SIĞIR Cİ NSİ EVCİL HAYV ANLARIN SPERMASI NIN İTHALATINDA 
UYGULANACAK HAYV AN SAĞLIĞI ŞARTLARININ BELİRLENMESİNE DAİR 
YÖNET MELİK TASLAĞI  
 
BİRİNCİ BÖLÜM  
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar  
 
Amaç   
MADDE 1 – (1) Bu Yönet meliğin amacı, sığır cinsi hayvanlarının  sperması nın 
ithalatında uygulanacak hayvan sağlığı şartlarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.  
Kapsam  
MADDE 2 – (1) Bu Yönet melik, sığır cinsi hayvanların sperması nın ithalatında 
uygulanacak hayvan sağlığı şartları  ile izinli ülke listesinin hazırlanmasına ilişkin hususları 
kapsar.  
(2) Bu Yönet melik özel olarak spermanın dağıtımını ve genel olarak suni tohumlama 
düzenlenm elerine  ilişkin ulusal zooteknik hükümleri kapsamaz . 
 Dayanak  
  MADDE 3  – (1) Bu Yönet melik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, 
Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun  4 üncü ve 34  üncü  madde lerine dayanılarak  
hazırlanmıştır.       
  Tanımlar  
  MADDE 4 – (1) Bu Yönet melikte geçen;  
 a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,  
 b) Merkez veteriner hekimi: Bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere sperma toplama 
ve depolama merkezlerinde günlük olarak uyulmasından sorumlu görevli veteriner hekimi,  
c) Onaylı laboratuvar: Bakanlığın bu Yönetmelikteki testleri yürütmek üzere 
yetkilendireceği ihracatçı ülkede ki laboratuvarı,   
ç) Resmi veteriner hekim: Gönderici ülke merkezi yetkili makamı tarafından 
belirlenen veteriner hekimi,  
d) Sevkiyat: Tek bir sertifika kapsamındaki sperma miktarını,  
e) Sığır cinsi hayvan: Et üretimi , süt üretimi, damızlık veya diğer amaçlarla yetiştirilen 
Bison bison ve Bubalus bubalus türü hayvanlar dâhil her yaştaki sığır ve mandaları,  
f) Sperma: Sığır cinsi evcil hayvanların hazırlanmış veya seyreltilmiş ejakülatını,  
 g) Sperma depolama merkezi: Suni tohumlamada kullanılmak için spermanın 
depolandığı resmi olarak onaylı ve resmi denetime tabi gönderici ülkede bulunan tesisi,   
 h) Sperma toplama merkezi: Suni tohumlamada kullanılmak için sperman ın üretildiği 
resmi olarak onaylı ve resmi denetim e tabi gönderici ülkede bulunan  tesisi,   
 ı) Toplama: Herhangi bir zamanda donörden alınan sperma miktarını,  
i) Toplama ülkesi: Sperman ın toplandığı ve gönderildiği ülkeyi,    
  
ifade eder.  
 
İKİNCİ BÖLÜM  
İthalat Şartları  
 
İzinli ülkeler  
MADDE 5 – (1) Sığır cinsi hayvanların spermas ının ithalatına yalnızca Bakanlıkça  
hazırlanan liste de yer alan ülkelerden izin verilir.  (2) İhracatçı ülkenin en azından ulusal mevzuatta belirlenen hayvan sağlığı  şartları , 
merkezlerin onaylanmasına ilişkin kurallar ile ve teriner sağlık sertifikalarında belirtilen özel 
gereklilikler ve özel hayvan sağlığı şartlarını karşılaması gerekir.  
(3) Bir ülkenin birinci fıkrada bahsedilen izinli ülke listesinde yer al masına karar 
verilmesinde özellikle aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınır.  
a) İhracatçı ülkedeki çiftlik hayvanlarının, diğer evcil ve yabani hayvanların sağlık 
statüsü, Türkiye’deki hayvan sağlığını tehlikeye sokabilecek özellik le egzotik hayvan 
hastalıkları il e ihracatçı ülkenin çevresel sağlık durumu,  
b) İhraca tçı ülkenin Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı (OIE) üyesi olup olmadığı, 
özellikle OIE tarafından listelenen hastalıklar olmak üzere topraklarında bulaşıcı veya salgın 
hayvan hastalıklarının varlığına ilişkin ihracatçı ülke tarafından sağlanan bilgilerin düze nli ve 
hızlı olup olmadığı,   
c) İhracatçı ülkenin hayvan hastalıklarının önlenmesi ve kontrol üne ilişkin mevzuatı,  
ç) İhracatçı ülkedeki y etkili veteriner makamı ve denetim birimlerinin o rganizasyon 
yapısı ile  bu birimlerin yetkileri,  
d) Salgın ha stalık ların önlenmesi ve kontrolüne ilişkin  ihracatçı ülkede ki tedbirlerin 
organizasyonu ve uygulanması,  
e) Bu Yönet meliğin uygulanabileceğine ilişkin ihracatçı ülkenin vereceği garantiler.  
