TCVN  
 T  I  Ê  U   C  H  U  Ẩ  N    Q  U  Ố  C   G  I  A  
 
 
 
 
 
 
TCVN ………:2021  
Xuất bản lần 1  
(Dự thảo)  
 
 
 
 
 
GIỐNG CÂY ĂN QUẢ –  
GIÁ TRỊ CANH TÁC, GIÁ TRỊ  SỬ DỤNG  
PHẦ N 1: CÂY CAM  
Fruit crop cultivar – Value of cultivation and use 
Part 1: Orange  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
HÀ NỘI – 2021 
  TCVN ………:2021  
2 
  
  TCVN ………:202 1 
3 
 Lời nói đầu  
TCVN ………:202 1 do Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam chủ trì biên soạn, Bộ Nông nghiệp và 
Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng Cục tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và 
Công nghệ công bố;  
Bộ tiêu chuẩn TCVN ………:202 1 Giống cây ăn quả – Giá trị canh tác, giá trị sử dụng gồm các phần 
sau đây : 
– TCVN ………:202 1. Phần 1 : Cây cam ; 
– TCVN ………:202 1. Phần 2 : Cây bưởi ; 
– TCVN ………:202 1. Phần 3 : Cây chuối . 
 
  TCVN ………:2021  
4 
  
Lời giới thiệu  
Bộ tiêu chuẩn TCVN ………:202 1 quy định về giá trị canh tác, giá trị sử dụng và phương pháp khảo 
nghiệm giá trị canh tác, giá trị sử dụng đối với các giống cây ăn quả nhằm hướng dẫn các tổ chức, cá 
nhân nghiên cứu chọn, tạo, khảo nghiệm và công nhận lưu hành giống cây trồng phù hợp với  quy 
định tại Luật Trồng trọt số 31/ 2018/QH14.  
 
 
 
 
 
 
 
 TCVN ………:202 1 
5 
 T I Ê U  C H U Ẩ N  Q U Ố C  G I A  TCVN ………:202 1 
 
 
 
