(ราง) 
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข  
เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิตและการเก็บรักษา  
อาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับกรด  
 
....................................................................................  
โดยที่เปนการสมควรปรับปรุงและยกระดับมาตรฐานการผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปด
สนิท เพื่อใหเหมาะสมและมีความมั่นใจในการประกันคุณภาพหรือมาตรฐาน เพื่อความปลอดภัยของ
ผูบริโภคเพิ่มมากขึ้น  
อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 5 วรรค 1 และมาตรา 6(7) แหงพระราชบัญญัติอาหาร 
พ.ศ.2522 อันเปนกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่ง
มาตรา 29 ประกอบกับมาตรา 33 มาตรา 41 มาตรา 43 และ มาตรา 45 ของรัฐธรรมนูญแหง
ราชอาณาจักรไทยบัญญัติใหกระทําไดโดยอาศัยอํานาจตามบทบัญญัติแหงกฎหมาย รัฐมนตรีวาการ
กระทรวงสาธารณสุขออกประก าศไวดังตอไปนี้  
ขอ ๑  ในประกาศนี้  
“อาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา ” หมายความวา อาหาร
ที่ผานกรรมวิธีที่ใชทําลายหรือยับยั้งการขยายพันธุของจุลินทรียดวยความรอน ภายหลังหรือกอนบรรจุ
หรือปดผนึก และใหความหมายรวมถึงอาหารอื่นที่มีกระบวนก ารผลิตในทํานองเดียวกันนี้ที่มีคาความ
เปนกรด -ดาง มากกวา ๔.๖ และมีคาวอเตอรแอคติวิตี้ (Water activity ) มากกวา ๐.๘๕ ซึ่งเก็บรักษา
ไวในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทที่เปนโลหะหรือวัตถุอื่นที่คงรูปหรือไมคงรูป ที่สามารถปองกันมิใหอากาศ
ภายนอกเขาไปในภาชนะบรรจุได แล ะสามารถเก็บรักษาไวไดในอุณหภูมิปกติ  
“อาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิด ที่ปรับกรด ” หมายความวา อาหารที่ผาน
กรรมวิธีที่ใชทําลายหรือยับยั้งการขยายพันธุของจุลินทรียดวยความรอน ภายหลังหรือกอนบรรจุหรือ
ปดผนึก และใหความหมายรวมถึงอาหารที่มีกระบวนการผลิตในทํานอง เดียวกันนี้ที่มีความเปนกรดต่ํา 
และมีกระบวนการปรับคาความเปนกรด -ดางไมเกิน ๔.๖ และมีคาวอเตอรแอคติวิตี้ (Water Activity ) 
มากกวา ๐.๘๕ ซึ่งเก็บรักษาไวในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทที่เปนโลหะหรือวัตถุอื่นที่คงรูปหรือไมคงรูป ที่
สามารถปองกันมิใหอากาศภายนอกเขาไ ปในภาชนะบรรจุได และสามารถเก็บรักษาไวไดในอุณหภูมิ
ปกติ 
ขอ ๒  ใหอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่ มีความเปนกรดต่ํา  และชนิดที่ปรับกรด
เปนอาหารที่กําหนดวิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิต และการเก็บรักษาอาหารเปนการเฉพาะ  
ขอ ๓  ผูผลิตอาหารในภาชนะบรรจุ ที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับ
กรด ตองปฏิบัติตามวิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร ไมต่ํากวา
เกณฑที่กําหนดไวในบัญชีหมายเลข 1 ทายประกาศนี้  
 
ขอ ๔…   -๒- 
 
ขอ ๔  ผูนําเขาอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับ
กรดเพื่อจําหนาย จะตองนําเขาผลิตภัณฑดังกลาวจากสถานที่ผลิตที่ผานการตรวจประเมิน วาเปน
สถานที่ผลิตที่มีมาตรฐานการผลิตเปนไปตามวิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช และการเก็บรักษาอาหาร
ไมต่ํากวาเกณฑที่กําหนดไวในบัญชีหมายเลข ๑ ทายประกาศนี้ จากสํานักงานคณะกรรมการอาหาร
และยา หรือองคกร หรือหนวยงานที่สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกําหนด  หรือจัดให
มีใบรับรองสถานที่ผลิตสําหรับนําเขา อาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ
ชนิดที่ปรับกรดไมต่ํากวาเกณฑที่กําหนดไวในบัญชีหมายเลข ๑ ทายประกาศนี้   
ในกรณีที่มีเหตุผลหรือความจําเปนในการทวนสอบระบบความปลอดภัยของอาหาร 
เพื่อคุมครองความปลอดภัยของผูบริโภค สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาอาจกําหนดใหสถานที่
ผลิตตามวรรคหนึ่ง ตองผานการตรวจประเมินจากสํานักงานค ณะกรรมการอาหารและยา หรือองคกร
หรือหนวยงานที่สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกําหนด  
ขอ ๕  ผูผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับ
กรดตองจัดใหมีรายการเครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณที่ใชในการผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปด
สนิทประเภทที่มีความเปนกรดต่ํา  และชนิดที่ปรับกรดไมต่ํากวาเกณฑที่กําหนดไวในบัญชีหมายเลข ๑ 
และ ๒ ทายประกาศนี้  
ขอ ๖  ผูผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และชนิด ที่ปรับ
กรดตองจัดใหมี ผูควบคุมการผลิต และผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยควา มรอนในการผลิต อาหารใน
ภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และชนิดที่ปรับกรดที่ผานการฝกอบรมตามหลักสูตร
ไมนอยกวาเกณฑที่กําหนดไวในบัญชีหมายเลข 3 ทายประกาศนี้  
ขอ ๗ การตรวจสถานที่ผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปน กรดต่ํา และ
ชนิดที่ปรับกรด ใหใชบันทึกตามบัญชีหมายเลข ๔ ทายประกาศนี้  
ขอ ๘  หลักเกณฑการพิจารณาผลการตรวจสอบสถานที่ผลิต อาหารในภาชนะบรรจุที่ปด
สนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับกรดใหปฏิบัติตามหลัก เกณฑที่กําหนดไวในบัญชี
หมายเลข ๕ ทายประกาศนี้  
ขอ ๙ ใหผูรับใบอนุญาตผลิตอาหาร  หรือไดรับเลขสถานที่ผลิตอาหาร หรือไดรับใบอนุญาต
นําเขาอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับกรด แลวแตกรณี กอน
วันที่ประกาศนี้ใชบังคับตอง ทําการปรับปรุง  แกไข หรือจัดใหมีใบรับรอง ใหเปนไปตามขอ ๓ ขอ ๕ และ
