มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม 
 
      
มอก. 17– 25XX 
 
    
สํานักงานมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
กระทรวงอุตสาหกรรม  ถนนพระรามท ี่ 6 กรุงเทพฯ  10400 
โทรศัพท์ 0 2202 3300 
   
 
  
 
  
ประกาศในราชก ิจจานุเบกษาฉบับประกาศและงานท ั่วไปเล่มตอนพิเศษ 
วันที่พุทธศักราช 25xx 
  (2) คณะอนุกรรมการวิชาการ  คณะที่ 32/1  
มาตรฐานท่อพีวีซีแข็งและข้อต่อพีวีซีแข็ง 
อนุกรรมการวิชาการรายสาขา  คณะที่ 32/1 มาตรฐานท่อพีวีซีแข็งและข้อต่อพีวีซีแข็ง ได้รับการแต่งตั้งจากกรรมการ
วิชาการรายสาขา  คณะที่ 32 ท่อพลาสติก อุปกรณ์เชื่อมต่อวาล์วสําหรับขนส่งของเหลว  ให้จัดทําร่างมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม 
ประธานอนุกรรมการ  
นายถิระศักดิ์ ทองศิริ ผู้แทนกรมชลประทาน  
อนุกรรมการ  
นายทรงพล  รดิศพงศ์ ผู้แทนกรมวิทยาศาสตร์บริการ 
นางกรรณิการ์ บุตรเอก   
นายพงษ์ศักดิ์ ตันวีระชัยสกุล ผู้แทนสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลย ีแห่งประเทศไทย  
นายสมทาย  โล่วณิชเกียรติกุล ผู้แทนการประปานครหลวง  
 นายสมชัย สุขสันติชัย 
 นายอภิชัย นันทมนตรี  
นายวุฒินันท์ โพธิ์ทองนาค  ผู้แทนการประปาส ่วนภูมิภาค 
เรืออากาศเอกณรงค ์ ภัทรเลาหะ  ผู้แทนบริษัท อุตสาหกรรมท่อน้ําไทย จํากัด 
 นายแสงไชย  โตวิเศษ 
นายพรเทพ  ภัทรกุลทวี ผู้แทนบริษัท นวพลาสติกอุตสาหกรรม  จํากัด 
 นายวินัย เวชสุภากุล 
นายนําศักดิ์ ชุณหจุฑา ผู้แทนสมาคมอาเซ ียน ไวนิล เคาน์ซิล 
 นางสาวจิราวดี พิพัฒนาทรกุล 
อนุกรรมการและเลขาน ุการ 
นายอาศิรวรรธน์ โพธิพันธุ์ ผู้แทนสํานักงานมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
 (3) มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม นี้ ได้ประกาศใช้ครั้งแรกเป็นมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ํา มาตรฐานเลขท ี่  มอก. 17-2514  ในราชกิจจานุเบกษา  เล่ม 89 
ตอนที่ 44 วันที่ 22 มีนาคม พุทธศักราช 2515 และมีการยกเลิกและกําหนดใหม่เป็นมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม มาตรฐานเลขท ี่ มอก. 17-2523 ในราชกิจจานุเบกษา  ฉบับพิเศษ เล่มที่ 97 ตอนที่ 
176 วันที่ 17 พฤศจิกายน พุทธศักราช 2523 และมีพระราชฎีกากําหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้
เป็นท่อน้ําดื่มต้องเป็นไปตามมาตรฐานและม ีผลบังคับใช้ เมื่อวันที่ 1 มกราคม  พุทธศักราช 2527 จากนั้นมีการแก้ไข
ปรับปรุงโดยยกเลิกและกําหนดเป็นมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม มาตรฐานเลขท ี่ 
มอก. 17-2532   ในราชกิจจานุเบกษา  เล่มที่ 106 ตอนที่ 153 วันที่ 14 กันยายน  พุทธศักราช 2532 และมีผลบังคับใช้
เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม  พุทธศักราช 2532 ต่อมาได้พิจารณาเห็นสมควรแก้ไขปรับปรุงมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม เพื่อให้ทันต่อการพัฒนาทางวิชาการและเทคโนโลย ีปัจจุบัน จึงได้แก้ไขปรับปรุงโดย
ยกเลิกมาตรฐานเดิมและกําหนดมาตรฐานน ี้ขึ้นใหม่ 
มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมนี้ กําหนดขึ้นโดยใช้ข้อมูลภายในประเทศและเอกสารต ่อไปนี้เป็นแนวทาง  
ISO 1452-1:2009 Plastics piping systems for water supply and for buried and above-ground 
drianage and sewerage under presure – Unplasticized poly(vinyl chloride) 
(PVC-U) – Part 1: General 
ISO 1452-2:2009 Plastics piping systems for water supply and for buried and above-ground 
drianage and sewerage under presure – Unplasticized poly(vinyl chloride) 
(PVC-U) – Part 2: Pipes 
ISO 11922-1:1997 Thermoplastics pipes for th e conveyance of fluids – Dimensions and 
tolerances – Part 1: Metric series 
ISO 2505:2005  Thermoplastics pipes — Longitudinal reversion — Test method and 
parameters 
ISO 6259-1:2015  Thermoplastics pipes — Determina tion of tensile propert ies — Part 1: General 
test method 
ISO 6259-2:1997 Thermoplastics pipes — Determina tion of tensile properties — Part 2: Pipes 
made of unplasticized poly(vinyl chlori de) (PVC-U), chlorinated poly (vinyl 
chloride) (PVC-C) and high-impact poly (vinyl chloride) (PVC-HI) 
ISO 1167-1:2006 Thermoplastics pipes, fittings and assemblies for the conveyance of fluids -- 
Determination of the resistance to in ternal pressure — Part 1: General method 
ISO 1167-2:2006 Thermoplastics pipes, fittings and assemblies for the conveyance of fluids -- 
Determination of the resistance to inte rnal pressure — Part 2: Preparation of 
pipe test pieces 
IEC 62321-5:2013 Determination of certain substa nces in electrotechnical products – Part 5: 
Cadmium, lead and chromium in poly mers and electronics and cadmium 
and lead in metals by AAS, AFS, ICP-OES and ICP-MS 
ISO 7686:2005 Plastics pipes and fittings – Determination of opacity (4) ASTM F477-14 Standard Specification for Elasto meric Seals (Gaskets) for Joining Plastic Pipe 
มอก. 1032-2534 น้ํายาประสานท่อพีวีซีแข็งและข้อต่อพีวีซีแข็ง 
Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, 22nd Edition (2012), prepared 
and published jointly by American Public Health Association, American Waterworks 
Association ans Water Pollution Control Federation 
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
 
  
คณะกรรมการมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรมได้พิจารณามาตรฐานน ี้แล้ว เห็นสมควรเสนอร ัฐมนตรีประกาศตามมาตรา  
15 แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  พ.ศ. 2511 (5)  
ประกาศกระทรวงอ ุตสาหกรรม  
ฉบับที่   (พ.ศ. 2561) 
ออกตามความในพระราชบ ัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
พ.ศ. 2511 
เรื่อง ยกเลิกและกําหนดมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม 
________________________ 
โดยที่เป็นการสมควรปร ับปรุงมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม 
มาตรฐานเลขท ี่ มอก. 17-2532 
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา  15 แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมพ .ศ. 2511 ซึ่ง
แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบ ัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2558 รัฐมนตรีว่าการกระทรวง
อุตสาหกรรมออกประกาศยกเล ิกประกาศกระทรวงอ ุตสาหกรรม  ฉบับที่ 1525 (พ.ศ. 2532) ออกตามความใน
พระราชบัญญัติมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  พ.ศ. 2511 เรื่อง ยกเลิกและกําหนดมาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม ลงวันที่ 21 สิงหาคม  พ.ศ. 2532 และออกประกาศ
กําหนดมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม มาตรฐานเลขท ี่ มอก. 17-25XX ขึ้นใหม่        
ดังมีรายการละเอียดต่อท้ายประกาศนี้ 
ทั้งนี้ ให้มีผลเมื่อพ้นกําหนด XXX วัน นับตั้งแต่วันประกาศในราชก ิจจานุเบกษาเป็นต้นไป 
 
ประกาศ  ณ วันที่                        พ.ศ. 2561 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอ ุตสาหกรรม  
 
 
 
 
  
(6) สารบัญ 
หน้า 
1. ขอบข่าย 1  
2. บทนิยาม 1  
3. แบบ ชนิดและชั้นคุณภาพ  1  
4. วัสดุ 2  
5. ขนาด มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อน 3  
6. คุณลักษณะที่ต้องการ  7  
7. เครื่องหมายและฉลาก  10  
8. การชักตัวอย่างและเกณฑ์ตัดสิน 10  
9. การทดสอบ  10  
ภาคผนวก  ก.  การชักตัวอย่างและเกณฑ์ตัดสิน 29  
ภาคผนวก  ข.  การคํานวณ 32  
ภาคผนวก  ค.  ความทนความด ันในระยะเวลานานของท ่อ 34  
ภาคผนวก  ง.  การเปรียบเทียบความดันระบุที่อุณหภูมิ 20 oC กับ 27 oC 35  
ภาคผนวก  จ.  ความดันใช้งาน 36  
ภาคผนวก  ฉ.  สัญลักษณ์หน่วย 37  
 (7) สารบัญรูป 
หน้า 
รูปที่ 1 ตัวอย่างท่อปลายธรรมดา  4  
รูปที่ 2 ตัวอย่างท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายา 6  
รูปที่ 3 ตัวอย่างท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  7  
รูปที่ 4 ตัวอย่างเครื่องทดสอบความทนแรงกระแทก  18  
รูปที่ 5 ตัวอย่างการต่อท่อเข้ากับเครื่องทดสอบ  21  
รูปที่ 6 การทดสอบความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่ออยู่ในแนวระดับ 22  
รูปที่ 7 การทดสอบความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่อยุบตัว 23  
รูปที่ 8 การทดสอบความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่อเบี่ยงเบนไปจากแนวระด ับ 23  
รูปที่ 9 การเตรียมชิ้นทดสอบสําหรับท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  25  
 
สารบัญตาราง  
หน้า 
ตารางที่ 1 ชั้นคุณภาพ  2  
ตารางที่ 2 ชื่อขนาดมิติและเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายธรรมดา  3  
ตารางที่ 3 ชื่อขนาดมิติและเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายา 5  
ตารางที่ 4 ชื่อขนาดมิติและเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  6  
ตารางที่ 5 สมบัติที่ต้องการของท่อ 8  
ตารางที่ 6 ปริมาณของสารท ี่สกัดได้ 9  
ตารางที่ 7 การปรับสภาวะชิ้นทดสอบก่อนการทดสอบ  14  
ตารางที่ 8 มวลตุ้มน้ําหนักสําหรับกระแทก  18  
ตารางที่ 9 จํานวนของการกระแทก  19  
ตารางที่ 10 ความดันในระยะเวลาส ั้นของท่อ 20  
ตารางที่ 11 ความดันทดสอบที่ 27 oC 22  
ตารางที่ 12 ระยะเวลาในการให ้ความร้อนสําหรับการเตรียมตัวอย่าง 26  
ตารางที่ 13 ความดันในระยะเวลานานของท ่อ 27  
ตารางที่ ก.1 กลุ่มของท่อ 29  
ตารางที่ ก.2 แผนการชักตัวอย่างสําหรับการทดสอบร ับรองและการตรวจต ิดตาม 29  
ตารางที่ ก.3 แผนการชักตัวอย่างสําหรับการควบคุมคุณภาพ  30  
ตารางที่ ค.1 ค่าความเค้นตามแนวเส้นรอบวง  (S) 34  
ตารางที่ ง.1 ตารางเปรียบเทียบความดันระบุที่ 20 oC กับ 27 oC 35  
ตารางที่ จ.1 ความดันใช้งานที่อุณหภูมิต่างๆ 36  
ตารางที่ ฉ.1 สัญลักษณ์หน่วย 37  
 