(4) Bakanlık b irinci fıkrada bahsedilen izinli ülke liste lerinin güncel  halinin kamuoyu 
tarafından ulaşılabilir olması nı sağlar.  İzinli ülke listes i Bakanlık tarafından elektronik 
ortamda  yayınlanabilir.  
İhracatçı ülkeler tarafından verilecek garantiler  
MADDE 6 – (1) Sığır cinsi hayvanların sperması nın ithalatına  yalnızca 5 inci 
maddenin birinci fıkrasında  bahsedilen izinli ülke listesinde yer alan bir ülkedeki sperma 
toplama veya depolama merkezinden gönderilmesi ve bu merkezler için ihracatçı ülke yetkili 
makamı tarafından aşağıdaki koşulların sağlanabileceğine dair garanti lerin verilmesi halinde 
izin verilir .  
a) Sperma toplama veya depola ma merkezlerinin Ek-1’de yer alan merkezlerin resmi 
onayına ilişkin koşullara  uygun olarak onaylanması ve Ek-2’de yer alan merkezlerin resmi 
denetim e ilişkin gerekliliklerin sağlanması,  
b) Sperma toplama veya depolama merkezlerinin i hracatçı ülke yetkili makamı 
tarafından Türkiye’ye ihracat için resmi olarak onaylanmış olması,  
c) Sperma toplama veya depolama merkezlerinin , merkez veteriner hekimi ta rafından 
denetim altında tutuluyor olması,  
ç) Sperma toplama veya depolama merkezlerinin i hracatçı ülke resmi veteriner hekimi 
tarafından  yılda en az iki defa denetleniyor olması.  
(2) 5 inci maddenin birinci fıkrasında  bahsedilen izinli ülke listesinde yer alan 
ihracatçı ülkenin yetkili mak amı, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen koşullara uygun 
olarak onayladığı  ve Türkiye’ye sperma gönderilebilecek sperma toplama ve dep olama 
merkezlerinin listesiyle ilgili Bakanlığa bilgi veri r.  
(3) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen koşulları karşılamayan sperma toplama 
veya depolama merkezlerinin onayı i hracatçı  ülke yetkili makam ı tarafından askıya alınır 
veya iptal edilir. B u konuda Bakanlık ivedilikle  bilgilendirilir.  
(4) Bakanlık ihracatçı ülke yetkili makam ından aldığı yeni ve güncellenmiş listeleri bu 
maddeye uygun olarak temin eder ve kamuoyu tarafından ulaşılabilir olmasını sağlar. (5) Bu 
maddenin bir örnek uygulanması için ayrıntılı kurallar Bakanlıkça belirlenebilir.  
Hayvan sağlığı şartları  
MADDE 7 – (1) Sperman ın alındığı hayvanlar, bu sperman ın toplanmasından hemen 
sonra en az altı ay süreyle 5 inci maddenin birinci fıkrasına göre hazırlanan listede yer alan 
izinli ülke topraklarında kalmış olmalıdır.  (2) Bakanlık, 5 inci maddenin birinci fıkrası ile b u maddenin birinci fıkrası hükümleri 
saklı kalmak kaydıyla hayvan sağlığı şartlarına uygun olmayan sperman ın izinli ülke 
listesinde yer alan ülkelerden ithalatlarını  onaylamaz.   
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında bahsedilen hayvan sağlığı şartlarının 
belirl enmesinde aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur.  
 a) OIE tarafından listelenen hastalıklar başta olmak üzere, spe rma toplama merkezinin 
çevresindeki bölgenin  sağlık durumu,  
b) Test gereklilikleri de dahil  olmak üzere, sperma toplama merkezindeki sürünün 
sağlık statüsü,  
c) Donör hayvanın sağlı k statüsü ve test gereklilik leri, 
ç) Spermay la ilgili test gereklilik leri. 
(4) Bu maddenin üçüncü fıkrası uyarınca tüberküloz ve bruselloz hastalıkları için 
hayvan sağ lığı şartlarının sağlanması  amacıyla 2/4/2009 tarihli ve 27188 say ılı Resmi 
Gazete’de yayımlanan S ığır Bovine Tüberküloz u Yönet meliği ile 3/4/2009 tarihli ve 27189 
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bruselloz ile Mücadele Yönet meliği ’nde belirtilen 
standart lar esas alınır.  Bakanlık, i lgili ülkenin benzer hayvan sağlığı garantilerini sağlaması 
halinde vaka bazında bu şartlardan feragat edebilir . Bu durumda, söz konusu hayvanların 
sperma toplama merkezlerine girişine izin verilmesi için ilgili  Yönet meliklerde yer alan 
hayvan sağlığı şartlarına en azından eşdeğer olan şartlar ı belirleyebilir.  