ขอ ๖ หรือขอ ๔ แลวแตกรณี ภายในหนึ่งป นับแตวันที่ประกาศนี้ใชบังคับ  
ขอ ๑๐ ประกาศนี้ ใหใชบังคับ เมื่อพนกําหนดหนึ่งรอยแปดสิบวันนับ ตั้งแตวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเปนตนไป  
  1 บัญชีหมายเลข ๑  
ทายประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิตและการเก็บรักษาอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท  
ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา  และชนิดที่ปรับกรด  
วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิตและการเก็บรักษาอาหารในภาชนะบรรจุที่ปด สนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา  และชนิดที่ปรับกรด 
ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
1 สถานที่ตั้ง และอาคารผลิต  ๑.๑  สถานที่ตั้งตัวอาคาร และสถานที่ใกลเคียง   ตองอยูในที่ที่เหมาะสม ไมกอใหเกิดการปนเปอนกับผลิตภัณฑ หากไม
สามารถหลีกเลี่ยงได ตองมีมาตรการปองกันการปน เปอนดังกลาว โดยตองมีลักษณะดังตอไปนี้  
๑.๑.๑  สถานที่ตั้งตัวอาคารและบริเวณโดยรอบสะอาด ไมมีการสะสมของสิ่งที่ไมใชแลว หรือสิ่งปฏิกูลอันอาจเปน
แหลงเพาะพันธุสัตวและแมลง รวมทั้งเชื้อโรคตาง ๆ ขึ้นได  
๑.๑.๒  อยูหางจากบริเวณหรือสถานที่ที่มีฝุนควันมากผิ ดปกติ 
๑.๑.๓  ไมอยูใกลเคียงกับสถานที่นารังเกียจ และไมมีสถานที่เลี้ยงสัตว  
๑.๑.๔  บริเวณพื้นที่ตั้งตัวอาคาร ไมมีน้ําขังแฉะและสกปรก มีทอหรือทางระบายน้ํา เพื่อใหไหลลงสูระบบบําบัดน้ําทิ้ง
กอนลงสูทางระบายน้ําสาธารณะ  
ในกรณีที่สถานที่ตั้งตัวอาคารซึ่งใชผลิตอ าหารอยูติดกับบริเวณที่สภาพไมเหมาะสม หรือไมเปนไปตามขอ  1.1.1 – 
1.1.4  ตองมีวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการปองกันแมลงและสัตวพาหะนําโรค ตลอดจนฝุนละอองและสาเหตุของการ
ปนเปอนอื่น ๆ ดวย  
๑.๒  อาคารผลิต มีขนาดเหมาะสม มีการออกแบบและกอสรางในลักษณะที่มั่นคง ง ายตอการบํารุงรักษา และการทําความ
สะอาด รวมทั้งสะดวกในการปฏิบัติงานโดย  
๑.๒.๑  พื้น ผนัง และเพดาน กอสรางดวยวัสดุที่คงทน เรียบ ไมดูดซับน้ํา ลาดเอียง ไมมีน้ําขัง  ทําความสะอาด 
บํารุงรักษา และซอมแซมใหอยูในสภาพที่ดีตลอดเวลา  
๑.๒.๒  มีขนาด พื้นที่เพียงพอ สะดวกใน การปฏิบัติงาน มีการจัดการพื้นที่ใหเปนไปตามสายการผลิต  
๑.๒.๓  ใชสําหรับผลิตอาหารเทานั้น และมีการแยกพื้นที่การปฏิบัติงานสําหรับสายงานการผลิตผลิตภัณฑอาหาร
ประเภทตาง ๆ ใหเปนสัดสวน  
๑.๒.๔  แยกที่พักอาศัย และหองน้ําหองสวม ออกจากบริเวณผลิตและเปนสัดสวน  
๑.๒.๕  สามารถปองกันสัตวแมลง ไมใหเขาในบริเวณผลิต  
๑.๒.๖  ไมมีสิ่งของที่ไมใชแลว หรือไมเกี่ยวของกับการผลิตอยูในบริเวณผลิต  
๑.๒.๗  มีทอหรือทางระบายน้ําทิ้งที่ออกแบบเพื่อรองรับปริมาณน้ําทิ้งจากภายนอกและที่เกิดจากการผลิตในอาคารผลิต   2 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๑.๒.๘  มีระบบการระบายอา กาศหรือมีการถายเทอากาศที่ดี เหมาะสม และเพียงพอสําหรับการปฏิบัติงาน  
๑.๒.๙  มีระบบแสงสวางที่เพียงพอสําหรับการปฏิบัติงาน  
1.2.10  ภายในอาคารผลิตอยางนอยตองประกอบดวยหองหรือบริเวณตาง ๆ ซึ่งสามารถปองกันการปนเปอน 
ดังตอไปนี้  
1.2.10.1  หองหรือบริเวณรับวัต ถุดิบ มีชั้นหรือยกพื้นรองรับ  
1.2.10.2  หองหรือบริเวณเก็บสวนผสมที่ใชในการผลิต รวมทั้งบรรจุภัณฑ มีชั้น หรือยกพื้นรองรับ  
1.2.10.3  หองหรือบริเวณเตรียมวัตถุดิบและปรุงผสม  
1.2.10.4  หองหรือบริเวณทําความสะอาดบรรจุภัณฑกอนการบรรจุ (แลวแตกรณี ) 
1.2.10.5  หองหรือบริเวณบรรจุ มีโตะหรือแทนปฏิบัติงานอยูสูงจากพื้น  
1.2.10.6  หองหรือบริเวณไลอากาศกอนปดผนึก (แลวแตกรณี ) มีโตะหรือแทนปฏิบัติงานอยูสูงจากพื้น  
2 เครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณใน
การผลิต  ๒.๑  มีการออกแบบ อยางนอยตองมีลักษณะดังนี้  
๒.๑.๑  ผิวหนาของเครื่องมือหรืออุปกรณที่สัมผัสโดยตรงกับอาหารทําดวยวัสดุผิวเรียบ ไมเปนสนิม ไมกอใหเกิดการ
ปนเปอนสูอาหาร ทนการกัดกรอน ไมดูดซึม  สามารถทําความสะอาดและฆาเชื้อไดงาย  
๒.๑.๒  รอยตอเรียบ ไมเปนแหลงสะสมของสิ่งสกปรก  
๒.๑.๓  กรณีใชระบบทอในการขนสง ผลิตภัณฑอาหาร ภายในทอไมมีจุดอับและซอกมุมซึ่งจะทําใหสิ่งสกปรกสะสม
และยากตอการทําความสะอาดและฆาเชื้อ  ปม ขอตอ วาลว ปะเก็นตาง ๆ ที่สัมผัสอาหารตองออกแบบงายแกการทําความ
สะอาดและฆาเชื้อ  
๒.๑.๔  ถังบรรจุผลิตภัณฑตองออกแบบใหพื้นถังมีความลาดเอียง สามาร ถระบายของเหลวออกไดทั้งหมด และ
ปองกันการปนเปอน  
๒.๑.๕  โตะหรือแทนที่เกี่ยวของกับกระบวนการผลิตในสวนที่สัมผัสกับอาหารตองทําดวยวัสดุที่ไมกอใหเกิดการ
ปนเปอนสูอาหาร ไมเปนสนิม ทําความสะอาดงาย มีความสูงเพียงพอในการปฏิบัติงาน  
๒.๒  มีการติดตั้งในตําแหน งที่เหมาะสม เปนไปตามสายงานการผลิตอาหารแตละประเภท เปนสัดสวน ไมกอใหเกิดการ
ปนเปอน งายตอการปฏิบัติงาน  การตรวจสอบ  การทําความสะอาด  และการซอมบํารุง  
๒.๓  มีจํานวนเพียงพอ และเปนชนิดที่เหมาะสมกับการผลิต ใชงานได มีความเที่ยงตรง แมนยํา  ซึ่งอยางนอยตอ ง
ประกอบดวย  
๒.๓.๑  เครื่องมือหรืออุปกรณการปรับสภาพน้ํา   3 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๒.๓.๒  เครื่องมือหรืออุปกรณลางทําความสะอาด หรือฆาเชื้อบรรจุภัณฑ  (แลวแตกรณี ) 
๒.๓.๓  เครื่องมือหรืออุปกรณลางแบบระบบปด  กรณีใชระบบทอในการผลิต  
๒.๓.๔  เครื่องมือหรืออุปกรณชั่ง ตวง วัด  
๒.๓.๕  เครื่องมือหรืออุปกรณการปรุงผสม (แลวแตกรณี ) 
๒.๓.๖  เครื่องมือหรืออุปกรณไลอากาศที่ชองวางเหนืออาหารในภาชนะบรรจุ และ /หรืออุปกรณที่ใชเติมกาซอื่น ที่
