(ราง) 
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข  
(ฉบับที่ …) พ.ศ. …. 
เรื่อง  การตรวจวิเคราะหทางวิชาการ  
 
-----------------------------------------------  
โดยที่เปนการสมควร กําหนดการตรวจวิเคราะหทางวิชาการสําหรับอาหาร  
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา  5 วรรคหนึ่ง  และมาตรา 6(9) แหงพระราชบัญญัติ
อาหาร พ .ศ.2522 อันเปนกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของ
บุคคล ซึ่งมาตรา 29 ประกอบกับมาตรา 33 มาตรา 41 มาตรา 43 และมาตรา 45 ของรัฐธรรมนูญ
แหงราชอาณาจักรไทยบัญญัติใหกระทําไดโดยอาศัยอํานาจตามบทบัญญัติแหงกฎหมาย 
รัฐมนตรีวาการกระทรวงสาธารณสุขออกประกาศไว ดังตอไปนี้  
ขอ ๑ การตรวจวิเคราะหทางวิชาการ ใหเปนไปตามที่กําหนดในบัญชีแนบทาย
ประกาศนี้   
ขอ 2 ประกาศนี้ ใหใชบังคับ  เมื่อพนกําหนดหนึ่งรอยแปดสิบวัน  นับจากวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเปนตนไป  
 
ประกาศ ณ วันที่   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 เอกสารหมายเลข ........ 
อนุกรรมการฯ (อ.2) ครั้งที่ 23-11/255๕ 
วันที่ 15 สิงหาคม 255๕ 
  
 2 บัญชีแทบทาย  
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ ...) พ.ศ. .... เรื่อง การตรวจวิเคราะหทางวิชาการ  
Attachment of the Notification of Ministry of Public Health (No. …..) B.E. …. (….) Re: The Method of Analysis  
1. การตรวจวิเคราะหอาหารทางเคมี  (Chemical Test Methods for food)  
1.1 นมโค (Cow’s milk)  
ชนิดอาหาร  
(Product ) รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี 
(Type) 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -
1/2:2001  
AOAC 99a1.20  Titrimetry (Kjeldahl)  I 
ไขมัน (Fat) ISO 1211 / IDF 1: 2010  
AOAC 989.05  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
ของแข็งทั้งหมด  (Total 
solids)  ISO 6731 / IDF 21: 2010  Gravimetry, drying at 
102°C  I นมพรอมดื่ม  
(น้ํานมดิบที่ผาน
กรรมวิธีฆาเชื้อ ) 
(Raw milk, which 
is passed 
through the 
process )  
 
  เนื้อนมไมรวมไขมัน  
(Milk solids not fat)  ISO 6731/IDF 21: 2010  
and ISO  1211 / IDF 1: 
2010 
AOAC 989.05  Calculation from total 
solids  content and fat 
content  I 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF 20 -1/2: 
2001 
AOAC 991.20  Titrimetry (Kjeldahl)  I นมผง 
(milk powder)  
ไขมัน (Fat) ISO 1736 / IDF 9: 2008  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -1/2: 
2001 
AOAC 991.20  Titrimetry (Kjeldahl)  I 
ไขมัน (Fat) ISO 1737 / IDF 13: 2008  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
ของแข็งทั้งหมด  (Total 
solids)  ISO 6731 / IDF 21: 2010  Gravimetry, drying at 
102°C  I นมขนไมหวาน  
(Evaporated 
milk) 
 
 เนื้อนมไมรวมไขมัน  
(Milk solids not fat)  ISO 6731 / IDF 21: 2010  
and ISO  1737 / IDF 13: 
2008 Calculation from total 
solids  content and fat 
content  I 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -1/2: 
2001 
AOAC 991.20  Titrimetry (Kjeldahl)  I 
ของแข็งทั้งหมด (Total 
solids)  ISO 6734 / IDF 15: 2010  Gravimetry, drying at 
102°C  I นมขนหวาน 
(Sweetened 
condensed milk)  
ไขมัน (Fat) ISO 1737 / IDF 13: 2008  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I  
 3 1.1 นมโค (ตอ) 
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -1/2: 
2001 
AOAC 9 91.20 Titrimetry (Kjeldahl)  I 
ไขมัน  (Fat) ISO 1211 / IDF 1: 2010  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
ของแข็งทั้งหมด  (Total 
solids)  ISO 6731 / IDF 21: 2010  Gravimetry, drying at 
102°C  I นมแปลงไขมัน  
(Blend of 
skimmed milk 
and vegetable 
fat) 
 เนื้อนมไมรวมไขมัน  
(Milk solids not fat)  ISO 6731 / IDF 21: 2010  
and ISO 1211 / IDF 1: 
2010 
AOAC 989.05  Calculation from total 
solids  content and fat 
content  I 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -1/2: 
2001 
AOAC 991.20  Titrimetry (Kjeldahl)  I นมผงแปลงไขมัน  
(Blend of 
skimmed milk 
and vegetable 
fat  in powdered 
form) ไขมัน (Fat) ISO 1736 / IDF 9: 2008  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -1/2: 
2001 
AOAC 991.20  Titrimetry (Kjeldahl)  I 
ไขมัน  (Fat) ISO 1737 / IDF 13:  2008  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
ของแข็งทั้งหมด  (Total 
solids)  ISO 6731 / IDF 21: 2010  Gravimetry, drying at 
102°C  I นมขนแปลงไขมัน
ไมหวาน  
(Blend of 
evaporated 
skimmed milk 
and vegetable 
fat) 
 เนื้อนมไมรวมไขมัน  
(Milk solids not fat)  ISO 6731: 1989  
ISO 1737 / IDF 13: 2008  Calculation from total 
solids  content and fat 
content I 
โปรตีน  (Protein)  ISO 8968 -1/2 / IDF20 -1/2: 
2001 
AOAC 991.20  Titrimetry (Kjeldahl)  IV 
ไขมัน (Fat) ISO 1736 / IDF 9: 2008  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I นมขนแปลงไขมัน
หวาน 
(Blend of 
sweetened 
condensed 
skimmed milk 
and vegetable 
fat) ของแข็งทั้งหมด (Total 
solids)  ISO 6734: 2010 / IDF 15: 
2010 Gravimetry, drying at 
102°C  I 
 