Veteriner sağlık sertifikaları  
MADDE 8 – (1) Sperma  ithalatına  yalnızca toplama ülkesinin  resmi veteriner hekimi 
tarafından düzenlenmiş  ve imzalanmış veteriner sağlık sertifikasının ibraz edilmesi halinde 
izin verilir.   
(2) Veteriner sağlık  sertifika sı, 
a) En azından Türkçe ve ihracatçı ülke dilinde düzenlenmiş olmalıdır.  
b) Asıl nüshası sperma ile birlikte gelmelidir . 
c) Tek bir yaprakta n, tek ve ayrılmaz bir yapraktan oluşan iki veya daha fazla sayfadan  
ya da s ınırlı bir sayfa dizisinde belli bir sayfayı belirtmek için numaralandırılmış olan bir dizi 
sayfadan (örnek: dört sayfanın 2. sayfası veya sayfa 2/4 gibi) oluşan kağıda  hazırlanmalıdır.  
ç) Tek bir alıcı için düzenlenmelidir.   
(3)Veteriner sağlık sertifikası Bakanlıkça belirlenen sertifika modeline uygun 
olmalıdır.  
Ülkeye girişte kontroller  
MADDE 9 – (1) Ülkeye girişte 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete’de  
yayımlanan Ürünlerin Ülkeye Girişinde Veteriner Kontrollerinin Düzenlenmesine Dair 
Yönet melik hükümlerine göre kontrollerin özellikle organizasyonu ile takibi  yapılır ve 
koruma tedbirleri aynı Yönet meliğin 22  nci maddesin de bahsedilen prosedüre göre uygul anır. 
İhracatçı ülkede kontroller     
MADDE 10  – (1) Bu Yönet melik hükümlerinin bir örnek  uygulanması zorunlu 
olduğundan Bakanlıkça görevlendirilen  veteriner hekimler tarafından ihracatçı ülke yetkili 
makamları ile işbirliği içerisinde yerinde kontroller yapıl abilir . 
(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen kontrollerin masrafları Bakanlık 
tarafından karşılanır.    
(3) Topraklarında kontrol gerçekleştirilen toplama  ülkesi, görevlerini gerçekleştiren 
veteriner hekimlere  gerekli tüm desteği sağlar.  
(4)  Bakanlık, yapılan incelemenin sonucundan  toplama ülkesini  bilgilendirir.  
(5) Toplama ülkesi  yapılan incelemenin sonucunu dikkate alarak gerekli görüle n tüm 
tedbirleri alır. Toplama ülkesi  bu tedbirleri almadığı takdirde durum Ba kanlık tarafından 
incelenerek 6 ncı maddenin birinci fıkrasında yer alan hükümler e başvurulur.    (6) Özellikle birinci fıkrada bahsedilen kontrollerin yürütülme sıklığı ve yöntemi 
olmak üzere bu maddenin uygulanmasına yönelik genel hükümler Bakanlık tarafı ndan 
belirlenir.  
 
 
 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  
Geçici ve Son Hükümler  
 
Geçiş hükümleri  
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönet melik kapsamında izinli ülke listeleri 
yayınlanıncaya kadar Bakanlık tarafından hastalıklar nedeniyle yasak ya da kısıtlama 
uygulanmayan ülkelerden sperma  ithalatına izin veril ebilir. 
Avrupa Birliği mevzuatına uyum  
 MADDE 11  ‒ (1) Bu Yönet melik, sığır cinsi evcil hayva nların spermasının topluluk 
içi ticaretinde  ve ithalat larında uygu lanacak hayvan sağlığı şartlarına ilişkin 14/6/1988 tarihli 
ve 88/407/AET  sayılı Ko nsey Direktifi  dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum 
çerçevesinde hazırlanmıştır.  
Yürürlük  
MADDE 12  ‒ (1) Bu Yönet meliğin;  
a) 5 inci maddesinin birinci fıkrası yayımı tarihinden itibaren üç yıl sonra,  
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,  
yürürlüğe girer.  
