1 Ek-1 
HACMEN ALKOL MİKTARININ BELİRLENMESİ  
 Bu referans metot ; distilatın hazırlanması ve distilatın yoğunluğunun ölçülmesi olmak 
üzere iki bölümden oluşur.  
1. Kapsam  
 Bu metot, distile alkollü içkilerin hacmen gerçek alkol miktarının belirlenmesi için  
kullanılır.  
2. Tanımlar  
 Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696  (Su - Analitik Laboratuvarında 
Kullanılan - Özellikler ve Deney Metotları) ’da tanımlanmıştır.  
 Bu metot içerisindeki “alkol”, “etil alkol” ü ifade eder.  
2.1. Referans Sıcaklık:   
 Distile alk ollü içkilerde özgül ağırlık, yoğunluk ve hacmen alkol miktarının 
belirlenmesi için r eferans sıcaklık 20 °C’dir. Referans sıcaklıktan farklı sıcaklıklarda yapılan 
tüm ölçümler  (hacmen alkol miktarı veya yoğunluk ölçümleri)  için “t °C ’de” ifadesi 
kullanılır .  
2.2. Yoğunluk : 
 Yoğunluk,  20 °C’de bir metreküp distile alkollü içkinin kilogram cinsinden ( kg/m3) 
kütlesi olarak ifade edilir ve ρ20 veya ρ20 °C olarak gösterilir.  
2.3. Özgül ağırlık : 
 Özgül ağırlık, bir ondalık sayı ile ifade edilen, 20 °C’de distile  alkollü içkinin 
yoğunluğunun aynı sıcaklıktaki suyun yoğunluğuna oranıdır. Sonuç, d  20°C/20°C  veya d 20/20 
veya  karışma olasılığı yok ise d şeklinde gösterilir. Ölçülen karakteristik özellik, sadece 
tanımlanan bu simgeler kullanılarak analiz sertifikasınd a belirtilir.  
Not: Özgül ağırlığın , 20 °C’de ki yoğunluktan  ρ20’den elde edilmesi mümkündür:  
ρ20 °C = 998 ,203 x d 20°C/20°C  veya d 20°C/20°C  = ρ 20 °C /998,203 
Formülde 998,203 değeri, suyun 20 °C’deki yoğunluğudur.  
2.4. Hacmen gerçek alkol miktarı : 
 Distile a lkollü içkilerin hacmen gerçek alkol miktarı, distilat ya da alkol ile aynı 
yoğunluğa sahip 100 litre alkol -su karışımı içindeki etil alkolün litre olarak miktarıdır.   
Kullanılacak farklı alkol -su karışımlarının 20 oC’de yoğunluğunun fonksiyonu olarak 20  
oC’de hacmen (%  hacmen) alkol miktarının değerini veren “Alkol Tabloları”, OIML 
tarafından kabul edilmiş olan uluslararası tablolardır (OIML 22 no’lu Tavsiye Kararı, 1975 ). 
Belirli bir sıcaklıkta hacmen alkol miktarı ile bir alkol -su karışımının yoğunluğu  arasındaki 
ilişkiyi gösteren genel formül aşağıda verildiği gibidir.  
Alkol -su karışımlarının alkol miktarı tablolarının hesaplanmasında kullanılan formül:  
 t°C sıcaklığındaki bir alkol -su karışımının m3 başına kilogram olarak (kg/m3) 
yoğunluğu aşağıdaki  formülle şu bilgiler ışığında hesaplanır:  
- Ondalık olarak ifade edilen kütlece  alkol miktarı , p (örneğin, kütlece %12 alkol 
miktarı için p = 0,12)  
- °C olarak ifade edilen sıcaklık,  t (EIPT 68) 
- Form üldeki Sayısal Katsayılar Tablosu’nda (Tablo -1) verilen sayısal katsayılar  
 Formül (− 20) ile + 40 °C arasındaki sıcaklıklar için geçerlidir.  
 
 
n = 5, m1 = 11, m2 = 10, m3 = 9, m4 = 4, m5 = 2     
  2 Tablo -1 
Formüldeki Sayısal K atsayılar  Tablosu  
k Ak 
kg/m3 Bk 
 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 9,982 012 300 . 102 
- 1,929 769 495 . 102 
3,891 238 958 . 102 
- 1,668 103 923 . 103 
1,352 215 441 . 104 
- 8,829 278 388 . 104 
3,062 874 042 . 105 
- 6,138 381 234 . 105 
7,470 172 998 . 105 
- 5,478 461 354 . 105 
2,234 460 334 . 105 
- 3,903 285 426 . 104 
 
 - 2,061 851 3 . 10-1 kg/(m3 . oC) 
- 5,268 254 2 . 10-3 kg/(m3 . oC2) 
3,613 001 3 . 10-5 kg/(m3 . oC3) 
- 3,895 770 2 . 10-7 kg/(m3 . oC4) 
7,169 354 0 . 10-9 kg/(m3 . oC5) 
- 9,973 923 1 . 10-11 kg/(m3 . oC6) 
k C1,k 
kg/(m3. oC) C2,k 
kg/(m3. oC2) 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 1,693 443 461 5 30 087 . 10-1 
- 1,046 914 743 455 169 . 101 
7,196 353 469 546 523 . 101 
- 7,047 478 054 272 792 . 102 
3,924 090 430 035 045 . 103 
- 1,210 164 659 068 747 . 104 
2,248 646 550 400 788 . 104 
- 2,605 562 982 188 164 . 104 
1,852 373 922 069 467 . 104 
- 7,420 20 1 433 430 137 . 103 
1,285 617 841 998 974 . 103 - 1,193 013 005 057 010 . 10-2 
2,517 399 633 803 461 . 10-1 
- 2,170 575 700 536 993  
1,353 034 988 843 029 . 101 
- 5,029 988 758 547 014 . 101 
1,096 355 666 577 570 . 102                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       
- 1,422 753 946 421 155 . 102 
1,080 435 942 856 230 . 102  
- 4,414 153 236 817 392 . 101 
7,442 971 530 188 783  
 
k C3,k 
kg/(m3. oC3) C4,k 
kg/(m3. oC4) C5,k 
kg/(m3. oC5) 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 - 6,802 995 733 503 803 . 10-4 
1,876 837 790 289 664 . 10-2 
- 2,002 561 813 734 156 . 10-1 
1, 022 992 966 719 220  
- 2,895 696 483 903 638  
4,810 060 584 300 675  
- 4,672 147 440 794 683 
2,458 043 105 903 461  
- 5,411 227 621 436 812. 10-1 4,075 376 675 622 027 . 10-6 
- 8,763 058 573 471 110 . 10-6 
6,515 031 360 099 368 . 10-6 
- 1,515 784 836 987 210 . 10-6 
 2,788 074 354 782 409 . 10-8 
1,345 612 883 493 354 . 10-8 
 
Not: Hacm in doğru olarak ölçülmesinin çok zor olduğu likörler ve krem likörler için, 
numuneler tartılmalı ve alkol miktarı ilk önce kütle üzerinden hesaplanmalıdır.  
 
Dönüşüm formülü:  
 
KAM = Kütlece alkol miktarı  
ρ20 (alkol) = 789,24 kg/m3 
 
  3 3. Prensip  
 Distilasyon u takiben , distilatın hacmen alkol miktarı piknometre, elektronik 
dansimetre veya hidrostatik terazili dansimetre kullanılarak belirlenir.  
 
Bölüm 1: Distilatın Hazırlanması  
1. Kapsam  
 Bu metot, distile alkollü içkilerin hacmen gerçek alkol miktarının belir lenmesinde 
kullanılacak olan distilatların hazırlanması için kullanılır.  
2. Prensip  
 Yüksek alkollü içkiler, etil alkol ve diğer uçucu bileşenleri distile edilmeyen  
maddelerden  ayırmak için distile edilir.  
3. Reaktifler  ve materyaller  
3.1. Kaynama taşı  
3.2. Yoğunlaştırılmış köpük önleyici emülsiyon (krem likörler için)  
4. Araç ve gereçler  
 Genel olarak kullanılan laboratuvar cihazları ve ayrıca aşağıdaki araç gereçler kullanılır:  
4.1. Su banyosu : 10-15 °C arasında ayarlanabilir  
                            20 °C’ye (± 0,2 °C) ayarlanabilir   
4.2. A sınıfı balon jojeler : Sertifikalı 100 mL (% 0,1 hassasiyette) ve 200 mL (% 0,15 
hassasiyette) hacimli  
4.3. Distilasyon düzeneği  
4.3.1.  Genel şartlar  
 Distilasyon düzeneği aşağıdaki koşulları karşılamalıdır:  
- Sistemden alkol kaçışını engelleyecek en az sayıda bağlantı noktası içermelidir.  
- Kaynayan sıvının buharla birlikte sürüklenmesini önleyecek ve alkolce zengin buharın 
distilasyon oranını düzenleyecek şekilde dizayn edilmiş bir cihaz içermelidir.  
- Alkol bu harın ın hızlı ve tam yoğuşması  sağlamalıdır.  
- İlk distilasyon fraksiyonlarının sulu bir ortam içinde toplanmasını sağlamalıdır.  
Kaynatma amacıyla kullanılan ısı kaynağı, alkollü içki içerisindeki distile edilmeyen 
madde nin herhangi bir pirojenik reaksiyon unu önleyecek uygun bir ısı dağıtıcısına sahip 
olmalıdır.  
4.3.2  Uygun distilasyon düzeneğinin bir örneği Şekil  1’de gösterilmiş olup  aşağıdaki 
kısımlardan oluşmaktadır:  
- 1 litrelik, standar dize küresel şilifli, tabanı yuvarlak balon (distilasyon balonu)  
- En az 20 cm yükseklikte bir rektifiye kolonu (örneğin bir Vigreux kolonu)  
- Yaklaşık 10 cm uzunluğunda, her iki ucu küresel şilifli ve rektifiye kolonu ile geri soğutucu 
arasında dik dirsek bağlantısı bulunan düz çerçeveli yoğuşturucu (West yoğuşturucu)  
- 40 cm uzunluğunda geri soğutucu  
- Distilatı, az miktarda su içeren distilat toplama balonunun (balon joje) dibine ileten ağzı 
küresel şilifli boşaltma tüpü  
Not: Yukarıda tarif edilen düzenek en az 200 mL’lik bir numune için tasarlanmıştır. Ancak, 
daha a z miktardaki numuneler (örneğin 100 mL), sürüklenmeyi önleyecek sıçratma başlığı ya 
da buna benzer başka bir cihaz içeren daha küçük bir distilasyon balonu kullanılarak distile 
edilebilir.  
5. Analiz numunelerinin depolanması  
 Numuneler, analiz öncesi oda s ıcaklığında saklanır.  
6. İşlem  
 Distilasyon işlemi IUPAC (1968) tarafından yayımlanan işlemle de yapılabilir.   4 6.1. Distilasyon düzeneğinin doğrulanması: Kullanılan düzenek en az aşağıdaki yeterlilikte 
olmalıdır:  
- %50’ye yakın bilinen bir konsantrasyondaki  alkol -su karışımının 200 mL’sinin 
distilasyonundaki alkol kaybı hacmen %0,1’den daha fazla olmamalıdır.  
6.2. Hacmen alkol miktarı %50’den düşük olan distile alkollü içkiler:  
Bir balon joje içerisine 200 mL numune alınır. Numunenin sıcaklığı  kaydedilir ya  da standart 
sıcaklığa (20 oC) getirilir. Numune, distilasyon balonuna aktarılır ve balon joje üç kez her 
seferde yaklaşık 20 mL distile su ile çalkalanır. Her bir bölüm çalkalama suyu, distilasyon 
balonu içeriğine eklenir.  
Not: Bu 60 mL’lik sulandırma, li tre başına 250 g’dan daha az kuru madde içeren distile 
alkollü içkiler için yeterlidir. Aksi halde, pirolizin önlenmesi için, kuru madde  
konsantrasyonu  300 g/L ise çalkalama suyunun hacminin en az 70 mL ; 400 g/L  için, 85 mL 
ve 500 g/L (bazı meyve likörler i veya krem likörler) için, 100 mL olması gerekmektedir.  
Farklı hacimlerdeki numuneler için bu hacimler  oransal olarak ayarlanır.   
- Birkaç adet kaynama taşı (3.1) eklenir (Krem likörler için köpük önleyici eklenir).  
- Distilatın içinde toplanacağı 200 mL ’lik balon joje içerisine 20 mL distile su aktarılır. Balon 
joje daha sonra bir soğuk su banyosuna (4.1) yerleştirilmelidir (anason aromalı distile alkollü 
içkiler için 10 -15 oC). 
- Sürüklenmeye ve kömürleşmeye izin vermeden  distilasyon balonu arada bir ça lkalanarak; 
distilat seviyesi , balon jojenin kalibrasyon işaretinin birkaç mL altına ulaşana kadar distile 
edilir.  Distilatın sıcaklığı, başlangıç sıcaklığından  0,5 oC aşağı düştüğü zaman, işaretli 
seviyeye kadar distile su ile doldurulur ve iyice karıştır ılır. 
- Distilat, hacmen alkol miktarının belirlenmesi (Bölüm 2) için kullanılır.  
6.3. Hacmen alkol miktarı %50’nin üzerinde olan distile alkollü içkiler:  
- 100 mL’lik b ir balon joje içerisine 100 mL numune alınır. Numune, distilasyon balonuna 
aktarılır ve  balon joje, distile su ile birkaç kez çalkalanır ve çalkalama suyu distilasyon balonu 
içeriğine eklenir. Balon joje içeriği yaklaşık 230 mL olacak kadar su kullanılır.  
- Distilatın içinde toplanacağı 200 mL’lik balon joje içerisine 20 mL distile su aktarı lır. Balon 
joje daha sonra bir soğuk su banyosuna (4.1) yerleştirilmelidir (anason aromalı distile alkollü 
içkiler için 10 -15 oC). 
- Distilasyon balonu arada bir çalkalanarak, Distilat seviyesi 200 mL’lik balon jojenin 
kalibrasyon işaretinin birkaç mL altı na ulaşana kadar distile edilir.  
- Distilatın sıcaklığı, başlangıç sıcaklığından  0,5 oC aşağı düştüğü zaman, işaretli seviyeye 
kadar distile su ile doldurulur ve iyice karıştırılır.  
- Distilat, hacmen alkol miktarının belirlenmesi (Bölüm 2) için kullanılır . 
Not: Distile alkolü içkinin hacmen alkol miktarı, distilatın alkol miktarının iki katıdır.  
 
 
        
  5                         
  
 
Şekil 1 . Distile alkollü içkilerin hacmen gerçek alkol miktarının ölçülmesi için kullanılan 
distilasyon düzeneği  
1. Küresel şili fli, tabanı yuvarlak bir litrelik balon  
2. Vigreux rektifiye kolonu, 20 cm  
3. Düz çerçeveli West yoğuşturucu, 10 cm  
4. Geri soğutucu, 40 cm  
 
 
 
 
  6 Bölüm 2: Distilatın Yoğunluğunun Ölçülmesi  
 
Metot A: Distile Alkollü İçkilerin Hacmen Gerçek Alkol Miktarlarının Belirl enmesi - 
Piknometre İle Ölçüm  
1. Prensip  
 Hacmen alkol miktarı, piknometre ile ölçülen distilatın yoğunluğundan elde edilir.  
2. Reaktifler  
 Analizlerde aksi belirtilmedikçe, yalnızca analitik saflıkta çözeltiler kullanılır. 
Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696’da tanımlanmıştır.  
2.1. %2’lik Sodyum klorür çözeltisi ( ağırlık /hacim ): 1 litre çözelti hazırlamak için, 20 g 
sodyum klorür tartılır ve 1 litre su içinde çözülür.  
3. Araç ve gereçler  
 Genel olarak kullanılan laboratuvar cihazları ve ayrıca aşağ ıdaki araç gereçler 
kullanılır:  
3.1. Analitik terazi : 0,1 mg hassasiyette   
3.2. Termometre : Şilifli, 10 oC’den 30 oC’ye kadar 0,1 hassasiyetle  derecelendirilmiş. Bu 
termometre sertifikalı ya da sertifikalı bir termometre ile kalibre edilmiş olmalıdır.  
3.3. Cam piknometre (Şekil 2) : Yaklaşık 100 mL kapasiteli, şilifli olarak tutturulmuş, 
çıkarıla bilir özellikte bir termometre içeren  (3.2) sıcağa dayanıklı. Piknometre, 25 mm 
uzunluğunda ve iç çapı 1 mm ( en fazla ) olan, konik şilifli bir yan tüpe sahiptir. Eğe r uygunsa 
TS ISO 3507’de tarif edilen biçimdeki diğer piknometreler de kullanılabilir (örneğin 50 mL).  
3.4. Dara şişesi : Piknometre ile aynı dış hacme sahip (1 mL toleransla) ve özgül ağırlığı 1,01 
olan bir sıvıyla (sodyum klorür çözeltisi , 2.1.) doldurul muş piknometrenin kütl esine eşit 
kütleye sahip olmalıdır . 
3.5. Piknometrenin gövdesini tam olarak saran ısı yalıtımlı bir kap 
 
                                                      
  
Şekil  2. Piknometre ve darası  
 
4. İşlem  
 Bu işlem alkol miktarının belir lenmesi için 100 mL’lik piknometre kullanımını tarif 
eder.  Bu en iyi doğruluğu verir.  Ancak, 50 mL gibi daha küçük hacimli piknometre kullanımı 
da mümkündür.  
4.1. Piknometrenin kalibrasyonu  
 Piknometre aşağıdaki parametrelerin belirlenmesi ile kalibre edi lir: 
- Boş piknometrenin darası  
 7 - 20 oC’de piknometrenin hacmi  
- 20 oC’de su ile dolu piknometrenin kütlesi  
4.1.1. Tek kefeli terazi kullanılarak kalibrasyon  
- Temiz ve kuru  piknometrenin kütlesi, (P)  
- t oC’de su ile dolu piknometrenin kütlesi, (P1)  
- Dara şişesinin kütlesi, (T0), belirlenir.  
4.1.1.1.  Temiz ve kuru piknometre tartılır . (P)  
4.1.1.2.  Piknometre, ortam sıcaklığında distile su ile dikkatlice doldurulur ve termometre 
sabitlenir. Dikkatlice piknometre silinerek kurulanır ve ısı yalıtımlı kap iç erisine yerleştirilir. 
Termometrenin sıcaklığı sabit okumaya  gelene kadar, kap alt üst edilerek karıştırılır. Yan 
tüpün üst kısmındaki seviye çizgisin den dışarı çıkmayacak şekilde  piknometre ayarlanır.  t oC 
sıcaklık dikkatlice okunur ve gerekiyor ise sıcak lık skalasındaki herhangi bir hata için 
düzeltme yapılır. Daha sonra su ile dolu piknometre tartılır. (P1)  
4.1.1.3.  Dara şişesi tartılır.  (T0) 
4.1.1.4.  Hesaplama:  
 
  
m; piknometredeki havanın kütlesi  
 
  
Not: 0,0012; 20 oC’de ve 760 mm Hg basınçta kuru hava nın yoğunluğudur.  
- 20 oC’de piknometrenin hacmi  
 
