1 
 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:  
 
 
TÜRK GIDA KODEKSİ  DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ  
(TEBLİĞ  NO: 201 4/   ) 
 
 
Amaç  
MADDE  1 – (1) Bu Tebliğin amacı; devam formüllerinin tekniğine uygun ve hijyenik 
şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak 
üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemektir.  
Kapsam  
MADDE  2 – (1) Bu Tebliğ, özel beslenme ama cıyla, sadece anne ve çocuk 
beslenmesi üzerinde uzmanlaşmış tarafsız bir sağlık çalışanı tarafından bebeğin büyüme ve 
gelişim ihtiyaçlarına dayanarak farklı bir ay önerilmediği takdirde, altı aydan itibaren 
bebeklerin özel beslenme amaçlarını karşılayan de vam formüllerini ve devam sütünü kapsar.  
Hukuki  dayanak  
MADDE  3 – (1) Bu Tebliğ,  
a) 29/12/2011  tarihli ve 28157 3  üncü  mükerrer sayılı  Resmî  Gazete’de yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,  
b) 2006/141/EC sayılı  Bebek Formülleri, Devam Formülleri ve 1999/21/EC sayılı 
Direktifte Değişiklik Hakkında Komisyon Direktifine paralel olarak,  
hazırlanmıştır.  
Tanımlar  
MADDE  4 – (1) Bu Tebliğde geçen;  
a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,  
b) Bebek: On iki ayın altındaki yaş grubunu,  
c) Küçük çocuk: On iki ay – otuz altı ay arası yaş grubunu,  
ç) Devam formülü: Özel beslenme amacıyla, sadece anne ve çocuk beslenmesi 
üzerinde uzmanlaşmış tarafsız bir sağlık çalışanı tarafından bebeğin büyüme ve gelişim 
ihtiyaçlarına dayanarak farklı bir ay önerilmediği takdirde altı aydan itibaren bebeklerin 
giderek çeşitlenen diyetlerindeki başlıca sıvı alımını oluşturan ürünleri,  
d) Pestisit kalıntısı: Devam formüllerinde, bir bitki koruma ürününün metabolitlerini 
ve parçalanma ürünlerini veya reaksiyon u sonucu oluşan ürünlerini de kapsayan kalıntıları  
ifade eder.  
Ürün  özellikleri  
MADDE  5 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri aşağıda verilmiştir:   
2 
 a)Devam formülü, temel olarak Ek -1’in 2 nci maddesinde yer alan protein 
kaynaklarını ve altı ayd an daha büyük bebek beslenmesi için uygunluğu kabul görmüş diğer 
bileşenleri içerir. Bu bileşenlerin uygunluğu bilimsel çerçevede Bakanlıkça belirlenir.  
b)Devam formülünün temel bileşimi Ek -1’e uygun olmalıdır.  
Ek-1’in 2.2 nci maddesinde yer alan protein hidrolizatlarından üretilmiş ve protein içeriği 
0,45 g/100 kJ (1,8 g/100 kcal) ile 0,56 g/100 kJ (2,25 g/100 kcal) arasındaki devam 
formüllerinin bebeklerin özel beslenme amacına uygunluğu, bilimsel çerçevede Bakanlıkça 
değerlendirilir. Bunlar Ek -7’deki de ğerlere uygun olmalıdır . 
c) Devam formüllerindeki her bir faydalanılabilen esansiyel ve yarı esansiyel amino 
asit miktarları Ek -2’de verilen anne sütü proteinine uygun olmalıdır.  
ç) Devam formüllerine yalnızca Ek -3’de belirtilen besin ögeleri ilave edilebi lir. 
d) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler;  
1) Bebek ve küçük çocukların sağlığına zarar verecek miktarda herhangi bir madde 
içermemelidir,  
2) Her bir pestisit kalıntı seviyesi Ek -4’de yer alan pestisitlere ait kalıntılar hariç, 0,01 
mg/kg’ı aşmamalıdır , 
3) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde kullanılacak tarımsal 
ürünlerde Ek -5’de belirtilen pestisitler kullanılamaz. Ancak tarımsal üretimde kullanılmadığı 
halde analiz sonucunda belirlendiği takdirde, kalıntı limitinin 0,003 mg/kg’ı aşmama sı 
durumunda bu pestisitler kullanılmamış olarak değerlendirilir.  
e) Devam formüllerinin beslenme referans değerleri Ek -6’ya uygun olmalıdır.  
(2) Bu Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) ve (3) numaralı 
alt bentlerinde belirtilen l imitler, üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre 
hazırlanan veya doğrudan tüketime hazır olarak satışa sunulan devam formüllerine uygulanır.  
Katkı  maddeleri  
MADDE  6 – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünlerde kullanılan 
katkı  maddeleri,  30/6/ 2013  tarihli ve 28693 sayılı  Resmî  Gazete’de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Gıda Katkı  Maddeleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.  Bu 
ürünlerde, ham maddeden veya diğer bileşenlerden taşınan ancak devam formüllerinde 
kullanımına izin verilmeyen katkı maddeleri bulunamaz.  
Bulaşanlar  
MADDE  7 – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünlerdeki bulaşanların 
miktarları,  29/12/2011  tarihli ve 28157 3  üncü  mükerrer sayılı  Resmî  Gazete’de  yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.  
Hijyen  
MADDE  8 – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünler,  17/12/2011  tarihli ve 28145 
sayılı  Resmî  Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği ile 29/12/2011 tarihli  ve 28157 
