңа тұқы мдарына құқық 
(селекциялық жет iстiктер) патент бер iлген жағдайда қорғалады. Патент арқылы патент 
иесiнiң селекциялық жет iстiктердi, оның басымдығын пайдалануына және селекционерд iң 
авторлығына айрықша құқықты куәландырады.  
       Өсімдік шаруашылығында жа санды жолмен немесе сұрыптау жолымен алынған және оны 
қолда бар өс iмдiктер сорттарынан ерекшеленд iретiн бiр немесе б iрнеше шаруашылық 
белгiлерi бар өсiмдiк сорты селекциялық жет iстiк деп танылады.  
       Мал шаруашылығында адам жасап шығарған және оны осы түрдег i жануарлардың өзге 
тұқымдарынан айыруға мүмк iндiк беретiн генеологиялық құрылымы мен қасиет i бар және 
бiр тұқым рет iнде көбейту үш iн сан жағынан жетк iлiктi тұқым, яғни шығу тег i ортақ 
жануарлардың  саны көп тұтас тобы селекциялық жет iстiк деп танылады.  
      2. Селекциялық жет iстiктердi құқықтық қорғау талаптары, өсімдік сорттарына және 
жануарлар тұқымдарына патентті ресімдеу мен беру тәрт iбi заң актiлерiмен белгiленедi.  
      3. Осы тараудың ереж елерінде және селекциялық жетістіктерді қорғау 
туралы заңдарда өзгеше көзделмесе, селекциялық жет iстiктерге құқықтар мен осы 
құқықтарды қорғауға байланысты қатынастарға ти iсiнше осы Кодекст iң 992-998, 1000 -
1004-баптарының ережелер i қолданылады.  
      Ескерту. 1006 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2005.11.22. N 
90 (қолданысқа енгізілу тәртібін   2-баптан қараңыз) Заңымен.  
       1007-бап. Автордың селекциялық жет iстiк атауын айқындау  
                құқығы  
      1. Селекциялық жет iстiктiң авторы оның  заңдарда белг iленген талаптарға сай 
келуге тиісті атауын айқындауға құқылы.  
       2. Қорғалатын селекциялық жет iстiктердi өндiру, ұдайы өндіру, сатуға ұсыну, 
сату және өткізудің өзге де түрлері кезінде олар үшін тіркелген атауларды қо лдану 
мiндеттi. Өндiрiлген және (немесе) сатылатын тұқымдарға, асыл тұқымды материалға 
тiркелгеннен өзгеше атау беруге жол бер iлмейдi.  
       3. Тiркелген селекциялық жет iстiктiң атауын оған қатысы жоқ өс iрiлген және 
(немесе) сатылатын тұқымдар мен асыл тұқымды материалға беру патент иес i мен 
селекционерд iң құқықтарын бұзу болып табылады.  
      1008-бап. Селекциялық жет iстiк авторының сыйақы  
                алуға құқығы  
      1. Патент иес i болып табылмайтын селекциялық жет iстiктiң авторы патентт iң 
қолданылу мерз iмi iшiнде патент иес iнен селекциялық жет iстiктi пайдаланғаны үш iн 
сыйақы алуға құқылы.  
       2. Селекциялық жет iстiк авторына сыйақы төлеуд iң мөлшерi мен талаптары оның өзi мен патент иес i арасында жасалған шартта белг iленедi. Бұл орайда сыйақының 
мөлшерi лицензияларды сатудан түскен түс iмдi қоса алғанда, патент иес i селекция 
жетiстiктерiн пайдаланғаны үш iн алатын жыл сайынғы түс iмдер сомасының кем iнде бес 
процентi болуға ти iс.  
       Сыйақы авторға, егер автордың патент иес iмен шартында өзгеше көзделмесе, 
селекциялық жет iстiк пайдаланылған әрб iр жыл аяқталғаннан кейін алты ай ішінде 
төленеді.  
      1009-бап. Патент иес iнiң селекциялық жет iстiкке құқығы  
      Селекциялық жет iстiк патент i иесiнiң осы жетiстiктi селекциялық жет iстiктердi 
қорғау туралы  заң актiлерiнде белг iленген шекте пайдалануға айрықша құқығы болады.  
