TÜRK GIDA KODEKSİ  
GIDA İLE TEMAS EDEN PLASTİK MADDE VE  
MALZEMELERİN BİLEŞENLERİNİN MİGRASYON TESTİNDE  
KULLANILAN GIDA BENZERLERİ LİSTESİ TEBLİĞİ  
(Tebliğ No: 2018/Taslak ) 
Amaç  
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; gıda ile temas eden plastik madde ve malzemelerin 
bileşenlerinin  migrasyon testinde kullanılan gıda benzerleri listesini belirlemektir.  
Kapsam  
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve 
Malzemeler Tebliği kapsamında yer alan plastik madde ve malzemelere uy gulanır.  
Dayanak  
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ,  29/12/2011  tarihli ve 28157 3 üncü Mükerrer sayılı Resmî 
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve 5/4/2018 tarihli ve 30382 sayılı 
Resmî Gazete’de  yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve 
Malzemelere Dair Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.  
Temel kurallar  
MADDE 4 – (1) Tek bir gıda maddesi veya özel bir gıda maddesi grubu ile temasta 
bulunan plastik madde ve malzemelerin bileşen lerinin  migrasyon  testinde kullanılan gıda 
benzerleri ve bu benzerlerin  konsantrasyonları  ekte verilmiştir.   
Yürürlükten kaldırılan tebliğ  
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğle,  17/7/2013  tarihli ve 28710  sayılı Resmî Gazete’de 
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Te mas Eden  Plastik Madde ve 
Malzemelerin  Migrasyon  Testinde Kullanılan Gıda Benzerleri Listesi Tebliği (Tebliğ No: 
2013/35) yürürlükten kaldırılmıştır.  
Avrupa Birliğine uyum  
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ, 10/2011/EU sayılı “Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve 
Malzemeler Üzerine Komisyon Tüzüğü ve 85/572/EEC sayılı “Gıda maddeleri ile temasta 
bulunan plastik madde ve malzemelerin bileşenlerinin  migrasyon  testinde kullanılan gıda 
benzerleri listesi” ile ilgili Konsey Direktifi dikkate alınarak Avrupa Birliğine uyum 
çerçevesinde hazırlanmıştır . 
Geçiş hükümleri  
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren 
işletmeciler,  1/1/2021  tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.  
(2) Bu Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren işletmeciler, bu Tebliğ  hükümlerine 
uyum sağlayıncaya kadar yürürlükten kaldırılan Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddeleri ile 
Temasta Bulunan Plastik Madde ve Malzemelerin  Migrasyon  Testinde Kullanılan Gıda 
Benzerleri Listesi Tebliği hükümlerine uymak zorundadır.  
Yürürlük  
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  
Yürütme  
MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman  Bakanı yürütür.  
 
 
  
EK 
Gıda Benzerleri  
1. Gıda Benzerleri  
Henüz gıda ile temas etmemiş plastik madde ve malzemelerin uygunluğunun tespit 
edilmesi için kullanılacak gıda benzer leri Tablo 1’de yer almaktadır.  
Tablo 1 – Gıda Benzerleri Listesi  
Gıda Benzeri  Kısaltma  
% 10’luk Etil alkol çözeltisi (hacim/hacim)  Gıda Benzeri A  
% 3’lük Asetik asit çözeltisi (ağırlık/hacim)  Gıda Benzeri B  
% 20’lik Etil alkol çözeltisi (hacim/hacim)  Gıda Benzeri C  
% 50’lik Etil alkol çözeltisi (hacim/hacim)  Gıda Benzeri D1  
Sabunlaşmayan madde miktarı %1’den az olan 
her hangi bir bitkisel yağ  Gıda Benzeri D2  
Poli(2,6 -difenil -p-fenilen oksit)  
(tanecik boyutu 60 -80 mesh, gözen ek büyüklüğü  
200 nm ) Gıda Benzeri E  
 
2. Gıdalara Karşılık Gelen Gıda Benzerleri İçin Genel Kurallar   
Gıda benzeri A, B ve C hidrofilik özelliğe sahip gıdalar için kullanılırlar ve hidrofilik 
maddelerin ekstrakte edilebilmesini sağlarlar. Gıda benzeri B, pH değeri 4,5’ten küçük gıdalar 
için kullanılır. Gıda benzeri C alkol içeriği % 20’ye kadar olan gıdalar için kullanılır ve uygun 
miktarda  organik bileşen içeriyor olmaları bu gıdaları daha lipofilik yapar.  
