มาตรฐานสินค้าเกษตร  
มกษ. 1004-XXXX 
THAI AGRICULTURAL STANDARD 
TAS 1004-XXXX 
หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม ้สด 
ด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 
CODE OF PRACTICE FOR SULPHUR DIOXIDE 
FUMIGATION OF FRESH FRUITS 
สํานักงานมาตรฐานส ินค้าเกษตรและอาหารแห ่งชาติ 
กระทรวงเกษตรและสหกรณ ์ 
ICS 67.020                         IS BN xxx-xxx-xxx-xxx-x  (ร่าง)  มาตรฐานสินค้าเกษตร  
มกษ. 1004-XXXX 
THAI AGRICULTURAL STANDARD  
TAS 1004-XXXX  
 
หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม ้สด 
ด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 
CODE OF PRACTICE FOR SULPHUR DIOXIDE 
FUMIGATION OF FRESH FRUITS 
สํานักงานมาตรฐานส ินค้าเกษตรและอาหารแห ่งชาติ 
กระทรวงเกษตรและสหกรณ ์ 
50 ถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ  10900 
โทรศัพท์ 0 2561 2277  โทรสาร  0 2561 3357   
www.acfs.go.th  
ประกาศในราชก ิจจานุเบกษา  ฉบับประกาศและงานท ั่วไป เล่ม     ตอนพิเศษ            
วันที่                พุทธศักราช  
  
 (2)
 คณะกรรมการว ิชาการพิจารณามาตรฐานส ินค้าเกษตร   
เรื่อง การปฏิบัติที่ดีสําหรับการรมผลลําไยสดด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 
 
1.  นางสาวเสริมสุข สลักเพ็ชร             ประธานกรรมการ  
 กรมวิชาการเกษตร  
2.  นางสาวพัชราวดี สุวรรณธาดา        กรรมการ  
  กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาต ิและสิ่งแวดลอม 
3.   นางสุมาลี เดโชพลชัย        กรรมการ  
  กรมโรงงานอุตสาหกรรม  กระทรวงอุตสาหกรรม  
4.   นางสาวเพ็ญระพี ทองอินทร        กรรมการ  
  กรมสงเสริมการเกษตร   
5.   นางสาวจิตรา เศรษฐอุดม        กรรมการ  
  สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา  กระทรวงสาธารณส ุข 
6.   นายเกรียงไกร  สุภโตษะ         กรรมการ  
  สํานักพัฒนาระบบและร ับรองมาตรฐานส ินคาพืช กรมวิชาการเกษตร  
7.  นายอุทัย นพคุณวงศ        กรรมการ  
 สํานักวิจัยและพัฒนาการเกษตร  เขตที่ 1 กรมวิชาการเกษตร  
8. ผูชวยศาสตราจารย จักรพงษ พิมพพิมล      กรรมการ  
 คณะวิศวกรรมและอ ุตสาหกรรมเกษตร  มหาวิทยาลัยแมโจ 
9.  ผูชวยศาสตราจารย สมชาย  จอมดวง        กรรมการ  
 คณะอุตสาหกรรมเกษตร  มหาวิทยาลัยเชียงใหม 
10.  นายสัญชัย ปุรณะชัยคีรี        กรรมการ  
 สมาคมผูคาและสงออกผลไมไทย 
11.  นางสุจินต ศรีคงศรี         กรรมการ  
 สมาคมผูตรวจรับรองและวิเคราะหคุณภาพ  
12.  ผูแทนองคการบริหารสวนจังหวัดเชียงใหม      กรรมการ  
13. นางบุษรา จันทรแกวมณี        กรรมการ  
 ผูทรงคุณวุฒิดานมาตรฐานค ุณภาพสินคาเกษตร  
14.  นางมาลี เปรมมณี         กรรมการ  
 ผูทรงคุณวุฒิดานการผลิตลําไย 
15. นางสาวนลินทิพย เพณี         กรรมการและเลขาน ุการ 