  
Ft; Tablo -2’den alınan t oC sıcaklık için faktördür.  
V
Co20 , 0,001 mL hassasiyetinde olmalıdır.  
Tablo -2 
F faktörleri   
(20 oC’de  piknometre  hacmi ni hesaplamak için; t oC’deki piknometren in içerdiği suyun 
kütlesi bu faktörle çarpılır)  
t oC F t oC F t oC F t oC F t oC F t oC F t oC F 
10,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
10,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
11,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
11,5 
,6 
,7 1,000398  
1,000406  
1,000414  
1,000422  
1,000430  
1,000439  
1,000447  
1,000456  
1,000465  
1,000474  
1,000483  
1,000492  
1,000501  
1,000511  
1,000520  
1,000530  
1,000540  
1,000550  13,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
13,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
14,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
14,5 
,6 
,7 1,000691  
1,000703  
1,000714  
1,000726  
1,000738  
1,000752  
1,000764  
1,000777  
1,000789  
1,000803  
1,000816  
1,000829  
1,000842  
1,000855  
1,000868  
1,000882  
1,000895  
1,000909  16,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
16,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
17,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
17,5 
,6 
,7 1,001097  
1,001113  
1,001128  
1,001144  
1,001159  
1,001175  
1,001191  
1,001207  
1,001223  
1,001239  
1,001257  
1,001273  
1,001290  
1,001306  
1,001323  
1,001340  
1,001357  
1,001374  19,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
19,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
20,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
20,5 
,6 
,7 1,001608  
1,001627  
1,001646  
1,001665  
1,001684  
1,001703  
1,001722  
1,001741  
1,001761  
1,001780  
1,001800  
1,001819  
1,001839  
1,001859  
1,001880  
1,001900  
1,001920  
1,001941  22,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
22,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
23,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
23,5 
,6 
,7 1,002215  
1,002238  
1,002260  
1,002282  
1,002304  
1,002326  
1,002349  
1,002372  
1,002394  
1,002417  
1,002439  
1,002 462 
1,002485  
1,002508  
1,002531  
1,002555  
1,002578  
1,002602  25,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
25,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
26,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
26,5 
,6 
,7 1,002916  
1,002941  
1,002966  
1,002990  
1,003015  
1,003041  
1,003066  
1,003092  
1,003117  
1,003143  
1,003168  
1,003194  
1,003222  
1,003247  
1,003273  
1,003299  
1,003326  
1,003352  28,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
28,5 
,6 
,7 
,8 
,9 
29,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
29,5 
,6 
,7 1,003704  
1,003731  
1,003759  
1,003787  
1,003815  
1,003843  
1,003871  
1,003899  
1,003928  
1,003956  
1,003984  
1,004013  
1,004042  
1,004071  
1,004099  
1,004128  
1,004158  
1,004187   8 ,8 
,9 
12,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
12,5 
,6 
,7 
,8 
,9 1,000560  
1,000570  
1,000580  
1,000591  
1,000601  
1,000612  
1,000623  
1,000634  
1,000645  
1,000656  
1,000668  
1,000679  ,8 
,9 
15,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
15,5 
,6 
,7 
,8 
,9 1,000923  
1,000937  
1,000951  
1,00096 5 
1,000979  
1,000993  
1,001008  
1,001022  
1,001037  
1,001052  
1,001067  
1,001082  ,8 
,9 
18,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
18,5 
,6 
,7 
,8 
,9 1,001391  
1,001409  
1,001427  
1,001445  
1,001462  
1,001480  
1,001498  
1,001516  
1,001534  
1,001552  
1,001570  
1,001589  ,8 
,9 
21,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
21,5 
,6 
,7 
,8 
,9 1,001961  
1,001982  
1,002002  
1,002023  
1,002044  
1,002065  
1,002086  
1,002107  
1,002129  
1,002151  
1,002172  
1,002194  ,8 
,9 
24,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
24,5 
,6 
,7 
,8 
,9 1,002625  
1,002649  
1,002672  
1,002696  
1,002720  
1,002745  
1,002769  
1,002793  
1,002817  
1,002842  
1,002866  
1,002891  ,8 
,9 
27,0 
,1 
,2 
,3 
,4 
27,5 
,6 
,7 
,8 
,9 1,003379  
1,003405  
1,003432  
1,003458  
1,003485  
1,003513  
1,003540  
1,003567  
1,003594  
1,003621  
1,003649  
1,003676  ,8 
,9 
30,0 1,004216  
1,004245  
1,004275  
 
 
- 20 oC’de piknometredeki suyun kütlesi  
 
  
0,998203:  20 oC’de suyun yoğunluğudur.  
Not: Gerekli ise suyun havadaki yoğunluğu olan 0,99715 değeri kullanılabilir ve HMCE 
Tablolarında bu yoğunluğa karşılık gelen referans ile alkol miktarı hesaplanır.  
4.1.2. İki kefeli terazi kullanılarak kalibrasyon  metodu  
4.1.2.1 . Terazinin sol kefesi ne dara şişesi ve sağ kefesine toplayıcı kapağı ile birlikte temiz, 
kuru piknometre yerleştirilir. Piknometre tarafına ağırlıklar eklenerek (p gram) denge 
sağlanır.  
4.1.2.2.  Ortam sıcaklığında piknometre distile su ile doldurulur ve t ermometre sabitlenir. 
Piknometre silinerek kurulanır ve ısı yalıtımlı kap içerisine yerleştirilir. Termometrenin 
sıcaklığı sabit okumaya gelene kadar kap alt -üst edilerek karıştırılır. Yan tüpün üst kısmındaki 
seviye çizgisine ayarlama yapılır. Yan tüp tem izlenir, toplayıcı kapak sabitlenir, t oC sıcaklık 
dikkatlice okunur ve gerekiyor ise sıcaklık skalasındaki herhangi bir hata için düzeltme 
yapılır. Daha sonra s u ile dolu piknometre tartılır [ p´,(g)]. 
4.1.2.3.  Hesaplama:  
- Boş piknometrenin darası = p + m  
m; piknometredeki havanın kütlesi  
 
  
- 20 oC’de piknometrenin hacmi  
  
  
Ft; Tablo -2’den alınan t oC sıcaklık için faktördür.  
V
Co20 , 0,001 mL hassasiyetinde olmalıdır.  
- 20 oC’de piknometredeki suyun kütlesi  
 
  
0,998203:  20 oC’de suyun y oğunluğudur.  
4.2. Numunenin alkol miktarının belirlenmesi  
4.2.1. Tek kefeli terazi kullanılarak : 
4.2.1.1.  Dara şişesi tartılır . (T1) 
4.2.1.2.  Hazırlanan distilat (Bölüm 1) ile piknometre tartılır (t oC’de ağırlığı P2).  
4.2.1. 3. Hesaplama  
- 
  
- 
   9 - 
  
- t oC’de g/mL olarak yoğunluk  
 
  
- Yoğunluk ; 
değeri 1000 ile çarpılarak , t oC’de kg/m3 olarak ifade edilir ve değer 
  olarak 
bilinir.  
- Alkol -su karışımları için 
  yoğunlukları tablosu (OIV, analiz metotları kılavuzu, 1. Cilt Ek-
II/Tablo -II, sayfa 11, 2012)  kullanılarak 
 , 20 oC’ye düzeltilir.   
- Tabloda, t oC sıcaklık değerinin hemen altındaki tam sayı sıcaklık değerindeki T sıcaklığına 
karşılık gelen yatay satır ve 
 ’nin üstündeki en küçük yoğunluk değeri bulunur. Bu 
yoğunluğun altında bulunan tablo farkı kullanılarak , T sıcaklıktaki distilatın 
  yoğunluğu 
hesaplanır.  
- Sıcaklık satırı kullanılarak, 
 ’nin hemen üzerinde tabloda ρ´ yoğunluğu ve hesaplanan 
  
yoğunluğu arasındaki fark bu lunur.  Bu fark, ρ´ yoğunluğunun sağında bulunan tablo farkı ile 
bölünür. Bu oran; alkol miktarının tamsayı kısmı ρ´ yoğunluğunun bulunduğu kolonun 
üstünde bulunurken alkol miktarının ondalıklı kısmını verir . (Dt, alkol miktarı)  
Not: Alternatif olarak pikn ometre işarete tamamlanana kadar 20 oC’deki (± 0,2 oC) su 
banyosunda bekletilir.  
4.2.1. 4. Sonuç  
 
  yoğunluğu kullanıldığında, “Alkol Tabloları” yardımıyla gerçek alkol miktarı 
hesaplanır.  
 Alkol -su karışımlarının 20 oC’de yoğunluğunun fonksiy onu olarak 20 oC’de hacmen 
(% hacmen) alkol miktarının değerini veren “Alkol Tabloları”, OIML tarafından kabul 
edilmiş olan uluslararası tablolardır ( OIML 22 no’lu Tavsiye Kararı, 1975 ).  
4.2.2. Tek kefeli terazi kullanılan metot  
4.2.2.1.  Hazırlanan disti lat ile dolu olan piknometre tartılır; p´´, t oC’de ki kütledir.  
4.2.2. 2. Hesaplama  
- 
  
- 
  
 Yoğunluk, t oC’de kg/m3 olarak ifade edilir ve tek kefeli terazi kullanımında tarif 
edildiği gibi 20 oC’de alkol miktarını hesaplamak için sıcaklık düzeltmesi yapıl ır. 
5. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
5.1. Laboratuvarlararası  analizin  istatiksel sonuçları  
 Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası 
metot performans çalışmasından elde edilmiştir.  
Laboratuvarla rarası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               20 
Numune sayısı                                      6 
Numuneler  A B C D E F 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  19 20 17 19 19 17 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  1 − 2 1 1 3 
Kabul edilen sonuç sayısı  38 40 34 38 38 34 
Ortalama değer (
x ), (%hacmen)  23,77  40,04  40,29  39,20  42,24  57,03  
26,51*    42,93*  45,73*  63,03*   10  Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında e lde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma  (Sr)   
(% hacmen ) 0,106  0,176  0,072  0,103  0,171  0,190  
 Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma  
(RSD r) (%)  0,42 0,44 0,18 0,25 0,39 0,32 
Tekrar edilebi lirlik sınırı  (% 
hacmen ) (r) 0,30 0,49 0,20 0,29 0,48 0,53 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma  (SR) 
(%hacmen ) 0,131  0,236  0,154  0,233  0,238  0,322  
Yeniden üretile bilirlik koşulları 
altında elde edile n sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma  
(RSD R) (%)  0,52 0,59 0,38 0,57 0,54 0,53 
Laboratuvarlararası  yeniden 
üretile bilirlik sınırı  (% hacmen ) 
(R) 0,37 0,66 0,43 0,65 0,67 0,90 
Numune türleri  
A Meyve likörü; split oranı (*)  
B Brendi; kör tekrarlar  
C Viski; kör tekrarlar  
D Grappa; split oranı (*)  
E Aquavit; split oranı (*)  
F Rom; split oranı (*)  
 
 
Metot B: Distile Alkollü İçkilerin Hacmen Gerçek Alkol Miktarının Belirlenmesi – 
Elektronik Dansimetre İle Ölçüm (Osilasyon Hücresindeki Numunenin Rezonant 
Sıklık Salınımına Dayalı Ölçüm ) 
1. Prensip  
 Sıvının yoğunluğu, titreşen U -tüpünün salınımlarının elektronik ölçümü ile belirlenir. 
Bu ölçümü gerçekleştirmek için; numune, bir salınım sistemine eklenir. Böylece, sistemin 
spesifik salınım sıklığı, kütlen in eklenmesi ile değişir.  
2. Reaktifler  
 Analizlerde aksi belirtilmedikçe, yalnızca analitik saflıkta çözeltiler ve en az TS EN 
ISO 3696’da tanımlanan sınıf 3 su kullanılır.  
- Aseton ya da mutlak alkol (hacmen %100’lük etil alkol).  
- Kuru hava   
3. Araç ve gereçler  
 Genel olarak kullanılan laboratuvar cihazları ve ayrıca aşağıdaki araç gereçler 
kullanılır:  
3.1. Dijital görüntülü dansimetre   11  Bu tür ölçümleri gerçekleştirmek için kullanılan elektronik dansimetre, yoğunluğu 5 
ondalıklı  olarak g/mL cinsinden ifa de edebilmelidir.   
Not: Dansimetre, tüm titreşimlerden izole edilmiş çok iyi sabitlenmiş bir stand üzerine 
yerleştirilmelidir.  
3.2. Sıcaklık düzenlemesi  
 Dansimetrenin performansı, sadece ölçüm hücresi ± 0,02 oC ya da daha hassas sapma 
ile aynı sıcaklık s tabilitesini mümkün kılabilen sabit sıcaklık düzenleyicisine bağlı ise 
geçerlidir.  
Not: Ölçüm hücresin de sıcaklığın doğru ayarlanması ve izlenmesi çok önemlidir . 0,1 oC’lik 
bir hata , yoğunlukta 0,1 kg/m3 (0,0001 g/mL) bir sapmaya neden olabilir.  
3.3. Numu ne enjeksiyon şırıngaları ya da otomatik örnekleyici.  
4. İşlem  
4.1. Dansimetrenin kalibrasyonu  
 Dansimetre ilk kullanımında talimatına göre kalibre edilmelidir. Düzenli olarak tekrar 
kalibre edilmeli ve sertifikalı referans standarda ya da sertifikalı refe rans standart bazlı iç 
laboratuvar referans çözeltisine karşı kontrol edilmelidir.  
4.2. Numune yoğunluğunun belirlenmesi  
4.2.1.  Ölçüm öncesinde gerekli ise; hücre, aseton ya da mutlak alkol ve kuru hava ile 
temizlenir ve kurulanır. Hücre, numune ile çalkal anır. 
4.2.2.  Şırınga ya da örnekleyici kullanılarak tamamen dolacak şekilde hücreye numune 
enjekte edilir. Bu işlem sırasında, hava kabarcıklarının tamamen uzaklaştırıldığından emin 
olunmalıdır. Numune homojen olmalıdır ve katı partiküller içermemelidir. A naliz öncesinde, 
herhangi bir partikül filtrasyon gibi işlemlerle uzaklaştırılmalıdır.  
4.2.3.  Okuma sabitlendikten sonra , 
  yoğunluğu ya da dansimetre ile gösterilen alkol 
miktarı kaydedilir.  
4.3. Sonuç  
 
  yoğunluğu kullanıldığında , “Alkol Tabloları ” yardımıyla gerçek alkol miktarı 
hesaplanır.  
 Alkol -su karışımlarının 20 oC’de yoğunluğunun fonksiyonu olarak  20 oC’de hacmen 
(% hacmen) alkol miktarının değerini veren “Alkol T abloları”, OIML  tarafından kabul 
edilmiş olan uluslararası tablolar dır ( OIML 22 no’lu Tavsiye Kararı, 1975 ).  
5. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
5.1. Laboratuvarlararası analizin istatiksel sonuçları  
 Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası 
metot performa ns çalışmasından elde edilmiştir.  
Laboratuvarlararası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               16 
Numune sayısı                                      6 
Numuneler  A B C D E F 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  11 13 15 16 14 13 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  2 3 1 ־ 1 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  22 26 30 32 28 26 
Ortalama değer (
x ), (%hacmen)  23,81  40,12  40,35  39,27  42,39  56,99  
 26,52*    43,10*  45,91*  63,31*  
Tekrar edilebilir lik koşulları 0,044  0,046  0,027  0,079  0,172  0,144   12 altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S r) (% 
hacmen)  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD r) (%)  0,17 0,12 0,07 0,19 0,39 0,24 
Tekrar edilebilir lik sınırı  
(%hacmen) (r)  0,12 0,13 0,08 0,22 0,48 0,40 
Yeniden üretile bilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R) 
(%hacmen)  0,054  0,069  0,083  0,141  0,197  0,205  
Yeniden üretile bilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  0,21 0,17 0,21 0,34 0,45 0,34 
Laboratuvarlararası  yeniden 
üretile bilirlik sınırı  (% hacmen) 
(R) 0,15 0,19 0,23 0,40 0,55 0,58 
Numune türleri  
A Meyve likö rü; split oranı (*)  
B Brendi; kör tekrarlar  
C Viski; kör tekrarlar  
D Grappa; split oranı (*)  
E Aquavit; split oranı (*)  
F Rom; split oranı (*)  
 
Metot C:  Distile Alkollü İçkilerin Hacmen Gerçek Alkol Miktarlarının Belirlenmesi – 
Hidrostatik Terazi Kullanıl arak  Dansimetr e ile Ölçüm  
1. Prensip  
 Distile alkollü içkilerin alkol miktarı Arşimet prensibine  (Bir sıvının içine batırılan 
kütle, içine konduğu sıvının ağırlığına eşit miktarda sıvının yükselmesine sebep olur .) 
dayanan hidrostatik terazi kullanılarak da nsimetre ile ölçülebilir.  
2. Reaktifler  
 Analizlerde aksi belirtilmedikçe, yalnızca analitik saflıkta çözeltiler ve en az TS EN 
ISO 3696’da tanımlanan sınıf 3 su kullanılır.  
- Dansimetre temizleme çözeltisi (sodyum hidroksit, %30 ağırlık/hacim ) 
 100 mL çö zelti hazırlamak için; 30 g sodyum hidroksit tartılır ve hacmen %  96’lık etil 
alkol ile 100 mL’ye tamamlanır.  
3. Araç ve gereçler  
 Genel olarak kullanılan laboratuvar cihazları ve ayrıca aşağıdaki araç gereçler 
kullanılır:  
3.1. Tek kefeli hidrostatik tera zi (1 mg ölçüm hassasiyetinde)  
3.2. En az 20 mL hacimli dansimetre (teraziye göre özel olarak adapte edilmiş ve çapı 0,1 
mm’yi geçmeyen bir iple asılı)   13 3.3. Seviye işareti taşıyan bir ölçü silindiri (Dansimetrenin , işaretin altına yerleştirilmiş 
silindiri n hacmine tamamen sığabilecek durumda olması gerekir . İp yardımıyla dansimetre 
sıvının içine daldırılır. Ölçü silindirinin iç çapı dansimetrenin çapından en az 6 mm daha geniş 
olmalıdır.)  
3.4. Termometre ya da sıcaklık ölçer sonda (10 oC’den 40 °C’ ye kad ar onarlı olarak 
derecelenmiş ve 0,05 °C’ye kalibre edilmiş)  
3.5. Ağırlıklar (yetkili bir sertifikalandırma kuruluşu tarafından kalibre edilmiş)  
Not: OIV analiz metotlarının   “20 °C’ de Y oğunluk ve Özgül Ağırlık  Analizi ” başlıklı (OIV, 
analiz metotları kıl avuzu, 1. Cilt Bölüm -II/Tip 1 Metodu,  sayfa 20 , 2012) metodunda  tarif 
edilen prensip ile iki kefeli terazi kullanımı da mümkündür.    
4. İşlem  
 Dansimetre ve ölçü silindiri her ölçüm arasında distile suyla temizlenmeli, yumuşak 
kurutma kâğıdıyla kurulanmal ı ve yoğunluğu belirlenecek çözeltiyle çalkalanmalıdır. 
Evaporasyon  ile alkol kaybını engellemek için düzenek stabil duruma geldikten hemen sonra 
ölçümler yapılmalıdır.      
4.1. Terazinin kalibrasyonu  
 Her ne kadar terazilerin genelde iç kalibrasyon siste mleri olsa da, hidrostatik 
terazilerin yetkili bir sertifikalandırma kuruluşu tarafından kontrol edilmiş ağırlıklarla  kalibre 
edilmesi gereklidir.  
4.2. Dansimetrenin kalibrasyonu   
4.2.1.  Ölçü silindiri, 15 oC – 25 oC arasındaki, ancak tercihen 20 oC’deki,  iki kere distile 
edilmiş suyla (ya da eşit saflıkta  suyla ,18,2 MΩ/cm iletkenliğe sahip mikrofiltre edilmiş su) 
işarete kadar doldurulur.   
4.2.2.  Dansimetre ve termometre daldırılır, karıştırılır ve düzenekten sıvının yoğunluğu 
okunur. Gerekirse ölçüm sıc aklığındaki suyun yoğunluğuna  göre yoğunluk düzeltmesi yapılır.   
4.3. Alkol -su çözeltisi kullanılarak yapılan kontrol  
4.3.1.  Ölçü silindiri, 15 °C - 25 °C arasındaki, ancak tercihen 20 °C’deki, hacmen alkol 
miktarı bilinen alkol -su karışımı ile işarete k adar doldurulur.  
4.3.2.  Dansimetre ve termometre daldırılır, karıştırılır ve düzenekten sıvının yoğunluğu (ya da 
mümkünse alkol miktarı) okunur. Okunan alkol miktarı, daha önceden bilinen alkol miktarına 
eşit olmalıdır.  
Not: Dansimetreyi kalibre etmek iç in iki kere distile edilmiş su yerine alkol miktarı bilinen bu 
çözelti de kullanılabilir.   
4.4. Distilatın yoğunluğunun (ya da düzenek olanak sağlıyorsa alkol miktarının) ölçümü  
4.4.1.  Numune, ölçü silindirin in derecelendirme işaretine kadar doldurulur.  
4.4.2.  Dansimetre ve termometre daldırılır, karıştırılır ve düzenekten sıvının yoğunluğu (ya da 
mümkünse alkol miktarı) okunur. Eğer yoğunluk t °C’de ölçüldüyse ; 
 sıcaklık not edilir.  
4.4.3.  Alkol -su karışımları için 
  yoğunlukla rı tablosu kullanılarak 
 , 20°C’ye düzeltilir 
(OIV, analiz metotları k ılavuzu, 1. Cilt Ek -II/Tablo -II, sayfa 11, 2012)  
4.5. Dansimetrenin ve ölçü silindirin in temizlenmesi   
4.5.1.  Dansimetre, ölçü silindirinin içindeki dansimetre temizleme çöz eltisi içine daldırılır.  
4.5.2.  Bir saat boyunca dansimetre düzenli aralıklarla çevrilerek ıslanması sağlanır.  
4.5.3.  Önce bol miktarda musluk suyuyla, daha sonra da distile suyla durulanır.   
4.5.4.  Kurutma kâğıdıyla kurulanır. Bu işlem, dansimetrenin ilk  kullanımında ve daha sonra 
da gerekli sıklıkta gerçekleştirilir.  
4.6. Sonuç   
 
  yoğunluğu kullanıldığında, “Alkol Tabloları” yardımıyla gerçek alkol miktarı 
hesaplanır.   14  Alkol -su karışımlarının 20 oC’de yoğunluğunun fonksiyonu olarak 20 oC’de hacmen 
(% hacmen) alkol miktarının değerini veren “Alkol Tabloları”, OIML tarafından kabul 
edilmiş olan uluslararası tablolardır ( OIML 22 no’lu Tavsiye Kararı, 1975 ).  
5. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
5.1. Laboratuvarlararası analizin istatiksel sonuçları  
Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası metot 
performans çalışmasından elde edilmiştir.  
Laboratuvarlararası analiz yılı        1997  
Laboratuvar sayısı                              12 
Numune s ayısı                                      6 
 