 มอก. 17-25XX 
 
-1- 
 มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม  
ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม 
1. ขอบข่าย 
1.1  มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมนี้ ครอบคลุมท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่มที่ความดันใช้งานสูงสุดไม่เกิน 
13.5 bar ที่อุณหภูมิใช้งานอ้างอิง 27 oC ซึ่งเหมาะสําหรับใช้ในที่ที่ไม่ถูกแสงแดดโดยตรงเท ่านั้น 
2. บทนิยาม 
ความหมายของค ําที่ใช้ในมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรมนี้ มีดังต่อไปนี้ 
2.1  ท่อพีวีซีแข็งสําหรับใช้เป็นท่อน้ําดื่ม ซึ่งต่อไปในมาตรฐานน ี้จะเรียกว่า “ท่อ” หมายถึง ท่อที่ทําขึ้นจาก         
พอลิไวนิลคลอไรด์โดยไม่ผสมพลาสติไซเซอร์ (PVC-U) 
2.2  ท่อปลายธรรมดา  หมายถึง ท่อที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางทั้งภายในและภายนอกเท ่ากันตลอดความยาว  
2.3  ท่อปลายบาน  หมายถึง ท่อที่ปลายข้างใดข้างหนึ่งเป็นหัวต่อ ทําจากท่อปลายธรรมดาโดยใช ้ความร้อนขึ้นรูป 
2.4  หัวต่อ หมายถึง ส่วนปลายที่บานออกของท ่อปลายบาน  
2.5  ความเค้นตามแนวเส้นรอบวง  (hoop stress or hydrostatic designed stress) หมายถึง ความเค้นตามแนว
เส้นรอบวงซึ่งใช้คํานวณ เพื่อกําหนดขนาดท่อสําหรับการใช้งาน ณ ความดันใช้งานค่าใดค่าหนึ่งที่กําหนด 
2.6  ความดันระบุ (nominal pressure) หมายถึง ความดันที่กําหนดให้สําหรับใช้งาน ณ อุณหภูมิ 27 oC 
2.7  ความดันใช้งาน (working pressure) หมายถึง ความดันสูงสุดที่กําหนดให้สําหรับใช้งานได้ติดต่อกันเป็น
เวลานาน  
2.8 วัสดุใช้ซ้ําจากกระบวนการผล ิตภายในโรงงาน  (own reprocessable material) หมายถึง วัสดุที่ได้จากท่อที่
ยังไม่ผ่านการใช้งาน รวมถึงเศษที่เกิดจากการตัดแต่ง ซึ่งนํากลับมาใช้ในกระบวนการผล ิตในโรงงานเด ิม     
อาจนํากลับมาใช้ในรูปของการบดใช ้เป็นเรซินหรือทําเป็นคอมพาวนด์ 
2.9 สัดส่วนความทนต่อการกระแทก  (true impact rate, TIR) หมายถึง จํานวนการทดสอบความทนต ่อ          
แรงกระแทกที่ไม่ผ่านต่อจํานวนการทดสอบความทนต ่อแรงกระแทกท ั้งหมด โดยคิดเป็นร้อยละ 
2.10 สูตรการผลิต หมายถึง อัตราส่วนการผสมระหว ่างเรซินกับสารเติมแต่ง 
3. แบบ ชนิดและชั้นคุณภาพ  
3.1  ท่อแบ่งออกเป็น 2 แบบคือ 
3.1.1  ท่อปลายธรรมดา  ดังแสดงในรูปที่ 1 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-2- 
 3.1.2  ท่อปลายบานแบ ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ 
3.1.2.1  ชนิดต่อด้วยน้ํายาดังแสดงในรูปที่ 2 
3.1.2.2  ชนิดต่อด้วยแหวนยางดังแสดงในรูปที่ 3 
3.2  ท่อแบ่งออกเป็น 5 ชั้นคุณภาพ  ตามความดันที่ระบุดังตารางที่ 1 
ตารางที่ 1 ชั้นคุณภาพ 
(ข้อ 3.2) 
ชั้นคุณภาพ  ความดันระบุที่ 27 oC 
(MPa) 
PVC 5 0.51 
PVC 7  0.70 
PVC 8.5 0.85 
PVC 10.5  1.08 
PVC 13.5 1.36 
หมายเหตุ  1  MPa =  9.869 23 bar 
   =  10.197 2 kgf/cm2 
   =  145.038 lb/in2 
    =  101.971 6  ความสูงของน้ําเป็นเมตร  
4. วัสดุ 
4.1 วัสดุที่ใช้ทําท่อ ต้องเป็นดังนี้ 
4.1.1  เรซิน 
4.1.1.1 ต้องเป็นพอลิไวนิลคลอไรด์เรซินบริสุทธิ์ (virgin resin) ประเภทใช้ผลิตผลิตภัณฑ์ทั่วไปรวมถึงภาชนะ
และวัสดุห่อหุ้มอาหาร  
4.1.1.2 ต้องมีปริมาณไวนิลคลอไรด์มอนอเมอร์คงค้าง (Residual Vinyl chloride monomer, RVCM)     
ไม่เกิน 1 mg/kg 
4.1.1.3 ไวนิลคลอไรด์มอนอเมอร์ที่นํามาทําพอลิไวนิลคลอไรด์เรซินต้องมาจากแหล่งผลิตที่เป็นกระบวนการ
ผลิตที่ไม่ใช้ปรอท  
ผู้ทําต้องพิสูจน์หรือแสดงเอกสารร ับรองคุณภาพหรือผลวิเคราะห์จากสถาบันที่เชื่อถือได้หรือหน่วยทดสอบ
ที่สํานักงานมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรมประกาศ  
4.1.2 วัสดุใช้ซ้ํา 
ให้ใช้ได้เฉพาะวัสดุใช้ซ้ําจากกระบวนการผล ิตภายในโรงงาน  (own reprocessable material) เท่านั้น มอก. 17-25XX 
 
-3- 
 5. ขนาด มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อน 
5.1  ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายธรรมดา  
ให้เป็นไปตามตารางท ี่ 2 
การวัดให้ปฏิบัติตามข้อ 9.2 
5.2  ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายาและชนิดต่อด้วยแหวนยาง  
ให้เป็นไปตามตารางท ี่ 3 และตารางที่ 4 ตามลําดับ 
การวัดให้ปฏิบัติตามข้อ 9.2 
5.3  ความเบี้ยว (out of roundness or ovality) ( ยกเว้นท่อชั้นคุณภาพ  PVC 5)  
ต้องไม่เกิน 0.5% ของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย 
การวัดให้ปฏิบัติตามข้อ 9.2.5 
 หมายเหตุ ความเบี้ยวสูงสุดสําหรับท่อตรงที่มีชื่อขนาดมากกว่า 600 ให้เป็นไปตามข้อตกลงกันระหว่างผู้ทําและผู้ซื้อ 
5.4  ความยาว  
ต้องยาวท่อนละ 4 m หรือเป็นไปตามที่ระบุไว้ที่ฉลากโดยจะมีเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนได้ไม่เกิน ൅30
 0   mm 
การวัดให้ปฏิบัติตามข้อ 9.2.6 
ตารางที่ 2 ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายธรรมดา  
(ข้อ 5.1) 
ชื่อขนาด  เส้นผ่านศูนย์กลาง 
ภายนอกเฉลี่ย (D) 
(mm) ความหนา  (e) 
(mm) 
ชั้นคุณภาพ  
PVC 5 PVC 7 PVC 8.5 PVC 10.5 PVC 13.5 
18 22  0.15 − 1.5  0.15 2.0  0.15 2.3  0.15 2.6  0.15 
20 26  0.15 − 1.5  0.15 2.0  0.15 2.3  0.15 2.6  0.15 
25 34  0.15 − 1.5  0.15 2.0  0.15 2.4  0.20 3.0  0.25 
35 42  0.15 1.5  0.15 1.8  0.15 2.2  0.20 2.6  0.20 3.1  0.25 
40 48  0.15 1.5  0.15 1.9  0.15 2.3  0.20 2.8  0.20 3.5  0.25 
55 60  0.15 1.8  0.20  2.4  0.20  2.9  0.25 3.5  0.25 4.3  0.30 
65 76  0.20 2.2  0.20  2.9  0.20  3.5  0.25 4.4  0.30 5.4  0.30 
80 89  0.20 2.6  0.20  3.5  0.25  4.1  0.30 5.2  0.35 6.4  0.40 
100 114  0.30 3.2  0.20  4.3  0.25  5.2  0.30 6.5  0.35 8.1  0.50 
125 140  0.30 3.9  0.25  5.3  0.30 6.4  0.40 8.0  0.45 9.9  0.55 
150 165  0.40 4.6  0.25  6.2  0.35 7.5  0.45 9.4  0.50 11.7  0.65 
200 216  0.50 5.4  0.35 7.3  0.40 8.8  0.50 11.1  0.60 13.7  0.70 
225 251  0.70 6.3  0.40 8.4  0.40 10.2  0.55 12.8  0.60 15.9  0.80 
250 267  0.70 6.7  0.40 8.9  0.40 10.9  0.60 13.6  0.65 16.9  0.85 มอก. 17-25XX 
 
-4- 
 ตารางที่ 2 ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายธรรมดา  (ต่อ) 
ชื่อขนาด  เส้นผ่านศูนย์กลาง 
ภายนอกเฉลี่ย (D) 
(mm) ความหนา  (e) 
(mm) 
ชั้นคุณภาพ  
PVC 5 PVC 7 PVC 8.5 PVC 10.5 PVC 13.5 
275 281  0.70 7.0  0.40 9.4  0.45 11.4  0.60 14.4  0.75 17.8  0.90 
300 318  0.80 7.9  0.45 10.7  0.55 12.9  0.65 16.2  0.75 20.1  1.00 
325 356  0.80 8.8  0.45 11.9  0.55 14.4  0.70 18.1  0.80 22.5  1.10 
350 370  0.90 9.2  0.50 12.5  0.70 15.0  0.75 18.9  0.95 23.4  1.15 
375 401  1.00 9.9  0.50 13.5  0.70 16.2  0.80 20.4  0.95 25.3  1.20  
400 420  1.10 10.4  0.55 14.2  0.80 17.0  0.85 21.5  1.10 26.5  1.25  
425 452  1.10 11.2  0.60 15.2  0.80 18.3  0.90 23.1  1.15  28.5  1.35  
450 470  1.20 11.6  0.60 15.9  0.90 19.0  0.95 24.0  1.20  29.7  1.45  
475 502  1.20 12.5  0.70 16.9  0.90 20.3  1.00 25.6  1.25  31.6  1.45  
500 520  1.30 12.9  0.70 17.6  1.00 21.0  1.00 26.6  1.35  32.8  1.55  
550 562  1.30 13.9  0.75 18.9  1.00 22.7  1.10 28.6  1.35  35.4  1.65  
600 630  1.60 15.5  0.75 21.2  1.10 25.4  1.20 32.0  1.45  39.7  1.85  
700 712  1.80 17.6  0.90 23.8  1.10 28.6  1.25 36.0  1.45  − 
800 802  1.80 19.8  1.00 26.7  1.15 32.2  1.40 − − 
900 902  1.80 22.2  1.10 30.1  1.35 36.1  1.45 − − 
1 000 1 002  1.80 24.6  1.15 33.3  1.40 − − − 
หมายเหตุ   −  หมายถึง ไม่กําหนดและไม่มีการรับรอง 
 
 
 
รูปที่ 1 ตัวอย่างท่อปลายธรรมดา  
(ข้อ 3.1.1) 
  
 
มอก. 17-25XX 
 
-5- 
 ตารางที่ 3 ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายา 
(ข้อ 5.2) 
ชื่อขนาด  d 
(mm) dr 
(mm) D, e 
(mm) l 
(mm) 
ต่ําสุด Z 
(mm) 
ต่ําสุด 
18 22.4  0.2 21.4  0.3  
 
  
 
  
 
  
 
  
เป็นไปตามที่
กําหนดไว้ใน
ตารางที่ 2 
ทั้ง 5 ชั้น
คุณภาพ  
 
 
 30 3945 
20 26.4  0.2 25.3  0.3 35 3940 
25 34.6  0.2 33.3  0.3 41 3935 
35 42.6  0.2 41.2  0.3 46 3930 
40 48.7  0.3 47.2  0.4 55 3920 
55 60.8  0.3 59.0  0.4 63 3910 
65 76.6  0.3 75.2  0.4 63 3910 
80 89.6  0.3 88.2  0.4 64 3905 
100 114.7  0.3 113.2  0.4 84 3885 
125 140.8  0.4 139.0  0.4 104 3860 
150 166.0  0.4 163.9  0.4 132 3830 
200 217.9  0.8 213.8  0.9 200 3750 
225 253.2  0.9 248.5 1.0 225 3725 
250 269.3  0.9 264.2  1.0 250 3700 
275 283.4  0.9 277.7 1.0 275 3670 
300 320.7 1.0 314.6 1.1 300 3645 
325 358.9 1.0 352.2 1.1 325 3620 
350 373.1 1.0 366.0 1.1 350 3595 
375 404.4 1.1 396.7 1.2 375 3565 
400 423.6 1.2 415.5 1.3 400 3540 
425 455.8 1.2 447.1 1.3 425 3515 
450 474.0 1.2 464.9 1.3 450 3490 
475 506.2 1.3 496.5 1.4 475 3460 
500 524.5 1.3 514.4 1.4 500 3435 
550 566.7 1.6 555.5 1.7 550 3380 
600 635.3 2.1 623.2 2.2 600 3330 
700 718.1 2.2 703.9 2.3 600 3330 
800 808.6 2.4 792.4 2.5 600 3325 
900 909.2 2.7 891.0 2.8 600 3325 
1 000 1 009.8 3.0 989.6 3.1 600 3325 
 มอก. 17-25XX 
 