 สํานักงานมาตรฐานส ินคาเกษตรและอาหารแห งชาติ   (3)
การรมผลไมสดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซด เปนกระบวนการหน ึ่งที่ใชในการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวที่
สามารถยืดอายุการเก็บรักษาผลไมใหคงความสดและม ีคุณภาพตามความต องการ  กระบวนการรมผลไม สด
ดวยกาซซัลเฟอรไดออกไชดที่ไมถูกตอง จะทําใหมีซัลเฟอรไดออกไซดตกคางในปริมาณมากและส งผล
กระทบตอสุขภาพของผูบริโภค โครงการมาตรฐานอาหาร  เอฟ เอ โอ/ดับบลิว เอช โอ (Codex) ได
กําหนดคาปริมาณสูงสุดของซัลเฟอรไดออกไซดที่ตกคางในผลไมสด รวมทั้งหลายประเทศได กําหนดคา
ปริมาณสูงสุดของซัลเฟอรไดออกไซดที่ตกคางในผลไมสดที่เขมงวดแตกตางกัน สงผลกระทบตอการคา
ระหวางประเทศ   ดังนั้นการควบคุมกระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซดจึงมีความสําคัญ
อยางยิ่ง เพื่อปองกันไมใหมีซัลเฟอรไดออกไซดตกคางในปริมาณเกินกวาขอกําหนดตามกฎหมายหร ือ
ขอกําหนดของประเทศค ูคา คณะกรรมการมาตรฐานส ินคาเกษตร  จึงเห็นสมควรกําหนดมาตรฐานส ินคา
เกษตร  เรื่อง หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซด เพื่อถือปฏิบัติสําหรับ
ผูเกี่ยวของ  
มาตรฐานสินคาเกษตรนี้ กําหนดขึ้นโดยใชเอกสารตอไปนี้เปนแนวทาง  
มกษ.1002-2553. มาตรฐานสินคาเกษตร  เรื่อง การปฏิบัติที่ดีสําหรับการรมผลลําไยสดดวยกาซซัลเฟอร
ไดออกไซด. สํานักงานมาตรฐานส ินคาเกษตรและอาหารแห งชาติ.  
 
 มกษ.1004-XXXX 
รางมาตรฐานฯ  หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซด (ฉบับรับฟงความเห็น) มาตรฐานสินค้าเกษตร  
หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม ้สด 
ด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 
1 ขอบข่าย 
มาตรฐานสินคาเกษตรนี้กําหนดหลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรม  (fumigation) ผลไมสดดวยกาซ
ซัลเฟอรไดออกไซด เพื่อใหไดผลไมสดที่ปลอดภัย มีคุณภาพเหมาะสมส ําหรับการบริโภค และไมสงผล
กระทบตอสิ่งแวดลอม 
2 นิยาม 
ความหมายของค ําที่ใชในมาตรฐานสินคาเกษตรนี้ มีดังตอไปนี้ 
2.1 ซัลเฟอรไดออกไซด (sulphur dioxide) หมายถึง กาซที่มีสูตรทางเคมีเปน SO2 ที่ไดจากการเผากํามะถัน 
หรือจากวิธีอื่น โดยเปนกาซที่ไมมีสี ไมติดไฟ มีกลิ่นฉุนรุนแรง มีคุณสมบัติยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย
และปฏิกิริยาการเกิดสีน้ําตาล 
2.2 การรม  (fumigation) หมายถึง กระบวนการท ี่ทําใหกาซซัลเฟอรไดออกไซดสัมผัสกับผลไม โดยมี 
การควบคุมปริมาณและระยะเวลาตามท ี่กําหนด 
3. ข้อกําหนด 
3.1 กระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซดที่มีหองรม ใหปฏิบัติตามตารางที่ 1 
3.2 กระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซดที่ไมใชการรมในหองรม การตรวจประเม ินในบาง
ขอกําหนดอาจไมครอบคลุมตามรายการในตารางท ี่ 1 โดยใหเปนไปตามหลักเกณฑเงื่อนไขการตรวจสอบ