Numuneler  A B C D E F 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  12 10 11 12 11 9 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  ־ 2 1 ־ 1 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  24 20 22 24 22 18 
Ortalama değer (
x ), (%  hacmen)  23,80  
26,51*  40,09  40,29  39,26  
43,09*  42,38  
45,89*  57,16  
63,44*  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S r) (% 
hacmen)  0,048  0,065  0,042  0,099  0,094  0,106  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD r) (%)  0,19 0,16 0,10 0,24 0,21 0,18 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (% 
hacmen) (r)  0,13 0,18 0,12 0,28 0,26 0,30 
Yeniden üretile bilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R) (% 
hacmen)  0,060  0,076  0,073  0,118  0,103  0,125  
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  0,24 0,19 0,18 0,29 0,23 0,21 
Laboratuv arlararası  yeniden 
üretilebili rlik sınırı  (% hacmen) 
(R) 0,17 0,21 0,20 0,33 0,29 0,35 
Numune türleri  
A Meyve likörü; split oranı (*)  
B Brendi; kör tekrarlar  
C Viski; kör tekrarlar   15 D Grappa; split oranı (*)  
E Aquavit; split oranı (*)  
F Rom; split oranı ( *) 
        
Ek-2 
GRAVİMETRİK METOTLA TOPLAM KURU MADDENİN BELİRLENMESİ  
1. Kapsam  
 Bu metot, yalnızca Distile Alkollü  İçkiler  Tebliği ’nde geçen 15 g/L ile sınırlı kuru 
madde içeren “akvavit” veya “aquavit”ler için kullanılır.  
2. Tanım  
 Toplam kuru madde, b elirli fiziksel koşullar altında uçucu olmayan bütün maddeleri 
içerir.  
 Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696’da tanımlanmıştır.  
3. Prensip  
 Gravimetrik yolla gerçekleştirilen bu metodun prensibi, kaynayan su banyosunda 
distile alkollü içkinin evapor asyonu ve etüvde kurutulması ile ayrılan kalıntıların tartımına 
dayanır.  
4. Araç ve gereçler  
4.1. Silindirik evaporasyon kabı : Düz tabanlı, 55 mm çapına  sahip  
4.2. Kaynar su banyosu  
4.3. Pipet: A sınıfı 25 mL’lik  
4.4. Etüv  
4.5. Desikatör  
4.6. Analitik te razi: 0,1 mg hassasiyetinde  
5. Numuneler  
 Numuneler analiz öncesi oda sıcaklığında saklanır.   
6. İşlem  
6.1. Önceden tartılmış evaporasyon  kabına kuru madde miktarı 15 g/L’den az olan 
numuneden 25 mL aktarılır. Evaporasyonun  birinci saati sırasında, sıçram alar nedeniyle 
kayıplar olabileceği için sıvının kaynamaması için evaporasyon  kabı kaynar su banyosunun 
kapağının üzerine yerleştirilir. Bir saat daha kaynar su banyosunun buharı ile doğrudan  
temasa bırakılır.  
6.2. Evaporasyon  kabı daha sonra 105± 3 oC’de 2  saat etüvde tamamen kurutulur. 
Evaporasyon  kabı desikatörde soğumaya bırakılır ve içeriği ile birlikte kap tartılır.  
7. Hesaplama  
 Kalıntının kütlesi 40 ile çarpıldığında, distile alkollü içkideki kuru madde miktarına 
eşittir ve g/L cinsinden tek ondalıkl ı olarak ifade edilir.  
8. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
8.1. Laboratuvarlararası analizin istatiksel sonuçları  
 Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası 
metot performans çalışmasından elde edilmi ştir.  
Laboratuvarlararası analiz yılı     1997  
Laboratuvar sayısı                           10 
Numune sayısı                                   4 
Numuneler  A B C D 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  9 9 8 9 
Sapma gösteren laboratuvar sayısı  1 1 2 ־ 
Kabul edilen sonuç sayısı  18 18 16 18  16 Ortalama değer (
x ), (%  hacmen)  9,0 9,1 
7,8 10,0 
9,4 11,8 
11,1 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r) (% hacmen)  0,075  0,441  0,028  0,123  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  0,8 5,2 0,3 1,1 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (% 
hacmen) (r)  0,2 1,2 0,1 0,3 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R) 
(%hacmen)  0,148  0,451  0,058  0,210  
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  1,6 5,3 0,6 1,8 
Laboratuvarlar arası   yeniden 
üretilebili rlik sınırı  (% hacmen) (R)  0,4 1,3 0,2 0,6 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Rom; split oranı  
C Grappa; split oranı  
D Aquavit; split oranı  
 
Ek-3 
DİSTİLE ALKOLLÜ İÇKİLERİN METİL ALKOL VE UÇUCU BİLEŞİKLERİNİN 
BELİRLENMESİ  
1. Genel hükümler  
1.1.Tanımlar  
 Distile alkollü içkilerde etil alkol ve metil alkol  dışındaki toplam uçucu bileşiklerin 
minimum miktarları Distile Alkollü  İçkiler Tebliği ’nde belirtilmiştir. Bu içkilerde toplam 
uçucu miktarı uçucu asitler, aldehitler, esterler ve yüksek alkoller in miktarlarının 
toplanmasıyla bulunur. Burada;  
i) Uçucu asitler; asetik asit cinsinden ifade edilir.  
ii) Aldehitler; asetaldehit (et anal) ve asetal (1,1 -dietoksietan)’in toplamı olarak asetaldehit 
cinsinden ifade edilir.  
iii) Yüksek alkoller; n -propanol,  2-bütanol  (sekbütanol) , izobütanol (2 -metil -1-propanol), n -
bütanol, aktif amil alkol (2 -metil -1-bütanol) ve izoamil alkol (3 -metil -1-bütanol) toplamı 
olarak izobütanol cinsinden ifade edilir. Amil alkoller; aktif amil alkol ve izoamil alkol’ün 
toplamı ola rak verilebilir.   
iv) Esterler; etil asetat  (etiletanoat)  ve metil asetatın toplamı olarak etil asetat cinsinden ifade 
edilir.  
 Uçucu bileşiklerin analizi için uygulanan metotlar  
a) Uçar asit tayini  
b) GC metodu ile aldehit (etanal  ve asetal), etil asetat ve yüksek alkollerin tayini  
1.2.Uçucu bileşiklerin GC ile analizi   17  Yukarıda bahsedilenlerin haricindeki diğer u çucu bileşiklerin GC ile  çalışılması , aynı 
zamanda distilasyonda kullanılan hammaddenin kaynağının belirlenmesinde ve distilasyon 
koşullarının saptan masında kullanılabilir.  
 Bazı distile alkollü içkiler, aromatik bileşikler gibi diğer uçucu bileşikleri içerir. Bu 
aromatik bileşikler; hazırlanan distile alkollü içkilerin hazırlanmasının özel şartları,  distile 
alkollü içkilerin aromasının ve alkol eldesi nde kullanılan ham madde nin karakteristiğini 
yansıtır. Bu bileşikler, Distile İçkiler Alkollü Tebliği ’nde belirtilen hükümlerin 
değerlendirilmesinde önemlidir.  
2. Aldehitler, yüksek alkoller, etil asetat ve metil alkol ün GC ile analizi:  
2.1. Kapsam  
 Bu me tot, GC  ile distile alkollü içkilerde bulunan aktif amil alkol , izoamil alkol , metil 
alkol  (metanol) ,  etil asetat , n-bütanol, 2-bütanol,  izobütil alkol , n-propanol ve asetaldehit in 
belirlenmesi için uygundur. Metotta 3 -pentanol gibi bir iç standart kullan ılır. Analitlerin  
konsantrasyonu ; mutlak alkol ün (hacmen %100 alkolde) 100 litresinde gram  olarak ifade 
edilir . Bunun için numunedeki hacmen alkol miktarının önceden belirlenmesi gerekir.  
2.2. Tanım  
 İçeriği oluşturan bu maddeler; distile alkollü içkilerd e, fermentasyon, distilasyon ve 
olgunlaştırma sırasında etil alkol ile birlikte oluşan uçucu bileşiklerdir.  
 Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696’da tanımlanmıştır.  
2.3. Prensip  
 Distile alkollü içki numunesi GC’ye  doğrudan enjekte edilerek (veya s eyreltildikten 
sonra) uçucu bileşikler belirlenir. Enjeksiyondan önce numune içerisine  uygun bir  iç standart 
(örneğin 3-pentanol) ilave edilir ve uçucu bileşikler uygun bir kolon ve sıcaklık programıyla 
birbirinden ayrılır ve alev iyonlaşma  dedektöründe (F ID) tespit edilir . Her bir uçucu bile şiğin 
konsantrasyonu, analiz edilen distile alkollü içki ile aynı kromatografik koşullarda 
kalibrasyonla elde edilen tepki faktörleri de dikkate alınarak hesaplanır.  
2.4. Reaktif ler ve materyaller  
 Aksi belirtilmedikçe  yalnızca  en az % 97 saflıkta  çözeltiler  olmalıdır. Asetaldehit ve 
asetal buzdolabında 5 ºC’nin altında karanlıkta saklanmalıdır . Diğer kimyasal maddeler ise 
oda sıcaklığında saklanabilir . Tüm çözeltilerin hazırlanmasında ve GC analizlerinde ultra saf 
su (18,2 MΩ/cm iletkenliğe sahip mikrofiltre edilmiş su)  kullanılır.  
2.4.1 . Mutlak (susuz) etil alkol (CAS 64 -17-5) 
2.4.2.  Metil alkol  (CAS 67 -56-1) 
2.4.3.  Propan -1-ol (CAS 71 -23-8) 
2.4.4.  2-metilpropan -1-ol (CAS 78 -33-1) 
2.4.5.  Uygun iç standartlar; pentan -3-ol (CAS 584 -02-1), pentan -1-ol (CAS 71 -41-0), 4 -
metilpentan -1-ol (CAS  626-89-1) veya metil nonanoat (CAS 1731 -84-6) 
2.4.6.  2-metilb ütan-1-ol (CAS 137 -32-6) 
2.4.7.  3-metilb ütan-1-ol (CAS 123 -51-3) 
2.4.8.  Etil asetat (CAS 141 -78-6) 
2.4.9.  Bütan-1-ol (CAS 71 -36-3) 
2.4.10.  Bütan-2-ol (CAS 78 -92-2) 
2.4.11.  Asetaldehit (CAS 75 -07-0) 
2.4.12.  Asetal (CAS 105 -57-7) 
2.4.13.  Hacmen %  40’lık etil alkol çözeltisi (Bundan sonra sadece “etil alkol çözeltisi” olarak 
ifade edilecektir.)  
 1 litrelik balon jojeye 400 mL mutlak etil alkol alınır. Distile su ile 1 litreye 
tamamlanır ve karıştırılır.  
2.4.14.  Standart çözeltilerin hazırlanması ve  saklanması  (Geçerli kılınmış metot için 
kullanılan prosedür) :   18  Tüm standart çözeltiler buzdolabında 5 ºC’nin altında saklanmalıdır ve her ay tekrar 
hazırlanmalıdır. Bileşen ve çözeltilerin kütleleri, 0 ,1 mg hassasiyette kayıt edilmiş olmalıdır.  
2.4.14.1. Standart çözelti - A 
 100 mL’lik balon joje içerisine , bileşen evaporasyonunu önlemek için 60 mL etil alkol 
çözeltisi ilave edilir ve üzerine aşağıdaki reaktiflerden 3’er mL konulur ve etil alkol 
çözeltisiyle 100 mL’ye tamamlan arak iyice karıştırılır.   Balonun darası, ilave edilen her bir 
bileşiğin ağırlığı ve son ağırlık kaydedilir.  
Bileşen  Hacim (mL)  
Metil alkol  (2.4.2)  3,0 
Propan -1-ol (2.4.3)  3,0 
2-metilpropan -1-ol (2.4.4)  3,0 
2-metilb ütan-1-ol (2.4.6)  3,0 
3-metilb ütan-1-ol (2.4.7)  3,0 
Etil asetat  (2.4.8)  3,0 
Bütan-1-ol (2.4.9)  3,0 
Bütan-2-ol (2.4.10)  3,0 
Asetaldehit  (2.4.11)  3,0 
Asetal  (2.4.12)  3,0 
 