-6- 
  
 
รูปที่ 2 ตัวอย่างท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายา 
(ข้อ 3.1.2.1) 
ตารางที่ 4 ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  
(ข้อ 5.2) 
ชื่อ
ขนาด d1 
(mm) D, e 
(mm) e3 ต่ําสุด 
(mm) e4 ต่ําสุด 
(mm) M 
(mm) 
ชั้นคุณภาพ  
ต่ําสุด PVC 
5 PVC 
7 PVC 
8.5 PVC 
10.5 PVC 
13.5 PVC 
5 PVC 
7 PVC 
8.5 PVC 
10.5 PVC 
13.5 ต่ําสุด 
55 60.40 
เป็นไป
ตามที่
กําหนด
ไว้ใน
ตารางที่ 
2 
ทั้ง 5 ชั้น
คุณภาพ  1.70 2.30 2.85 3.65  4.65 1.45 2.00 2. 40 2.95 3.60 38 
65 76.40 2.10 2.95 3.60 4.65 5.90  1.80 2.45 2.95  3.70 4.60 41 
80 89.50 2.50 3.45 4.20 5.40 6.90  2.16 2.95 3.45  4.40 5.40 44 
100 114.50 3.15 4.40 5.35  6.90 8.80 2.70 3.65  4.45 5.55 6.85 50 
125 140.60 3.90 5.40 6. 60 8.50 10.80 3.30 4.50  5.40 6.80 8.45 55 
150 165.70 4.60 6.35 7.75 10.00 12.75 3.95 5.30 6.35 8.05 9.95 61 
200 216.90 5.35 7.40 9.00 11.65 14. 80 4.55 6.25 7.50 9.45 11.70 72 
225 252.10 6.20 8.60 10.50 13.50 17. 20 5.35 7.20 8.70 11.00 13.60 80 
250 268.10 6.60 9.10 11.15 14.40 18. 30 5.70 7.65 9.30 11.70 14.45 84 
275 282.20 6.95 9.60 11.75 15.15 19. 25 5.95 8.10 9.75 12.30 15.25 84 
300 319.30 7.85 10.85 13.25 17.10 21. 80 6.75 9.15 11.05 13.95 17.20 84 
325 357.40 8.80 12.15 14.85 19.15 24.35 7.55 10.25 12.35 15.55 19.30 88 
350 371.50 9.10 12.65 15.45 19.90 25.35 7.85 10.65 12.85 16.20 20.05 90 
375 402.60 9.90 13.70 16.75 21.60 27.45 8.46 11.55 13.90 17.55 21.70 94 
400 421.70 10.35 14.35 17.50 22.60 28.80 8.90 12.10 14.55 18.40 22.75 97 
425 453.80 11.15 15.40 18.85 24.30 30.90 9.55 13.00 15.70 19.80 24.45 102 
450 471.90 11.60 16.05 19.60 25.30 32.20 9.90 13.50 16.25 20.55 25.45 105 
475 504.00 12.35 17.10 20.95 27.00 34.35 10.65 14.40 17.40 21.95 27.15 110 
มอก. 17-25XX 
 
-7- 
 ตารางที่ 4 ชื่อขนาด  มิติ และเกณฑ์ความคลาดเคล ื่อนของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  (ต่อ) 
ชื่อ
ขนาด d1 
(mm) D, e 
(mm) e3 ต่ําสุด 
(mm) e4 ต่ําสุด 
(mm) M 
(mm) 
ชั้นคุณภาพ  
ต่ําสุด PVC 
5 PVC 
7 PVC 
8.5 PVC 
10.5 PVC 
13.5 PVC 
5 PVC 
7 PVC 
8.5 PVC 
10.5 PVC 
13.5 ต่ําสุด 
500 522.10 เป็นไป
ตามที่
กําหนด
ไว้ใน
ตารางที่ 
2 
ทั้ง 5 ชั้น
คุณภาพ  12.80 17.75 21.70 27.95 35.65 11.00 14.95 18.00 22.75 28.15 112 
550 564.60 13.85 19.20 23.45 30.25 38.45 11.85 16.15 19.45 24.55 30.40 119 
600 633.80 15.55 21.50 26.30 33.95 43.25 13.30 18.10 21.80 27.50 34.10 129 
700 716.10 17.55 24.30 29.75 38.35 − 15.05 20.45 24.65 31.10 − 142 
800 806.20 19.75 27.35 33.45 − − 16.95 23.00 27.75 − − 155 
900 906.50 22.20 30.75 37.65 − − 19.00 25.90 31.20 − − 170 
1 000 1 006.80 24.70 34.20 − − − 21.15 28.75 − − − 185 
หมายเหตุ   −  หมายถึง ไม่กําหนดและไม่มีการรับรอง 
 
 
รูปที่ 3 ตัวอย่างท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  
(ข้อ 3.1.2.2) 
6. คุณลักษณะที่ต้องการ  
6.1  ลักษณะทั่วไป 
ท่อต้องตรง  กลม มีความหนาสม่ําเสมอ  พื้นผิวภายในและภายนอกเร ียบ และไม่มีรอยตําหนิที่เป็นผลเสียหาย
ต่อการใช้งาน ปลายทั้งสองข้างมีหน้าตัดเรียบและตั้งฉากกับแนวแกนของท ่อ 
การทดสอบให้ทําโดยการตรวจพ ินิจ 
มอก. 17-25XX 
 
-8- 
 6.2 สมบัติที่ต้องการของท่อ 
ต้องเป็นไปตามตารางท ี่ 5 
ตารางที่ 5 สมบัติที่ต้องการของท่อ 
(ข้อ 6.2) 
ที่ คุณลักษณะ  เกณฑ์ที่กําหนด พารามิเตอร์การทดสอบ  วิธีทดสอบ  
1 ความหนาแน่น 1.350 kg/m3 ถึง 1.460 kg/m3 อุณหภูมิในการทดสอบ  (23  2) oC ข้อ 9.3 
2 การเปลี่ยนแปลงที่
อุณหภูมิสูงa ความยาวเฉลี่ยต้องเปลี่ยนไปไม่
เกิน 5% ของความยาวเร ิ่มต้น อุณหภูมิในการทดสอบ  
ชิ้นทดสอบ  : 
e  8 mm 
e  8 mm (150  2) oC 
 15 min 
30 min ข้อ 9.4.1 
และ 
ข้อ 9.4.2
 
อุณหภูมิในการทดสอบ  
ชิ้นทดสอบ  : 
      e   8 mm 
8  e  16 mm 
      e  16 mm (150  2) oC 
 60 min 120 min 
240 min ข้อ 9.4.1 
และ 
ข้อ 9.4.3 
3 
 ความทนแอซิโทน ต้องไม่แตกหรือหลุดออกมา
เป็นชิ้นโดยไม่คํานึงถึงการบวม
หรือแบน อุณหภูมิในการทดสอบ  
ระยะเวลาในการแช ่ อุณหภูมิแวดล้อม 
2 h ข้อ 9.5 
ความต้านแรงดึงใน
แนวแกน  (กรณี
เลือกไม่ทดสอบ
ความทนแอซิโทน)b ความเค้นสูงสุด  45 MPa 
ความยืดเมื่อขาด   80 % ความเร็วทดสอบ  
อุณหภูมิทดสอบ  (5  2) mm/min 
(23  2) oC 
 ISO 6259-1 
และ  
ISO 6259-2 
4 ความทึบแสง ค่าความทึบแสงต้องไม่เกิน 
0.2% ช่วงความยาวคล ื่นแสง 
ความหนาชิ้นทดสอบ  540 nm ถึง 560 nm 
(1.5  0.15) mm ข้อ 9.6 
5 ความต้านแรงกด  ต้องไม่มีรอยร้าวหรือแตกทะลุ  อุณหภูมิในการทดสอบ  
ระยะการกด  (27  1) oC 
60% ของเส้นผ่าน
ศูนย์กลางเฉลี่ย ข้อ 9.7 
6 ความต้านแรง
กระแทก  TIR ≤ 10% อุณหภูมิในการทดสอบ  
ระยะการตกกระแทก  
มวลลูกตุ้ม (27  2) oC 
(2 000 10) mm 
ตารางที่ 8 ข้อ 9.8 
7 ความทนความด ัน
ในระยะเวลาสั้น
ของท่อ ท่อต้องไม่มีรอยรั่วหรือร้าว สภาวะการทดสอบ  
 
อุณหภูมิการทดสอบ  
ระยะเวลาการทดสอบ  
ความดัน น้ําในน้ํา หรือ น้ําใน
อากาศ  
(27  1) oC 
1 h ตารางที่ 10 ข้อ 9.9 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-9- 
 ตารางที่ 5 สมบัติที่ต้องการของท่อ (ต่อ) 
ที่ คุณลักษณะ  เกณฑ์ที่กําหนด พารามิเตอร์การทดสอบ  วิธีการทดสอบ  
8 ความทนทานต ่อ
การรั่วซึมของ
หัวต่อชนิดต่อด้วย
แหวนยาง  บริเวณหัวต่อต้องไม่มีรอยรั่วซึม สภาวะการทดสอบ  
อุณหภูมิการทดสอบ  
ระยะเวลาการทดสอบ  
ความดัน น้ําในอากาศ  
(27  1) oC 
30 min 2 เท่าของความดัน
ทดสอบที่ 27 
oC ของ
ตารางที่ 11 ข้อ 9.10 
9 ความทนความด ัน
ในระยะเวลาสั้น
ของหัวต่อ บริเวณหัวต่อต้องไม่มีรอยรั่วซึม สภาวะการทดสอบ  
 
อุณหภูมิการทดสอบ  
ระยะเวลาการทดสอบ  
ความดัน น้ําในน้ํา หรือ น้ําใน
อากาศ  
(27  1) oC 
1 h ตารางที่ 10 ข้อ 9.11 
10 ความทนความด ัน
ในระยะเวลานาน
ของท่อ ท่อต้องไม่มีรอยรั่วหรือร้าว สภาวะการทดสอบ  
อุณหภูมิการทดสอบ  
ระยะเวลาการทดสอบ  
ความดัน น้ําในน้ํา  
(60  1) oC 
1 000 h 
ตารางที่ 13 ข้อ 9.12 
หมายเหตุ    a ในกรณีที่มีข้อโต้แย้งให้ใช้วิธีใช้ของเหลว  (ข้อ 9.4.2) เป็นวิธีตัดสิน 
b ในกรณีที่มีข้อโต้แย้งให้ใช้วิธีความทนแอซิโทนเป็นวิธีตัดสิน 
6.3 ผลที่เกิดขึ้นกับน้ํา 
ต้องไม่ทําให้น้ํามีกลิ่น รส และสีเปลี่ยนไปจากเดิม และต้องไม่มีสารที่เป็นพิษละลายออกมาจนเป ็นอันตรายแก่
สุขภาพ 
เมื่อทดสอบตามข ้อ 9.13 แล้วค่าเฉลี่ยของปริมาณสารที่สกัดได้ ต้องไม่เกินที่กําหนดในตารางท ี่ 6 
ตารางที่ 6 ปริมาณของสารท ี่สกัดได้ 
(ข้อ 6.3 และข้อ 9.13.3.4) 
สารที่สกัดได้ ปริมาณของสารท ี่สกัดได้ 
(mg/dm3) สารที่สกัดได้ ปริมาณของสารท ี่สกัดได้ 
(mg/dm3) 
ปรอท 0.001 ไซยาไนด์ 0.07 
ตะกั่ว 0.01 แคดเมียม 0.003 
สารหนู 0.01 แบเรียม 0.7 
ซีลิเนียม 0.01 ปริมาณสารที่ละลาย
ทั้งหมด 
(total dissolved solid) 70 
โครเมียม 0.05 
 มอก. 17-25XX 
 
