Gıda, Tar ım ve Hayvancılık Bakanlığından;  
 
TÜRK GIDA KODEKSİ  
İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ  
(TASLAK 2017/…..)  
 
Amaç  
Madde 1  -(1) Bu Tebliğin amacı , içme sütlerinin tekniğine uygun ve hijyenik  şekilde 
üretimi, depolanması, taşınması ve pazarlanmasını sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir.  
Kapsam  
Madde 2 -(l) Bu Tebliğ, içme sütlerini kapsar.  Çiğ sütü kapsamaz.  
Dayanak  
Madde 3 -(l) Bu Tebliğ, 29/12/2011  tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî 
Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.  
Tanımlar  
Madde 4 -(l) Bu tebliğde geçen;   
a) Çeşni maddesi: Sebze, meyve ve bunların suyu, konsantresi, püresi, ezmesi, tozu ile 
tahıl ve tahıl ürünleri, bal, şeker ,kahve, kakao, çikolata gibi lezzet verme amacı ile kullanılan  
yenilebilir ürünleri,  
b) Çiğ süt: 27/12/2011 tarih ve 28155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe 
giren Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğindeki çiğ süt tanımına uyan 
inek sütü, koyun sütü, manda sütü ve keçi sütünü,   
c) Hermetik olarak kapatılmış ambalaj: Kapatıldığında içeriğini mikroorganizma 
girişine karşı koruyan ve geçirgen olmayan ambalajı,   
ç) İçilebilir su: 17/2/2005  tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İnsani 
Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan özelliklere uygun insan tüketimi 
amaçlı suları,  
d) İçme sütü: Çiğ sütün; pastörizasyon, yüksek sıcaklıkta pastörizasyon, UHT veya 
sterilizasyon i şlemlerinden biri uygulanarak elde edilen ve başka bir işleme gerek kalmadan 
tüketime sunulan süt,   
e) Laktozsuz süt: İçme sütlerindeki laktozun tekniğine uygun şekilde β -galaktozidaz 
enzimi ile glikoz ve galaktoza parçalanarak laktoz içeriği % 0,1  ve altı na indirilmiş sütü,  
f) Pastörizasyon: Çiğ süte en az 72 °C'de 15 saniye uygulanan kısa süreli yüksek 
sıcaklık veya en az 63 °C'de 30 dakika uygulanan uzun süreli düşük sıcaklık veya eşdeğer 
etkiyi sağlayan diğer zaman -sıcaklık koşullarının kombinasyonunu i çeren ve bu 
uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz testi yapıldığında ürünlerin negatif reaksiyon 
gösterdiği işlemi,  g) Pastörize süt: Pastörizasyon işlemi uygulanarak üretilen ve üretiminden hemen 
sonra 6 °C'yi geçmeyecek sıcaklığa soğutulan içme sütü nü 
ğ) Sterilizasyon: Oda sıcaklığında saklanabilen ticari olarak steril bir ürün üretmek 
amacı ile normal depolama şartlarında bozulmaya neden olacak tüm mikroorganizmaları ve 
sporlarını yok eden hermetik  ambalajlı ürüne, en az 115 °C'de 13 dakika veya 121 °C'de 3 
dakika gibi uygun zaman sıcaklık kombinasyonunda, yüksek sıcaklıkta uzun süreli uygulanan 
ısıl işlemi,   
h) Sterilize süt: Ambalajlı süte sterilizasyon işlemi uygulanarak üretilen içme sütünü  
ı) Ultra yüksek sıcaklık/UHT: Kısa süreli yüksek sıcaklığın aralıksız akışını içeren 135 
°C'den az olmayan uygun  sıcaklık -zaman kombinasyonunda uygulanarak  aseptik koşullarda 
kapatılmış  ambalajların  oda sıc aklığında muhafaza edildiğinde,  üründe canlı mikroorg anizma 
veya gelişim kabiliyetine sahip sporların olmadığını ve uygulanan ısıl işlemin yeterliliğini 
gösteren ısıl işlemi,  
i) UHT süt : UHT işlemi uygulandıktan sonra aseptik koşullarda ambalajlara dolum 
yapılarak üretilen içme sütünü,   
j) Ultra Pastörizasyon : 85 °C’ve üzerinde bir kaç   saniye uygulanan ve bu 
uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz  ve peroksidaz testi yapıldığında ürünlerin negatif 
reaksiyon gösterdiği işlemi,  
k) Ultra  pastörize süt : Ultra Pastörizasyon işlemi uygulanarak üretilen içme sütünü,  
l) Yabancı madde: Bu t ebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılan bileşenler 
dışındaki bulunabilecek her türlü organik ve/veya inorganik maddeyi,  
ifade eder.   
 
