สํานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม       ICS 29.050; 77.120.30        ISBN 978-616-231-231-1มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
THAI INDUSTRIAL STANDARD
มอก.408    2553
ทองแดงและทองแดงเจือสําหรับจุดประสงคทั่วไป
ทางไฟฟา:เสน และแทง
COPPER AND COPPER ALLOYS FOR GENERAL
ELECTRICAL PURPOSES : ROD AND BARมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
ทองแดงและทองแดงเจือสําหรับจุดประสงคทั่วไป
ทางไฟฟา:เสน และแทง
มอก.408    2553
สํานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม ถนนพระรามที่ 6กรุงเทพฯ10400
โทรศัพท0 2202 3300
 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศและงานทั่วไป เลม 128ตอนพิเศษ18ง
วันที่14กุมภาพันธ พุทธศักราช 2554(2)คณะกรรมการวิชาการคณะที่ 276
มาตรฐานทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา
ประธานกรรมการ
นายชายชาญ โพธิสาร สมาคมวิศวกรรมสถานแหงประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ
กรรมการ
นายเสนห ตรีขันธ การไฟฟาฝายผลิตแหงประเทศไทย
นายธีระเดช วงศสุบรรณ การไฟฟานครหลวง
นายสมเกียรติ วิรุฬหเวศมกุล การไฟฟาสวนภูมิภาค
นางสุนิดา แดงรัตนวงศ สถาบันไฟฟาและอิเล็กทรอนิกส
นางนิภา สุนทรธนโสภณ บริษัท จรุงไทยไวรแอนดเคเบิ้ล จํากัด (มหาชน)
นายเจริญ รมเพชร บริษัท ที ไอ ซี โมดูลาร ซิสเต็ม จํากัด
นายกฤษณะ มากทรัพย บริษัท เฟลปส ดอดจ อินเตอรเนชั่นแนล (ไทยแลนด)จํากัด
นายสมชาย จันทร บริษัท สายไฟฟาไทย -ยาซากิ จํากัด
นายวิโรจน กมลเดชเดชา บริษัท โอเรียนเต็ลคอปเปอร จํากัด
นายมงคล รูปพรหม
กรรมการและเลขานุการ
นายพุฒิพงศ คงเจริญ สํานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม(3)คณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมไดพิจารณามาตรฐานนี้แลว   เห็นสมควรเสนอรัฐมนตรีประกาศตาม
มาตรา15แหงพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม พ .ศ.2511มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม ทองแดงและทองแดงเจือสําหรับจุดประสงคทั่วไปทางไฟฟา :เสน และแทง นี้
ไดประกาศใชครั้งแรกเปนมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม ทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา :เสน และแทง
มาตรฐานเลขที่ มอก .408-2525ในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เลม 99ตอนที่59วันที่26เมษายน
พุทธศักราช2525ตอมาไดพิจารณาเห็นสมควรแกไขปรับปรุงเพื่อใหทันสมัยและเปนไปตามเอกสารอางอิงฉบับลาสุด
จึงไดแกไขปรับปรุงโดยการยกเลิกมาตรฐานเดิมและกําหนดมาตรฐานนี้ขึ้นใหม
มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมนี้เปนเลมหนึ่งในอนุกรมมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม ทองแดงและทองแดงเจือ
สําหรับจุดประสงคทั่วไปทางไฟฟา อันประกอบดวย
มอก.308-2554 มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมทองแดงและทองแดงเจือสําหรับ
จุดประสงคทั่วไปทางไฟฟา :ลวดกลม
มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมนี้กําหนดคุณลักษณะที่ตองการตาม
BS EN 13601 (2002) Copper and copper alloys – Copper rod, bar and wire for general
electrical purposes
และกําหนดการทดสอบตาม
BS EN 10002-1 (2001) Metallic materials – Tensile testing – Part 1: Method of test at ambient
temperature
BS EN ISO 2626 (1995) Copper – Hydrogen embrittlement test
BS EN ISO 6506-1 (1999) Metallic materials – Brinell hardness test – Part 1: Test method
BS EN ISO 6507-1 (1998) Metallic materials – Vickers hardness test – Part 1: Test method
BS EN ISO 7438 (2000) Metallic materials – Bend test
IEC 60468 (1974) Method of measurement of resistivity of metallic materials(5)ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม
ฉบับที่4280(พ.ศ.2553)
ออกตามความในพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
พ.ศ.2511
เรื่อง ยกเลิกมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
ทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา :เสน และแทง
และกําหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม
ทองแดงและทองแดงเจือสําหรับจุดประสงคทั่วไปทางไฟฟา :เสน และแทง
โดยที่เปนการสมควรปรับปรุงมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม ทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา :
เสน และแทง มาตรฐานเลขที่ มอก .408-2525
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 15แหงพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม พ .ศ.2511
รัฐมนตรีวาการกระทรวงอุตสาหกรรมออกประกาศยกเลิกประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมฉบับที่ 592
(พ.ศ.2525)ออกตามความในพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม พ .ศ.2511เรื่อง
กําหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม ทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา :เสน และแทง ลงวันที่
9เมษายน พ.ศ.2525และออกประกาศกําหนดมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม ทองแดงและทองแดงเจือ
สําหรับจุดประสงคทั่วไปทางไฟฟา :เสน และแทง มาตรฐานเลขที่ มอก .408-2553ขึ้นใหม ดังมีรายละเอียด
ตอทายประกาศนี้
ทั้งนี้ ใหมีผลเมื่อพนกําหนด 180วัน นับแตวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เปนตนไป
ประกาศ ณ วันที่ 17พฤศจิกายน พ .ศ.2553
ชัยวุฒิ  บรรณวัฒน
รัฐมนตรีวาการกระทรวงอุตสาหกรรม
มอก.408-2553 
-1- มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม  
ทองแดง และทองแดงเจือ สําหรับจุดประสงคทั่วไปทางไฟฟา 
: เสน และแทง  
1. ขอบขาย  
1.1 มาตรฐาน ผลิตภัณฑอุตสาหกรรมนี้กําหนด องคประกอบ  คุณลักษณะที่ตองการ  รวมถึง สมบัติ ทางไฟฟา และ
เกณฑความคลาดเคลื่อนของขนาด และรูปราง ของทองแดงเสน  และ แทง สําหรับจุดประสงค ทั่วไป ทางไฟฟา ที่
มีภาคตัดขวางและ พิสัย ขนาดดัง ตอไป นี้ 
- เสนกลม  สี่เหลี่ยมจั ตุรัส และหกเหลี่ ยมดานเทา ที่มีเสนผานศูนยกลางหรือความกวางวัดระหวางดาน
คูขนานตั้งแต 2 มิลลิเมตร  ถึง 80 มิลลิเมตร  
- แทงสี่เหลี่ยมผืนผา ที่มีความหนาตั้งแต 2 มิลลิเมตร  ถึง 4 0 มิลลิเมตร และ มีความกวางตั้งแต 3 มิลลิเมตร  ถึง 
200 มิลลิเมตร  
นอกจากนี้ มาตรฐาน ผลิตภัณฑอุตสาหกรรม นี้ยังกําหนด วิธีดําเนิน การชักตัวอยาง วิธีการทดสอบเพื่อท วนสอบ
การเปนไปตามขอกําหนด ของมาตรฐานนี้  และ สภาพ การสงมอบ 
2. เอกสารอางอิง  
เอกสารอางอิงที่ใชในมาตรฐานผลิ ตภัณฑอุตสาหกรรมนี้ มีดังตอไปนี้ 
มอก.9001, ระบบการบริหารงานคุณภาพ : ขอกําหนด  
3. บทนิยาม  
ความหมายของคําที่ใชในมาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรมนี้ มีดังตอไปนี้  
3.1 เสน/แทง (rod/bar) หมายถึง ผลิตภัณฑที่ สรางขึ้น มีลักษณะ ตันที่มีภาคตัดขวางเทากันตลอดทั้งความยาว  เปน
เสนตรงหรือแทงตรง  ภาคตัดขวางเปนรูปวงกลม  สี่เหลี่ยมจั ตุรัส หกเหลี่ยมดานเทา หรือสี่เหลี่ยมผืนผา โดยที่
ภาคตัดขวางสี่เหลี่ยมจัตุรัส  หกเหลี่ยมดานเทา หรือสี่เหลี่ยมผืนผา  อาจมีรัศมีลบมุมตลอดทั้งความยาว  มอก.408-2553 
 -2- 3.2 ความกลม (เสนกลม ) หมายถึง ความแตกตางระหวางเสนผานศูนยกลางสูงสุด กับต่ําสุด  วัดที่ภาคตัดขวางใด ๆ 
4. การระบุชื่อ  
4.1 วัสดุ 
4.1.1 ทั่วไป 
การระบุชื่อ วัสดุทําไดโดยการใช สัญลักษณหรือ หมายเลข (ดูตารางที่ 1) 
4.1.2 สัญลักษณ [t1] 
การระบุสัญลักษณของ วัสดุให ยึดถือดังนี้ 
4.1.2.1  ทองแดง  
การระบุสัญลักษณตองประกอบด วยสัญลักษณของธาตุทองแดง (Cu) ตามดวยตัวอักษรระบุชนิดของ
ทองแดง (ภาษาอังกฤษตัวพิมพใหญ) โดยมีเครื่องหมาย ขีด (-) คั่น เชน Cu-ETP คือทองแดง ชนิด อิเล็ก
โทรไลติก ทัฟพิตช  (electrolytic tough p itch)  Cu-FRHC คือทองแดงชนิดไฟ ร-รีไฟนทัฟพิตช  (fire-
refin ed tough pitch ) Cu-OF คือทองแดงชนิดปราศจากออกซิเจน  (oxygen- free)  Cu-PHC  และ Cu-HCP  
คือ ทองแดงชนิดดีออกซิไดซ  (deoxidized)  เปนตน (ดูภาคผนวก ก .) 
4.1.2. 2 ทองแดง เจือเงิน 
การระบุสัญลักษณตองประกอบดวยสัญลักษณของธาตุทองแดง (Cu) ซึ่งเปนธาตุหลักตามดวยสัญลักษณ
ของธาตุเงิน (Ag) โดยระบุตัวเลขรอยละของปริมาณธาตุเงินตอทาย และตามดวยสัญลักษณของธาตุที่มี
การควบคุมปริมาณ (ถามี) เชน CuAg0.04P คือทองแดงที่มีธาตุเงินปนอยูรอยละ 0.04 โดยมวล และมีการ
ควบคุมปริมาณฟอสฟอรัส (ที่ใชเปนสารดีออกซิไดซ)  (ดูภาคผนวก ก .) 
4.1.3 หมายเลข [t2] 
การระบุหมายเลขของวัสดุใหเปน ดังนี้ 
หมายเลขประกอบดวยตัวอักขระ 6 ตําแหนง  
- ตําแหนงที่หนึ่ง คือ C  หมายถึง ทองแดง 
- ตําแหนงที่สอง คือ W  หมายถึง ผลิตภัณฑที่ผานการขึ้นรูป  มอก.408-2553 
-3- - ตําแหนงที่สามถึงหก คือตัวเลขสามหลักและตัวอักษร  1 ตัว ซึ่งแสดงชนิดของทองแดง (ดูตารางที่  1)  
เชน  CW004A คือ ทองแดงชนิด อิเล็กโทรไลติก ทัฟพิตช ( Cu-ETP) 
4.2 สภาพ วัสดุ [t3] 
สําหรับจุดประสงคของมาตรฐานนี้ ใหใช การระบุชื่อดังตอไปนี้ 
D สภาพ วัสดุสําหรับผลิตภัณฑที่ผานการขึ้นรูป เย็น โดยไมกําหนด สมบัติ ทางกล  
Hxxx*
Ryyy สภาพวัสดุที่ระบุ โดยคาความแข็ง ต่ําสุดสําห รับผลิตภัณฑ ตาม ขอกําหนดดานความแข็ง  
**
หมายเหตุ  * ผลิตภัณฑ ในสภาพวัสดุ Hxxx อาจกําหนด เปนความแข็ง วิกเกอรส หรือบริเนลล  การระบุชื่อสภาพวัสดุ Hxxx 
เปนแบบเดียวกันสําหรับวิธีการทดสอบ ทั้ง 2 วิธี และ xxx คือตัวเลขแสดงคาความแข็งต่ําสุด   สภาพวัสดุที่ระบุ โดยคาความตานแรงดึงต่ําสุด สําหรับ ผลิตภัณฑ ตาม ขอกําหนดดาน ความตานแรงดึ ง 
ความตานแรงดึง พิสูจนที่รอยละ 0 .2 และ ขอกําหนดดานการ ยืด 
หมายเหตุ  ** yyy คือตัวเลข แสดงคาความตานแรงดึงต่ําสุด  
ไมสามารถ ใชการ แปลงคา ที่แนนอนระหวาง การระบุ ชื่อสภาพวัส ดุ Hxxx กับการระบุสภาพวัส ดุ Ryyy ได  
ใหระบุชื่อสภาพวัสดุอยางใดอยางหนึ่ง ในการระบุ ชื่อสภาพวัสดุ ดังกลาวขางตน  
4.3 ผลิตภัณฑ 
การระบุชื่อผลิตภัณฑไดกําหนดเปนรูปแบบมาตรฐาน เพื่อสื่อถึงรายละเอียดของผลิตภัณฑไดชัดเจนและ
รวดเร็ว ทําใหเกิดความเขาใจรวมกันในระดับระหวางประเทศที่เกี่ยว ของกับผลิตภัณฑซึ่งเปนไปตาม
ขอกําหนดของมาตรฐาน  
การระบุ ชื่อผลิตภัณฑสําหรับมาตรฐานนี้ตอง ประกอบดวย  
ก) ประเภท  (เสน หรือ  แทง ) 
ข) หมายเลขมาตรฐาน  
ค) การระบุชื่อ วัสดุ โดยการใช สัญลักษณหรือ หมายเลข (ดูตารางที่ 1) 
ง) การระบุชื่อ สภาพวัสดุ ( ดูตารางที่ 2) มอก.408-2553 
 -4- จ) รูปภาคตัดขวาง ( ตองใชการระบุชื่อดังตอไปนี้ตามความเหมาะสม)  
- RND :  วงกลม  
- SQR :  สี่เหลี่ยมจัตุรัส  
- HEX :  หกเหลี่ยมดานเทา  
ฉ) ขนาด ภาคตัดขวางระบุหนวยเปนมิลลิเมตร  
- เสนกลม : เสนผานศูนยกลาง  
- เสนสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือหกเหลี่ยมดานเทา : ความกวางวัดระหว างดานคูขนาน  
- แทง : ความหนา × ความกวาง 
ช) ประเภทของเกณฑความคลาดเคลื่อน สําหรับเสนกลม  สี่เหลี่ยมจัตุรัส หรือหกเหลี่ยมดานเทา (ดูตารางที่ 4) 
ซ) แบบของ มุมหรือขอบ  สําหรับเสนสี่เหลี่ยมจั ตุรัสหรือหกเหลี่ยมดานเทา แทงสี่เหลี่ยมผืนผา ( ตองใชการ
ระบุชื่อดังตอไปนี้ตามความเหมาะสม) ( ดูขอ 6 .6.2) 
-  SH : ไมลบ มุม 
-  RD : ลบ มุม 
-  CE : ขอบครึ่งวงกลม 
การอธิบายการระบุชื่อผลิตภัณฑดังแสดงไวในตัวอยางที่ 1 และตัวอยางที่ 2 ในขอนี้  มอก.408-2553 
-5- ตัวอยางที่ 1
Rod TIS 408 -  Cu-ETP -  H085 -  RND15A   เสนทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟาที่เปนไปตามมาตรฐานนี้ มีวัสดุเปน  Cu-ETP หรือ 
CW004A  สภาพวัสดุเปน H 085 เสนกลม  ขนาดเสนผานศูนยกลาง 15 มิลลิเมตร  เกณฑ
ความคลาดเคลื่อน ประเภท  A ตองระบุ ชื่อผลิตภัณฑดัง ตอไป นี้ 
หรือ 
Rod TIS 408  - CW004A  - H085 - 
ประเภท  RND15A  
หมายเลขมาตรฐาน  
การระบุชื่อ วัสดุ 
การระบุชื่อ สภาพวัสดุ  
รูปภาคตัดขวาง ขนาด ภาคตัดขวางหนวย เปนมิลลิเมตร  ประเภทของเกณฑความคลาดเคลื่อน  
ตัวอยางที่ 2
Bar TIS 408 -  CuAg 0.10 - R280 -  15 ×  100 -  CE  แทงทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟาที่เปนไปตามมาตรฐานนี้ มี วัสดุเปน CuAg 0.10 หรือ 
CW013A  สภาพวัสดุเปน R 280 แทง สี่เหลี่ยมผืนผ า หนา 15 มิลลิเมตร  กวาง 100 มิลลิเมตร  ขอบ
ครึ่งวงกลม ตองระบุ ชื่อผลิตภัณฑดัง ตอไป นี้ 
หรือ 
Bar TIS 408 -  CW013A -  R280 -  15 ×  100 -  CE มอก.408-2553 
 -6- ตารางที่ 1  องคประกอบของทองแดง  
(ขอ 4.1.1 ขอ 4.3 ขอ 5. ง) และขอ 6.1) 
การระบุชื่อ วัสดุ รอยละของ องคประกอบ  (โดยมวล) 
ธาตุ ทองแดง  เงิน บิสมัท  ออกซิเจน  ฟอสฟอรัส  ตะกั่ว  ธาตุอื่น ๆ (ดูหมายเหตุ ) 
สัญลักษณ  หมายเลข  รวม ไมนับ  
Cu-ETP CW004A  ต่ําสุด  99.90ก _ _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ _ 0.000  5 0.040ข _ 0.005  0.03 
Cu-FRHC CW005A  ต่ําสุด  99.90ก _ _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ _ _ 0.040ข _ _ 0.04 
Cu-OF CW008A  ต่ําสุด  99.95ก _ _ _ _ _ _ เงิน สูงสุด  _ _ 0.000  5 _ค _ 0.005  0.03 
CuAg0.04 CW011A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.03 _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ 0.05 0.000 5 0.040  _ _ 0.03 
CuAg0.07 CW012A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.06 _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ 0.08 0.000  5 0.040  _ _ 0.03 
CuAg0.10 CW013A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.08 _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ 0.12 0.000  5 0.040  _ _ 0.03 
CuAg0.04P  CW014A  ต่ําสุด สวนที่เหลือ  0.03 _ _ 0.001  _ _ เงิน 
ฟอสฟอรัส  สูงสุด  _ 0.05 0.000  5 _ค 0.007  _ 0.03 
CuAg0.07P  CW015A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.06 _ _ 0.001  _ _ เงิน 
ฟอสฟอรัส  สูงสุด  _ 0.08 0.000  5 _ค 0.007  _ 0.03 
CuAg0.10P  CW016A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.08 _ _ 0.001 _ _ เงิน 
ฟอสฟอรัส  สูงสุด  _ 0.12 0.000  5 _ค 0.007  _ 0.03 
CuAg0.04(OF)  CW017A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.03 _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ 0.05 0.000  5 _ค _ _ 0.006  5 
CuAg0.07(OF)  CW018A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.06 _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ 0.08 0.000  5 _ค _ _ 0.006  5 
CuAg0.10(OF)  CW019A  ต่ําสุด  สวนที่เหลือ  0.08 _ _ _ _ _ เงิน 
ออกซิเจน  สูงสุด  _ 0.12 0.000  5 _ค _ _ 0.006  5 
Cu-PHC  CW020A  ต่ําสุด  99.95ก _ _ _ 0.001  _ _ เงิน 
ฟอสฟอรัส  สูงสุด  _ _ 0.000  5 _ค 0.006  0.005  0.03 
Cu-HCP  CW021A  ต่ําสุด  99.95ก _ _ _ 0.002  _ _ เงิน 
ฟอสฟอรัส  สูงสุด  _ _ 0.000  5 _ค 0.007  0.005  0.03 
หมายเหตุ ปริมาณรวมของธาตุอื่น ๆ (นอกเหนือจากทองแดง ) คือ ปริมาณรวมของเงิน  สารหนู  บิสมัท  แคดเมี ยม โคบอลต  โครเมียม  เหล็ก  
แมงกานีส  นิกเกิล  ออกซิเจน  ฟอสฟอรัส  ตะกั่ว  กํามะถัน  พลวง  ซีลีเนียม  ซิลิคอน  ดีบุก เทลลูเรียม และสังกะสี  
ก  นับรวม ธาตุเงิน สูงสุดไดถึงรอยละ 0.015  
ข  ปริมาณออกซิเจน สูงสุดไดถึงรอยละ 0.060 ขึ้นกับขอตกลงระหวางผูซื้อกับ ผูขาย 
ค  ปริมาณออกซิเจน  ตองคํานึงถึงขอกําหนดดาน ความไมเปราะเนื่องจาก ไฮโดรเจน   
 ตาราง ที่ 2  สมบัติทางกล 
(ขอ 4.3 ขอ 5. จ) ขอ 6.2 และขอ 6.7.1 ค))  
การระบุ ชื่อ เสนกลม สี่เหลี่ยมจัตุรัส 
และหกเหลี่ยมดานเทา  แทงสี่เหลี่ยมผืนผา  ความแข็ง  ความตาน
แรงดึง  
Rm ความ ตานแรงดึง
พิสูจน 
ที่รอยละ 0.2 
Rp0.2 การยืดใน  
ความยาวพิกัด  
เสนผานศูนยกลางหรือความ
กวางวัดระหวางดานคูขนาน  
mm ความหนา  
 