      1010-бап. Патент иес iнiң мiндеттерi  
      Селекциялық жет iстiк патент iнiң иесi:  
       1) өндiрiсте пайдалануға ж iберiлген сортты, тұқымды айналымға енг iзуге;  
       2) өсiмдiктiң тиiстi сортын немесе жануарлардың ти iстi тұқымын патентт i 
қолдану мерз iмi iшiнде сорттың немесе тұқымның сараптама органы белг iлеген ресми 
сипаттамасында көрсет iлген белг iлерi сақталатындай ет iп ұстауға м iндеттi.  
      1011-бап. Селекциялық жет iстiкке патентт iң  
                қолданылу мерз iмi  
      Селекциялық жет iстiкке патентт iң қолданылуы патентт iк органға (ұйымға) өт iнiм 
берiлген күннен басталады және жиырма бес жыл бойына жалғасады.  
      Селекциялық жет iстiктердiң жекелеген түрлер i үшiн патентт i қолданудың неғұрлым 
ұзағырақ мерз iмi, сондай -ақ оларды патентт iк органның (ұйымның) ұзарту мүмк iндiгi 
селекциялық жет iстiктер туралы  заң актiлерiмен белг iленуi мүмкiн.  
      РҚАО-ның ескертпесі!  
      1012-бап жаңа редакцияда көзделген - ҚР 27.11.2015 № 424-V Заңымен (алғашқы 
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа  енгізіледі).  
      1012-бап. Селекциялық жетiстiктердi пайдалануға жіберу  
      1. Құқықтық қорғау берiлген (пат ентi бар) селекциялық жетiстiктер мен өндiрiсте 
пайдалануға жiберiлген Селекциялық жетiстiктердiң мемлекеттiк тiзiлiмге енгiзiлгенi 
туралы мәлiметтердi пайдалануға жол берiледi.  
      2. Өндiрiсте пайдалануға жiберiлген өсiмдiк сорттары мен жануарлардың 
тұқымдарын  Селекциялық жетiстiктердiң мемлекеттiк тiзiлiмiне енгiзудi шаруашылыққа 
пайдалылығына мемлекеттiк сынақтың нәтижелерi бойынша, селекциялық жетiстiктерге 
сараптама мен сынақты басқаратын  мемлекеттiк органдар жүзеге асырады.  
   54-тарау. Интегралд ы микротәсімдер топологиясына құқықтар  
      1013-бап. Интегралды микротәсiмдер топологиясына  
                құқықтарды қорғау талаптары  
      1. Осы тарауда және өзге де заң актiлерiнде көзделген құқықтық қорғау 
интегралды микротәсiмдердiң түпнұсқа то пологиясына ғана қолданылады.  
       Автордың шығармашылық қызметi нәтижесiнде жасалып, материалдық көздерде 
көрсетiлген интегралды микротәсiмдер мен олардың арасындағы байланыстардың 
элементтерi жиынтығының кеңiстiктiк -геометриялық орналасуы интегралды м икротәсiмнiң 
түпнұсқалық топологиясы деп танылады.  
       2. Осы бөлiмнiң баптарымен берiлген құқықтық қорғау топологияда iске асуы 
мүмкiн идеяларға, әдiстерге, жүйелерге, технологияға немесе кодтандырылған ақпаратқа 
қолданылмайды.  
       3. Интегралды м икротәсiмдер топологиясы құқығына және осы құқықтарды қорғауға 
байланысты қатынастарға тиiсiнше осы Кодекстiң 994 -997-баптарының ережелерi 
қолданылады.  
      1014-бап. Интегралды микротәсiмдер топологиясына  
                айрықша құқық  
      1. Интегра лды микротәсiмдер топологиясы авторының немесе өзге де құқық иесiнiң 
бұл топологияны өз қалауы бойынша, атап айтқанда, мұндай топологияны басқа 
тұлғалардың тиісті рұқсатсыз пайдалануына тыйым салу құқығын қоса алғанда, мұндай топологиясы бар интегралды мик ротәсiм дайындау жолымен пайдаланудың айрықша құқығы 
болады.  
       2. Топологияның бiрнеше авторына немесе өзге де құқық иелерiне тиесiлi 
құқықтарды пайдалану тәртiбi олардың арасындағы шартпен белгiленедi.  