Giống cây ăn quả  - Giá trị canh tác, giá trị sử dụng  và phương 
pháp khảo nghiệm  
Phần 1 : Cây cam  
Fruit crop cultivar – Value of  cultivation and use   
Part 1: Orange  
1  Phạm vi áp dụng  
Tiêu chuẩn này quy định các tiêu chí đánh giá về giá trị canh tác, giá trị sử dụng và phương pháp khảo 
nghiệm giống cây trồng thuộc loài cam chanh ( Citrus sinensis ) và cam sành ( Citrus nobilis ). 
2  Tài liệu viện dẫn  
Các tài liệu viện dẫn sau là rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi 
năm công bố áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố , áp 
dụng phiên bản mới nhất  tại thời điểm khảo nghiệm.  
TCVN 4594:1988 Đ ồ hộp – Phương pháp xác định đường tổng số, đường khử và tinh bột ; 
TCVN 5483:2007 (ISO 750:1998) Sản phẩm rau, quả – Xác định độ axít chuẩn độ được ; 
TCVN 7771:2007 (ISO 2173:2003) Sản phẩm rau, quả – Xác định chất rắn hoà tan – Phương pháp 
khúc xạ  
TCVN 897 7:2011 (EN 14130:2003) Thực phẩm – Xác định vitamin C bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao 
(HPLC)  
3 Thuật ngữ, định nghĩa và chữ viết tắt  
3.1  Thuật ngữ  và định nghĩa  
Trong t iêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau :  
3.1.1 
Giá trị xác định (The determined value ) TCVN ………:2021  
6 
 Giá trị  đo đếm thực tế của giá trị canh tác, giá trị sử dụng được xác định thông qua khảo nghiệm giống 
cây trồng.  
3.1.2 
Khảo nghiệm có kiểm soát  (Controlled trial) 
Khảo nghiệm giống cây trồng trong điều kiện cách ly và chủ động kiểm soát các yếu tố thí nghiệm để 
giống cây trồng thể hiện đầy đủ đặc tính chống chịu sinh vật gây hại, điều kiện bất thuận.  
3.1.3 
Khảo nghiệm diện hẹp  (Small scale trial) 
Khảo nghiệm được tiến hành trên đồng ruộng, diện tích ô nhỏ, có lặp lại.  
3.1.4 
Khảo nghiệm diện rộng  (Large scale trial) 
Khảo nghiệm được tiến hành trên đồng ruộng, diện tích ô lớn, không lặp lại.  
3.1.5 
Vùng khảo nghiệm (Trial region)  
Một vùng địa lý xác định mà tổ chức, cá nhân phải thực hiện khảo nghiệm khi đăng ký công nhận lưu 
hành giống cây trồng tại vùng đó.  
3.1.6  
Đất mặn (Saline soil/Salty soil )  
Đất có độ dẫn điện (EC) lớn hơn 2dS/m h oặc nồng độ muối hòa tan lớn hơn 1,28‰ . 
3.1.7 
Đất phèn (Acid sulphate s oils):  
Đất có pH KCl < 3,5; hàm lượng S > 0,75%;  
 3.1.8 
Chín sinh lý  (Physiological maturity of fruit ) 
Thời điểm chất rắn hòa tan tổng s ố (độ Brix) của quả không đổi sau ba lần đo liên tiếp theo chu kỳ 5 
ngày  mỗi lần kể từ khi kích thước quả ổn định.  
3.2 Chữ viết tắt  
VCU (Value of cultivation and use): giá trị canh tác và giá trị sử dụng  TCVN ………:202 1 
7 
 4  Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  
Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng của  các giống cam được quy định tại Bảng 1.  
Bảng 1 - Yêu cầu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng  của các giống cam  
STT Chỉ tiêu  Đơn vị tính/ trạng thái 
biểu hiện  Yêu cầu  
I. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm và yêu cầu mức giới hạn  
1.  Số lượng hạt trung bình trên quả  hạt/quả  <15 
2.  Axit tổng số  % <0,8  
3.  Độ Brix  % >10  
4.  Tỷ lệ dịch quả  % >35 
5.  Vitamin C  mg/100 g thịt quả  >20  
6.  Tỷ lệ phần ăn được  % ≥55 
II. Các chỉ tiêu bắt buộc khảo nghiệm  và công bố thông tin  
1.  Năng suất  Tấn/ha  Giá trị xác định  
2.  Đường kính của lõi quả  mm Giá trị xác định  
3.  Đường kính rốn quả  mm Giá trị xác định  
4.  Đường tổng số  % khối lượng  Giá trị xác định  
5.  Độ dày vỏ quả  mm Giá trị xác định  
6.  Tỷ lệ đường tổng số /Axit tổng số  - Giá trị xác định  
7.  Hình dạng quả  - Dạng  cầu 
- Dạng bầu dục   
- Dạng quả lê  
- Dạng không đối xứng  
- Dạng dẹt 
- Dạng trứng  Theo mô tả  
(Phụ lục A)  
8.  Màu sắc vỏ quả  - Xanh  
- Vàng xanh  
- Vàng  
- Cam  
- Cam đậm  
- Màu kh ác, ghi rõ  Theo mô tả  
(Phụ lục B)  
9.  Độ dễ bóc vỏ  - Dễ Theo cảm nhận  TCVN ………:2021  
8 
 - Trung bình  
- Khó 
10.  Bám dính gi ữa các múi hay độ dễ tách của 
múi - Dễ 
- Trung bình  
- Khó Theo cảm nhận  
11.  Màu sắc thịt quả - Màu vàng  
- Màu cam nhạt  
- Màu cam  
- Màu cam đậm  
- Màu đỏ  
- Màu kh ác, ghi rõ  Theo mô tả  
(Phụ lục C) 
12.  Sự liên kết của các tép quả  - Yếu 
- Trung bình  
- Chặt  Theo cảm nhận  
13.  Độ dai của vách múi/Độ bền của vách múi  - ít 
- Trung bình  
- Dai Theo cảm nhận  
14.  Hương  - Theo cảm nhận  
15.  Vị  - Theo cảm nhận  
16.  Tỷ lệ quả có rốn quả  % Theo quan sát  
17.  Thời gian ra hoa  (bắt đầu -kết thúc)  ngày  Theo quan sát  
18.  Thời gian thu hoạch (bắt đầu -kết thúc)  ngày  Theo quan sát  
19.  Thời gian lưu giữ quả trong điều kiện bình 
thường  ngày  Giá trị xác định  
20.  Khả năng chống chịu bệnh loét cam do vi 
khuẩn Xanthomonas campestris  cấp Giá trị  xác định  
21.  Khả năng chống chịu bệnh chảy gôm do 
nấm Phytophthora nicotianae  hoặc P. 
citrophthora  cấp Giá trị xác định  
22.  Khả năng chống chịu bệnh Greening  do vi 
khuẩn  Liberobacter asiaticu s cấp Giá trị xác định  
III. Các chỉ tiêu tự nguyện khảo nghiệm  
1 Khả năng chống chịu hạn  cấp Giá trị xác định  
2 Khả năng chống chịu ngập úng  cấp Giá trị xác định  TCVN ………:202 1 
9 
 3 Khả năng chống chịu mặn  cấp Giá trị xác định  
4 Khả năng chống chịu phèn  cấp Giá trị xác định  
5  Phương pháp khảo nghiệm  
5.1  Khảo nghiệm có kiểm soát  
Khảo nghiệm có kiểm soát được s ử dụng để đánh giá : 
- Chỉ tiêu bắt buộc  khảo nghiệm : khả năng chống chịu của giống đối với bệnh loét do vi khuẩn  
Xanthomonas campestris , bệnh chảy gôm do nấm Phytophthora nicotianae  hoặc P. citrophthora , bệnh 
Greening  do vi khuẩn  Liber ibacter asiaticu s. 
- Chỉ tiêu tự nguyện  khảo nghiệm : khả năng chống chịu hạn, ngập, mặn, phèn . 
5.1.1  Yêu cầu chung  
5.1.1.1  Địa điểm khảo nghiệm  
Thực hiện tại 01 điểm duy nhất trong phạm vi toàn quốc . 
5.1.1.2 Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Trường hợp đánh giá các chỉ tiêu trên các bộ phận sinh trưởng của cây: bố trí tối thiểu 2 đợt khảo 
nghiệm độc lập . 
Trường hợp đánh giá các chỉ tiêu trên hoa, quả: bố trí tối thiểu một đợt khảo nghiệm.  
5.1.2  Đánh giá khả năng  chống chịu  bệnh loét cam do vi khuẩn Xanthomonas campestris  
5.1.2.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 10 cây.  
5.1.2.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây được nhân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
bầu  10cm đạt tối thiểu 0,8cm, có ít nhất 2 cành cấp 1.    
5.1.2.3  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa đất. Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp với kích thước của cây, mỗi chậu  hoặc ô trồng 1 cây.  TCVN ………:2021  
10 
 Cây được chăm sóc theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn , phù hợp với 
đặc tính của giống cam khảo nghiệm .Trong  thời gian khảo  nghiệm  không  được  sử dụng  bất kỳ một loại 
thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  như sâu 
hại, cỏ dại, thuốc  được  lựa chọn  phải đảm bảo không  tác động  đến vi khuẩn  gây bệnh  loét và phải ghi 
nhật ký sử dụng.   
- Chuẩn bị  môi trường , phân lập và định loại : nguồn  vi khuẩn Xanthomonas campestris  được thu thập  
tại các vùng đại diện  và n uôi cấy trên môi trường nhân tạo King’B (Peptone 20g, Glycerol 15ml, 
K2HPO 4 1.5g, MgSO 4. 7H 2O 1.5g, Agar 15 – 20g, nước cất 1000 ml, pH  từ 7,0  - 7,4).  Vi khuẩn được 
làm thuần bằng cách cấy truyền từ một khuẩn lạc riêng lẻ sang một đĩa môi trường khác, định danh 
đến loài bằng kỹ thuật sinh học phân tử PCR.  
- Chuẩn bị dịch vi khuẩn: vi khuẩn được nuôi cấy trên môi trường nhân tạo King’s B hoặc môi trư ờng 
YDC (Yeast ext ract Dextrose Calcium carbonate: Yeast extract 10g, Dextrose 20g, Calcium carbonate 
20g, Agar 15g , nước cất 1000ml, pH từ 7,0  - 7,4), điều chỉnh dịch khuẩn đến nồng độ 106 – 108 
CFU/ml.  
- Lây nhiễm nhân tạo: phun dịch vi khuẩ n kết hợp  Tween 20 nồng độ 0,1%, phun 1 lần lên toàn bộ tán 
cây khi cây có ít nhất  1 đợt lộc  15 - 20 ngày tuổi , giữ cây trong điều kiện nhiệt độ ổn định 26 -28°C, ẩm 
độ > 90%, thời gian chiếu sáng 12h/ngày trong 72h. Kiểm tra sự hiện diện của vi khuẩn , trườ ng hợp 
sau lây nhiễm 30 ngày chưa phát hiện thấy vi khuẩn trong cây khảo nghiệm, tiến hành lây nhiễm lại.  
- Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:  
+ Diện tích lá bị bệnh  (%): xác định  tại thời điểm bệnh đã ổn định.  Quan sát toàn bộ lá trên tất cả các 
cây khảo  nghiệm và ghi nhận % diện tích lá bị bệnh so với diện tích bề mặt lá.  
Tính diện tích lá bị bệnh trung bình theo công thức:  
Diện  tích lá bị bệnh  trung  bình =∑ni/Nn
i =1 
      Trong đó:  n i là % diện tích lá bị bệnh của các lá thứ i; N là tổng số lá điều tra  
  + Cấp bệnh: Phân cấp mức độ chống chịu bệnh theo % diện tích lá bị bệnh  
Cấp bệnh  % diện tích lá bị bệnh  Mức độ chống ch ịu 
0 0 Kháng cao (HR)  
1 >0 - 5 Kháng (R)  
2 >5 - 10 Kháng trung bình (MR)  
3 >10 - 15 Nhiễm trung bình (MS)  
4 >15 - 25 Nhiễm (S)  TCVN ………:202 1 
11 
 5 >25 Nhiễm nặng (HS)  
5.1.2.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận  rõ mức độ chống chịu  của giống  
 