mm ความกวาง  
 
mm A100 mm  A 
วัสดุ สภาพวัสดุ  บริเนลล  วิกเกอรส  N/mm2 N/mm2 % % 
สัญลักษณ  หมายเลข  ตั้งแต  มากกวา  จนถึง  ตั้งแต  มากกวา  จนถึง  ตั้งแต  มากกวา  จนถึง  ต่ําสุด  สูงสุด  ต่ําสุด  สูงสุด  ต่ําสุด   ต่ําสุด ต่ําสุด  
Cu-ETP 
Cu-FRHC 
Cu-OF 
CuAg0. 04 
CuAg0. 07 
CuAg0. 10 
CuAg0. 04P 
CuAg0. 07P 
CuAg0. 10P 
CuAg0 .04(OF)  
CuAg0. 07(OF)  
CuAg0. 10(OF)  
Cu-PHC  
Cu-HCP  CW004A  
CW005A  
CW008A  
CW011A  
CW012A  
CW013A  
CW014A  
CW015A  
CW016A  
CW017A  
CW018A  
CW019A  
CW020A  
CW021A  D 2 _ 80 2 _ 40 3 _ 200 ผานการขึ้นรูปเย็นโดยไมกําหนดสมบัติทางกล  
 H035ก 2 _ 80 2 _ 40 3 _ 200 35 65 35 65 _ _ _ _ 
R200ก 2 _ 80 2 _ 40 5 _ 200 _ _ _ _ 200 สูงสุด 120 25 35 
 H065  2 _ 80 2 _ 40 3 _ 200 65 90 70 95 _ _ _ _ 
R250  2 _ 10 2 _ 10 5 _ 200 _ _ _ _ 250 ต่ําสุด 200 8 12 
R250  _ 10 30 _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 250 ต่ําสุด 180 _ 15 
R230  _ 30 80 _ 10 40 _ 10 200 _ _ _ _ 230 ต่ําสุด 160 _ 18 
 H085  2 _ 40 2 _ 20 3 _ 120 85 110 90 115 _ _ _ _ 
H075  _ 40 80 _ 20 40 _ 20 160 75 100 80 105 _ _ _ _ 
R300  2 _ 20 2 _ 10 5 _ 120 _ _ _ _ 300 ต่ําสุด 260 5 8 
R280  _ 20 40 _ 10 20 _ 10 120 _ _ _ _ 280 ต่ําสุด 240 _ 10 
R260  _ 40 80 _ 20 40 _ 20 160 _ _ _ _ 260 ต่ําสุด 220 _ 12 
 H100  2 _ 10 2 _ 5 3 _ 120 100 _ 110 _ _ _ _ _ 
R350  2 _ 10 2 _ 5 5 _ 120 _ _ _ _ 350 ต่ําสุด 320 3 5 
หมายเหตุ    1 N/mm2 เทากับ 1 MPa  
ก  อบออน  
 
