Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:  
 
TÜRK GIDA KODEKSİ GIDALARDA ESER  ELEMENTLER VE BULAŞAN  
SEVİYELERİNİN RESMİ KONTROLÜ İÇİN NUMUNE  
ALMA, NUMUNE HAZIRLAMA VE ANALİZ METODU  
KRİTERLERİ TEBLİĞİ (TASLAK)  
 
Amaç ve kapsam  
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar 
Yönetmeliğinde listelenen gıdalarda kurşun, kadmiyum, civa, inorganik kalay, inorganik 
arsenik , 3-monokloropropan 1,2 -diol (3 -MCPD) ve polisiklik aromatik hidrokarbon 
(PAH) seviyelerinin resmi kontrolü i çin numune alma, numune hazırlama ve analiz 
metodu kriterlerini düzenlemektir.  
Dayanak  
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ;  29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sa yılı 
Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kod eksi Yönetmeliğine dayanılarak 
hazırlanmıştır.  
Tanımlar  
MADDE 3 −  (1) Bu Tebliğin uygulanmasında ; 
a) Alt parti: Numune alma metodunu uygulamak amacıyla büyük bir partiden 
fiziksel olarak ayrılmış ve tanımlanmış kısmı,  
b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,  
c) Birincil  (İnkremental) numun e: Parti veya alt partinin tek bir yerinden alınan 
materyal miktarını,  
ç) CEN: Avrupa Standartlar Komitesini,  
d) Laboratuvar numunesi: Laboratuvar için hazırlanmış numuneyi,  
e) OIV: Uluslararası Bağcılık ve Şarapçılık Örgütünü,  
f) Paçal numune: Parti veya alt partiden alınan birincil numunelerin tamamının 
birleştirilmesi ile elde edilen ve parti ve alt partileri temsil eden numuneyi,  
g) Parti: Numuneyi alan kontrol görevlisi tarafından orijin, çeşit, paketleyici veya 
gönderici firma, ambalaj tipi, işaretlem e gibi özelliklerinin aynı olduğu belirlenen ve bir 
seferde teslim edilen gıdanın tanımlanabilir miktarını,  
ğ) PTFE: Politetrafloretileni,  
h) Şahit numune: İtirazlı durumlar için, paçal numuneden ayrılan numuneyi,  
ifade eder.  
Numune alma  
MADDE 4 – (1) Gıd alarda kurşun, kadmiyum, civa, inorganik kalay, inorganik 
arsenik, 3 -MCPD ve PAH seviyelerinin resmi kontrolü için; Ek -1’de yer alan hükümlere 
göre numune alınır.  
Numune hazırlama ve analiz metodu kriterleri  
MADDE 5 – (1) Gıdalarda kurşun, kadmiyum, civa, inorganik kalay, inorganik 
arsenik, 3 -MCPD ve PAH seviyelerinin resmi kontrolü için; Ek -2’de yer alan hükümlere 
göre numune hazırlanır ve analiz metodu kriterleri sağlanır.  
Avrupa Birliği mevzuatına uyum  
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ, Gıdalarda Eser  Elementler ve Bulaşan Seviyelerinin 
Resmi Kontrolü İçin Numune Alma ve A naliz Metotlarını Belirleyen 29/3/ 2007 tarihli 
ve 333/2007/AK sayılı Avrupa Birliği Komisyon Tüzüğüne uyum çerçevesinde 
hazırlanmıştır.  
Yürürlükten kaldırıla n tebliğ  
MADDE 7  – (1) 14/2/2014 tarihli ve 28913 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kurşun, Kadmiyum, Civa, İnorganik Kalay, 3 -
Monokloropropan 1,2 -diol ve Polisiklik Aromatik Hidrokarbon Seviyelerinin Resmi 
Kontrolü İçin Numune Alma, Numune Hazırlama ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği 
(Tebliğ No:2014/2) yürürlükten kaldırılmıştır.  
Uyum zorunluluğu  
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer 
alan ürünlerde resmi kontroller için analiz yapan kurum ve kuruluşlar bir yıl içerisinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadırlar.     
Yürürlük  
MADDE 8  – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe gir er. 
Yürütme  
MADDE 9  – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı 
yürütür.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ek-1 
 