Gıda benzeri D1 ve D2 lipofilik özelliğe sahip gı dalar için kullanılırlar ve lipofilik 
maddelerin ekstrakte edilebilmesini sağlarlar.  Gıda benzeri D1 alkol içeriği % 20’nin 
üzerinde olan gıdalar ve su içinde yağ emülsiyonları için kullanılır. Gıda benzeri D2, 
yüzeylerinde serbest yağ içeren gıdalar için  kullanılır.  
Gıda benzeri E kuru gıdalar için spesifik  migrasyon testinde kullanılır.  
3. Henüz Gıda ile Temas Etmemiş Madde ve Malzemelerin Migrasyon Testi için 
Kullanılan Gıda Benzerleri İçin Özel Kurallar  Henüz gıda ile temas etmemiş olan madde ve malzem elerden migrasyon testi için, 
belirli gıda kategorilerine karşılık gelen gıda benz erleri Tablo 2’ye göre seçilir.  
 Farklı gıda kategorileri veya bunların kombinasyonları ile temas eden madde ve 
malzemelerin toplam migrasyon testleri için 4 üncü maddede bel irtilen kurallar uygulanır.  
Tablo 2’de yer almayan gıdalar ya da gıda kombinasyonları ile temas ta bulunan madde ve 
malzemelerin  spesifik migrasyon testinde ; 2. maddede yer alan gıda benzerleri  karşılıkları  için 
belirtilen genel kurallar , toplam migrasyon  testinde ise  4. maddede yer alan gıda benzerleri 
karşılıkları içi n belirtilen kurallar uygulanır.  
Tablo 2 aşağıdaki bilgileri içerir:  
Sütun 1 (Referans Numarası)  : Gıda kategorisinin referans numarasını içerir.  
Sütun 2 (Gıdaların Tarifi /Gıda 
Grupları ) : Gıda kategorisinin kapsadığı gıdaların 
tanımlamalarını/gıdalara ilişkin açıklamaları içerir.  
Sütun 3 (Gıda Benzerleri)  : Her bir gıda benzeri için alt sütunlar içerir.  
Gıda ile henüz temas etmemiş madde ve malzemelerin migrasyon testinde 3 üncü 
sütunun a lt sütunlarında “X” işareti bulunan gıda benzeri kullanılır.  
Gıda benzeri D2  veya E’ye  ait alt sütunda “X” işareti ve sonrasında “/” işareti ve bir 
rakam bulunduğu durumlardaki gıda kategorisi için; sonuçlar, migrasyon limitleri ile 
karşılaştırılmadan önce  burada belirtilen rakama bölünür. Uygunluğun migrasyon limitleri ile 
karşılaştırılmasında düzeltilmiş test sonuçları kullanılır. Tespit edilebilen miktarda geçiş 
olmadığında bu madde için test sonuçlarında düzeltme yapılmaz.  
 Referans numarası 01.04 olan gıda kategorisi için gıda benzeri D2 yerine %95’lik etil 
alkol çözeltisi kullanılır.  
 Gıda benzeri B’ye ait alt sütunda “X” işareti ve sonrasında “(*)” işaretinin bulunduğu 
durumlardaki gıda kategorisi için; gıdanın pH  değeri 4.5’ten fazla ise gıda benzeri B ile 
migrasyon testinin yapılması zorunlu değildir.  
 Gıda benzeri D2’ye ait alt sütunda “X” işareti ve sonrasında “(**)” işaretinin 
bulunduğu durumlardaki gıda kategorisi için; plastik malzemenin yağlı gıda ile temas  
etmediğinin ispat edilmesi halinde gıda benzeri D2 ile migrasyon testi nin yapılması zorunlu 
değildir.  