                                    (a) Trùm nilon sau lây nhiễm;  (b) Lá nhiễm bệnh cấp 1  
Nguồn (Fartima, 2019)  
Khảo nghiệm đánh giá mức độ chống chịu bệnh  loét trên cam  
5.1.3 Đánh giá khả năng chống chịu bệnh chảy gôm do nấm Phytophthora nicotianae  hoặc 
Phytophthora  citrophthora  
5.1.3.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 10 cây.  
5.1.3.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây được nhân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
bầu 10cm đạt ít nhất  0,8cm, có ít nhất 2 cành cấp 1.  
5.1.3.3  Tiến hành khảo nghiệm   
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa đất. Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp v ới kích thước của cây, mỗi chậu hoặc  ô trồng 1 cây.  
- Chăm sóc cây theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc 
tính của giống cam khả o nghiệm .Trong  thời gian khảo  nghiệm  không  được  sử dụng  bất kỳ một loại 
thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  như sâu 
hại, cỏ dại… , thuốc  được  lựa chọn  phải đảm bảo không  tác động  đến nấm Phytophthora  và phải ghi 
chép  nhật ký sử dụng.   
TCVN ………:2021  
12 
 - Chuẩn bị môi trường, phân lập và định loại : nguồn nấm Phytophthora nicotianae  hoặc Phytophthora  
citrophthora  thu từ cây cam bị bệnh thối gốc, chảy mủ được nuôi c ấy trên môi trư ờng V8 (V8 juice 
200ml, CaCO3 3g, agar 15g) hoặc CA  (ca r ốt 200g, agar 20g) ; khi s ợi nấm phát tri ển đồng đ ều 
(khoảng 6 - 7 ngày), s ợi nấm được sử dụng để lây nhi ễm.  
- Lây nhiễm nhân tạo: tiến hành khi cây có ít nhất  1 đợt lộc mới , 15 - 20 ngày tuổi .  Khử trùng bằng cồn 
70 tại vị trí trên thân cây  cách mặt đất 15  - 20cm sau đó bóc bỏ phần vỏ cây  có kích thước  4mm . Áp 
miếng thạch chứa sợi nấm cắt từ rìa tản nấm với kích thước tương tự  đặt lên v ị trí đã tạo trên thân cây.  
Che phủ vị t rí lây nh iễm bằng bông ẩm và bọc  chặt bằng giấy parafilm.  Giữ cây trong điều kiện nhiệt độ 
ổn định 2 4 - 28°C, ẩm độ > 90%,  thời gian chiếu sáng 12h/ngày . Kiểm tra định kỳ 7 ngày/ lần sự hiện 
diện của nấm Phytophthora  tại vị trí lây nhiễm. Trường hợp chưa  phát hiện sự hiện diện của nấm, tiến 
hành lây nhiễm nhân tạo bổ sung.  
- Chỉ tiêu và  phương pháp theo dõi:  
+ Kích thước vết bệnh: xác định kích thước vết bệnh khi bệnh đã ổn định; đo kích thước vết bệnh của 
từng cây và tính kích thước trung bình theo công thức:  
Kích  thước  vết bệnh  trung  bình =∑ni/Nn
i =1 
Trong đó:  n 1, n2, ni là đường kính vết bệnh của các cây thứ i; N là tổng số cây điều tra  
+ Cấp bệnh: Phân cấp mức độ chống chịu bệnh theo kích thước vết bệnh  
Cấp bệnh  Kích thước vết bệnh  Mức độ chống chịu 
0 <5mm  Kháng (R)  
1 5 – 10mm  Nhiễm trung bình (MS)  
2 10mm  Mẫn cảm (S)  
  