NUMUNE ALMA USUL VE ESASLARI  
 1) Genel hükümler  
a) Numune, kontrol görevlisi tarafından alınır . 
b) İncelenecek olan her parti veya alt partiden ayrı ayrı numune alınır.  
c) Numune hazırlama ve numune alma aşamalarında aşağıdaki kriterlere uyulur.  
1) Numune alınacak partinin gıda güvenilirliğini etkileyecek herhangi bir değişiklikten 
sakınılır.  
 2) Bulaşanların numunelerdeki kalıntı seviyelerinin değişmesi ihtimalinden dolayı, 
paçal numunelerin partiyi temsilini etkileyecek etmenlerden sakınılması için gerekli önlemler 
alınır.  
ç) Birincil numune mümkün olduğunca parti veya alt parti içinde farklı yerle rden 
alınır. Bu şekilde alınamadığı durumlarda ise mutlaka kayıtlara işlenir.  
d) Paçal numune, birincil numunelerin birleştirilmesiyle oluşmalıdır.  
e) Paçal numunenin partiyi temsil ettiğinden emin olunmalıdır.  
f)  Her bir alt parti fiziksel olarak ayrılab ilir ve tanımlanabilir olmalıdır.  
g) Şahit numune, homojenize edilmiş paçal numuneden ayrılır. Şahit numuneye ilişkin 
hükümler Bakanlıkça belirlenir.  
ğ) Numunelerin taşınması ve depolanması sırasında numunenin içeriğini değiştirecek 
her türlü değişiklikten koruyacak tüm gerekli  önlemler alınır. Numuneler, taşıma esnasında 
bulaşmayı , numune kabının iç duvarına yapışması ile analit kaybını ve numunenin za rar 
görmesini önleyecek nitelikteki temiz ve numune ile etkileşmeyecek olan kaplara konmalıdır . 
PAH analizleri için numune alınması sırasında; plastik kaplar, numunenin PAH içeriğini 
değiştireceği için, plastik kapların kullanılmasından kaçınılmalıdır. Num une ile 
etkileşmeyecek nitelikte, numuneyi ışıktan yeterince koruyacak PAH içermeyen cam kaplar 
kullanılmalıdır. Bunun pratik olarak uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda, en 
azından numunenin plastiklerle doğrudan etkileşimi önlenmelidir (örneğin katı  haldeki 
numunelerde, numunenin alüminyum folyoya sarıldıktan sonra numune kabı içerisine 
yerleştirilmesiyle).  
h) Resmi kontroller için alınan her numune, alındığı yerde mühürlenir. Her numune 
için, temsil ettiği partiyi açıkça tanımlayacak şekilde kayıt t utulur. Bu kayıtta numune alma 
tarihi, yeri ve analizi yapacak kişiye yardımcı olacak diğer bilgiler de yer almalıdır.   
2) Numune alma planları  
a) Partinin alt partilere bölünmesi  
1) Alt partinin fiziksel olarak ayrılabilmesi şartıyla, büyük partiler, alt  partilere 
bölünür. Tahıllar gibi dökme partilerde satışa sunulan ürünler için Tablo –1 uygulanır. Diğer 
ürünler için Tablo –2 uygulanır. Parti ağırlığının her zaman alt parti ağırlıklarının tam katı 
olamayacağı dikkate  alındığında,   alt parti ağırlığı  tablo larda verilen alt parti ağırlığını en 
fazla %20 oranında geçebilir.  
b) Birincil numunelerin sayısı  
1) Paçal numune en az 1 kg ya da 1 L olmalıdır. Ancak numunenin sadece bir 
birimden  veya paketten oluşması gibi durumlarda bu şart aranmaz.  
2) Parti veya a lt partiden alınması gereken en az birincil numune sayısı, Tablo –3’e 
uygun olmalıdır.  
3) Dökme sıvı ürünler için, parti veya alt parti numune almadan önce mümkün 
olduğunca uzun süre, ürün kalitesini etkilemeyecek şekilde, elle veya mekanik olarak iyice 
karıştırılmalıdır. Bu durumda, parti veya alt parti içinde bulaşanların homojen bir dağılım 
gösterdiği varsayılır. Bu nedenle, paçal numuneyi oluşturmak için parti veya alt partiden üç 
adet birincil numune alınması yeterlidir.  4) Birincil numuneler benzer  ağırlıkta/hacimde olmalıdır. Bir birincil numunenin 
ağırlığı/hacmi, en az yaklaşık 1 kg ya da 1 L paçal numune oluşturacak şekilde, en az 100 g 
ya da 100 mL olmalıdır. B u metottan farklı uygulamalar, E k–1’in 1 inci maddesinin (h) 
bendinde belirtildiği şek ilde kayıt edilmelidir.  
 