Yürütme  
MADDE 13  ‒ (1) Bu Yönet melik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı 
yürütür.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
EK-1 
MERKEZLERİN RESMİ ONAYINA İLİŞKİN KOŞULLAR  
 
(1) Sperma toplama merkezleri:  
a) Yetkili makam tarafından yetkilendirilmiş bir merkez veteriner hekiminin daimi 
denetimine  tabi olmalıdır . 
b) Bu merkezler asgari olarak ;  
1) İzolasyon tesisleriyle birlikte hayvan barınağı na,  
2) Ekipmanın temizlik, dezenfeksiyon ve sterilizasyonu için ayrı bir oda da dahil olmak 
üzere sperma toplama tesisleri ne,  
3) Sperma işleme odası na (aynı alanda olmayabilir) ,  
4) Sperma depolama odası na (aynı alanda olmayabilir)  
sahip olmalıdır . 
c) Dışarıdaki hayvanlarla teması önleyecek şekilde inşa veya izole edilmelidir . 
ç) Hayvan barınağı ve sperma toplama, işleme ve depolama tesisleri ; kolayca temizlenip 
dezenfekte edilebilecek şekilde inşa edilmelidir . 
d) Hayvanlar normal de kaldıkları yer ile doğrudan hiçbir irtibatı olmayan kalabilecekleri izole 
bir yere sahip olmalıdır .  
e) Hayvan ların kaldıkları yer  sperma işleme odasından fiziksel olarak ayrı  ve her iki si de   
sperma depolama odasından  ayrı olarak tasarlanmalıdır.  
(2) Sperma depolama merkezleri:  
a) Yetkili makam tarafından yetkilendirilmiş bir merkez veteriner hekiminin daimi 
denetimine  tabi olmalıdır .  
b) Dışarıdaki hayvanlarla teması önleyecek şekilde inşa veya izole edilmelidir . 
c) Depolama tesisleri kolayca temizlenip dezenfekte edilebilecek şekilde inşa edilmelidir.  
 
 
 
 
 EK-2  
MERKEZLERİN RESMİ DENETİMİNE İLİŞKİN KOŞULLAR  
(1) Toplama merkezleri:  
a) Denetimler , sadece sperması toplanacak hayvan türünü içerecek şekilde  yapılmalıdır . 
Toplama merkezinin normal şekilde işlemesi için gerekli olan diğer evcil hayvanlar da 
merkez veteriner hekimi tarafından  belirlenen  şartlara sahip olmaları ve sperması topl anacak 
türler açısından enfeksiyon riski taşımamaları koşuluyla kabul edilebilir . 
b) Merkezdeki tüm sığır cinsi hayvanların kayıtlarının tutulduğuna dair denetimler 
yapılmalıdır. Kayıtlarda ırka ilişkin detaylar, doğum tarihi ve her hayvanın kimlikleri ile 
hastalıklar yönünden kontrol kayıtları ve her hayvan için yürütülen tüm aşılamalar yer 
almalıdır.   
c) Onay ve denetim  koşullarına  yönelik  sürekli kontroller in kapsamı , yılda en az iki kez resmi 
veteriner hekim tarafından düzenli olarak denetlenmelidir . 
ç) Giriş izni olmayan kişilerin girmesi nin önlen diği ve  giriş izni olan ziyaretçiler in merkez 
veteriner hekiminin belirlediği şartlar ı yerine getirdiği denetlenmelidir.  
d) Hastalıkların yayılmasını kontrol altına almak  amacıyla  uygulanan dezenfeksiyon 
prosed ürleri ve hijyen tekniklerine yönelik eğitim almış ve teknik olarak yeterli personel 
çalıştırılmalıdır;  
e)  Aşağıdaki koşullara göre denetim ler yapılmalıdır : 
1) Sadece onaylı bir merkezde toplanan spermanın diğer sperma sevkiyatlarıyla temas 
etmeksizin onaylı merkezlerde işlenm iş ve saklanmı ş olması .  
Derin dondurulmuş embriyolar aşağıdaki koşullar sağlanmak kaydıyla onaylı 
merkezlerde depolanabilir:  
- Söz konusu depolama işleminin yetkili makam tarafından onaylanmış olması,  
- Sığır cinsi evcil hayvanların  embriyoların ın ithalatı na ilişkin hayvan sağlığı 
koşullarını n ulusal mevzuat  gerekliliklerini karşılaması  embriyoların onaylı spermanın 
depolanması amacıyla tesislerdeki ayrı depolama konteynırları içerisinde depolanması;  
2) Spermanın toplanması, işlenmesi ve depol anması işlemlerinin sadece bu  amaçla 
kullanılan tesislerde ve en sıkı hijyen koşulları altında  gerçekleştirilmesi;  
3) Tek kullanımlık araçlar dışında toplama ve işleme sırasında sperma veya donörle 
temas eden tüm araçların kullanılmadan  önce uygun şekilde dezenfekte veya sterilize 
edilmesi;  
4) Katkı maddeleri veya seyrelti k de dahil  olmak üzere spermanın işlenmesi sırasında 
kullanılan hayvansal ürünlerin hayvan sağlığı açısından risk teşkil etmeyen kaynaklardan elde edilmesi ya da kullanım öncesi söz konusu riski önleyecek şekilde 
muamele edilmesi;  
5) Tek kullanımlık konteynırlar dış ında depolama ve taşıma konteynırlarının her 
dolum işleminin başlamasından önce uygun şekilde dezenfekte veya sterilize edilmesi;  
  6) Kryojenik ajanın  daha önce diğer hayvansal ürünler için kullanılmamış olması;  
7) Her payet in  sperma  dozunun sperma toplama tarihi, donör hayvanın ırk ve kimliği 
ile merkezin onay numarasının kolayca anlaşılabileceği şekilde işaretlenmesi;  
8) Depolama biriminin ikinci maddedeki sperma depolama merke zleri denetim iyle 
ilgili özel koşullarla uyumlu olması.  