-7- 
 มอก.408-2553 มอก.408-2553 
-8- 5. ขอมูลการสั่งซื้อ  
ดูภาคผนวก ซ . 
6. คุณลักษณะที่ตองการ  
6.1 องคประกอบ  
องคประกอบตองเปนไปตามขอกําหนดสําหรับ วัสดุที่เหมาะสมซึ่ง ระบุไวในตารางที่ 1 
หมายเหตุ  สําหรับลักษณะ เฉพาะของทองแดง สําหรับจุดประสงคทางไฟฟา ดูภาคผนวก  ก. 
6.2 สมบัติ ทางกล  
สมบัติ ทางกล ตองเปนไปตามขอกําหนด ที่ระบุ ไวในตารางที่ 2  
การทดสอบตอง เปนไปตาม ที่ระบุไวใน ขอ 8.2 ( การทดสอบ การดึง) หรือ ขอ 8.3 ( การทดสอบความแข็ง ) 
แลวแตกรณี  
6.3 ลักษณะ เฉพาะของการดัดโคง  
ในกรณีที่ตองการ ลักษณะเฉพาะของ การดัดโคง  ตองเปนไปตามขอ ตกลงระหวางผูซื้อ กับผูขาย  การทดสอบ
ตองเปนไปตามที่ระบุไวใน ขอ 8.4 
6.4 สมบัติ ทางไฟฟา  
สมบัติ ทางไฟฟาตองเปนไปตาม ขอกําหนดที่ ระบุไวในตารางที่ 3 การทดสอบ ตองเปนไป ตามที่ระบุไวใน ขอ 
8.5 มอก.408-2553 
-9- ตารางที่ 3  สมบัติทางไฟฟา (ที่ 20 องศาเซลเซียส ) 
(ขอ 6.4) 
การระบุ ชื่อ สภาพตานทานไฟฟา
เชิงปริมาตร  
mmm2×Ω  
สูงสุด  สภาพตานทานไฟฟา
เชิงมวลก 
2mg×Ω  
สูงสุด  สภาพนําไฟฟา  
วัสดุ 
สภาพวัสดุ  MS/m  
ต่ําสุด  %IACSข 
ต่ําสุด  สัญลักษณ  หมายเลข  
Cu-ETP 
Cu-FRHC 
Cu-OF 
CuAg0 .04 
CuAg0 .07 
CuAg0 .10  
CuAg0 .04 (OF)  
CuAg0 .07 (OF)  
CuAg0 .10 (OF)  
Cu-PHC  CW004A  
CW005A  
CW008A  
CW011A  
CW012A  
CW013A  
CW017A  
CW018A  
CW019A  
CW020A  D 0.017 86  0.158 8  56.0 96.6 
H035 R200 0.017 24  0.153 3  58.0 100.0 
H065 R250 
0.017 54  0.155 9  57.0 98.3 H065 R230 
H085 R300 
H085 R280 
H075 R260 
H100  R350  0.017 86  0.158 8  56.0 96.6 
CuAg0 .04P 
CuAg0 .07P 
CuAg0 .10P 
Cu-HCP  CW014A  
CW015A  
CW016A  
CW021A  D 0.018 18  0.161 6  55.0 94.8 
H035 R200 0.017 54  0.155 9  57.0 98.3 
H065 R250 
0.017 86  0.158 8  56.0 96.6 H065 R230 
H085  R300  
H085 R280 
H075  R260  
H100 R350 0.018 18  0.161 6  55.0 94.8 
หมายเหตุ 1 %IACS คือ คาที่คํานวณจากรอยละของคามาตรฐานสําหรับทองแดงอบออนสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา  โดย
ทองแดงที่มีสภาพ ตานทานไฟฟา เชิงปริมาตร 0.017 24 µΩ × m ที่อุณหภูมิ  20 °C สอดคลองกับ สภาพนําไฟฟา 
100 % 
หมายเหตุ 2 1 MS/m เทากับ 1 m/(Ω × mm2) 
ก  คํานวณดวยความหนาแนนทองแดง 8.89 g/cm3 
ข  IACS: International Annealed Copper Standard  มอก.408-2553 
 -10- 6.5 ความไมเปราะเนื่องจากไฮโดรเจน  
เสน และ แทงสําหรับทองแดงชั้นคุณภาพ  Cu-OF฀(CW008A)   CuAg0.04P฀ (CW014A)   CuAg0.07P฀ (CW015A)   
CuAg0.10P฀ (CW016A)   CuAg0.04(OF) ฀(CW017A)   CuAg0.07(OF) ฀(CW018A)   CuAg0.10(OF) ฀(CW019A)   
Cu-PHC ฀(CW020A) และ Cu-HCP ฀(CW02A) ตองมี ความไมเปราะเนื่องจาก ไฮโดรเจน โดยไมเกิ ดรอยแตก
รานที่มองเห็นไดดวยตา เปลา  เมื่อทดสอบตามขอ 8.6 
6.6 ขนาด และเกณฑความคลาดเคลื่อน  
6.6.1 เสนผานศูนยกลาง  หรือ ความกวางวัดระหวางดานคูขนาน  
เสนผานศูนยกลาง หรือความกวางวัดระหวางดานคูขนานของเสน หรือแทงกลม  สี่เหลี่ยมจั ตุรัส หกเหลี่ยม
ดานเทา หรื อสี่เหลี่ยมผืนผา ใหเปนไปตามเกณฑความคลาดเคลื่อนที่ระบุไวในตารางที่ 4 และ ตารางที่  5 มอก.408-2553 
-11- ตารางที่ 4  เกณฑความคลาดเคลื่อนของ มิติสําหรับเสนกลม สี่เหลี่ยมจัตุรัส และหกเหลี่ยมดานเทา  
(ขอ 4.3 ช) ขอ 6.6.1 และภาคผนวก ซ . ขอ ซ )) 
ขนาดระบุ   
mm เกณฑความคลาดเคลื่ อนก
mm   
มากกวา  จนถึง  เสนกลมข เสนสี่เหลี่ยมจัตุรัส  และหกเหลี่ยมดานเทา  
(ความกวางวัดระหวางดานคูขนาน ) (เสนผานศูนยกลาง ) 
ประเภท   A ประเภท   B ประเภท   A ประเภท   B 
2 3 ค   0 
- 0.06 + 0.03 - - 
3 6   0 
- 0.08 + 0.04   0 
- 0.12 + 0.06 
6 10   0 
- 0.09 + 0.05   0 
- 0.15 + 0.08 
10 18   0 
- 0.11 + 0.06   0 
- 0.18 + 0.09 
18 30   0 
- 0.13 + 0.07   0 
- 0.21 + 0.11 
30 50   0 
- 0.16 + 0.08   0 
- 0.25 + 0.13 
50 80   0 
- 0.19 + 0.10   0 
- 0.30 + 0.15 
ก เกณฑความคลาดเคลื่อนประเภท A คือเกณฑความคลาดเคลื่อนดา นลบเทานั้น และประเภท B คือเกณฑ
ความคลาดเคลื่อนทั้งดานบวกและดานลบ  
ข เกณฑความคลาดเคลื่อนของเสนผานศูนยกลางจะรวมถึงความกลม ( ดูขอ 3.2) โดยไมเกินครึ่งหนึ่งของที่
กําหนดในตาราง  
ค รวมขนาด 2 mm ดวย มอก.408-2553 
 -12- ตารางที่ 5  เกณฑความคลาดเคลื่อนของความกวางและความหนาของ แทงสี่เหลี่ยมผืนผา  
(ขอ 6.6.1) 
ความกวางระบุก
mm   เกณฑความ  
คลาดเคลื่อน  
ของความกวาง  
mm เกณฑความคลาดเคลื่อนของความหนาระบุ สําหรับแตละชวงความหนา  
mm 
มากกวา  จนถึง  ตั้งแต 2 
จนถึง 3 มากกวา 3 
จนถึง 6 มากกวา 6 
จนถึง 10 มากกวา 10 
จนถึง 18 มากกวา 18 
จนถึง 30 มากกวา 30 
จนถึง 40 
3 10 ข + 0.08 + 0.03 + 0.04 + 0.07 - - - 
10 18 + 0.10 + 0.03 + 0.04 + 0.07 + 0.10 - - 
18 30 + 0.15 + 0.04 + 0.06 + 0.08 + 0.10 + 0.15 - 
30 50 + 0.20 + 0.05 + 0.08 + 0.10 + 0.12 + 0.15 + 0.20 
50 80 + 0.25 + 0.06 + 0.10 + 0.12 + 0.15 + 0.18 + 0.20 
80 120 + 0.30 - + 0.12 + 0.15 + 0.18 + 0.20 + 0.25 
120 160 + 0.40 - - + 0.18 + 0.20 + 0.25 + 0.30 
160 200 + 0.50 - - + 0.20 + 0.25 + 0.30 + 0.40 
ก หากอัตราสวนของความกวางระบุ ตอ ความหนาระบุ มากกวา 20 ตอ 1  เกณฑความคลาดเคลื่อน ตองตกลงกัน
ระหวางผูซื้อกับ ผูขาย  
ข รวมขนาด  3 mm ดวย มอก.408-2553 
-13- 6.6.2 รูปราง ของมุม หรือขอบ  
6.6.2.1 ทั่วไป 
เสน และแทงอาจไมลบมุม  (SH)   ลบมุม ( RD)   หรือมี ขอบครึ่งวงกลม (CE)   ในคําสั่งซื้อ ควรระบุแบบของมุม
หรือขอบ (ดู ภาคผนวก ซ . ขอ ฌ )) 
6.6.2.2 ไมลบมุม  
เสน และแทงสี่เหลี่ยมจั ตุรัส หกเหลี่ยมดานเทา และสี่เหลี่ยมผืนผา ที่ไมลบมุม  (ดูรูปที่ 1 ) ตองเปนไปตาม
ตารางที่ 6 
 
รูปที่ 1  แสดงลักษณะที่ไมลบมุม  
(ขอ 6.6.2.2) 
ตารางที่ 6  คาสูงสุดของรัศมีสําหรับเสนและแทงที่ไมลบมุม  
(ขอ 6.6.2.2) 
ความหนาระบุ   
หรือความกวางวัดระหวางดานคูขนาน ระบุ  
mm คาสูงสุดของรัศมีมุม  
 
 
mm มากกวา  จนถึง  
- 2 ตามขอตกลง  
2 6 0.3 
6 10 0.4 
10 18 0.5 
18 30 0.6 
30 80 0.8 
 มอก.408-2553 
 -14- 6.6.2.3 ลบมุม  
เสน และแทงสี่เหลี่ยมจัตุรัส  หกเหลี่ยมดานเทา และสี่เหลี่ยมผืนผา ที่ ลบมุม ( ดูรูปที่ 2) ตอง เปนไปตาม ตาราง
ที่ 7 
 
รูปที่ 2  แสดงลักษณะที่ลบมุม  
(ขอ 6.6.2.3) 
ตารางที่ 7  รัศมีสําหรับเสนและแทงที่ลบมุม  
(ขอ 6.6.2.3) 
ความหนาระบุ   
หรือความกวางวัดระหวางดานคูขนาน ระบุ  
mm รัศมีมุม  
 
 
mm เกณฑความคลาดเคลื่อน
ของรัศมีมุม  
 
mm มากกวา  จนถึง  
2 3 ก 0.5 - 
3 6 0.8 + 0.2 
6 10 1.0 + 0.3 
10 30 1.6 + 0.4 
30 80 2.5 + 0.5 
ก
   รวมขนาด  2 mm ดวย มอก.408-2553 
-15- 6.6.2.4 ขอบครึ่งวงกลม  
รัศมีของขอบครึ่งวงกลมของแทงสี่เหลี่ยม ผืนผา  (ดูรูปที่ 3 ) มีขนาด เทากับครึ่งหนึ่งของความหนา และ ตอง
เปนไปตามเกณฑความคลาดเคลื่อน  ± รอยละ  20 ของรัศมี สวนโคงตอง มีความตอเนื่องกับดานราบที่ติดกัน 
และตองไมมี คม ไมขรุขระ ไม มีมุม ยื่นออก มา 
 
รูปที่ 3  แสดงลักษณะ ขอบครึ่งวงกลม  
(ขอ 6.6.2.4) 
6.6.3 ความยาว  
6.6.3.1 ทั่วไป 
ความยาวของเสน  และแทง ตองเปน “ความยาวตามการผลิต ” หรือ  “ควา มยาว ที่กําหนด ” 
มอก.408-2553 
 -16- 6.6.3.2 ความยาวตามการผลิต  
ความยาวตามการผลิตตองเปนความยาวระบุและมี เกณฑความคลาดเคลื่อนตามตารางที่ 8 
ตารางที่ 8  เกณฑความคลาดเคลื่อนของความยาวตามการผลิต  
(ขอ 6.6.3.2) 
ความยาวระบุ  
 
mm เสนผานศูนยกลาง ระบุหรือความกวางระบุ   
mm เกณฑความคลาดเ คลื่อน
ของความยาว  
mm มากกวา  จนถึง  
3 000,       3 500,  
4 000,       4 500,  
5 000,       5 500,  
6 000  2ก 50 ± 200  
50 120 ± 300  
ตามขอตกลง  120 200 ± 500 
ก  รวมขนาด 2 mmดวย 
6.6.3.3 ความยาวที่ กําหนด  
ความยาวที่กําหนดมี เกณฑความคลาดเคลื่อนตามตารางที่ 9 
การเบี่ ยงเบนจากความไดฉากของรอยตัดตองไมเกินรอยละ 2 ของเสนผานศูนยกลางหรือความกวางวัด
ระหวางดานคูขนานของเสนและแทง และรวมอยูในเกณฑความคลาดเคลื่อนของความยาวที่กําหนด  
ตารางที่ 9  เกณฑความคลาดเคลื่อนของความยาวที่กําหนด  
(ขอ 6.6.3.3) 
ความยาวที่ กําหนด  
mm เกณฑความคลาดเคลื่อน  
 
mm มากกวา  จนถึง  
_ 3 000  + 5 
   0 
3 000  6 000  + 8 
   0 
6 000  10 000  + 10 
   0 มอก.408-2553 
-17- 6.7 เกณฑความคลาดเคลื่อน ของรูปราง  
6.7.1 ทั่วไป 
เกณฑความคลาดเคลื่อน ของรูปรางตามขอ 6.7.2 ถึงขอ  6.7.4 ใหใชกับ  
ก) เสน และแทง  
ข) เสนผานศูนยกลาง ความกวางวัดระหวางดานคูขนาน หรือความกวางของสี่เหลี่ยมผืนผาตั้งแต 10 
มิลลิเมตร ขึ้นไป  
ค) ทุกสภาพวัสดุ ยกเวน สภาพวัสดุ  D และ สภาพวัสดุ  H035 หรือ R200 ( ดูตารางที่ 2)  
การวัดคาเบี่ยงเบนของดานใดๆ ใหวัดเมื่อวางเสนหรือแทงดานนั้นบนแทนระดับ  (horizontal base plate)  
6.7.2 ความบิด  
เกณฑความค ลาดเคลื่อนของความบิดของ เสนสี่เหลี่ ยมจัตุรัส หรือ หกเหลี่ ยมดานเทา และ แทงสี่เหลี่ยมผืนผา 
ใหเปนไปตามตารางที่ 10 (ดูขอ 6 .7.1) 
ตารางที่ 10  ความบิดสูงสุดของเสนสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือหกเหลี่ยมดานเทา หรือแทงสี่เหลี่ยมผืนผา  
(ขอ 6.7.2) 
ความกวางระบุ  
mm คาสูงสุดของความบิด  
mm 
มากกวา  จนถึง  ในทุกๆ  
ความยาว  1 m ในความยาวทั้งหมด  L 
m 
10 18 ก 1.0 1.0 × L 
18 30 1.5 1.5 × L 
30 50 2.0 2.0 × L 
50 80 3.0 3.0 × L 
80 120 4.5 4.5 × L 
120 200 6.0 6.0 × L 
ก  รวมขนาด 10 mm ดวย มอก.408-2553 
 -18- ความบิด v ตอง วัดตาม ที่ระบุไวใน รูปที่ 4  
 
1 ระนาบอางอิง  
a ความหนา  
b ความกวาง  
v ความบิด  
รูปที่ 4   การวัดความบิด  
(ขอ 6.7.2) มอก.408-2553 
-19- 6.7.3 ความตรง  
เกณฑความคลาดเคลื่อนของความตรงของเสนและแทงใหเปนไปตามตารางที่ 11 (ดูขอ 6 .7.1) 
ตารางที่ 11  ความตรงของเสนและแท ง 
(ขอ 6.7.3) 
เสนผานศูนยกลาง ระบุ,  
ความกวางที่วัดระหวางดานคูขนาน ระบุ, 
ความหนาหรือความกวาง ระบุ 
 คาสุงสุดของความเบี่ยงเบนไปจากความตรง  
h
ในทุกๆ ความยาว  l2 
400 mm  2 h
ในความยาวทั้งหมด l1 
1 
ตั้งแต 1 m จนถึง 4 m มากกวา 4 m 
> 10 mm 0.8 mm 2.0 mm × l ตามขอตกลง  1 
คาเบี่ยงเบนจากความตรง h1 และ h2
 ใหวัดตาม ที่ระบุไวใน รูปที่ 5  
 
 
1 ระนาบอางอิง  
h1, h2
l คาเบี่ยงเบนจากความตรง 
1, l2
รูปที่ 5   การวัดความตรง   ความยาวที่วัด  
(ขอ 6.7.3) มอก.408-2553 
 -20- 6.7.4 ความ แบนราบ ของแทงสี่เหลี่ยมผืนผา  
เกณฑความคลาดเคลื่อนของความแบนรา บของแทง ใหเปนไปตามตารางที่ 12 (ดูขอ 6 .7.1) 
ตารางที่ 12  ความ แบนราบ ของแทงสี่เหลี่ยมผืนผา  
(ขอ 6.7.4) 
ความกวางระบุก
   
mm คาสูงสุดของความเบี่ยงเบนไปจากความ แบน
ราบ e ของแตละความหนาระบุ  
mm 
มากกวา  จนถึง  ตั้งแต 1  
จนถึง 6 มากกวา 6 
จนถึง 40 
10 30 ข 0.2 0.15 
30 50 0.3 0.2 
50 80 0.4 0.25 
80 120 0.5 0.3 
120 200 - 0.5 
ก หากอัตราสวนของความกวางระบุ ตอ  ความหนาระบุ มากกวา 15 ตอ 1 เกณฑความ
เบี่ยงเบนไปจากความ แบนราบ ใหเปนไปตามขอตกลงรวม ระหวางผูซื้อกับ ผูขาย  
ข รวมขนาด 10 mm ดวย มอก.408-2553 
-21- ความเบี่ยงเบนจากความ แบนราบ  e ของแทงสี่เหลี่ยมผืนผา ( ความหนา a  ความกวาง b ) ใหวัดตาม ที่ระบุไว
ในรูปที่ 6  
 
