มกษ. 6909-25 6x 
 1
มาตรฐานสินค้าเกษตร  
การปฏิบัติทางการเกษตรท ี่ดีสําหรับฟาร์มไก่ไข่ 
1. ขอบข่าย 
1.1 มาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ กําหนดการปฏ ิบัติทางการเกษตรท ี่ดีสําหรับฟาร์มไก่ไข่ที่เลี้ยงไก่ไข่ 
เพื่อการค้า จํานวนตั้งแต่ 1,000 ตัวขึ้นไป ครอบคลุมองค์ประกอบฟาร์ม การจัดการฟาร์ม อาหาร  นํ้า  
การจัดการบุคลากร  การจัดการสุขภาพสัตว์ การจัดการด้านสวัสดิภาพสัตว์ การจัดการไก่รุ่น ไก่ระยะไข่
และไข่ไก่ การจัดการสิ่งแวดล้อม การบันทึกข้อมูล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ไข่ไก่ที่ปลอดภัย มีคุณภาพ
เหมาะสมในการน ําไปบริโภคเป็นอาหาร   
1.2 มาตรฐานฉบับนี้ไม่ครอบคลุมฟาร์มไก่ไข่ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานการเล ี้ยงระบบอื่น ที่รับรองโดย
กรมปศุสัตว์ เช่น มาตรฐานเกษตรอ ินทรีย์ เล่ม 2: ปศุสัตว์อินทรีย์ (มกษ.9000 เล่ม 2) ฟาร์มไก่ไข่ 
แบบเลี้ยงปล่อยอิสระ 
2. นิยาม  
ความหมายของค ําที่ใช้ในมาตรฐานสินค้าเกษตรนี้ มีดังต่อไปนี้ 
2.1 ไก่ไข่ (layer) หมายถึง ไก่ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Gallus gallus  ซึ่งเป็นไก่สายพันธุ์ที่ให้ไข่สมํ่าเสมอ
เพื่อการบริโภค ครอบคลุมทั้งไก่รุ่นและไก่ระยะไข่  
2.2 ไก่รุ่น (pullet) หมายถึง ไก่ไข่ในช่วงอายุก่อนให้ไข่ 
2.3 ไก่ระยะไข่ (laying hen) หมายถึง ไก่ไข่ที่อยู่ในช่วงอายุที่เหมาะสมในการผล ิตไข่จนถึงระยะปลดระวาง  
ทั้งนี้ขึ้นกับสายพันธุ์  
2.4 ฟาร์มไก่ไข่ (layer farm) หมายถึง สถานประกอบการท ี่เลี้ยงไก่ไข่เพื่อการค้า จํานวนตั้งแต่ 1,000 ตัว
ขึ้นไป 
2.5 โรงเรือน หมายถึง สิ่งก่อสร้างที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่ ซึ่งมีทั้งชนิดที่ควบคุม และไม่ควบคุมสภาพแวดล้อม  
(ร่าง) มกษ. 6909-25 6x 
 2
3. ข้อกําหนด  
ข้อกําหนดการปฏิบัติทางการเกษตรท ี่ดีสําหรับฟาร์มไก่ไข่ ให้เป็นไปตามตารางท ี่ 1 ดังนี้ 
ตารางที่ 1 รายการข้อกําหนดการปฏิบัติทางการเกษตรท ี่ดีสําหรับฟาร์มไก่ไข่ 
รายการ  ข้อกําหนด 
1. องค์ประกอบฟาร์ม  
1.1 สถานที่ตั้ง 1.1.1 ตั้งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เสี่ยงจากการปนเป ื้อนของอันตรายทางกายภาพ  
เคมี และชีวภาพ หรือมีมาตรการป้องกันที่เหมาะสม  
1.2 ผังและลักษณะ  1.2.1 ฟาร์มมีขนาดพื้นที่เหมาะสมไม่หนาแน่นจนก่อให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อม 
ฟาร์ม 1.2.2 มีการวางผังฟาร์มที่เอื้อต่อการปฏิบัติอย่างถูกสุขลักษณะและสุขอนามัยสัตว์ 