 
  
 4 1.2  เนยแข็ง  (Cheese)  
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
ไขมัน (Fat) ISO 1735: 2004 / IDF 5: 
2004 Gravimetry  
(Schmidt -Bondzynski -
Ratzlaff)  I 
ของแข็งทั้งหมด  (Total 
solids)  ISO 5534: 2004 / IDF 4: 
2004 Gravimetry, drying at 102°C  I เนยแข็ง (Cheese)  
ไขมันคํานวณโดยไมรวมน้ํา  
(Fat calculation from 
total solids  content  
and fat content  ) ISO 1735: 2004 / IDF 5: 
2004  
ISO 5534: 2004 / IDF 4: 
2004  Calculation from total 
solids  content  and fat 
content  I 
 
 
1.3 ครีม (Cream)  
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
ไขมัน (Fat)  ISO 2450 / IDF 16: 
2008 Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I ครีม (Cream) 
ของแข็งทั้งหมด  (Total 
solids)  ISO 6731 / IDF 21: 
2010 Gravimetry, drying at 
102°C  I 
 
1.4 นมเปรี้ยว (Fermented milk)  
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
โปรตีน (Protein)  ISO 8968 -1/2  / IDF 
20-1/2: 2001  Titriimetry (Kjeldahl)  I นมเปรี้ยว 
(Fermented 
milk)  ไขมัน (Fat)  ISO 1211 / IDF 1: 2010  
AOAC 989.05  Gravimetry (Roese -
Gottlieb)  I 
 
1.5 ชา (Tea) 
ชนิดอาหาร 
(Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
ความชื้น (moisture)  AOAC 925.19  Gravimetry  I 
เถาทั้งหมด  (total ash ) AOAC 920.100A  Gravimetry  I 
เถาที่ละลายน้ําได  
(water soluble ash ) AOAC 920.100B  Gravimetry  I ชาใบ (Tea)  
  
  
  
สารที่สกัดไดดวยน้ํารอน  
(hot  water extract ) AOAC 920.104  Gravimetry  I 
  
 5 1.6 กาแฟ  (Coffee)  
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
เถาทั้งหมด (total ash)  AOAC 920.93A  Gravimetry  I กาแฟที่คั่วแลว  
(Roasted coffee)  เถาที่ละลายน้ําได  
 (water soluble ash)  AOAC 920.93B  Gravimetry  I 
กาแฟคั่วบดและ กาแฟ
สําเร็จรูป  
(Roasted coffee 
and Instant coffee)  ความชื้น (moisture)  AOAC  979.12  Gravimetry  I 
 
1.7 เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท  (Beverage in sealed container)  
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
โกโกผง (Cocoa 
powder)  ความชื้น (moisture)  AOAC 931.04  Gravimetry  I 
เครื่องดื่มพรอมบริโภค
จากพืชผักและผลไม  
(Fruit and 
vegetable product)  แอลกอฮอล (ethanol)  ISO 2448: 1998  Distillation and titration  II 
 
1.8 วัตถุใหความหวานในอาหาร  (Sweetener)   
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี (Type)  
อาหารทุกชนิด 
(Food)  Acesulfame K  
Aspartame  EN 12856: 1999 -04 High performance 
liquid chromatography  II 
อาหารทุกชนิด 
(Food)  Cyclamate  EN 12857: 1999 -04 High performance 
liquid chromatography  II 
อาหารทุกชนิด 
(Food)  Saccharin  EN 12856: 1999 -04 High performance 
liquid chromatography  III 
 