-10- 
 6.4 เนื้อท่อ 
 ต้องไม่มีสารต่อไปนี้ แต่หากมีการปนเปื้อนจากวัตถุดิบต้องไม่เกินดังนี้ 
6.4.1 ปริมาณตะกั่ว ต้องไม่เกิน 1 000 mg/kg  
6.4.2 ปริมาณแคดเมียม ต้องไม่เกิน 100 mg/kg 
 การวิเคราะห์ให้ปฏิบัติตาม IEC 62321-5 หรือวิธีอื่นใดที่ให้ผลเทียบเท่า 
7. เครื่องหมายและฉลาก  
7.1  ท่อต้องเป็นสีฟ้า 
7.2  ที่ท่อทุกท่อนทุกระยะ   2 m อย่างน้อยต้องมีเลข อักษร หรือเครื่องหมายแจ้งรายละเอียดต่อไปนี้ให้เห็นได้ง่าย
ชัดเจน และไม่ลบเลือนง่าย 
(1)  คําว่า “ท่อน้ําดื่ม” 
(2)  ชื่อขนาด 
(3)  ชั้นคุณภาพ  
(4)  ความยาวเป็นเมตร  (ยกเว้นความยาว  4 m) 
(5)  ปีที่ทํา 
(6)  ชื่อผู้ทําหรือโรงงานที่ทํา หรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียน 
หมายเหต  ุ  การทําเครื่องหมายที่ท่อตามข้อ (2) และ (3) ให้แสดงชื่อขนาดแล้วต่อด้วยชั้นคุณภาพ  เช่น 35 PVC 5
หมายถึง ท่อชื่อขนาด  35 มีความดันระบุ 0.51 MPa ที่ 27 oC 
7.3 ในกรณีที่ใช้ภาษาต่างประเทศด้วย ต้องมีความหมายตรงก ับภาษาไทยที่กําหนดไว้ข้างต้น 
8. การชักตัวอย่างและเกณฑ์ตัดสิน 
8.1  การชักตัวอย่างและเกณฑ์การตัดสิน ให้เป็นไปตามภาคผนวก  ก. 
9. การทดสอบ  
9.1 ข้อกําหนดทั่วไป 
9.1.1 ให้ใช้วิธีที่กําหนดในมาตรฐานน ี้ หรือวิธีอื่นใดที่ให้ผลเทียบเท่า ในกรณีที่มีข้อโต้แย้งให้ใช้วิธีที่กําหนดใน
มาตรฐานนี้ 
9.1.2 หากมิได้กําหนดไว้เป็นอย่างอื่น ให้ปรับสภาวะของท ่อตัวอย่างไว้ที่ (27  2) oC เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 2 h 
ก่อนทําการทดสอบ   
 
  มอก. 17-25XX 
 
-11- 
 9.2 ขนาด 
9.2.1  เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย (D) 
9.2.1.1  เครื่องมือ 
ไมโครมิเตอร์ หรือเวอร์เนียร์แคลลิเปอร์ส หรือเครื่องวัดอื่นที่วัดได้ละเอียดถึง 0.05 mm 
9.2.1.2  วิธีวัด 
เลือกเส้นรอบวง  ณ ตําแหน่งใดตําแหน่งหนึ่งตามความยาวของท ่อ วัดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก  ณ 
ตําแหน่งที่มีค่าสูงสุดบนแนวเส้นรอบวงนั้น แล้ววัดเส้นผ่านศูนย์กลางในแนวต ั้งฉากกับเส้นผ่าน
ศูนย์กลางสูงสุดนี้เป็นค่าเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกต ่ําสุด 
 ค่าเฉลี่ยจากการวัดทั้ง 2 ครั้ง เป็นค่าเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย 
9.2.2  เส้นผ่านศูนย์กลางภายในของท ่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายา 
9.2.2.1  เส้นผ่านศูนย์กลางภายในเฉล ี่ยของหัวต่อที่ปาก (d)  
(1)  เครื่องมือ 
 เวอร์เนียร์แคลลิเปอร์ส หรือเครื่องวัดอื่นใดที่วัดได้ละเอียดถึง 0.05 mm 
(2)  วิธีวัด 
 วัดเส้นผ่านศูนย์กลางภายในของห ัวต่อ ณ ตําแหน่งปลายปากของห ัวต่อ 4 ตําแหน่ง แต่ละ
ตําแหน่งห่างกันประมาณ  45 องศา แล้วหาค่าเฉลี่ยจากการวัดทั้ง 4 ค่า เป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง
ภายในเฉลี่ยของหัวต่อที่ปาก 
9.2.2.2  เส้นผ่านศูนย์กลางภายในเฉล ี่ยของหัวต่อที่โคน (dr)  
(1)  เครื่องมือ 
 เวอร์เนียร์แคลลิเปอร์ส หรือเครื่องวัดอื่นที่วัดได้ละเอียดถึง 0.05 mm 
(2)  วิธีวัด 
 วัดเส้นผ่านศูนย์กลางภายในของห ัวต่อ ณ ตําแหน่งโคนของหัวต่อที่ระยะ l ในรูปที่ 2 โดยวัด 4 
ตําแหน่ง แต่ละตําแหน่งห่างกันประมาณ  45 องศา แล้วหาค่าเฉลี่ยจากการวัดทั้ง 4 ค่า         
เป็นเส้นผ่านศูนย์กลางภายในเฉล ี่ยของหัวต่อที่โคนที่ระยะ l 
9.2.3  เส้นผ่านศูนย์กลางภายในของท ่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  
9.2.3.1 เส้นผ่านศูนย์กลางภายในเฉล ี่ยของหัวต่อ (d1) 
(1)  เครื่องมือ 
 เวอร์เนียร์แคลลิเปอร์ส หรือเครื่องวัดอื่นใดที่วัดได้ละเอียดถึง 0.05 mm 
  มอก. 17-25XX 
 
-12- 
  (2)  วิธีวัด 
 วัดเส้นผ่านศูนย์กลางภายในของห ัวต่อ ณ ตําแหน่งปลายปากของห ัวต่อ 4 ตําแหน่ง แต่ละ
ตําแหน่งห่างกันประมาณ  45 องศาแล้วหาค่าเฉลี่ยจากการวัดทั้ง 4 ค่า เป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง
ภายในเฉลี่ยของหัวต่อ 
9.2.4 ความหนาของท ่อ 
9.2.4.1  เครื่องมือ 
บอลล์ไมโครมิเตอร์ (เส้นผ่านศูนย์กลางของบอลล ์ประมาณ  3 mm) หรือเครื่องวัดอื่นที่วัดได้ละเอียด
ถึง 0.01 mm 
9.2.4.2  วิธีวัด 
วัดความหนาของท ่อ ณ ตําแหน่งต่างๆ ตามแนวเส้นรอบวงของท ่ออย่างน้อย 6 ตําแหน่ง           
แล้วรายงานผลเป ็นค่าสูงสุดและต่ําสุด 
9.2.5 ความเบี้ยวของท่อ 
9.2.5.1 คํานวณหาความเบ ี้ยวของท่อ จากสูตรต่อไปนี้ 
  ความเบี้ยว ร้อยละ =ቂเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกส ูงสุด ି เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย
เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ยቃ x 100 
และ 
  ความเบี้ยว ร้อยละ =ቂเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย ି เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกต ่ําสุด 
เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ยቃ x 100 
9.2.5.2 การรายงานผล  
ให้รายงานผลค่าที่คํานวณได้ทั้ง 2 ค่า 
9.2.6 ความยาวของท ่อ 
9.2.6.1  เครื่องมือ 
 สายวัดโลหะที่วัดได้ละเอียดถึง 1 mm 
9.2.6.2  วิธีวัด 
วัดความยาวของท ่อขณะที่ท่อวางอยู่บนพื้นเรียบและอยู่ในแนวเส้นตรง 
หมายเหตุ ท่อปลายบานจะว ัดความยาวเฉพาะช ่วงความยาวใช้งาน (Z) โดยไม่รวมช่วงปลายบาน  
9.3 ความหนาแน่น 
9.3.1  เครื่องมือ 
9.3.1.1  เครื่องชั่งละเอียดถึง 0.1 mg มอก. 17-25XX 
 
-13- 
 9.3.1.2 บีกเกอร์ขนาดเหมาะสม  พร้อมขาตั้ง 
9.3.1.3 เทอร์โมมิเตอร์ ที่อ่านอุณหภูมิได้ในช่วง 0 oC ถึง 30 oC และละเอียดถึง 0.1 oC 
9.3.1.4 อ่างน้ําควบคุมอุณหภูมิ ซึ่งควบคุมอุณหภูมิให้คงที่ได้ 0.5 oC 
9.3.1.5 อุปกรณ์แขวนตัวอย่าง ซึ่งทนต่อการเกิดสนิม เช่น เส้นลวด 
9.3.2 สารเคมี 
 น้ําที่ไม่มีฟองอากาศ  จากการกลั่นหรือนําแร่ธาตุออกไป  
9.3.3 การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดตัวอย่างมวล  1 g ถึง 5 g และมีปริมาตรไม่น้อยกว่า 1 cm3 ที่มีรูปร่างเหมาะสม  ผิวเรียบ และไม่มี
ช่องว่างด้านใน 
9.3.4 วิธีทดสอบ  
9.3.4.1 ปรับอุณหภูมิของน้ําให้ได้ที่ (232) oC 
9.3.4.2 ชั่งชิ้นทดสอบที่เตรียมตามข้อ 9.3.3 ให้ทราบมวลที่แน่นอนถึง 1 mg ขณะที่แขวนชิ้นทดสอบใน
อากาศด้วยอุปกรณ์แขวนตัวอย่าง 
9.3.4.3 ชั่งชิ้นทดสอบจากข ้อ 9.3.3 ให้ทราบมวลที่แน่นอนถึง 1 mg ขณะแช่ชิ้นทดสอบลงในน ้ําที่อุณหภูมิ 
(232) oC โดยยังคงแขวนชิ้นทดสอบด้วยอุปกรณ์แขวนตัวอย่าง ไล่ฟองอากาศที่ผิวชิ้นทดสอบ
ออกให้หมด 
9.3.4.4 ชั่งอุปกรณ์แขวนตัวอย่าง ขณะไม่แขวนชิ้นทดสอบ  ให้ทราบมวลที่แน่นอนถึง 1 mg ในน้ําที่อุณหภูมิ 
(232) oC โดยให้อุปกรณ์แขวนจมอยู่ในน้ําที่ระดับเดียวกับตอนแขวนชิ้นทดสอบ  
9.3.4 ความหนาแน่น 
คํานวณหาความหนาแน ่น จากสูตร 
  ความหนาแน่น เป็นกิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร = ሺ௔ି௪ భሻ
ሺ௔ି௪ భା ௪ మି௕ሻ  x  997.5 
 