3 üncü  mükerrer sayılı  Resmî  Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik 
Kriterler Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.  
Ambalajlama  
MADDE 9  – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünlerin 
ambalajları,  29/12/2011  tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı  Resmî  Gazete’de yayımlanan  
3 
 Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliğinde yer alan 
hükümlere uygun olur.  
Etiketleme  
MADDE 10  – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünler,  29/12/2011  tarihli ve 28157 
3 üncü  mükerrer sayılı  Resmî  Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme 
Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.  
(2) Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğindeki kuralların yanında aşağıda 
belirtilen kurallara da uyulur:  
a) Devam formülleri eğer tamamen inek sütü veya keçi sütü  proteinlerinden üretilirse 
"devam sütü" ifadesi,  
b) Ürünün, sadece altı ayın üzerindeki bebek ve küçük çocukların özel beslenmesi 
amacıyla ve diyetinin bir parçası olarak kullanıma uygun olduğuna, yaşa mının ilk altı ayı 
boyunca anne sütü yerine kullanılmaması gerektiğine ve altı aydan farklı bir ayda 
tamamlayıcı beslenmeye başlama kararının sadece anne ve çocuk beslenmesi üzerinde 
uzmanlaşmış tarafsız bir sağlık çalışanı tarafından bebeğin büyüme ve gel işim ihtiyaçlarına 
dayanarak yapılabileceğine dair ifade,  
c) Tüketime hazır ürünün 100 mL’sinin içerdiği protein, yağ ve karbonhidrat ile 
yararlanılabilen enerjinin kcal ve kJ olarak sayısal değerleri, Ek -1’de belirtilen her bir 
mineral ve vitamin ile ilav e edilmesi halinde kolin, inositol ve karnitinin ortalama sayısal 
değerleri,  
ç) Ürünün uygun hazırlama ve saklama talimatı,  
d) Ürünün uygun olmayan hazırlama, saklama şeklinin sağlığa zararlı olacağına dair 
uyarı  
etikette yer almalıdır.  
e) Tüketime hazır ürünün 100 mL’sinde bu Tebliğin 10 uncu maddesinin ikinci  
fıkrasının (c) bendi kapsamında yer almayan, ancak Ek -3’de yer alan besin ögelerinin 
ortalama sayısal değerleri,  
f) Tüketime hazır ürünün 100 mL’sindeki vitamin ve minerallerin say ısal değerlerinin 
yanı sıra Ek -6’da yer alan beslenme etiketlemesinde kullanılacak referans değerlerini 
karşılama yüzdesi (%)  
etikette yer alabilir.  
g) Devam formüllerinin etiketi, anne sütüyle beslenmeyi engellemeyecek ve ürünün 
uygun kullanımı hakkında g erekli bilgiyi sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Ürün 
etiketinde "insana özdeş", "anne gibi", "adapte" veya benzeri kelimelerin kullanımı yasaktır.  
ğ) Devam formülleri, tüketicilerin bu tip ürünleri açıkça birbirinden ayırt 
edilebilmesini mümkün kılacak ve böylece bebek formülleri ve devam formülleri arasında 
herhangi bir karışıklık riskini önleyecek şekilde etiketlenmelidir.  
h) Bu Tebliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentlerinde yer alan 
ifadelere aynı zamanda;  
1) Ürünün tanıtımında ö zellikle devam formüllerinin şekli, görüntüsü veya ambalajı 
ve kullanılan gıda ile temas eden madde ve malzemelerinde,  
2) Reklamında da,   
4 
 uyulmalıdır.  
Taşıma ve depolama  
MADDE 11  – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünlerin taşınması  ve depolanması, 
Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin gıdaların taşınması  ve depolanması  ile ilgili hükümlerine 
uygun olur.  
Numune alma ve analiz metotları  
MADDE 12  – (1) Bu Tebliğ  kapsamında yer alan  ürünlerden Türk Gıda Kodeksi 
Yönetmeliğinde belirtilen kurallara uygun olarak num une alınır ve uluslararası  kabul 
görmüş  analiz metotları  uygulanır.  
Özel  hükümler  
MADDE  13 – (1) Bu Tebliğdeki hükümlere uymayan gıdalar devam formülü olarak 
satışa sunulamaz veya tanıtılamaz.  
İdari yaptırım  
MADDE 14  – (1) Bu Tebliğe aykırı  davrananlar hak kında  11/6/2010  tarihli ve 5996 
sayılı  Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre 
idari yaptırım uygulanır.  
Yürürlükten  kaldırılan  mevzuat  
MADDE  15 – (1) Bu Tebliğin yayım tarihinden itibaren, 4/9/2008  tarihli ve 26987 
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi -Devam  Formülleri Tebliği 
yürürlükten kaldırılmıştır.  
GEÇİCİ  MADDE  1 – (1) Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer alan 
ürünleri üreten ve satan işyerleri bu Tebliğin y ayım t arihinden itibaren altı ay  içerisinde bu 
Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.  
(2) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren gıda 
işletmecileri, bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlayana kadar 4/9/2008 tarihli ve 26987 sayılı 
Resm î Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi -Devam Formülleri Tebliği  hükümlerine 
uymak zorundadır.  
 