Ürün Özellikleri:  
Madde 5 -(l) Bu tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri aşağıdaki gibidir.  
a)İçme sütü üretiminde kullanılan çiğ süt, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen 
Kuralları Yönetmeliği'ne uygun olur.  
b) Bu tebliğ kapsamındaki  ürünlerin üretiminde çiğ ve pastörize süt kullanılır.  
c)Bu tebliğ kapsamında i çme sütü  Ek -1 'e uygun olur.  
ç) Bu tebliğ kapsamındaki içme sütleri yabancı madde içermez.  
d) Pastörize içme sütleri ü retimden hemen sonra alkali fosfataz testine negatif, 
peroksidaz testine ise pozitif reaksiyon göster melidir.  
e) UHT içme sütleri  kapalı ambalajında 30 °C'de 15 gün veya 55 °C'de 7 günlük 
inkübasyonun veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra yapılan sterilizasyon 
kontrolünde mikrobiyal üreme göstermez.   f) Sterilize içme sütleri kapalı ambalajında 3 0 °C'de 15 gün veya 55 °C'de 7 günlük 
inkübasyonun veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra yapılan sterilizasyon 
kontrolünde mikrobiyal üreme göstermez.    
g)İçme sütleri yağ miktarları  açısından EK -2'ye göre sınıflandırılır.  
ğ) İçme sütünün yağ  standardizasyonunu  sağlamak için krema ilave edilebilir, krema 
ayrılabilir veya tam yağlı süt, yarım yağlı süt, az yağlı süt, yağsız süt ilave edilebilir.  
h) İçme sütlerinde laktoz  içeriği azaltılabilir.  
ı) İçme sütlerine çeşni ve/ veya aroma vericiler il ave edilebilir.   
i) Meyveli, içme sütlerinde meyve oranı en az % 3 oranında olmalıdır  
j) Bu Tebliğ kap samında piyasaya arz edilen sütlerin   "%Protein" ve "% Yağsız kuru 
madde" oranları Ek -l' e uygun olur . 
k)Bu Tebliğ kapsamında piy asaya arz edilen sütlerde  süt yağı dışında hiçbir hayvansal 
yağ ve/veya bitkisel yağ bulunmaz. Çeşnili sütlerde  çeşni maddesi miktarı ile  orantılı olarak  
bitkisel yağ bulunabilir . 
l) Piyasaya arz edilen sütlerin  üretiminde farklı hayvan türlerinin sütleri karıştırılarak 
kullanılamaz.  
m) Sütlerin  protein içeriği süt proteini ile artırılabilir. B u durumda süt proteini miktarı  
kütlece en az %3, 8 olmalıdır.  
n) Laktozsuz sütlerin la ktoz değeri kütlece en çok % 0,1  olur.  
o) Bu tebliğ kapsamındaki sütler  kendine has tat, koku, kıvam ve görünüşte olur.  
Katkı Maddeleri  
MADDE 6 -(l) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri, 
30/6/2013 tarihli ve 28693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı 
Maddeleri Yönetmeliği nde yer alan hükümlere uygun olur.  
Veteriner İlaç Kalıntıları  
MADDE 7 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki farmakolojik aktif 
maddelerin kalıntı miktarları, 7/3/2017 tarihli ve 30000  sayılı Resmî Gazete'de  yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek Farmakolojik Aktif Maddelerin 
Sınıflandırılması Ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun 
olur. 
Aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan bileşenler  
MADDE 8 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan aroma vericiler, 
29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğinde 
yer alan  hükümlere uygun olur.  
 Bulaşanlar  
MADDE 9 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları, 
29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda 
Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.  
Pestisit Kalıntıları  
MADDE 10 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisi t kalıntı miktarları, 
25/11/2016 tarihli ve 29899  mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi 
Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetme liğinde yer alan hükümlere uygun olur.  
Hijyen  
MADDE 11 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler; 17/12/2011 tarihli ve 28145 
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Hayvansal Gıdalar İçin Özel 
Hijyen Kuralları Yönetmeliği ve 29/12/201 1 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî 
Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliğinde yer alan 
hükümlere uygun olur.  
(2) UHT süt işleme prosesinde süt buharla direkt temas ediyorsa, buhar içilebilir sudan 
elde edilm eli, süt içinde yabancı madde bırakmamalı veya ters bir etki yaratmamalı ve 