Tablo –1 
         Dökme Partilerde Satışa Sunulan Ürünler İçin Partinin Alt Partilere Bölünmesi  
Parti ağırlığı (ton)  Alt parti sayısı ya da ağırlığı  
> 1500  
 500 ton  
> 300 ve < 1500  3 alt parti  
> 100 ve < 300 100 ton  
<100  – 
 
Tablo –2 
           Diğer Ürünler İçin Partinin Alt Partilere Bölünmesi  
Parti ağırlığı (ton)  Alt parti sayısı ya da ağırlığı  
> 15 
 15 – 30 ton  
< 15 – 
 
            Tablo –3 
                Parti veya Alt Partiden Alınması Gereken En Az Birincil Numune Sayısı  
Parti/Alt partinin hacmi ya 
da ağırlığı (kg ya da L)  Alınması gereken en az birincil 
numune sayısı  
<50 
 3 
> 50 ve < 500 5 
> 500  
 10 
 
5) Parti veya alt partinin ayrı ayrı paketler ya da birimlerden oluştuğu durumda, paçal 
numuneyi oluşturmak için  alınması gereken paket veya birimlerin sayısı Tablo –4’de 
verilmiştir.  
 
Tablo –4  
Parti veya Alt Parti Ayrı Ayrı Paketler ya da Birimlerden Oluşuyorsa, Paçal Numuneyi 
Oluşturmak İçin Alınması Gereken Paket veya Birimlerin (Birincil numunelerin) Sayısı   
Parti/Alt parti içindeki birimlerin 
ya da paketlerin sayısı  Alınması gereken paket veya 
birim sayısı  
<25 
 En az 1 paket ya da birim  
26 – 100 En az 2 paket ya da birimde, 
yaklaşık %5  
> 100  Maksimum 10 paket ya da 
birimde, yaklaşık %5  
 