เหมาะสม เพื่อแทนที่อากาศ  (แลวแตกรณี ) 
๒.๓.๗  เครื่องมือหรืออุปกรณปดผนึกแบบกึ่งอัตโนมัติเปนอยางนอย ยกเ วน ภาชนะบรรจุแกว  และปบ  
๒.๓.๘  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับวัดความสมบูรณของรอยปดผนึกของ ภาชนะบรรจุ  
๒.๓.๙  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับวัดความเปนสุญญากาศของ ภาชนะบรรจุ หรือเครื่องมือวัดปริมาณอากาศ
หลงเหลือ  (แลวแตกรณี )  
๒.๓.๑๐  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับ วัดอุณหภูมิที่ใชในการควบคุมกระบวนการผลิต  
๒.๓.๑๑  ชุดทดสอบสําหรับวัดปริมาณคลอรีนหลงเหลือในน้ําหลอเย็น (แลวแตกรณี ) 
๒.๓.๑๒  นาฬิกาสําหรับจับเวลาในการฆาเชื้อ  
๒.๓.๑๓  เครื่องมือหรืออุปกรณอื่นที่ใชควบคุมคุณภาพความปลอดภัยของอาหาร ตามความจําเปน (แลวแตกรณี ) 
๒.๓.๑๔  เครื่องมือ หรืออุปกรณสําหรับการทําใหผลิตภัณฑเย็นตัวลงภายหลังการฆาเชื้อ  
2.3.15  เครื่องกําเนิดไอน้ํา (แลวแตกรณี ) 
2.3.16  เครื่องฆาเชื้อมีอุปกรณที่จําเปนถูกตอง ครบถวน  และสามารถใชงานไดดีโดยจัดแบงตามประเภทอาหาร  
รายละเอียดตามบัญชี หมายเลข 2 ทายประกาศนี้  
กรณีเครื่องฆาเชื้อที่มีรายละเอียดไมเปนไปตามบัญชี หมายเลข 2 ทายประกาศนี้ ใหผูผลิตสงขอมูลรายละเอียด ให
สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาพิจารณาใหความเห็นชอบเปนกรณีไป  
3 การควบคุมกระบวนการผลิต  การดําเนินงานทุกขั้นตอนจะตองมีการควบคุมตามหลักสุขลั กษณะที่ดีในการผลิต ตั้งแตการตรวจรับวัตถุดิบ สวนผสมในการ
ผลิต และบรรจุภัณฑ การเตรียมวัตถุดิบ การปรุงผสม การบรรจุ การไลอากาศ การปดผนึก การฆาเชื้อ  การเก็บรักษา
ผลิตภัณฑ การขนยายระหวางกระบวนการผลิต และการขนสงผลิตภัณฑ รวมทั้งการดําเนินการดานการควบคุมคุ ณภาพ
ผลิตภัณฑ ดังนี้  
๓.๑  การรับวัตถุดิบ สวนผสมในการผลิต และบรรจุภัณฑ  
๓.๑.๑  วัตถุดิบและสวนผสมในการผลิต   4 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
  ๓.๑.๑.๑  ตองมีการจัดทําขอกําหนดดานคุณภาพมาตรฐานตามกฎหมายเปนอยางนอย และมีการควบคุม และ
คัดเลือกใหเปนไปตามขอกําหนดและมาตรฐานที่จัดทําไว  วัตถุดิบบางชนิดตองลางหรือทําความสะอาดตามความจําเปน และ
ตองเก็บรักษาวัตถุดิบ สวนผสม ภายใตสภาวะที่ปองกันการปนเปอน และการเสื่อมสภาพ มีการหมุนเวียนปริมาณการใช
วัตถุดิบ และสวนผสมอาหารอยางมีประสิทธิภาพ  
๓.๑.๑.๒  ตองขนยายวัตถุดิบสวนผสม ภายใตสภาวะที่ปองกันก ารปนเปอน และการเสื่อมสภาพ  
๓.๑.๑.๓  ตองมีการเก็บตัวอยางตรวจวิเคราะห โดยหองปฏิบัติการที่ไดมาตรฐานอยางนอยปละ 1 ครั้ง และ
ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงแหลงซื้อ และบันทึกผล หรือมีใบรับรองการตรวจวิเคราะหคุณภาพจากแหลงผลิต  เพื่อเปนขอมูล
ในการตัดสินใจสํา หรับการนําไปใชผลิต  
๓.๑.๒  บรรจุภัณฑ  
๓.๑.๒.๑  ตองจัดทําขอกําหนดดานคุณภาพและมาตรฐานของบรรจุภัณฑชนิดนั้น และมีคุณภาพหรือ
มาตรฐานตามขอกําหนดของบรรจุภัณฑสําหรับอาหาร ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข วาดวย เรื่อง ภาชนะบรรจุ  
๓.๑.๒.๒  มีการตรวจสอบคุณภาพและความสมบูร ณของรอยผนึก ตําหนิ ของบรรจุภัณฑกอนนําไปใช  ตาม
หลักวิชาการและสอดคลองกับวิธีวัดสากล และบันทึกผล  
๓.๑.๒.๓  จัดเก็บในสภาวะที่เหมาะสม ไมกอใหเกิดการปนเปอน  
๓.๑.๒.๔  มีการทําความสะอาดหรือฆาเชื้อ  (แลวแตกรณี ) และนําไปใชบรรจุทันที รวมทั้งมี ระบบจัดแยก 
ภาชนะบรรจุที่กําลังรอลางและที่ลางแลว มิใหนําภาชนะบรรจุไปบรรจุหรือใชเพื่อวัตถุประสงคอื่น  
๓.๑.๒.๕  การเคลื่อนยายบรรจุภัณฑตองอยูในสภาพที่เหมาะสม ไมกอใหเกิดความเสียหายตอบรรจุภัณฑ 
และไมทําใหเกิดการปนเปอน  
๓.๒  การควบคุมกอนกระบวนการฆาเชื้อ  
ในการผลิตทุกขั้นตอน  ตองดําเนินการอยางรวดเร็ว และดําเนินการภายใตสภาวะที่ปองกันการปนเปอน เพื่อลดความ
เสื่อมเสียและลดการเจริญของจุลินทรีย  ดังนี้ 
๓.๒.๑  การลวกวัตถุดิบกอนการบรรจุ (แลวแตกรณี )  
ตองปฏิบัติตามวิธีการที่กําหนดไวโดย ลวกวัตถุดิบตามเวลาและอุณหภูมิที่กําหน ด ทําใหเย็นลงอยางรวดเร็ว 
และหลีกเลี่ยงความลาชาในการนําวัตถุดิบนั้นไปยังกระบวนการผลิตขั้นตอไป  
  5 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
  ๓.๒.๒  การปรุงผสม  (แลวแตกรณี ) 
๓.๒.๒.๑  มีการตรวจสอบการปรุงผสมใหเปนไปตามสูตรสวนผสมที่กําหนดไว โดยเก็บรักษาภายใตสภาวะที่
สามารถปองกันการปนเปอน การเจริ ญของจุลินทรีย และบันทึกผล  
๓.๒.๒.๒  อาหารปรับกรด ตองมีเอกสารขั้นตอนวิธีการปรับกรด พรอมทั้งระบุปจจัยวิกฤต (Critical Factor ) ที่
เกี่ยวกับการปรับกรด การสุมตัวอยาง การตรวจสอบ และบันทึกรายงานการตรวจสอบคาความเปนกรด  - ดางตามความถี่ที่
เหมาะสม เพื่อใหผลิต ภัณฑมีคาความเปนกรด  - ดางสมดุล อยูที่ 4.6 หรือต่ํากวา ภายในระยะเวลาที่กําหนดไว  
๓.๒.๓  การบรรจุ  
๓.๒.๓.๑  ในระหวางการบรรจุ ตองหลีกเลี่ยงไมใหอาหารที่ผลิตคางอยูบริเวณตะเข็บที่จะปดผนึก ภาชนะบรรจุ  
เพื่อใหสามารถปดผนึกไดอยางสมบูรณ  
๓.๒.๓.๒  มีการควบคุมปริมาตร น้ําหนักบรรจุ ชองวางเหนืออาหารในบรรจุภัณฑ ใหเปนไปตามที่ระบุไวใน  
กรรมวิธีการผลิตที่กําหนด (Scheduled Process) และบันทึกผล  
๓.๒.๔  การไล /ควบคุมปริมาณอากาศในผลิตภัณฑกอนการปดผนึก  
๓.๒.๔.๑  วิธีการไลอากาศออกจากภาชนะบรรจุตองสอดคลองกับที่ระบุไ วในกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด   
๓.๒.๔.๒  มีการควบคุมปริมาณอากาศที่หลงเหลือในภาชนะบรรจุแบบออนตัวหรือกึ่งออนตัวใหอยูในเกณฑที่
กําหนดไวในกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด เพื่อปองกันความเสียหายของรอยปดผนึกระหวางกระบวนการฆาเชื้อ และบันทึกผล  