A B TCVN ………:202 1 
13 
 (A) Bào t ử nấm Phytophthora spp. (B) Tri ệu chứng bệnh ch ảy gôm  
5.1.3.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận  rõ mức độ chống chịu của giống  
5.1.4  Đánh giá khả năng chống chịu bệnh Greening do vi khuẩn Liber ibacter asiaticu s 
5.1.4.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà  lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 10 cây.  
5.1.4.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây được nhân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
bầu 10cm đạt tối thiểu 0,8cm, có ít nhất 2 cành cấp 1.  
5.1.4.3 Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa đất. Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp vớ i kích thước của cây, mỗi chậu hoặc ô được trồng 1 cây.  
Cây được chăm sóc  theo quy trình do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm , được  biên soạn phù hợp 
với đặc tính của giống cam khảo nghiệm .Trong  thời gian khảo  nghiệm  không  được  sử dụng  bất kỳ một 
loại thuốc  trừ bệnh  nào. Nếu sử dụng  thuốc  bảo vệ thực vật để trừ các đối tượng  sinh vật hại khác  như 
sâu hại, cỏ dại...,  thuốc  được  lựa chọn  phải đảm bảo không  tác động  đến vi khuẩn  Liberobacter 
asiaticu s và phải ghi chép nhật ký sử dụng.   
- Chuẩn bị nguồn bệnh: sử dụng mắt ghép của cây cam nhiễm vi khuẩn Liberobacter asiaticum  và biểu 
hiện triệu chứng bệnh Greening thuộc chủng I hoặc chủng II để lây nhiễm nhân tạo . Kiểm tra sự hiện 
diện của Liberobacter asiaticu s bằng kỹ thuật PCR.  
- Lây nhiễm nhân tạo: l ây nhi ễm khi cây c ó tối thiểu 1 đợt lộc mới, 15 - 20 ngày tuổi , bằng cách ghép 
mắt cây bị bệnh lên phần thân của cây khảo nghiệm. Sau 1 tháng, kiểm tra sự hiện diện của vi khuẩn 
Liberobacter asiaticu s trên cây cam khảo nghiệm bằng kỹ thuật PCR, trường hợp không phát hiện sự 
hiện diện của vi khuẩn , phải lây nhiễm nhân tạo bổ sung.  
  - Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:  
+ Diện tích lá bị bệnh (%): được x ác định tại thời điểm bệnh đã ổn định. Quan sát toàn bộ lá trên tất cả 
các cây khảo nghiệm và ghi nhận % diện tích lá bị bệnh so với diện tích bề mặt lá.  TCVN ………:2021  
14 
           Tính diện tích lá bị bệnh trung bình theo công thức:  
Diện  tích lá bị bệnh  trung  bình =∑ni/Nn
i =1 
      Trong đó:  n i là % diện tích lá bị bệnh của các lá  thứ i; N là tổng số lá điều tra  
  + Cấp bệnh: Phân cấp mức độ chống chịu  bệnh theo % diện tích lá bị bệnh  
Cấp bệnh  % diện tích lá bị bệnh  Mức độ chống chịu  
0 0 Kháng cao (HR)  
1 >0 - 10 Kháng (R)  
2 >10 - 20 Kháng trung bình (MR)  
3 >20 - 40 Nhiễm trung  bình (MS)  
4 >40 - 60 Nhiễm (S)  
5 >60 Nhiễm nặng (HS)  
  