6) İnorganik kalay için maksimum limitler her bir konserve kutusunun içeriğine 
uygulanır. Ancak pratik sebeplerden dolayı paçal numune yaklaşımını kullanmak gereklidir. 
Eğer konserve kutuların paçal numunesi için analiz sonucu inorganik kalayın maksimum limitinden daha az ancak bu limite yakın ise ve ayrı ayrı kutuların maksimum limiti 
geçtiğinden şüphe duyuluyor ise bu durumda ilave araştırmalar yapılması gereklidir.  
7) Bu bölümde sözü edilen numune alma metodunun ambalajlama şekli , partiye zarar 
verilmesi  gibi kabul edilemez  ticari sonuçlar sebebiyle uygulanamaması durumunda  ya da 
yukarıda sözü edilen numune alma metodunu uygulamanın pratikte mümkün olmadığı 
durumlarda; parti veya alt partiyi yeterince temsil etmesi ve tamamen belgelenmesi şartıyla 
alterna tif bir numune alma metodu uygulanabilir.  
c) Büyük partiler halinde gelen büyük balıklardan numune alınması için özel hükümler  
1) Numune alınacak parti veya alt partinin büyük balıklar ( her bir balığın ağırlığı 
ortalama 1 kg’dan fazla olan)  içermesi ve parti veya alt parti ağırlığının 500 kg’dan fazla 
olması durumunda; birincil numune, balığın orta kısmını içermelidir. Her bir birincil numune 
ağırlığı en az 100 g olmalıdır.  
3) Perakende aşamasında numune alma  
a) Perakende aşamasında numune a lma, mümkün olduğunca ek –1’in 2 inci maddesinin 
(b) fıkrasındaki numune alma hükümlerine uygun yapılır.  
b) Ambalajlama şekli , partiye zarar verilmesi  gibi kabul edilemez  ticari sonuçlar 
sebebiyle , ek–1’in 2 inci maddesinin (b) fıkrasında sözü edilen numune  alma metodunun 
uygulanamaması durumunda ya da yukarıda sözü edilen numune alma metodunu 
uygulamanın pratikte mümkün olmadığı durumlarda; parti veya alt partiyi yeterince temsil 
etmesi ve tamamen belgelenmesi şartıyla alternatif bir numune alma metodu uygu lanabilir.  
 