Not: Evaporasyonla  oluşan kaybı en aza indirmek  için, asetal ve asetaldehit  en son ilave 
edilir.  
2.4.14.2. Standart çözelti - B 
 100 mL balon jo je içerisine 80 mL etil alkol çözeltisi ilave edilir ve üzerine iç standart 
olarak kullanılacak 3 mL pentan -3-ol veya başka bir uygun iç standart ilave edilir. Etil alkol 
çözeltisiyle 100 mL’ye tamamlanır ve iyice karıştırılır. Balonun darası, ilave edilen  pentan -3-
ol (veya başka bir iç standart) ’ün ağırlığı ve son ağırlık kaydedilir.  
2.4.14.3. Standart çözelti - C 
 100 mL’lik balona 80 mL etil alkol çözeltisi alınır ve üzerine 1 mL Standart çözelti – 
A (2.4.14.1)  ve 1 mL Standart çözelti – B (2.4.14.2)  ilave edilir. Etil alkol çözeltisiyle 100 
mL’ye tamamlanır ve iyice karıştırılır. Balonun darası, ilave edilen her çözeltinin ağırlığı ve 
son ağırlık kaydedilir.  
2.4.14.4. Standart çözelti - D 
 Analizlerde sürekliliği sağlamak için, önceden hazırlanmış Standa rt çözelti – A 
(2.4.14.1)  kullanılarak bir kalite kontrol standart çözeltisi hazırlanır. 100 mL’lik balona 80 
mL etil alkol çözeltisi alınır ve üzerine 1 mL Standart çözelti – A’dan ilave edilir . Etil alkol 
çözeltisiyle 100 mL’ye tamamlanır  ve iyice karışt ırılır. Balonun darası, ilave edilen her 
bileşenin  ağırlığı ve son ağırlık kaydedilir.  
2.4.14.5. Standart çözelti - E 
 100 mL’lik balon joje içerisine 80 mL etil alkol çözeltisi ilave edilir ve üzerine 10 mL 
Standart çözelti - B (2.4.14.2) konulur. Etil alkol çözeltisiyle 100 mL’ye tamamlanır ve iyice 
karıştırılır. Balonun darası, ilave edilen her bileşenin  ağırlığı ve son ağırlık kaydedilir.  
2.4.14.6. FID’ın tepki doğrusallığını kontrol etmek için kullanılan standart çözeltiler    
 Beş ayrı 100 mL’lik balon a 80 mL etil alkol çözeltisi ilave edildikten sonra her bir 
balona 0 - 0,1 - 0,5 – 1,0 ve 2,0 mL Standart çözelti – A (2.4.14.1)  ve 1 mL Standart çözelti –  19 B (2.4.14.2)  ilave edilir. Etil alkol çözeltisiyle 100 mL’ye tamamlanır ve iyice karıştırılır. 
Balon un darası, ilave edilen her bileşenin ağırlığı ve son ağırlık kaydedilir.  
2.4.14.7. Kalite kontrol standart çözeltisi  
 Bir tartı kabı içerisine pipetle Standart çözelti – D (2.4.14.4) ’den 9 mL ve üzerine 
Standart çözelti – E (2.4.14.5) ’den 1 mL alınır ve iyice karıştırılır. Kabın  darası, ilave edilen 
her bileşenin ağırlığı ve son ağırlık kaydedilir.  
2.5. Araç ve gereçler  
2.5.1. Yoğunluk ve hacmen alkol miktarını ölçmeye yarayan cihazlar  
2.5.2. Analitik terazi ( 4 ondalıklı  hassasiyette tartım yapabilen)  
2.5.3. GC–FID’a  bağlı,  fırın sıcaklığı programlanabilen , pik alanını veya yüksekliğini 
ölçebilen bilgisayar programına sahip.  
2.5.4. En azından M adde 1.1 .’in ( iii) bendinde  belirtilen analitleri (2-metilbütan -1-ol ve 3 -
metilbütan -1-ol hariç) birbirinden ayıra bilen GC kolonu.  
Not: Analize u ygun bazı örnek kolon ve GC koşulları  aşağıda verilmiştir.  
1. CP-WAX 57CB kolonuna bağlı (50 m uzunluk ve 0,32 mm iç çap ve 0,2 µm film 
kalınlığı, polietilen glikol sabit fazlı) 1 m uzunlukta ve 0,32 mm iç çapında bir ön kolon (gard 
kolon) ve bu kolona bağlı Carbowax 400 kolonu (50 m ve 0,32 mm iç çap, 0,2µm film 
kalınlığı). Kolonlar presle geçirilmiş  bağlayıcı ile birbirine bağlanır.  
Taşıyıcı gaz ve basınç: Helyum (135 kPa)  
Kolon sıcaklığı: 35 oC’de 17 dakika, 35 oC’den 70 oC’ye kadar 12 oC/dk artış, 70 oC’de 25 
dakika bekleme.  
Enjektör sıcaklığı: 150 oC 
Dedektör sıcaklığı 250 oC 
Enjeksiyon miktarı: 1 µL, split 20 den 100:1’e kadar.  
2. CP- WAX 57 CB kolonuna bağlı (50 m ve 0,2 µm film kalınlığına sahip, polietilen 
glikol sabit faz lı)1 m uzunlukta ve 0,32 mm  iç çapta bir ön kolon . Ön kolon presle geçirilmiş 
bağlayıcı ile birbirine bağlanır.  
Taşıyıcı gaz ve basınç: Helyum (65 kPa)  
Kolon Sıcaklığı: 35 oC’de 10 dakika, 35 oC’den 110 oC’ye kadar 5 oC/dk artış, 110 oC’den 
190 oC’ye kadar  30 oC/dk artış ve 190 oC’de 2 dakika bekleme.  
Enjektör sıcaklığı: 260 oC 
Dedektör sıcaklığı: 300 oC 
Enjeksiyon hacmi: 1µL, split 55:1  
3. Dolgulu kolon ( %5 CW 20M ; Carbopak B) (2 m uzunluk ve 2 mm iç çap)  
Kolon sıcaklığı: 65 oC’de 4 dakika, 65 oC’den 140 oC’ye kadar 10 oC/dk artış,  140 oC’de 5 
dakika bekleme,  140 oC’den 150 oC’ye kadar 5 oC/dk artış, 150 oC’de 3 dakika bekleme.  
Enjektör sıcaklığı: 65 oC 
Dedektör sıcaklığı: 200 oC 
Enjeksiyon hacmi: 1µL  
2.6. Numune   
2.6.1.  Laboratuvar numunesi:  
 Analize başla madan önce numunenin hacmen alkol miktarı belirlenir  (2.5.1) . 
2.7. İşlem  
 Uçucu maddeler ile çalışıldığı için dara alma işlemi de dahil olmak üzere her madde 
ilavesinden sonra tartı kabının kapağı kapalı tutulmalıdır.  
2.7.1 . Test kısmı  
2.7.1.1. Tartı kabı  darası  belirlenir ve ağırlık kaydedilir.  
2.7.1.2. Tartı kabı içerisine 9 mL numune alınır ve ağırlık kaydedilir (M numune ). 
2.7.1.3. Üzerine 1 mL Standart çözelti -E (2.4.14.5) ’den eklenir ve ağırlık kaydedilir (M iç 
standart ).  20 2.7.1.4. Analiz numunesi şidd etli bir şekilde karıştırılır (en az 20 kez çevrilir). Numuneler 
analiz önce si uçucu kaybını minimize etmek için 5 oC’nin altında saklanmalıdır.  
2.7.2. Kör deneme  
2.7.2.1. 4 ondalıklı  hassasiyete sahip hassas terazi kullanılarak tartı kabının darası alınır  ve 
ağırlık kaydedilir.  
2.7.2.2. Tartı kabı  içerisine 9 mL etil alkol çözeltisi  (2.4.13)  alınır ve ağırlık kaydedilir.  
2.7.2.3. Standa rt çözelti – E (2.4.14.5) ’den 1 mL ilave edilir ve ağırlık kaydedilir.  
2.7.2.4. Numune şiddetli bir şekilde karıştırılır (an az 20 kez çevrilir). Numuneler analiz 
önce si uçucu kaybını minimize etmek için 5 oC’nin altında saklanmalıdır.  
2.7.3. Ön test  
 Madde 1.1.’in (iii) bendinde belirtilen  tüm analitlerin (2-metilb ütan-1-ol ve 3 -
metilb ütan-1-ol hariç)  kolonda iyi bir şekil de ayrıl malarını sağlamak için Standart çözelti – C 
(2.4.14.3) , GC’ye enjekte edilir.  
2.7.4. Kalibrasyon  
 Kalibrasyon aşağıdaki işlemle kontrol edilir:  
İç standart (IS) içeren doğrusallık standart çözeltilerin in (2.4.14.6) her biri,  3 tekerrürlü analiz 
edilerek, doğrusal tepki sağlanır.  Her bir enjeksiyonda her bir bileşen için elde edilen alan iç 
standardın alanına oranlanarak R değeri bulunur. Her bir bileşenin konsantrasyonunun iç 
standardın (IS) konsantrasyonuna oranı da C olarak ifade edilir. R ile C  arasındaki korelasyon 
katsayısı en az 0.99 olmalıdır.     
R = Bileşenin pik alanı/İç standardın pik alanı  
C = Bileşenin konsantrasyonu (µg/g)/İç standardın konsantrasyonu (µg/g)  
2.7.5. Belirleme  
 Standard çözelti -C’den (2.4. 14.3) enjekte edilir ve iki de fa kalite kontrol standart 
çözeltisinden (2.4. 14.7) enjekte edilir. Ardından bilinmeyen her 10 numune (2.7.1 ve 2.7.2’ye 
göre hazırlanan) enjeksiyonundan sonra bir defa kalite kontrol standart çözeltisi enjekte edilir. 
Her 5 numuneden sonra da bir defa Sta ndart çözelti -C (2.4. 14.3) enjekte edilir.  
2.8. Hesaplama  
 Cihazla yapılan işlemlerde otomatik olarak elde edilen sonuçlar aşağıda prensibi 
verilen metot ile kontrol edilebilir. Her bir bileşenin ve iç standardın pik alanları ya da pik 
yüksekliği ölçülür.  
2.8.1. Tepki faktörünün hesaplanması  
 Standart çözelti –C’den (2.4. 14.3) enjekte edilir ve her bir bileşenin pik alanı 
hesaplanır. Daha sonra her bir bileşen için aşağıdaki formül kullanılarak tepki faktörü 
hesaplanır.  
Formül (1);  
Tepki faktörü (RF)= [ İç st andardın pik alanı ya da yüksekliği/Bileşenin pik alanı ya da 
yüksekliği] x [Bileşenin konsantrasyonu (µg/g)/İç Standardın konsantrasyonu (µg/g)]  
Bileşenin konsantrasyonu =  C çözeltisindeki (2.4. 14.3) bileşenin konsantrasyonu  
İç standar dın konsantrasyonu = C çözeltisindeki (2.4. 14.3) iç standar dın konsantrasyonu  
2.8.1.1. Numune  
 Aşağıdaki formül kullanılarak numunelerdeki her bir bileşenin konsantrasyonu 
hesaplanır.  
Formül (2);  
Bileşenin konsantrasyonu, (µg/g) = [Bileşenin pik alanı ya da yüksekliği/İç s tandardın pik 
alanı ya da yüksekliği] x [İç standardın kütlesi (M IS) (g) / Numunenin kütlesi (M numune ) (g)] x 
İç standardın konsantrasyonu (µg/g) x RF 
M numune  = numunenin ağırlığı (2.7.1.2)  
M iç standart  = İç standar dın ağırlığı (2.7.1.3)  
İç standar dın konsantrasyonu = E çözeltisindeki  (2.4.14.5)  iç standar dın konsantrasyonu   21 RF =  Formül (1) yardımıyla hesaplanan tepki faktörü  
2.8.1.2. Kalite kontrol standart çözeltisinin analizi  
 Aşağıdaki formül kullanılarak kalite kontrol standart çözeltisindeki (2. 4.14.7) her bir 
bileşen için  hedef değerin  % geri alması hesaplanır.  
Formül (3);  
Kalite kontrol numunesinin % geri alması = (Kalite kontrol standart çözeltisindeki analitin 
konsantrasyonu  / D çözeltisindeki analitin konsantrasyonu) x 100  
Kalite kontrol sta ndart çözeltisindeki analit konsantrasyonu yukarıda belirtilen formül (1) ve 
formül (2) yardımıyla hesaplanır.  
2.8.2 . Sonuçların açıklanması  
 Elde edilen sonuçlar aşağıdaki formül (4) yardımıyla µg/g’ dan g/L mutlak Alkole 
(mA) çevrilir.  
Mutlak Alkol = Ha cmen %100’lük alkol  
Formül (4);  
Konsantrasyon ( Mutlak alkolün 100 L ‘sinde g olarak, g/L mA) = Konsantrasyon (µg/g) x  x 
10 / ( Hacmen % alkol miktarı  x 1000)  
 = yoğunluk (kg/m3) 
Sonuçlar,  üç basamaklı ve en fazla tek ondalıklı  olarak, g/L mA şeklinde ve rilir. Örneğin, 
100 L mutlak alkolde 11,4 g olarak.  
2.9. Metot validasyonu için kullanılan kalite güvence ve kontrolü  
 Formül (2) kullanılarak, 2.7.1.’deki  işlemlere göre hazırlanan kalite kontrol standar t 
çözeltilerindeki her bir bileşenin konsantrasyonu  hesaplanır. Daha sonra formül (3) 
kullanılarak hedef değerin geri alması  hesaplanır. Eğer analiz sonuçları her bileşen için 
onların  beklenen teorik değerler inden ± %10 sapma sınırındaysa  sonuçlar kabul edilebilir 
olarak değerlendirilir. Aksi takdirde , ana lizdeki yanlışlık tespit edilir ve düzeltilir.  
2.10. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
 Laboratuvarlararası analizin istatistiksel sonuçları:  
Aşağıdaki tablo etanal, etil asetat, asetal, toplam etanal, metil alkol , bütan-2-ol, propan -1-ol, 
bütan-1-ol, 2-metil -propan -1-ol, 2-metil -bütan-1-ol, 3-metil -bütan-1-ol’un değerlerini verir.  
 Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası 
metot performans çalışmasından elde edilmiştir.  
 
Laboratuvarlararası analiz yılı      1997  
Laboratuvar sayısı                             32 
Numune sayısı                                     5 
Analit                                            Etanal  
 
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  28 26 27 27 28 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  2 4 3 3 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  56 52 54 54 56 
Ortalama değer (
x ), µg/g 63,4 71,67  130,4  38,4 
13,8*  28,6 
52,2*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edil en sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 3,3 1,9 6,8 4,1 3,6  22 Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  5,2 2,6 5,2 15,8 8,9 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  9,3 5,3 19,1 11,6 10,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R) ,µg/g 12 14 22 6,8 8,9 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  18,9 19,4 17,1 26,2 22,2 
Yeniden üretilebili rlik sınırı  (R), µg/g  33,5 38,9 62,4 19,1 25,1 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör  tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
 
 
Laboratuvarlararası analiz yılı      1997  
Laboratuvar sayısı                            32 
Numune sayısı                                    5 
Analit                                     Etil asetat  
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  24 24 25 24 24 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  2 2 1 2 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  48 48 50 48 48 
Ortalama değer (
x ), µg/g  96,8 1046  120,3  112,5  
91,8*  99,1 
117,0
* 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesap lanan 
standart sapma (S r) ,µg/g 2,2 15 2,6 2,1 2,6 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  2,3 1,4 2,1 2,0 2,4 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  6,2 40,7 7,2 5,8 7,3 
Yeniden üretilebi lirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R) ,µg/g 6,4 79 8,2 6,2 7,1  23 Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  6,6 7,6 6,8 6,2 6,6 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), µg/g  17,9 221,9  22,9 17,5 20,0 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
  
 
Laboratuvarlararası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               32 
Numune sayısı                                       5 
Analit                                              Asetal 
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  20 21 22 17 21 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  4 3 2 4 3 
Kabul edilen sonuç sayısı  40 42 44 34 42 
Ortalama değer (
x ), µg/g  35,04  36,46  68,5 20,36  
6,60*  15,1 
28,3*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standa rt sapma (S r), µg/g 0,58 0,84 1,6 0,82 1,9 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  1,7 2,3 2,3 6,1 8,7 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  1,6 2,4 4,4 2,3 5,3 
Yeniden üretilebili rlik k oşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 4,2 4,4 8,9 1,4 3,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  12,1 12,0 13,0 10,7 14,2 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  11,8 12,2 25,0 4,0 8,7 
Numune türleri   24 A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
 
 
Laboratuvarlararası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               32 
Numune sayısı                                       5 
Analit                                Toplam etanal  
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  23 19 22 21 22 
Sapma  göste ren laboratuvar sayısı  1 5 2 3 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  46 38 44 42 44 
Ortalama değer (
x ), µg/g  76,5 85,3 156,5  45,4 
15,8*  32,7 
61,8*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 3,5 1,3 6,5 4,4 3,6 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  4,6 1,5 4,2 14,2 7,6 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  9,8 3,5 18,3 12,2 10,0 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 13 15 24,1 7,3 9,0 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  16,4 17,5 15,4 23,7 19,1 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  35,2 41,8 67,4 20,3 25,2 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarla r 
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
  25 Laboratuvarlararası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               32 
Numune sayısı                                       5 
Analit                                      Metil alkol  
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  26 27 27 28 25 
Sapma  gösteren labor atuvar sayısı  4 3 3 1 4 
Kabul edilen sonuç sayısı  52 54 54 56 50 
Ortalama değer (
x ), µg/g 319,8  2245  1326  83,0 
61,5*  18,6 
28,9*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 4,4 27 22 1,5 1,3 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  1,4 1,2 1,7 2,1 5,6 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  12,3 74,4 62,5 4,3 3,8 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edi len sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 13 99 60 4,5 2,8 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  3,9 4,4 4,6 6,2 11,8 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  35,2 278,3  169,1 12,5 7,9 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
 
 
 
 
 
 
 
  26 Laboratuvarlararası  analiz  yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                             32 
Numune sayısı                                     4 
Analit                                    Bütan-2-ol 
Numuneler  A B C E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  21 27 29 22 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  4 3 1 3 
Kabul edilen sonuç sayısı  42 54 58 44 
Ortalama değer (
x ), µg/g  5,88 250,2  27,57  5,83 
14,12*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 0,40 2,2 0,87 0,64 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  6,8 0,9 3,2 6,4 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  1,1 6,1 2,5 1,8 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 0,89 13 3,2 0,87 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  15,2 5,1 11,5 8,7 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  2,5 35,5 8,9 2,4 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirs ch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
E Rom; split oranı (*)  
 
 
 
 
 
 
 
 
  27 Laboratuvarlararası analiz yılı       1997  
Laboratuvar sayısı                           32 
Numune sayısı                                  5 
Analit                                Propan-1-ol 
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  29 27 27 29 29 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  2 4 3 2 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  58 54 54 58 58 
Ortalama değer (
x ), µg/g 86,4 3541  159,1  272,1  
229,3*  177,1  
222,1*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 3,0 24 3,6 2,3 3,3 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sa pma (RSD r) (%)  3,4 0,7 2,3 0,9 1,6 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  8,3 68,5 10,0 6,4 9,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 5,3 150 6,5 9,0 8,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  6,1 4,1 4,1 3,6 4,1 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  14,8 407,2  18,2 25,2 22,7 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Vi ski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
  28 Laboratuvarlararası analiz yılı      1997  
Laboratuvar sayısı                          32  
Numune sayısı                                  3 
Analit                               Propan -1-ol 
Numuneler  A B C 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  20 22 22 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  4 4 6 
Kabul edilen sonuç sayısı  40 44 44 
Ortalama değer (
x ), µg/g 3,79 5,57 7,54 
Tekrar edilebilir lik koşulları alt ında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 0,43 0,20 0,43 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  11,2 3,6 5,6 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  1,1 0,6 1,2 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 0,59 0,55 0,82 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  15,7 9,8 10,8 
Yeniden üretile bilirlik sınırı (R), 
µg/g  1,7 1,5 2,3 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  (*) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  29 Laboratuvarlararası analiz yılı      1997  
Laboratuvar sayısı                            32 
Numune sayısı                                     5 
Analit                      2-metilpropan -1-ol 
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  28 31 30 26 25 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  3 0 1 5 6 
Kabul edilen sonuç s ayısı  56 62 60 52 50 
Ortalama değer (
x ), µg/g 174,2  111,7  185,0  291,0  
246,8*  115,99  
133,87*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 2,3 1,6 2,5 1,8 0,74 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  1,3 1,4 1,3 0,7 0,6 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  6,4 4,5 6,9 5,0 2,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart s apma (S R), 
µg/g 8,9 8,9 9,7 6,0 6,2 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  5,1 8,0 5,2 2,2 5,0 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  24,9 24,9 27,2 16,9 17,4 
Numune türleri  
A Bren di; kör tekrarlar  
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
 
 
 
 
 
 
 
  30 Laboratuvarlararası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               32 
Numune sayısı                                       5 
Analit                           3-metil -bütan -1-ol 
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  25 26 25 27 25 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  3 2 3 1 2 
Kabul edilen sonuç sayısı  50 52 50 54 50 
Ortalama değer (
x ), µg/g 113,0  48,3 91,6 72,1 
45,2*  39,5 
61,5*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 2,1 1,5 1,7 2,3 2,3 
Tekrar edilebilir lik koşulları al tında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  1,9 3,1 1,8 3,9 4,5 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  6,0 4,2 4,7 6,4 6,3 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
µg/g 7,4 3,8 6,6 4,7 4,5 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  6,6 7,9 7,2 8,1 8,8 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
µg/g  20,8 10,7 18,4 13,3 12,5 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarl ar 
B Kirsch; kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)  
 
 
 
 
 
 
 
  31 Laboratuvarlararası analiz yılı         1997  
Laboratuvar sayısı                               32 
Numune sayısı                                      5 
Analit                         3-metil -bütan -1-ol 
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  23 23 24 27 21 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  5 5 4 1 6 
Kabul edilen sonuç sayısı  46 46 48 54 42 
Ortalama değer (
x ), µg/g 459,4  242,7  288,4  142,2  
120,4*  212,3  
245,6*  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r), µg/g 5,0 2,4 3,4 2,4 3,2 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde e dilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  1,1 1,0 1,2 1,8 1,4 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), µg/g  13,9 6,6 9,6 6,6 9,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), µg/g 29,8 13 21 8,5 6,7 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  6,5 5,2 7,3 6,5 2,9 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), µg/g  83,4 35,4 58,8 23,8 18,7 
Numune türleri  
A Brendi; kör tekrarlar  
B Kirsch;  kör tekrarlar  
C Grappa; kör tekrarlar  
D Viski; split oranı (*)  
E Rom; split oranı (*)   32 3. Alkollü içkilerde uçucu asitliğin belirlemesi  
3.1. Kapsam  
 Bu metot 30 ile 641 mg/L arası seviyelerde rom, konyak, m ark ve meyve içkiler i için 
laboratu varlar arası çalışmalar ile geçerli kıl ınmıştır . 
3.2. Tanımlar  
- Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696 (Su - Analitik Laboratuvarında Kullanılan - 
Özellikler ve Deney Metotları)’da tanımlanmıştır.  
- Uçucu asitlik , toplam asitlikten sabit asitliğin düşülmesi suret iyle hesaplanır. Toplam asitlik 
titre edilen asitlik toplamıdır.  
- Sabit asitlik alkollü içkinin buharlaşmasından sonra kalan kalıntı asitliği ifade eder.  
3.3. Prensip  
Toplam asitlik ile sabit asitl ik titrasyon veya potansiyometre  ile belirlenir . 
3.4. Reak tifler ve materyaller  
 Analizlerde aksi belirtilmedikçe, yalnızca analitik saflıkta çözeltiler kullanılır. 
Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696’da tanımlanmıştır.  
3.4.1. 0,01 M sodyum hidroksit çözeltisi (NaOH)  
3.4.2. Karışık indikatör çözeltisi:  İndigo karmin 0,1 g ve fenol kırmızısı 0,1 g tartılır.  40 mL  
su içi nde çözülür ve etanol ile 100 mL ' ye tam amlanır.  
3.5. Araç ve gereçle r 
 A sınıfı ölçülü cam malzeme ve dolaylı laboratuvar araçları:  
3.5.1. Su pompası  
3.5.2. Döner buharlaştırıcı  
3.5.3. Pota nsiyometrik titrasyon için gereç (isteğe bağlı).  
3.6. Numune  
 Numuneler analiz öncesinde oda sıcaklığında muhafaza edilir.  
3.7. İşlem  
3.7.1 . Toplam asitlik  
3.7.1.1. Numunenin hazırlanması:  
 Alkollü içki ultrason ik olarak ışınlanır ve gerekirse karbondioksi tten kurtulmak için 
vakum altında iki dakika boyunca karıştırılır.  
3.7.1.2.Titrasyon:  
 Pipet yardımıyla 500 mL 'lik bir erlenmayer  içine 25 mL  alkollü içki alınır. Bunun 
üzerine yaklaşık 200 mL k aynatılmış soğutulmuş damıtık su (günlük taze hazırlanmış ) ve 
karışık indikatör çözeltisi nden  (3.4.2) 2 -6 damla eklenir . Renksiz a lkollü içki  sarı-yeşil 
renkten menekşe renge , kahverengi msi alkollü içki sarı -kahverengi renkten kırmızı -
kahverengi renge dönüşene  kadar 0,01 M sodyum hidroksit çözeltisi (3.4.1) ile titr e edilir.   
Ayrıca titrasyon pH 7,5’e kadar potansiyometrik olarak  yapılabilir.  
Titrasyonda harcanan 0,01 M sodyum hidroksit ç özeltisi hacminin n1 mL’dir.  
3.7.1.3. Hesaplama  
Damıtılmış alkollü içkide toplam asitlik (TA) meq/L  olarak ifade edilip 0,4 x n 1’e eşittir.  
Damıtılm ış alkollü içkide toplam asitlik  (TA’) asetik asit cinsinden mg /L olarak ifade edilip 
24 x n 1’e eşittir.  
3.7.2. Sabit asitlik  
3.7.2.1. Numunenin hazırlanması:  
 Pipet yardımıyla bir düz tabanlı, 55 mm çapına sahip silindirik evaporasyon ka bı içine  
25 mL numune alınır.  Evaporasyonun birinci saati sırasında, sıçramalar nedeniyle kayıplar 
olabileceği için sıvının kaynamaması için evaporasyon kabı kaynar su banyosunun kapağının 
üzerine yerleştirilir. Bir saat daha kaynar su banyosunun buharı il e doğrudan temasa bırakılır. 
Evaporasyon kabı daha sonra 105 ± 3 °C’de 2 saat etüvde tamamen kurutulur. Evaporasyon 
kabı desikatörde soğumaya bırakılır.   33  
3.7.2.2.  Titrasyon:  
 Kaynatılmış soğutulmuş damıtık su (günlük taze hazırlanmış) ile evaporasyon sonra sı 
kalan artık madde çözülür karışık indikatör  çözeltisi (3.4.2) 2 -6 damla eklenir ve yaklaşık 
100 mL hacme tamamlanır. 0,01 M sodyum hidroksit çözeltisi (3.4.1) ile titre edilir. Ayrıca 
titrasyon pH 7,5’e kad ar potansiyometrik olarak  yapılabilir.  
 Titra syonda harcanan 0,01 M sodyum hidroksit çözeltisi hacminin n2 mL’dir.  
3.7.2.3. Hesaplama  
Damıtılmış alkollü içkide toplam asitlik (FA) meq/L  olarak ifade edilip 0,4 x n 2’e eşittir.  
Damıtıl mış alkollü içkide toplam asitlik  (FA) asetik asit cinsinden mg /L olarak ifade edilip 24 
x n2’e eşittir.  
3.8. Uçucu asitliğin hesaplanması  
3.8.1. meq/L olarak ifade edilmesi  halinde : 
TA = Toplam asitlik meq/L cinsinden  
FA = Sabit asitlik meq/L cinsinden  
VA= Uçucu asit lik, meq/L cinsinden VA= TA - FA. 
3.8.2. Asetik asit cin sinden mg/L olarak ifade edilmesi  halinde : 
TA’ = Toplam asitlik asetik asit cinsinden mg/L cinsinden  
FA’ = Sabit asitlik asetik asit cinsinden mg/L cinsinden  
VA= Uçucu asitlik, asetik asit cinsinden meq/L cinsinden VA= TA’ – FA’ 
3.7.2.4. Hacimce  % 100 saf  alkolün asetik asit  cinsinden g/hL  ifadesi   
 
eşittir. 
A: Alkollü içkinin hacmen alkol derecesidir.  
3.7.3. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
 Laboratuvarlararası analizin istatistiksel sonuçları:   
Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası metot 
performans çalışmasından elde edilmiştir.  
 