       3. Автордың рұқсатынсыз мынадай әрекетт ердi жасау:  
       1) интегралды микротәсiмге енгiзу арқылы немесе өзге де түрде, оның түпнұсқа 
болып табылмайтын бөлiгiн қоспағанда, топологияны тұтас немесе оның бөлiктерiн 
көшiрiп алу;  
       2) топологияны немесе осы топология бар интегралды микротәсiмдi қолдану, 
әкелу, сатуға ұсыну, сату және өзге де айналымға енгiзу айрықша құқықты бұзу болып 
табылады.  
      4. Топологияға құқық иесiнiң айрықша құқығын бұзу болып табылмайтын 
әрекетте рдiң тiзбесi  заң актiлерiнде белгiленедi.  
      1015-бап. Топологияларды тiркеу  
      1. Интегралды микротәсiм топологиясының авторы немесе өзге де құқық иесi 
уәкiлеттi мемлекеттiк органға өтiнiм беру жолымен топологияны тiркетуге құқылы.  
       2. Тiркеуге өтiнiм беру, егер топология қолданылған болса, оны алғаш рет 
қолданған күннен бастап екi жылдан аспайтын мерзiмде жүзеге асырылуы мүмкiн.  
      3. Топологияны, сондай -ақ оларға құқықты толық немесе iшiнара беру туралы 
шарттарды тiркеу тәртiбi  заң актiлерiмен белгiленедi.  
      1016-бап. Топологияны қолдануға айрықша құқықтың  
                қолданылу мерзiмi  
      1. Топологияны пайдалануға айрықша құқық топология тiркелген күннен бастап он 
жыл бойы күшiнде болады.  
       Егер топологияны тiркеу ж үргiзiлмесе, аталған он жыл мерзiм осы топологияның 
немесе осы топология бар интегралды тәсiмнің дүние жүзiнiң кез келген елiнде алғаш 
рет пайдаланылғаны құжат арқылы расталған күннен бастап есептеледi.  
       2. Түпнұсқамен бiрдей, басқа автор өз бетiмен  жасаған топологияның пайда болуы 
осы баптың 1 -тармағында аталған айрықша құқық мерзiмiн үзбейдi және тоқтатпайды.  
   55-тарау. Ашылмаған ақпаратты заңсыз пайдаланудан қорғау  
 құқығы  
      1017-бап. Ашылмаған ақпаратты құқықтық қорғау талаптары  
      1. Техникалық, ұйымдық немесе коммерциялық ақпаратты, оның iшiнде үшiншi 
тұлғаларға белгiсiз (ашылмаған ақпарат) өндiрiстiк құпияларды (ноу -хау) заңды түрде 
иеленетiн тұлғаның, егер осы Кодекстiң 126 -бабының 1 -тармағында белгiленген талаптар 
сақталса, осы а қпаратты  заңсыз пайдаланудан қорғауға құқығы бар.  
       2. Ашылмаған ақпаратты заңсыз пайдаланудан қорғау құқығы осы ақпаратқа қатысты 
қандай да болсын шарттылықты орындауға (оны тiркеу, куәлiк алу және т. б.) қарамастан 
туындайды.  
       3. Ашылмаған а қпаратты  қорғау туралы ережелер, заң актiлерiне сәйкес қызметтiк 
немесе коммерциялық құпия бола алмайтын мәлiметтерге (заңды тұлғалар туралы 
мәлiметтер, мүлiкке құқықтар және олармен мәмiлелер туралы мәлiметтер; статистикалық 
нысанда ұсынылуға жататын мәлi меттер және басқалары) қатысты қолданылмайды.  
      4. Ашылмаған ақпаратты қорғау құқығы осы Кодекстiң 126 -бабының 1 -тармағында 
көзделген талаптар сақталған жағдайда қолданыла бередi.  
      Ескерту. 1017 -бапқа өзгерту енгізілді - ҚР 2010.03.19 № 258-IV Заңымен. 
      1018-бап. Ашылмаған ақпаратты заңсыз пайдаланғаны үшiн  
                жауапкершiлiк  
      1. Ашылмаған ақпаратты заңсыз негiзде алған немесе таратқан не оны пайдаланушы 
тұлға осы ақпаратқа заңды түрде иелік етушiге оны заңсыз пайдаланудан к елтiрiлген 
залалдарды өтеуге мiндеттi.  
       2. Егер ашылмаған ақпаратты заңсыз пайдаланушы тұлға оны таратуға құқығы жоқ 
тұлғадан алса, ол туралы ақпаратты алушы бiлмесе және бiлуге тиiс болмаса (адал 
ниеттi алушы), ашылмаған ақпараттың заңды иесi адал ниеттi алушы оны пайдалану заңсыз екенiн бiлгеннен кейiн одан ашылмаған ақпаратты пайдаланудан келтiрiлген залалдардың 
орнын толтыруды талап етуге құқылы.  