 
Ek–2 
 
ANALİZ METODU KRİTERLERİ VE NUMUNE  
HAZIRLAMA USUL VE ESASLARI  
1) Laboratuvar kalite standartları  
Laboratuvarlar, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda 
ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik’te laboratuvarlar için belirtilen hükümlere 
uymak zorundadır.  
2) Numune hazırlama  
a) Numune hazırlama esnasında alınması gereken önlemler aşağıda belirtilmiştir.  
1) Öncelikli amaç, iki ncil bir bulaşmaya  sebep olmadan homojen ve tüm partiyi temsil 
eden bir laboratuvar numunesi oluşturmaktır.  
2) Laboratuvar tarafından alınan numune materyallerinin hepsi laboratuvar 
numunesinin ve şahit numunenin hazırlanması için kullanılır.  
3) Analiz sonuçları, 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı  Resmî 
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği nde belirtilen maksimum 
limitlerin birimi cinsinden verilir.  
b) Özel numune hazırlama  prosedürleri aşağıda belirtilmi ştir. 
1) Kurşun, kadmiyum, civa, inorganik kalay ve inorganik arsenik  için özel prosedürler  
1.1. Analizi yapacak olan kişi numuneleri hazırlama işlemi esnasında bulaşma  
olmadığından emin olmalıdır.  
1.2. Mümkünse; numuneler  ile temas eden araç gereçler PTFE, polipropilen plastikler 
gibi inert malzemeden yapılmış olmalı ve tespit edilecek metali içermemelidir. Bulaşma  
riskini azaltmak için asitle temizlenebilir nitelikte olmalıdır. Kesme aracı olarak yüksek 
kalitede paslanmaz ç elik kullanılmalıdır.  
1.3. Söz konusu ürünlerde kullanılabilecek özel numune hazırlama prosedürleri 
mevcuttur. Bu Tebliğ kapsamında tarif edi lmeyen durumlar için, Gıdalar – Elementler ve diğer kimyasal türlerinin değerlendirilmesi –Performans Kriterleri  ve Ö zel Gereklilikler  adlı CEN 
standardı veya uluslararası geçerliliği olan diğer numune hazırlama metotları kullanılabilir . 
1.4. İnorganik kalayda, özellikle çözünmeyen hidrat kalay Sn (IV) oksit çeşitlerinin 
hidrolizi sebebiyle kolaylıkla kayıplar oluşabilec eğinden; numunedeki kalayın hepsinin 
çözeltiye geçtiğinden emin olunmalıdır.  
2) Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) için özel prosedürler  
2.1. Analizi yapacak olan kişi numuneleri hazırlama işlemi esnasında bulaşma  
olmadığından emin olmalıdır. Numune kapları bulaşma  riskini azaltmak amacıyla kullanım 
öncesi yüksek saflıkta aseton ya da hekzan ile çalkalanmalıdır. Mümkünse; numunelerle 
temas eden araç gereçler alüminyum, cam ya da cilalı paslanmaz çelik gibi inert ma lzemeden 
yapılmış olmalıdır. Analitler, PTFE ya da polipropilen gibi plastik malzemelerin yüzüne 
tutunacağından bu materyaller kullanılmamalıdır.  
2.2. Kakao ve kakao türevi ürünlerde PAH analizi için; kakao ve kakao türevi 
ürünlerin yağ içeriği tayini, kak ao çekirdeği ve türevi ürünlerin yağ içeriğinin belirlenmesinde 
kullanılan AOAC 963.15 yöntemiyle uygun şekilde gerçekleştirilir. Kullanılan prosedürün 
aynı yağ içeriği değerini sağladığı ispat edilebiliyorsa eş değer yağ tayini prosedürleri de 
kullanılabi lir. 
c) Laboratuvara gelen numunenin işlenmesi  
Paçal numunenin tamamı, tam bir homojenizasyonu sağlayacak bir işlem kullanarak 
gerektiğinde ince öğütülerek iyice karıştırılmalıdır.  
3) Analiz metodu kriterleri  
a) Tanımlar  
1) r: Tekrar edilebilirlik:  Aynı numune, aynı kişi, aynı cihaz, aynı laboratuvar gibi 
tekrar edilebilirlik koşulları altında yapılan, belirli bir olasılık dahilinde (genellikle %95)  iki 
analiz sonucu arasındaki mutlak farkın geçmemesi gereken değeri ( r = 2,8 x s r ), 
2) s r: Tekrar edileb ilirlik koşulları altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan standart 
sapmayı,  
3) RSD r: Tekrar edilebilirlik koşulları altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan bağıl 
standart sapmayı [ (s r/
x)x100],  
4) R: Tekrar üretilebilirlik: Aynı numunede, aynı metot kullanılarak, farklı kişiler 