Laboratuvarlararası analiz yılı        2000  
Laboratuvar sayısı                              18 
Numune sayısı                                      6 
Numuneler  A B C D E F 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasın dan sonra kalan 
laboratuvar sayısı  16 18 18 14 18            
18 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  2   4   
Kabul edilen sonuç sayısı  32 36 36 28 36 36 
Ortalama değer (
x ), µg/g  272(*)  
241(*)  30 591 (*)  
641(*)  46 107 492 
Tekrar edile bilirlik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r) g/L,  8,0 3,6 15,0 3,7 6,7          
8,5  34 Tekrar edilebilirlik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  3,1 11,8 2,4 8,0 6,2           
1,7 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r), g/L  23 10 42 10 19 24 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), g/L  8,5 8,4 25,0 4,55 13,4         
24,4              
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  3,3 27,8 4,1 9,9 12,5          
5,0 
Yeniden üretilebilirlik sınırı (R), 
g/L  24 23 70 13 38 68 
Numune türleri  
A Plum ( Erik) içkisi ; split oranı (*)  
B Rom I ; kör tekrarlar  
C Rom II; spl it oranı (*)  
D Slivovitz; kör tekrarlar  
E Konyak ; kör tekrarlar  
F Mark; kör tekrarlar   
 
Ek-4 
DİSTİLE ALKOLLÜ İÇKİLERDE TRANS -ANETOL’ÜN GAZ KROMATOGRAFİSİ 
İLE BELİRLENMESİ  
1. Kapsam  
 Bu metot kapiler GC kullanılarak anason aromalı distile alkollü içkilerde ki trans -
anetolün belirlenmesi için kullanılır.  
2. Prensip  
 Yüksek alkollü içkilerdeki trans -anetol konsantrasyonu, GC yardımıyla belirlenir . Eşit 
miktarda bir iç standart  [örneğin , numunede doğal olarak estragol bulunmuyorsa 4-allilanisol 
(estragol) ], analiz edilecek numuneye ve konsantrasyonu bilinen referans trans -anetol 
çözeltisine eklenerek  % 45’lik etil alkol çözeltisiyle seyreltildikten sonra GC sistemine 
doğrudan enjekte edilir. Yüksek miktarlarda şeker içeren likör  numunelerinin hazırlanması ve 
analizinden önce doğrudan ekstraksiyon gereklidir.  
3. Reaktifler  ve materyaller  
 Analiz esnasında yalnızca en az %98 saflıkta reaktifler ve en az TS EN ISO 3696’da 
tanımlanan sınıf 3 su kullanılır.  
 Referans kimyasallar soğukta (4 oC), ışıktan uzakta, alüminy um kaplarda veya amber 
renkli cam  reaktif  şişeler inde saklanmalıdır. Alüminyum sızdırmaz conta yerleştirilmiş 
kapaklar tercih edilmelidir. Kullanmadan önce trans -anetolün kristal halinden ısıtılarak 
eritilmesi gerekir, fakat bu durumda sıcaklık kesinlikle 35 oC’ yi geçmemelidir.  
3.1. Hacmen %96’lık etil alkol  (CAS 64 -17-5) 
3.2. 1 -metoksi -4-(1-propenil) -benzen; (trans -anetol)  (CAS 4180 -23-8) 
3.3. 4 -allilanisol (estragol); iç standart olarak kullanılır.  (CAS 140 -67-0) 
3.4. Hacmen %45’lik etil alkol   35  Hacmen %9 6’lık etil alkolün 378 g ’ına 560 g distile su eklenir.  
3.5. Standart çözeltilerin hazırlanması  
 Tüm standart çözeltiler oda sıcaklığında (15 -35oC), ışıktan uzakta, alüminyum 
kaplarda veya amber renkli cam reaktif şişeler inde saklanmalıdır. Alüminyum sızdı rmaz conta 
yerleştirilmiş kapaklar kullanılmalıdır.  
 Trans -anetol ve 4 -allilanisol pratikte suda çözünmez ve bu nedenle hacmen %45’lik 
etil alkol (3.4) eklemeden önce ; bir miktar hacmen %96’lık etil alkol (3.1) içerisinde 
çözülmesi gerekir.  
 Stok çözeltile r her hafta yeniden hazırlanmalıdır.  
3.5.1. Standart çözelti A  
 Trans -anetolün stok çözeltisi (ko nsant rasyon 2 g/L)  
 20 mL hacimli balon jojeye 40 mg trans -anetol (3.2) aktarılır (ya da 200 mL hacimli 
balon jojeye  400 mg), bir miktar hacmen %96’lık etil al kol (3.1) ilave edilir ve hacmen 
%45’lik etil alkol (3.4) ile 20 mL’ye tamamlan arak iyice karıştırılır.  
3.5.2. İç standart çözelti si B  
 İç standart stok çözeltisi, örneğin estragol (konsantrasyon 2 g/L)  
 20 mL hacimli balon jojeye 40 mg estragol (3.3) akt arılır (ya da 200 mL hacimli balon 
jojeye 400 mg), bir miktar hacmen %96’lık etil alkol (3.1) ilave edilir ve hacmen %45’lik etil 
alkol (3.4) ile 20 mL’ye tamamlan arak iyice karıştırılır.  
3.5.3. FID doğrusallık tepkisini  kontrol etmek için kullanılan çözel tiler 
 FID doğrusallık tepkisi , yüksek alkollü içkilerde bulunan trans -anetolün 0 ile 2,5 g/L 
aralığındaki konsantrasyonları dikkate alınarak kontrol edilir.  
 Analiz işleminde, analiz edilecek olan yüksek alkollü içkilerin bilinmeyen numuneleri 
10 kat seyr eltilir (7.3). Metotta tanımlanan analiz koşulları için, analiz edilecek numunedeki 
trans -anetolün 0 - 0,05 - 0,1 - 0,15 - 0,2 ve 0,25 g/L konsantrasyonlarına eş değer stok 
çözeltileri şu şekilde hazırlanır:  
Stok çözelti A’dan (3.5.1) 0,5 - 1 - 1,5 - 2 ve 2,5 mL alınır ve 20 mL’lik balon jojeler içerisine 
aktarılır. S onra her bir balon jojeye 2 mL iç standart çözelti B’den (3.5.2) eklenir ve hacmen 
%45’lik etil alkol (3.4) ile 20 mL’ye tamamlan arak iyice karıştırılır.  
Kör çözeltisi (7.4),  0 g/L çözelti ol arak kullanılır.  
3.5.4. Standart çözelti C  
 Standart çözelti A’dan (3.5.1) 2 mL alınır ve 20 mL’lik balon jojeye aktarılır, sonra 2 
mL iç standart çözelti si B’den (3.5.2) eklenir ve hacmen %45’lik etil alkol (3.4) ile 20 mL’ye 
tamamlanır, iyice karıştırılı r. 
 
 
4. Araç ve gereçler  
4.1. FID’a bağlı kapiler GC, piklerin alanını ve yüksekliğini ölçebilen bilgisayar programı ya 
da veri işleme sistemi ve bir otomatik örnekleyici veya manuel numune  enjeksiyonu için 
gerekli aletler.  
4.2. Split/splitless enjektörü  
4.3. Kapiler kolon, örneğin:  
        Uzunluk 50 m, iç çap: 0,32 mm, film kalınlığı: 0,2 µm, sabit faz: FFAP -poröz 
polimere çapraz bağlı modifiye TPA polietilen glikol.  
4.4. Genel laboratuvar gereçleri : A sınıfı ölçülü cam kap/A sınıfı dereceli ölçü silindir i, 
analitik terazi (± 0,1 mg hassasiyette)  
5. Kromatografi koşulları  
 Kolon tipi ve boyutları ve GC koşulları, anetol ve iç standardın birbirlerinden ve diğer 
karışan maddelerden en iyi şekilde ayrılmasına olanak sağlayacak özellikte olmalıdır. Madde  
4.3’te örnek olarak verilen kolon için tipik koşullar aşağıda verilmiştir :  36 5.1. Taşıyıcı gaz: Analitik helyum  
5.2. Akış hızı: 2 mL/dk  
5.3. Enjeksiyon sıcaklığı: 250 oC 
5.4. Dedektör sıcaklığı: 250 oC 
5.5. Fırın sıcaklı k koşulları: izotermal, 10 dakikada 180 oC’ye erişebilen  
5.6. Enjeksiyon hacmi: 1µL, split oranı 1:40  
6. Numuneler  
 Numuneler oda sıcaklığında, cam kaplarda, güneş ışığından uzakta (mümkünse 
karanlıkta  soğukta ) saklanmalıdır.  
7. İşlem  
7.1. Estragol için numune taraması  
- Numunede doğal olarak estra gol bulunmadığından emin olmak için, iç standart eklenmeden 
bir kör analiz gerçekleştirilir. Eğer doğal olarak estragol bulunuyorsa o zaman farklı bir iç 
standart seçilmelidir (örneğin mentol).  
- 20 mL’lik balon jojeye 2 mL numune pipetle aktarılır ve hacm en %45’lik etil alkol (3.4) ile 
20 mL’ye tamamlanır ve iyice karıştırılır.  
7.2. Bilinmeyen numunelerin hazırlanması  
- 20 mL’lik balon jojeye 2 mL numune pipetle aktarılır . Sonra iç standart çözeltisi B 
(3.5.2) ’den 2 mL ilave edilir ve hacmen %45’lik etil a lkol (3.4) ile 20 mL’ye tamamlan arak 
iyice karıştırılır.  
7.3. Kör  
- 20 mL’lik balon jojeye iç standart çözeltisi B (3.5.2) ’den 2 mL pipetle aktarılır ve hacmen 
%45’lik etil alkol (3.4) ile 20 mL’ye tamamlanır ve iyice karıştırılır.  
7.4. Doğrusallık testi  
- Analize başlamadan önce FID  tepki doğrusallığı, doğrusal lık standart çözeltilerinin  (3.5.3)  
her birinin üç kez  başarıyla  analiz edilmesiyle kontrol edilmelidir.  
- Her enjeksiyon için, bilgisayar programının  pik alan ları ve yüksekli klerinden;  her biri iç in R 
oranına karşı lık, onların ana çözeltilerinin g/L olarak konsantrasyonunun grafiği çizilir.  
R = Estragol pik yüksekliği veya alanı ile bölünen trans -anetol pik yüksekliği veya alanı.  
Doğrusal bir eğri elde edilmelidir.  
7.5. Belirleme  
 Kör çözelti ( 7.3) enjekte edilir. Sonra standart çözelti C (3.5.4) enjekte edilir ve bunu 
kalite kontrol numunesi olarak (Bu numune bilinmeyen numunedeki trans -anetolün muhtemel 
konsantrasyonunun referansı ile seçilebilir.) hareket eden doğrusallık standart çözeltilerini n 
birisi (3.5.3) ve 5 tane bilinmeyen numune (7.2) takip eder . Her bilinmeyen numuneden sonra 
analitik kararlılığı saptamak için bir doğrusallık  (kalite kontrol) numunesi  enjekte edilir.  
8.  Tepki faktörünün hesaplanması  
 Trans -anetol ve iç standart pikle ri için; pik alanları (bilgisayar sistemi ya da başka bir 
veri sistemi kullanarak) ya da pik yükseklikleri (manuel integrasyon) ölçülür.  
8.1. Tepki faktörü (RF i ) hesaplama  
Tepki faktörü şu şekilde hesaplanır:  
RFi =( C i/alan i ya da yükseklik i ) x (alan is ya da yükseklik is /Cis ) 
Burada,  
Ci: Standart çözelti A (3.5.1) içerisindeki trans -anetolün konsantrasyonu  
Cis: İç standart çözelti si B (3.5.2) içerisindeki iç standardın konsantrasyonu  
Alani: Trans-anetol pikinin alanı (ya da yüksekliği)  
Alanis: İç stand art pikinin alanı (ya da yüksekliği) ’nı ifade eder.  
RFi,  standart çözelti C’nin (3.5.4) 5 numunesinden  hesaplanır.  
8.2. Test çözeltilerinin doğrusallık tepkisinin  analizi  
 Doğrusallık tepki test çözeltileri (3.5.3) enjekte edilir.   37 8.3. Numunenin analizi  
 Bilinmeyen numune çözeltisi enjekte edilir.  
9. Sonuçların hesaplanması  
 Trans -anetol konsantrasyonunun hesaplaması için kullanılan formül şu şekildedir:  
Ci= C is x (alan i ya da yükseklik i / alan is ya da yükseklik is) x  RFi  
Ci: Bilinmeyen trans -anetol kon santrasyonu  
Cis: Bilinmeyen çözelti (3.5.2) içerisindeki iç standardın konsantrasyonu  
Alani ya da yükseklik i: Trans-anetol pikinin alanı ya da yüksekliği  
Alanis ya da yükseklik is: İç standart pikinin alanı ya da yüksekliği  
RFi:Tepki  faktörü (8.1’deki gibi hesaplanır)  
Trans -anetol konsantrasyonu , g/L şeklinde tek ondalıklı  olarak verilir.  
10. Kalite güvence ve kontrolü  
 Kromatogramlar anetol ve iç standardın birbirlerinden ve diğer karışan maddelerden 
en iyi şekilde ayrılmasına olanak sağlayacak nitelikte ol malıdır.  
 RFi değeri, çözelti C’nin (3.5.4) 5 enjeksiyon tekrarından hesaplanır. Eğer varyasyon 
katsayısı [%CV = (standart sapma/ortalama) x100] ± %1 ise, RF i ortalama değeri kabul 
edilebilir.  
 Yukarıdaki hesaplama, doğrusallık kontrol çözeltilerinden (3.5.3) kalite kontrol için 
seçilmiş numunedeki trans -anetol konsantrasyonunun hesaplanması için kullanılır.  
İç kalite kontrol numunesi için seçilmiş doğrusallık çözelti sinin  analiz sonuçların dan 
hesaplanan ortalam a;  teorik değerleri nin  ± %2,5 ’u ise, bilinme yen numunelerin sonuçları 
kabul edilebilir olarak değerlendirilir.  
11. GC analizinden önce likör numunelerinin ve yüksek miktarlarda şeker içeren 
yüksek alkollü içki numunesinin analize hazırlanması    
 Kapiler GC kullanılarak , trans -anetol konsantrasyonun un belirlen ebilmesi için, yüksek 
miktarda şeker içeren alkollü içkilerden alkolün ekstraksiyonu :  
11.1. Prensip  
 Bir miktar likör numunesi alınır ve likörde ki analitin  (trans -anetol) konsantrasyonuna 
benzer konsantrasyonda iç standart eklenir. Buna, sodyu m fosfat dodekahidrat ve susuz 
amonyum sülfat eklenir. Oluşan karışı m iyice çalkalanır ve soğutulur . İki tabaka  oluşur, 
üstteki alkol tabaka sı uzaklaştırılır . Bu a lkol tabakasından bir kısım alınır ve %  45’lik etil 
alkol çözeltisi (3.4) ile seyreltilir  (Bu aşamada iç standart eklenmez çünkü daha önce zaten 
eklenmiştir.) . Elde edilen çözelti  GC’de analiz edilir.  
11.2. Reaktif ler ve materyaller  
 Alkolün ekstraksiyonu sırasında yalnızca %99’dan daha yüksek saflıkta reaktifler 
kullanılır.  
11.2.1. Susuz amonyum sülfat, (CAS 7783 -20-2) 
11.2.2 . Dibazik sodyum fosfat, dodekahidrat (CAS 10039 -32-4) 
11.3. Araç ve gereçler  
Erlenler, ayırma hunileri, buzdolabı.  
11.4. İşlem  
11.4.1. Estragol için numune taraması  
 Numunede doğal olarak estragol bulunmadığın dan emin olmak i çin herhangi bir iç 
standart eklenmeden  kör ekstraksiyon ve analiz gerçekleştirilir. Eğer doğal olarak estragol 
bulunuyorsa o zaman farklı bir iç standart seçilmelidir.  
11.4.2. Ekstraksiyon  
- 5 mL hacmen %96’lık etil alkol (3.1) erlene aktarıl arak erlen iç erisine 50 mg iç standart 
(3.3) tartılır ve 50 mL numune eklenir. 12 g susuz amonyum sülfat (11.2.1) ve 8,6 g dibazik 
sodyum fosfat , dodekahidrat (11.2.2) eklene rek erlen kapatılır.   38 - Erlen en az 30 dakika çalkalanır. Mekan ik karıştırıcı kullanılabilir anc ak teflon kaplamalı 
manyetik karıştırıcı kullanılmaz. Ç ünkü teflon analitin bir kısmını absorbe edebilir. Eklenen 
tuzların bütünüyle çözünmesi beklenmez.  
- Kapalı erlen buzdolabında 5 oC’den düşük sıcaklıkta en az 2 saat bekletilmelidir.  
- Bu süre sonunda iki ayrı sıvı  faz ve katı çöküntü oluşur. Alkol tabakası berrak olmalıdır . 
Değilse  berrak tabaka oluşuncaya kadar buzdolabında bekletilmelidir.  
- Alkol tabakası berrak olduğunda, sıvı fazını bozmadan dikkatlice bir miktar (örneğin 10 mL) 
alınır , amber ren kli tartı kabına konulur ve sıkı bir şekilde kapatılır.  
11.4.3. Ekstrakte edilen numunenin analize hazırlanması  
- Ekstraktın  (11.4.2)  oda sıcaklığına erişmesi sağlanır.  
- Ekstrakte edilmiş numunenin alkol fazından 2 mL alınarak  20 mL’lik balon jojeye konul ur. 
%45’lik etil alkol ile ( 3.4)  20 mL’ye tamamlanır ve iyice karıştırılır.  
11.5. Belirleme  
 Madde 7.5’t eki işlem takip edilir.  
11.6. Sonuçların hesaplanması  
 Sonuçların hesaplanması için şu formül kullanılır:  
Ci = ( m is/V) x (alan i/ alan is) x RF i  
Burada ; 
mis: İç standardın ağırlığı (mg)  (11.4.2’de tartılan ağırlık)  
V: Bilinmeyen numunenin hacmi (50 mL)  
RFi: Tepki faktörü  (8.1)  
alan i: Trans-anetol pikinin alanı  
alan is: İç standart pikinin alanı ’nı ifade eder.  
Sonuçlar, g/L şeklinde tek ondalıklı olarak ve rilir. 
11.7. Kalite kontrol ve güvence  
 Madde 10’daki işlem takip edilir.  
12. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
 Laboratuvarlararası analizin istatistiksel sonuçlar ı: 
Aşağıdaki tablolar anetol için değerleri verir.  Aşağıdaki veriler, uluslarara sı kabul görmüş 
prosedürler için yürütülen uluslararası metot performans çalışmasından elde edilmiştir.  
 