       3. Ашылмаған ақпаратқа заңды иелiк етушi тұлға оны кiм заңсыз пайдаланса, 
содан оның пайдалан ылуын дереу тоқтатуды талап етуге құқылы. Алайда сот ашылмаған 
ақпаратты адал ниеттi алушының оны пайдалануға жұмсаған қаражатын ескере отырып, оны 
айрықша тегiн лицензия талаптарымен одан әрi пайдалануға рұқсат беруi мүмкiн.  
       4. Ашылмаған ақпаратты ң мазмұнын құрайтын мәлiметтердi өз бетiнше және заңды 
түрде алған тұлға бұл мәлiметтердi тиiстi ашылмаған ақпарат иесінің құқықтарына 
қарамастан пайдалануға құқылы және мұндай пайдалану үшiн оның алдында жауап бермейдi.  
      1019-бап. Ашылмаған ақпаратт ы заңсыз пайдаланудан  
                қорғауға құқықтың ауысуы  
      1. Ашылмаған ақпаратқа иелiк етушi тұлға осы ақпараттың мазмұнын құрайтын 
мәлiметтердiң бәрiн немесе оның бiр бөлiгiн лицензиялық шарт бойынша басқа тұлғаға 
бере алады (осы Кодекстiң 96 6-бабы).  
       2. Лицензиат шарт бойынша алынған ақпарат құпиясын қорғауға тиiстi шараларды 
қолдануға мiндеттi және лицензиар сияқты оны үшiншi тұлғалардың заңсыз пайдалануынан 
қорғауға да сондай құқығы болады. Егер шартта өзгеше көзделмесе, лицензиялық шарт 
тоқталғаннан кейiн де, егер тиiстi мәлiметтер ашылмаған ақпарат болып қала беретiн 
болса, ақпараттың   құпиялылығын сақтау мiндетi лицензиатқа жүктеледi.  
   56-тарау. Азаматтық айналымға, тауарларға және қызмет  
 көрсетулерге қатысушыларды дараландыру  құралдары  
     Параграф 1. Фирмалық атау  
      1020-бап. Фирмалық атауға құқық  
      1. Заңды тұлғаның ресми бланк iлерде, баспа басылымдарында, жарнамада, маңдайша 
жазуларда, анықтамалықтарда, шоттарда, интернет -ресурстарда, тауарлар мен олардың 
қорабында  және заңды тұлғаны даралауға қажетт i өзге де жағдайларда фирмалық атауды 
(осы Кодекст iң 38-бабы) пайдалануға айрықша құқығы бар.  
      2. Заңды тұлғаның фирмалық атауы оның жарғысы бек iтілген кезде айқындалады. 
Заңды тұлға белг iлi бiр фирмалық ат аумен Бизнес -сәйкестенд iру нөмiрлерiнiң ұлттық 
тiзiлiмiне енгiзiледi. 
      3. Тiркелiп қойған заңды тұлғаның фирмалық атауына ұқсас фирмалық атауды 
пайдалануға болмайды, өйткен i мұның өз i тиiстi заңды тұлғалардың ұқсап кету iне, 
сондай-ақ олар шығаратын та уарлар немесе көрсетет iн қызметтер жөн iнде жаңылыстыруға 
әкеп соғуы мүмк iн. 
      4. Егер б iр заңды тұлғаның фирмалық атауы кәс iпкерлiк қызметті жүзеге асыратын 
басқа заңды тұлғаның немесе жеке тұлғаның тауар таңбасына (қызмет көрсету таңбасына) 
ұқсас неме се онымен араласып кету дәрежес iне дейiн бiрдей және осындай ұқсастық пен 
бiрдейлiктiң нәтижесiнде тұтынушыларды жаңылыстыруы мүмк iн болса, онда айрықша құқығы 
ерте пайда болған дараландыру құралы (фирмалық атау, тауар таңбасы, қызмет көрсету 
таңбасы) басымдыққа ие болады. Осындай дараландыру құралының иеленушіс i Қазақстан 
Республикасының заңнамасында белгіленген тәрт iппен біртектес тауарларға немесе 
көрсетілетін қызметтерге арналған тауар таңбасына (қызмет көрсету таңбасына) құқықтық 
қорғау беруд i жарамсыз деп тануды немесе фирмалық атауды пайдалануға тыйым салуды 
талап етуге құқылы.  