1 ระนาบอางอิง  
a ความหนา  
b ความกวาง 
e คาเบี่ยงเบนจากความแบนราบ  
รูปที่ 6   การวัดความ แบนราบ  
(ขอ 6.7.4) มอก.408-2553 
 -22- 6.8 เกณฑความคลาดเคลื่อนของ มวล 
เกณฑความคลาดเคลื่อนของมวล ในการส งมอบใหเปนไปตามตารางที่ 13 
ตารางที่ 13  เกณฑความคลาดเคลื่อนของ มวล 
(ขอ 6.8) 
มวลระบุในการสงมอบ  
kg เกณฑความคลาดเคลื่อน  
มากกวา  จนถึง  
50ก 100 ± 15 kg  
100 1 000  ± 10 %  
1 000  _ ±   5 %  
ก  รวมมวล 50 kg ดวย 
6.9 สภาพผิว  
ผลิตภัณฑตองสะอาด และปราศจากข อบกพรอง โดยตองระบุอยูในขอตกลงระหวางผูซื้อ กับผูขาย   หากมิได
ระบุไวเปนอยางอื่นผลิตภัณฑแบบขึ้นรูปเย็นอาจมีฟลมของน้ํามันหลอลื่นตกคางอยูบนผิวได การเปลี่ยนสีอาจ
เกิดขึ้นไดแตตองไมทําใหสมบัติการใชงานเสียไป  
หากมี ความตองการ สภาพผิว พิเศษ เชน จุดตอ การเคลือบผิว ขึ้นอยูกับขอ ตกลงรวมกันระหวางผูซื้อกับ ผูขาย  (ดู
ภาคผนวก ซ . ขอ ฐ )) 
7. การชักตัวอยาง  
7.1 ทั่วไป 
ในกรณีที่ตองการ ใหมีการชักตัวอยาง  จํานวนชุดของการชักตัวอยางใหเปนไปตามขอ 7.2 และ ขอ 7.3 
7.2 การวิเคราะห องคประกอบ  
อัตราการชักตัวอยาง สําหรับการวิเคราะหองคประกอบ ใหเปนไปตามตารางที่ 14  ตองเตรียมตัวอยางทดสอบ
จากแตละตัวอยางที่ชักมาเพื่อนําไปหาองคประกอบตามวิธีการวิเคราะหที่เลือกใช  
หมายเหตุ 1 ในการเตรียมตัวอยางตองหลีกเลี่ยงการทําใหตัวอยางทดสอบ ปนเปอนหรือ รอนเกิน  แนะนําให ใชเครื่องมื อที่
สวน ปลาย เปนคารไบด  ถาใชเครื่องมือ เหล็กควร ทําดวยวัสดุแมเหล็ก เพื่อชวย ในการแยกเหล็ก ปนเปอน ออก ถามอก.408-2553 
-23- ตัวอยางทดสอบ อยูในรูปที่ เปนขนาดเล็ก ละเอียด  (เชน เศษจาก การเจาะหรือกลึง ) ควรใชแมเหล็ก กําลังแรง เพื่อ
แยกเศษ เหล็ก ที่เขาไปปนเปอน ในระหวางการเตรียม  
หมายเหตุ 2 อาจใชผลการวิเคราะหผลิตภัณฑในขั้นตอนเบื้องตน ของกระบวนการผลิต เชน ขั้นตอน การหลอ มาใชอางอิงได 
ถาองคประกอบของทองแดงไมเปลี่ยน และผูผลิตไดรับการ รับรองระบบบริหารคุณภาพตาม มอก .9001 หรือ
เทียบเทา  
7.3 การทดสอบทางกลและทางไฟฟา  
อัตราการชักตัวอย างใหเปนไปตามตารางที่ 14  โดยชักตัวอยางจากผลิตภัณฑสําเร็จรูป  แลวนํามาตัดโดยไมมี
การปรับแตงสภาพ ยกเวนกา รกลึงในกรณีที่จําเปน   
ตารางที่ 14  อัตราการชักตัวอยาง  
(ขอ 7.2 และขอ 7.3) 
เสนผานศูนยกลาง ระบุ หรือความกวางวัด
ระหวางดานคูขนาน ระบุ 
mm ขนาดของรุนการทดสอบ  
สําหรับหนึ่งตัวอยางทดสอบ  
kg 
มากกวา  จนถึง  ไมเกิน  
2.0ก 3.0 250 
3.0 10.0 500 
10.0 25.0 1 000  
25.0 50.0 1 500  
50.0 _ 2 000  
ก รวมขนาด 2.0 mm ดวย 
8. การทดสอบ  
8.1 การวิเคราะห องคประกอบ  
การวิเคราะหตองกระทํากับชิ้นทดสอบ หรือสวนของชิ้นทดสอบที่ เตรียมมาจาก ตัวอยาง ทดสอบตามขอ 7.2 
ยกเวนในกรณีมีขอโตแยง วิธีการวิเคราะหตองไดรับการ ยินยอม จากผูขาย  และไดรับการตกลงรวมกันระหวาง
ผูที่โตแยง  มอก.408-2553 
 -24- 8.2 การทดสอบ การดึง 
การทดสอบการ ดึงใหปฏิบัติตาม ภาคผนวก ข. [t4] โดยเตรียม ชิ้นทดสอบ จากตัวอยางทดสอบตามขอ 7.3 ชิ้น
ทดสอบอาจเปนภาคตัดขวางเต็มของผลิตภัณฑ หรือเตรียม ผิวดวยเครื่องจักร  
8.3 การทดสอบความแข็ง  
ทดสอบความแข็งของชิ้นทดสอบที่เตรียมจากตัวอยางทดสอบตามขอ 7.3 การทดสอบ ใหปฏิบัติตาม  
ภาคผนวก ค. หรือ ภาคผนวก ง. 
- การทดสอบ ความแข็ง วิกเกอรส ตาม ภาคผนวก ค.[t5] โดยใชแรง 98.07 นิวตัน   
- การทดสอบ ความแข็งบริเนลล ตาม ภาคผนวก ง.[t6] โดยใช อัตราสวน  0.102 F/D2
8.4 การทดสอบการดัดโคง   เทากับ  10, หัวบอลขนาด 
2.5 มิลลิเมตร และแรง 612.9 นิวตัน  
การทดสอบการดัดโคง ใหเปนไปตามภาคผนวก จ.[t7] 
ลักษณะของการทดสอบการดัดโคงมี 2 ลักษณะ ไดแก 
- การดั ดโคง 90 องศา  
- การดัดโคง 180 องศา โดย ใหผิวปลายทั้งสองของชิ้นทดสอบแนบติดกันหรือมีระยะหางขนานกัน  
8.5 การทดสอบสภาพตานทานไฟฟา  
การทดสอบสภาพตานทานไฟฟา ใหเปนไปตามภาคผนวก ฉ. 
ถาไมไดระบุไวเปนอยางอื่น  การวัดสภาพตานทานไฟฟาสามารถวัดที่อุณหภูมิ ( 20 ± 1) องศาเซลเซียส หรือวัด
ที่อุณหภูมิหอง  แลว ปรับแกคามาที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส  
8.6 ความไมเปราะเนื่องจากไฮโดรเจน  
การทดสอบความไมเปราะเนื่องจาก ไฮโดรเจน ใหเปนไปตามภาคผนวก ช.[t8] 
ชิ้นทดสอบตองมีขนาดที่เหมาะสม แตชิ้นทดสอบที่ถูกเตรียม ผิวดวยเครื่องจักร ตองเ หลือผิวเดิมบางสวน ที่ดาน
นอกของ การดัด โคง ขอบชิ้นทดสอบตองมนและเรียบ มอก.408-2553 
-25- หลังจากใหความรอนชิ้นทดสอบ ในบรรยากาศที่มี ไฮโดรเจนตาม ภาคผนวก ช . ตองนําชิ้นทดสอบไปดัดโคง
โดยใหปลายทั้งสองของชิ้นทดสอบแนบติดกัน ตามวิธีที่ระบุใน ภาคผนวก จ . 
8.7 การทดสอบซ้ํา  
หากผลการทดสอบในขอ  8.1 ถึงขอ 8.6 มีขอหนึ่งขอใดไมผาน ตองนําตัวอยางทดสอบ 2 ตัวอยาง จากรุน การ
ทดสอบเดิมมาทดสอบคุณลักษณะที่ไมผาน ซ้ํา โดย หนึ่งในตัวอยางทดสอบตองนํามาจากตัวอยางที่ชักมา เดิมที่
ผลการทดสอบไมผาน   เวนแตไมสามารถหาได   
ถาชิ้นทดสอบจากตัวอยางทดสอบทั้งสอง ผานเกณฑ การทดสอบ ใหถือวารุนทดสอบนั้น เปนไปตาม มาตรฐาน
ผลิตภัณฑอุตสาหกรรม นี้  ถาชิ้นทดสอบ ไมผาน เกณฑ การทดสอบ ใหถือวารุนทดสอบนั้นไม เปนไปตาม
มาตรฐาน ผลิตภัณฑอุตสาหกรรม นี้ 
9. เครื่องหมาย การบรรจุ และฉลาก  
หากมิไดระบุโดยผูซื้อและตกลงกันเปนอยางอื่นระหว างผูซื้อกับผูขาย เครื่องหมาย การบรรจุ และฉลากใหเปนตาม
หลักเกณฑของ ผูขาย  (ดูภาคผนวก ซ . ขอ ณ ))  มอก.408-2553 
 -26- ภาคผนวก ก . 
(ขอแนะนํา ) 
ลักษณะเฉพาะของทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา  
(ขอ 4.1.2.1 ขอ 4.1.2.2 และขอ 6.1) 
ก.1 การจัดกลุมทั่วไปของทองแดงชนิดตางๆ 
ลักษณะเฉพาะของทองแดงขึ้นอยูกับสารเจือปนที่มีอยู โดยเฉพาะออกซิเจน ฟอสฟอรัส และเงิน  
ทองแดงแบงเปน 4 ชนิด ดังตอไปนี้  
- ทองแดงชนิดทัฟพิตช (มีออกซิเจน ) 
- ทองแดงชนิดปราศจากออกซิเจน  
- ทองแดงชนิดดีออกซิไดซ  
- ทองแดง เจือเงิน 
ก.2 ลักษณะเฉพาะทั่วไป 
โดยทั่วไปทองแดงสามารถขึ้นรูปไดแ ละใชบัดกรีไดดีมาก สวนความนําไฟฟาและความสามารถในการเชื่อม
ได ขึ้นอยูกับความบริสุทธิ์และชนิดของทองแดง  
ก.3 ลักษณะเฉพาะ  
ตารางที่ ก .1 แสดงลักษณะเฉพาะของทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา โดยการระบุชื่อวัสดุดวย
สัญลักษณและหมายเลขของทองแดงแตละชนิด  
หมายเหตุ  มาตร ฐานนี้ไมไดระบุทองแดงทุกชนิดไวในตารางที่ ก .1 มอก.408-2553 
-27- ตารางที่ ก. 1  ลักษณะเฉพาะของทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟา  
(ขอ ก .3) 
ชนิดของทองแดง  ลักษณะเฉพาะ  การระบุชื่อวัสดุ 
สัญลักษณ  หมายเลข  
ทองแดงชนิดทัฟพิตช  
(มีออกซิเจน ) ทองแดงชนิดนี้ผลิตขึ้นโดยการควบคุมปริมาณออก ซิเจน   
และมีความนําไฟฟาสูง  
ตองระมัดระวังเปนพิเศษเมื่อใหความรอน เชื่อม หรือเชื่อม
ประสานทองแดงชนิดนี้ในบรรยากาศที่มีไฮโดรเจนเพื่อ
หลีกเลี่ยง ความ เปราะ เนื่องจาก ไฮโดรเจน  Cu-ETP1  
Cu-ETP 
Cu-FRHC 
 CW003A 
CW004A 
CW005A 
ทองแดงชนิดปราศจาก
ออกซิเจน  ทองแดงชนิดนี้ผลิ ตขึ้นในสภาวะที่ปราศจากออกซิเจนและ
ไมใชสารดีออกซิไดเซอร   และ มีความนําไฟฟาสูง  
ควรระมัดระวังเมื่อใหความรอน เชื่อม หรือเชื่อมประสานทองแดงชนิดนี้ในบรรยากาศที่มีไฮโดรเจนเพื่อหลีกเลี่ยง
ความ เปราะ เนื่องจาก ไฮโดรเจน  Cu-OF1 
Cu-OF 
Cu-OFE  CW007A 
CW008A 
CW009A 
ทองแดงชนิดดีออกซิไดซ  ทองแดงชนิดนี้ผลิตขึ้นโดยการเติมสารดีออกซิไดเซอร 
โดยทั่วไปใชฟอสฟอรัส ในปริมาณที่ควบคุมใหเหลือสารดี
ออกซิไดเซอรตกคางในปริมาณนอย   และ มีความนําไฟฟา
สูง 
ควรระมัดระวังเมื่อใหความรอน เชื่อม หรือเชื่อมประสานทองแดงชนิดนี้ในบรรยากาศที่มีไฮโ ดรเจนเพื่อหลีกเลี่ยง
ความ เปราะ เนื่องจาก ไฮโดรเจน  Cu-PHC  
Cu-HCP  
Cu-PHCE  CW020A 
CW021A 
CW022A 
ทองแดง เจือเงิน  ทองแดงชนิดทัฟพิตช ทองแดงชนิดปราศจากออกซิเจน  
และทองแดงชนิดดีออกซิไดซสามารถเติมธาตุเงินไดจนถึงรอยละ 0.12 (โดยมวล) 
ผลของการเติมธาตุเงินเพื่อเพิ่มสมบั ติความตานทานการ
ออนตัว โดยไมสงผลกระทบตอสภาพนําไฟฟา  CuAg0.04  
CuAg0.07 CuAg0.10 
CuAg0.04P  
CuAg0.07P  
CuAg0.10P  
CuAg0.04(OF)  
CuAg0.07(OF)  
CuAg0.10(OF)  CW011A 
CW012A 
CW013A 
CW014A 
CW015A 
CW016A 
CW017A 
CW018A 
CW019A 
 มอก.408-2553 
 -28- ภาคผนวก ข . 
การทดสอบ การดึง 
(ขอ 8.2) 
ข.1 หลักการ  
เปนการดึงชิ้นทดสอบดวยแรงดึงจนกระทั่งชิ้นทดสอบขาด เพื่อตรวจสอ บสมบัติทางกล ตามขอ ข .2 
ข.2 สัญลักษณและความหมาย  
ดูรูปที่ ข.1 และตารางที่ ข.1 
 