Laboratuvarlararası analiz yılı         1998  
Laboratuvar sayısı                               16 
Numune sayısı                                     10 
Analit                                             Anetol  
Pastis:  
Numuneler  A B C D E F 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  15 15 15 13 16 16 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  1 1 1 3 − − 
Kabul edilen sonuç sayı sı 30 30 30 26 16 16 
Ortalama değer , g/L 1,477  1,955  1,940  1,833  1,741  1,754  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r) g/L,  0,022  0,033  0,034  0,017  − − 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 1,5 1,7 1,8 0,9 − −  39 elde edile n sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), g/L  0,062  0,093  0,096  0,047  − − 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), g/L  0,034  0,045 0,063  0,037  0,058  0,042  
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  2,3 2,3 3,2 2,0 3,3 2,4 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
g/L  0,094  0,125  0,176  0,103  0,163  0,119  
Numune türleri  
A pastis, kör tekrarlar  
B pastis, kör tekrarlar  
C pastis, kör tekrarlar  
D pastis, kör tekrarlar  
E pastis, tek tekrar  
F pastis, tek tekrar  
 
Diğer anason aromalı distile  alkollü  içkiler:  
Numuneler  G H I J 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından son ra kalan 
laboratuvar sayısı  16 14 14 14 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  − 2 1 1 
Kabul edilen sonuç sayısı  32 28 28 28 
Ortalama değer, g/L  0,778  
0,530(*)  1,742  0,351  0,599  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan stand art sapma (S r) 
g/L, 0,020  0,012  0,013  0,014  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD r) (%)  3,1 0,7 3,8 2,3 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), g/L  0,056  0,033  0,038  0,038  
Yeniden üretilebili rlik k oşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
g/L  0,031  0,029  0,021  0,030   40 Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  4,8 1,6 5,9 5,0 
Yeniden üretilebili rlik sın ırı (R), 
g/L  0,088  0,080  0,058  0,084  
Numune türleri  
G ouzo, split oranı (*)  
H anis, kör tekrarlar  
I anason aromalı likör, tekrarlar  
J anason aromalı likör, tekrarlar  
 
Ek-5 
YÜKSEK PERFORMANSLI SIVI KROMATOGRAFİSİ KULLANILARAK  
GLİSİRHİZİK ASİTİN BELİRLENM ESİ 
1. Kapsam  
 Bu metot, anason aromalı distile alkollü içkilerde glisirhizik asitin HPLC  kullanılarak 
belirlenmesi için kullanılır. Distile Alkollü İçkiler Tebliği ’nde “pastis” olarak adlandırılan 
anason aromalı distile alkollü içkilerde glisirhizik asit miktarının 0,05  g/L’den az , 0,5 g/L ’den 
çok olma ması gerektiği belirtilmektedir.  
2. Prensip  
 Glisirhizik asit konsantrasyonu, UV detektörlü HPLC kullanılarak belirlenir. Standart 
çözelti ve test numunesi filtre edildikten sonra HPLC’ye ayrı ayrı doğrudan enjekte edilir.  
3. Reaktifler  ve materyaller  
 Analiz sırasında sadece HPLC saflığında reaktifler ve TS EN ISO 3696’da tanımlanan 
sınıf 3 su kullanılır.  
3.1. Hacmen %96’lık etil alkol, (CAS 64 -17-5) 
3.2. Amonyum glisirhizinat, C 42H62O16.NH 3 (Glisirhizik as it amonyum tuzu)  
(Molekül ağırlığı: 839,98)(CAS 53956 -04-0): en az %90 saflıkta  
(Molekül ağırlığı: glisirhizik asit 822,94)  
3.3. Buzlu  asetik asit, CH 3COOH, (CAS 64 -19-7) 
3.4. Metil alkol , CH 3OH (CAS 67 -56-1) 
3.5. Hacmen %50’lik etil alkol,  
20 oC’de 1000 mL için:  
- Hacmen %96’lık etil alkol (3.1): 521 mL  
- Su: 511 mL  
3.6. HPLC elüsyon çözeltilerinin hazırlanması  
3.6.1. Elüsyon çözücü A (örnek)  
Hacimce 80 birim su, 20 birim asetik asit (3.3).  
Elüsyon çözücünün 5 dakika süresince gazı alınır.  
Not: Eğer kulla nılan su mikrofiltre edilmemiş ise hazırlanan elüsyon çözücünün 
filtrasyonunda, gözenek büyüklüğü en fazla 0,45 µm olan, organik çözücüler için kullanılan 
filtre ler tavsiye edilir.  
3.6.2. Elüsyon çözücü  B 
 Metil alkol  (3.4)  
3.7. Standart çözeltilerin hazır lanması  
 Tüm standart çözeltiler  her 2 ayda bir yeniden hazırlanmalıdır.  
3.7.1. Referans çözelti C   41 - 100 mL’lik balon jojeye 0,1 mg hassasiyetle 25 mg amonyum glisirhizinat (3.2) tartılır. Bir 
miktar %50’lik etil alkol (3.5) eklenir ve amonyum glisirhizina t çözündürülür. Çözünmesinin 
ardından %50’lik etil alkol ile (3.5) hacmi tamamlanır ve organik çözücüler için kullanılan 
filtre ile filtre edilir.  
3.7.2. Cihazın doğrusallık tepkisini  kontrol  etmek için kullanılan standart çözeltiler  
- 1,0 g/L stok çözelti  hazırlamak için 100 mL’lik balon jojeye 0,1 mg hassasiyetle 100 mg 
amonyum glisirhizinat tartılır. Bir miktar %50’lik etil alkol (3.5) eklenir ve amonyum 
glisirhizinat çözündürülür. Çözünmesinin ardından %50’lik etil alkol ile (3.5) hacmi 
tamamlanır.   
- 0,05 - 0,1 - 0,25 ve 0,5 g/L amonyum glisirhizinata karşılık gelen en az dört başka çözelti, 
100 mL’lik balon jojelere ayrı ayrı 1,0 g/L stok çözeltiden sırasıyla 5 mL, 10 mL, 25 mL ve 
50 mL aktarılarak hazırlanır. Hacimleri %50’lik etil alkol ile (3.5) tam amlanır ve iyice 
karıştırılır. Tüm çözeltiler organik çözücüler için kullanılan filtre ile filtre edilir.  
4. Araç ve gereçler  
4.1. Ayırma sistemi  
4.1.1. HPLC  
4.1.2. Bir kez ayarlandığı akış hızında sabit kalabilen ya da yüksek duyarlılıkta akış hızına 
programlanabilen pompalama sistemi  
4.1.3. 254 nm’ye ayarlı UV spektrofotometrik tespit /saptama  sistemi  
4.1.4. Çözücüdeki gazı giderici sistem  
4.2. Sayısal bilgisayar programı ya da kaydedici, sistemin geri kalanı ile uyumlu bir 
performansa sahip.  
4.3. Kolon ( örnek);  
 Paslanmaz çelik ya da cam materyalden yapılmış, iç çapı 4 -5 mm, uzunluğu 100 -250 
mm, sabit fazı partikül boyutu en fazla 5 µm, (tercihen küresel) oktadesil fonksiyonel grup 
(C18) ile çapraz bağlı silika olan.  
4.4. Laboratuvar gereçleri  
4.4.1. 0,1 mg hassasiyetinde analitik terazi,  
4.4.2. A sınıfı ölçülü cam kap/A sınıfı dereceli ölçü silindiri  
4.4.3. Küçük hacimler için mikromembran filtrasyon düzeneği  
5. Kromatografi koşulları  
5.1. Elüsyon  karakteristikleri (örnek)  
- Akış hızı: 1 mL/dk  
- Çözücü A  = %30  
- Çözücü B = %70  
5.2. Tespit /Saptama  
- UV = 254 nm  
6. İşlem  
6.1. Yüksek alkollü içki numunesinin hazırlanması  
 Eğer gerekli ise gözenek büyüklüğü en fazla 0,45 µm olan ve organik çözücüler için 
kullanılan filtre ile filtre edilir.  
6.2. Belirleme  
Öncelikle kromatografi koşulları sabitlenir.  
- 20 µL referans çözeltisi C (3.7.1) enjekte edilir,  
- 20 µL numune çözeltisi enjekte edilir,  
- İki kromatogram karşılaştırılır. Alıkonma sürelerinden glisirhizik asi din pikleri tanımlanır. 
Alanları ya da yükseklik leri ölçülür ve aşağıdaki eşitlik kullanılarak iki ondalıklı olarak g/L 
şeklinde konsantrasyon hesaplanır:  
c = C  
Burada;   42 c: Analiz edilen numunedeki glisirhizik asidin konsantrasyonu  (g/L) , 
C: Referans çözeltideki amonyum glisirhizinatın konsantrasyonu  (g/L), 
h: Analiz edilen numunedeki glisirhizik asit pikinin alanı ya da yüksekliği ni, 
H: Referans çözeltideki glisirhizik asit pikinin alanı ya da yüksekliği ni, 
P: Referans amonyum glisirhizinatın % olarak saflığı nı, 
 
823: Bir mol glisirhizik asitin kütlesi ni, 
840: Bir mol amonyum glisirhizinatın kütlesi ni ifade eder.  
7. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
 Laboratuvarlararası analizin istatistiksel sonuçlar ı: 
Aşağıdaki tablo glisirhizik asit için değerleri verir.  Aşağıdaki veriler, uluslararası kabu l 
görmüş prosedürler için yürütülen uluslararası metot performans çalışmasından elde 
edilmiştir.  
 
Laboratuvarlararası analiz yılı        1998  
Laboratuvar sayısı                              16 
Numune sayısı                                       5 
Analit                               Glisirhizik asit  
Numuneler  A B C D E 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  13 14 15 16 16 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  3 2 1 − − 
Kabul edilen sonuç sayısı  26 28 30 32 32 
Ortalama değer, g/L  0,046  0,092  
(*)0,099  0,089  0,249  0,493  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S r) 
g/L, 0,001  0,001  0,001  0,002  0,003  
Tekrar edilebilir lik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan n ispi standart sapma 
(RSD r) (%)  1,5 1,3 0,7 1,0 0,6 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), g/L  0,002  0,004  0,002  0,007  0,009  
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (S R), 
g/L  0,004  0,007  0,004  0,006  0,013  
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  8,6 7,2 4,0 2,5 2,7  43 Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 
g/L  0,011  0,019  0,010  0,018  0,037  
Numune türleri  
A pastis, kör tekrarlar  
B pastis, split oranı (*)  
C pastis, kör tekrarlar  
D pastis, kör tekrarlar  
E pastis, kör tekrarlar  
 
Ek-6 
PASTİSTE KALKONLARIN VARLIĞINI KANITLAMAK İÇİN  
YÜKSEK PERFORMANS SIVI KROMATOGRAFİ METODU  
1. Kapsam  
 Bu metot, anason aromalı içkilerde kalkonların bulunup bulunmadığı nı belirlemek  
amacıyla kullanılır. Kalkonlar, meyan kökünde ( Glycyrrhiza glabra ) bulunan flavonoid 
ailesinin doğal renklendiricileridir.  
 Anason aromalı bir distile içki nin “pastis” olarak adlandırılabilmesi için, kalkonlar 
içermesi gerekir.  
2. Prensip  
 Referans meyan kökü ekstrakt çözeltisi hazırlanır. Kalkonların bulunup bulunmadığı;  
UV detektörlü HPLC kullanılarak belirlenir.  
3. Reaktif ler ve materyaller  
 Analiz sırasında, yalnızca HPLC saflığında reaktifler ve TS EN ISO 3696’da 
tanımlanan sınıf 3 su kul lanılır.  Etil alkol hacmen %96’lık olmalıdır.  
3.1. Hacmen %96’lık etil alkol (CAS 64 -17-5) 
3.2. Asetonitril, CH 3CN, (CAS 75 -05-8) 
3.3. Referans madde: M eyan kökü ( Glycyrrhiza glabra )  
 Kabaca öğütülmüş meyan kökü. Çubuk şeklindeki taneciklerin/parçacıklar ın ortalama 
boyutları; 10 -15 mm uzunluğunda, 1 -3 mm kalınlığında.  
3.4. Sodyum asetat, CH 3COONa , (CAS 127 -09-3) 
3.5. Buzlu asetik asit, CH 3COOH , (CAS 64 -19-7) 
3.6. Çözeltilerin hazırlanması  
3.6.1. Hacmen %50’lik etil alkol  
20 oC’de 1000 mL için:  
- Hacmen %9 6’lık etil alkol (3.1): 521 mL  
- Su: 511 mL  
3.6.2. Çözücü A: asetonitril  
 HPLC analitik saflığında, gazı alınmış  asetonitril (3.2.)  
3.6.3. Çözücü B: 0,1 M sodyum asetat tampon çözeltisi, pH 4,66.  
 8,203 g  sodyum asetat (3.4) tartılır, 6,005 g buzlu asetik asit (3.5) eklenir ve balon 
jojede su ile 1000 mL’ye tamamlanır.  
4. Glycyrrhiza glabra ’dan (3.3) referans ekstraktın hazırlanması  
4.1. 10 g öğütülmüş meyan kökü ( Glycyrrhiza glabra ) (3.3) tartılır ve tabanı yuvarlak  
distilasyon balonuna aktarılır.  
- Hacmen  %50’lik etil alkolden (3.6.1) 100 mL eklenir . 
- 1 saat süresince geri akışta kaynatılır . 
- Filtre edilir . 
- Sonraki kullanım için filtrat bir tarafa alınır.  
4.2. Filtreden meyan kökü ekstraktının geri eldesi   44 - Yuvarlak tabanlı distilasyon balonuna yerleşt irilir. 
- Hacmen %50’lik etil alkolden (3.6.1) 100 mL eklenir . 
- 1 saat süresince geri akışta kaynatılır . 
- Filtre edilir, sonraki kullanım için filtrat bir tarafa alınır.  
4.3. Meyan kökü ekstraksiyonu ardışık olarak 3 kez yapılır.  
4.4. Üç filtrat birleşt irilir.  
4.5. Çözücü faz, döner buharlaştırıcıda  uçurulur.  
4.6. Çöküntü ekstrakt, 100 mL hacmen %50’lik etil alkol (3.6.1) ile alınır.  
5. Araç ve gereçler  
5.1. Ayırma sistemi  
5.1.1. HPLC  
5.1.2. Bir kez ayarlandığı akış hızında sabit kalabilen ya da yüksek  duyarlılıkta akış hızına 
programlanabilen pompalama sistemi  
5.1.3. UV/görünür spektrofotometrik tespit/saptama sistemi, 254 nm ve 370 nm’ye 
ayarlanabilen  
5.1.4. Çözücüdeki gazı giderici sistem  
5.1.5. 40 ± 0,1 oC sıcaklığa ayarlanabilen kolon fırını.  
5.2. Sayısal bilgisayar programı ya da kaydedici, sistemin geri kalanı ile uyumlu bir 
performansa sahip.  
5.3. Kolon  
 Paslanmaz çelik ya da cam materyalden yapılmış, iç çapı 4 -5 mm, sabit fazı partikül 
boyutu en fazla 5 µm, oktadesil fonksiyonel grup (C18) ile çapraz bağlı silika olan.  
5.4. Genel l aboratuvar gereçleri  
5.4.1. ± 0,1 mg hassasiyetinde analitik terazi  
5.4.2. Geri soğutuculu distilasyon düzeneği, örneğin aşağıdakileri içeren;  
- Küresel şilifli 250 mL’lik yuvarlak tabanlı balon  
- 30 cm uzunluğunda ge ri soğutucu ve  
- Termostatlı ısı kaynağı  (Uygun bir düzenek ile alkollü içki içerisindeki ekstrakte edilebilen 
maddenin her hangi bir pirojenik reaksiyonu  önlenmelidir .) 
5.4.3. Döner buharlaştırıcı  (Rotary evaporatör)  
5.4.4. Filtrasyon düzeneği (Buchner hun isi gibi)  
5.5. Kromatografi koşulları (örnek)  
5.5.1. Çözelti A (3.6.2) ve Çözelti B (3.6.3)’nin elüsyon  karakteristikleri : 
- 15 dakika içerisinde 20/80 (hacim/hacim )’den 50/50 ( hacim/hacim ) değerine ulaştıran  
- 5 dakika içerisinde 50/50 ( hacim/hacim )’den  75/25 ( hacim/hacim ) değerine ulaştıran  
- 5 dakika için 75/25 ( hacim/hacim )’de sabit  
- Enjeksiyonlar arasında stabil kalabilen kolon  
- 5 dakika için 20/80 ( hacim/hacim )’de sabit  
5.5.2. Akış hızı: 1 mL/dk  
5.5.3. UV detektör ayarları:  
 Detektör, kalkonların varlığının tespiti için 370 nm’ye ve daha sonra glisirhizik asidin 
tespiti için 254 nm’ye ayarlanmalıdır.  
Not: Dalga boyunun değişimi (370 nm’den 254 nm’ye), glisirhizik asidin elüsyon pikinin 
başlangıcından 30 saniye önce gerçekleştirilmelidir.   
6. İşlem  
6.1. Yüksek alkollü içki numunesinin hazırlanması  
 Gözenek büyüklüğü en fazla 0,45 µm olan ve organik çözücüler için kullanılan filtre 
ile filtre edilir.  
6.2. Çöküntü meyan kökü ekstraktının (4.6) hazırlanması  
 Analiz öncesinde hacmen %50’lik etil alkol ( 3.6.1) ile 1:10 oranında seyreltilir.     45 6.3. Belirleme  
6.3.1.  Hazırlanan meyan kökü ekstraktından (6.2) 20 µL enjekte edilir. Madde 5.5’te 
tanımlanan kromatografi koşullarında analiz gerçekleştirilir.  
6.3.2.  20 µL numune (6.1) (anason  aromalı yüksek alkollü içki) enjekte edilir. Madde  5.5.’te 
tanımlanan kromatografi koşullarında analiz gerçekleştirilir.  
6.3.3.  İki kromatogram karşılaştırılır. Kalkonun çıkış bölgesinde iki kromatogram arasında 
büyük benzerlik olmalıdır (Bu benzerlik yukarıda tanımlanan ana liz koşullarında 370 nm’de 
tespit sırasında görülebilir.) (Şekil 1’e bakınız).  
7. Bir p astis için karakteristik kromatogram  
 
 
Şekil 1. ‘P astis’ içerisinde bulunan kalkonların varlığını gösteren ve yukarıda tarif edilen 
metotla elde edilen kroma togram. Pik  1-8 kalkonlar ve pik 9 gilisirhizik asittir.  
 
 
8. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
Laboratuvarlar arası analizin istati stiksel sonuçlar ı: 
Aşağıdaki tablo, pastis ve anason  aromalı yüksek alkollü içkilerde kalkonların bulunup 
bulunmadığını beli rlemek için performansı verir. Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul görmüş 
prosedürler için yürütülen uluslararası metot performans çalışmasından elde edilmiştir.  
 