      Ескерту. 1020 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.01.12 N 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi), 2012.12.24 
N 60-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа 
енгiзiледi) Заңдарымен.  
      1021-бап. Заңды тұлғаның фирмалық атауын тауар  
                белгiсінде пайдалану  
      Заңды тұлғаның фирмалық атауы оған тиесілі тауар бел гісінде пайдаланылуы 
мүмкiн.  
      1022-бап. Фирмалық атауға құқықтың қолданылуы        1. Қазақстан Республикасының аумағында заңды тұлғаны белгiлеу ретiнде Қазақстан 
Республикасында тiркелген фирмалық атауға айрықша құқық қолданылады.  
       Шет мемлекетте тiркелген немесе кеңiнен танымал фирмалық атауға Қазақстан 
Республикасының аумағындағы айрықша құқық заң актiлерiнде көзделген жағдайларда 
қолданылады.  
       2. Заңды тұлғаның таратылуына және оның фирмалық атауының өзгертiлуiне 
байланысты фирмалық атауға құқықтың қолданылуы тоқтатылады.  
      1023-бап. Фирмалық атауды иелiктен алу құқығы  
      1. Заңды тұлға қайта ұйымдастырылған және кәсiпорын тұтасымен иелiктен алынған 
жағдайларды қоспағанда, заңды тұлғаның фирмалық атауын құқық  иелiгiнен алуға және 
ауыстыруға жол берiлмейдi.  
       2. Фирмалық атауға құқықтың иесi басқа тұлғаға шартта келісілген әдістермен өз 
атауын пайдалануға рұқсат етуі (лицензия беруі) мүмкiн. Бұл орайда лицензиялық шартта 
тұтынушыны жаңылыстыруға жол берме йтiн шаралар көзделуге тиiс.  
   Параграф 2. Тауар белгiсi  
      1024-бап. Тауар белгiсiн құқықтық қорғау талаптары  
      1. Тауар белгiсiн құқықтық қорғау оны тiркеудiң негiзiнде не Қазақстан 
Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарды ң негiзiнде тiркеусiз 
берiледi.  
      Тiркелген не халықаралық шартқа орай тiркеусiз қорғалатын сөзбен жазылған, 
бейнеленген, көлемдiк белгiлер немесе бiр тұлғаның тауарларын немесе көрсететiн 
қызметтерiн екiншi тұлғаның бiртектес тауарлары мен қызметтерi нен ерекшелеу үшiн 
қолданылатын басқа да белгiлер тауар белгiсi (қызмет көрсету белгiсi) деп танылады.  
      Егер кәсiпкерлiк қызметті жүзеге асыратын бiр заңды тұлғаның немесе жеке 
тұлғаның тауар таңбасы (қызмет көрсету таңбасы) басқа заңды тұлғаның фирма лық атауына 
ұқсас немесе онымен араласып кету дәрежесiне дейiн бiрдей және осындай ұқсастық пен 
бiрдейлiктiң нәтижесiнде тұтынушыларды жаңылыстыруы мүмкiн болса, онда осы Кодекстiң 
1020-бабының 4 -тармағында көзделген ережелер қолданылады.  
      2. Тауар бе лгiсi ретiнде тiркеуге жол берiлмейтiн белгiлер, тауар белгiлерiн 
тiркеу, олардың қолданылуын тоқтату және тiркелуі жарамсыз деп тану тәртiбi, сондай -
ақ тiркелмеген тауар белгiлерiн құқықтық қорғауға жол берiлуi мүмкiн болатын 
жағдайлар тауар белгiлерi тур алы заң актiлерiмен белгiленедi.  
      3. Тауар белгiсiне құқық куәлiкпен куәландырылады.  
      Ескерту. 1024 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.01.12 N 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен . 
      1025-бап. Тауар белгiсiн пайдалану құқығы  
      1. Тауар белгiсiне құқық иесiнiң өзiне тиесiлi белгiлердi қолдануға және билiк 
етуге айрықша құқығы бар.  