Tablo 2: Gıda Maddeleri Yerine Kulla nılacak Gıda Benzerleri Tablosu  
(1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri    A B C D1 D2 E 
01 İçecekler        
01.01  Alkolsüz içecekler veya alkol derecesi 
hacimce % 6’dan az olan ya da % 6’ya 
eşit alkollü içecekler:        
A. Berrak İçecekler : Su, elma şarabı, 
normal veya konsantre berrak meyve ya 
da sebze suları, meyve nektarı, limonata, 
şuruplar , bitter  distile alkollü içki/bitter , 
demlendirilmiş içecekler, kahve,  çay, 
bira, alkolsüz içecekler, enerji içecekleri 
ve benzeri içecekler, aromalı sular, sıvı 
kahve ekstraktı   X(*)  X    
B. Bulanık İçecekler  
Meyve pulpu  içeren meyve suyu ve 
nektarları ve alkolsüz içecekler, meyve 
pulpu içeren şıra, sıvı çikolata   X(*)   X   
01.02  Alkol derecesi hacimce % 6 ve % 20 
arasında olan alkollü içkiler    X    
01.03  Alkol derecesi hacimce % 20’nin üzerinde 
olan alkollü içkiler ve bütün kremalı 
likörler     X   
01.04  Diğer:  
Denatüre edilmemiş etil alkol   X(*)    % 
95’lik 
etil 
alkol   
02 Tahıllar, tahıl ürünleri, hamur ve 
hamur işleri, bisküviler, kekler ve diğer 
fırıncılık ürünleri        
02.01  Nişastalar       X 
02.02  Tahıllar; işlenmemiş, patlatılmış, pul gibi 
(patlamış mısır, mısır gevreği ve benzeri 
dâhil)       X 
02.03  Tahıl unu ve elenmemiş kaba un       X 
02.04  Makarna, spagetti ve benzeri kuru 
makarnalar ve taze makarna gibi ürünler       X 
02.05  Kuru haldeki; hamur işleri, bisküviler, 
kekler ekmek ve diğer fırıncılık ürünleri:        
A. Yüzeyinde yağlı maddeler olan      X/3  (1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri  
  A B C D1 D2 E 
B. Diğerleri       X 
02.06  Taze hamur işleri, kekler  
Hamur ve diğer fırıncılık ürünleri:        
A. Yüzeyinde yağlı maddeler olan      X/3  
B. Diğerleri       X 
03 Çikolata, şeker ve ürünleri, şekercilik 
ürünleri        
03.01  Çikolata, çikolata kaplı ürünler ve çikolata 
yerine geçen diğer ürünler ile bunlarla 
kaplı ürünler      X/3  
03.02  Şekercilik Ürünleri        
A. Katı halde        
     I. Yüzeyinde yağlı maddeler olan      X/3  
     II. Diğerleri       X 
B. Ezme halde        
     I. Yüzeyinde yağlı maddeler olan      X/2  
     II. Nemli    X    
03.03  Şeker ve şeker ürünleri        
A. Katı halde: Kristal ya da toz       X 
B. Melas, şeker şurupları, bal ve 
benzerleri  X      
04 Meyve, sebze ve ürünleri        
04.01  Taze veya dondurulmuş meyveler        
A. Soyulmamış ve kesilmemiş       X/10  
B. Soyulmuş ve/veya kesilmiş  X X(*)      
04.02  İşlenmiş meyveler        
A. Kurutulmuş veya suyu alınmış 
meyveler, bütün, dilimlenmiş ya da un      X (1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri  
  A B C D1 D2 E 
veya toz halinde  
B. Püre, konserve, ezme halinde veya 
kendi suyu ya da şeker şurubu içindeki 
(marmelat, komposto ve benzeri ürünler) 
meyveler   X(*)  X    
C. Sıvı ortamda korunan meyveler        
    I. Yağlı ortamda      X  
    II. Alkollü ortamda     X   
04.03  Sert kabuklu meyveler (yer fıstığı, 
kestane, badem, fındık, ceviz, çam fıstığı 
ve diğerleri)        
A. Kabuğu a yıklanmış, kurutulmuş, pul 
veya toz haline getirilmiş       X 
B. Kabuğu ayıklanmış ve kavrulmuş       X 
C. Ezme veya krem halde  X    X  
04.04  Taze veya dondurulmuş sebzeler        
A. Soyulmamış ve kesilmemiş       X/10  