รูปที่ ข .1  ชิ้นทดสอบ  
(ขอ ข. 2) a 
b 
Lo 
Lc 
Lt 
Lu So ปลายที่ใชปากกาจับ  มอก.408-2553 
-29- ตารางที่ ข.1  สัญลักษณและการระบุ  
(ขอ ข.2 ) 
สัญลักษณ การระบุ  หนวย  
a ความหนาของชิ้นทดสอบ  mm 
b ความกวางของความยาว สวน ขนานของชิ้นทดสอบ หรือ
ความกวางเฉลี่ย mm 
d เสนผานศูนยกลางของสวนขนานของชิ้นทดสอบที่มี
ภาคตัด ขวางเปน รูปวงกลม mm 
L ความยาวพิกัดเดิม  o mm 
L ความยาวสวนขนาน  c mm 
L ความยาวรวมของชิ้นทดสอบ  t mm 
L ความยาวพิกัดสุดทาย  u mm 
S พื้นที่ภาคตัดขวางเดิมภายในความยาวพิกัด  o mm2 
k ตัวประกอบความสัมพันธ  - 
A รอยละของการยืดในความยาวพิกัด  % 
A รอยละของการยืดในความยาวพิกัด  ที่ความยาวพิกัด
เทากับ 100 มิลลิเมตร  100mm  % 
R ความตานแรงดึง  m N/mm2 
R ความ ตานแรงดึง พิสูจน  สําหรับการยืด ที่ไมเปนสัดสวน
กัน (proof strength, non -proportional extension ) p N/mm2 
ข.3 ชิ้นทดสอบ  
ข.3.1 ทั่วไป  
รูปรางและขนาดของชิ้นทดสอบขึ้นอยูกับรูปรางและขนาดของผลิตภัณฑที่จะนํามาทดสอบ โดยทั่วไปชิ้นทดสอบมักจะ เปนผลิตภัณฑที่ผาน การเตรียม รูปทรง ดวยเครื่ องจักร  อยางไรก็ตาม ผลิตภัณฑที่มีพื้นที่
ภาคตัดขวางคงที่ (เชน เปนรูปแทง หรือเสน ) อาจทดสอบโดยไมตองผานการเตรียมรูปทรง ดวยเครื่องจักร  
ชิ้นทดสอบที่มีความสัมพันธระหวางความยาวพิกัด เดิมกับ พื้นที่ภาคตัดขวางเดิม ตามสมการ  
o o Sk L=  
เรียกวาชิ้ นทดสอบที่เปนสัดสวนกัน (proportional test piece) ใหใชคา k = 5.65  ทั้งนี้ความยาวพิกัดเดิมที่มอก.408-2553 
 -30- คํานวณไดตองไมนอยกวา 20 มิลลิเมตร  ในกรณีที่ไดความยาวพิกัดเดิมนอยกวา 20 มิลลิเมตร ใหใชคา k = 
11.3 หรืออาจใชชิ้นทดสอบ ที่ไมเปนสัดสวนกัน  (non- proport ional test piece)  
ในกรณีของชิ้นทดสอบ ที่ไมเปนสัดสวน กัน ใหเลือก ความยาวพิกัดเดิม ไดตามตองการโดย ไมขึ้นอยูกับ
พื้นที่ภาคตัดขวางเดิม  
ข.3.2  ชิ้นทดสอบจากเสนกลม เสนสี่เหลี่ยมจัตุรัส และเสน หกเหลี่ยม  
ข.3.2.1  ในกรณีขนาดของผลิตภัณฑมีเสนผานศูนยกลางหรือความก วางวัดระหวางดานคูขนานนอยกวา 4 
มิลลิเมตร   ใหเตรียมชิ้นทดสอบ ที่ตัดจากผลิตภัณฑนั้นไดเลย ตามรูปที่ ข. 2 โดยมี มิติที่เหมาะสมกับ
ขนาดของผลิตภัณฑตามตารางที่ ข .2  
 
รูปที่ ข .2  ชิ้นทดสอบ ขอ ข .3.2.1  
(ขอ ข. 3.2.1 ) 
ตารางที่ ข.2  มิติของ ชิ้นทดสอบ ขอ ข .3.2.1 
(ขอ ข. 3.2.1) 
ความยาวพิกัด  (Lo
 ) 
mm ระยะหางจากปลายของสวนขนานถึงปากกาจับ  (Lc
ต่ําสุด  ) 
mm 
100 
200 150 250 
ข.3.2.2  ในกรณีขนาดของผลิตภัณฑมีเสนผานศูนยกลางหรือความกวางวัดระหวางดานคูขนานมากกวาหรือเทากับ 4 มิลลิเมตร  ใหเตรียมชิ้นทดสอบตามรูปที่ ข .3 โดยมีมิติที่เหมาะสมกับขนาดของผลิตภัณฑ
และความคลาดเคลื่อน ตามตารางที่ ข. 3 Lo 
Lc 
d มอก.408-2553 
-31-  
 
รูปที่ ข .3  ชิ้นทดสอบ ขอ ข .3.2.2 
(ขอ ข. 3.2.2  และ ขอ ข.3.3.2 ) 
ตารางที่ ข.3  มิติของ ชิ้นทดสอบ ขอ ข .3.2.2 
(ขอ ข. 3.2.2 และขอ ข.3.3.2 ) 
k เสนผาน
ศูนยกลาง  
d 
mm พื้นที่ภาคตัดขวางเ ดิม 
 
So
mm  ความยาวพิกัดเดิม  
2  
o o Sk L=   
mm ความยาวสวนขนาน   
ต่ําสุด   
Lc
mm   ความยาวรวม  
 
Lt
mm   เกณฑความ  
คลาดเคลื่อน  
ของรูปรางก
mm   
5.65 5 ± 0.040  
10 ± 0.075  
20 ± 0.150  19.6 
78.5 
314 25 ± 0.25  
50 ± 0.5  
100 ± 1.0  28 
55 
110 ขึ้นอยูกับวิธีจั บชิ้น
ทดสอบ  โดยหลักการ  
Lt > Lc0.03 
 + 2d หรือ 4d 0.04 
0.05 
ก คาเบี่ยงเบนระหวางเสนผานศูนยกลางสูงสุด กับเสนผานศูนยกลางต่ําสุดซึ่งวัดภายในความยาวสวนขนานตองไมเกินเกณฑความ
คลาดเคลื่อนของรูปราง 
ข.3.3 ชิ้นทดสอบจากแทง สี่เหลี่ยมผืนผา  
ข.3.3.1 แทงสี่เหลี่ ยมผืนผา ที่มีความหนา  (a) นอยกวา  3 มิลลิเมตร  ชิ้นทดสอบ ควรมีการเตรียมรูปทรง ดวย
เครื่องจักร ใหเปนไปตามรูปที่ ข .4 โดยมีมิติ ที่เหมาะสมกับขนาดของผลิตภัณฑ และความคลาดเคลื่อน
ตามตารางที่ ข .4 Lo 
Lc 
d So 
Lt มอก.408-2553 
 -32-  
 
รูปที่ ข .4  ชิ้นทดสอบ ขอ ข .3.3.1 
(ขอ ข. 3.3.1  และ ขอ ข.3.3.2 ) 
ตารางที่ ข.4  มิติของชิ้นทดสอบ ขอ ข .3.3.1 
(ขอ ข. 3.3.1)  
ความกวาง  
 
b 
mm ความยาวพิกัดเดิม  
 
Lo
mm   ความยาวสวนขนาน   
ต่ําสุด  
Lc
mm   ระยะหางระหวางปากกาจับ
สําหรับชิ้นทดสอบดานขนาน  
Lo
mm +3b  เกณฑความ  
คลาดเคลื่อน  
ของรูปรางก
mm   
12.5 ± 0.09  
20 ± 0.105  50 
80 75 
120 87.5 
140 0.043  
0.052  
ก คาเบี่ยงเบนระหวางความกวางสูงสุดกับความกวางต่ําสุดซึ่งวัดภายในความยาวสวนขนานตองไมเกินเกณฑความ
คลาดเคลื่อนของรูปราง  
ข.3.3.2  แทงสี่เหลี่ยมผืนผา ที่มีความหนา ( a) ตั้งแต 3 มิลลิเมตรขึ้นไป ชิ้นทดสอบควรมีการเตรียมรูปท รงดวย
เครื่องจักรใหเปนไปตามรูปที่ ข .3 โดยมีมิติ ที่เหมาะสมกับขนาดของผลิตภัณฑ และความคลาดเคลื่อน
ตามตารางที่ ข .3  หรือรูปที่ ข. 4 โดยมีมิติ ที่เหมาะสมกับขนาดของผลิตภัณฑ และความคลาดเคลื่อน
ตามตารางที่ ข .5 Lo 
Lc 
b So 
Lt a ปลายที่ใชปากกาจับ  Lo+3b มอก.408-2553 
-33- ตารางที่ ข.5 มิติของชิ้นทดสอบ  
(ขอ ข. 3.3.2)  
หนวยเปนมิลลิเมตร  
ความกวาง  
 
b  
mm ความยาวพิกัดเดิม  
 
Lo
mm   ความยาวสวนขนาน   
ต่ําสุด  
Lc
mm   ความยาวรวม  
 
Lt
mm   เกณฑความ  
คลาดเคลื่อน  
ของรูปรางก
mm   
20 
25 
40 80 
200 
200 90 
225 
225 300 
450 
450 0.33 
0.33 
0.39 
ก คาเบี่ยงเบนระหวางความกวางสูงสุดกับความกวางต่ําสุดซึ่ง วัดภายในความยาวสวนขนานตองไม
เกินเกณฑความคลาดเคลื่อนของรูปราง  
ข.4 วิธีทดสอบ  
ข.4.1 หากมิไดตกลงกันไวเปนอยางอื่น ใหทดสอบที่ อุณหภูมิระหวาง 10 องศาเซลเซียส  ถึง 35 องศาเซลเซียส   
ข.4.2 ทําเครื่องหมายความยาวพิกัดบนชิ้นทดสอบดวยวิธีที่เหมาะสม แตตองไมมีผ ลกระทบกับผลการทดสอบ 
ข.4.3 ใชที่จับของเครื่องทดสอบจับชิ้นทดสอบดวยวิธีที่เหมาะสมตามลักษณะของชิ้นทดสอบ และตองจับใหอยู
ในลักษณะที่แรงดึงกระทําตามแนวแกนใหมากที่สุด เทาที่จะมากได  
ข.4.4 ใสแรงดึงโดยให หัวจับชิ้นทดสอบ ของเครื่องทดสอบแยกออกจากกัน ในอัตราไมเกิ นรอยละ 50 ของความ
ยาวทดสอบ (test length)  ตอนาที จนกระทั่งชิ้นทดสอบขาด ถา ตําแหนงที่ ชิ้นทดสอบ ขาดไมอยูภายใน
ความยาวพิกัด  ใหทดสอบดวยชิ้นทดสอบใหม  
ข.4.5 ความตานแรงดึง (Rm
ข.4.6 การยืด  หาได โดย นําปลายที่ขาดทั้งสองขางของชิ้นทดสอบตอชนกัน ในแนวเสนตรง วัดหาสวนยืดของชิ้น
ทดสอบ บันทึกผลการยืดเปนรอยละตอความยาวพิกัด ถาไดคาการยืดไมนอยกวาคาที่กําหนดไว ถือวาการทดสอบสมบูรณไมวาขาดจากตําแหนงใด แตถาคาการยืดนอยกวาคาที่กําหนดไ ว จะถือวาการทดสอบเสร็จ
สิ้นได ก็ตอเมื่อการขาดเกิดขึ้นระหวางเครื่องหมายพิกัด  ) คํานวณไดจากคาแรงดึงสูงสุด หารดวยพื้นที่ภาคตัดขวางของชิ้นทดสอบกอนการ
ทดสอบ  มอก.408-2553 
 -34- รอยละของการยืดในความยาวพิกัด (A)  เปนรอยละของผลตางของความยาวสุดทายกับความยาวพิกัดเดิม  
%  100) (
oo u×−=LLLA  
ในกรณีของชิ้นทดสอบที่ไมเปนสัดสวนกัน A100mm
ข.4.7 ความตานแรงดึง พิสูจนสําหรับ การยืดที่ไม เปนสัดสวน กัน (R หมายถึงรอยละข องการยืดในความยาวพิกัดที่ความยาว
พิกัดเทากับ 100 มิลลิเมตร  
p
(1) การหาแผนภาพของแรงกับการยืด จําเปนจะตองทําใหละเอียดถูกตอง เสนแสดงความสัมพันธอาจหาได
โดยวิธีธรรมดา หรือใชเครื่อง อัตโนมัติ  ) หาไดจากแผนภาพของความเคน กับการยืด 
โดยล ากเสนขนานกับสวนที่เปนเสนตรง ของเสนแสดงความสัมพันธ ใหมีระยะหาง เทากับคาการยืดที่ไม
เปนสัดสวน กันที่ตองการ เชน ที่ระยะรอยละ 0.2 จุดที่เสนที่ขนานนี้ตัดเสนแสดงความสัมพันธเปนคาของ
แรงที่จะนําไปคํานวณหาความตานแรงดึง พิสูจนที่ตองการ ( ดูรูปที่ ข.5 ) 
(2) คาการยืดที่ตองการ เพื่อใชหาความ ตานแรงดึง พิสูจนจะตองระบุไวในเกณฑกําหนด  
 
รูปที่ ข .5  ความตานแรงดึง พิสูจน สําหรับ ชิ้นทดสอบที่ไมเปน สัดสวนกัน  
(ขอ ข.4 .7) ความเคน   (MPa)  
การยืด  ( %) 0.2 Rp 
0 มอก.408-2553 
-35- ภาคผนวก ค. 
การทดสอบความแข็ง วิกเกอรส สําหรับทองแดง  
(ขอ 8.3) 
ค.1 หลักการ  
กดหัวกด  (ทําดวยเพชรรูป พีระมิด ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัส มุมที่ยอดแหลมระหวางหนาตรงขามของหัวกดมีคา ( 136 
± 0.5 ) องศา ) ลงบนผิวหนาของชิ้นทดสอบ หลังจากที่นําแรงกด  F ออก ก็จะปรากฏรอยกดบนผิวชิ้นทดสอบ 
ซึ่งรอยกดดังกลาวจะถูก ตรวจสอบเสน ทแยงมุม  
คาความแข็ง วิกเกอรส  เปน อัตราสวน ระหวางคาแรงกดกับพื้น ที่เอียง ของรอยกด 
ค.2 สัญลักษณและความหมาย  
ดูรูปที่ ค.1 และตารางที่ ค.1 
 
ก)  หัวกด (ทําดวยเพชรรูป พีระมิด ) 
 