tarafından tekrar üretilebilirlik koşullarında yapılan,  belirli bir olasılık dahilinde (genellikle 
%95) iki analiz sonucu arasındaki mutlak farkın geçmemesi gereken değeri (R = 2,8 x s R),  
5) s R: Tekrar üretilebilirlik koşulları altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapmayı,  
6) RSD R : Tekrar üretilebilirlik koşulları altında elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
bağıl standart sapmayı  [ (s R / 
x)x100],  
7) LOD: Tespit limiti. Uygun bir istatistiksel belirsizlik le analitin varlığını ortaya 
çıkarmanın mümkün olduğu en küçük ölçüm içeriğini,  
Tespit limiti, sayısal olarak kör hesaplamalar ortalamasının standart sapmasının üç 
katına eşittir (n>20).  
8) LOQ: Ölçüm  limiti. Uygun bir istatistiksel belirsizlikle ölçülebil en analitin en az 
miktarını,  
Ölçüm  limiti, hem doğruluk hem de kesinliğin uygun olduğu  tespit limiti 
dolaylarındaki bir konsantrasyon aralığında sayısal olarak kör hesaplamalar ortalamasının 
standart sapmasının on katına eşittir (n≥20)  . 
9) HORRAT r: Tekra r edilebilirlik testinden elde edilen RSD r’nin r= 0,66 x R kabul 
edilerek Horwitz (modifiye) denkleminden elde edilen RSD r’ye bölünmesiyle bulunan değeri,  
10) HORRAT R: Tekrar üretilebilirlik testinden elde edilen RSD R’nin Horwitz 
(modifiye) denkleminden he saplanan RSD R’ye bölünmesiyle bulunan değeri,  11) u: Bir ölçüm modeli içindeki bileşenlerin bireysel standart ölçüm belirsizliklerinin 
kullanılmasıyla elde edilen birleştirilmiş standart ölçüm belirsizliğini,  
12) U: Kapsama faktörü olarak yaklaşık %95 ‘lik bir güven aralığını veren “2” 
katsayısının kullanıldığı, genişletilmiş ölçüm belirsizliğini,  
13) U f : Maksimum standart ölçüm belirsizliğini,  
 ifade eder.  
b) Genel hükümler  
(1) Gıda kontrol amaçlı kullanılan analiz metotları, aşağıda verilen kriterlere göre 
karakterize olmalıdır.  
  1) Doğruluk,  
  2) Uygulanabilirlik (matriks ve çalışma aralığı),  
  3) Tespit limiti,  
  4) Ölçüm l imiti,  
  5) Kesinlik,  
  6) Tekrar edilebilirlik,  
  7) Tekrar üretilebilirlik,  
  8) Geri kazanım,  
  9) Seçicilik,  
  10) Duyarlılık,  
  11) Doğrusallık,   
  12) Ölçüm belirsizliği,  
  13) Diğer gerekli kriterler.  
(2) Toplam kalay için uygulanan analiz metotları, inorganik kalay limitinin resmi 
kontrolü için uygundur.  
(3) Şarapta kurşun analizi için, OIV tarafından yayımlanan m etotlar ve kurallar 
uygulanır.  
(4) Toplam arsenik için uygulanan analiz metotları , inorganik arsenik limitlerinin 
resmi kontrolü için tarama amacıyla uygundur.  Eğer toplam arsenik konsantrasyonu, 
inorganik arsenik  maksimum limitinin altında ise, başka testler gerekli değildir ve örnek 
inorganik arsenik için maksimum limit ile uyumlu olarak kabul edilir. Toplam arsenik 
konsantrasyonu inorganik arsenik için maksim um limit seviyesindeyse veya   maksimum 
limitin üzerine çıkarsa, inorganik arsenik konsantrasyonun inorganik arsenik için maksimum 
limitin üzerinde olup olmadığını belirlemek için takip test yapılır.  
c) Özel hükümler  
1) Kurşun, kadmiyum, civa, inorganik kalay, inorganik arsenik  analiz metodları için  
performans kriter i 
Gıdalarda bulaşanların belirlenmesi için, özel bir metodun bulunmadığı durumlarda; 
laboratuvar Tablo 5 –7’de verilmiş olan spesifik performans kriterlerine uygun ilgili matriks 
için geçerli k ılınmış herhangi bir metot seçebilir.    
Uygun ve mümkün ise tamamen geçerli kılınmış metotların (örneğin ilgili matriks için 
ortak denemelerle geçerli kılınmış metotlar) kullanılması tavsiye edilmektedir. Tablo 5 –7’de 
verilmiş olan spesifik performans kriterlerini karşılaması şartıyla, diğer uygun geçerli kılınmış 
metotlar da (örneğin ilgili matriks için laboratuvar içi geçerli kılınmış metotlar) kullanılabilir.  
Mümkünse laboratuvar içi geçerli kılınmış metotlar iç in geçerli kılma, sertifikalı bir 
referans materyal kullanılarak yapılmalıdır.  
 