B. Soyulmuş ve/veya kesilmiş  X X(*)      
04.05  İşlenmiş sebzeler        
A. Kurutulmuş veya suyu alınmış 
sebzeler; bütün, dilimlenmiş ya da un 
veya toz halinde       X 
B. -       
C. Püre, konserve, ezme halinde veya 
kendi suyu içindeki (turşu ve salamura 
dâhil) sebzeler   X(*)  X    
D. Konserve sebzeler        
     I. Yağlı ortamda  X    X  
     II. Alkollü ortamda     X   (1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri  
  A B C D1 D2 E 
05 Katı ve sıvı yağlar        
05.01  Hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar, 
doğal veya işlem görmüş (kakao yağı, 
domuz yağı ve tekrar katılaştırılmış 
tereyağı dâhil)      X  
05.02  Margarin, tereyağı ve yağda su 
emülsiyonlarından hazırlanmış diğer katı 
ve sıvı yağlar      X/2  
06 Hayvansal ürünler ve yumurtalar        
06.01  Balık        
A. Taze, dondurulmuş, işlenmiş, 
tuzlanmış veya tütsülenmiş (balık 
yumurtası dâhil)  X    X/3(**)   
B. Konserve balık        
     I. Yağlı ortamda  X    X  
     II. Sulu ortamda   X(*)  X    
06.02  Kabuklular ve yumuşakçalar (istiridye, 
midye, salyangoz dâhil)        
A. Kabukları  ile taze olarak         
B. Kabuğu alınmış, işlenmiş, konserve 
edilmiş veya kabuğuyla pişirilmiş        
     I. Yağlı ortamda  X    X  
     II. Sulu ortamda   X(*)  X    
06.03  Tüm hayvan türlerinin etleri (kümes ve av 
hayvanları dâhil):        
A. Taze, dondurulmuş, tuzlanmış veya 
tütsülenmiş  X    X/4(**)   
B. İşlenmiş et ürünleri (jambon, salam, 
sosis ve diğerleri) veya ezme ya da krem 
haldeki ürünler  X    X/4(**)   
C. Yağlı ortamda marine edilmiş et X    X  (1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri  
  A B C D1 D2 E 
ürünleri  
06.04  Konserve et        
A. Yağlı ortamda  X    X/3  
B. Sulu ortamda   X(*)   X   
06.05  Tam yumurta, yumurta sarısı, yumurta 
beyazı        
A. Kurutulmuş, dondurulmuş veya toz 
halde       X 
B. Sıvı veya pişmiş     X   
07 Süt ürünleri        
07.01  Süt       
A. Tam yağlı, yarım yağlı, yağsız veya 
koyulaştırılmış süt ve süt bazlı içecekler     X   
B. Bebek formülleri dâhil süt  tozu (tam 
yağlı sütten elde edilmiş)       X 
07.02  Yoğurt, yayık altı ve benzer ürünler gibi 
fermente süt ürünleri   X(*)   X   
07.03  Krema ve ekşi krema   X(*)   X   
07.04  Peynirler:        
A. Tam yağlı, kabuğu yenilemeyen       X 
B. Kabuksuz veya kabuğu yenilebilen ( 
gouda, camembert gibi) doğal peynirler ve 
eritme peynirler      X/3(**)   
C. İşlenmiş peyn ir (yumuşak peynir, taze 
peynir , çökelek ve benzerleri)   X(*)   X   
D. Salamura peynir        
     I. Yağlı ortamda  X    X  
     II. Sulu ortamda (feta, mozarella ve 
benzerleri)   X(*)   X   (1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri  
  A B C D1 D2 E 
08 Muhtelif Ürünler        
08.01  Sirke   X     
08.02  Kızartılmış veya kavrulmuş gıdalar:        
A. Patates kızartması, hamur kızartması 
ve benzerleri  X    X/5  
B. Hayvansal kökenli ürünler  X    X/4  
08.03  Sıvı, katı veya toz haldeki (ekstraktlar, 
konsantreler) çorba, et suyu, sos 
preparatla rı, homojenize edilmiş bileşik 
gıda preparatları , maya ve kabartıcı madde 
içerenler de dâhil olmak üzere hazır 
yemekler:        
A. Toz veya kurutulmuş        
     I. Yağlı ürünler      X/5  
     II. Diğerleri       X 
B. Toz veya kurutulmuş dışındakiler        
     I. Yağlı ürünler  X X(*)    X/3  