ข)  รอยกดวิกเกอรส  
รูปที่ ค .1  หลักการทดสอบ  
(ขอ ค.2)มอก.408-2553 
 -36- ตารางที่ ค.1  สัญลักษณและการระบุ  
(ขอ ค.2) 
สัญลักษณ การระบุ  
α มุมที่ยอดแหลมระหวางหนาตรงขามของหัวกด (136°± 0.5°) 
F แรงทดสอบ  เปนนิวตัน  
d คาเฉลี่ยของเสน ทแยงมุมสองเสนคือ d1 และ  d2 เปนมิลลิเมตร  
(ดูรูปที่ ค. 1) 
HV 
รอยกด พื้นที่ผิวแรงทดสอบ      คาคงที่ กเกอรส ความแข็งวิ ×=  
2 21891.02136sin2
102.0dF
dF
≈°
=    
หมายเหตุ  คาคงที่ = 1/gn = 1/9.80665 ≈ 0.102   เมื่อ gn = ความเรงเนื่องจากแรงโนมถวง ของโลก  
การระบุความแข็งวิกเกอรส ใหเขียนดังนี้  
ระบุคาความแข็ง และตอดวยสัญลักษณ ความแข็ง HV 10  ซึ่งหมายถึงการทดสอบโดย ใชแรงกด 98.07 นิวตัน  
ตามดวย ระยะเวลา กดที่ใช หากไมระบุระยะเวลาใหใชระยะเวลา  10 วินาที ถึง 15 วินาที   
ตัวอยาง ที่ ค.1  85 HV 10 หมายถึง มีความแข็งวิกเกอรส เทากับ  85 ใชแรงทดสอบเทากับ 98.07 นิวตัน  เปน
เวลา 10-15 วินาที  
ตัวอยาง ที่ ค.2
ค.3 เครื่องทดสอบ   85 HV 10/20 หมายถึง มีความแข็งวิกเกอรส เทากับ  85 ใชแรงทดสอบเทากับ 98.07 นิวตัน  
เปนเวลา 20 วิน าที 
ค.3.1 เครื่องทดสอบ ตองสามารถทดสอบแรงกดที่  98.07 นิวตัน  ± รอยละ 1.5  
ค.3.2 หัวกด ทําดวยเพชรรูป พีระมิด ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัส มุมที่ยอดแหลมระหวางหนาตรงขามของหัวกดมีคา 136 ± 
0.5 องศา  หนาเอียงทั้งสี่ของหัวกด ตองเอียงทํามุมกับแกนของหัวกดเ ทาๆ กัน ( คลาดเคลื่อนได ± 0.25 
องศา) และพบกันที่ยอดของหัวกด ฉะนั้น เสนที่ตอยอดของหนาเอียงที่อยูตรงกันขามควรยาวไมเกิน 0.002 
มิลลิเมตร ลักษณะของยอดแหลมโดยทั่วไป เมื่อตรวจดวยกลองขยายจะเห็นไดดังรูปที่ ค.2  มอก.408-2553 
-37- 
 
รูปที่ ค .2  เสนที่ตอยอดของหนาเอียง  
(ขอ ค.3.2) 
ค.3.3 ผิวหัวกดตองขัดมันเรียบ และไมมีรอยราวหรือตําหนิ ( defect) ใดๆ  
ค.3.4 เครื่องมือที่ใชวัดขนาดเสนทแยงมุมของรอยกดตองสามารถวัดไดละเอียดถึงรอยละ ±  1.0 ของขนาดเสน
ทแยงมุมของรอยกด  
ค.4 วิธีทดสอบ  
ค.4.1 ใหทดสอบที่ อุณหภูมิระหวาง 10 องศาเซลเซียส  ถึง 35 องศาเซลเซียส  เวนแตตกลงไวเปนอยางอื่น  
ค.4.2  ผิวของชิ้นทดสอบตองเรียบ  ทั้งนี้เพื่อใหไดคาเสนทแยงมุมของรอยกดที่แนนอน ผิวของชิ้นทดสอบตอง
ไมมีตะกรันออกไซด (oxide scale) หรือสิ่งแปลกปลอม  โดยเฉพาะอยางยิ่งปราศจากน้ํามันหลอลื่น การ
เตรียมผิวของชิ้นท ดสอบตองใชความระมัดระวังอยางมาก ควรหลีกเลี่ยงกรรมวิธีรอน  (hot working) หรือ
กรรมวิธีเย็น ( cold working)  
ค.4.3  ความหนาต่ําสุดของชิ้นทดสอบเปนไปตามรูปที่ ค.3 
 ไมเกิน 0.002 มิลลิเมตร  มอก.408-2553 
 -38- 
รูปที่ ค .3  ความหนาต่ําสุดของชิ้นทดสอบความแข็งวิกเกอรส  
(ขอ ค.4.3) 
ค.4.4 แทนรองรับชิ้นทดสอบ ตองแข็งแรงและมั่นคง เพื่อไมใหเกิดการเคลื่อนที่ในระหวางการทดสอบ ผิวที่
สัมผัสจะตองสะอาดไมมีสิ่งแปลกปลอม เชน สะเก็ด น้ํามัน ฝุน  
ค.4.5 วางหัวกด บนผิวของชิ้นทดสอบ เริ่มออกแรงกดในแนวตั้งฉากกับผิวของชิ้นทดสอบ และเพิ่มแรงกดอยาง
สม่ําเสมอ โดยใหถึงแรงกดพิกัดภา ยในเวลา 2 ถึง 8 วินาที และคงแรงกดนั้นไวเปนเวลา 10 ถึง 15 วินาที ใน
ระหวางการทดสอบตองปองกันไมใหเกิดการกระแทกหรือการสั่นที่มีผลกระทบเปนนัยสําคัญตอคาที่วัดได 
ค.4.6 ระยะหางระหวางจุดศูนยกลางของรอยกดกับขอบของชิ้นทดสอบ ไมควรนอยกวา 2.5 เทาของเสน ทแยง
มุมของรอยกด และระยะหางระหวางจุดศูนยกลางของรอยกด 2 จุดไมควรนอยกวา 3 เทาของเสน ทแยงมุม
ของรอยกด  ความ แข็ง  (HV) 
ความหนา  (mm ) มอก.408-2553 
-39- ค.4.7 การวัดเสน ทแยงมุม ของรอยกด ควรวัด 2 ครั้ง ในทิศทางที่ตั้งฉากกัน แลวหาคาเฉลี่ยเพื่อนําไปคํานวณหา
ความแข็ง วิกเกอร ส 
สําหรับผิวราบ (flat surface) ในกรณีที่ ความแตกตางระหวางเสนทแยงมุมของรอยกด  2 รอย  มากกวารอยละ  
5 ตองระบุไวในรายงาน การทดสอบ  
ค.4.8 ในกรณีที่ทดสอบกับผิวโคงของทรงกระบอก  
(1) ถาอัตราสวน d/D นอยกวา 0.009 ใหใชคาความแข็งที่ไดเปนคาความแข็งวิกเกอรส  
(2) ถาอัตราสวน d/D มากกวาหรือเทากั บ 0.009 ใหนําคาที่ไดไปคูณกับตัวประกอบ แกคาตามตารางที่ ค .2 
ถึงตารางที่ ค.3 
หมายเหตุ  d คือ เสนทแยงมุมเฉลี่ยของรอยกด และ D คือ เสนผานศูนยกลางของทรงกระบอกที่เปนชิ้นทดสอบ  
ตารางที่ ค.2  กรณีเสนทแยงมุมของรอยกดทํามุม 45 องศากับแนวแกนตามยาวของทรงกระบอก  
(ขอ ค.4.8) 
d/D ตัวประกอบแกคา  d/D ตัวประกอบแกคา  
0.009 
0.017 
0.026 0.995 
0.990 
0.985 0.119 
0.129 
0.139 0.935 
0.930 
0.925 
0.035 
0.044 
0.053 0.980 
0.975 
0.970 0.149 
0.159 
0.169 0.920 
0.915 
0.910 
0.062 
0.071 
0.081 0.965 
0.960 
0.955 0.179 
0.189 
0.200 0.905 
0.900 
0.895 
0.090 0.100 
0.109 0.950 
0.945 
0.940   
 มอก.408-2553 
 -40- ตารางที่ ค.3  กรณีเสนทแยงมุมของรอยกดเสนใดเสนหนึ่งขนานกับแนวแกนตามยาวของทรงกระบอก  
(ขอ ค.4.8) 
d/D ตัวประกอบแกคา  d/D ตัวประกอบแกคา  
0.009 
0.019 
0.029 0.995 
0.990 
0.985 0.085 
0.104 
0.126 0.965 
0.960 
0.955 
0.041 0.054 
0.068 0.980 
0.975 
0.970 0.153 
0.189 
0.243 0.950 
0.945 
0.940 
 
ตัวอยาง ที่ ค.3
เสนผานศูนยกลางของทรงกระบอก  D = 5 มิลลิเมตร   เสนทแยงมุมของรอยกดเสนใดเสนหนึ่งขนานกับแนวแกนตามยาวของทรงกระบอก  
แรงทดสอบ  F = 98.07 นิวตัน  
เสนทแยงมุมเฉลี่ยของร อยกด  d = 0.4 25 มิลลิเมตร  
d/D = 0.4 25/5 = 0.085   
ความแข็ง วิกเกอรส  21891.0dF≈ = 0.1891 × 98.07/(0.42 5)2
ตัวประกอบแกคาตามตารางที่ ค.3  = 0.965  = 103  HV 10  
ความแข็งของทรงกระบอก        = 103 × 0.965 = 99 HV 10  
 มอก.408-2553 
-41- ภาคผนวก ง. 
การทดสอบความแข็ง บริเนลล สําหรับทองแดง  
(ขอ 8.3) 
ง.1 หลักการ  
กดหัวกด (ลูกบอลโลหะแข็ง ซึ่งมีขนาดเสนผานศูนยกลาง D ) ลงบนผิวหนาของชิ้นทดสอบ หลังจากที่นําแรง
กด F ออก ก็จะปรากฏรอยกดบนผิวชิ้นทดสอบ ซึ่งรอยกดดังกลาวจะถูก ตรวจสอบเสนผานศูนยกลาง  
คาความแข็งบริเนล ล เปน อัตราสวน ระหวางค าแรงกดกับพื้น ที่ผิวของ รอยกด 
ง.2 สัญลักษณและความหมาย  
ดูรูปที่ ง .1 และตารางที่ ง.1 
 
 
 
   
 
   
รูปที่ ง.1  หลักการทดสอบ  
(ขอ ง.2) 
มอก.408-2553 
 -42- ตารางที่ ง.1  สัญลักษณและการระบุ  
(ขอ ง.2) 
สัญลักษณ การระบุ  หนวย  
D เสนผานศูนยกลางของลูกบอล  mm 
F แรงทดสอบ  N 
d เสนผาน ศูนยกลางเฉลี่ยของรอยกด  


+=22 1ddd  mm 
d1, d เสนผานศูนยกลางรอยกดวัดที่ 90 ° 2 mm 
h ความลึกของรอยกด  
22 2d D D−−=  mm 
HBW  
รอยกด พื้นที่ผิวแรงทดสอบ      คาคงที่     ิเนลล ความแข็งบร ×=  
()2 22102.0 
d D DDF
−−×=
π  
0.102 ×  F/D อัตราสวน ของแรงกับเสนผานศูนยกลาง  2 N/mm2 
หมาย เหตุ คาคงที่ = 1/gn = 1/9.80665 ≈ 0.102   เมื่อ gn = ความเรงเนื่องจากแรงโนมถวง ของโลก  
การระบุความแข็ง บริเนลล ใหเขียนดังนี้  
ระบุคาความแข็งและตอดวยสัญลักษณ ความแข็ง HBW  2.5 ซึ่งหมายถึงการทดสอบโดย ใชเสนผานศูนยกลาง
ของลูกบอล 2.5 มิลลิเมตร แรงกด 612.9 นิวตัน (62.5 กิโลกรัมแรง )  ตามดวย ระยะเวลา กดที่ใช หากไมระบุ
ระยะเวลาใหใชระยะเวลา 10 ถึง 1 5 วินาที  
ตัวอยาง ที่ ง.1 85 HBW 2.5/62.5 หมายถึง มีความแข็งบริเนลล เทากับ  85 โดยทดสอบดวยลูกบอลเสนผาน
ศูนยกลาง  2.5 มิลลิเมตร  และใชแรงทดสอบเทากับ 612.9 นิวตัน  เปนเวลา 10 ถึง 15 วินาที  
ตัวอยาง ที่ ง.2
หมายเหตุ  ความแข็ง บริเนลล  เดิมจะใชสัญลักษณ HB หรือ HBS ในกรณีที่ใชหัวกดลูกบอลที่ทําจากเหล็ก   85 HBW 2.5/62.5/20  หมายถึง มีความแข็ง บริเนลล เทากับ  85 โดยทดสอบดวยลูกบอลเสนผาน
ศูนยกลาง  2.5 มิลลิเมตร  และใชแรงทดสอบเทากับ 612.9 นิวตัน  เปนเวลา 20 วินาที  มอก.408-2553 
-43- ง.3 เครื่องทดสอบ  
ง.3.1 เครื่องทดสอบ ตองสามารถทดสอบแรงกดที่  612.9 นิวตัน  ± รอยละ 1.0  
ง.3.2 หัวกด เปนลู กบอล ทําจากทังสเตนคารไบด  ที่มีผิวที่มันวาว โดยควรจะมีองคประกอบดังนี้  
- ทังสเตนคารไบด (WC) รอยละ 91 ถึงรอยละ 93 
- คารไบดชนิดอื่นรวมกัน รอยละ 2 
- โคบอลต รอยละ 5 ถึงรอยละ 7   
ขนาดเสนผานศูนยกลาง (2.5 ± 0.003) มิลลิเมตร  ความแข็งไมนอยกวา  1 500 HV 10 และมีความหนาแนน 
(14.8 ± 0.2) กรัมตอลูกบาศกเซนติเมตร  
หมายเหตุ  HV คือความแข็งวิกเกอรส  
ง.3.3 เครื่องมือที่ใ ชวัดขนาดเสนผานศูนยกลางของรอยกดตองสามารถวัดไดละเอียดถึงรอยละ ±  0.5 ของขนาด
เสนผานศูนยกลางของรอยกด  
ง.4 วิธีทดสอบ  
ง.4.1 ใหทดสอบที่ อุณหภูมิระหวาง 10 องศาเซลเซียส  ถึง 35 องศาเซลเซียส  เวนแตตกลงไวเปนอยางอื่น  
ง.4.2  ผิวของชิ้นทดสอบตองเรียบ  ทั้งนี้ เพื่อใหไดคาเสนผานศูนยกลางของรอยกดที่แนนอน ผิวของชิ้นทดสอบ
ตองไมมีตะกรันออกไซด หรือสิ่งแปลกปลอม  โดยเฉพาะอยางยิ่ง ปราศจากน้ํามันหลอลื่น การเตรียมผิว
ของชิ้นทดสอบตองใชความระมัดระวังอยางมาก ควรหลีกเลี่ยงกรรมวิธีรอนหรือกรรมวิธี เย็น 
ง.4.3 ความหนาต่ํา สุดของชิ้นทดสอบเปนไปตามตารางที่ ง.2 มอก.408-2553 
 -44- ตาราง ที่ ง.2  ความหนาต่ําสุด ของชิ้นทดสอบความแข็งบริเนลล 
(ขอ ง.4.3) 
 