  
                                                                 Triệu chứng bệnh  greening  
5.1.4.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận  rõ mức độ chống ch ịu của giống. 
5.1.5  Đánh giá khả năng chống chịu hạn  
5.1.5.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới/ nhà kính; bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần 
nhắc tối thiểu 10 cây.  
5.1.5.2  Cây giống khảo nghiệm  
TCVN ………:202 1 
15 
 Cây sử dụng trong khảo nghiệm là câ y được nhân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
trên của bầu 10cm đạt tối thiểu 0,8cm, có ít nhất hai cành cấp 1.  
5.1.5.3  Tiến hành khảo nghiệm  
a) Trồng và chăm sóc  
Cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng chứa hỗn hợp đất trồng gồm đất phù  sa không nhiễm mặn 
và cát thô đường kính hạt từ 0,5mm đến 1,0mm theo tỷ lệ khối lượng 1:1. Các chậu hoặc ô có kích 
thước phù hợp với kích thước của cây, mỗi chậu hoặc ô trồng một cây. Duy trì độ ẩm đất từ 70% đến 
75% cho đến khi xử lý hạn, k hông sử dụng p hân bón hữu cơ trong quá trình khảo nghiệm. Chăm sóc 
cây theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc tính 
của giống cam khảo nghiệm . 
b)  Phương pháp xử lý hạn  
Khi cây có tối thiểu 1 đợt lộc mới, 15  - 20 ngày tu ổi, tưới nước một lần cho đến khi đạt đến độ ẩm bão 
hòa. 
c)  Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi  
Quan sát định kỳ 5 ngày/lần cho đến cây biểu hiện  cấp hại ổn định ( theo thang phân cấp dưới đây) 
trong 5 lần theo dõi liên tiếp . Phân cấp mức độ chống chịu hạn của giống theo thang 6 cấp như sau.  
+ Cấp 0: cây sinh trưởng bình thườ ng; 
+ Cấp 1: mép lá non cuộn lại , mép lá thành thục hơi lòng mo ; 
+ Cấp 2: lá non cuộn, m ép lá thành thục cuộn lòng máng ; 
+ Cấp 3: cả lá non và lá thành thục cuộn lại;  lá thành thục chuyển sang màu vàng xanh ; 
+ Cấp 4: lá khô và rụng (tỷ lệ lá bị rụng > 50%) ; 
+ Cấp 5: cây chết (tỷ lệ cây chết >50%) . 
5.1.5.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận  rõ mức độ chống chịu theo cấp hại.  
5.1.6  Đánh giá khả năng chống chịu ngập úng  
5.1.6.1  Bố trí khảo nghiệm  TCVN ………:2021  
16 
 Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 10 cây.  
5.1.6.2  Cây giống khảo nghiệm  
Cây sử dụng trong khảo nghiệm là cây được nhân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
bầu 10cm đạt tối thiểu 0,8cm, có ít nhất 2 cành cấp 1 . 
5.1.6.3 Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng có kích thước phù hợp với kích thước 
của cây, hỗn hợp trồng gồm 1/2 đất phù sa + 1/2 cát thô đường kính 0,5  - 1,0mm, mỗi chậu hoặc ô 
được trồng 1 cây. Cây được chăm sóc theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo 
nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc tính của giống cam khảo nghiệm .  
- Phương pháp xử lý ngập: khi cây có ít nhất 1 đợt lộc mớ i, 15 - 20 ngày tuổi, tưới ngập nước và duy trì 
ngập liên tục trong 30 ngày ở mực nước 10cm so với mặt đất.  
- Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: Quan sát sinh trưởng của cây định kỳ 5 ngày/lần trong suốt quá 
trình duy trì ngập úng.  
5.1.6.4  Kết luận khảo n ghiệm  
Đánh giá mức độ chống chịu ngập của giống bằng phương pháp cho điểm:  
+ Mỗi cây sống, sinh trưởng bình thường: 2,5 điểm ; 
+ Mỗi cây bị úa vàng hoặc rụng lá: 1,5 điểm ; 
+ Mỗi cây chết: 0 điểm ; 
Tính đi ểm trung bình/1 cây khảo nghiệm ; 
Kết luận  rõ mức độ chống chịu ngập theo điểm đánh giá . 
5.1.7  Đánh giá khả năng chống chịu mặn  
5.1.7.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 10 cây.  
5.1.7.2  Cây giống khảo nghiệm  TCVN ………:202 1 
17 
 Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây được nhân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
bầu 10cm đạt tối thiểu 0,8cm, có ít nhất 2 cành cấp 1.  
5.1.7.4  Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng có  kích thước phù hợp với kích thước 
của cây, hỗn hợp trồng gồm 1/2 đất phù sa + 1/2 cát thô đường kính 0,5  - 1,0mm, mỗi chậu hoặc ô 
được trồng 1 cây. Cây được chăm sóc theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo 
nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc  tính của giống cam khảo nghiệm .  
- Phương pháp xử lý mặn: tưới nước mặn khi cây có ít nhất 1 đợt lộc mới, 15  - 20 ngày tuổi, để độ 
mặn trong đất đạt theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm và duy trì độ mặt liên tục 
trong vòng 60 ngày. Kiểm tra định kỳ 5 ngày 1 lần, nếu độ mặn giảm 10%, bổ sung nước mặn để đất 
có độ mặn theo yêu cầu. Trường hợp cây bị chết khi chưa đủ 60 ngày, dừng xử lý.  
- Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi: quan sát sinh trưởng của cây định kỳ 5 ngày/lần cho đến khi cây 
biểu hiện cấp hại ổn định trong 5 lần theo dõi liên tiếp.  
Đánh giá khả năng chịu mặn theo thang 6 cấp như sau:  
Cấp 0: không có triệu chứng bị hại ; 
Cấp 1: l á úa vàng nhẹ  
Cấp 2: lá úa vàng ;  
Cấp 3: phần mép các lá phía dưới bắt đầu cháy ; 
Cấp 4: toàn bộ lá bị cháy ;  
Cấp 5: cây chết .  
5.1.7.4  Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ hại theo cấp hại ở nồng độ mặn khảo nghiệm.  
5.1.8  Đánh giá khả năng chống chịu phèn  
5.1.8.1  Bố trí khảo nghiệm  
Khảo nghiệm được tiến hành trong nhà lưới, bố trí theo kiểu tuần tự, nhắc lại 3 lần, mỗi lần nhắc tối 
thiểu 10 cây.  
5.1.8.2  Cây giống khảo nghiệm  TCVN ………:2021  
18 
 Cây sử dụng trong khảo nghiệm: là cây được nh ân từ cành chiết, đường kính thân tại vị trí cách mặt 
bầu 10cm đạt tối thiểu 0,8cm, có ít nhất 2 cành cấp 1.  
5.1.8.3 Tiến hành khảo nghiệm  
- Trồng và chăm sóc: cây được trồng trong chậu hoặc ô xi măng có kích thước phù hợp với kích thước 
của cây, hỗn hợp trồng gồm 1/2 đất phù sa + 1/2 cát thô đường kính 0,5  - 1,0mm, mỗi chậu hoặc ô 
được trồng 1 cây. Cây được chăm sóc theo quy trình sản xuất do tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo 
nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc tính của giống cam khảo nghiệm  
- Phương pháp xử lý phèn: khi cây có tối thiểu 1 đợt lộc mới, 15  - 20 ngày tuổi, tưới dung dịch muối 
Sulphát nhôm Al 2(SO 4) 3.18H 2O ở nồng độ phù hợp để đạt được độ pH đất theo yêu cầu. Độ ẩm đất 
khi tưới là 75%. Kiểm tra độ pH đất định kỳ 5 ngày 1 lần, trường hợp độ pH đất th ay đổi, điều chỉnh pH 
bằng phương pháp tưới nước (khi pH giảm) hoặc tưới bổ sung muối Sulphát nhôm (khi pH tăng).  
- Duy trì thời gian xử lý phèn liên tục trong 60 ngày. Trường hợp thời gian xử lý phèn chưa đủ 60 ngày 
nhưng cây đã chết, dừng xử lý.  
- Chỉ ti êu và phương pháp theo dõi: quan sát sinh trưởng của cây định kỳ 5 ngày/lần cho đến khi cây 
biểu hiện cấp hại ổn định trong 5 lần theo dõi liên tiếp.  
Đánh giá khả năng chống chịu phèn của giống theo thang 4 cấp như sau:  
+ Cấp 0: cây sinh trưởng bình thường  
+ Cấp 1: cây biểu hiện sinh trưởng không bình thường, sinh trưởng kém  
+ Cấp 2: cây sinh trưởng rất kém  
+ Cấp 3: cây không có khả năng phục hồi  
5.1.8.4   Kết luận khảo nghiệm  
Kết luận rõ mức độ chống chịu phèn của giống theo cấp hại ở độ pH đất tương ứng.  
5.1.9  Xử lý số liệu thống kê  
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù hợp  
5.1.10  Báo cáo k ết quả khảo nghiệm có kiểm soát  
Theo m ẫu tại Phụ lục D của Tiêu chu ẩn này.  
5.2  Khảo nghiệm đồng ruộng  TCVN ………:202 1 
19 
 Sử dụng để đánh giá các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng của giống cam quy định tại Bảng 1 
của Tiêu chuẩn này.  
5.2.1  Khảo nghiệm diện hẹp  
5.2.1.1   Vùng khảo nghiệm   
Phân 3 vùng khảo nghiệm theo ngưỡng nhiệt độ tối thấp trung bình của tháng lạnh nhất trong năm, cụ 
thể: 
Vùng 1: Nhiệt độ tối thấp trung bình <12 oC ±1oC; 
Vùng 2: Nhiệt độ tối thấp trung bình 1 4oC - 20oC±1oC; 
Vùng 3: Nhiệt độ tối thấp trung bình >2 1oC. 
5.2.1.2  Số điểm và đ ịa điểm khảo nghiệm  
Mỗi vùng khảo nghiệm  thực hiện ít nhất 1 điểm  đại diện về điều kiện khí hậu, đất đai  của vùng.  Trường 
hợp tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm trong các điều kiện đặc thù như hạn, úng, mặn, phèn  thì 
phải khảo nghiệm bổ sung ít nhất tại 1 điểm đại diện vùng đặc thù.  
5.2.1.3 Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Quan sát vụ thu hoạch thứ 2 và vụ thứ 3 sau vụ cho quả bói .  
5.2.1.4  Bố trí khảo  nghiệm  
Bố trí theo kiểu tuần tự hoặc khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, nhắc lại 3 lần, tối thiểu 10 cây/lần nhắc.  
5.2.1.5   Cây g iống khảo nghiệm  
Số lượng cây giống khảo nghiệm: tối thiểu 30 cây.  
Cây giống khảo nghiệm có thể là cành chiết hoặc cây ghép. Trường hợp khảo nghiệm tính chống chịu 
hạn, ngập, mặn, phèn tại vùng đặc thù không sử dụng cây ghép.  
5.2.1.6 Quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch  
Tuân thủ theo quy trình do  tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn phù hợp với đặc tính của 
giống cam khảo nghiệm.  
5.2.1.7 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá  
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá quy định tại Bảng 2. Các mẫu quan sát không lấy từ TCVN ………:2021  
20 
 cây ở hàng biên.  
Bảng  2 - Các chỉ tiêu theo dõi và phương  pháp đánh giá khảo nghiệm diện hẹp  đối với cây cam  
STT Chỉ tiêu  Thời điểm  quan 
sát Phương pháp quan sát và đánh giá  
1. Số lượng hạt trung bình trên 
quả  Khi quả chín sinh lý  Tách múi và đếm số hạt của 10 quả 
ngẫu nhiên  
2. Axit tổng số  Khi quả chín sinh lý  Đo dịch quả của 10 quả ngẫu nhiên 
bằng  phương pháp  chuẩn độ NaOH 
theo TCVN 5483:2007 (ISO 750:1998) . 
3. Độ Brix  Khi quả chín sinh lý  Đo dịch quả của 10 quả ngẫu nhiên 
bằng  phương pháp khúc xạ  theo TCVN 
7771:2007 (ISO 2173:2003)  
4. Tỷ lệ dịch quả  Khi quả chín sinh lý  Tỷ lệ dịch quả = khối lượng dịch quả 
ép/khối lượng quả  
 