Yürürlük  
MADDE  16 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  
Yürütme  
MADDE  17 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.  
 
 
 
 
 
 
  
5 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
6 
 Ek-1 
 
Tüketime Hazır Devam Formüllerinin Temel Bileşimi  
 
Ek-1’de yer alan değerler üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya 
doğrudan kullanıma hazır olarak satışa sunulan ürünler için geçerlidir.  
1. Enerji  
     
        En az    En çok  
         60 kcal/100 mL   70 kcal/100mL  
         (250 kJ/100 mL)   (295 kJ/100 mL)  
2. Protein  
          Protein içeriği = Azot içeriği x 6,25  
2.1. İnek sütü veya keçi sütü  proteinlerinden üretilmiş devam formülleri     
         En az    En çok  
          1,8 g/100 kcal   3,5 g/100 kcal  
 (0,45 g/100 kJ)   (0,8 g/100 kJ)  
 
Eşit enerji değeri için, devam formülü en az referans proteinin (EK -2’de tanımlanan 
anne sütünün) içerdiği faydalanılabilir miktardaki her bir esansiyel  ve yarı esansiyel  amino 
asit miktarını içermelidir. Ancak eşit enerji değeri hesaplanırken  metionin /sistin oranı 3’den 
büyük değilse metionin ve sistin konsantrasyonu; tirozin /fenilalanin  oranı 2’den büyük 
değilse, fenilalanin  ve tirozin  konsantrasyonu birlikte ilave edilebilir.  
 
2.2. Protein hidrolizatlarından üretilen devam formülleri  
 
         En az    En çok  
          1,8 g/100 kcal   3,5 g/100 kcal  
 (0,45 g/100 kJ)   (0,8 g/100 kJ)  
 
Protein içeriği 0,45 g/100 kJ (1,8 g/100 kcal) ile 0,56 g/100 kJ (2,25 g/100 kcal) arasında olan 
protein hidrolizatlarından üretilmiş devam formülleri, bu Tebliğin 5 inci  maddesinin birinci 
fıkrasının (b) bendinde tanımlanan özelliklere uygun olmalıdır.  
Eşit enerji değeri için, devam formülü en az referans proteinin (EK -2’de tanımlanan anne 
sütünün) içerdiği faydalanılabilir miktardaki her bir esansiyel  ve yarı esansiyel  amino asit 
miktarını içermelidir. Ancak eşit enerji değeri hesaplanırken metionin/sistin oranı 3’den 
büyük değilse metionin ve sistin konsantrasyonu; tirozin /fenilalanin  oranı 2’den büyük 
değilse, fenilalanin  ve tirozin  konsantrasyonu birlikte ilave edilebi lir.  
  