เสนผานศูนยกลางเฉลี่ยของรอยกด  
d 
mm ความหนาต่ําสุดของชิ้นทดสอบ  
(เสนผานศูนยกลางของลูกบอล D = 2.5)  
mm 
0.6 
0.7 
0.8 
0.9 
1.0 
1.1 
1.2 
1.3 
1.4 
1.5 0.29 
0.40 
0.53 
0.67 0.83 1.02 
1.23 
1.46 1.72 
2.00 
ง.4.4 แทนรองรับชิ้นทดสอบตองแข็งแรงและมั่นคง เพื่อไมใหเกิดการเคลื่อนที่ในระหวางการทดสอบ ผิวที่
สัมผัสจะตองสะอาดไมมีสิ่งแปลกปลอม เชน สะเก็ด น้ํามัน ฝุน  
ง.4.5 วางลูกบอลบนผิวของชิ้นทดสอบ เริ่มออกแรงกดในแนวตั้ งฉากกับผิวของชิ้นทดสอบ และเพิ่มแรงกดอยาง
สม่ําเสมอ โดยใหถึงแรงกดพิกัดภายในเวลา 2 วินาที ถึง 8 วินาที และคงแรงกดนั้นไวเปนเวลา 10 วินาที ถึง 
15 วินาที  ในระหวางการทดสอบตองปองกันไมใหเกิดการกระแทกหรือการสั่นที่มีผลกระทบเปนนัยสําคัญ
ตอคาที่วัดได 
ง.4.6 ระยะหางระหวางจุดศูนยกลางของรอยกดกับขอบของชิ้นทดสอบ ไมควรนอยกวา 2.5 เทาของเสนผาน
ศูนยกลางของรอยกด และระยะหางระหวางจุดศูนยกลางของรอยกด 2 จุดไมควรนอยกวา 3 เทาของเสน
ผานศูนยกลางของรอยกด  
ง.4.7 การวัดเสนผานศูนยกลางของรอยกด ควรวัด 2 ครั้ง ใน ทิศทางที่ตั้งฉากกัน แลวหาคาเฉลี่ยเพื่อนําไป
คํานวณหาความแข็ง บริเนลล  มอก.408-2553 
-45- ภาคผนวก จ. 
การทดสอบการดัดโคง  
(ขอ 8.4 และขอ 8.6) 
จ.1 หลักการ  
ใหทดสอบโดยใชแรงกดบนชิ้นทดสอบที่ตรงและตัน ซึ่งมีภาคตัดขวางเปนรูปเหลี่ยมหรือกลม ทําใหเกิดความ
โคงถาวร โดยไมดัดกลับในระหวางการทดสอบ จนกระทั่งปลายขางหนึ่งของชิ้นทดสอบทํามุมดัดโคง α 
ตามที่กําหนดกับปลายอีกขางหนึ่งภายใตแรงกระทํา (ดูรูปที่ จ.1) และแนวแกนของปลายทั้งสองของชิ้น
ทดสอบยังคงอยูในระนาบตั้งฉากกับแกนของการดัดโคง ในกรณีของการดัดโ คง 180 องศา อาจจะดัดพับผิว
ปลายทั้งสองของชิ้ นทดสอบแนบติดกัน (ดูรูปที่ จ .6) หรือมีระยะหางขนานกันตามที่กําหนด ระยะหางนี้จะ
ควบคุมโดยใชชิ้นวัสดุคั่นกลางก็ได ( ดูรูปที่ จ .5) 
 
รูปที่ จ .1  เครื่องทดสอบการดัดโคงแบบลูกกลิ้งรองรับและหัวกด  
(ขอ จ .1 ขอ จ .2 ขอ จ .3.1 และขอ จ .5.2) 
 
รูปที่ จ .2  เครื่องทดสอบการดัดโคงแบบแทนรองรับรูปตัว V  
(ขอ จ .2 ขอ จ .3.2 และขอ จ .5.3) มอก.408-2553 
 -46- 
 
รูปที่ จ .3  เครื่องทดสอบการดัดโคงแบบปากกาจับ  
(ขอ จ .3.3) 
 
รูปที่ จ .4  การกดโดยตรงที่ปลายทั้งสองขางของชิ้นทดสอบ  
(ขอ จ .5.5 และขอ จ .5.6) 
 
รูปที่ จ .5  การดัดโคง จนปลายทั้งสองขางของ ชิ้นทดสอบขนานกัน  
(ขอ จ .5.6) ปากกาจับ 
ปากกาจับ แมนเดรล  แรงดัด มอก.408-2553 
-47- 
 
รูปที่ จ .6  การดัดโคง จนปลายทั้งสองขางของชิ้นทดสอบ แนบติดกัน  
จ.2 สัญลักษณและความหมาย  
ดูรูปที่ จ .1 และรูปที่ จ .2 และตารางที่ จ.1 
ตารางที่ จ.1  สัญลักษณและการระบุ  
(ขอ จ.2) 
สัญลักษณ การระบุ  หนวย  
a ความหนาหรือเสนผานศูนย กลางของชิ้นทดสอบ  mm 
b ความกวางของชิ้น ทดสอบ  mm 
L ความยาวของชิ้นทดสอบ  mm 
l ระยะหางระหวางที่รองรับ  mm 
D เสนผานศูนยกลางของเมนเดรล  mm 
α มุมของการดัดโคง  องศา  
r รัศมีภายในของสวนโคงของชิ้นทดสอบหลังการดัดโคง  mm 
จ.3 เครื่องทดสอบ  
เครื่องทดสอบการดัดโค งมี 3 แบบ ดังตอไปนี้  
จ.3.1 เครื่องทดสอบการดัดโคงแบบลูกกลิ้งรองรับและหัวกด (ดูรูปที่ จ .1)  
ความกวางของลูกกลิ้งรองรับและหัวกด โดยทั่วไปตองกวางกวาความกวางของชิ้นทดสอบ  
ระยะหางของลูกกลิ้งรองรับ (l) หากมิได ระบุไวเปนอยางอื่น ให ใช 
l = (D+3a) ± a/2 
และตองไมมีการเปลี่ยนระยะหางในระหวางการทดสอบ  มอก.408-2553 
 -48- จ.3.2 เครื่องทดสอบการดัดโคงแบบแทนรองรับรูปตัว V (ดูรูปที่ จ .2)  
ดานเอียงของแทนรองรับรูปตัว V ตองทํามุม เทากับ  (180 -  α) องศา  ขอบของแทนรองรับรูปตัว V ตองมี
รัศมีระหวาง 1 เทา ถึง 10 เทาของความหนาของชิ้น ทดสอบ และมีความแข็งเพียงพอ   
จ.3.3 เครื่องทดสอบการดัดโคงแบบปากกาจับ (clamp ) หรือเครื่องมือจับ ที่เหมาะสม ( ดูรูปที่ จ .3)  
เครื่องทดสอบประกอบดวยปากกาจับหรือเครื่องมือจับที่เหมาะสมและหัวกดที่มีความแข็งเพียงพอ และ
อาจมีคานงัดสําหรับปอนแรงกดชิ้นทดสอบ  
จ.4 ชิ้นทดส อบ 
จ.4.1 ชิ้นทดสอบที่มีภาคตัดรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก  
จ.4.1.1 ชิ้นทดสอบ ภาคตัดรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ขอบของชิ้นทดสอบปกติตองแตงใหมนโดยมีรัศมีไมเกินหนึ่ง
ในสิบของความหนา หากชิ้นทดสอบที่ไมไดแตงขอ บถาผลการทดสอบผานเกณฑกําหนด ก็ถือวาการ
ทดสอบนั้นยอมรับได  
จ.4.1.2 เวนแตตกลงไวเปนอยางอื่น โดยทั่วไปความกวางของชิ้นทดสอบใหเปนดังนี้  
(1) สําหรับผลิตภัณฑที่มีความกวางไมเกิน 20 มิลลิเมตร ใหใชชิ้นทดสอบความกวางเทากับผลิตภัณฑ 
(2) สําหรับผลิตภัณฑที่มีความกวางมากกวา 20 มิลลิเมตร และมีความหนานอยกวา 3 มิลลิเมตร ความ
กวางของชิ้นทดสอบเทากับ 20 มิลลิเมตร จะมีเกณฑความคลาดเคลื่อนไดไมเกิน ±  5 มิลลิเมตร  
(3) สําหรับผลิตภัณฑที่มีความกวางมากกวา 2 0 มิลลิเมตร และมีความหนาตั้งแต 3 มิลลิเมตรขึ้นไป 
ความกวางของชิ้นทดสอบอยู ระหวาง 20 มิลลิเมตร ถึง 50 มิลลิเมตร   
จ.4.1.3 เวนแตตกลงไวเปนอยางอื่น โดยทั่วไปความหนาของชิ้นทดสอบใหเปนดังนี้  
(1) สําหรับผลิตภัณฑที่มี ความหนาไมเกิน 25 มิลลิเมตร ความหนาของชิ้นทดสอบเทากับความหนา
ของผลิตภัณฑ 
(2) สําหรับผลิตภัณฑที่มีความหนามากกวา 25 มิลลิเมตร อาจตกแตงดานใดดานหนึ่งออกดวย
เครื่อง มือกล เพื่อใหไดความหนา 25 มิลลิเมตร ในการดัดโคงผิวที่ ไมผานการตกแตงตองอยูดาน ที่
รับแรงดึง (tension -side surface)  มอก.408-2553 
-49- จ.4.2 ชิ้นทดสอบที่มีภาคตัดรูป กลมหรือ หกเหลี่ยม  
จ.4.2.1 สําหรับผลิตภัณฑที่มีเสนผานศูนยกลางไมเกิน 30 มิลลิเมตร ทดสอบจากชิ้นทดสอบที่ตัดจ าก
ผลิตภัณฑนั้นๆ ไดเลย  
จ.4.2.2 สําหรับผลิตภัณฑที่มีเสนผานศูนยกลางมากกวา 30 มิลลิเมตร แตไมเกิน 50 มิลลิเมตร เพื่อความ
สะดวกอาจลดขนาดลงได แตตองไมต่ํากวา 25 มิลลิเมตร  ในการดัดโคงผิวที่ไมผานการตกแตงตองอยู
ดานที่รับแรงดึง  ( ดูรูปที่ จ .7) 
จ.4.2.3 สําหรับผลิตภัณฑที่มีเสนผานศูนยกลางมากกวา 50 มิลลิเมตร ตองลดขนาดลงใหไมต่ํากวา 25 
มิลลิเมตร  ในการดัดโคงผิวที่ไมผานการตกแตงตองอยูดานที่รับแรงดึง ( ดูรูปที่ จ .7) 
หมายเหตุ  สําหรับชิ้นทดสอบที่มีภาคตัดรูป หกเหลี่ยม  เสนผานศูนยกลางหมายถึงความกวางวัด ระหวางดาน
คูขนาน  
 