เมื่อ ܽ คือ มวลชิ้นทดสอบรวมอ ุปกรณ์แขวนที่ชั่งในอากาศเป็นมิลลิกรัม 
 ܾ คือ มวลชิ้นทดสอบรวมก ับอุปกรณ์แขวนตัวอย่างเฉพาะส่วนที่จมน้ําที่ชั่งในน้ํา เป็น
มิลลิกรัม 
 ଵ คือ มวลอุปกรณ์แขวนตัวอย่างที่ชั่งในอากาศ  เป็นมิลลิกรัม 
 ଶ คือ มวลอุปกรณ์แขวนตัวอย่างเฉพาะส่วนที่จมน้ําที่ชั่งในน้ํา เป็นมิลลิกรัม 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-14- 
 9.4 การเปลี่ยนแปลงที่อุณหภูมิสูง 
ทดสอบด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งดังต่อไปนี้ ในกรณีที่มีข้อโต้แย้งให้ใช้วิธีใช้ของเหลวเป็นวิธีตัดสิน 
9.4.1 การเตรียมชิ้นทดสอบ  
9.4.1.1 การปรับสภาวะชิ้นทดสอบ  
 เก็บชิ้นทดสอบไว้ที่อุณหภูมิ (27 2) oC ก่อนการทดสอบ  เป็นระยเวลาตามตารางท ี่ 7 
ตารางที่ 7 การปรับสภาวะชิ้นทดสอบก่อนการทดสอบ  
(ข้อ 9.4.1.1) 
ความหนา  
(mm) ระยะเวลา  
(h) 
e  3  1 
3  e  8  3 
e  8  6  
9.4.1.2 ตัดท่อตัวอย่างเป็นชิ้นทดสอบยาวประมาณ  (200  20) mm ทําเครื่องหมายเป็นเส้นรอบท่อ             
2 ตําแหน่ง มีระยะห่าง 100 mm และให้แต่ละเส้นห่างจากปลายของช ิ้นทดสอบเป็นระยะเท่ากัน 
กรณีสําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 250 ขึ้นไป อาจตัดท่อตัวอย่างตามแนวยาวของท ่อออกเป็น 4 ส่วน 
ถึง 8 ส่วน 
9.4.2  วิธีใช้ของเหลว  
9.4.2.1  เครื่องมือ 
(1)  อ่างบรรจุกลีเซอรีน ไกลคอล  หรือน้ํามันแร่ที่ไม่มีอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอนเจือปน หรือ
สารละลายของแคลเซ ียมคลอไรด์ 
(2)  เครื่องควบคุมอุณหภูมิของเหลวในอ่าง 
9.4.2.2  วิธีทดสอบ  
(1) ปรับอุณหภูมิของของเหลวในอ ่างให้ได้ (150 2) oC 
(2)   แขวนชิ้นทดสอบอยู่ในแนวดิ่งในของเหลวนาน  15 min สําหรับชิ้นทดสอบที่หนาไม่เกิน 8 mm
หรือ 30 min สําหรับชิ้นทดสอบที่หนาเกิน 8 mm ให้เส้นเครื่องหมายรอบท ่อทั้งสองจุ่มอยู่ใน
ของเหลวแต่ไม่ให้ชิ้นทดสอบสัมผัสกับส่วนใดๆของอ่าง และให้มีระยะห่างไม่เกิน 30 mm 
ระหว่างเส้นเครื่องหมายด้านบนของส่วนที่ทดสอบกับผิวของของเหลว  มอก. 17-25XX 
 
-15- 
 (3)   เมื่อครบกําหนดเวลานําชิ้นทดสอบออกจากของเหลวปล ่อยให้เย็นจนถึงอุณหภูมิที่ (27 2) oC 
ในลักษณะของชิ้นทดสอบตําแหน่งเหมือนเดิม หลังจากนั้นวัดระยะห่างสูงสุดและต่ําสุดระหว่าง
เส้นทั้งสอง 
(4)  คํานวณความยาวเฉล ี่ยที่เปลี่ยนไป เป็นร้อยละ 
9.4.3  วิธีการใช้ตู้อบไฟฟ้า 
9.4.3.1  เครื่องมือ 
 ตู้อบไฟฟ้าแบบใช้อากาศหมุนเวียนด้วยพัดลม ที่ควบคุมอุณหภูมิได้ที่ (150  2) oC 
9.4.3.2  วิธีทดสอบ  
(1)  ปรับอุณหภูมิของตู้อบไฟฟ้าให้เป็น (150  2) oC แล้วทิ้งไว้เป็นเวลา  15 min เพื่อให้อุณหภูมิ
คงที่ 
(2)   ใส่ตัวอย่างเข้าไปในตู้อบไฟฟ้า โดยชิ้นงานทดสอบไม ่สัมผัสกับด้านในหรือพื้นของตู้อบไฟฟ้า 
หมายเหตุ การใส่ตัวอย่างเข้าไปในตู้อบไฟฟ้าควรใช้เวลาน้อยที่สุด 
(3)  ปล่อยตัวอย่างอยู่ในตู้อบไฟฟ้าที่มีอุณหภูมิ (150  2) oC เป็นเวลา  60 min สําหรับชิ้นงานที่มี
ความหนาไม่เกิน 8 mm หรือ 120 min สําหรับชิ้นงานที่มีความหนามากกว ่า 8 mm แต่ไม่
เกิน 16 mm หรือ เป็นเวลา  240 min สําหรับชิ้นงานที่มีความหนาเกิน 16 mm 
(4)  เมื่อครบกําหนดเวลานําชิ้นทดสอบออกจากต ู้อบไฟฟ้าปล่อยให้เย็นจนถึงอุณหภูมิที่              
(27  2) oC ในลักษณะของชิ้นทดสอบตําแหน่งเหมือนเดิม หลังจากนั้นวัดระยะห่างสูงสุดและ
ต่ําสุดระหว่างเส้นทั้งสอง 
 (5)  คํานวณความยาวเฉล ี่ยที่เปลี่ยนไป เป็นร้อยละ 
9.5 ความทนแอซีโทน 
9.5.1  เครื่องมือ 
9.5.1.1  ภาชนะพร้อมฝาปิดสนิท 
9.5.1.2  แอนไฮดรัสแอซีโทน 
9.5.2  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดท่อตัวอย่างเต็มวงยาวไม่เกิน 10 mm  เป็นชิ้นทดสอบ  
กรณีท่อที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางขนาดใหญ ่ อาจตัดท่อตัวอย่างเต็มวงแล้วตัดออกเป็นส่วนๆ ตามแนวเส้น
ผ่านศูนย์กลางจํานวน 4 ส่วน หรือ 8 ส่วน เพื่อให้ชิ้นทดสอบมีขนาดเหมาะกับภาชนะพร้อมฝาปิดสนิท 
ตามข้อ 9.5.1.1 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-16- 
 9.5.3  วิธีทดสอบ 
9.5.3.1  ใส่ชิ้นทดสอบลงในภาชนะตามข ้อ 9.5.1.1 ใบละ 1 ชิ้น แล้วเติมแอนไฮดรัสแอซีโทนจนท่วม          
ชิ้นทดสอบปิดฝาให้สนิทปล่อยไว้ที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลา  2 h 
9.5.3.2  เมื่อครบตามกําหนดเวลานําชิ้นทดสอบออกมาตรวจด ูผิวด้านนอก  ผิวด้านใน และผิวหน้าตัด 
9.6 ความทึบแสง 
9.6.1  เครื่องมือ 
9.6.1.1 เซลล์วัดแสง ซึ่งแสดงค่าความเข้มของแสงเชิงเส้นตรงที่มีช่วงการวัดค่าสูงสุดเป็น (maximum light 
intensity, Im) และค่าต่ําสุดได้อย่างน้อย 0.01 เท่าของ Im และมีมุมรับแสงที่กว้างพอ เมื่อแสงผ่าน
ชิ้นทดสอบแล้วตกกระทบบนเซลล ์วัดแสงทั้งหมด 
9.6.1.2 แหล่งกําหนดแสง  ที่มีความเข้มคงที่ มีความคลาดเคล ื่อนไม่เกิน  1 % และมีช่วงความยาวคล ื่น 
540 nm ถึง 560 nm 
9.6.1.3 แผ่นไดอะแกรม  หรือ เลนส์ ซึ่งผิวทั้งสองด้านขนานกันและให้ลําแสงที่ผ่านสมมาตรกัน 
9.6.1.4 ช่องนําแสงที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 0.3 ถึง 0.5 เท่าของลําแสงทดสอบ  
9.6.2  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดท่อตัวอย่างเป็นชิ้นทดสอบ  ให้เส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 1.25 เท่า ถึง 1.3 เท่าของลําแสงทดสอบ
ความหนา  (1.5  0.15 ) mm จํานวน 3 ชิ้นทดสอบ  ตามความยาวท ่อตัวอย่าง 
9.6.3  วิธีทดสอบ  
9.6.3.1  ตั้งค่าเครื่องทดสอบให้ค่าเซลล์รับแสงเป็น 0 % เมื่อไม่ถูกแสง โดยระวังไม่ให้มีแสงภายนอกรบกวน  
และค่าเป็น 100 % เมื่อถูกลําแสงทดสอบจากแหล ่งกําเนิดแสง จากนั้นทดสอบอ่านค่าจากแผ่น
ทดสอบมาตรฐานท ี่มีค่าความทึบแสงไม่เกิน 2 % ของแผ่นมาตรฐานที่ใช้สอบเทียบ ค่าที่อ่านได้ต้องมี
ความเที่ยงไม่น้อย 0.05 % 
9.6.3.2 อ่านค่าความเข้มแสงสูงสุดของแหล่งกําเนิดแสง เป็น Im โดยยังไม่ใส่ชิ้นทดสอบ  
9.6.3.3  ใส่ชิ้นทดสอบในช่องใส่ชิ้นทดสอบของเคร ื่อง ให้ศูนย์กลางของชิ้นทดสอบอยู่ในตําแหน่งการรับลําแสง
ทดสอบ  
9.6.3.4 อ่านค่าความเข้มแสงของแสงท ี่ส่องผ่านชิ้นทดสอบ  เป็น I 
9.6.4 การคํานวณความทึบแสง จากสูตร 
ความทึบแสง เป็นร้อยละ =  ூ
ூ೘ൈ 100  
9.6.5 การรายงานผล  
 ให้รายงานเป็นค่าเฉลี่ย 
 มอก. 17-25XX 
 
-17- 
 9.7 ความต้านแรงกด  
9.7.1  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดท่อตัวอย่างเป็นชิ้นทดสอบยาวประมาณ  50 mm 
9.7.2  วิธีทดสอบ  
9.7.2.1  วางชิ้นทดสอบไว้ระหว่างแผ่นโลหะเรียบ 2 แผ่น ซึ่งขนานกัน กดชิ้นทดสอบด้วยแผ่นโลหะเรียบด้วย
อัตราเร็วสม่ําเสมอ  (10  2) mm/min จนกระทั่งแผ่นโลหะเคลื่อนที่เป็นระยะ  60% ของเส้นผ่าน
ศูนย์กลางภายนอกเร ิ่มต้นของชิ้นทดสอบนั้น  
9.7.2.2  หลังการทดสอบตรวจช ิ้นทดสอบดูว่ามีรอยร้าวแตกหักหรือไม่ 
9.8 ความต้านแรงกระแทก  
9.8.1  เครื่องมือ 
เครื่องมือสําหรับปล่อยให้ตุ้มน้ําหนักตกลงมา  ดังตัวอย่างในรูปที่ 4 มีส่วนประกอบดังนี้ 
9.8.1.1  รางหรือท่อซึ่งยึดไว้ให้อยู่ในแนวดิ่ง 
9.8.1.2  ตุ้มสําหรับกระแทกซึ่งสามารถปล่อยให้ตกลงมาตามรางหร ือท่อได้โดยสะดวกผิวหน้าของตุ้มสําหรับ
กระแทกเป็นรูปครึ่งวงกลมรัศมี (12.5  0.05) mm เรียบและไม่มีรอยตําหนิใดๆ 
9.8.1.3  ตุ้มน้ําหนักขนาดต่างๆ กันสําหรับใส่เข้ากับตุ้มเพื่อให้ได้มวลตามที่กําหนดในตารางท ี่ 8 
9.8.1.4  แท่นรองรับชิ้นทดสอบมีร่องรูปตัววีที่มีมุม 120 องศา ความยาวอย่างน้อย 300 mm วางไว้ใต้ราง
หรือท่อให้ร่องอยู่ตรงแนวดิ่งของตุ้มมากที่สุด ห่างได้ไม่เกิน 2.5 mm แท่นรองรับชิ้นทดสอบนี้ต้องให้
ยึดติดกับฐานอย่างแข็งแรง ผิวหน้าของร่องรูปสามเหลี่ยมต้องมีความกว้างพอ เมื่อวัดจากจุดสัมผัส
กับชิ้นทดสอบถึงขอบบนจะต้องไม่น้อยกว่า 75 mm และเมื่อตั้งเรียบร้อยแล้วผิวหน้าของร่องรูปตัววี
ต้องทํามุม 60 องศา กับแกนในแนวด ิ่ง 
9.8.1.5  เครื่องกลไกสําหรับยึดตุ้มไว้เหนือชิ้นทดสอบในตําแหน่ง (2 000  10) mm เมื่อวัดจากปลายของ
ตุ้มถึงส่วนบนของชิ้นทดสอบ  แล้วปล่อยให้ตกลงมาตามรางโดยสะดวก  และกระแทกช ิ้นทดสอบใน
ลักษณะเดียวกันทุกครั้ง มอก. 17-25XX 
 
-18- 
  
  หน่วยเป็นมิลลิเมตร 
รูปที่ 4 ตัวอย่างเครื่องทดสอบความทนแรงกระแทก  
(ข้อ 9.8.1) 
ตารางที่ 8 มวลตุ้มน้ําหนักสําหรับกระแทก  
(ข้อ 9.8.1.3 และข้อ 9.8.3.1) 
ชื่อขนาด  เส้นผ่าน
ศูนย์กลาง
ภายนอกเฉลี่ย 
(mm) มวลตุ้ม
น้ําหนัก 
 