5. Vitamin C  Khi quả chín sinh lý  Xác định hàm lượng trong 10 quả ngẫu 
nhiên bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao 
theo TCVN 897 7:2011  hoặc phương 
pháp chuẩn độ 2.6D  theo TCVN 
5246:1990 (ST SEV 6245 -1988) . 
6. Tỷ lệ phần ăn được  Khi quả chín sinh lý  Bằng khối lượng thịt quả bao gồm cả 
vách mú i (pulp)/ (khối lượng vỏ + Hạt + 
thịt quả) × 100. Phân tích 10 quả ngẫu 
nhiên để xác định.  
7 Năng su ất  Khi quả chín sinh lý  Cân khối lượng quả của tất cả các 
cây/ô.  
8 Đường kính của lõi quả  Khi quả chín sinh lý  Đo trực tiếp 10 quả cắt dọc  lấy trị số 
trung bình  
9 Đường kính rốn quả  Khi quả chín sinh lý  Cắt dọc quả, đo trực tiếp 10 quả  
10 Đường tổng số  Khi quả chín sinh lý  Xác định hàm lượng trong 10 quả ngẫu 
nhiên bằng phương pháp Bertrand theo 
TCVN 4594 -88. 
11 Độ dày vỏ quả  Khi quả chín sinh lý  Lột rời vỏ quả và đo trực tiếp vỏ của 10 
quả ngẫu nhiên  
12 Tỷ lệ đường tổng số /Axit tổng Khi quả chín sinh lý  Giá trị đường tổng số chia cho giá trị TCVN ………:202 1 
21 
 số axit tổng số  
13 Hình dạng quả  Khi quả chín sinh lý  Quan sát ngẫu nhiên 10 quả, đối chiếu 
với hình dạng mẫu trong Bảng mô tả 
cây có múi tại Phụ lục A.  
14 Màu sắc vỏ quả  Khi quả chín sinh lý  Quan sát ngẫu nhiên 10 quả, đối chiếu 
với bảng màu mẫu trong Bản mô tả cây 
có múi tại Phụ lục B  
15 Độ dễ bóc vỏ  Khi quả chín sinh lý  Bóc ngẫu nhiên 10 quả và đánh giá 
bằng cảm quan  
16 Bám dính gi ữa các múi hay 
độ dễ tách của múi  Khi quả chín sinh lý  Bóc ngẫu nhiên 10 quả và đánh giá 
bằng cảm quan  
17 Màu sắc thịt quả Khi quả chín sinh lý  Quan sát 10 quả ngẫu nhiên, đối chiếu 
với bảng màu mẫu trong Bản  mô tả cây 
có múi tại Phụ lục C.  
18 Sự liên kết của các tép quả  Khi quả chín sinh lý  Bóc ngẫu nhiên  10 quả và đánh giá 
bằng cảm quan.  
19 Độ dai của vách múi  Khi quả chín sinh lý  Bóc ngẫu nhiên 10 quả và đánh giá 
bằng cảm quan.  
20 Hương  Khi quả chín sinh lý  Bóc ngẫu nhiên 10 quả và đánh giá 
bằng cảm quan.  
21 Vị  Khi quả chín sinh lý  Bóc ngẫu nhiên 10 quả và đánh giá 
bằng cảm quan.  
22 Rốn quả  Khi quả chín sinh lý  Quan sát ngẫu nhiên 10 quả và đánh 
giá tỷ lệ % số quả có rốn  
23 Thời gian ra hoa  
(bắt đầu -kết thúc)  Khi cây bắt đầu ra 
hoa Theo quan sát  
24 Thời gian thu hoạch  
(bắt đầu -kết thúc)  Khi cây bắt đầu thu 
hoạch  Theo quan sát  
25 Thời gian lưu giữ quả trong 
điều kiện bình thường  Khi thu hoạch  Quan sát 10 quả ngẫu nhiên từ khi thu 
hoạch đến khi quả bị thối hỏng  
 