 
  
 
Tablo –5  
Kurşun, Kadmiyum, Civa, İnorganik Kalay ve  İnorganik Arsenik Analiz Metotları İçin 
Performans Kriteri  
 
Parametr
e Kriter  
Uygulama 
alanı  Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği nde yer alan gıdalar  
Spesifiklik  Matriks veya spektral girişimden bağımsız olmalıdır.  
Tekrar 
edilebilirli
k (RSD r) HORRAT r  değeri 2’nin altında olmalıdır.  
Tekrar 
üretilebilir
lik (RSD R) HORRAT R  değeri 2’nin altında olmalıdır.  
Geri 
kazanım  Ek- 2’nin 4 üncü maddesinin (b) bendinde yer alan hükümler uygulanır.  
LOD  LOQ’nün onda üçü  
LOQ  İnorganik  
kalay                                          
≤10 mg/kg  
 
Kurşun   
maksimum 
limit≤0,01mg
/kg ise;  
0,01<  
maksimum 
limit≤0,02mg
/kg ise;  
0,02≤  
maksimum 
limit<0,1 mg/
kg ise;  
maksimum  
limit>0,1 mg
/kg ise; 
≤maksimum 
limit  maksimum 
limitin üçte 
ikisi maksimum 
limitin beşte 
ikisi maksimum 
limitin beşte 
biri 
 
Kadmiyum , 
civa, 
inorganik 
arsenik  maksimum limit  <0,10 0 
mg/kg  ise; maksimum limit  ≥ 0,100 
mg/kg  ise; 
≤maksimum limitin beşte 
ikisi ≤maksimum limitin beşte 
biri 
 
Tablo –6 
3-MCPD Analiz Metotları İçin Performans Kriteri  
Parametre  Kriter  
Uygulama alanı  Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği nde 
yer alan gıdalar  
Spesifiklik   Matriks veya spektral girişimden bağımsız  
Kör LOD’un altında  
Tekrar edilebilirlik (RSD r) Horwitz (modifiye) denkleminden hesaplanan 
RSD Rx0,66  
Tekrar üretilebilirlik (RSD R) Horwitz (modifiye) denkleminden hesaplanan   
 
 
 
Tablo –7* 
Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar Analiz Metotları İçin Performans Kriteri  
 
*Bu kriterlerin uygulanacağı dört adet polisiklik aromatik hidrokarbon , benzo(a)piren, 
benz(a)antrasen, benzo(b)floranten ve krizendir.  
 
   Notlar:  
   Horwitz denklemi ( 1,2 x 10-7< C < 0,138 konsantrasyonlar için)  ve modifiye Horwitz 
denklemi ( C < 1,2 x 10-7 konsantrasyonlar için ) ; analite ve matrikse bağlı olmayan, yalnızca 
analit konsantrasyonuna bağlı olarak değişen ve birçok rutin analiz metodu için geçerli olan 
genel kesinlik denk lemleridir.  
 
C < 1,2 x 10-7 konsantrasyonlar için modifiye Horwitz denklemi:  
 
RSD R: %22  
Burada:  
-RSD R  : Tekrar üretilebilirlik koşulları altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan bağıl standart sapmayı [(s R /
x) x 100]  
-C : Konsantrasyon oranını  ( örneğin 1=100 g/100 g, 0,001 =1000 mg/kg)  
ifade eder. Modifiye Horwitz denklemi C < 1,2 x 10-7 konsantrasyonlara uygulanır.  
 
1,2 x 10-7< C < 0,138 konsantrasyonlar için Horwitz denklemi:  
 
RSD R: 2C(-0,15)  
Burada:  Geri kazanım  %75–110 
LOD  <5 μg/kg (Kuru madde bazında)  
 LOQ  <10 μg/kg (Kuru madde bazında)  
Parametre  Kriter  
Uygulama alanı  Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği nde yer 
alan gıdalar  
Spesifiklik   Matriks vey a spektral girişimden bağımsız, pozitif 
tespit doğrulaması  
Tekrar edilebilirlik (RSD r) HORRAT r değeri 2’nin altında olmalıdır.  
Tekrar üretilebilirlik (RSD R) HORRAT R değeri 2’nin altında olmalıdır.  
Geri kazanım  %50-120 
LOD  <0,30 µg/kg (Dört maddenin her  biri için)  
LOQ  <0,90 μg/kg (Dört maddenin her biri için)  -RSD R  : Tekrar üretilebilirlik koşulları altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan bağıl standart sapmayı [(s R /
x) x 100]  
-C  : Konsantrasyon oranını  ( örneğin 1=100 g/100 g, 0,001 =1000 mg/kg)  
ifade eder. Horwitz denklemi 1,2 x 10-7< C < 0,138 konsantrasyonlara uygulanır.  
 