(2) Depolama merkezleri:  
a) Tüm sperma hareketleri (merkeze ve merkezden dışarıya) ve burada sperması saklanan 
donör boğaların durumu kayıt altına alınmalı ve bu Yönet melik gereklilikleriyle uyumlu 
olmak üzere denetlenmelidir . 
b) Onay ve denetim koşullarına yönelik  sürekli kontrollerin kapsamı, yılda en az iki kez resmi 
veteriner hekim tarafından düzenli olarak denetlenmelidir.   
c) Giriş izni olmayan kişilerin girmesinin önlendiği ve giriş izni olan ziyaretçiler merkez 
veteriner hekiminin belirlediği şartları yerine ge tirdiği denetlenmelidir.  
 ç) Hastalıkların yayılmasını kontrol altına almak  amacıyla uygulanan dezenfeksiyon 
prosedürleri ve hijyen tekniklerine yönelik eğitim almış ve teknik olarak yeterli personel 
çalıştırılmalıdır.  
 d) Aşağıdaki koşullara göre denetim ler yapılmalıdır : 
1)  Sadece bu Yönet melikle uyumlu olarak onaylanan toplama merkezlerinde toplanan 
sperma diğer sperma sevkiyatlarıyla temas etmeksizin onaylı depolama merkezlerinde 
depolanabilir.  
İlave olarak, sadece onaylı bir toplama ve depolama merkezinden gelen, olası tüm 
sağlık güvencelerini sağlayan koşullar altında nakledilen ve diğer sperma 
sevkiyatlarıyla temas etmeyen sperma onaylı bir depolama merkezine getirilebilir.  
Derin dondurulmuş embriyolar aşağıdaki koşullar sağlanmak kaydıyla onay lı 
merkezlerde depolanabilir:  
-  Söz konusu depolama işleminin yetkili makam tarafından onaylanmış olması,  
- Sığır cinsi evcil hayvanların embriyolarının ithalatına ilişkin hayvan sağlığı 
koşullarının ulusal mevzuat gerekliliklerini karşılaması Embriyoları n onaylı spermanın 
depolanması amacıyla tesislerdeki ayrı depolama konteynırları içerisinde depolanması;  2)  Spermanın depolanması sadece bu amaçla kullanılan tesislerde ve en sıkı hijyen 
koşullar ı altında gerçekleştirilmelidir.  
3) Tek kullanımlık aletler dışında spermayla temas eden tüm aletler kullanım 
öncesinde uygun şekilde deze nfekte ve sterilize edilmelidir.  
4) Tek kullanımlık konteynırlar dışında depolama konteynırları ve taşıma konteynırları 
her dolum işleminin başlamasından önce uygun şekilde dezen fekte veya sterilize 
edilmelidir.  