และแยกพื้นที่ปฏิบัติงานเป็นสัดส่วน  
 1.2.3 มีบริเวณหรือสถานที่เก็บรวบรวมไข่ไก่ก่อนเคลื่อนย้ายออกนอกฟาร ์ม 
1.3 โรงเรือน  1.3.1 มีการวางผังที่แสดงตําแหน่งอุปกรณ์ซึ่งเอื้อต่อการเลี้ยงไก่ไข่ 
 1.3.2 มีพื้นที่เพียงพอในการเล ี้ยงไก่ไข่โดยคํานึงถึงหลักสวัสดิภาพสัตว์ 
 1.3.3 มีความแข็งแรง ถูกสุขลักษณะ  ระบายอากาศได ้ดี ง่ายต่อการ
บํารุงรักษา ทําความสะอาดและฆ ่าเชื้อ รวมทั้งมีลักษณะที่เหมาะสมต่อการ
วางไข่และการเก็บไข่ 
2. การจัดการฟาร์ม  
2.1 คู่มือการจัดการ
ฟาร์ม 2.1.1 มีคู่มือการจัดการฟาร์มที่แสดงให้เห็นรายละเอียดการปฏิบัติงาน 
ที่สําคัญภายในฟาร ์ม ได้แก่ ระบบการเลี้ยง การจัดการอาหารและน ํ้า  
การจัดการด้านสุขภาพ และการจัดการด้านสวัสดิภาพสัตว์ปีก 
2.2 การจัดการอาหาร
และนํ้าที่ใช้เลี้ยงไก่ 2.2.1 อาหารไก่ไข่สําเร็จรูปและหัวอาหารสัตว์ต้องมีคุณภาพและมาตรฐาน
ตามกฎหมายว ่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารส ัตว์ 
2.2.2 ในกรณีที่ผสมอาหารไก ่ไข่เอง หรือนําอาหารจากข้อ 2.2.1 มาผสม  
ห้ามใช้สารต้องห้ามตามกฎหมายว ่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารส ัตว์ 
 2.2.3 ตรวจสอบคุณภาพอาหารไก ่ไข่ทางกายภาพในเบ ื้องต้น และเก็บ
ตัวอย่างไว้เพื่อใช้วิเคราะห์กรณีมีปัญหา  
 2.2.4 มีสถานที่เก็บอาหารไก่ไข่โดยแยกต่างหาก  และเก็บอาหารในสภาพ  
ที่ป้องกันการเสื่อมสภาพและปนเป ื้อน 
 มกษ. 6909-25 6x 
 3
รายการ  ข้อกําหนด 
 2.2.5 มีการจัดการให้ไก่ไข่ทุกตัวได้รับอาหารและน ํ้าอย่างเพียงพอ 
 2.2.6 นํ้าที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่ต้องสะอาดและม ีผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพ  
2.3 การจัดการ
โรงเรือนและอุปกรณ์ 2.3.1 โรงเรือน อุปกรณ์ และบริเวณโดยรอบโรงเร ือนต้องสะอาด  และบํารุงรักษา
ให้อยู่ในสภาพดีและถูกสุขลักษณะ  
 2.3.2 ให้ทําความสะอาด  ฆ่าเชื้อโรงเรือน และอุปกรณ์ หลังจากย้ายไก่ไข่รุ่น
เก่าออก และปิดพักโรงเรือนในระยะเวลาท ี่เพียงพอต่อการตัดวงจรเชื้อโรค
ไม่ให้สะสมในโรงเรือน เว้นแต่กรมปศุสัตว์กําหนดเป็นอย่างอื่นในแต่ละพื้นที่ 
 2.3.3 ภาชนะเก็บไข่ เช่น ถาดไข่ เหมาะสมและถ ูกสุขลักษณะ  
 2.3.4 ให้ทําความสะอาดและฆ ่าเชื้อภาชนะเก็บไข่ ก่อนนําเข้าในบริเวณพื้นที่
เลี้ยงไก่ไข่และก่อนการนําไปใช้งานทุกครั้ง 
3. บุคลากร  3.1 มีการจัดแบ่งหน้าที่และความรับผิดชอบของบุคลากรอย่างชัดเจน  
3.2 มีบุคลากรผู้เลี้ยงไก่ไข่ สัตวบาล  หรือบุคลากรที่ได้รับการอบรมหล ักสูตร