7 
 2.3. Tek başına soya proteini izolatlarından veya soya proteini izolatları ile inek sütü 
veya keçi sütü  proteinlerinden karışımından üretilmiş devam formülleri           
 En az    En çok  
          2,25 g/100 kcal   3,5 g/100 kcal  
 (0,56 g/100 kJ)   (0,8 g/100 kJ)  
 
Bu devam formüllerinin üretiminde yalnızca soyadan elde edilen protein izolatları 
kullanılmalıdır.  
 
Eşit enerji değeri için, devam formülü en az referans proteinin (EK -2’de tanımlanan 
anne sütünün) içerdiği faydalanılabilir miktardaki her bir esansiyel  ve yarı esansiyel  amino 
asit miktarını içermelidir. Ancak eşit enerji değeri hesaplanırken metionin/sis tin oranı 3’den 
büyük değilse metionin ve sistin konsantrasyonu; tirozin /fenilalanin  oranı 2’den büyük 
değilse, fenilalanin  ve tirozin  konsantrasyonu birlikte ilave edilebilir.  
 
2.4 Tüm devam formüllerinde, aminoasitler devam formüllerine tek başlarına pro teinin besin 
değerini artırmak amacıyla ve sadece bu amaç için gereken miktarlarda ilave edilebilir.  
 
3. Taurin  
Devam formüllerine ilave edilmesi halinde, taurin miktarı 12 mg/100 kcal (2,9 
mg/100 kJ)’den fazla olmamalıdır.  
4. Yağlar  
 
        En az     En çok  
        4,0 g/100 kcal   6,0 g/100 kcal  
        (0,96 g/100 kJ)   (1,4 g/100 kJ)  
 
4.1. Devam formüllerinde aşağıda belirtilen yağların kullanımı yasaktır.  
1) susam yağı  
2) pamuk yağı  
 
4.2. Laurik asit ve miristik asit  
 
        En az    En çok   
            -  Tek başına  veya birlikte ; 
           toplam yağ içeriğinin  % 20’si  
 
4.3. Trans yağ asiti içeriği, toplam yağ içeriğinin % 3’ünü geçmemelidir.   
8 
  
4.4. Erusik asit içeriği, toplam yağ içeriğinin % 1’ini geçmemelidir.  
 
 4.5. Linoleik asit ( gliseritler formunda =linoleatlar)  
 
         En az     En çok   
         300 mg/100 kcal   1200 mg/100 kcal  
         (70 mg/100 kJ)    (285 mg/100 kJ)   
 
4.6. Alfa linolenik asit içeriği 50 mg/100 kcal (12 mg/100 kJ)’den az olmamalıdır.  
 
4.7. Linoleik asit/A lfa linolenik asit oranı 5’den az 15’den fazla olmamalıdır.  
 
4.8. Uzun zincirli ( 20 - 22 karbon atomlu) çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA) eklenebilir. 
Bu durumda yağ asitleri içeriği;  
 
-n-3 uzun zincirli PUFA için toplam yağ içeriğinin %1’ini  
 
-n-6 uzu n zincirli PUFA için toplam yağ içeriğinin %2’sini (araşidonik asit (20:4 n -6) 
için toplam yağ içeriğinin %1’ini)  
 
-Eikosapantaenoik asit (20:5 n -3) içeriği dokosahekzanoik asit (22:6 n -3) içeriğini,  
 
-Dokosahekzanoik asit(22:6  n-3) içeriği n -6 uzun zincirli PUFA içeriğini  
 
geçmemelidir.  
 
5. Fosfolipidler   
Devam formüllerinde fosfolipidlerin miktarı 2 g/L’yi geçmemelidir.  
6. Karbonhidratlar  
 
        En az     En çok   
        9 g/100 kcal    14 g/100 kcal  
       (2,2 g/100 kJ)                  (3,4 g/100 kJ)  
 
6.1. Devam formüllerinde gluten içeren bileşenlerin kullanımı yasaktır.   
9 
  
6.2. Laktoz  
 
        En az     En çok   
        4,5 g/100 kcal        -  
       (1,1 g/100 kJ)        -  
 
Bu madde soya protein izolatları  toplam protein içeriğinin % 50’den fazlasını oluşturan 
devam formüllerinde uygulanmaz.  
 