๓.๒.๕  การปดผนึก  
๓.๒.๕.๑  มีการตรวจสอบการทํางานของเครื่องปดผนึกอยางสม่ําเสมอ เพื่อใหมั่นใจไดวาการปดผนึกเปนไป
อยางสมบูรณและถูกตอง  และบันทึกการปฏิบัติงาน  
๓.๒.๕.๒  มีการตรวจสอบความสมบูรณของรอยผนึก ตําหนิของภาชนะบรรจุหลังการบรรจุ ตามหลักวิชาการ โดย  
๓.๒.๕.๒.๑  ตรวจสอบขอบกพรอ งภายนอกของการปดผนึก และรอยปดผนึกดานขาง ดวย
สายตา (Visual Inspection ) อยางสม่ําเสมออยางนอย ทุกๆ 30 นาที ระหวางการผลิต  และบันทึกการปฏิบัติงาน รวมทั้ง
เมื่อมีการปรับแกไข หรือมีการติดขัดของเครื่องปดผนึก  ซึ่งจะตองมีการบันทึกความผิดปกติที่เกิดขึ้นและกา รแกไขทั้งหมด  
๓.๒.๕.๒.๒  ตรวจสอบความสมบูรณของรอยปดผนึก หรือตําหนิของบรรจุภัณฑโดยวิธีเลาะ
ตะเข็บ (Tear Down) หรือรอยผนึกตามวิธีที่เหมาะสม (แลวแตกรณี )  เปนระยะๆ อยางนอย ทุกๆ 4 ชั่วโมง และเมื่อมีการ
ปรับแกไข หรือมีการติดขัดของเครื่องปดผนึกรวมทั้งบันทึก การปฏิบัติงาน บันทึกความผิดปกติที่เกิดขึ้นและการแกไข ทั้งนี้
กรณีเกิดความผิดปกติใหแยกผลิตภัณฑที่พบวาเกิดปญหาออกเพื่อตรวจสอบซ้ํา หรือดําเนินการอยางเหมาะสมตอไป  
๓.๒.๕.๓  การลางทําความสะอาดบรรจุภัณฑหลังการปดผนึก เพื่อกําจัดไขมัน หรือสิ่งสกปรกที่ติดอยูดา น
นอกของบรรจุภัณฑ (แลวแตกรณี )  6 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๓.๓  การควบคุมกระบวนการฆาเชื้อ  
ตองปฏิบัติตามหลักเกณฑและวิธีการศึกษากระบวนการฆาเชื้อดวยความรอนตามกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด เพื่อใหผลิตภัณฑอาหารอยู
ในสภาวะปลอดเชื้อแบบเชิงการคา  ทั้งนี้ในการกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความ รอนของอาหารในภาชนะบรรจุปดสนิทตองดําเนินการ
โดยผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน (Process Authority ) ซึ่งอาจเปนบุคคลหรือหนวยงานที่มีความรู ความ
ชํานาญ มีเครื่องมือเพียงพอ เพื่อใหสามารถกําหนดกระบวนการฆาเชื้ออาหารที่ปลอดภัย  
๓.๓.๑  อาหารชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา  ตองมีการดําเนินการ  ดังตอไปนี้  
๓.๓.๑.๑  จัดทําเอกสารการศึกษาการทดสอบการกระจายอุณหภูมิในเครื่องฆาเชื้อ (Temperature 
Distribution)  ที่ถูกตองทางวิชาการ และเปนปจจุบัน ซึ่งตองศึกษา ณ สถานที่ผลิตกอน การใชงาน หรือเมื่อมีการปรับเปลี่ยน
อุปกรณและโครงส รางที่อาจมีผลกระทบตอการทํางานของเครื่องฆาเชื้อ  
๓.๓.๑.๒  จัดทําเอกสารการศึกษาการแทรกผานความรอนในผลิตภัณฑอาหาร (Heat Penetration ) ที่
ถูกตองทางวิชาการและเปนปจจุบัน ซึ่งตองศึกษา ณ สภาวะเดียวกับผลิตภัณฑที่ทําการผลิตจริง ไดแก เมื่อผลิตผลิตภัณฑ
ใหม หรือเมื่อมีการเปลี่ยนขอกําหนดของผลิตภัณฑ หรือ เมื่อมีการเปลี่ยน ภาชนะบรรจุเฉพาะสําหรับผลิตภัณฑแตละชนิด แต
ละขนาดบรรจุ  
๓.๓.๑.๓  การกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน ตองศึกษาภายใตปจจัยเกี่ยวกับ สปอรของจุลินทรีย
ที่เปนเปาหมายในการกําหนดการฆาเชื้อ ไดแก  คลอสตริเดียม โบทูลินั่ม (Clostridium botulinum ) หรือกรณีที่ใชตัวชี้วัด
อื่น ตองมีหลักฐานทางวิชาการวามีคาการตานทานความรอนที่เทียบเทา หรือสูงกวาสปอรของ คลอสตริเดียม โบทูลินั่ม 
(Clostridium botulinum )  ชนิดและขนาดของภาชนะบรรจุ  คาความเปนกรด  - ดางของอาหาร   สวนประกอบของอาหาร
หรือสูตรอาหาร  ชนิดและปริมาณ ของวัตถุเจือปนที่ใช   คาวอเตอรแอคติวิตี้ (Water Activity ) ของอาหาร   อุณหภูมิที่ใชเก็บ
รักษาผลิตภัณฑ อาหาร  และปจจัยสําคัญอื่น ๆ ที่มีผลตอการสงผานความรอนของอาหาร  
ทั้งนี้ตองจัดทําเปน เอกสารแสดงกรรม วิธีการผลิตที่กําหนด และสําหรับระบบการผลิตแบบปลอด
เชื้อ (Aseptic System)  ซึ่งทําการฆาเชื้ออาหารดวยความรอนกอนการบรรจุในภาชนะบรรจุที่ผานการฆาเชื้อแลว ตองมี
การศึกษาและมีหลักฐานวาไดผานกระบวนการฆาเชื้อแบบเชิงการคา และแสดงไวในกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด  
๓.๓.๒  อาหารชนิดปรับกรด  ตองมีการดําเนินการ  ดังตอไปนี้  
๓.๓.๒.๑  จัดทําเอกสารการศึกษาอุณหภูมิและเวลาที่ใชในการฆาเชื้อผลิตภัณฑแตละชนิด และแตละขนาด
บรรจุอยางเหมาะสม  มีการระบุคาความเปนกรดดางสมดุลของผลิตภัณฑ ในกรณีที่ผลิตภัณฑมีชิ้นเนื้ออยูในของเหลว ต อง
ระบุชวงเวลามากสุดและอุณหภูมิในการเก็บเพื่อการปรับสภาพชิ้นเนื้อนั้นใหเปนกรด    7 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๓.๓.๒.๒  การกําหนดกระบวนการฆาเชื้อ ตองมีการศึกษาภายใตการควบคุมคาความเปนกรดดาง พรอมทั้ง
ระบุปจจัยวิกฤตที่ใชกําหนดกระบวนการฆาเชื้อเพื่อใหมั่นใจวาอาหารนั้นจะไมมีการเจริ ญของจุลินทรียที่ทําใหเกิดโรค โดย
แสดงไวในกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด  
๓.๓.๓  มีการเตรียมและตรวจสอบความพรอมอุปกรณเครื่องมือกอนการฆาเชื้อ และควบคุมอุปกรณในกระบวนการฆา
เชื้อผลิตภัณฑ และบันทึกผล  
๓.๓.๔  การควบคุมการปฏิบัติงานสําหรับกระบวนการฆาเชื้อ  
๓.๓.๔.๑  ตองแสดงวิธีการปฏิบัติงานและวิธีไลอากาศของเครื่องฆาเชื้อ (แลวแตกรณี ) สําหรับแตละ
ผลิตภัณฑและแตละขนาดบรรจุไวในบริเวณที่ดําเนินการฆาเชื้อผลิตภัณฑ ซึ่งสามารถมองเห็นไดอยางชัดเจน และสามารถ
ปฏิบัติตามไดอยางถูกตอง  
๓.๓.๔.๒  หลังการปดผนึกตองนําผลิตภัณฑเ ขาฆาเชื้อดวยความรอนใหรวดเร็วที่สุด  มีการกําหนดชวงเวลาที่
เหมาะสม เพื่อหลีกเลี่ยงการเพิ่มจํานวนของจุลินทรีย หรือการเปลี่ยนแปลงของการถายเทความรอนในผลิตภัณฑ หากมี
ปญหาในระหวางกระบวนการผลิต ใหดําเนินการตามมาตรการที่เหมาะสมโดยคํานึงถึงความปลอดภัยของผลิตภัณฑ  ใน