5)  Kryojenik ajanın  daha önce diğer hayvansal ürünler için kullanılmamış olması;  
6)  Her payetin  sperma dozunun sperma toplama tarihi, donör  hayvanın ırk ve kimliği 
ile toplama merkezinin onay numarasının kolayca anlaşılabileceği şekilde 
işaretlenme lidir.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EK 3 
HAYVANLARIN ONAYLANMIŞ SPERMA MERKEZLERİNE HAREKET LERİNDE  
UYGULANACAK KOŞULLAR  
 
(1) Bir sperma toplama merkezine kabul edilen tüm sığır cinsi hayvanlar için aşağıdaki 
gereklilikler geçerlidir:  
a)Yetkili makam tarafından özel olarak onaylanan ve en azından aynı sağlık statüsüne sahip 
çift tırnaklı hayvanların bulunduğu  bir yerde en az 28 gün karantinaya tabi tutulmuş olma lı; 
b) Bu maddenin (a) bendinde tanımlandığı üzere karantinada kalmadan önce 2 Nisan 2009 
tarih ve 27188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sığır Bovine Tüberkülozu Yönet meliği ve 
3 Nisan 2009 tarihli ve 27189 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bruselloz  ile Mücadele 
Yönet meliği uyarınca tüberküloz ve brusellozdan resmen ar i bir sürüye ait olmalı  ve 
hayvanlar daha önce sağlık statüsü daha kötü olan bir sürüde tutulmamış olmalı ; 
c) 23 Aralık 2011 tarih ve 28151 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sığırlarda Löykoz 
Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönet meliği uyarınca enzootik sığır löykozundan 
resmen ar i bir sürüye ait olmalı veya yavrunun ayrılmasından sonra yapılan löykoz test 
sonucu negatif  olan dişilerden elde edilmelidirler.  Bu gerekliliğin yerine  getirilemediği 
durumda, donör iki yaşına gelene ve EK-4’ün 1 inci maddesi nin (c) bendin deki test negatif 
sonuçlanana kadar ticarete konu olamaz;  
     ç) Bu maddenin (a) bendinde belirtilen karantina periyodundan önceki 28 gün içerisinde 
hayvanlar aşağıdak i testlere tabi tutulmalı ve bu bendin 5 inci alt bendinde  belirtilen   
BVD/MD antikor testi haricinde tüm testlerde negatif sonuç elde edilmelidir:  
 1) Sığır tüberkülozu için  Sığır Bovine  Tüberkülozu Yönet meliği’nde belirtilen 
prosedüre uygun olarak  intradermal tüberkülin testi;  
 2) Sığır brusellozu için Bruselloz ile Mücadele Yönet meliği ’nde belirtilen  prosedüre 
uygun olarak bir serolojik test ;  
     3) Enzootik sığır löykozu için  Sığırlarda Löykoz Hastalığına Karşı Korunma ve 
Mücadele Yönet meliği’nde  belirtilen prosedüre uygun olarak bir serolojik test ;  
    4) IBR/IPV için, hayvanların OIE Kara Hayvanları Sağlık Kodunun IBR/IPV  
Bölümü'nde  tanımlandığı üzere ari bir sürüden gelmemesi halinde kan numunesinde 
serolojik test (tam virüs);  
    5) BVD/MD için,  
      - Virüs antijeni için virüs izolasyon testi, ve  
      - Antikorların varlığını veya yokluğunu belirlemek için yapılacak bir serolojik test  Yetkili makam karantina istasyonunda toplanan numunelerde yapılacak olan ve bu 
bentte atıfta  bulunulan testler in yapılmasına izin  verebilir. Bu durumda bu maddenin 
(a) bendinde atıfta bulunulan karantina süresi numune alma tarihinden önce 
başlamayabilir. Bununla birlikte, bu bentte  atıfta bulunulan testlerin herhangi birisinde 
pozitiflik tespit edilm esi halinde, ilgili hayvan hemen izolasyon biriminden 
çıkarılmalıdır. Grup halinde izolasyon uygulanması durumunda,  bu maddenin (a)  
bendinde  atıfta bulunulan karantina süresi, pozitiflik tespit edilen hayvan çıkarılıncaya 
kadar geri kalan hayvanlar için başlatılmaz.  
d) Bu maddenin (a)  bendinde atıfta bulunulan karantin a dönemi içerisinde, ve karantinaya 
kabul edildikten en az 21 gün sonra ( Campylobacter fetus ssp. venerealis ve Trichomonas 
foetus etkenlerinin varlığının araştırılması amacıyla karantinaya  kabul edildikten en az yedi (7) 
gün sonra) BVD/MD antikor testi dışında her durum için negatiflik elde edilmek üzere 
aşağıdaki testlere tabi tutulmuş olmalıdırlar:  
1) Sığır brusellozu için  Bruselloz ile Mücadele Yönet meliği ‘ ndeki prosedür ; 
2) IBR/IPV  için kan numunesinde kan numunesinde serolojik test (tam virüs);  
Herhangi bir hayvanda pozitiflik tespit edilirse, söz konusu hayvan karantina 
istasyonundan hemen uzaklaştırılır ve aynı gruptaki diğer hayvanlar karantinada kalır 
ve pozitif hayvanın uzaklaştırı lmasının ardından 21 günden erken olmamak kaydıyla 
negatiflik elde edilmek üzere yeniden teste tabi tutulur.  
3) BVD/MD için ,  
- Virüs izolasyon testi veya virüs antijenine yönelik bir test, ve  
- Antikorların varlığını veya yokluğunu belirlemek için yapılan bir serolojik test.  
(Seronegatif veya seropozitif) Bir hayvan, sadece karantina istasyonuna girmeden 
önce seronegatiflik tespit edilen hayvanlarda serolojik dönüşüm görülmemesi halinde 
sperma toplama tesislerine kabul edilebilir.  