6.3. Sakaroz, fruktoz, bal  
 
        En az     En çok  
-                                    Tek başına veya birlikte;  
                                    toplam  karbonhidrat içeriğinin % 20’si  
 
Bal, Clostridium botulinum sporlarını yok etmek amacı ile işlemden geçirilmelidir.  
 
6.4. Glu koz  
 
Glukoz, yalnızca protein hidrolizatlarından üretilmiş devam formüllerine ilave edilebilir. İlave 
edilmesi halinde, glikoz iç eriği 0,5 g/100 kJ (2 g/100 kcal)’ü geçemez.  
 
7. Frukto -oligosakkaritler ve galakto -oligosakkaritler   
 
Devam formüllerine frukto -oligosakkaritler ve galakto -oligosakkaritler ilave edilebilir. İlave 
edilmesi halinde, bunların miktarı, %90’ı oligogalaktosil -laktoz ve % 10’u yüksek molekül 
ağırlıklı oligofruktosil -sakaroz olmak üzere, 0,8 g/100 mL’yi geçemez.  
 
Frukto -oligosakkaritler ve galakto -oligosakkaritlerin diğer kombinasyonları ve maksimum 
miktarları bilimsel çerçevede Bakanlıkça değerlendirilir.  
  
8. Mineraller  
 
8.1. İnek sütü veya keçi sütü  proteinlerinden veya protein hidrolizatlarından üretilmiş 
devam formülleri  
  
10 
  
Mineraller  
  
100 kJ’de   
100 kcal’de  
En az  En çok  En az  En çok  
Sodyum (mg)  5 14 20 60 
Potasyum (mg)  15 38 60 160 
Klor (mg)  12 38 50 160 
Kalsiyum (mg)  12 33 50 140 
Fosfor (mg)  6 22 25 90 
Magnezyum 
(mg)  1,2 3,6 5 15 
Demir (mg)  0,14 0,5 0,6 2 
Çinko (mg)  0,12 0,36 0,5 1,5 
Bakır ( µg) 8,4 25 35 100 
İyot ( µg) 2,5 12 10 50 
Selenyum ( µg) 0,25 2,2 1 9 
Mangan ( µg) 0,25 25 1 100 
Florür ( µg) - 25 - 100 
 
Devam formüllerinin kalsiyum/fosfor oranı 1’den az 2’den fazla olmamalıdır.  
 
8.2. Soya protein izolatlarından, tek başına veya inek sütü veya keçi sütü  proteinleri 
karıştırılarak üretilmiş devam formülleri  
Demir ve fosfor hariç olmak üzere bu ürünler için EK -1’in 8.1 maddesindeki değerler 
geçerlidir. Demir ve fosfor için ise;  
 
Mineraller  100 kJ’de  100 kcal’de  
En az  En çok  En az  En çok  
Demir (mg)  0,22 0,65 0,9 2,5 
Fosfor (mg)  7,5 25 30 100 
 
9. Vitaminler                    
Vitaminler  100 kJ’de  100 kcal’de  
En az  En çok  En az  En çok  
A vitamini ( µg-RE) 
(1) 14 43 60 180  
11 
 D vitamini ( µg) (2) 0,25 0,75 1 3 
Tiamin (µg) 14 72 60 300 
Riboflavin ( µg) 19 95 80 400 
Niasin (µg) (3) 72 375 300 1500  
Pantotenik asit ( µg) 95 475 400 2000  
B6 vitamini ( µg) 9 42 35 175 
Biotin (µg) 0,4 1,8 1,5 7,5 
Folik asit ( µg) 2,5 12 10 50 
B12 vitamini ( µg) 0,025  0,12 0,1 0,5 
C vitamini (mg)
  2,5 7,5 10 30 
K vitamini ( µg) 1 6 4 25 
E  vitamini (mg -
TE) (4) 0,5/g PUFA 
(linolenik asit 
cinsinden) içerdiği 
çift bağlı (5) PUFA 
miktarına bağlı 
olarak 
düzenlenmelidir, 
ancak hiçbir 
durumda 
0,1mg/100 kJ’den 
az olamaz.  1,2 0,5/g PUFA 
(linolenik asit 
cinsinden)içerdiği 
çift bağlı (5) PUFA 
miktarına bağlı 
olarak 
düzenlenmeli dir, 
ancak hiçbir 
durumda 0,5mg/100 
kcal’den az olamaz.  5 
 