ระหวางกระบวนการ ฆาเชื้อหากพบวามี สภาวะที่เกิดการเบี่ยงเบนไปจากขอกําหนด (Process Deviation ) ในกรณีที่มี
กระบวนการฆาเชื้อสํารอง  (Alternative Process )  ใหใชกรรมวิธีดังกลาวสําหรับการดําเนินการฆาเชื้อ  
๓.๓.๔.๓  ตองมีวิธีการควบคุมการเขา  - ออกของผลิตภัณฑจากหองหรือบริเวณฆาเชื้อ เพื่อปองกัน การ
ปะปนกันระหวางผลิตภัณฑที่ผานการฆาเชื้อแลวกับผลิตภัณฑที่ยังไมผานการฆาเชื้อ และตองสํารวจทุกตะกรา หรือ รถเข็น 
เพื่อใหแนใจวาผลิตภัณฑทุกชิ้นไดผานการฆาเชื้อดวยความรอนอยางถูกตองและสมบูรณ  
๓.๓.๔.๔  ตองมีการตรวจวัดอุณหภูมิเริ่มตนของอาหารในภ าชนะบรรจุที่อุณหภูมิต่ําที่สุด  และบันทึก  โดย
อุณหภูมิอาหารตองไมต่ํากวาอุณหภูมิเริ่มตนต่ําสุดที่ระบุไวในกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด  
๓.๓.๔.๕  การควบคุมเวลาที่ใชในการฆาเชื้อและไลอากาศในเครื่องฆาเชื้อ ใหเปนไปตามที่ระบุไวในกรรมวิธี
การผลิตที่กําหนด โดยเครื่ องมือตองแมนยํา และหามใชนาฬิกาแบบพกพาหรือนาฬิกาขอมือในการจับเวลา  
๓.๓.๔.๖  เวลาในการฆาเชื้อบนแผนบันทึกอุณหภูมิในการฆาเชื้อแบบตอเนื่อง  ตองตรงกับเวลาที่ระบุไวในตาราง
บันทึกขอมูลของฝายผลิต ในวันเดียวกันนั้น  เพื่อใหสามารถตรวจสอบได   ยกเวน เครื่องฆา เชื้อภายใตความดันปกติใหมีการบันทึก
อุณหภูมิและเวลาในการฆาเชื้อผลิตภัณฑนั้น ๆ ตามความถี่ที่เหมาะสม  
๓.๓.๔.๗  มีการทวนสอบบันทึกการควบคุมกระบวนการผลิตและการฆาเชื้อผลิตภัณฑ  เพื่อใหเปนไปตาม
กรรมวิธีการผลิตที่กําหนด และบันทึกผล กรณีพบปญหา หรือขอผิดพลาดในกร ะบวนการผลิตและการฆาเชื้อ ตองดําเนินการ
แกไขไดอยางทันทวงที   8 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๓.๓.๕  มาตรการจัดการกับผลิตภัณฑในกรณีที่มีสภาวะที่เกิดการเบี่ยงเบนไปจากขอกําหนด  ซึ่งทําใหอุณหภูมิและ
เวลาในการฆาเชื้อต่ํากวาที่กําหนดไวในกรรมวิธีการผลิตที่กําหนด หรือ เมื่อสูญเสียการควบคุมปจจัย วิกฤตที่กําหนด ผูผลิต
ตองมีวิธีการดําเนินการ และบันทึกผลดังตอไปนี้  
๓.๓.๕.๑  แยกและกักผลิตภัณฑที่มีปญหา โดยผูที่มีความรู และไดรับมอบหมายในการควบคุมกระบวนการผลิต   
โดยนําผลิตภัณฑที่แยกและกักไวไปฆาเชื้อซ้ํา  หรือทําลายผลิตภัณฑดวยวิธีการที่เหมาะสม  
กรณีฆาเชื้อใหม ตองดําเนินการตามขอกําหนดที่ ผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน กําหนดไว  
๓.๓.๕.๒  สําหรับผลิตภัณฑที่มีความปลอดภัยตอการบริโภคตองผานการประเมินและตัดสินใจโดยผูกําหนด
กระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน พรอมบันทึกผล  
๓.๓.๖  การทําใหผลิตภัณฑเย็น ตองมี วิธีการทําใหผลิตภัณฑเย็นตัวลงอยางรวดเร็ว และมีการลําเลียงผลิตภัณฑออก
จากเครื่องฆาเชื้อสูหองหรือบริเวณกัก  เพื่อรอใหผลิตภัณฑแหง หามพนักงานสัมผัสกับผลิตภัณฑดังกลาว  
๓.๔  การบงชี้  
๓.๔.๑  มีการเก็บและบงชี้ ชนิดของวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ และผลิตภัณฑสําเร็ จรูป ผลิตภัณฑที่ตองผานกระบวนการผลิตซ้ํา  
หรือผลิตภัณฑรอทําลายอยางชัดเจน  
๓.๔.๒  การบงชี้โดยการระบุรหัสผลิตภัณฑตองชัดเจน ในกรณีที่ไมสามารถระบุรหัสลงบนตัวบรรจุภัณฑไดโดยตรง 
ตองใชวิธีอื่นที่เหมาะสม ซึ่งอยางนอยตองครอบคลุม ในเรื่อง สถานที่ผลิต วันเดื อนปที่ผลิต หรือวันเดือนปที่หมดอายุ รุนการผลิต  
หรือขอมูลเพิ่มเติมอื่นๆ เพื่อใหสามารถสอบกลับและเรียกคืนสินคาไดในกรณีสินคามีปญหา  
๓.๕  การควบคุมคุณภาพ  
๓.๕.๑  มีขอกําหนดของผลิตภัณฑ  ซึ่งครอบคลุมทั้งดานกายภาพ เคมี และจุลินทรีย อาจรวมถึงองคประกอบอื่น ที่
จําเปน ตามธรรมชาติของอาหารนั้น รวมทั้งมีวิธีการสุมตัวอยาง วิธีการวิเคราะห และเกณฑของการยอมรับ  
๓.๕.๒  มีการสุมตัวอยางผลิตภัณฑระหวางกระบวนการผลิตจากสายการผลิตเปนระยะ ๆ  เพื่อตรวจสอบทั้งดาน
คุณภาพและความปลอดภัย  
๓.๕.๓  มีการตรวจวิเคราะหผลิตภัณฑสุ ดทาย โดยหองปฏิบัติการมาตรฐานเพื่อตรวจสอบคุณภาพ ตามประกาศ
กระทรวงสาธารณสุข ทางดานกายภาพ เคมี และจุลินทรีย อยางนอยปละ 1 ครั้ง และบันทึกผล  รวมทั้งมีการตรวจวิเคราะห
คุณภาพผลิตภัณฑเพื่อเฝาระวังตนเอง ตามความถี่ที่เหมาะสม และบันทึกผล  
๓.๕.๔  ตองเก็บรักษาผ ลิตภัณฑสําเร็จรูป ในสภาพที่ไมกอใหเกิดการปนเปอน และมีการบงชี้สถานภาพอยางชัดเจน  
๓.๕.๕  มีการขนสงผลิตภัณฑในลักษณะที่ปองกันการปนเปอน และเสื่อมสภาพ   9 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๓.๖  น้ํา น้ําแข็ง และไอน้ําที่ใชในกระบวนการผลิตอาหาร  
๓.๖.๑  น้ําและไอน้ําที่ใชในกระบวนการผลิตอาหาร ตอ งมีคุณภาพมาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง  
น้ําบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท และมีการนําไปใชในสภาพที่ถูกสุขลักษณะ   
๓.๖.๒  น้ําแข็งที่ใชในกระบวนการผลิตที่สัมผัสกับอาหาร ตองมีคุณภาพมาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข 
เรื่อง น้ําแข็ง และมีการนําไปใชในสภาพที่ ถูกสุขลักษณะ  
๓.๖.๓  น้ําหลอเย็น ที่ใชเพื่อทําใหผลิตภัณฑเย็นตัวลงหลังการฆาเชื้อ ตองเติมคลอรีน หรือสารฆาเชื้อชนิดอื่นที่ถูกตอง
ตามหลักวิชาการที่ระบุไวในปริมาณที่เหมาะสม และสามารถตรวจวัดวามีปริมาณสารฆาเชื้อหลงเหลือในน้ําหลอเย็นตลอด
ชวงเวลาผลิต และบัน ทึกผล 
๓.๖.๔  ในกรณีนําน้ําหลอเย็นกลับมาใชซ้ํา  ตองสามารถตรวจสอบไดวาผานการบําบัดอยางถูกตอง  และเหมาะสมกอนนํา
กลับมาใชใหม และตองมีระบบลําเลียงน้ําที่แยกตางหาก เพื่อปองกันการปนเปอนขาม  
3.7  การเรียกคืนผลิตภัณฑ  
มีเอกสารที่ระบุวิธีการในการเรียกคืนผลิตภัณ ฑ ซึ่งสามารถบงชี้และเรียกคืนรุนของผลิตภัณฑที่มีปญหาได อยางรวดเร็ว 