       2. Тауар белгiсiн кез келген айналымға енгiзу: дайындау, қолдану, әкелу, 
сақтау, сатуғ а ұсыну, тауар белгiсiн немесе осы белгiмен белгіленген тауарды сату, 
маңдайшадағы жазуда, жарнамада, баспа өнімдерінде немесе өзге де іскерлік құжаттамада 
пайдалану - тауар белгiсiн пайдалану болып саналады.  
      3. Тауар белгілері және тауар белгілерім ен белгіленген тауарлар жарнамасының 
ерекшеліктері Қазақстан Республикасының  заңдарымен айқындалады.  
      Ескерту. 1025 -бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2007.06.19. N 
264 Заңымен.  
       1026-бап. Қазақстан Республикасының аумағында тауар  
                белгiсiн құқықтық қорғау  
      Қазақстан Республикасының аумағында Қазақстан Республикасының  патенттiк органы 
(ұйымы) немесе Қазақстан Республикасының бекiтiлген халықаралық шарт ына орай 
халықаралық ұйым тiркеген тауар белгiсiне құқықтық қорғау берiледi.  
      1027-бап. Тауар белгiсiне құқықтың қолданылу мерзiмi  
       1. Тауар белгiсiнiң басымдығы, егер тауар белгiлерi туралы  заң актiлерiнде 
өзгеше көзделмесе, патенттiк органға  (ұйымға) өтiнiм түскен күн бойынша белгiленедi.         2. Тауар белгiсiне құқық өтiнiм тiркелген кезден бастап он жыл бойы күшiнде 
болады.  
       Тауар белгiсiне құқық иесiнiң тауар белгiсi қолданылуының соңғы жылы ішінде 
патенттік органға (ұйымға) берг ен арызы бойынша тауар белгiсiнiң қолданылу мерзiмiн 
он жылға ұзартудың тiркелуi мүмкiн. Ұзарту шектеусiз сан мәрте жүргiзiлуi мүмкiн.  
      1028-бап. Тауар белгісін пайдаланбаудың салдары  
      Тауар белгiсiн дәлелсiз себептермен үш жыл бойы үздiксiз па йдаланбаған жағдайда 
кез келген мүдделi тұлғаның талап етуi бойынша оның тiркелу күшiнiң жойылуы мүмкiн.  
      Тауар белгiсiн пайдалануға лицензиялық шарт жасасу оны пайдалану болып 
есептеледi.  
      Ескерту. 1028 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.01.12 N 537-IV (алғашқы ресми 
жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңымен.  
      1029-бап. Тауар белгісiне құқықтың ауысуы  
      1. Құқық иесi куәлiкте көрсетiлген барлық тауарлар мен қызмет көрсетулер 
сыныптарына не олардың  бiр бөлiктерiне қатысты тауар белгiсiне құқығын шарт бойынша 
басқа тұлғаға беруi мүмкiн.  
       2. Егер тауар белгiсiне құқық тауарға немесе оны дайындаушыға қатысты 
жаңылыстыруға себепкер болса, ол белгiге құқықты беруге жол берiлмейдi.  
       3. Тауар  белгiсiне құқықтың ауысуы, соның iшiнде оның шарт бойынша немесе 
құқықтық мирасқорлық тәртiбiмен берiлуi патенттiк органда (ұйымда) тiркелуге тиiс.  
      1030-бап. Тауар белгiсiн пайдалануға рұқсат беру  
      1. Құқық иесi куәлiкте көрсетiлген тауарлар мен қызмет көрсетулердiң барлық 
сыныптарына не олардың бөлiктерiне қатысты тауар белгiсiн пайдалану құқығын 
лицензиялық шарт бойынша басқа тұлғаға беруi мүмкiн (осы Кодекстiң 966 -бабы).  
       2. Лицензиатқа тауар белгiсiн пайдалануға рұқсат ететiн лиценз иялық шартта, 
лицензиат тауарларының немесе көрсететiн қызметiнiң сапасы лицензиар тауарларының 
немесе көрсететiн қызметтерiнiң сапасынан төмен болмайтындығы және лицензиардың осы 
шарттың орындалуын бақылауды жүзеге асыруға құқығы бар екендiгi туралы талап ты 
қамтуға тиіс.  
      3. Тауар белгiсiне құқықтың қолданылуы тоқтатылған жағдайда лицензиялық шарттың 
қолданылуы тоқтатылады.  
      4. Тауар белгiсiне құқықтың басқа тұлғаға ауысуы лицензиялық   шарттың 
тоқтатылуына әкеп соқпайды.  