(1) RE = tüm trans retinol eşdeğeri  
(2) Kolekalsiferol formunda,10 g = 400 I.U. D vitamini  
(3) Niasine dönüşen formlar  
(4) -TE = d --tokoferol eşdeğeri  
(5) 0,5 mg  -TE/1 g linoleik  asit (18:2 n -6); 0,75 mg -TE/1 g -linolenik asit (18:3 
n-3); 1,0 mg -TE/1 g araşidonik asit (20:4 n -6); 1,25 mg -TE/1 g 
eikosapentaenoik asit (20:5 n -3); 1,5 mg -TE/1 g dokosahekzaenoik asit (22:6  n -3) 
 
10. Eklenebilecek nükleotidler  
 
Nükleotidler  En çok (1) 
mg/ 100 kJ  mg/ 100 kcal  
sitidin 5’ -monofosfat                    0,60   2,50 
üridin 5’ -monofosfat  0,42 1,75  
12 
 adenozin 5’ -
monofosfat  0,36 1,50 
guanozin 5’ -
monofosfat  0,12 0,50 
inosin 5’ -monofosfat  0,24 1,00 
 
(1) Nükleotidlerin toplam miktarı 5 mg/100 kcal (1,2 mg/100 kJ)’yi geçmemelidir.  
 
 
  
13 
 Ek-2 
 
Anne Sütündeki Esansiyel ve Yarı Esansiyel Amino Asitler  
 
Amino Asitler  mg/100 kJ (1)’de mg/100 kcal’de  
Sistin  9 38 
Histidin  10 40 
İzolösin  22 90 
Lösin  40 166 
Lizin  27 113 
Metionin  5 23 
Fenilalanin  20 83 
Treonin  18 77 
Triptofan  8 32 
Tirozin  18 76 
Valin  21 88 
(1) 1 kJ = 0,239 kcal  
  
14 
 Ek-3  
 
Devam Formüllerine Eklenebilecek Besin Ögeleri  
 
1. Vitaminler  
 
Vitaminler  Vitamin Formülasyonu  
A vitamini  Retinil  asetat  
 Retinil palmitat  
 Retinol  
  
D vitamini  D2 vitamini (ergokalsiferol)  
 D3 vitamini (kolekalsiferol)  
  
B1 vitamini  Tiamin hidroklorür  
 Tiamin mononitrat  
  
B2 vitamini  Riboflavin  
 Riboflavin -5’-fosfat, sodyum  
  
Niasin  Nikotinamid  
 Nikotinik asit  
  
B6 vitamini  Pridoksin hidroklorür  
 Pridoksin -5’-fosfat  
  
Folat  Folik asit  
  
Pantotenik asit  D-pantotenat, kalsiyum  
 D-pantotenat, sodyum  
 Dekspantenol  
  
B12 vitamini  Siyanokobalamin  
 Hidroksikobalamin  
   
15 
 Biotin  D-biotin  
  
C vitamini  L-askorbik asit  
 Sodyum L -askorbat  
 Kalsiyum L -askorbat  
 6-palmitil -L-askorbik asit (askorbil 
palmitat)  
 Potasyum askorbat  
  
E vitamini  D-alfa tokoferol  
 DL-alfa tokoferol  
 D-alfa tokoferol asetat  
 DL-alfa tokoferol asetat  
  
K vitamini  Fillokuinon (Fitomenadion)  
 
 
 
 
2. Mineraller  
 
Mineraller  İzin Verilen Tuzlar  
Kalsiyum (Ca)  Kalsiyum karbonat  
 Kalsiyum klorür  
 Sitrik asidin kalsiyum tuzları  
 Kalsiyum glukonat  
 Kalsiyum gliserofosfat  
 Kalsiyum laktat  
 Ortofosforik  asidin kalsiyum tuzları  
 Kalsiyum hidroksit  
  
Magnezyum (Mg)   Magnezyum karbonat  
 Magnezyum klorür  
 Magnezyum oksit  
 Ortofosforik asidin magnezyum tuzları   
16 
  Magnezyum sülfat  
 Magnezyum glukonat  
 Magnezyum hidroksit  
 Sitrik asidin magnezyum tuzları  
  