รูปที่ จ .7  ชิ้นทดสอบที่มีภาคตัดรูปกลมหรือหกเหลี่ยม  
(ขอ จ .4.2.2 และขอ จ .4.2.3) 
จ.5 วิธีทดสอบ  
จ.5.1 ใหทดสอบที่ อุณหภูมิระหวาง 10 องศาเซลเซียส  ถึง 35 องศาเซลเซียส  เวนแตตกลงไวเปนอยางอื่น  
จ.5.2 ในกรณีใชเครื่องทดสอบการดัดโคงแบบ ลูกกลิ้งรองรับและหัวกด  ใหวางชิ้นทดสอบบนลูกกลิ้งรองรับ ซึ่ง
ขนานกัน 2 ตัว แล วกดชิ้นทดสอบตรงกลาง อยางชาๆ ดวยหัวกด จุดประสงคเพื่อใหวัสดุเกิดการเปลี่ยนรูป
ถาวรโดยอิสระ (ดูรูปที่ จ .1) 
จ.5.3 ในกรณีใชเครื่องทดสอบการดัดโคงแบบแทนรองรับรูปตัว V ใหวางชิ้นทดสอ บบนแทนรองรับรูปตัว V 
แลวกดชิ้นทดสอบดวยปลายหัวกดลงอยางชาๆ จุดประสงคเพื่อใหวัสดุเกิดการเปลี่ยนรูปถาวรโดยอิสระ (ดู
รูปที่ จ .2) 
25 mm ต่ําสุด  25 mm ต่ําสุด  มอก.408-2553 
 -50- จ.5.4 ในกรณีใชเครื่องทดสอบการดัดโคงแบบปากกาจับหรือเครื่องจับที่เหมาะสม การดัดตองใชแรงกระทําตั้ง
ฉากกับผิวของชิ้นทดสอบอยางช าๆ แนวของแรงดัดตองอยูที่ระยะหางไมเกิน 2  เทาของความหนาของชิ้น
ทดสอบจากจุดสัมผัสสุดทายของชิ้นทดสอบบนหัวดัด  
จ.5.5 ถาไมสามารถดัดโคงชิ้นทดสอบใหไดมุมที่กําหนดตามวิธีขางตน ก็ใหดัดตอโดยการกดโดยตรงที่ปลายทั้ง  
2 ขางของชิ้นทดสอบ (ดูรูปที่ จ .4) 
จ.5.6 ในกรณีที่ตองการดัดโคงชิ้นทดสอบ ใหปลายทั้ง  2 ขางของชิ้นทดสอบขนานกัน นอกจากจะกระทําไดตาม
วิธีดังกลาวขางตนแลว ยังมีอีกวิธีหนึ่งซึ่งแบงเปน 2 ขั้นตอน คือ  
(1) วางชิ้นทดสอบโดยใหลูกกลิ้งหรือแทนรองรับรูปตัว V รองรับสวนปลายทั้งสองของชิ้นทดสอบ การดัด
โคงเริ่ มดวยการกดชิ้นทดสอบดวยแรงสม่ําเสมอ  
(2) นําชิ้นทดสอบที่ผานการดัดโคงขั้นแรกวางในเครื่องอัด ( ดูรูปที่ จ.4) และอัดจนกระทั่งรัศมีความโคง
ภายในของชิ้นทดสอบ และมุมระหวางปลายทั้งสองเปนไปตามที่กําหนด (ดูรูปที่ จ .5) 
จ.6 เกณฑการยอมรับ  
หลังจากทดสอบการดัดโคง ผิวดา นขางและดานนอกของ ชิ้นทดสอบตองไม มีรอย แตกราน  ที่มองเห็นไดดวย
ตา โดยไมผานอุปกรณชวยขยาย ( magnifying aids)   มอก.408-2553 
-51- ภาคผนวก ฉ . 
การทดสอบ สภาพตานทานไฟฟา  
(ขอ 8.5) 
ฉ.1 หลักการ  
การทดสอบนี้เปนการทดสอบประจํา ( routine test) สําหรับตัวอยางที่มีความตานทานไมนอยกวา 10 ไมโคร
โอหม  
ฉ.2 เครื่องมือทดสอบ  
เครื่องวัดความตานทาน  ตองใช วิธีสี่จุดตอกับชิ้นทดสอบที่มีความตานทานไมเกิน 1  โอหม ถาชิ้นทดสอบมี
ความตานทานมากกวา 1 โอหม อาจใชวิธีสองจุดตอได 
ฉ.3 ชิ้นทดสอบ  
เมื่อตองการหาสภาพตานทานไฟฟาของวัสดุตัวนํา ชิ้นทดสอบตอง อยูในลักษณะเสนตรงที่มี ภาคตัดขวาง
สม่ําเสมอ   
หมายเหตุ  1 ความสม่ําเสมอของ พื้นที่ ภาคตัดขวาง  พิจารณาจากการวัด อยางนอย 5 ตําแหนง  โดยมีระยะหางเทากันภายใน
ความยาวพิกัด  และไดคาเบี่ยงเบนมาตรฐานสัมพัทธไมเกินรอยละ 2 
ชิ้นทดสอบตองมีสมบัติดังตอไปนี้  
(1) ไมมีรอย ราวบนผิวหรือการชํารุดอื่นๆ ที่มองเห็นได 
(2) ปราศจากสะเก็ดผิว สิ่งสกปรก และไขมัน  
(3) ไมมีรอยตอหรือรอยประสาน  
(4) มีความยาวอยางนอย 30 เซนติเมตร  ถามีมิติอื่นๆ ตองเหมาะสมกับเครื่องมือวัด  
(5) มีความตานทานระหวางจุดสัมผัสศักย (potential contact) ไมนอยก วา 10 ไมโครโอหม  
หมายเหตุ  2 ในการตัด ชิ้นทดสอบ ตองระมัดระวังในการเตรียม ชิ้นทดสอบเพื่อไมใหวัสดุเปลี่ยนแปลงไปอยางเห็นไดชัด พึง
ระลึกวาการดัดใหตรงทําใหวัสดุแข็งขึ้น การใหความรอนมีแนวโนมที่จะอบออนวัสดุซึ่งมีผลใหสภาพตานทาน
ไฟฟาลดลง  มอก.408-2553 
 -52- ฉ.4 วิธีทดสอบ  
ฉ.4.1 การวัดความตานทาน  
การวัดความตานทาน ตองมีความไมแนนอนทั้งหมดของเครื่องมือวัดไมเกินรอยละ ±  0.30 การวัดความยาว
พิกัดระหวางจุดสัมผัสศักยตองมีความไมแนนอนไมเกินรอยละ  ± 0.10  ชิ้นทดสอบและชิ้นมาตรฐาน
อางอิงตองเก็บไวในหองปฏิบัติการอยางนอย 1 ชั่วโมงกอนการทดสอบ   อุณหภูมิทดสอบตองอยูระหวาง 
10 องศาเซลเซียส ถึง 35 องศาเซลเซียส  การวัด อุณหภูมิในหองปฏิบัติการตองมีความไมแนนอนนอยกวา 
0.4 องศาเซลเซียส เพื่อลดความผิดพลาดเนื่องจาก แรงเคลื่อนไฟฟาเนื่องจากความรอน  (thermal e.m.f.) 
ตองวัด 2 ครั้งติดตอกันโดยเร็ว โดยใหทิศทางของกระแสตรงขามกันและนําคาทั้งสองมาเฉลี่ย 
ฉ.4.2 พื้นที่ภาคตัดขวาง 
การหาพื้นที่ ภาคตัดขวางตองทําที่อุณหภูมิระหวาง 10 องศาเซลเซียส ถึง 35 องศา เซลเซียส โ ดยมีความไม
แนนอนไมเกินรอยละ ± 0.50 
ฉ.5 การปรับคาความตานทานตามอุณหภูมิ  
การวัดความ ตานทานตองทําที่อุณหภูมิระหวาง 10 องศาเซลเซียส ถึง 35 องศาเซลเซียส คาที่วัดไดใหปรับไป
เปนคาที่อุณหภูมิอางอิง 20 องศาเซลเซียส ตามสูตร  
))20( 1(20t
20−+=tRRα 
เมื่อ R20
R คือ ความตานทานที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส  
t
α คือ ความตานทาน ที่อุณหภูมิที่ทําการทดสอ บ 
20
t คือ อุณหภูมิที่ทําการทดสอบ เปนองศาเซลเซียส   คือ สัมประสิทธิ์การเปลี่ยนแปลงความตานทานตามอุณหภูมิที่ 20 องศาเซลเซียส โดยมีคา เทากับ 
0.00381 ตอองศาเซลเซียส สําหรับทองแดง 
หรือใชสูตร  
t f 20 RC R⋅=  
เมื่อ Cf คือ ตัวประกอบปรับคาความตานทานตามอุ ณหภูมิ ( temperature correction factor) ใน ตารางที่ ฉ.1  มอก.408-2553 
-53- ตารางที่ ฉ .1 ตัวประกอบปรับคาความตานทานตามอุณหภูมิ 
(ขอ ฉ .5.1) 
อุณหภูมิ  
 
องศาเซลเซียส  ตัวประกอบปรับคาความ
ตานทานตามอุณหภูมิ  อุณหภูมิ  
 
องศาเซลเซียส  ตัวประกอบปรับคาความ
ตานทานตามอุณหภูมิ  อุณหภูมิ  
 
องศาเซลเซียส  ตัวประกอบปรับคาความ
ตานทานตามอุณหภูมิ  
10.0 1.039  6 18.5 1.005  7 27.0 0.974  0 
10.5 1.037  6 19.0 1.003  8 27.5 0.972  2 
11.0 1.035  5 19.5 1.001  9 28.0 0.970  4 
11.5 1.033  5 20.0 1.000 0  28.5 0.968  6 
12.0 1.031  4 20.5 0.998  1 29.0 0.966  8 
12.5 1.029  4 21.0 0.996  2 29.5 0.965  1 
13.0 1.027  4 21.5 0.994  3 30.0 0.963  3 
13.5 1.025  4 22.0 0.992  4 30.5 0.961  5 
14.0 1.023  4 22.5 0.990  6 31.0 0.959  8 
14.5 1.021  4 23.0 0.988  7 31.5 0.958  0 
15.0 1.019  4 23.5 0.986  8 32.0 0.956  3 
15.5 1.017  4 24.0 0.985 0 32.5 0.954  5 
16.0 1.015  5 24.5 0.983  1 33.0 0.952  8 
16.5 1.013  5 25.0 0.981  3 33.5 0.951  1 
17.0 1.011  6 25.5 0.979  5 34.0 0.949  4 
17.5 1.009  6 26.0 0.977  7 34.5 0.947  6 
18.0 1.007  7 26.5 0.975  8 35.0 0.945  9 
 
ฉ.6 วิธีคํานวณสภาพตานทานไฟฟา  
ฉ.6.1 สภาพตานทานไฟฟาเชิงปริมาตร คํานวณไดจากสูตร  
RLA⋅

=ρ  
เมื่อ ρ คือ สภาพตานทานไฟฟาเชิงปริมาตร เปนโอหมตารางมิลลิเมตรตอเมตร  
A คือ พื้นที่ภาคตัดขวาง เปนตารางมิลลิเมตร  
L คือ ความยาว เปนเมตร  
R คือ ความตานทาน เปนโอหม  มอก.408-2553 
 -54- ฉ.6.2 สภาพตานทานไฟฟา เชิงมวล คํานวณไดจากสูตร  
2LmR=δ  
เมื่อ  δ คือ สภาพตานทานไฟฟา เชิงมวล เปนโอหมกรัมตอตารางเมตร  
m คือ มวล เปนกรัม  
L คือ ความยาว เปนเมตร  
R คือ ความตานทาน เปนโอหม  มอก.408-2553 
-55- ภาคผนวก ช. 
การทดสอบ ความไมเปราะเนื่องจาก ไฮโดรเจน  
(ขอ 8.6) 
ช.1 หลักการ  
เปนการเตรียมชิ้นทดสอบและใหความรอนในบรรยากาศที่มีไฮโดรเจน หากมีออกซิเจนอยูในเนื้อชิ้นงาน จะ
เกิดปฏิกิริยาซึ่งทําใหเกิดความเปราะ การเย็นตัวของชิ้นงานจะตองไมสัมผัสกับอากาศ 
ช.2 ชิ้นทดสอบ  
ชิ้นทดสอบตองมีความยาวเหมาะสม สําหรับ ชิ้นทดสอบที่มีเสนผานศูนยกลาง ควา มกวางวัดระหวางดาน
คูขนาน และความหนาไมเกิน 12 มิลลิเมตร จะทดสอบกับ ชิ้นทดสอบซึ่งมีภาคตัดขวางเต็ม สําหรับทองแดง
เสน หรือแทงที่ มีขนาดใหญ กวานี้ ตองเตรียมชิ้นทดสอบโดยการนําตัวอยางทดสอบ ไปกลึง ไส ขัด หรือถู ให
เหลือผิวเดิมอยู 1  ดาน ใหมีขนาดเหมาะสมกับตูอบ บรรยากาศของไฮโดรเจนที่จะใชทดสอบ โดยใหแกน
ตามยาวของชิ้นทดสอบขนานกับแกนเดิมของตัวอยางทดสอบ 
ช.3 วิธีทดสอบ  
นําชิ้นทดสอบทิ้งไวในตูอบที่บรรยากาศภายในมีไฮโดรเจนบรรจุอยูไมนอยกวารอยละ 10 ที่อุณหภูมิระหวาง 
825 องศาเซลเซียส ถึง 875 องศาเซลเซียส เปนเวลา 30 นาที จากนั้นทิ้งไวใหเย็นในตูอบหรือนําไปแชน้ํา แลว
จึงนําไปดัดโคงจนกระทั่งผิวของชิ้นทดสอบแนบ ติดกันตาม ภาคผนวก จ . โดยตองใหผิวเดิมของตัวอยาง
ทดสอบอยูดานนอกของการดัด ตรวจดูผิวรอบๆ ของชิ้นทดสอบดวยตา  
ช.4 เกณฑการยอมรับ  
หลังจากทดสอบความไมเปราะเนื่องจาก ไฮโดรเจน ผิวของชิ้นทดสอบตองไมมีรอย แตกราน  ที่มองเห็นไดดวย
ตาเปลา  มอก.408-2553 
 -56- ภาคผนวก ซ . 
(ขอแนะนํา ) 
ขอมูลการสั่งซื้อ  
(ขอ 5. ขอ 6.6.2.1 ขอ 6.9 และขอ 9.) 
เพื่อความชัดเจนในการสั่งซื้อ และการยืนยัน ระหวางผูซื้อกับผูขาย  ผูซื้อ ควรระบุขอมูล ดังตอไป นี้ใน ใบสอบราคา
และคําสั่งซื้อ  
ก) ปริมาณของผลิตภัณฑที่ตองการ ( มวล หรือจํานวนเสน ) 
ข) ประเภท  (เสน หรือแทง ) 
ค) หมายเลขมาตรฐาน  
ง) การระบุชื่อ วัสดุ (ดูตารางที่ 1) 
จ) การระบุชื่อ สภาพวัสดุ ( ดูขอ 4 .2 และตารางที่ 2) 
ฉ) รูปภาคตัดขวาง (วงกลม สี่เหลี่ยมจัตุรัส  หกเหลี่ยมดานเทา หรือสี่เหลี่ยม ผืนผา ) 
ช) ขนาดระบุ  (เสนผานศูนยกลาง ความกวางวัดระหวางดานคูขนาน หรือ ความหนา ×  ความกวาง ) หนวยเปน
มิลลิเมตร  
ซ) ประเภทของเกณฑความคลาดเคลื่อน สําหรับเสนกลม  สี่เหลี่ยมจัตุรัส  หรือหกเหลี่ยมดานเทา (ดูตารางที่ 4) 
- ประเภท  A (ความคลาดเคลื่อนดานล บเทานั้น ) หรือ  
- ประเภท  B (ความคลาดเคลื่อนทั้งดานบวกและดานลบ)  
ฌ) แบบของมุม หรือขอบ  (ดูขอ 6 .6.2) 
ญ) ความยาวที่ตองการ (ดูขอ 6 .6.3) 
หมายเหตุ  สําหรับขอมูลตั้งแตขอ ข ) ถึงขอ ฌ ) แนะนําใหใชการระบุชื่อผลิตภัณฑตามที่ระบุไวในขอ 4.3  
นอกจากนั้น ผูซื้ออาจระ บุขอมูล ดังตอไป นี้ในใบสอบราคาหรือ คําสั่งซื้อ ไดถาตองการ  
ฎ) วิธีการทดสอบที่ใช ในการวัดความแข็ง เปนแบบ บริเนลล หรือแบบ วิกเกอรส  (ดูขอ 8 .3) 
ฏ) ตัดปลายดวยวิธีเลื่อยหรือวิธีเฉือน ( ดูขอ 6 .6.3)  
ฐ) สภาพผิวที่ตองการ ( ดูขอ 6 .9) 
ฑ) การทดสอบการดัดโคง  (ดูขอ 6 .3) 
ฒ) การชักตัวอยาง  (ดูขอ 7 .) 
ณ) การทํา เครื่องหมาย  การบรรจุ หรือฉลาก ใดๆ เปนพิเศษ ( ดูขอ 9 .) มอก.408-2553 
-57- ตัวอยาง ที่ ซ.1
250 แทง - Bar TIS 408 - CuAg 0.10 - R280 -  15 ×  100 -  CE   รายละเอียดการสั่งซื้อ แทงทองแดงสําหรับจุดประสงคทางไฟฟาที่เปนไปตามมาตรฐานนี้ จํานวน 
250 แทง  วัสดุเปน CuAg 0.10 หรือ CW013A  สภาพวัสดุเปน R 280 สี่เหลี่ยมผืนผา  หนา 15 
มิลลิเมตร  กวาง 100 มิลลิเมตร  ขอบครึ่งวงกลม ความยาว  4 500 มิลลิเมตร  
 - ความยาว 4 500 มิลลิเมตร  
หรือ 
250 แทง - Bar TIS 408 - CW013A -  R280 -  15 ×  100 -  CE  
 - ความยาว  4 500 มิลลิ เมตร