 
 
 
 
 
  46 Laboratuvarlararası analiz yılı       1998  
Laboratuvar sayısı                             14 
Numune sayısı                                   11 
Analit                                        Kalkonlar  
Numuneler  A B C D E F 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  14 14 14 14 14 13 
Sapma  gösteren labor atuvar sayısı  − − − − − 1(*) 
Kabul edilen sonuç sayısı  28 14 14 28 28 26 
Kalkonların varlığın ı gösteren  
sonuçların sayısı  28 14 14 0 28 0 
Kalkonların yokluğunu gösteren 
sonuçların sayısı  0 0 0 28 0 26 
Doğru sonuçların yüzdesi (%)  100 100 100 100 100 100 
(*) İki tekrar arasındaki tutarsız sonuçlar, numune alma hatası ile ilgili  
 
Numuneler  G H I J K 
Sapma  gösteren laboratuvarların 
çıkarılmasından sonra kalan 
laboratuvar sayısı  14 14 14 14 14 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  − − − − − 
Kabul edilen so nuç sayısı  28 14 14 28 28 
Kalkonların varlığını gösteren 
sonuçların sayısı  0 0 0 0 0 
Kalkonların yokluğunu gösteren  
sonuçların sayısı  28 14 14 28 28 
Doğru sonuçların yüzdesi (%)  100 100 100 100 100 
Numune türleri  
A pastis, kör tekrarlar  
B pastis, tek n umune  
C pastis, tek numune  
D ‘pastis’ (kalkonları içermeyen), kör tekrarlar  
E ‘pastis’ (kalkonları içermeyen), kör tekrarlar  
F anason aromalı likör (kalkonları içermeyen), kör tekrarlar   
G anason aromalı likör (kalkonları içermeyen), kör tekrarlar  
H ouzo (kalkonları içermeyen), tek numune  
I ouzo (kalkonları içermeyen), tek numune  
J anis (kalkonları içermeyen), kör tekrarlar  
K ‘pastis’ (kalkonları içermeyen), kör tekrarlar  
  47 Ek-7 
DİSTİLE ALKOLLÜ İÇKİLERDE TOPLAM ŞEKERLERİN BELİRLENMESİ  
1. Kapsam  
 Bu HPLC -RI metodu ,  yumurta ve süt ürünleri içeren likörler hariç olmak üzere, 
alkollü içkilerde (invert şeker cinsinden) toplam şeker tayini için geçerlidir.  Bu metot pastis, 
distile anason,  kiraz likörü, krem likörü (meyve veya kullanılan hammaddenin adını takip 
eder) ve cassis likörü için 10,86 -509,7 g/L arası seviyelerde laboratuvarl ararası çalışmada 
onaylanmıştır. Bununla birlikte, cihaz yanıtının doğrusallık konsantrasyon aralığı 2 ,5-20,0 g/L 
arasında kanıtlanmıştır. Bu metot , düşük şeker seviyelerinin saptanm ası için uygun değildir.  
2. Tanımlar  
 Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696 (Su - Analitik Laboratuvarında 
Kullanılan - Özellikler ve Deney Metotları)’da tanımlanmıştır.  
3. Prensip  
 Şeker çözeltilerinin yüksek performanslı sıvı kromatografisi ölçümle ri ile glukoz, 
fruktoz, sakaroz,  maltoz,  laktoz konsant rasyonlarını belirlemesidir . Bu metotta, bir alkilamin 
sabit fazı ve dif eransiyel refraktometri belirleme  kullanılır ve bir örnek olarak verilmektedir. 
Sabit faz olarak anyon değiştirme reçinelerinin  kullanılması da mümkün olabilir.  
4. Reaktifler ve materyaller  
4.1. Glukoz (CAS 50 -99-7), en az  % 99 sa flıkta . 
4.2. Fruktoz (CAS 57 -48-7), en az  % 99 saflıkta.  
4.3. Sakaroz (CAS 57 -50-1), en az  % 99 saflıkta.  
4.4. Laktoz (CAS 5965 -66-2), en az  % 99 saflıkt a. 
4.5. Maltoz monohidrat (CAS 6363 -53-7), en az  % 99 saflıkta.  
4.6. Saf asetonitril HPLC analizi için (CAS 75 -05-8). 
4.7. Damıtılmış veya demineralize su, tercihen mikr ofiltre edilmiş.  
4.8. Solventler (örnek ) 
 Elüsyon solventi hacimce 75 kısım asetonitril  (4.6),  hacimce 25 kısım damıtılmış su 
(4.7)’ dan oluşmaktadır.  
 Gaz giderilmeden  önce 5 -10 dakika yavaş bir hızda helyum geçmektedir.   
 Kullanılan su, mikrofiltre edilmiş değilse, solvent 0,45 µm veya daha küçük bir 
gözenek boyutuna sahip, organik çözücü ler için bir filtre ile filtre edilmelidir.  
4.9. Mutlak etanol  
4.10.  Etanol çözeltisi (% 5, v/v ) 
4.11.  Stok s tandart çözeltinin hazırlanması (20 g / L)  
 Analiz  edilecek her bir şekerden (4.1 ile 4.5 arası) 2 g (NB 2,11 g maltoz monohidrat, 
2 g maltoza eşde ğerdir) tartılarak  100 mL’lik bir balon jojeye  kayıpsız olarak aktarılır . % 5’lik 
Alkol çözeltisi ile çözülerek hacim 100 mL ’ye alkol çözeltisi (4.10) ile tamamlanır ve 
yaklaşık +4°C'de muhafaza edilir. Haftada bir kez yeni bir stok çözeltisi hazırlanır.  
4.12. S tandart çözeltilerin (2,5, 5,0, 7,5, 10,0 ve 20,0 g / L) hazırlanması.  
 Stok çözeltisi % 5’lik alkol çözeltisi (4.10) ile seyreltilerek uygun 2,5, 5,0, 7,5, 10,0 ve 
20,0 g /L olmak üzere beş adet standart çözelti hazırlanır . 0,45 µm ’ den  (5.3) daha az veya 
eşit bir gözenek büyüklüğüne sahip bir filtre ile filtre edilir.  
5. Araç ve gereçler  
5.1. Tüm ş ekerler in başarılı taban çizgisi  çözünürlüğünü sağlayan  HPLC sistemi.  
5.1.1. Micro hacimde güvenilir enjeksiyon için; altı yollu enjeksiyon valfi ile don atılmış 10 
µL döngüye sahip veya başka bir cihaza otomatik veya manuel olarak bağlı yüksek 
performanslı sıvı kromatografisi.  
5.1.2. Büyük hassasiyete sahip akış oranını s abit ya da programlı  elde etmek  ve sürdürmek  
için pompa sistem.  
5.1.3. Diferansiyel re fraktometre.   48 5.1.4. Hesaplamalı entegratör ya da kaydedici, performans kurulumu geri kalanı ile 
uyumludur.  
5.1.5. Ön kolon:  
Uygun ön kolonun analitik kolona bağlı olması önerilir.  
5.1.6. Kolon (örnek):  
Malzeme: Paslanmaz çelik veya cam.  
İç çap:2,5 mm  
Uzunluk: 100 -250 mm (paketleme partikül boyutuna bağlı olarak), örneğin parçacıklar çapı 5 
µm ise  250 mm’dir . 
Sabit faz: En büyük partikül büyüklüğü 5 µm olan silikaya bağlanmış alkilamin işlevsel 
gruplar.  
5.1.7. Kromatografi koşulları (örnek):  
Elüsyon solven ti (4.8); akış hızı: 1 ml / dakika  
Tespit : Diferansiyel Refraktometri.  
Dedektörün tamamen kararlı olduğundan emin olmak için, kullanmadan önce birkaç saat açık 
olmalıdır. Refe rans hücresi elusyon solventi  ile doldurulmalıdır.  
5.2.  Analitik terazi: 0,1 mg hassasiyette . 
5.3.  Küçük hacimler için 0,45 µm mikromembran filtrasyon düzeneği . 
6. Numune depolama  
 Numuneler alındıktan sonra analiz öncesi oda sıcaklığında saklanır.  
7. İşlem  
7.1. BÖLÜM A: Numune Hazırlama  
7.1.1. Numune sallanır.  
7.1.2. 0,45 µm’den  (5 .3) daha az veya eşit bir gözenek büyüklüğüne sahip bir filtre ile filtre 
edilir.  
7.2. BÖLÜM B: HPLC  
7.2.1. Belirleme  
 Standart çözelti ler (4.12) ve numunelerden  (7.1.2) 10  µL enjekte edilir. Yukarıda tarif 
edilen  numune  uygun bir kromat ografi koşulları a ltında analiz edilir.  
7.2.2. Numune de herhangi bir pik in en yoğun standarda karşılık gelen pikten daha büyük bir  
alana (veya yüksekliğe) sahip olması  halinde numune damıtılmış su ile seyreltilir ve yeniden 
analiz e alınır . 
8. Hesaplama  
 Standart çözelti ve  alkollü içkiden elde edilen iki kromatogram karşılaştırılır. 
Alıkonma süreleriyle pikleri belirlenir. Dış standart  yöntemiyle konsantrasyonları  hesaplamak 
için kendi alanları (veya yükseklikleri) ölçülür. Numune de yapılan dilüsyonlar dikkate alınır.  
Niha i sonuçlar sakaroz, maltoz, laktoz, glikoz ve fruktoz toplamıdır ve  g/L invert şeker olarak 
ifade edilir.  
Invert şeker; tüm monosakaritler ve indirgen disakkaritlerin toplamıdır, ayrıca g lukoz ve 
fruktozun stokiyometrik  miktarından  hesaplanan mevcut saka rozdur.  
Invert şeker(g/L) =  glukoz (g/L) + fruktoz(g/L) + maltoz (g/L) + laltoz (g/L) + (sakaroz (g/L) 
× 1,05).  
9. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
Laboratuvarlararası analizin istatistiksel sonuçları:  
Aşağıdaki veriler, uluslararası kabul gö rmüş prosedürler için yürütülen uluslararası metot 
performans çalışmasından elde edilmiştir.  
Laboratuvarlararası analiz yılı        2000  
Laboratuvar sayısı                              24 
Numune sayısı                                      8 
  49  
 
 
 
 
Tablo 1  
Fruktoz,  glukoz,  maltoz  
Analitler  Fruktoz  Glukoz  Maltoz  
 Numuneler (× 2)  Cassis 
likörü  Standart 
(50 g/L)  Anasonlu 
alkollü 
içkiler  Cassis 
likörü  Standart 
(50 g/L)  Anasonlu 
alkollü 
içkiler  Standart 
(50 g/L)  
Ortalama değer 
(
x), g/L  92,78 50,61  15,12  93,16  50,06  15,81  9,32 
Sapma  gösteren 
laboratuvar sayısı  21 22 21 23 19 21 22 
Tekrar edilebilirlik 
koşulları altında 
elde edilen 
sonuçlardan 
hesaplanan 
standart sapma (S r) 
g/L, 2,34 2,12 0,43 3,47 1,01 0,48 0,54 
Tekrar edilebilirlik 
koşulları altında 
elde edilen 
sonuçlardan 
hesaplanan nispi 
standart sapma 
(RSD r) (%)  2,53 4,2 2,76 3,72 2,03 3,02 5,77 
Tekrar edilebilirlik 
sınırı  (r) g/L  ( r  = 
2,8 × sr )                         6,56 5,95 1,21 9,71 2,84 1,34 1,51 
Yeniden 
üretilebilirlik  
koşulları altında 
elde edilen 
sonuçlardan 
hesaplanan 
standart sapma 
(sR), g/L  7,72 3,13 0,84 9,99 2,77 0,88 1,4 
Yeniden 
üretilebilirlik 
koşulları altında 8,32 6,18 5,37 10,72  5,4 5,54 15,06  50 elde edilen 
sonuçlardan 
hesaplanan nispi 
standart sapma 
(RSD R) (%)  
Yeniden 
üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × 
sR )                         21,62  8,76 2,35 27,97  7,57 2,45 3,93 
 
Tablo 2  
Sakaroz  
Analit     
Sakaroz     
 Numuneler (× 2)  Pastis  Uzo Vişne 
likörü  Nane  
likörü  Kem 
likör  Standart  
(100 g/L ) 
Ortalama değer (
x ), g/L  10,83 29,2      
19,7(*)  103,33 349,96  319,84  99,83 
Sapma  gösteren laboratuvar sayısı  19 19 20 18 18 18 
Tekrar edilebilirlik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r) g/L,  0,09 0,75 2,17 5,99 4,31 1,25 
Tekrar edilebilirlik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  0,81 3,07 2,1 1,71 1,35 1,25 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) g/L  ( r  
= 2,8 × s r )                         0,25 2,1 6,07 16,76 12,06 3,49 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), g/L  0,79 0,92 4,18 9,94 16,11 4,63 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  7,31 3,76 4,05 2,84 5,04 4,64 
Yeniden üretilebilirlik sınırı (R) g/L 
( R = 2,8 × sR )                         2,22 2,57 11,7 27,84 45,12 12,97 
Split oranı (*)         51  
Tablo 3  
Toplam Şekerler  
Not: Bu veriler yukarıda b ölüm 8'de tanımlanan invert şeker o lmayan  toplam şeker olarak  
hesaplandı.  
Numuneler  Pastis  Uzo Anasonlu 
alkollü 
içkiler  Vişne 
likörü  Nane  
likörü  Kem 
likör  Standart  
(20 g/L)  
Ortalama değer (
x ), 
g/L 10,86  29,2   
19,7(*)  31,59  103,3
3 349,7
3 509,6
9 218,78  
Aykırı değer göster en 
laboratuvar sayısı  20 19 20 20 18 18 19 
Tekrar edilebilirlik 
koşulları altında elde 
edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart 
sapma (S r) g/L,  0,13 0,75 0,77 2,17 5,89 5,59 2,71 
Tekrar edilebilirlik 
koşulları altında elde 
edilen sonuçlardan 
hesaplanan ni spi 
standart sapma 
(RSD r) (%)  1,16 3,07 2,45 2,1 1,69 1,1 1,24 
Tekrar edilebilirlik 
sınırı  (r) g/L  ( r  = 2,8 
× sr )                         0,35 2,1 2,17 6,07 16,5 15,65 7,59 
Yeniden üretilebilirlik 
koşulları altında elde 
edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart 
sapma (s R), g/L  0,79 0,92 1,51 4,18 9,98 14,81 8,53 
Yeniden üretilebilirlik 
koşulları altında elde 
edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi 
standart sapma 
(RSD R) (%)  7,25 3,76 4,79 4,04 2,85 2,91 3,9 
Yeniden üretilebilirlik 
sınırı (R) g/L ( R = 
2,8 × sR )                         2,21 2,57 4,24 11,7 27,84  41,48 23,89 
Split oranı (*)          52  
 
Ek-8 
DİSTİLE ALKOLLÜ İÇKİLERDE YUMURTA SARISI KONSANTRASYONUNUN  
BELİRLENMESİ - FOTOMETRİK METOT  
1. Kapsam  
 Bu metot, yumurta likörü ve yumurtalı likörde 40 -250 g/L arasında ki yumurta sarısı 
konsantrasyonunun belirlenmesi için kullanılır.  
2. Prensip  
 Yumurta sarısında bulunan, etil alkolde çözünebilen fosfor bileşikleri ekstrakte edilir 
ve fosfor molibdat bileşiği olarak fotometrik metot ile analiz edilir.  
3. Reaktifler  ve materyaller  
 Analizlerde kullanılacak su, TS EN ISO 3696’da tanımlanmıştır.  
3.1. İki kere distile edilmiş su  
3.2. Diyatome toprağı  
3.3. Hacimce %96’lık etil alkol (CAS 64 -17-5) 
3.4. %15’lik magnezyum asetat (CAS 16674 -78-5) çözeltisi  
3.5. %10’ luk sülfür ik asit (CAS 7664 -93-9) 
3.6. 1 N sülfür ik asit  
3.7. 0,16 g/L potasyum dihidrojen fosfat (CAS 778 -77-0) çözeltisi, KH 2PO 4 
3.8. Fosfat belirleme reaktifi:  
 20 g amonyum molibdat  (CAS 12054 -85-2) [(NH 4)6Mo 7O24.4H 2O], 50 oC’de 400 mL 
su içerisinde ç özündürülür. Başka bir kapta, 1 g amonyum vanadat (CAS 7803 -55-6) 
(NH 4VO 3), 300 mL sıcak su içerisinde çözündürülür, soğutulur ve sonra 140  mL derişik nitrik 
asit (CAS 7697 -37-2) eklenir. Soğumuş olan çözeltiler 1000 mL ’lik balon jojede birleştirilir 
ve hacim 1000 mL’ye tamamlanır.  
4. Araç ve gereçler  
4.1. Erlen, 100 mL’lik  
4.2. Ultrasonik banyo ya da magnetik karıştırıcı  
4.3. Balon joje, 100 mL’lik  
4.4. Su banyosu, 20 oC’ye ayarlanabilir  
4.5. Filtre ( Whatman No 4 ya da eşdeğer)  
4.6. Porselen (ya da platin ) kroze  
4.7. Kaynar su banyosu  
4.8. Isı plakası  
4.9. Kül fırını  
4.10. 50 mL’lik balon joje  
4.11. 20 mL’lik balon joje  
4.12. 420 nm’de ölçüm yapa bilen spektrofotometre  
4.13. 1 cm’lik küvet  
5. Numune  
 Numuneler, analiz öncesi oda sıcaklığında saklanır.   
6. İşlem  
6.1. Numune hazırlama  
6.1.1.  100 mL’lik erlen (4.1) içerisinde 10 g numune tartılır.  
6.1.2.  70 mL etil alkol (3.3) küçük miktarlarda yavaş yavaş eklenir, her bir eklemede 
döndürülerek karıştırılır ve 15 dakika süresince ultrasonik banyoya (4.2) yerle ştirilir (ya da 
oda sıcaklığında 10 dakika süresince magnetik karıştırıcı ile karıştırılır).   53 6.1.3.  Erlenin içeriği etil alkol (3.3) ile yıkanarak 100 mL’lik balon jojeye (4.3) aktarılır. Etil 
alkol ile hacmi tamamlanır ve 20 oC’deki su banyosuna (4.4) ye rleştirilir. 20oC’de hacmi 
tamamlanır.  
6.1.4.  Az miktarda diyatome toprağı (3.2) eklenir ve ilk 20 mL atılmak suretiyle filtre (4.5) 
edilir.  
6.1.5.  Süzüntünün 25 mL’si porselen (ya da platin) krozeye (4.6) aktarılır. Daha sonra filtrat, 
%15’lik magnezyum asetat çözeltisinden (3.4) 5 mL eklenerek kaynar su banyosunda (4.7) 
yavaş yavaş evapore edilerek  konsantre edil melidir.  
6.1.6.  Krozeler ısı plakası  (4.8) üzerine yerleştirilir ve kuruyana kadar ısıtılır.  
6.1.7.  Isıtma sonucu kalan kısım, beyaz renkte kül  elde edilene kadar akkor hale gelmiş kül 
fırınında (4.9) 600 oC’de bekletilir (E n az 1,5 saat  ancak  bir gece boyunca  bırakılabilir ).  
6.1.8.  Kül, 10 mL %10’luk sülfür ik asit (3.5) ile alınır ve distile su (3.1) ile yıkanarak 50 
mL’lik balon jojeye  (4.10)  aktarılır ve distile su ile oda sıcaklığında hacmi tamamlanır. Bu kül 
çözeltisinin 5 mL’si, fotometrik fosfat analizi için numune çözeltisi hazırlamada kullanılır.  
6.2. Fotometrik fosfat analizi  
6.2.1. Karşılaştırma çözeltisi  
6.2.1.1.  % 10’luk sülfür ik as it (3.5) çözeltisinden 10 mL alınarak, 50 mL’lik balon jojeye 
(4.10) aktarılır ve distile su  (3.1)  ile hacmi tamamlanır .  
6.2.1.2.  Bu çözeltiden 5 mL alınarak 20 mL’lik balon jojeye  (4.11)  aktarılır, 1 mL 1 N 
sülfür ik asit (3.6) ve 2 mL fosfat reaktifi (3 .8) eklenir ve distile su  (3.1)  ile 20 mL’ye 
tamamlanır.  
6.2.1.3.  Kapağı gevşek bir biçimde kapatılır, çalkalanır ve kaynar su banyosunda (4.7) 10 
dakika süresince ısıtılır. Daha sonra 20 oC’deki su banyosunda (4.4) 20 dakika soğutulur.  
6.2.1.4.  1 cm’lik küvet (4.13), bu karşılaştırma  çözelti si ile doldurulur.  
6.2.2. Numune çözeltisi  
6.2.2.1.  Kül çözeltisinden  (6.1.8)  5 mL alınır ve 20 mL’lik balon jojeye  (4.11)  aktarılır. 1 mL 
1 N sülfür ik asit (3.6) ve 2 mL fosfat reaktifi (3.8) eklenir ve distile su  (3.1) ile 20 mL’ye 
tamamlanır.  
6.2.2.2.  Kapağı kapatılır, çalkalanır ve kaynar su banyosunda (4.7) 10 dakika süresince ısıtılır. 
Daha sonra 20 oC’deki su banyosunda (4.4) 20 dakika soğutulur.  
6.2.2.3.  Oluşan sarı çözeltinin, karşılaştırma çözeltisine karşı lık 420 nm’de 1 cm’lik küvette 
hemen spektrofotometr ik  (4.12) okuması yapılır.  
6.2.3. Kalibrasyon eğrisi  
6.2.3.1.  Kalibrasyon eğrisi oluşturmak için, fosfat reaktifinden (3.8) 2 mL’lik hacimler 
alınarak 20 mL’lik balon jojelere  (4.11)  aktarılır. Her biri ne 1 mL 1 N sülfür ik asit (3.6) ve 
sırasıyla 0, 2, 4, 6, 8 ve 10 mL potasyum dihidrojen fosfat çözeltisi (3.7) eklenir ve distile su  
(3.1)  ile hacimleri 20 mL’ye tamamlanır.  
6.2.3.2.  Kapağı gevşek bir biçimde kapatılır, çalkalanır ve kaynar su banyosunda (4.7) 10 
dakika süresince ısıtılır. Daha sonra 20 oC’deki su banyosunda (4.4) 20 dakika soğutulur. 
Karşılaştırma çözeltisine karşılık 420 nm’de 1 cm’lik küvette hemen spektrofotometr ik (4.12) 
okuma sı yapılır.  
6.2.3.3.  Kalibrasyon eğrisinin oluşturulması:  
Dihidrojen fosfat çözeltisi 
(mL)  0 2 4 6 8 10 
P2O5 (mg)  0 0,167  0,334  0,501  0,668  0,835  
 