(kg) ชื่อขนาด  เส้นผ่าน
ศูนย์กลาง
ภายนอกเฉลี่ย 
(mm) มวลตุ้ม
น้ําหนัก 
 
(kg) 
18 20 
25 35 
40 
55 65 
80 22 
26 
34 42 
48 
60 76 
89 0.75 
1.00 
1.25 1.38 
1.50 
1.75 2.00 
2.25 100 
125 
150 200 
225 
250 275 
    300 114 
140 
165 216 
251 
267 281 
    318 2.75 
3.25 
3.75 5.00 
5.75 
6.25 6.25 
7.50 
 
มอก. 17-25XX 
 
-19- 
 9.8.2  การเตรียมชิ้นทดสอบ 
9.8.2.1  ตัดท่อตัวอย่างเป็นชิ้นทดสอบ  ให้มีความยาวเป็นสองเท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย       
แต่ต้องไม่น้อยกว่า 150 mm และไม่เกิน 300 mm โดยปลายของช ิ้นทดสอบต้องเรียบและมีระนาบ
ตั้งฉากกับแนวแกนของท ่อ 
9.8.2.2   ปรับอุณหภูมิชิ้นทดสอบไว้ที่ (27 2) oC เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 2 h ก่อนนํามาทดสอบ  
9.8.3  วิธีทดสอบ  
9.8.3.1  ปรับมวลตุ้มน้ําหนักตามขนาดของช ิ้นทดสอบตามท ี่กําหนดไว้ในตารางที่ 8 เลื่อนตุ้มน้ําหนักให้ปลาย
ล่างอยู่ห่างจากส่วนบนของชิ้นทดสอบ  (2 000  10) mm ไม่ว่าชิ้นทดสอบจะมีขนาดเท่าใด 
9.8.3.2 กําหนดตําแหน่งจุดการกระแทกแบบส ุ่มโดยรอบเส้นรอบวงให้มีระยะห่างโดยประมาณของแต ่ละจุด
เท่าๆ กัน ตามจํานวนของการกระแทกต ่อชิ้นทดสอบในตารางท ี่ 9 เช่น จํานวนของการกระแทก       
3 ครั้ง ให้แต่ละจุดควรห่างกันโดยประมาณ  120 องศา 
9.8.3.3  ปล่อยตุ้มน้ําหนักให้ตกลงมาตามรางโดยสะดวก  และกระแทกช ิ้นทดสอบซึ่งวางอยู่บนแท่นรองรับ
ตามตําแหน่งที่กําหนด  
9.8.3.4  หลังการทดสอบ  ตรวจชิ้นทดสอบดูว่าร้าวหรือแตกทะลุหรือไม่ 
ตารางที่ 9 จํานวนของการกระแทก  
(ข้อ 9.8.3.2 และข้อ 9.8.3.3) 
ชื่อขนาด  เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก  
(mm) จํานวนของการกระแทก  
ต่อชิ้นทดสอบ  
(ครั้ง) 
          40 
55 65 
80 
100 125 
150 
200 225 
250 
275 
        300                48 
60 76 
89 
114 140 
165 
216 251 
267 
281 
                318 1 
3 3 
4 
6 8 
10 
12 14 
16 
16 20 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-20- 
 9.9 ความทนความด ันในระยะเวลาส ั้นของท่อ 
9.9.1  ภาวะทดสอบ  
ก่อนทดสอบต้องแช่ชิ้นทดสอบไว้ในอ่างน้ําที่รักษาอุณหภูมิไว้ที่ (27 1) oC อย่างน้อย 2 h แล้วทดสอบ
ในขณะที่ชิ้นทดสอบยังแช่อยู่ในน้ําหรือจะทดสอบในอากาศก ็ได้ แต่ต้องรักษาอุณหภูมิห้องทดสอบไว้ที่ 
(27 1) oC เช่นเดียวกัน 
9.9.2  เครื่องมือ 
9.9.2.1 เครื่องวัดความดันที่อ่านค่าได้ละเอียดถึง 0.001 MPa  
9.9.2.2 เครื่องทดสอบที่สามารถอัดน้ําให้มีความดันได้ไม่น้อยกว่า 9 MPa และสามารถรักษาระดับความดัน
ในชิ้นทดสอบไม่ให้แตกต่างจากค่าที่ต้องการเกิน 2% ของความดันทดสอบ  
9.9.3  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดท่อตัวอย่างเป็นชิ้นทดสอบยาวประมาณ  3 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก  โดยไม่รวมปลายสําหรับ
ต่อเข้าเครื่องทดสอบ  แต่ต้องไม่น้อยกว่า 250 mm 
สําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 350 ขึ้นไป ชิ้นทดสอบต้องยาวประมาณ  2 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก
โดยไม่รวมปลายสําหรับต่อเข้าเครื่องทดสอบ  และต้องยาวไม่น้อยกว่า 1 000 mm ( ดูการประกอบเข ้า
เครื่องทดสอบตามต ัวอย่างในรูปที่ 5) 
9.9.4  วิธีทดสอบ  
9.9.4.1  ต่อชิ้นทดสอบเข้ากับเครื่องทดสอบตามต ัวอย่างในรูปที่ 5 เติมน้ําให้เต็มชิ้นทดสอบไม่ให้มีอากาศ
เหลืออยู่ภายในอัดน้ําในชิ้นทดสอบด้วยอัตราสม่ําเสมอให้ได้ค่าความดันตามที่กําหนดไว้ในตารางที่ 
10 ภายในเวลา  1 h แล้วรักษาระดับความดันนี้ไว้เป็นเวลา  1 h  
ตารางที่ 10 ความดันในระยะเวลาส ั้นของท่อ 
(ข้อ 9.9.4.1) 
ชื่อขนาด  ความดันในระยะเวลาส ั้นของท่อ 
(MPa) 
PVC 5 PVC 7 PVC 8.5 PVC 10.5 PVC 13.5 
18 − 4.56 6.20 6.95 8.13 
20 − 3.82 5.18 5.80 6.76 
25 − 2.89 3.89 4.82 6.13 
ตั้งแต่ 35 ขึ้นไป 1.80 2.52 3.06 3.78 4.86 
หมายเหตุ   −  หมายถึง ไม่กําหนดและไม่มีการรับรอง
 
 มอก. 17-25XX 
 
-21- 
 9.9.4.2  ตรวจชิ้นทดสอบดูว่ามีรอยรั่วหรือร้าวหรือไม่ 
 
รูปที่ 5 ตัวอย่างการต่อท่อเข้ากับเครื่องทดสอบ  
(ข้อ 9.9.3 ข้อ 9.9.4.1 ข้อ 9.11.2.1 และข้อ 9.12.4.1) 
9.10 ความทนทานต ่อการรั่วซึมของหัวต่อชนิดต่อด้วยแหวนยาง  
9.10.1  เครื่องมือ 
ให้เป็นไปตามข้อ 9.9.2 
9.10.2  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดท่อตัวอย่างแต่ละท่อนออกเป็น 2 ท่อน แล้วต่อเข้าด้วยกันตามคําแนะนําของผู้ทํา (ควรใช้แหวนยางที่มี
คุณภาพตาม  ASTM F477) เพื่อทําเป็นชิ้นทดสอบ  1 ชิ้น โดยให้ระยะความยาว  (L) ตั้งแต่ปากหัวข้อต่อถึง
จุดต่อก่อนเข้าเครื่องทดสอบตามร ูปที่ 7 และรูปที่ 8 ยาวเป็น 5 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกเฉล ี่ย
แต่ต้องไม่น้อยกว่า 500 mm และไม่เกิน 1 500 mm 
9.10.3  วิธีทดสอบ  
9.10.3.1  ความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่ออยู่ในแนวระดับ ดังแสดงในรูปที่ 6 
(1)  เติมน้ําให้เต็มชิ้นทดสอบโดยไม ่ให้มีอากาศเหลืออยู่ภายใน  แล้วอัดน้ําเข้าชิ้นทดสอบด้วยความ
ดันเท่ากับความสูง 300 mm ของน้ํา แล้วรักษาความดันนี้ไว้เป็นเวลา  2 min แล้วตรวจดู
บริเวณหัวต่อต้องไม่มีรอยรั่วซึม 
มอก. 17-25XX 
 
-22- 
 (2)  หลังจากนั้นให้อัดน้ําเข้าชิ้นทดสอบด้วยอัตราสม่ําเสมอให้ได้ความดันทดสอบเท่ากับ 2 เท่าของ
ความดันทดสอบที่ 27 oC ตามที่กําหนดไว้ในตารางที่ 11 แล้วรักษาระดับความดันนี้ไว้เป็นเวลา  
30 min แล้วตรวจดูบริเวณหัวต่อต้องไม่มีรอยรั่วซึม 
 
  หน่วยเป็นมิลลิเมตร 
รูปที่ 6 การทดสอบความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่ออยู่ในแนวระดับ 
(ข้อ 9.10.3.1) 
ตารางที่ 11 ความดันทดสอบที่ 27 oC 
(ข้อ 9.10.3.1 (2)) 
ชั้นคุณภาพ  ความดันทดสอบ   
(MPa) 
PVC 5 0.51 
PVC 7 0.70 
PVC 8.5 0.85 
PVC 10.5 1.08 
PVC 13.5 1.36 
9.10.3.2  ความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่อยุบตัว ดังแสดงในรูปที่ 7 
จับชิ้นทดสอบให้อยู่ในแนวนอนกดท ่อ ณ ตําแหน่งห่างจากปากของห ัวต่อ 10 mm จนท่อยุบตัวลง 
10% ของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกของท ่อ โดยวัดระยะระหว่างแผ่นขนานที่กดลงบนหลังท่อ    
แล้วทดสอบเช่นเดียวกันกับข้อ 9.10.3.1 (2) 
มอก. 17-25XX 
 
-23- 
  
 L   คือ   ระยะระหว่างปากหัวข้อต่อถึงจุดต่อก่อนเข้าเครื่องทดสอบ   
  หน่วยเป็นมิลลิเมตร 
รูปที่ 7 การทดสอบความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่อยุบตัว 
(ข้อ 9.10.2 และข้อ 9.10.3.2) 
9.10.3.3  ความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่อเบี่ยงเบนไปจากแนวระด ับ ดังแสดงในรูปที่ 8 
จับชิ้นทดสอบให้เบี่ยงเบนไปจากแนวระด ับเป็นมุม 3 องศา เติมน้ําให้เต็มชิ้นทดสอบโดยไม ่ให้         
มีอากาศเหลืออยู่ภายใน  แล้วทดสอบเช่นเดียวกันกับข้อ 9.10.3.1 (2) 
หมายเหตุ คําเตือนควรออกแบบและทดสอบด ้วยเครื่องมือที่เหมาะสม  เพื่อความปลอดภ ัย โดยเฉพาะท่อขนาดใหญ่ 
 
 L   คือ  ระยะระหว่างปากหัวข้อต่อถึงจุดต่อก่อนเข้าเครื่องทดสอบ  
 a   คือ  จุดสําหรับวัดและปรับมุมองศาที่เบี่ยงเบนไปจากแนวระด ับ 
รูปที่ 8 การทดสอบความทนทานต ่อการรั่วซึมเมื่อท่อเบี่ยงเบนไปจากแนวระด ับ 
(ข้อ 9.10.2 และข้อ 9.10.3.3) 
9.11 ความทนความด ันในระยะเวลาส ั้นของหัวต่อ 
9.11.1  เครื่องมือ 
ให้เป็นไปตามข้อ 9.9.2 
 