işlenmiş sütün su içeriğinde herhangi bir değişiklik yapmamalıdır.  
Ambalajlama  
MADDE 12 - (1) Bu Tebliğ kapsamın da yer alan ürünlerin ambalajları , 29/12/2011 
tarihli ve 28157 3 üncü  mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda 
ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.  
Etiketleme  
MADDE 13  - (1) Bu Tebliğ kapsamınd a yer alan ürünlerin etiketi; 26/1/2017 tarihli 
ve 29960  3. mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme 
ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde yer alan hükümlere ilave olarak aşağıdaki 
hükümlere de uygun olur.  
a)Ürünün resmi adı ve ısıl işlemin niteliği temel görüş alanında belirtilir.  
b)İçme sütlerine vitaminler ve/veya mineraller ilave edilmişse ilave edilen vitaminlerin 
ve/veya minerallerin ismi ürün ismiyle birlikte etikette belirtilir.  
c)İçme sütlerine çeşni maddesi ve/veya aroma ilave edildiğinde etiket bilgilerinde 
çeşni ve/veya aromanın ismi ürünün resmi adıyla birlikte belirtilir.  
ç)Sadece aroma ve rici kullanılarak üretilen sütlerin  etiketinde ürünün tadı ve lezzetinin 
aroma vericinin elde edildiği çeşni maddesinden kaynaklandığı izlenimini verecek görsellere 
yer verilmez.  
d) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen  inek sütü haricindeki sütlerin  etiketinde 
ürün adıyla birlikte sütün  elde edildiği hayvanın tür adı belirtilir.  e) Üretiminde şeker kullanılan çeşnili ve/veya aroma verici içeren içme sütlerinin 
etiket bilgilerinde tüketicinin rahatlıkla görebileceği büyüklükte ve ürün adı ile aynı yü zde bu 
ürün % ... ilave şeker içerir" i baresine yer verilir.  
f) Süt Protein içeriği artırılan içme sütlerinin etiketinde "proteini % .... artırılmıştır" 
ibaresine yer verilir.  
g)Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edi len ürünlerden sadece yağsız sın ıfında yer 
alanların etiketinde, bu ifadelere ek  olarak yağı azaltılmış vb ifadeler k ullanılabilir.  
ğ) Laktozu azaltılmış içme sütlerin etiketinde azaltma oranı ile beraber "laktozu % 
....azaltılmıştır" ifadesi yer almalıdır.  
h) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen içme sütlerinin etiketinde ürünün  içme 
sütü dışındaki kullanımlarını ifade eden, çağrıştıran "yoğurt sütü", "peynir sütü" gibi ifadeler 
yer almaz.  
ı) Laktozun filtrasyon ve benzeri yöntemlerle belli oranın  altına indirilmiş olması 
durumunda , ürün  etiket inde “% ….laktoz içerir” süt ibaresi  yer alabilir.  
i) Bu tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen ürünlerin etiketinde mikrofıltrasyon gibi 
uygulanan farklı fiziksel işlemlere ilişkin bilgiler beyan edilebilir.  
Beslenme ve sağlık beyanı  
MADDE 14  – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde, 26 /1/2017 tarihli ve 
29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Beslenme ve Sağlık 
Beyanları Yönetmeliğinde yer alan hükümler uygulanır.  
Taşıma ve Depolama  
MADDE 15 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve 
depolanmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin Gıdaların Taşınması ve Depolanması 
Bölümündeki kurallara uyulur.  
(2)Bu tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen pastör ize içme sütleri 4 -6 °C  arasındaki 
sıcaklıklarda taşınır, depolanır ve satışa arz edilir.  
(3)Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin nihai tüketiciye hazır ambalajlı olarak arz edilir.  
Numune Alma Ve Analiz Metotları  
MADDE 16 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden numune alınması ve 
analizleri, 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı R esmî Gazete'de yayımlanan 
Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine uygun olur.  
Avrupa Birliğine bildirim  
MADDE 17  (1) Bu Tebliğ 3/1/2002 tarihli ve 24714 sayılı Resmî Gazete'de  
yayımlanan Teknik Mevzuatın ve Standartların Türkiye ile Avrupa Birliği —Arasında 
Bildiri mine Dair Yönetmelik hükümlerine göre Avrupa Birliği Komisyonuna bildirilmiştir.  
İdari yaptırıma  MADDE 18  - (1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Veteriner 
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yapt ırım 
uygulanır.  
 