     1031-бап. Тауар б елгiсiне құқық беру туралы шарттар мен  
               лицензиялық шарттардың нысаны және оларды  
               тiркеу  
      Тауар белгiсiне  құқық беру туралы шарт немесе  лицензиялық шарт  жазбаша нысанда 
жасалып, патенттік органға (ұйымға) тiркелуге тиiс .  
       Жазбаша нысан мен тiркеу туралы талапты сақтамау шарттың жарамсыздығына әкеп 
соғады.  
      1032-бап. Тауар белгiсiне құқықты бұзғаны  
                үшiн жауапкершiлiк  
      Тауар белгiсiн не оған араласу дәрежесiне дейiнгi ұқсас белгілеудi за ңсыз 
пайдаланушы тұлға тәртiп бұзуды тоқтатуға және тауар белгiсiнiң иесiне келтiрiлген 
залалдарды өтеуге мiндеттi (осы Кодекстiң 9 -бабы).  
      Тауар белгiсiн құқыққа сыйымсыз пайдаланушы тұлға:  
      1) құқық иеленушінің өзі салған тауар белгісі бар түп нұсқа тауарларды 
қоспағанда, заңсыз пайдаланылатын тауар белгісі, тауар шығарылған жердің атауы немесе 
олармен айырғысыз дәрежеге дейiн ұқсас белгiлеме орналастырылған тауарды, тауар 
қаптамасын жоюға мiндеттi. Осындай тауарларды айналымға енгізу қоғамдық м үдделер үшін 
қажет болған жағдайларда, – тауардан және оның қаптамасынан заңсыз пайдаланылатын 
тауар белгісінің бейнелерін, тауар шығарылған жердің атауын немесе олармен айырғысыз 
дәрежеге дейiн ұқсас белгiлемені жоюға;  
      2) жұмыстар орындаумен немесе қызметтер  көрсетумен бірге жүретін материалдардан, оның ішінде құжаттамадан, жарнамадан, маңдайша жазулардан тауар 
белгісін немесе онымен айырғысыз дәрежеге дейiн ұқсас белгiлемені алып тастауға 
міндетті.  
      Ескерту. 1032 -бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 27.10.2015 № 365-V Заңымен (алғашқы 
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).  
   Параграф 3. Тауар шығарылатын жерд iң атауы  
      1033-бап. Тауар шығарылатын жерд iң атауын құқықтық  
                қорғау талабы  
      1. Тауар шығарылатын жерд iң атауына, заң акт iлерiнде көзделген жағдайларды 
қоспағанда, оны т iркеудiң негiзiнде құқықтық қорғау бер iледi.  
       Айрықша қасиет ерекшел iгiмен немесе нег iзiнен географиялық объект iге тән 
табиғи жағдайлармен немесе өзге де факторлармен не табиғи жағдайлардың және сол 
факторлардың ұштасуымен айқындалатын тауарды белг iлеу үшiн пайдаланылатын елд iң, елдi 
мекеннiң, жердiң немесе басқа да географиялық объект iнiң атауы тауардың шыққан 
жерiнiң атауы (шыққан жер iн көрсету) деп танылады.  
       Тауар шығарылатын жерд iң атауы географиялық объект iнiң тарихи атауы болуы 
мүмкiн.  
      2. Географиялық объект iнi бiлдiретiн немесе оның атауын беретін, бірақ 
Қазақстан республикасында тауар әзірленген жерге байланыссыз бе лгiлi бiр тауар 
түрiнiң белгiсi ретiнде жаппай қолдануға ен iп кеткен белг i осы параграфтың 
ережелер iне сәйкес тауар шығарылатын жерд iң атауы деп танылмайды және ол құқықтық 
қорғау мақсаты үш iн тiркелуге жатқызылмайды. Алайда бұл мұндай атауды адал 
пайдалан баудан құқықтары бұзылған тұлғаны оларды  заң актілерінде  көзделген өзге де 
әдістермен, соның iшiнде терiс пиғылды бәсеке туралы  ережелерд iң негiзiнде қорғау 
мүмкiндiгiнен айырмайды.  
       3. Тауар шығарылатын жерд iң атауын т iркеудi патенттiк орган (ұйым) жүзеге 
асырады.  
       Тiркеудiң негiзiнде тауар шығарылатын жерд iң атауын пайдалану құқығы туралы 
куәлiк берiледi.  