7. Sonuçların ifade edilmesi  
Yumurta sarısı içeriği, g/L olarak aşağıdaki formül ile hesaplanır:  
g/L yumurta sarısı = mg P 2O5 x [(110 x yoğunluk)/(E/40)]  
Burada;   54 110: Yumurta sarısının 100 g ’ında “g” olarak toplam P 2O5 için çevrim faktörü nü, 
mg P 2O5: Kalibrasyon eğrisinden belirlenen değer i, 
Yoğunluk:  20 oC’de yumurta bazlı likörün birim hacim başına kütlesi ni (g/mL) , 
E: Yumurta bazlı likörün “g” olarak ağırlığı nı, 
40: Kül çözeltisinin 5 mL’lik kısmı için seyreltme faktörü nü 
ifade eder.  
8. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
Laboratuvarlararası analizin istatistiksel sonuçları:  
Aşağıdaki tablolar yumurta sarısı için değerleri verir.  
Aşağıdaki veriler, ulusla rarası kabul görmüş prosedürler  için yürütülen uluslararası metot 
performans çalışmasından elde edilmiştir.   
Laboratuvarlararası analiz yılı          1998  
Laboratuvar sayısı                                 24 
Numune sayısı                                          5 
Analit                                  Yumurta sarısı  
Numuneler  A B C D E 
Aykırı değer gösteren 
laboratuvarların çıkarılmasından 
sonra kalan laboratuvar sayısı  19 20 22 20 22 
Aykırı değer gösteren laboratuvar 
sayısı  3 4 2 4 2 
Kabul edilen sonuç  sayısı  38 40 44 40 44 
Ortalama değer (
x ), µg/g  147,3  241,1  227,4  51,9 (*) 
72,8 (*) 191,1  
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (S r) g/L,  2,44 4,24 3,93 1,83 3,25 
Tekrar edilebilir lik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
nispi standart sapma (RSD r) (%)  1,7 1,8 1,8 2,9 1,7 
Tekrar edilebilir lik sınırı  (r), g/L  6,8 11,9 11,0 5,1 9,1 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart  sapma (S R), g/L  5,01 6,06 6,66 3,42 6,87 
Yeniden üretilebili rlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  3,4 2,5 2,9 5,5 3,6 
Yeniden üretilebili rlik sınırı (R), 14,0 17,0 18,7 9,6 19,2  55 g/L  
Numune türleri  
A Advokat; kör tekrarlar  
B Advokat; kör tekrarlar  
C Advokat; kör tekrarlar  
D Advokat (seyreltilmiş); split oranı (*)  
E Advokat; kör tekrarlar  
      
Ek 9  
Yüksek Performanslı Sıvı K romotografisiyle (HPLC)  Alkollü  İçkilerde Ahşap 
Bileşiklerin   (furfural, 5 -hidroksimetilfurfural, 5 -metilfurfural, vani lin, si ring aldehit, 
konifer aldehit, sinap aldehit, ga llik asit, elajik asit, vanilik as it, sirinjik asit ve 
skopoletin)  Belirlenmesi:  
1. Kapsam  
 Bu metot yüksek performanslı sıvı kromatografisi ile furfural, 5 -hidroksimetilfurfural, 
5-methylfurfural, vanilin, siring aldehit, konifer aldehit, sinap aldehit, gallik asit, elajik asit, 
vanilik asit, sirinjik asit ve skopoletinin  belirlenmesi ile ilgilidir.  
2. Prensip  
 Farklı dalga boylarında ultraviyole spektr ofotome tre ve spektroflorometreye sahip 
yüksek basın çlı sıvı kromatografi  (HPLC) ile belirlenmesidir.  
3. Reaktifler  
 Reaktifler analitik kalitede olmalıdır. Kullanılan su distile su veya en azından buna 
eşdeğer saflıkta su olmalıdır. 18,2 M Ω.cm bir direnç ile m ikrofiltre edilmiş su kullanılması 
tercih edilir . 
4.1. % 96’lık alkol (v/v).  
4.2. Metanol (solvent B): HPLC kalitesinde.  
4.3. Asetik asit (solvent A): % 0,5’lik  
4.4. Mobil fazlar: (sadece örnek olarak verilen)  
 Solvent A (% 0.5 ’lik asetik asit) ve solvent B (saf metanol).   Gözenek büyüklüğü  0,45 
μm olan filtreden süzülür. Gerekirse ultrasonik banyoda gazı giderilir . 
4.5. Asgari % 99 saflıkta referans standartlar: furfural, 5 -hidroksi furfura l, 5-methylfurfural, 
vanilin, siring aldehit, k onifer aldehit, sina p aldehit, ga llik asi t, elajik asit, vanilik asit, si rinjik 
asit ve skopoletin.  
4.6. Referans çözeltisi: Standart maddeler  % 50 ’lik(v/v) su -alkol  solüsyon u içinde çözülür . 
Nihai konsantrasyonlar r eferans çözelti sindeki gereklilikleri yerine getirmelidir : 
furfural: 5 mg/L; 5 -hidroksimetil furfural: 10 mg/L; 5 -metilfurf ural 2 mg/L; vanilin: 5 mg/L; 
siring aldehit: 10 mg/L; k onifer aldehit: 5 mg/L; sinap aldehit: 5 mg/L; gallik acid: 10 m g/L; 
elajik asit: 10 mg/L; vani lik asit: 5  mg/l; si rinjik asit: 5 mg/L; s kopoletin: 0,5 mg/L.  
5. Araçlar  
Standart laboratuvar cihazları  
5.1. İkili gradyan modda  çalışma yapabilir yüksek basınçlı sıvı kromatografisi  ve ekipmanları : 
5.1.1. 260 ve 340 nm dalga boylarında ölçüm yapabilen bir spektrofotometrik dedektör. 
Ancak en yük sek pik  saflığını teyit etmek için, bir diyot dizisi ya da benzer i çoklu dalga boy lu 
detektör ile çalışmak  tercih edilir.  
5.1.2. Sp ektroflorimetrik dedektör: Eksitasyon dalga boyu: 354 nm, emisyon dalga boyu: 446 
nm (Skopoletin iz tespiti için, ayrıca spek trofotometre ile 313 nm' de saptanabilir).  
5.1.3. Test numunesinin (örneği n) 10 ya da 20 µL dahil etme yeteneğine sahip bir enjeksiyon 
cihazı.   56 5.1.4. Y üksek performans sıvı kromatografi kolonu , RP C18  tipi, maksimum partikül boyutu  
5 µm . 
5.2. HPLC için enj ektörle r. 
5.3. K üçük hacimler de membran filtrasyon için cihaz . 
5.4. E ntegratör -bilgisayar veya  kaydedici  tüm aparatı ile uyumlu olmalı  ve özell ikle de  birkaç 
alıcı kazanım  kanalı olması gerekir.  
6. İşlem  
6.1. Enjekte edilecek  solüsyonun hazırlanması  
 Kroma tografik çalışma koşulları:  
- Referans çözeltisi ve alkollü içecek gerektiğinde 0,45 µm'lik maksimum gözenek çapına 
sahip bir membrandan filtre edilir.  
- Analiz (5.1) 'de tarif edilen cihaz ile ortam sıcaklığında yürütülür ve yaklaşık 0.6 mL/dk  akış 
hızın da mobil faz (4.4) kullanmak suretiyle aşağıdaki  gradyan altında gerçekleştirilir (sadece 
örnek olarak verilen) . 
- Zaman : 0 dk 50 dk 70 dk 90 dk  
- Solvent  A (su -asit):% 100  % 60  %100  %100  
- Solvent B (metanol):  % 0  % 40   % 0 % 0  
Not: Belirli  durumlarda eş elüsyonu önlemek için bu gradyanın  değiştirilmesi  gerekir . 
6.3. B elirleme  
6.3.1. Ayrı ayrı referans standartlar en jekte edilir daha sonra karıştırıl ır. 
 Çalışma k oşullarının  uygun hale getir ilmesi  için tüm bileşik  piklerin in çözünürlük 
faktörlerinin  en azından 1 'e eşit olması sağlanır.  
6.3.2. 6.1’de hazırlanan  örnek enjekte edilir.  
6.3.3. Referans çözeltisi ve alkollü  içki piklerin in alanını ölçülür  ve konsantrasyonları 
hesaplanır . 
7. Sonuçların ifade edilmesi  
Her bir bileşenin konsantrasyonu  (mg /L) ifade edilir . 
8. Metot performans karakteristikleri (kesinlik)  
Aşağıdaki veriler, alkollü içkilerin uluslararası kabul görmüş prosedürler için yürütülen 
uluslararası metot performans çalışmasından 2009 yılında elde edilmiştir  (1) (2).  
 
8.1. Furfural  
Analit  Furfural  
 Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  15 15 15 15 15 15 
Sonuçları kabul edilen  laboratuvar 
sayısı  14 12 13 14 13 13 
Ortalama değer , g/L  2,9 1,2 1,7 10,6 15,3 13,9 
Tekrar edilebilirlik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma ( sr) g/L,  0,04 0,05 0,04         
0,18 0,23 0,20 
Tekrar edilebilirlik koşulları altında 
elde edilen sonuçlardan hesaplanan 1,4 4,5 2,3       1,7 1,5 1,5  57 nispi standart sapma (RSD r) (%)  
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) g/L  ( r  
= 2,8 × s r )                         0,1 0,2 0,1 0,5 0,6 0,6 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), g/L  0,24 0,18 0,09           
1,4 0,49 0,69 
Yeniden üre tilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart sapma 
(RSD R) (%)  8 15 5            
13   3 5 
Yeniden üretilebilirlik sınırı (R) 
g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,7 0,5 0,3            
3,8 1,4 1,9 
 
 
 
 
 
8.2. 5-Hidroksimetilfurfural  
Analit  5-Hidroksimetilfurfural  
 Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  16 16 16 16 16 16 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  14 14 14 14 14 14 
Ortalama değer , g/L  5,0 11,1 9,4 33,7 5,8 17,5 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma ( sr) 
g/L, 0,09 0,09 0,09         
0,42 0,07 0,13 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma ( RSD r) (%)  1,7 0,8 1,0           
1,3 1,2 0,8 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,2 0,3 0,3 1,2 0,2 0,4  58 Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,39 1,01 0,50           
4,5 0,4 1,6 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  8 9 5 13 
7 9 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         1,1 2,8 1,4 12,5 1,1 4,6 
 
 
8.3. 5-Metilfurfural  
Analit  5-Metilfurfural  
 Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  11 11 11 11 11 11 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  11 11 8 11 10 11 
Ortalama değer, g/L  0,1 0,2 0,1 0,5 1,7 0,8 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma ( sr) 
g/L, 0,01 0,01 0,02         
0,02 0,03 0,07 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RS Dr) (%)  10,7 6,1 13,6           
4,7 2,0 10,0 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,2 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,03 0,04 0,03           
0,18 0,20 0,26 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 35 18 22            
39 12 35  59 sapma (RSD R) (%)  
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,1 0,1 0,1            
0,5 0,6 0,7 
 
8.4. Vanilin  
Analit  Vanilin  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  16 15 16 16 16 16 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  16 15 16 16 16 16 
Ortalama değe r, g/L  0,5 0,2 1,2 1,2 3,2 3,9 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma ( sr) 
g/L, 0,03 0,02 0,06         
0,11 0,11 0,09 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi stand art 
sapma (RSD r) (%)  6,8 9,6 4,6           
8,9 3,5 2,3 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,1 0,1 0,2 0,3 0,3 0,3 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,09 0,06 0,18           
0,27 0,41 0,62 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  19 25 15            
22 13 16 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,3 0,2 0,5            
0,8 1,2 1,7 
 
 
  60 8.5. Si ring aldehit  
Analit  Siring aldehit  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  16 15 16 16 16 16 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  13 13 13 12 14 13 
Ortalama değer, g/L  1,0 0,2 4,8 3,2 10,5    9,7 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s r) 
g/L, 0,03 0,02 0,04         
0,08 0,10 0,09 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonu çlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD r) (%)  2,6 8,1 0,8           
2,6 0,9 0,9 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,1 0,1 0,1 0,2 0,3 0,3 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,08 0,07 0,23           
0,19 0,39 0,43 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  5 33 5               
6 4 4 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,2 0,2 0,7            
0,5 1,1 1,2 
 
8.6. K onifer aldehit  
Analit  Konifer aldehit  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2  61 Katılımcı  laboratuvar sayısı  13 12 13 12 13 13 
Sonuçları kabul edile n 
laboratuvar sayısı  12 12 13 12 13 13 
Ortalama değer, g/L  0,2 0,2 0,6 0,8 4,6    1,3 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s r) 
g/L, 0,02 0,02 0,03         
0,03 0,09 0,06 
Tekrar edilebilirlik koşulla rı 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD r) (%)  9,2 9,8 4,6            
4,3 1,9 4,5 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,04 0,04 0,07 0,09 0,24 0,16 
Yeniden üretilebilirlik koşullar ı 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,04 0,04 0,11           
0,18 0,38 0,25 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  23 27 21               
23 8 19 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,1 0,1 0,3            
0,5 1,1 0,7 
 
 
 
8.7. Sinap aldehit  
Analit  Sinap aldehit  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  14 14 14 14 15 14 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  14 13 12 13 13 12 
Ortalama değer, g/L  0,3 0,3 0,2 1,6 8,3    0,3  62 Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s r) 
g/L, 0,02 0,01 0,02         
0,06 0,14 0,03 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD r) (%)  7,5 4,6 11,2           
3,7 1,6 11,4 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,06 0,03 0,06 0,17 0,38 0,08 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,09 0,05 0,08           
0,20 0,81 0,18 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%) 31 27     46               
13 10 73 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,2 0,2 0,2            
0,6 2,3 0,5 
 
8.8. Ga llik asit  
Analit  Gallik asit  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  16 15 16 16 16 16 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  15 14 16 16 16 16 
Ortalama değer, g/L  1,2 0,4 2,0 6,1 7,3    21,8 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s r) 
g/L, 0,07 0,04 0,06         
0,18 0,18 0,60 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 6,1 8,1 2,9           
3,0 2,4 2,8  63 sapma (RSD r) (%)  
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,2 0,1 0,2 0,5 0,5 1,7 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,43 0,20 0,62           
3,3 2,2    7,7 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan n ispi standart 
sapma (RSD R) (%)  36 47     31               
53 30 35 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         1,2 0,6 1,7            
9,1 6,2 21,7 
 
8.9.Elajik asit  
Analit  Elajik asit  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Kony ak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  7 7 7 7 7 7 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  7 7 7 7 7 6 
Ortalama değer, g/L  3,2 1,0 9,5 13 13    36 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standa rt sapma (s r) 
g/L, 0,20 0,16 0,30         
0,41 0,95 0,35 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD r) (%)  6,3 16      3,2           
3,2 7,4 1,0 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,6 0,4 0,9 1,1 2,7 1,0 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 1,41 0,42 4,0           
5,0 4,9    14  64 g/L  
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlard an 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  44 43     42               
39 39 40 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         4,0 1,2 11            
14 14 40 
 
8.10. Vanilik asit  
Analit  Vanilik asit  
Numuneler  Viski  Brendi Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  15 15 15 15 15 15 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  12     11 11 14 15 14 
Ortalama değer, g/L  0,2 0,2 1,5 0,8 2,4   2,7 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edil en sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s r) 
g/L, 0,03 0,04 0,30  
0,10 0,13 0,21 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD r) (%)  14,2 16,5      2,3           
12,6 5,3 7,7 
Tekrar edilebilirlik sın ırı (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,1 0,1 0,1 0,3 0,4 0,6 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,05 0,06 0,51           
0,2 1,22    0,70 
Yeniden üretilebilirlik koşull arı 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  28 20     35               
31 51 26 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 0,2 0,1 1,4  0,7 3,4 2,0  65 (R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         
 
8.11. Si rinjik asit  
Analit  Sirinjik asit  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  16 15 16 16 16 16 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  16     15      15 15 16 15 
Ortalama değer, g/L  0,4 0,2 2,5 1,4     3,4   4,8 
Tekrar edi lebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s r) 
g/L, 0,03 0,04 0,06         
0,10 0,08 0,11 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD r) (%)  6,7 12,6      2,3           
9,0 2,3 2,3 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,1 0,1 0,2 0,4 0,2 0,3 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan standart sapma (s R), 
g/L  0,08 0,05 0,29           
0,26 0,43    0,67 
Yeniden üretilebilirlik koşulları 
altında elde edilen sonuçlardan 
hesaplanan nispi standart 
sapma (RSD R) (%)  19 29     11               
18 13 14 
Yeniden üretilebilirlik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,2 0,1 0,8            
0,7 1,2 1,9 
 
 
 
 
 
  66 8.12. Skopoletin  
Analit  Skopoletin  
Numuneler  Viski  Brendi  Rom    
Konyak 
1  
Bourbon  
viski    
Konyak 
2 
Katılımcı  laboratuvar sayısı  10 10 10 10 10 10 
Sonuçları kabul edilen  
laboratuvar sayısı  9     8      9 8 8 8 
Ortalama değer,  g/L  0,09 0,04 0,11 0,04    0,65    0,15 
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen 
sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (s r) g/L,  0,0024  0,0008  0,0018          
0,0014  0,0054  0,0040  
Tekrar edilebilirlik koşulları 
altında elde edilen 
sonuçlardan hesaplanan nispi 
standart sapma (RSD r) (%)  2,6 2,2      1,6           
3,3 0,8 2,7 
Tekrar edilebilirlik sınırı  (r) 
g/L  ( r  = 2,8 × s r )                         0,007  0,002  0,005  0,004  0,015  0,011  
Yeniden üretilebilirlik 
koşulları altında elde edilen 
sonuçlardan hesaplanan 
standart sapma (s R), g/L  0,01 0,01 0,03           
0,01 0,09    0,02 
Yeniden üretilebilirlik 
koşulları altında elde edilen 
sonuçlardan hesaplanan nispi 
standart sapma (RSD R) (%)  15 16     23               
17 15 15 
Yeniden üretilebilir lik sınırı 
(R) g/L ( R = 2,8 × s R )                         0,02 0,04 0,07            
0,02 0,26 0,06