Serolojik dönüşüm görülürse se ronegatif olarak kalan tüm hayvanlar üç haftalık 
dönemde grupta serolojik dönüşüm görülmeyinceye kadar karantinada tutulur. 
Seropozitif hayvanlar sperma toplama tesislerine kabul edilebilir;  
4) Campylobacter fetus ssp. venerealis için: 
- Altı aydan genç veya bu  yaştan beri karantina öncesinde tek cinsiyet türündeki 
hayvanların bulunduğu gruptaki hayvanlar için, yapay vajina yıkama sıvıları veya 
prepusyal numunelerde tek bir test;  - Altı aylık veya daha yaşlı olup karantina öncesinde çiftleşmiş olabilecek hayvanlar  
için yapay vajina yıkama sıvıları veya prepusyal numunelerde haftalık aralıklarla üç 
test; 
5) Trichomonas foetus için: 
- Altı aydan genç veya bu yaştan beri karantina öncesinde tek cinsiyet türündeki 
hayvanların bulunduğu gruptaki hayvanlar için, prepusyal  numunelerde tek bir test;  
- Altı aylık veya daha yaşlı olup karantina öncesinde çiftleşmiş olabilecek hayvanlar 
için prepusyal numunelerde haftalık aralıklarla üç test;  
Yukarıdaki testlerin herhangi birisinde pozitiflik tespit edilmesi durumunda, hayvan 
derhal izolasyon yerinden uzaklaştırılmalıdır. Grup halinde izolasyon durumunda ise, 
yetkili makam kalan hayvanların  Ek ile uyumlu olarak toplama merkezine girişi için 
uygunluğunu yeniden şekillendirecek tüm gerekli önlemleri almalıdır.  
e) BVD/MD yönünden  seropozitif boğalardan elde edilen spermanın ilk sevkinden 
önce her hayvanın sperma numunesi BVD/MD yönünden virüs izolasyonu veya virüs 
antijen ELISA testine tabi tutulur. Pozitiflik tespit edilmesi halinde boğa merkezden 
çıkarılır ve spermasının tümü im ha edilir.  
(2)  Tüm testler ihracatçı ülkenin resmi makamı tarafından onaylı bir laboratuvarda  
yapılmalıdır.  
(3)  Hayvanlar sadece merkez veteriner hekiminin izni dahilinde sperma toplama merkezine 
kabul edilirler. Merkez içerisine veya dışına yapılan tüm hareketl er kaydedilmelidir.  
(4)  Sperma toplama merkezine kabul edilen hayvanların hiçbirisinde kabul edildikleri günde 
klinik hastalık belirtisi görülmemelidir. Tüm hayvanlar beşinci fıkradan bağımsız olarak (a) 
fıkrasında atıfta bulunulduğu üzere izolasyon yerinden gelmiş olmalı ve sevk gününde 
aşağıdaki koşulları resmen karşılamalıdırlar:  
(a)  En az 30 gündür şap hastalığı vakasının görülmediği 10 kilometre çapındaki alanın 
merkezinde bulunmak;  
(b)  En az üç aydır şap ve bruselladan ari olmak;  
(c)  En az 30 gündür ihbarı mecburi sığır hastalıklarından ari olmak.  
(5) Dördüncü fıkradaki koşulların karşılanması ve ek-4’de atıfta bulunulan rutin testlerin 
önceki 12 ay içerisinde gerçekleştirilmesi koşuluyla hayvanlar onaylı bir sperma toplama 
merkezinden eşit hayvan sağlığı st atüsüne sahip bir başka toplama merkezine aktarımın 
doğrudan olması halinde izolasyon veya test olmaksızın sevk edilebilirler. Söz konusu hayvan 
daha düşük sağlık statüsüne sahip çift tırnaklı hayvanlarla doğrudan veya dolaylı olarak temas 
etmemelidir ve k ullanılan nakil araçları kullanım öncesinde dezenfekte edilmelidir.  EK-4 
ONAYLI BİR SPERMA TOPLAMA MERKEZİNDEKİ TÜM SIĞIR CİNSİ 
HAYVANLARA UYGULANMASI GEREKEN RUTİN TESTLER  
(1)  Onaylı bir sperma toplama merkezinde tutulan tüm sığır cinsi hayvanlar yılda en a z bir kez 
aşağıdaki testlere negatiflik tespit edilmek üzere tabi tutulmalıdır:  
(a)  Sığır tüberkülozu için Sığır Bovine Tüberkülozu Yönet meliği’ndeki prosedürle uyumlu 
olarak yapılan bir intradermal tüberkülin testi;  
(b)  Sığır brusellozu için Bruselloz  ile Mücadele Yönet meliği  ile uyumlu olarak yapılan bir 
serolojik test;  
(c) Sığır löykozu için Sığırlarda Löykoz Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönet meliği 
ile uyumlu olarak yapılan bir serolojik test;  
(ç) IBR/IPV için kan numunesinde yapılacak bir sero lojik test (tam virüs);  
(d)  BVD/MD için sadece seronegatif hayvanlara uygulanacak bir serolojik antikor;  
Bir hayvanın seropozitif hale gelmesi durumunda, son negatif testten bu yana söz konusu 
hayvanın her ejakülatı atılır veya negatif sonuç alınana kadar vir üs yönünden teste tabi 
tutulur.  