      Тiркеудiң және куәл iк берудiң, оларды жарамсыз деп танудың және т iркеу мен 
куәлiктiң қолданылуын тоқтатудың тәрт iбi мен талаптары тауар белг iлерi, қызмет 
көрсету белг iлерi және тауар шығарылатын жерд iң атауы туралы  заң 
актiлерiмен белгiленедi.  
      1034-бап. Тауар шығарылатын жерд iң атауын  
                пайдалану құқығы  
      1. Тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығын иеленуш i тұлға осы атауды 
тауарға, оның қорабына, жарнамада, анықтамалықтарда, шоттарда орналастыруға және осы 
тауарды азаматтық айналымға енг iзуге байланысты оны өзге де түрде пайдалануға құқылы.  
       2. Осы Кодекст iң 1033-бабының 1 -тармағында аталған талаптарға сай келет iн 
тауарды белг iлеу үшiн тауар шығарылатын жерд iң атауын б iрнеше тұлға б iрлесiп те, бiр-
бiрiне тәуелс iз де тiркетуi мүмкiн. Тауар шығарылатын жерд iң атауын пайдалану құқығы 
мұндай тұлғалардың әрқайсысында болады.  
       3. Тауар шығарылатын жердiң тiркелген атауына бара -бар немесе ұқсас 
географиялық белгiлеудi ол алғаш тiркелген күнге дейiн кемiнде алты ай бұрын адал 
ниетпен пайдаланған тұлға патенттiк орган (ұйым) белгiлеген мерзiм iшiнде, бiрақ 
аталған тiркеу күнiнен  бастап санағанда кемiнде жетi жыл бойы одан әрi пайдалану 
құқығын сақтайды.  
       4. Тауар шығарылатын жердiң атауын пайдалану құқығын иелiктен алуға, оны беру 
туралы өзге де мәмiлелерге және оны лицензия негізінде пайдалануға беруге жол 
берілмейді.  
      1035-бап. Тауар шығарылатын жердiң атауын құқықтық  
                қорғаудың қолданылу аясы  
      1. Қазақстан Республикасында республика аумағында орналасқан тауарлар 
шығарылатын жердің атауларына құқықтық қорғау берiледi.         2. Басқа мемлекеттегi тауар шығарылатын жердiң атауын құқықтық қорғау, егер 
осы атау тауар шығарылатын елде, сондай -ақ Қазақстан Республикасында тіркелген болса, 
осы Кодекске сәйкес Қазақстан Республикасына берiледi.  
      1036-бап. Тауар шығарылатын жердiң атауын пайдалану  
                құқығына куәлiктiң қолданылу мерзiмi  
      Тауар шығарылатын жердiң атауын пайдалану құқығына куәлiк патенттiк органға 
(ұйымға) өтiнiм түскен күннен бастап есептегенде он жыл бойы қолданылады .  
       Куәлiктiң қолданылу мерзiмi оның иесiнiң куәлiк қолданылуының соңғы жылы 
iшiнде берген өтiнiшi бойынша атауды пайдалануға құқық беретiн талаптардың сақталуы 
жағдайында он жылға ұзартылуы мүмкiн. Ұзартылу шектеусiз сан мәрте жүргiзiлуi мүмкiн.  
      1037-бап. Тауар шығарылатын жердiң атауын заңсыз  
                пайдалану үшiн жауапкершiлiк  
      1. Тауар шығарылатын жердiң атауын пайдалануға құқығын иеленушi тұлға, сондай -
ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі ұйымдар бұл ата уды заңсыз 
пайдаланушыдан оны пайдалануды тоқтатуды, тауардан, оның қорабынан, бланкiлерден және 
басқа да құжаттамадан заңсыз пайдаланылған атауды немесе олармен араласу дәрежесiне 
дейiн ұқсас белгiнi алып тастауды, атаудың немесе олармен араласу дәрежесiн е дейiн 
ұқсас белгiнiң дайындалған бейнелерiн жоюды, ал егер бұл мүмкiн болмаса,   тауарды 
және (немесе) оның қораптарын алып тастау мен жоюды талап ете алады.  
       2. Тауар шығарылатын жердiң атауын пайдалану құқығын иеленушi тұлға осы 
құқықты бұзушыдан  келтiрiлген залалдарды өтеудi талап етуге құқылы (осы Кодекстiң 9 -
бабы).