5.2.1.8  Xử lý số liệu thống kê  
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù  hợp TCVN ………:2021  
22 
 5.2.1.9  Báo cáo kết quả khảo nghiệm  diện hẹp  
Theo m ẫu tại Phụ lục D của Tiêu chu ẩn này  
5.2.2  Khảo nghiệm diện rộng  
5.2.2.1  Phân vùng khảo nghiệm  
Phân 3 vùng khảo nghiệm theo ngưỡng nhiệt độ tối thấp trung bình của tháng lạnh nhất trong năm, cụ 
thể: 
Vùng 1: Nhiệt độ tối thấp trung bình <12 oC ±1oC; 
Vùng 2: Nhiệt độ tối thấp trung bình 1 4oC - 20oC±1oC; 
Vùng 3: Nhiệt độ tối thấp trung bình >21oC. 
5.2.2.2  Số điểm và địa điểm khảo nghiệm  
Mỗi vùng khảo nghiệm  thực hiện ít nhất 3 điểm đại diện cho 3 tiểu vùng khí hậu và đất đai ở các vùng 
sản xuất cam phổ biến. Trường hợp tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm trong các điều kiện đặc thù 
như hạn, úng, mặn, phèn thì phải khảo nghiệm bổ sung ít nhất tại 1 điểm đại diện vùng đặc thù.  
5.2.2.3  Thời gian và số vụ khảo nghiệm  
Quan sát vụ thu hoạch thứ 2 và vụ thứ 3 sau vụ cho quả bói.  
5.2.2.4  Bố trí khảo  nghiệm  
Bố trí trên ô lớn, không nhắc lại, tối thiểu 100 cây/ô.  
5.2.2.5  Cây g iống khảo nghiệm  
Số lượng cây giống khảo nghiệm: tối thiểu 100 cây . 
Cây giống khảo nghiệm có thể là cành chiết hoặc cây ghép . Trường hợp khảo nghiệm tính chống chịu 
hạn, ng ập, mặn, phèn tại vùng đặc thù , không sử  dụng cây ghép . 
5.2.2.6  Quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch  
Tuân thủ theo quy trình  do chủ sở hữu giống hoặc tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm  biên soạn 
phù hợp với đặc tính của giống cam khảo nghiệm.  
5.2.2.7  Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá  
Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá quy định ở Bảng 2. Đối với  chỉ tiêu năng su ất, chia ô TCVN ………:202 1 
23 
 khảo nghiệm thành 5 điểm theo đường chéo , mỗi điểm cân khối lượng quả từ 10 cây ngẫu nhiên, lấy 
năng suất trung bình của 1 cây nhân với số cây trên ô khảo nghiệm.  
Các mẫu quan sát không lấy từ cây ở hàng biên.  
5.2.2.8  Xử lý số liệu thống kê  
Sử dụng phần mềm thống kê sinh học phù hợp . 
5.2.2.9  Báo cáo kết quả khảo nghiệm  diện rộng  
Theo m ẫu tại Phụ lục D của Tiêu chu ẩn này . 
5.3. Yêu cầu về địa điểm, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị phục vụ khảo nghiệm   
5.3.1. Yêu cầu đối với khảo nghiệm có kiểm soát  
- Có nhà lưới/ nhà kính để lây bệnh nhân tạo và đánh giá các điều kiện bất thuận;  
- Có ô xi măng hoặc chậu thí nghiệm được thiết kế phù hợp cho từng nội dung khảo nghiệm;  
- Đối với khảo nghiệm đánh giá khả năng chống chịu với bệnh hại phải có:  
+ Buồng sinh thái tạo  ẩm và duy trì nhiệt độ, ẩm độ ổn định;  
+ Thiết bị theo dõi nhiệt độ và ẩm độ;  
+ Phòng thí nghiệm và trang thiết bị để phân lập, nhân nuôi, lưu giữ, lây nhiễm và kiểm tra sự 
hiện diện của tác nhân gây bệnh gồm: buồng cấy, tủ định ôn, máy lắc, máy ly tâm, m áy ly tâm lạnh, 
kính hiển vi, tủ lạnh, tủ ổn nhiệt, máy ảnh, máy điện di, thiết bị PCR, buồng UV, máy tính kết nối với 
buồng UV, Votex, máy chỉnh pH, cân điện tử.  
- Có trang thiết bị (máy tính, máy in, thiết bị ghi hình), phần mềm phục vụ cho việc xử lý số  liệu thống 
kê kết quả khảo nghiệm;  
- Có đ ầy đủ trang thiết bị phục vụ quan sát các chỉ tiêu khảo nghiệm như kính lúp, kính hiển vi, máy 
ảnh. 
5.3.2  Yêu cầu đối với khảo nghiệm đồng ruộng  
- Có hoặc thuê diện tích đất phù hợp để trồng số cây tối thiểu quy định tại mục;  
- Trang thiết bị phục vụ cho việc nhập số liệu, xử lý số liệu thống kê kết quả khảo nghiệm: máy tính, 
máy in, thiết bị ghi hình, phần mềm máy tính liên quan;  TCVN ………:2021  
24 
 - Trang thiết bị, dụng cụ quan sát theo yêu cầu tại Bảng 3  
 
Bảng  3 - Yêu cầu trang thiết bị, dụng cụ quan sát một số chỉ tiêu giá trị canh tác, giá trị sử dụng  
đối với khảo nghiệm giống cam trên đồng ruộng  
STT Chỉ tiêu  Tên trang thiết bị, dụng cụ  
1.  Năng su ất  Cân  
2.  Axit tổng số  Máy chuẩn độ điện thế  
3.  Độ Brix  Chiết quang kế (Refractormeter: 0  - 85%)  
4.  Tỷ lệ dịch quả  Cân điện tử hoặc ống đong/becker 1000  - 2000ml/50 -
100ml, chia vạch 1  - 10ml  
5.  Vitamin C  Máy chuẩn độ điện thế; hoặc sắc ký lỏng cao áp (HPLC)  
6.  Tỷ lệ phần ăn được  Cân điện tử  
7.  Đường kính của lõi quả  Thước kẹp hiện số (0  - 300mm)  
8.  Đường kính rốn quả  Thước kẹp hiện số (0  - 300mm)  
9.  Đường tổng số  Bộ hút chân không; phễu lọc G4; máy chuẩn độ điện thế, 
hoặc sắc ký lỏng cao áp (HPLC)  
10.  Độ dày vỏ quả  Thước kẹp hiện số (0  - 300mm)  
11.  Thời gian lưu giữ quả trong 
điều kiện bình thường  Tủ hoặc buồng chứa có thể ổn định nhiệt độ  
12.  Hình dạng quả  Thước kẹp hiện số  0  - 300mm  
13.  Màu sắc vỏ quả  Máy so màu  
14.  Màu sắc thịt quả Máy so màu hoặc thẻ so màu  
 
 
 
  TCVN ………:202 1 
25 
 Phụ lục A  
(Quy định )  
Hình dạng quả cam   
 
1 - Dạng cầu ( Spheroid )  2 - Dạng bầu dục ( Ellipsoid )           
3 - Dạng quả lê ( Pyriform )  4 - Dạng không đối xứng ( Oblique (asymmetric) ) 
5 - Dạng dẹt (Obloid)    6 - Dạng trứng ( Ovoid )   
7 -  Dạng khác, ghi rõ ( Other ) ……………………………………………………………….  
 