1.9 มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปอน  (Contaminant)  
ชนิดอาหาร (Food)  รายการตรวจวิเคราะห  
(Provision)  วิธีการตรวจวิเคราะห  
(Method)  หลักการ  (Principle)  ประเภท
วิธี 
(Type)  
ตะกั่ว แคดเมี่ยม ทองแดง 
สังกะสี เหล็ก  NMKL 139 (1991)  
AOAC 999.11  AAS after dry ashing  II 
ดีบุก     AOAC 985.16  
(Codex -Adopted -AOAC 
method)  Flame AAS  II อาหารทุกชนิด (All 
foods)  
สารหนู  (คํานวณเปน AOAC 986.15  AAS after generation of II  
 6 ปริมาณสารหนูทั้งหมด ) (Codex -Adopted -AOAC 
method)  metal hydride  
ปรอท AOAC 977.15  AAS (cold vapor)  III 
ขาวโพด ถั่วลิสง  
(corn, peanuts)  อฟลาทอกซิน  
(B1, B2, G1, G2) AOAC 991.31  Immunoaffinity column 
(Aflatest)  II 
หมายเหตุ  
(1) Defining methods  (Type I) คือ วิธีวิเคราะหที่ใหคาหรือผลวิเคราะหที่ไมอาจนําคาหรือผลการตรวจ
วิเคราะหที่ไดจากวิธีอื่น มาเปรียบเทียบกับผลวิเคราะหจากวิธีนี้ได   และทวนสอบไดดวยวิธีนี้เทานั้น  
(2) Reference methods (Type II) คือ วิธีวิเคราะหซึ่งกําหนดใหเปนวิธีอางอิง วิธีนี้อาจเลือกมาจาก วิธี Type III  
และใหใชวิธีนี้ในกรณีที่มีขอโตแยงผลวิเคราะห หรือใชในการทดสอบหรือเปรียบเทียบวิธีวิเคราะห    
(3) Alternative Methods (Type III) คือ วิธีวิเคราะหซึ่งมีคุณลักษณะตามเกณฑที่กําหนดโดย
กรมวิทยาศาสตรการแพทย กระทรวงสาธารณสุข   
(4) Tentative Me thod (Type IV) คือ วิธีวิเคราะหซึ่งมีการใชตอๆกันมา หรือเปนวิธีใหมซึ่งยังไมมีการกําหนด
เกณฑการยอมรับ   
 
  
 7 2. การตรวจวิเคราะหอาหารทางจุลชีววิทยา  (Microbial  Test Methods for food) ) 
ชนิดอาหาร  รายการตรวจวิเคราะห  วิธีการตรวจวิเคราะห   หลักการ  
อาหาร  (Food ) 
เครื่องดื่ม  (Beverage)  TPC BAM 2001, chapter 3  
น้ําและน้ําแข็ง  (water 
and ice)  TPC APHA (Water and waste water) 
2005 Pour plate  
อาหาร  (Food)  Coliforms  
Fecal coliforms  
E. coli  BAM 2002, chapter 4  MPN 
Pour plate  
Detection  
น้ําและน้ําแข็ง  (water 
and ice) Coliforms and E. coli  APHA (Water and waste water) 
2005 MPN 
น้ําและน้ําแข็ง  (water 
and ice)  Vibrio choleraei  APHA (Water and waste water) 
2005 Detection  
อาหาร  (Food)  Vibrio parahaemolyticus  BAM 2004, chapter 9  MPN 
Vibrio parahaemolyticus  อาหาร  (Food)  
VP+VC**  ISO/TS 21872 -1: 2007  Detection  
Pour plate  BAM 2001, chapter 18  
Spread plate  อาหาร  (Food)  yeast & mold  
AOAC 2005: 997.02  Petri film  
เครื่องดื่ม  (Beverage)  yeast & mold  BAM 2001, chapter 18  Pour plate  
อาหาร  (Food)  Clostridium botulinum  BAM 2001, chapter 17  Detection  
อาหาร  (Food)  ISO 21567: 2004  
น้ําและน้ําแข็ง  (water 
and ice)  Shigella spp. 
APHA (Water and waste water) 
2005 Detection  
อาหาร  (Food)  Lactic acid bacteria  ISO 15214: 1998  Pour plate  
จุลินทรียเจริญที่ 35 °C 
(Microbial growth at 35 °C) อาหารกระปองที่มี
ความเปนกรดต่ํา (Low-
Acid Canned Foods)  
 จุลินทรียเจริญที่ 55 °C 
(Microbial growth at 5 5 °C) 
แบคทีเรียที่ชอบหรือทนกรดเจริญ
ที่ 30 °C (toleranc e acid 
bacteria growth at 35 °C) อาหารกระปองที่มี
ความเปนกรด   (Acid 
Canned Foods  
 แบคทีเรียที่ชอบหรือทนกรดเจริญ
ที่ 55 °C (tolerance acid 
bacteria growth at 5 5 °C) BAM 2001, chapter 21A  Detection  
AOAC 2005: 978.18B (a)  Conductivity  อาหาร  (Food)  Water activity (Aw)  
AOAC 2005: 978.18B (c)  Dew point