(e) Campylobacter fetus ssp. venerealis  için, prepusyal numunede yapılacak test. Sadece 
sperma elde edilen veya sperma elde edilen boğalarla teması olan boğalar test edilmelidir. Altı 
aylık bir ara dönemin ardından sperma topla ma amacıyla kullanılmaya devam eden boğalar 
üretime yeniden başlamadan önceki 30 günden daha erken sürede teste tabi tutulmamalıdır;   
(f) Trichomonas foetus için, prepusyal numunede yapılacak test. Sadece sperma elde edilen 
veya sperma elde edilen boğalarla te ması olan boğalar test edilmelidir.  Altı aylık bir ara 
dönemin ardından sperma toplama amacıyla kullanılmaya devam eden boğalar üretime 
yeniden başlamadan önceki 30 günden daha erken sürede teste tabi tutulmamalıdır.  
(2) Tüm testler ihracatçı ülkenin resmi mak amı tarafından onaylı   bir laboratuvarda  
gerçekleştirilmelidir.  
(3) Yukarıdaki testlerden herhangi birisinin sonucunun pozitif olması halinde hayvan izole 
edilmeli ve son negatif testten bu yana hayvandan toplanan sperma ticarete tabi olmamalıdır. 
BVD/MD yönünden negatiflik tespit edilen her ejakülattan elde edilen sperma istisnadır.  
Pozitiflik saptanan testin yapılma tarihinden bu yana merkezdeki diğer tüm hayvanlardan 
toplanan sperma ayrıca depolanır ve merkezin sağlık statüsünü yeniden kazanmasına kadar 
ticarete tabi olamaz.  
 
 EK-5 
İTHAL EDİLECEK SPERMANIN KARŞILAMASI GEREKEN KOŞULLAR  
(1) Sperma aşağıdaki koşulları karşılayan hayvanlardan elde edilmelidir:  
a) Spermanın toplandığı gün klinik belirti göstermemesi;   
b) Sperma toplanmasından önceki 12 ay boyunca şap hastalığına karşı aşılanmamış olması  ya 
da spermanın toplanmasından önceki 12 ay boyunca şap hastalığına karşı aşılanmış olması halinde 
toplanan her spermanın %5’inin (en az 5 payet) negatif sonuçlu olmak üzere virüs izolasyon 
testine tabi olması;  
c) Toplamadan önceki 30 gün içerisinde şap hast alığına karşı aşılanmamış olması;  
 ç) Taze sperma toplanması durumunda sperma toplanmasından önce en az 30 gün devamlı 
olarak onaylı bir sperma toplama merkezinde tutulması;  
d) Doğal aşım yapmasına izin verilmemesi;    
e) Spermanın toplanmasından en az üç a y önce ve otuz (30)  gün sonra şap hastalığından ari 
olan sperma toplama merkezlerinde tutulması veya taze sperma örneğinde sevk tarihine kadar en 
az son 30 gündür şap hastalığı vakasının görülmediği 10 kilometrelik çaptaki bir alanın 
merkezinde bulunması;  
f) Toplamadan otuz ( 30) gün önce başlayan ve toplamadan otuz ( 30) gün sonra biten dönemde 
sperma toplama merkezlerinde tutulması veya taze sperma olması durumunda  sevk tarihine kadar 
ihbarı mecburi sığır cinsi hayvan hastalıklarından ari olması.  
(2) Aşağıda listelenen antibiyotikler  belirtilen miktarlardan az olmamak kaydıyla  nihai 
seyreltilmiş  spermada bu konsantrasyonları elde etmek üzere ilave edilmelidir:  
- nihai seyrelt i başına 500 µg streptomisin,  
- nihai seyrelt i başına 500 IU penisilin,  
- nihai seyrelt i başına 150 µg linkomisin,  
- nihai seyrelt ibaşına 300 µg spektinomisin.  
Campylobacter, Leptospira ve Mycoplasma’ya karşı denk etkiye sahip antibiyotiklerin 
alternatif bir kombinasyonu kullanılabilir.  
Seyreltilmiş sperma ilave edildikten hemen sonra 45 dakika dan az olmamak kaydıyla en az 
5oC’de bekletilmelidir.