 
 
 
  TCVN ………:2021  
26 
 Phụ lục B  
(Quy định)  
Màu sắ c vỏ quả cam   
 
 
  
  
Xanh  Vàng xanh  Vàng  
 
  
 
Màu kh ác 
Cam  Cam đậm  Ghi rõ  
  
TCVN ………:202 1 
27 
 Phụ lục C   
(Quy định)  
Màu sắc thịt quả cam  
 
 
 
 
 
 
Vàng  Cam nhạt  Cam  
 
  
 
Màu kh ác 
Cam đậm  Đỏ Ghi rõ  
 
  TCVN ………:2021  
28 
 Phụ lục D 
(Quy định)  
 Mẫu báo cáo k ết quả khảo nghi ệm 
 
TÊN TỔ CHỨC KHẢO NGHIỆM  
 
Số:.....................  CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM  
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc  
............... ., ngày ....... tháng ........ .năm ..... 
 
BÁO CÁO K ẾT QU Ả KHẢO NGHI ỆM GI ỐNG CÂY TR ỒNG 
I. Thông tin chung  
1. Tên, địa chỉ tổ chức khảo nghiệm:  
2. Tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân yêu cầu khảo nghiệm:  
3. Tên giống khảo nghiệm : 
4. Nội dung khảo nghiệm (có kiểm soát, diện hẹp, diện rộng) : 
5. Vùng khảo nghiệm (đối với khảo nghiệm đồng ruộng):  
II. Địa điểm, thời gian và phương pháp khảo nghiệm  
1. Địa điểm và thời gian khảo nghiệm (thống kê đầy đủ các địa điểm khảo nghiệm)  
Địa điểm khảo nghiệm  Ngày trồng  Ngày kết thúc  
   
   
2. Phương pháp bố trí khảo nghiệm (báo cáo đầy đủ, chi tiết phương pháp khảo nghiệm theo các 
nội dung hướng dẫn tại mục 5  của Tiêu chuẩn này).  
III. Kết quả khảo nghiệm  TCVN ………:202 1 
29 
 Báo cáo đầy đủ kết quả theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng theo 
hướng dẫn tại mục 5 .1, mục 5.2 và mục 5.3.  
IV. Kết luận  
1. Kết luận rõ giống có đạt Tiêu chuẩn về giá trị canh tác, giá trị sử dụng đối với các chỉ tiêu yêu 
cầu mức giới hạn không?  
2. Kết luận rõ mức giá trị đạt được đối với các chỉ tiêu về giá trị canh tác, giá trị sử dụng không 
yêu cầu mức giới h ạn, nêu rõ điều kiện khảo nghiệm, thời điểm quan sát  để đạt mức giá trị đó.  
Tổ chức khảo nghiệm  
(Ký tên, đóng dấu)  Người viết báo cáo  
 
 
 
 
 
 
 
 
  TCVN ………:2021  
30 
 Thư mục tài liệu tham khảo  
[1] Bộ Nông nghiệp và PTNT (2007),  Quy phạm khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính 
ổn định của  giống cam, quýt (Tiêu chuẩn ngành – 10TCN:2007) . 
[2] Bộ Nông nghiệp và PTNT (2010),  Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 -38: 2010/BNNPTNT: Quy 
chuẩn kỹ thuật Quốc gia về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng.  
[3] Bộ Nôn g nghiệp và PTNT (2012),  Quy chuẩn Quốc gia QCVN 01 – 119: 2012/BNNPTNT về 
phương pháp điều tra phát hiện sinh vật hại trê n cây ăn quả có múi.  
[4] Viện Bảo vệ thực vật (1 997), Phương pháp điều tra phát hiện sâu bệnh hại cây trồng, Nhà xuất 
bản Nông nghiệp, Hà Nội.  
[5] Benfradj N., Metoui N., M’Hamdi NB (2016 ), Journal of Phytopathology and Pest Management 3 
(3): 63 -75. 
[6] Donald T., Judson M., George A. (2001 ), “Citrus red mite in Arizona”, The University of Arizona 
Press, Yuma, USA, P. 1 -2. 
[7] Erwin DC, Ribeiro OK, (1996 ), Phytophthora diseases worldwide. APS Press, USA: American 
Phytopathology Society.  
[8] Fatima A., Ghaz anfar, M., Raza, W., Ahmad, S. ( 2019 ),  Screening of Citrus Cultivars Against 
Citrus Canker and Its Allelopathic Management, 2: 1 -6. 
[9] Grimm GR, Hutchinson DJ. (1973 ), A procedure for evaluating resistance of citrus seed ling to 
Phytophthora parasitica,  Plant diseas e report 57: 669 -672.  
[10] Irshad U, Mukhtar T., Ashfaq M., Kayani MZ., Kayani SB., Hanif M., Aslam S. (2012 ), 
Pathogenicity of citrus nematode (Tylenchulus semipen etrans) on Citrus jambhiri),  The Journal 
of Animal & Plant Sciences, 22(4): 1014 -1018 . 
[11] Lester W.  Burgess, Timothy E. Knight,  Len Tesoriero, Phan Thúy Hiền ( 2009 ), 
Diagnostic manual for plant diseases in Vietnam.  
[12] Matthew LR & Hall DG  (2013 ), Resistance of Poncirus and Citrus × Poncirus 
Germpla sm to the Asian Citrus Psyllid, Crop Sci. 53:183 –188. 
[13] Lei Zhang . Tinglu Yuan . Yanzhang Wang . Dong Zhang . Tingting Bai . Shengtao Xu . 
Yunyue Wa ng . Weihua Tang . Si -Jun Zheng,  Identification and evaluation of resistance to 
Fusarium oxysporum f. sp. cubense tropical race 4 in Musa acuminata Pahang, Springer Na ture 
B.V, 15 June 2018.  
[14] UPOV (2019),  Guideline for conduct of tests for distinctness, uniformity and stability - 
Citrus  L. - Group 2: Oranges (document TG/202/1 Rev. 2).