ด้านสัตวบาลเป็นผู้ควบคุมดูแลการเลี้ยงไก่ไข่ และสัตวแพทย์ที่มีใบรับรอง
เป็นสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์มสัตว์ปีกจํานวนพอเหมาะก ับจํานวนไก่ไข่ที่เลี้ยง 
3.3 บุคลากรที่ทําหน้าที่เลี้ยงไก่ไข่ต้องมีความรู้ โดยได้รับการฝึกอบรมหรือ
การฝึกอบรมในขณะปฏ ิบัติงานในการเลี้ยงไก่ไข่เพื่อให้จัดการฟาร์มได้  
 3.4 มีการดูแลสุขลักษณะส่วนบุคคลที่ดีเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการปนเปื้อน
และแพร่เชื้อ 
4. สุขภาพสัตว์  
4.1 การป้องกันและ
ควบคุมโรค 4.1.1 มีหลักฐานหรือเอกสารระบุแหล่งที่มาของไก่ไข่ 
4.1.2 มีมาตรการป้องกัน ควบคุม และกําจัดเชื้อโรคเข้าสู่ฟาร์มจากบุคคล 
ยานพาหนะ  วัสดุและอุปกรณ์ รวมทั้งสัตว์พาหะนําเชื้อ 
 4.1.3 มีแผนเฝ้าระวังและป้องกันโรคโดยสัตวแพทย์ผู้ควบคุมฟาร์ม 
 4.1.4 ตรวจติดตามสุขภาพไก่ไข่ประจําวัน และมีการจัดการซากสัตว์ที่เหมาะสม   
 4.1.5 กรณีเกิดโรคระบาดหร ือสงสัยว่าเกิดโรคระบาดให ้ปฏิบัติตามกฎหมาย  
ว่าด้วยโรคระบาดส ัตว์ 
4.2 การบําบัดรักษาโรค  4.2.1 การบําบัดรักษาโรคสัตว์ ต้องอยู่ภายใต้ความดูแลของสัตวแพทย์ โดยปฏิบัติ
ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพการสัตวแพทย์ และตามกฎหมายท ี่เกี่ยวข้อง 
มกษ. 6909-25 6x 
 4
รายการ  ข้อกําหนด 
5. สวัสดิภาพสัตว์  5.1 ดูแลไก่ไข่ให้มีความเป็นอยู่ตามหลักสวัสดิภาพสัตว์  
6. การจัดการไก่รุ่น 
ไก่ระยะไข่และไข่ไก่  
6.1 ไก่รุ่นและไก่ระยะ 6.1.1 สุ่มตรวจสุขภาพ ขนาดและนํ้าหนักไก่ 
ไข่ 6.1.2 คัดแยกไก่ไข่ที่มีลักษณะผิดปกติ ไม่สมบูรณ์ มีขนาดและนํ้าหนัก 
ไม่ใกล้เคียงกับรุ่น หรือไม่เหมาะสมต่อการให้ผลผลิตออก 
6.2 ไข่ไก่ 6.2.1 เก็บไข่และคัดแยกไข่ที่ผิดปกติ มีรอยร้าวหรือแตกออก  และคัดแยกไข่
ที่สกปรกมีมูลไก่ติด เพื่อแยกทําความสะอาด   
 6.2.2 เก็บรักษาไข่ไก่ไว้ในที่ร่มมีอากาศถ่ายเทได้สะดวกหรือที่มีการควบคุม
อุณหภูมิ  
 6.2.3 การขนส่งไข่ ใช้พาหนะที่สะอาด  ระบายอากาศได ้ดีหรือควบคุมอุณหภูมิได้ 
7. สิ่งแวดล้อม  7.1 กําจัดขยะ นํ้าเสีย ของเสีย โดยวิธีที่เหมาะสม  เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งของ
กลิ่นและเชื้อโรค 
 7.2 ป้องกันการฟุ้งกระจายของว ัสดุรองพื้นหลังการย้ายไก่ไข่ออกจากฟาร์ม 
8. การบันทึกข้อมูล  8.1 ให้บันทึกข้อมูลผลการปฏิบัติงานในขั้นตอนที่สําคัญที่มีผลต่อสุขภาพ   
การควบคุมโรคและผลิตผล  
 8.2 ให้เก็บรักษาบันทึกข้อมูลเป็นเวลาอย่างน้อย 3 ปี