 
Yürürlükten kaldırılan tebliğ  
MADDE 19 - (1) Bu Tebliğle 14/2/2000 tarihli ve 23964 sayılı Resmî Gazete 'de 
yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri 
Tebliği  yürürlükten kaldırılmıştır.  
Uyum zorunluluğu  
Geçici Madde 1 - (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet göst eren gıda 
işletmecileri …/…/20..  tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.  
(2) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren gıda işletmecileri bu Tebliğ 
hükümlerini karşılayana kadar 14/2/2000 tarihli ve 23964 sayılı Resmî Gazete 'de 
yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri 
Tebliği hükümlerin e uymak zorundadır.  
(3) Bu Tebliğin 5 inci maddesinin (o) bendi ve 13 üncü maddesinin (ç) bendinin 
uygulamasının süresi Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinde çiğ süte 
ilişkin verilen geçiş sür esi ile uyumlu olarak …./… /20.. tarihinde sona erer.  
Yürürlük  
Madde 20 - (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  
Yürütme  
Madde 21 - (1) Bu Tebliğ hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür . 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
EK-1 
İÇME  SÜTÜNÜN BİLEŞİMİ  
 
 %Protein m/v  
en az  Asitlik  
(% süt asiti) 
(m/v)  Yoğunluk  
(m/v), en az  % Yağsız kuru 
madde (m/m)  
( en az)  
İnek sütü 2,9 0,135 -0,20 1,028  8,0 
Çeşnili /Aromalı  
İnek sütü 2.9    
Koyun  sütü 4,0 0,16-0,35 1,030  11,0 
Çeşnili /Aromalı  
Koyun  sütü 4.0    
Keçi  sütü 2,9 0,15-0,28 1,026  8,0 
Çeşnili /Aromalı  
Keçi  sütü 2,9    
Manda  sütü 5,5 0,14-0,22 1,028  8,0 
Çeşnili /Aromalı  
Manda  sütü 5,5    
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
EK-2 
 
İÇME SÜTLERİNİN SÜT YAĞI İÇERİKLERİ  
 
 
 
 
Sınıfı  100 m l' de süt yağı (gr)  
Tam yağlı  3,5 gr  ≤ süt yağı  
Yarım yağlı  1,5 gr  ≤ sütyağı  < 1,8 
Yağsız  süt yağı<0,15  
 % ….yağlı süt  % ….yağlı