มอก. 17-25XX 
 
-24- 
 9.11.2  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
9.11.2.1  ท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายา 
ตัดท่อตัวอย่างแต่ละท่อนออกเป็น 2 ท่อน แล้วต่อเข้าด้วยกันตามคําแนะนําของผู้ทําด้วยน้ํายา
ประสานท่อพีวีซีแข็งและข้อต่อท่อพีวีซีแข็ง ตาม มอก. 1032 เพื่อทําเป็นชิ้นทดสอบ  1 ชิ้น           
โดยชิ้นทดสอบแต่ละชิ้นยาวประมาณ  10 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก  โดยไม่รวมปลาย
สําหรับต่อเข้าเครื่องทดสอบ  แต่ต้องไม่น้อยกว่า 250 mm และไม่เกิน 750 mm  
สําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 350 ขึ้นไป ชิ้นทดสอบต้องยาวไม่น้อยกว่า 1 000 mm (ดูการประกอบเข ้า
เครื่องทดสอบตามร ูปที่ 5) 
9.11.2.2  ท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  
ตัดท่อตัวอย่างแต่ละท่อนออกเป็น 2 ท่อนแล้วต่อเข้าด้วยกันตามคําแนะนําของผู้ทํา (ควรใช้แหวน
ยางที่มีคุณภาพตาม  ASTM F477) เพื่อทําเป็นชิ้นทดสอบ  1 ชิ้น โดยชิ้นทดสอบแต่ละชิ้นยาว
ประมาณ  10 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก  โดยไม่รวมปลายสําหรับต่อเข้าเครื่องทดสอบแต่
ต้องไม่น้อยกว่า 250 mm และไม่เกิน 750 mm  
สําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 350 ขึ้นไป ชิ้นทดสอบต้องยาวไม่น้อยกว่า 1 000 mm 
หมายเหตุ การตัดชิ้นทดสอบเพื่อให้ได้ความยาวตามท ี่ต้องการ  ควรให้ปลายของหัวต่ออยู่ใกล้กับฝาปิดอัด
ความดัน (ดังแสดงในรูปที่ 9) เพื่อช่วยป้องกันไม่ให้แหวนยางหลุดได้ง่าย 
 มอก. 17-25XX 
 
-25- 
  
รูปที่ 9 การเตรียมชิ้นทดสอบสําหรับท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  
(ข้อ 9.11.2.2) 
9.11.3  วิธีทดสอบ  
ให้ปฏิบัติตามข้อ 9.9.4.1 แล้วตรวจดูบริเวณหัวต่อ ต้องไม่มีรอยรั่วซึม 
หมายเหตุ 1. การทดสอบนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะทดสอบความทนความด ันของหัวต่อ ดังนั้นในขณะทดสอบถ ้าแหวน
ยางหลุดออกจากหัวต่อ ให้เปลี่ยนแหวนยางใหม ่แล้วทดสอบต่อไป 
 2.  เนื่องจากวัตถุประสงค์ทางเทคนิคของการทดสอบความทนความด ันในระยะเวลาส ั้นของหัวต่อและ
ของท่อตามมาตรฐานน ี้เป็นวัตถุประสงค์เดียวกัน ดังนั้นการทดสอบความทนความด ันในระยะเวลาส ั้น
ของหัวต่อและของท่อสามารถทดสอบพร ้อมกันได้ 
9.12 ความทนความด ันในระยะเวลานานของท ่อ 
9.12.1  ภาวะทดสอบ  
ให้เป็นไปตาม  ISO 1167-1 โดยก่อนทดสอบต้องแช่ชิ้นทดสอบไว้ในอ่างน้ําที่ควบคุมอุณหภูมิไว้ที่      
(60 1) oC เป็นเวลาอย่างน้อยตามตารางท ี่ 12 แล้วทดสอบในขณะท ี่ชิ้นทดสอบยังแช่อยู่ในน้ําที่ควบคุม
อุณหภูมิไว้ที่ (60 1) oC 
 
มอก. 17-25XX 
 
-26- 
 ตารางที่ 12 ระยะเวลาในการให ้ความร้อนสําหรับการเตรียมตัวอย่าง 
(ข้อ 9.12.1) 
ความหนา  (e) 
mm ระยะเวลาการปร ับสภาวะ  
h 
e < 3 1 
3 < e < 8 3 
8 < e < 16 6 
16 < e < 32 10 
32 < e 16 
 
9.12.2  เครื่องมือ 
ให้เป็นไปตามข้อ 9.9.2  
9.12.3  การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ให้เป็นไปตามข้อ 9.9.3  
9.12.4  วิธีทดสอบ  
9.12.4.1  ต่อชิ้นทดสอบที่ได้จากการเตรียมภาวะตามข้อ 9.12.1 เข้ากับเครื่องทดสอบตามต ัวอย่างในรูปที่ 5 
เติมน้ําให้เต็มชิ้นทดสอบไม่ให้มีอากาศเหลืออยู่ภายใน  แช่ชิ้นทดสอบลงในอ ่างน้ําที่รักษาอุณหภูมิไว้ที่ 
(60 1) oC อัดน้ําในชิ้นทดสอบด้วยอัตราสม่ําเสมอให้ได้ค่าความดันตามที่กําหนดไว้ในตารางที่ 13
ภายในเวลา  30 s ถึง 1 h ขึ้นกับขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของตัวอย่าง  
9.12.4.2  เมื่อความดันถึงค่าตามที่กําหนดให้เริ่มจับเวลาแล้วรักษาระดับความดันนี้ไว้เป็นเวลา  1 000 h 
9.12.4.3  ตรวจชิ้นทดสอบดูว่ามีรอยรั่วหรือร้าวหรือไม่ 
หมายเหตุ กรณีถ้ามีรอยรั่วหรือร้าวที่เกิดขึ้นที่น้อยกว่าระยะ  0.1 ของความยาวช ิ้นทดสอบใกล้หัวต่อ ให้ทํา  
การทดสอบซ้ําอีกครั้ง 
 
 
 
  
 มอก. 17-25XX 
 
-27- 
 ตารางที่ 13 ความดันในระยะเวลานานของท ่อ 
(ข้อ 9.12.4.1) 
 
 
 หมายเหตุ รายละเอียดการคํานวณความดันทดสอบเป็นไปตามภาคผนวก  ค. 
9.13 ผลที่เกิดขึ้นกับน้ํา 
9.13.1 สารละลายและว ิธีเตรียม 
9.13.1.1 น้ํากลั่นที่มีคาร์บอนไดออกไซด ์ 150 mg/dm3 เตรียมจากน้ํากลั่นซึ่งอิ่มตัวด้วยคาร์บอนไดออกไซด ์
และหาปริมาณของคาร์บอนไดออกไซด ์ด้วยวิธีมาตรฐาน  สารละลายนี้ควรเป็นสารละลายที่เตรียมขึ้น
ใหม่ทุกครั้ง 
หมายเหตุ วิธีหาปริมาณของคาร์บอนไดออกไซด ์ด้วยวิธีมาตรฐานให้ปฏิบัติตาม Standard methods for 
examinations of water and waste water, 22th edition (2012) 
9.13.2 การเตรียมชิ้นทดสอบ  
ตัดท่อตัวอย่างเป็นชิ้นทดสอบยาวประมาณ  500 mm 
9.13.3 การเตรียมสารละลายต ัวอย่าง 
9.13.3.1 ต่อก๊อกเข้ากับปลายข้างหนึ่งของชิ้นทดสอบ  ยึดชิ้นทดสอบให้วางตั้งอยู่ในแนวดิ่งโดยให้ปลายที่ต่อ
ก๊อกอยู่ด้านล่าง เติมน้ําประปาทางด้านบนให้ล้นชิ้นทดสอบตลอดเวลา  เปิดก๊อกด้านล่างให้น้ําไหล
ออกผ่านชิ้นทดสอบด้วยความเร็ว 3 m/min นาน 6 h โดยมีน้ําเต็มชิ้นทดสอบอยู่ตลอดเวลา  ในกรณี
ที่ต้องการลดปริมาณน้ําที่ใช้ล้างชิ้นทดสอบ  ให้ใช้ท่อขนาดเล็กกว่าเล็กน้อยสอดไว้ภายในเพื่อแทนที่
น้ําและให้น้ําไหลผ่านผิวภายในของชิ้นทดสอบตลอดท ่อ ถอดก๊อกและล้างภายในชิ้นทดสอบด้วยน้ํา
กลั่น 
9.13.3.2 หลังจากล้างชิ้นทดสอบสะอาดแล ้ว อุดปลายข้างหนึ่งของชิ้นทดสอบให้แน่นด้วยจุกที่ทําด้วยพอลิ    
เอทิลีนหรือวัตถุที่ไม่มีสารที่เป็นพิษที่ทําให้เกิดผลกระทบต่อการทดสอบน ี้ เติมสารละลายตาม        
ข้อ 9.13.1.1 ให้เต็มปิดปลายอีกข้างหนึ่งของชิ้นทดสอบด้วยจุกชนิดเดียวกัน 
9.13.3.3 เก็บชิ้นทดสอบไว้ในลักษณะดังกล่าวที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลา  48 h สารละลายที่ได้นี้เป็นการสกัดครั้ง
ที่ 1  ชั้นคุณภาพ  ความดันทดสอบ  
(MPa) 
PVC 5 0.6 
PVC 7 0.8 
PVC 8.5 1.0 
PVC 10.5 1.25 
PVC 13.5 1.60 มอก. 17-25XX 
 
-28- 
 9.13.3.4 ทําซ้ําตามข้อ 9.13.3.2 และข้อ 9.13.3.3 อีกชิ้นทดสอบละ  2 ครั้ง นําสารละลายที่ได้ในครั้งที่ 3 ไป
วิเคราะห์หาปริมาณสารต่างๆ ตามตารางที่ 6 
9.13.4 วิธีวิเคราะห์หาปริมาณสารที่สกัดได้ 
ให้ปฏิบัติตาม Standard methods for examinations of water and waste water, 22th edition 
(2012) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-29- 
 ภาคผนวก  ก.  
การชักตัวอย่างและเกณฑ์ตัดสิน 
(ข้อ 8.1) 
ก.1 รุ่น ในที่นี้ หมายถึง ท่อที่ทําจากวัสดุและสูตรการผลิตเดียวกัน มีแบบ ชนิด และชั้นคุณภาพเดียวกัน ทําขึ้น
โดยกรรมวิธีเดียวกันในระยะเวลาเด ียวกัน 
ก.2 การแบ่งกลุ่มท่อให้แบ่งตามขนาดระบ ุ โดยกลุ่มของท่อต้องเป็นแบบชนิดและชั้นคุณภาพ  ดังตารางที่  ก.1 
ตารางที่ ก.1 กลุ่มของท่อ 
( ข้อ ก.2 ) 
กลุ่มที่ ชื่อขนาด  
1 
2 
3 
4 18 ถึง     65 
80 ถึง    275 
300 ถึง    600 
700 ถึง  1 000 
ก.3 การชักตัวอย่างและการยอมร ับให้เป็นไปตามแผนการช ักตัวอย่างที่กําหนดต่อไปนี้ หรืออาจใช้แผนการชัก
ตัวอย่างอื่นที่เทียบเท่ากันทางวิชาการกับแผนที่กําหนดไว้ 
ก.3.1 การชักตัวอย่างและการยอมร ับสําหรับการทดสอบร ับรองและการต ิดตามผล  
(1) ให้ชักตัวอย่างโดยวิธีการสุ่มจากรุ่นเดียวกันตามตารางที่ ก.2 
ตารางที่ ก.2 แผนการชักตัวอย่างสําหรับการทดสอบร ับรองและการตรวจต ิดตาม 
(ข้อ ก.3.1 (1))  
รายการทดสอบ  ข้อ การชักตัวอย่าง จํานวนตัวอย่าง
ทดสอบ  
ขนาดและมิติ 5 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ลักษณะทั่วไป 6.1 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 1 
ความหนาแน่น ตารางที่ 5 รายการที่ 1 1 ชื่อขนาด  3 
การเปลี่ยนแปลงที่อุณหภูมิสูง ตารางที่ 5 รายการที่ 2 1 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ความทนแอซิโทน 
หรือ ความต้านแรงดึงในแนวแกน  ตารางที่ 5 รายการที่ 3 1 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ความทึบแสง ตารางที่ 5 รายการที่ 4 1 ชื่อขนาด  3 
ความต้านแรงกด  ตารางที่ 5 รายการที่ 5 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ความต้านแรงกระแทก  ตารางที่ 5 รายการที่ 6 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 มอก. 17-25XX 
 