มีประสิทธิภาพ  และบันทึกผลกรณีมีการเรียกคืนสินคา  
4 การทําความสะอาด การฆาเชื้อ          
การบํารุงรักษา และการสอบเทียบ  ผูผลิตตองมีการดําเนินงานเกี่ยวกับการทําความสะอาด การฆาเชื้อ การบํารุ งรักษา และการสอบเทียบ ดังตอไปนี้  
๔.๑  การทําความสะอาดและการฆาเชื้อ  
๔.๑.๑  มีเอกสารซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับขั้นตอนการลางทําความสะอาดและฆาเชื้อเครื่องมือ เครื่องจักร  และ
อุปกรณตางๆที่ใชในการผลิต   
๔.๑.๒  มีการลางทําความสะอาด และการฆาเชื้อเครื่องมือ เครื่ องจักร และอุปกรณตาง ๆ ที่ใชในการผลิต อยาง
เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ  
๔.๑.๓  มีการตรวจสอบประสิทธิภาพการลางทําความสะอาด การฆาเชื้อ และการตกคางของสารเคมีที่ใชลางทําความ
สะอาดและฆาเชื้อ และบันทึกผล  
๔.๑.๔  มีการเก็บอุปกรณที่ทําความสะอาด ฆาเชื้อแลวใหเปน สัดสวน และหางจากที่ที่อาจกอใหเกิดการปนเปอนซ้ํา  
๔.๑.๕  มีการลําเลียงขนสงภาชนะและอุปกรณที่ทําความสะอาดแลว อยูในลักษณะที่ปองกันการปนเปอนจากภายนอก  
๔.๒  สารที่ใชในการทําความสะอาด ฆาเชื้อ และหลอลื่น เครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณการผลิตตองมีปาย บงชี้ รวมทั้งมี
ขอมูลเกี่ยวกับชนิดของสารเคมี วิธีใช  การจัดเก็บแยกเปนสัดสวนออกจากบริเวณผลิต การใชสารเคมีตองอยูภายใตเงื่อนไขที่
ปลอดภัย มีฉลากภาษาไทยกํากับ  มีมาตรการการควบคุมสําหรับการนําไปใช   10 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๔.๓  มีแผนการบํารุงรักษาเครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณการผลิ ต และแผนการสอบเทียบอุปกรณที่จําเปนในการ
ผลิต อยางเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ  
๔.๔  มีการดําเนินการบํารุงรักษาเครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณการผลิตอยางสม่ําเสมอ และสอบเทียบอุปกรณที่
จําเปนในการผลิต โดยดําเนินการสอบเทียบอยางนอยปละ 1 ครั้ง และบันทึกผล  
5 การสุขาภิบาล  ผูผลิตตองดําเนินการเกี่ยวกับสุขาภิบาลดังนี้  
๕.๑  น้ําที่ใชภายในสถานที่ผลิต ตองสะอาด มีการปรับคุณภาพน้ําตามความจําเปน มีปริมาณเพียงพอ และมีสัญลักษณแยก
จากประเภทน้ําที่ใชสัมผัสอาหารโดยตรงอยางชัดเจน  
๕.๒  มีภาชนะรองรับขยะมูลฝอยที่มีฝาปดในจํานวนที่เพี ยงพอ และมีวิธีการกําจัดที่เหมาะสม  
๕.๓  มีการจัดการระบายน้ําทิ้งและสิ่งโสโครกอยางมีประสิทธิภาพ เหมาะสม และไมกอใหเกิดการปนเปอนกลับเขาสู
กระบวนการผลิตอาหาร  
๕.๔  หองสวมและอางลางมือหนาหองสวมมีจํานวนเพียงพอสําหรับผูปฏิบัติงาน และถูกสุขลักษณะ มีอุปกร ณในการลางมือ
ครบถวน สามารถใชงานไดอยางมีประสิทธิภาพ และตองแยกจากบริเวณผลิต หรือไมเปดสูบริเวณผลิตโดยตรง  
๕.๕  อางลางมือบริเวณผลิตมีจํานวนเพียงพอและติดตั้งในบริเวณที่เหมาะสมตอการใชงาน มีอุปกรณการลางมือครบถวน 
และมีอุปกรณทําใหมือแหงหรือฆาเชื้อมื อที่สามารถใชงานไดอยางมีประสิทธิภาพ  
๕.๖  ไมมีสัตวเลี้ยงในอาคารผลิต และมีระบบควบคุมปองกัน และการตรวจสอบติดตาม และกําจัดสัตวพาหะนําโรคอยางมี
ประสิทธิภาพ และบันทึกผล  
6 บุคลากรและสุขลักษณะของ
ผูปฏิบัติงาน  ๖.๑  บุคลากรผูปฏิบัติงานในบริเวณผลิตตองปฏิบัติแ ละคํานึงถึงปจจัยตาง ๆ ดังนี้  
๖.๑.๑  ไมเปนโรคติดตอหรือโรคนารังเกียจตามที่กําหนดไวในกฎกระทรวง หรือมีบาดแผลอันอาจกอใหเกิดการ
ปนเปอนสูอาหาร และมีขอกําหนดสําหรับผูปฏิบัติงานที่มีอาการของโรค  
๖.๑.๒  มีการตรวจสุขภาพประจําป อยางนอยปละ 1 ครั้ง และบันทึกผล  
๖.๑.๓  แตงกายสะอาด ตัดเล็บสั้น ไมทาเล็บ ไมสวมใสเครื่องประดับ  
๖.๑.๔  ลางมือใหสะอาดทุกครั้งกอนเริ่มปฏิบัติงาน ภายหลังจากการสัมผัสสิ่งที่กอใหเกิดการปนเปอน และภายหลัง
จากใชหองน้ําและหองสวม  
๖.๑.๕  สวมถุงมือที่อยูในสภาพสมบูรณและสะอาดถูกสุขลักษณะ สําหรับการปฏิบัติงานบางขั้นตอนที่ไมตองสวมถุง
มือ ตองลางมือ ใหสะอาดกอนการผลิตทุกครั้ง   11 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
๖.๑.๖  สวมหมวก ตาขายหรือผาคลุมผม ผากันเปอน ผาปดปาก ขณะปฏิบัติงาน (ตามความเหมาะสม ) 
๖.๑.๗  มีมาตรการจัดการรองเทาใหเหมาะสม เชน เปลี่ยนใชรองเทาเฉพาะบริเวณ หรือ จุมรองเทาในน้ํายาฆาเชื้อโรค
กอนเขาสูบริเวณผลิต  
๖.๑.๘  ไมบริโภคอาหาร สูบบุหรี่ ในขณะปฏิบัติงาน หรือมีพฤติกรรมขณะปฏิบัติงานที่นารังเกียจอื่นๆ ที่อาจทําใหเกิด
การปนเปอนสูอาหาร  
๖.๑.๙  มีหลักฐานการฝกอบรมผูปฏิบัติงานเกี่ยวกับสุขลักษณะทั่วไปและความรูทั่ วไปในการผลิตอาหารในภาชนะ
บรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับกรดตามความเหมาะสม  
๖.๒  ผูควบคุมการผลิต (Retort Supervisors) ตองมีคุณสมบัติและความรูเกี่ยวกับการผลิตผลิตภัณฑอาหาร ชนิดที่มีความ
เปนกรดต่ํา หรืออาหาร ชนิดที่ปรับกรด ตามความเหมาะสม  ตามประเภทอาหารที่ผลิต ดังนี้  
๖.๒.๑  มีหลักฐานการผานการฝกอบรมและการทดสอบความรูความชํานาญ เกี่ยวกับขอกําหนดของการควบคุมเครื่อง
ฆาเชื้ออาหารที่บรรจุในภาชนะปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ําและชนิดปรับกรด ตามที่กําหนดในบัญชี หมายเลข ๓ ทาย
ประกาศนี้  
๖.๒.๒ มีประสบการณในการปฏิบัติงานเกี่ยวกับกลุมประเภทอาหารที่ผลิต อยางตอเนื่องตามความเหมาะสม  
๖.๓  ผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน (Process Authority ) โดยอาจเปนหนวยงานภายในหรือภายนอกที่เปนที่
ยอมรับ หรือเปนบุคคล ที่ตองมีคุณสมบัติและความรูเกี่ยวกับการผลิตผลิต ภัณฑอาหารชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา หรืออาหาร ชนิด