Demir (Fe)  Demir -II sitrat  
 Demir -II glukonat  
 Demir -II laktat  
 Demir -II sülfat  
 Demir -III amonyum sitrat  
 Demir -II fumarat  
 Demir -III difosfat (Demir -III pirofosfat)  
 Demir –II bisglisinat  
 
Bakır (Cu)  Bakır sitrat  
 Bakır glukonat  
 Bakır sülfat  
 Bakır -lizin kompleksi  
 Bakır karbonat  
  
İyot (I)   Potasyum iyodür  
 Sodyum iyodür  
 Potasyum iyodat  
  
Çinko (Zn)  Çinko asetat  
 Çinko klorür  
 Çinko laktat  
 Çinko sülfat  
 Çinko sitrat  
 Çinko glukonat  
 Çinko oksit  
  
Mangan (Mn)  Mangan karbonat  
 Mangan klorür  
 Mangan sitrat   
17 
  Mangan sülfat  
 Mangan glukonat  
  
Sodyum (Na)  Sodyum bikarbonat  
 Sodyum klorür  
 Sodyum sitrat  
 Sodyum glukonat  
 Sodyum karbonat  
 Sodyum laktat  
 Ortofosforik asidin sodyum tuzları  
 Sodyum hidroksit  
  
Potasyum (K)  Potasyum bikarbonat  
 Potasyum karbonat  
 Potasyum klorür  
 Sitrik asidin potasyum tuzları  
 Potasyum glukonat  
 Potasyum laktat  
 Ortofosforik asidin potasyum tuzları  
 Potasyum hidroksit  
  
Selenyum (Se)   Sodyum selenat  
 Sodyum selenit  
 
3. Amino asitler ve diğer azot içeren bileşikler  
L-arjinin ve L -arjinin hidroklorür (sadece bu Tebliğin 5 inci 
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ikinci paragrafında  
tanımlanan devam formüllerinin üretiminde kullanılır)  
L-sistin ve L -sistin hidroklorür  
L-histidin ve L -histidin hidroklorür  
L-izolösin ve L -izolösin hidroklorür  
L-lösin ve L -lösin hidroklorür  
L-lisin ve L -lisin hidroklorür   
L-sistein ve L -sistein hidroklorür  
L-metionin   
18 
 L-fenilalanin  
L-treonin  
L-triptofan  
L-tirozin  
L-valin  
L-karnitin ve L -karnitin hidroklorür  
L-karnitin -L tartarat  
Taurin  
sitidin 5’ -monofosfat ve sitidin 5’ -monofosfatın sodyum tuzu  
üridin 5’ -monofosfat ve üridin 5’ -monofosfatın sodyum tuzu  
adenosin 5’ -monofosfat ve adenosin  5’-monofosfatın sodyum 
tuzu 
guanosin 5’ -monofosfat ve guanosin 5’ -monofosfatın sodyum 
tuzu 
inosin 5’ -monofosfat ve inosin 5’ -monofosfatın sodyum tuzu  
 
4. Diğerleri  
Kolin  
Kolin klorür  
Kolin sitrat  
Kolin bitartarat  
İnositol  
      
19 
 Ek-4 
 
Devam Formüllerinde Pestisit Maksimum Kalıntı Limitleri  
 
 
Pestisit veya Pestisit Metaboliti  Maksimum Kalıntı 
Limiti (mg/kg)  
Cadusafos  0,006  
Demeton -S-methyl/demeton -S-methyl sulfone/oxydemeton -methyl 
(tek başına veya birlikte demeton -S-methyl  olarak ifade edilir)  0,006  
Ethoprophos  0,008  
Fipronil  (fipronil ve fipronil -desulfinyl toplamı fipronil olarak ifade 
edilir)  0,004  
Propineb/propylenethiourea (propinep ve propylenethiourea toplamı)  0,006  
  
20 
 Ek-5  
 
Devam Formüllerinin Üretiminde Kullanılacak Tarımsal Ürünlerde Kullanılmaması 
Gereken Pestisitler  
 
 
Kimyasal İsim (Kalıntı Tanımı)  
 