รับรองที่ประกาศโดยสํานักงานมาตรฐานส ินคาเกษตรและอาหารแห งชาติ (ร่าง) มกษ.1004-XXXX 
รางมาตรฐานฯ  หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซด (ฉบับรับฟงความเห็น) 2
ตารางที่ 1 รายการและข้อกําหนดหลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม ้สดด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 
รายการ  ข้อกําหนด 
1. สถานประกอบการ  
(1) ที่ตั้ง  
1.1 อยูในบริเวณที่ไมทําใหเกิดการปนเปอนตอผลไมสดที่มีผลเสียตอ
คุณภาพและความปลอดภ ัยของผูบริโภค และไมสงผลกระทบต อ
สภาพแวดลอม หากมีความเสี่ยงตองมีมาตรการควบค ุม 
1.2สถานที่ตั้งสถานประกอบการต องไดรับการอนุญาตตามกฏหมาย
ที่เกี่ยวของ 
(2) พื้นที่ปฏิบัติงาน 1.3 มีพื้นที่เพียงพอสําหรับการปฏิบัติงาน ตั้งแตการรับวัตถุดิบ 
การรม  และการปฏิบัติหลังการรม  
(3) หองรม 1.4 มีโครงสรางมั่นคง แข็งแรง
 1.5 พื้นและผนังมีผิวเรียบ ไมมีรอยราว ใชวัสดุที่ทนตอการกัดกรอน 
ปองกันการดูดซึมกาซ และทําความสะอาดได งาย 
 1.6 สามารถปองกันการรั่วของกาซไดดี โดยเฉพาะประต ูและบริเวณ
รอยตอตางๆ รวมทั้งใชวัสดุที่เหมาะสมและทนต อการกัดกรอน 
 
 1.7อุปกรณใหแสงสวางอยูในตําแหนงที่เหมาะสม  ใหแสงสวาง
เพียงพอตอการปฏิบัติงาน และอยูในสภาพดีทุกครั้งกอนใชงาน 
 1.8 มีสวนสังเกตการณเพื่อใหมองเห็นภายในหองรมได 
 1.9  มีระบบหมุนเวียนอากาศที่สามารถแพรกระจายกาซซัลเฟอรได
ออกไซดใหสัมผัสกับผลิตผลภายในหองรมอยางทั่วถึง  
(4) ระบบบําบัดกาซซัลเฟอร 
ไดออกไซด 1.10มีระบบบําบัดกาซซัลเฟอรไดออกไซดที่เหลือหลังการรม
1.11มีการตรวจสอบประส ิทธิภาพการทํางานของระบบบ ําบัดกาซ
ซัลเฟอรไดออกไซด อยางนอยปละ 1 ครั้ง 
(5) เครื่องมือและอุปกรณ 1.12 อุปกรณที่ใชในการรมมีสภาพสมบูรณและมีประสิทธิภาพ
 1.13 เครื่องชั่งกํามะถัน และ/หรือกาซซัลเฟอรไดออกไซดตอง
เหมาะสมกับการใชงาน มีความละเอียดเพียงพอและถูกตองแมนยํา 
 1.14 มีนาฬิกาที่จับเวลาไดถูกตองและแมนยํา 
(6) ความปลอดภัยของ
ผูปฏิบัติงาน 1.15อุปกรณ เครื่องมืออยูในสภาพใชงานไดดีและมีจํานวนเพียงพอ
สําหรับผูปฏิบัติงาน รวมถึงจัดใหมีสัญลักษณบงชี้เกี่ยวกับความ
ปลอดภัยในการทํางาน  
มกษ.1004-XXXX 
รางมาตรฐานฯ  หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซด (ฉบับรับฟงความเห็น) 3
รายการ  ข้อกําหนด 
2. การควบคุมการปฏิบัติงาน 
(1) วัตถุดิบ  
2.1 ตรวจรับผลไมสดตามขอกําหนดของสถานประกอบการ  
2.2ตรวจรับวัสดุที่ใชในการรม  เชน กํามะถัน กาซซัลเฟอรได
ออกไซด ใหมีคุณลักษณะเหมาะสมก ับการนําไปใช 
(2) ภาชนะบรรจุผลไมสด 2.3สะอาด  แข็งแรง และเหมาะสมส ําหรับการบรรจุ ที่จะทําใหกาซ
สัมผัสกับผลไมสดไดอยางทั่วถึงขณะรม  
(3) กระบวนการรมซ ัลเฟอรได
ออกไซด 2.4มีผลการตรวจสอบความใช ไดหรือผลการทวนสอบของว ิธีการรม
กาซซัลเฟอรไดออกไซดของหองรม  ซึ่งรวมทั้งการตรวจสอบ
ประสิทธิภาพหองรมเปลาและหองรมที่มีผลไมสดกอนการใชงาน หรือ
เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงวิธีการรม  โดยตองมีปริมาณซัลเฟอรไดออกไซด
ตกคางในผลไมสดไมเกินขอกําหนดในกฎหมาย  
2.5มีเอกสารขั้นตอนการดําเนินงานที่ถูกตองและชัดเจนสําหรับการ
ปฏิบัติงาน ไดแก แผนภูมิกระบวนการปฏ ิบัติงาน ตารางแสดงการ
ควบคุมปริมาณการใชกํามะถันหรือกาซซัลเฟอรไดออกไซด ระยะเวลาที่
ใชในการรมที่สัมพันธกับปริมาณผลไมสด การเรียงผลไมสด จํานวน
และชนิดภาชนะบรรจ ุในหองรม รวมถึงระยะเวลาการเก ็บรักษาและ
การขนสง 
 2.6 มีผูควบคุมการรมที่มีความชํานาญ  และสามารถควบค ุม
การปฏิบัติงานไดถูกตอง  
 2.7 ตรวจสอบหองรมและอุปกรณใหอยูในสภาพเหมาะสม  สะอาด  
และใชงานไดดี เชน ยางขอบประต ูกันรั่วซึม พัดลมกระจายอากาศ  
แสงสวาง เตาเผากํามะถัน พัดลมดูดอากาศ  ความเขมขนของน้ําปูนใส 
หัวฉีดน้ํา เครื่องชั่ง และนาฬิกา 
2.8ควบคุมการจัดเตรียมผลไมสด เพื่อรมกาซซัลเฟอรไดออกไซด
ตามวิธีการในขอ 2.4 
2.9ควบคุมปริมาณการใชกํามะถันหรือกาซซัลเฟอรไดออกไซด และ
ปฏิบัติงานตามวิธีการในขอ 2.4 
2.10ในขณะรม  ใหควบคุมและเฝาระวังการรมใหเปนไปตามวิธีการใน
ขอ 2.4 
(4) การปฏิบัติหลังการรม  2.11เมื่อครบเวลาการรมและก อนเปดหองรม ตองกําจัดกาซซัลเฟอร
ไดออกไซดที่เหลือออกจากหองรมอยางเหมาะสมและม ีประสิทธิภาพ 
2.12กาซซัลเฟอรไดออกไซดจากขอ 2.11ตองผานระบบการบําบัดที่ผาน
การทดสอบประส ิทธิภาพแลว และตรวจเฝาระวังการทํางานอยางสม่ําเสมอ 
มกษ.1004-XXXX 
รางมาตรฐานฯ  หลักปฏิบัติสําหรับกระบวนการรมผลไม สดดวยกาซซัลเฟอรไดออกไซด (ฉบับรับฟงความเห็น) 4
รายการ  ข้อกําหนด 
2.13ผลไมสดในภาชนะบรรจ ุที่ออกจากหองรม ใหมีการระบายกาซ
ซัลเฟอรไดออกไซด เพื่อปองกันการตกคางของกาซซัลเฟอรไดออกไซด
เกินขอกําหนดในกฎหมาย  
2.14มีผลการวิเคราะหปริมาณซัลเฟอรไดออกไซดที่ตกคางในผลไม
หลังรม อยางนอยปละ 1 ครั้ง 
(5) การเก็บรักษา 2.15 เก็บรักษาผลไมที่ผานการรมหร ือรอการขนส งในบริเวณที่
เหมาะสม   
(6) การจัดการของเสีย 2.16 สิ่งที่ไมใชแลวหรือของเสียที่เหลือจากการผลิต เชน ใบลําไย น้ําที่
ผานระบบบําบัดกาซ ของเสียจากการใชปูนขาว ใหแยกออกจากพ ื้นที่ทํา
การผลิต และมีการกําจัดของเสียอยางเหมาะสม  
3. การฝกอบรม  3. ฝกอบรมหรือสอนงานให ผูปฏิบัติงานมีความรูและทักษะที่
เหมาะสมกับการรมกาซซัลเฟอรไดออกไซด พรอมทั้งมีการทบทวน
ความรู และปรับใหทันสมัยอยางนอยปละ 1 ครั้ง 
4. เอกสารและบันทึกขอมูล 
 4.1มีเอกสารและบันทึกขอมูลกระบวนการผล ิต รวมถึงการจําหนาย
เพื่อใชในการตรวจประเม ินและตามสอบได  เชน 
 - ผลการตรวจสอบความใช ไดหรือผลการทวนสอบของว ิธีการรม
กาซซัลเฟอรไดออกไซด 
 - ผลการวิเคราะหปริมาณซัลเฟอรไดออกไซดตกคางในผลไมหลังรม
 - การรับวัตถุดิบ การเก็บรักษา และการจําหนาย/กระจายผลิตผล 
 - การควบคุม/เฝาระวังกระบวนการรมก าซซัลเฟอรไดออกไซด 
 - ประวัติการฝกอบรมหรือการสอนงานของผ ูปฏิบัติงานและ
ผูควบคุมการรมกาซซัลเฟอรไดออกไซด 
4.2เก็บเอกสารและบ ันทึกขอมูลไวอยางนอย 2 ป