ที่ปรับกรด ตามความเหมาะสม ตามประเภทอาหารที่ผลิต ดังนี้  
๖.๓.๑  จบการศึกษาขั้นต่ําระดับปริญญาตรี ดานวิทยาศาสตรการอาหาร อุตสาหกรรมเกษตร หรือสาขาที่เกี่ยวของ  
๖.๓.๒  มีหลักฐานการผานการฝกอบรมและการทดสอบความรูค วามชํานาญทั้งภาคทฤษฏีและภาคปฏิบัติการ 
เกี่ยวกับขอกําหนดของการใชความรอนในการฆาเชื้ออาหารที่บรรจุในภาชนะปดสนิทชนิดที่มีความเปนกรดต่ําและชนิด ที่ปรับกรด  
ตามที่กําหนดในบัญชีหมายเลข ๓ ทายประกาศนี้    
๖.๓.๓  มีประสบการณในการกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอนที่ สอดคลองกับกลุมประเภทอาหารที่ผลิต 
อยางตอเนื่องตามความเหมาะสม และปจจุบันยังคงดําเนินงานในหนาที่นี้อยู  
๖.๔  สถานที่ผลิตตองมีเอกสารขอกําหนดดานสุขลักษณะหรือมาตรการสําหรับผูเยี่ยมชมและผูที่ไมเกี่ยวของกับการผลิต 
อยางนอยตองปฏิบัติตามขอ 6.1.3-6.1.8  12 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
7 บันทึกและรายงานผล  ผูผลิตตองมีบันทึก หรือรายงานตาง ๆ ที่เกี่ยวของกับการผลิต ซึ่งถูกตอง และเปนปจจุบัน  
๗.๑  ตองมีรายการบันทึกตาง ๆ ดังตอไปนี้  
๗.๑.๑  การตรวจวิเคราะหและการควบคุมกระบวนการผลิต อยางนอยดังนี้  
๗.๑.๑.๑  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพวัตถุ ดิบ และสวนผสม   
๗.๑.๑.๒  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพบรรจุภัณฑ  
๗.๑.๑.๓  ผลการควบคุมการปรุงผสมตามสูตรสวนประกอบที่กําหนด  
7.1.1.4  ผลการควบคุมคาความเปนกรดดางระหวางการผลิต และวิธีการปรับสภาพใหเปนกรด (กรณีผลิตอาหาร
ปรับกรด ) รวมทั้งบันทึกการตรวจสอบและทวนสอบค าความเปนกรดดางของผลิตภัณฑ  
7.1.1.5  ผลการควบคุมปริมาตร น้ําหนักบรรจุ และชองวางเหนืออาหารในบรรจุภัณฑ  
7.1.1.6  ผลการตรวจสอบปริมาณอากาศที่หลงเหลือ  
7.1.1.7  ผลการตรวจสอบการทํางานของเครื่องปดผนึกรวมถึงบันทึกการแกไขกรณีที่เครื่องปดผนึกเกิดขัดของ  
7.1.1.8  ผลการตรวจสอบความสมบูรณของรอยผนึก ระบุถึง  รหัส วันและเวลา คาที่วัด และตําหนิของ
ภาชนะบรรจุ  
7.1.1.9  ผลการเตรียมความพรอมอุปกรณเครื่องมือกอนการฆาเชื้อ  
7.1.1.10  ผลการตรวจวัดอุณหภูมิเริ่มตน  (Initial Temperature ) ของอาหารกอนการฆาเชื้อ  
7.1.1.11 ผลการควบคุมอุปกรณเครื่องมือที่ใชในกระบวนการฆาเชื้อ พรอมการลงนามตรวจสอบจากผูควบคุม
การผลิต  
7.1.1.12  ผลการปรับคุณภาพน้ํา และบันทึกปริมาณคลอรีนอิสระหลงเหลือในน้ําหลอเย็น รวมถึงผลวิเคราะห
น้ําที่ใชในกระบวนการผลิต  
7.1.1.13  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพผลิตภัณฑสุดทาย เพื่อเฝาระวังตนเอง  ดานกายภาพ เคมี และ          
จุลินทรีย  
7.1.1.14  ผลการดําเนินการในกรณีที่เกิดการเบี่ยงเบนไปจากขอกําหนด  ซึ่งรวมถึงบันทึกการแกไขปญหา และ
บันทึกการประเมินและการตัดสินใจ สําหรับผลิตภัณฑที่มีปญหา  
7.1.1.15  ผลการดําเนินการกับผลิตภัณฑที่เรีย กคืน และผลิตภัณฑที่ไมปลอดภัยสําหรับการบริโภค  
7.1.2  การตรวจสอบการ ทําความสะอาด การฆาเชื้อ  การบํารุงรักษาและการสุขาภิบาล  
7.1.2.1  ผลการตรวจสอบประสิทธิภาพการทําความสะอาด ฆาเชื้อบรรจุภัณฑ  การตกคางของสารเคมีที่ใชในการทํา
ความสะอาดบรรจุภัณฑ   13 ลําดับที่  หัวขอ เนื้อหา  
7.1.2.2  ผลการตรวจสอบประสิทธิภาพของการทําความสะอาด การฆาเชื้อ เครื่องจักร และอุปกรณในการผลิต  
7.1.2.3  ผลการตรวจสอบการตกคางของสารเคมีที่ใชในการทําความสะอาดหรือฆาเชื้อเครื่องมือ เครื่องจักร และ
อุปกรณในการผลิต  
7.1.2.4  ผลการตรวจสอบสภาพ และบํารุงรักษา ของเครื่องจั กร อุปกรณการผลิต  
7.1.2.5  ผลการตรวจสอบชนิดและปจจัยที่เกี่ยวของกับการใชสารเคมีทําความสะอาด หรือฆาเชื้อ   
7.1.2.6  การควบคุมสัตวพาหะนําโรค  
7.2  รายงานที่เกี่ยวของกับการผลิต อยางนอยดังตอไปนี้  
7.2.1  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพวัตถุดิบ สวนผสม  และบรรจุภัณ ฑหรือ  ใบรับรองคุณภาพ (Certificate of 
Analysis, COA) สําหรับวัตถุดิบ สวนผสม และบรรจุภัณฑ   
7.2.2  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพน้ํา ไอน้ํา และน้ําแข็งตามมาตรฐานที่กําหนดไวในประกาศกระทรวงสาธารณสุขวา
ดวยเรื่องน้ําบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท และน้ําแข็งเปนอยางนอย  
7.2.3  ผลการศึกษาการทดสอบการกระจายอุณหภูมิในเครื่องฆาเชื้อ (Temperature Distribution) การศึกษาการ
แทรกผานความรอนในผลิตภัณฑอาหาร (Heat Penetration)  
7.2.4  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพผลิตภัณฑสุดทายตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวของ โดย หองปฏิบัติการ
มาตรฐาน  
7.2.5  ผลการสอบเทียบอุปกรณ เครื่องมือที่ใชในการควบคุมกระบวนการผลิต  
7.2.6  ผลการตรวจสุขภาพประจําปของผูปฏิบัติงาน  
7.2.7  ประวัติหรือรายงานฝกอบรมของผูปฏิบัติงาน ตามหนาที่ที่รับผิดชอบ  
7.3  การเก็บรักษาบันทึกและรายงาน ควรเก็บไวอยางนอย 3 ป ณ สถานที่ผลิต 1 ปเปนอยางนอย และอีก  2 ป ณ สถานที่ผลิต  
หรือสถานที่ซึ่งสามารถนํามาแสดงไดสะดวก  
 
 -๑- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) บัญชีหมายเลข ๒  
ทายประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิตและการเก็บรักษาอาหารใน
ภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และชนิดที่ปรับกรด  
รายการเครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณที่ใชในการผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา
และชนิดที่ปรับกรด  
 