     II. Diğerleri   X(*)  X    
08.04  Soslar:        
A. Sulu özellikte olanlar   X(*)  X    
B. Mayonez, mayonezli soslar, salata 
sosları ve diğer yağ/su emülsiyonu 
karışımları (örneğin; Hindistan cevizli 
soslar) gibi yağlı özellikteki soslar  X X(*)    X  
08.05  Hardal ( 08.14 no’lu başlıktaki toz hardal 
hariç)  X X(*)    X/3(**)   
08.06  Sandviçler, kızarmış tost ekmeği , pizza 
ekmeği  ve çeşitli gıda maddeleri içeren 
benzer ürünler”        
A. Yüzeyinde yağlı maddeler olan  X    X/5  (1) (2) (3) 
Referans  
Numarası  Gıda Grupları  Gıda Benzerleri  
  A B C D1 D2 E 
B. Diğerleri       X 
08.07  Dondurmalar    X    
08.08  Kurutulmuş gıdalar:        
A. Yüzeyinde yağlı maddeler olan      X/5  
B. Diğerleri       X 
08.09  Dondurulmuş veya derin dondurulmuş 
gıdalar       X 
08.10  Alkol derecesi hacimce % 6 veya daha 
fazla olan konsantre ekstraktlar   X(*)   X   
08.11  Kakao:        
A. Yağı azaltılmış ve yağı oldukça 
azaltılmış olanlar da dâhil  olmak üzere 
kakao tozu       X 
B. Kakao ezmesi      X/3  
08.12  Granül veya toz haldeki kavrulmuş veya 
kavrulmamış, kafeinsiz veya çözünebilir 
kahve ile kahve ikameler       X 
08.13  Aromatik bitkiler ve diğer bitkiler: 
papatya, ebegümeci, nane, çay, ıhlamur 
çiçeği ve diğerleri       X 
08.14  Tarçın, karanfil, toz hardal, karabiber, 
vanilya, safran, tuz gibi baharatlar ve 
doğal çeşniler ve diğerleri       X 
08.15  Pesto sos ya da köri ezmesi gibi yağlı 
ortamda bulunan baharat ve çeşniler      X  
 
 
4. Toplam Migrasyon Testi İçin Kullanılan Gıda Benzerleri  
Toplam migrasyon limitine uygunluğun belirlenmesi için yapılan testlerde Tablo 3’de 
belirtilen gıda benzerleri kullanılmalıdır.  Tablo 3: Toplam migrasyon  limiti ile uygunluğun belirlenmesi için kullanılan gıda 
benzerleri  
Gıdalar  Analizin gerçekleştirileceği gıda 
benzerleri  
Tüm gıdalar  1. Distile veya eşdeğer nitelikteki su ile veya 
gıda benzeri A;  
2. Gıda benzeri B;  
3. Gıda benzeri D2  
Asitli gıdalar dışındaki tüm gıdalar  1. Distile veya eşdeğer nitelikteki su ile veya 
gıda benzeri A  
2. Gıda benzeri D2  
Sulu ve alkollü tüm gıda kategorileri ve süt 
ürünleri  Gıda benzeri D1  
Sulu, asidik ve alkollü tüm gıda kategorileri 
ve süt ürünleri  1. Gıda benzeri D1   
2. Gıda benzeri B  
Sulu tüm gıdalar ve alkol içeriği % 20’ye 
kadar olan alkollü gıdalar  Gıda Benzeri C  
Sulu ve asidik tüm gıdalar ve alkol içeriği 
%20’ye kadar olan alkollü gıdalar  1. Gıda benzeri C  
2. Gıda benzeri B  
 
5. Gıda Benzerlerinin Kullanımları İçin Genel Kurallar  
Birden çok gıda benzeri ile analiz yapılması gerektiğinde; Madde 2, 3 ve 4’te belirtilen 
gıda benzerleri hariç tutularak, tek bir gıda benzeri ile analiz yeterli olabilir. Bunun için; bu 
gıda benzeri Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler 
Tebliği’nin Ek -4’ünün ikinci ve üçüncü bölümlerinde belirtilen uygun sıcaklık ve süre 
içerisinde analiz edildiğinde, bu gıda benzerinin o madde veya malzeme için en zorlayıcı gıda 
benzeri olduğuna dair genel olara k kabul görmüş bilimsel metotlar kullanılarak elde edilmiş 
bir kanıt varsa, analiz tek bir gıda benzeri ile gerçekleştirilebilir. Bu istisnanın 
kullanılabilmesini sağlayan bilimsel temel de Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik 
Madde ve Malzemeler Tebliğinin 11 inci maddesi kapsamındaki belgeler arasında yer alır.