-30- 
 ตารางที่ ก.2 แผนการชักตัวอย่างสําหรับการทดสอบร ับรองและการตรวจต ิดตาม (ต่อ) 
รายการทดสอบ  ข้อ การชักตัวอย่าง จํานวนตัวอย่าง
ทดสอบ  
ความทนความด ันในระยะเวลาส ั้น
ของท่อ ตารางที่ 5 รายการที่ 7 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ความทนทานต ่อการรั่วซึมของ
หัวต่อชนิดต่อด้วยแหวนยาง  ตารางที่ 5 รายการที่ 8 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ความทนความด ันในระยะเวลาส ั้น
ของหัวต่อ ตารางที่ 5 รายการที่ 9 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ความทนความด ันในระยะเวลานาน
ของท่อ ตารางที่ 5 รายการที่ 10 2 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
ผลที่เกิดขึ้นกับน้ํา 6.3 1 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 3 
เนื้อท่อ 6.4 1 ชื่อขนาด  3 
เครื่องหมายและฉลาก  7.1 1 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 1 
(2) ตัวอย่างทุกตัวอย่างต้องเป็นไปตามเกณฑ ์ที่กําหนดในตารางท ี่ ก.2 ทุกรายการ  จึงจะถือว่าท่อรุ่นนั้น
เป็นไปตามมาตรฐานผล ิตภัณฑ์อุตสาหกรรมนี้ 
ก.3.2 การชักตัวอย่างและการยอมร ับสําหรับการควบคุมคุณภาพ  
(1)  ให้ชักตัวอย่างโดยวิธีสุ่มจากรุ่นเดียวกันตามตารางที่ ก.3  
ตารางที่ ก.3 แผนการชักตัวอย่างสําหรับการควบคุมคุณภาพ  
(ข้อ ก.3.2 (1))  
รายการทดสอบ  ข้อ การชักตัวอย่าง จํานวนตัวอย่าง
ทดสอบ  
ขนาดและมิติ 5 ทุก 8 ชั่วโมงต่อ 
ชื่อขนาดต่อรุ่น 1 
ลักษณะทั่วไป 6.1 ทุก 8 ชั่วโมงต่อ 
ชื่อขนาดต่อรุ่น 1 
ความทนแอซิโทน 
หรือ ความต้านแรงดึงในแนวแกน  ตารางที่ 5 รายการที่ 3 1 ชื่อขนาดต่อรุ่น 3 
ความต้านแรงกด  ตารางที่ 5 รายการที่ 5 1 ชื่อขนาดต่อรุ่น 
ต่อสัปดาห์ 3 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-31- 
 ตารางที่ ก.3 แผนการชักตัวอย่างสําหรับการควบคุมคุณภาพ  (ต่อ) 
รายการทดสอบ  ข้อ การชักตัวอย่าง จํานวนตัวอย่าง
ทดสอบ  
ความต้านแรงกระแทก  ตารางที่ 5 รายการที่ 6 1 ชื่อขนาดต่อรุ่น 
ต่อสัปดาห์ 3 
ความทนความด ันในระยะเวลาส ั้น
ของท่อ ตารางที่ 5 รายการที่ 7 1 ชื่อขนาดต่อรุ่น 
ต่อสัปดาห์ 1 
ความทนทานต ่อการรั่วซึมของ
หัวต่อชนิดต่อด้วยแหวนยาง  ตารางที่ 5 รายการที่ 8 1 ชื่อขนาดต่อรุ่น 
ต่อสัปดาห์ 1 
ความทนความด ันในระยะเวลาส ั้น
ของหัวต่อ ตารางที่ 5 รายการที่ 9 1 ชื่อขนาดต่อรุ่น 
ต่อสัปดาห์ 1 
เครื่องหมายและฉลาก  7.1 1 ชื่อขนาดต่อกลุ่ม 1 
 
 
 
 
 
  
 
  
 
  
 
  
 มอก. 17-25XX 
 
-32- 
 ภาคผนวก  ข.  
การคํานวณ  
ข.1 ขนาดและมิติของท่อปลายธรรมดา  
ข.1.1. ค่าเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก  (D)  คํานวณได้จากสูตร 
 D = D1൅D 2
ଶ 
 D2 = D 1 + 0.005 D1 
 หรือ = D1 + 0.3 แล้วแต่ค่าไหนจะมากกว ่ากัน 
เมื่อ D1 คือ เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกต ่ําสุด เป็นมิลลิเมตร 
 D2 คือ เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกส ูงสุด เป็นมิลลิเมตร 
ข.1.2 ค่าความหนา  (e) คํานวณได้จากสูตร 
 e = e1൅e2
ଶ 
 e1 = PD మ
ଶSାP แต่ต้องไม่น้อยกว่า 1.3 mm 
 e2 = 1.1 e1 + 0.2  mm 
เมื่อ e1 คือ ความหนาต่ําสุดของท่อ เป็นมิลลิเมตร 
 e2 คือ ความหนาสูงสุดของท่อ เป็นมิลลิเมตร 
 P    คือ ความดันใช้งานที่ 20 oC เป็นเมกะพาสคัล 
 S    คือ ความเค้นตามแนวเส้นรอบวงสูงสุด 11 MPa สําหรับท่อชื่อขนาดที่เล็ก
กว่า 200 และ 12.3 MPa สําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 200 ขึ้นไป (เป็นค่าที่ 
20 oC) 
ข.2 ความยาวของท ่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายาที่ทําจากท่อปลายธรรมดาท ี่ยาวกว่า 4 000 mm คํานวณได้จาก
สูตร 
 ความยาวท่อ = Z + ( ความยาวท่อปลายธรรมดาท ี่นํามาทําท่อปลายบานชน ิดต่อด้วย
น้ํายา - 4 000) 
เมื่อ  Z คือ ความยาวของท ่อปลายบานชน ิดต่อด้วยน้ํายาที่ทําจากท่อปลายธรรมดา
ยาว 4 000 mm 
 
 
 มอก. 17-25XX 
 
-33- 
 ข.3 ขนาดและมิติของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  
ข.3.1 ความลึกของหัวต่อ (M) ของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยางที่มีความยาวตั้งแต่ 6 m ให้คํานวณค่า M 
ต่ําสุด จากสูตร 
 M = CTZ + 0.22 d1 สําหรับท่อชื่อขนาดไม่เกิน 250 
 M = 1.4 CTZ + 0.15 d1 สําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 275 ขึ้นไป 
เมื่อ C   คือ สัมประสิทธิ์การขยายตัวตามแนวยาว  = 8.1 x 10 -5 mm/mm/oC 
 T  คือ อุณหภูมิใช้งานที่แตกต่างกัน = 50 oC 
 Z  คือ ความยาวของท ่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยาง  เป็นมิลลิเมตร 
 d1 คือ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายในต่ําสุดของหัวต่อ เป็นมิลลิเมตร 
หมายเหตุ ถ้าค่า M ของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยางชื่อขนาด  300 ที่คํานวณได้มีค่าน้อยกว่าค่า M ของท่อ
ปลายบานชนิดต่อด้วยแหวนยางชื่อขนาด  250 ให้ใช้ค่า M ของท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยางชื่อ
ขนาด 250 สําหรับท่อปลายบานชน ิดต่อด้วยแหวนยางชื่อขนาด  300 ด้วย 
ข.3.2 ความหนา  (e3) คํานวณได้จากสูตร 
e3 = PD3
2S൅P แต่ต้องไม่น้อยกว่าความหนาต่ําสุดของท่อปลายธรรมดาท ี่
กําหนดไว้ในตารางที่ 2 
 D3 = d1 + 2 e3 
เมื่อ P คือ ความดันใช้งานที่ 20 oC เป็นเมกะพาสคัล 
 D3 คือ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกต ่ําสุดของหัวต่อ เป็นมิลลิเมตร 
 S คือ ความเค้นตามแนวเส้นรอบวงสูงสุด 11 MPa สําหรับท่อชื่อขนาดที่       
เล็กกว่า 200 และ 12.3 MPa สําหรับท่อชื่อขนาดตั้งแต่ 200 ขึ้นไป (เป็น
ค่าที่ 20 oC) 
ข.3.3 ความหนา  (e4) คํานวณได้จากสูตร 
 e4 = 0.9 e1 
เมื่อ e1 คือ ความหนาต่ําสุดของท่อปลายธรรมดาท ี่กําหนดไว้ในตารางที่ 3 
 
  
 
 มอก. 17-25XX 
 
-34- 
 ภาคผนวก  ค.  
ความทนความด ันในระยะเวลานานของท ่อ 
ค.1 ความดันทดสอบของท ่อ คํานวณได้จากสูตร 
S = PሺD మିୣభሻ
ଶୣభ 
เมื่อ P คือ ความดันทดสอบในระยะยาวของท ่อ เป็นเมกะพาสคัล 
 S คือ ความเค้นตามแนวเส้นรอบวง  เป็นเมกะพาสคัล 
 D2 คือ เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกส ูงสุด เป็นมิลลิเมตร 
 e1 คือ ความหนาต่ําสุดของท่อ เป็นมิลลิเมตร 
โดยกําหนดค่าความเค้นตามแนวเส้นรอบวง  (S) ในการทดสอบความทนความด ันในระยะเวลานานของท ่อตาม
ตารางที่ ค.1 ดังนี้  
ตารางที่ ค.1 ค่าความเค้นตามแนวเส้นรอบวง  (S) 
(ข้อ ค.1) 
ชื่อขนาด  ความเค้นตามแนวเส้นรอบวง  (MPa) 
18 ถึง 150 11.0 
ตั้งแต่ 200 ขึ้นไป 12.3 
 
 
 
 
  
 
  
 
  มอก. 17-25XX 
 
-35- 
 ภาคผนวก  ง.  
การเปรียบเทียบความดันระบุที่อุณหภูมิ 20 oC กับ 27 oC 
ง.1 ชั้นคุณภาพความดัน PN 
ชั้นคุณภาพความด ัน PN ใช้เปรียบเทียบความดันระบุ ที่อุณหภูมิ 20 oC ดังตารางที่ ง.1 ตัวอย่าง เช่น        
ชั้นคุณภาพ  PVC 5 มีความดันระบุที่ 27 oC เป็น 0.51 MPa เท่ากับชั้นคุณภาพ  PN 6 มีความดันระบุที่ 20 oC
เป็น 0.588  MPa 
ตารางที่ ง.1 ตารางเปรียบเทียบความดันระบุที่ 20 oC กับ 27 oC 
(ข้อ ง.1) 
ชั้นคุณภาพ  ความดันระบุ 
(MPa) 
ที่ 27 oC ที่ 20 oC 
PVC 5 (PN 6) 0.51 0.588 
PVC 7 (PN 8) 0.70 0.807 
PVC 8.5 (PN  10) 0.85 0.980 
PVC 10.5 (PN 12.5) 1.08 1.250 
PVC 13.5 (PN16) 1.36 1.568 
 
 
 
  
 
  
 
  
 
 มอก. 17-25XX 
 
-36- 
 ภาคผนวก  จ.  
ความดันใช้งาน 
จ.1 ความดันใช้งานที่อุณหภูมิต่างๆ ดังในตารางที่ จ.1 
ตารางที่ จ.1 ความดันใช้งานที่อุณหภูมิต่างๆ 
(ข้อ จ.1) 
อุณหภูมิใช้งาน 
(oC) ความดันใช้งาน 
(MPa) 
PVC 5 PVC 7 PVC 8.5 PVC 10.5 PVC 13.5 
20 0.58 0.81 0.98 1.25 1.56 
27 0.51 0.70 0.85 1.08 1.36 
30 0.46 0.65 0.79 1.00 1.26 
40 0.35 0.48 0.59 0.75 0.94 
50 0.23 0.32 0.39 0.49 0.62 
60 0.12 0.16 0.20 0.25 0.31 
 
             มอก. 17-25XX 
 
-37- 
 ภาคผนวก  ฉ.  
สัญลักษณ์หน่วย 
ฉ.1 สัญลักษณ์หน่วยที่ใช้ในมาตรฐานนี้ ดังในตารางที่ ฉ.1 
ตารางที่ ฉ.1 สัญลักษณ์หน่วย 
(ข้อ ฉ.1) 
หน่วย สัญลักษณ์ 
กรัม g 
กิโลกรัม kg  
กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เดซิเมตร kg/dm3 
กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร kg/m3 
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร kgf/cm2 
ชั่วโมง h 
บาร์ bar 
ปอนด์ต่อตารางนิ้ว lb/in2 
นาโนเมตร  nm  
นาที min 
มิลลิกรัม mg 
มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม mg/kg 
มิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เดซิเมตร mg/dm3 
มิลลิเมตร mm 
มิลลิเมตรต่อนาที mm/min 
เมกะพาสคัล MPa 
เมตร m 
เมตรต่อนาที m/min 
โมลต่อลูกบาศก์เดซิเมตร mol/dm3 
ลูกบาศก์เซนติเมตร cm3 
วินาที s 
องศาเซลเซียส oC