2) Amaca uygunluk yaklaşımı  
2.1. Laboratuvar içi geçerli kılınmış metotların resmi kontroller için uygunluğunu 
değerlendirmek amacıyla, alternatif olarak “amaca uygunluk” yaklaşımı kullanılabilir. Resmi 
kontroller için uygun metotlar, aşağıdaki formül kullanılarak hesaplana n maksimum standart 
ölçüm belirsizliğinden daha düşük birleştirilmiş standart ölçüm belirsizliğiyle (u) sonuçlar 
üretmelidir.  
2 2) x ()2/ ( U C LODf  
 
2.2. Burada;  
      Uf       : Maksimum standart ölçüm belirsizliğini (µg/kg),  
               LOD: Metodun tespit limitini (µg/kg), (LOD, konsantrasyon için ek -2’nin 3 üncü 
maddesinin (c) bendi 1 inci fıkrasında verilen performans kriterlerini karşılamalıdır.)  
               C: Konsantrasyonu,  
               α: C değerine bağlı olarak kullanılan sabit, sayısal bir faktörü ,  
               ifade eder.  
2.3. α sabiti için kullanılan değerler Tablo – 8’de verilmiştir.  
 
Tablo –8  
Farklı Konsantrasyonlar İçin Formülde Verilen “ α’’ Sabitinin sayısal Değerleri  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
4) Raporlama  
a) Sonuçların açıklanması  
Sonuçlar Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği nde belirtilen maksimum 
limitlerle aynı birim  cinsinden açıklanır.  
b) Geri kazanım  hesabı  
1) Analitik metot içinde bir ekstraksiyon basamağı uygulandı ise analitik sonuç geri 
kazanıma  göre düzeltilir. Bu durumda, geri kazanım  oranı raporlanır.  
2) Uygulanan analitik metot içerisinde herhangi bir ekstraksiyon basamağı yok ise 
(metaller için) uygun sertifikalı referans materyalin kullanıldığına dair bir kanıt sağlanıyorsa 
ve sertifikalı konsantrasyon yüksek doğruluktaki belirsizliğe ulaşmayı sağlıy or ve böylece 
metot sapmıyorsa; analiz sonucu geri kazanım  için düzeltilmeden raporlanabilir. Sonucun geri 
kazanım  için düzeltilmeden raporlandığı durumların belirtilmesi gerekir.  
c) Ölçüm belirsizliği  
1) Analitik sonuçlar x±U olarak raporlanır. Burada x a nalitik sonucu, U ise kapsama 
faktörü olarak yaklaşık %95’lik bir güven aralığını veren “2” katsayısının kullanıldığı, 
genişletilmiş ölçüm belirsizliğini ifade eder (U=2u).  C (µg/kg)  α 
<50 0,2 
51 – 500 0,18 
501– 1000  0,15 
1001 – 10000  0,12 
>10000  0,1 2) Analitik sonucun yasal limitlere uygunluk değerlendirmesi, bir ekstraksiyon 
basamağı uygulandı ise geri kazanıma  göre düzeltilmiş olan sonuçtan ölçüm belirsizliğinin 
çıkarılmasıyla elde edilen sonuca göre yapılır.  
5) Sonuçların yorumlanması  
a) Bir partinin veya alt partinin kabulü  
1) Kullanılan analitik metotta bir ekstraksiyon işlemi  var ise geri kazanım  ve ölçüm 
belirsi zliği hesaba katılmak suretiyle  laboratuvar numunesi analiz sonucu, Türk Gıda Kodeksi 
Bulaşanlar Yönetmeliği nde belirtilen maksimum limitleri aşmıyorsa kabul edilir.  
b) Bir partinin veya alt partinin reddedilmesi  
1) Kullanılan analitik metotta bir ekstraksiyon işlemi var ise geri kazanım  ve ölçüm 
belirsi zliği hesaba katılmak suretiyle  laboratuvar numunesi analiz sonucu, Türk Gıda Kodeksi 
Bulaşanlar Yönetmeliği nde belirtilen maksimum limitleri aşıyorsa reddedilir.