Disulfoton (disulfoton, disulfoton sulfoxide ve disulfoton sulfone’un toplamı disulfoton 
olarak ifade edilir)  
Fensulfothion (fensulfothion, fensulfothion  oksijen analogları ve bunların sulfonlarının 
toplamı  
fensulfothion olarak ifade edilir)  
Fentin, triphenyltin katyonu olarak ifade edilir  
Haloxyfop (haloxyfop, haloxyfop tuzları ve haloxyfop konjuge esterlerinin toplamı 
haloxyfop olarak ifade edilir)  
Heptachlor ve trans -heptachlor epoxide, heptachlor olarak ifade edilir  
Hexachlorobenzene  
Nitrofen  
Omethoate  
Terbufos (terbufos, terbufos sulfoxide ve terbufos sulfone’un toplamı terbufos olarak 
ifade edilir)  
Aldrin ve dieldrin, dieldrin  olarak ifade edilir  
Endrin  
 
  
21 
 Ek-6 
 
Devam Formüllerinin Beslenme Etiketlemesinde Kullanılacak Referans Değerler  
 
Besin Öğesi  Referans Değer  
A Vitamini ( µg) 
 400 
D Vitamini ( µg) 
 7 
E Vitamini (mg TE)  
 5 
K Vitamini ( µg) 
 12 
C Vitamini (mg)  
 45 
Tiamin (mg)  
 0,5 
Riboflavin (mg)  
 0,7 
Niasin (mg)  
 7 
B6 Vitamini (mg)  
 0,7 
Folat (µ g)  
 125 
B12 Vitamini (µ g) 
 0,8 
Pantotenik Asit (mg)  
 3 
Biotin ( µg) 
 10 
Kalsiyum (mg)  
 550 
Fosfor (mg)  550  
22 
  
Potasyum (mg)  
 1000  
Sodyum (mg)  
 400 
Klor (mg)  
 500 
Demir (mg)  
 8 
Çinko (mg)  
 5 
İyot ( µg) 
 80 
Selenyum ( µg)  
 20 
Bakır (mg)  
 0,5 
Magnesyum (mg)  
 80 
Mangan (mg)  
 1,2 
 
  
23 
 Ek-7  
 
İnek Sütü Proteininden Elde Edilmiş Hidrolize Peynir Altı Suyu Proteinlerinden 
Üretilen, Protein İçeriği 0,56 g/100 kJ (2,25 g/100 kcal)’ den Az Olan Devam 
Formüllerinde Kullanılan Proteinlerin Kaynağı, Protein İçeriğinin Spesifikasyonları ve 
Proteinlerin İşlenmesi  
1. Protein içeriği  
Protein içeriği = Azot içeriği x 6,25  
En az      En çok  
1,86 g/100 kcal   3 g/100 kcal  
(0,44 g/100 kJ)   (0,7 g/100 kJ)  
2. Protein kaynağı  
Protein kaynağı, kimozin kullanılarak kazeinin enzimatik  çökelmesinden sonra, inek sütünden 
elde edilen; % 63 oranında kazeino -glikomakropeptid içermeyen peynir altı suyu protein 
izolatı ile  % 37 oranında tatlı peynir altı suyu protein konsantresinden oluşan demineralize 
tatlı peynir altı suyu proteini bileşim inden oluşmalıdır. Bu bileşimde;  
 (a) kazeino -glikomakropeptidden ari peynir altı suyu protein izolatı;  
1) kurumaddesinde en az % 95 protein içermeli,  
2) protein denaturasyonu % 70’den az olmalı,  
3) en fazla  % 3 kül içeriğine sahip olmalıdır.  
(b) tatlı peynir a ltı suyu  protein konsantresi;  
1) kurumaddesinde en az % 87 protein içermeli,  
2) protein denaturasyonu % 70’den az olmalı,  
3) en fazla % 3,5 kül içeriğine sahip olmalıdır.  
 
 
3. Proteinin işlenmesi  
Birbirini takip eden iki hidroliz basamağı arasında ısıl işlem ( 8 0 °C ila 100 °C’de 3 ila 10 
dakika) yardımıyla, tripsin preparatı kullanılarak yapılan iki aşamalı hidroliz sürecidir.  
4. Protein kalitesi  
Anne Sütündeki Esansiyel ve Yarı Esansiyel Amino Asitler  
  
Amino Asitler  mg/100 kJ (1)’de mg/100 kcal’de  
Arjinin  16 69 
Sistin  6 24 
Histidin  11 45 
İzolösin  17 72  
24 
 Lösin  37 156 
Lizin  29 122 
Metionin  7 29 
Fenilalanin  15 62 
Treonin  19 80 
Triptofan  7 30 
Tirozin  14 59 
Valin  19 80 
(1) 1 kJ = 0,239 kcal