เครื่องฆาเชื้อ  ใชสําหรับสงผานความรอนแกอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิทโดยเฉพาะผลิตภัณฑอาหาร
ชนิดที่มีความเปนกรดต่ําและ ชนิดที่ปรับกรด เพื่อทําลายจุลินทรียใหอยูในระดับที่ปลอดภัยในเชิงการคา 
(Commercial Sterility) และไมเปนอันตรายตอผูบริโภค ปจจุบันแบงออกเปนประเภทตาง ๆ ไดดังนี้  
1.  เครื่องฆาเชื้อดวยความรอนชนิดภายใตความดัน (Retort)  
๑.๑  เครื่องฆาเชื้อแนวนอน  แบบใชไอน้ํา (Horizontal Steam Retorts)  
๑.๒  เครื่องฆาเชื้อแนวตั้ง  แบบใชไอน้ํา (Vertical Steam Retor ts)  
๑.๓  เครื่องฆาเชื้อแนวตั้ง  แบบใชน้ํารอน (Vertical Water Retorts)  
๑.๔  เครื่องฆาเชื้อแนวนอน แบบใชการพนน้ํารอน  (Horizontal Shower Water/ Water Spray / 
Water Cascade Retorts)  
๑.๕  เครื่องฆาเชื้อแนวนอน แบบใชน้ํารอนทวม (Horizontal Total Immersion Wa ter Retorts)  
๑.๖  เครื่องฆาเชื้อแบบรางเกลียวหมุน (Reel and Spiral Retorts)  
๑.๗  เครื่องฆาเชื้อแนวนอน  แบบใชไอน้ําผสมอากาศ (Horizontal Steam/Air Mixer Retorts)  
๑.๘  เครื่องฆาเชื้อแบบไมใชตะกรา (Crateless Retorts)  
๑.๙  เครื่องฆาเชื้อแบบใชน้ํารับแรงดัน (Hydrostatic Retorts)  
สวนเครื่องฆาเชื้อ ลําดับที่ 1.7 -1.9 หรือนอกเหนือจากนี้ หากมีการติดตั้ง ผูประกอบการตองนํา
รายละเอียดสงใหสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา พิจารณาเปนกรณีไป  
2.  เครื่องฆาเชื้อดวยความรอนภายใตบรรยากาศปกติ (Cooker)  
3.  เครื่องฆาเชื้อดว ยระบบการผลิตแบบปลอดเชื้อ (Aseptic Systems)  
โดยเครื่องฆาเชื้อในการผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ําและ ชนิดที่ปรับ
กรดแตละประเภทดังกลาวขางตน ที่นิยมใชกันแพรหลายมีรายละเอียดแยกตามประเภทของเครื่องฆาเชื้อที่ใช 
อยางนอย ดังนี้  
 
 
 
 
 
 
 -๒- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.  เครื่องฆาเชื้อดวยความรอนชนิดภายใตความดัน (Retorts)  
1.1  เครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใชไอน้ํา (Horizontal Steam Retorts)  
เครื่องฆาเชื้อชนิดนี้ใหความรอนดวยไอน้ําอิ่มตัว ดังนั้นในการฆาเชื้อจึงตองไลอากาศออกจากเครื่องฆา
เชื้อใหหมดเพื่อปองกันการเกิ ดจุดที่รอนชา (Cold Spots) ภายในเครื่องฆาเชื้อ การควบคุมอุณหภูมิทําไดโดยการ
ควบคุมความดันของไอน้ําอิ่มตัว เครื่องฆาเชื้อแบบนี้มีลักษณะดังรูปที่ 1  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
รูปที่ 1 ตัวอยางเครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใชไอน้ํา (Horizontal Steam Retorts)  
 
 
1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (MIG Thermometer)  11 วาลวควบคุมไอน้ํา  (Steam Control Valve) 
2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ   12 ทอทางเบี่ยงไอน้ํา (Steam By Pass) 
 (Temperature Controller and Recording Device) 13  ทอน้ําเขา  (Water Inlet) 
3  มาตรวัดความดัน  (Pressure Gauge) 14  ทออากาศสําหรับอุปกรณบันทึกอุณหภูมิ  
4  ชองระบายไอน้ํา (Bleeder)   (Compressed Air Pipe) 
5  ทอไอน้ําเขา  (Steam Inlet) 15 อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 
6  ที่รองรับตะกรา (Crate Support)  16 อุปกรณควบคุมความดันอากาศ (Air Pressure Regulator)  
7  ทอกระจายไอน้ํา (Steam Spreader)  17  ทอระบายน้ํา  (Drain)  
8  อุปกรณสําหรับจัดเรียงตําแหนงของบรรจุภัณฑ  18  ที่กระบังน้ําเขา (Water Inlet B affles) 
 (Stacking Equipment)  19  วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
9 ทอไลอากาศ (Vent)  20  ทอน้ําลน (Overflow Line)  
10  วาลวที่ใชกับทอน้ํา (Water Valve) 21  อุปกรณสงสัญญาณวัดอุณหภูมิ (Temperature Sensor)  
 
1.1.1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (Reference Thermometer (RT) ) หรือ เทอรโมมิเตอรชนิดปรอทในแทง
แกว (Mercury in Glass Thermometer  (MIG thermometer )) หรือ (Master Temperatur e Indicator (MTI) ) 
เครื่องฆาเชื้อดวยความรอนชนิดภายใตความดัน  ตองมีอุปกรณวัดอุณหภูมิอางอิงที่มีความ
เที่ยงตรง เชน เทอรโมมิเตอรชนิดปรอทในแทงแกว (Mercury in Glass Thermometer)  หรือเครื่องมืออุปกรณ
อื่นที่มีความทัดเทียมกัน  ตองอานอุณหภูมิไดละเอียดถึ ง 0.5 องศาเซลเซียส  (หรือ1 องศาฟาเรนไฮต ) และมีสเกลไม
21 -๓- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) เกิน 4 องศาเซลเซียสตอเซนติเมตร มีปายแสดงวันเดือนปที่ทําการสอบเทียบครั้งสุดทาย และเก็บรักษาบันทึกการ
ตรวจสอบไวเปนหลักฐานโดยมีการสอบเทียบอยางนอยปละ 1 ครั้ง เทอรโมมิเตอรอางอิงตองติดตั้งไวในที่ที่ อานได
งาย โดยทั่วไปนิยมใชเทอรโมมิเตอรอางอิงแบบปรอทเปนเครื่องบอกอุณหภูมิขณะฆาเชื้อ การติดตั้งกระเปาะของ
เทอรโมมิเตอรอยูระหวางผนังของเครื่องฆาเชื้อหรือในชองภายนอกซึ่งตอกับเครื่องฆาเชื้อ กรณีติดตั้งกระเปาะไวที่
ชองภายนอกตองมีขนาดเสนผานศูน ยกลางขนาดอยางนอย ¾ นิ้ว และมีชองระบายไอน้ําขนาดเสนผานศูนยกลาง
อยางนอย 1/16 นิ้ว ตั้งอยูในตําแหนงที่สามารถใหไอน้ําผานไปไดตลอดความยาวของกระเปาะของเทอรโมมิเตอร
อยางตอเนื่องตลอดเวลาการฆาเชื้อ   
 
1.1.2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ  (Temperature Controller and Recording Device)  
เครื่องฆาเชื้อภายใตความดันตองติดตั้งเครื่องบันทึกอุณหภูมิและเวลาที่มีความคลาดเคลื่อนไม
เกิน +1 ถึง - 0.5 องศาเซลเซียส  (+2 ถึง -1 องศาฟาเรนไฮต ) กราฟบันทึกอุณหภูมิมีขีดแบงชองตลอดชวงการใช
งานโดยขีดแบงชองไมเกิน 1 องศาเซลเซียส  (2 องศาฟาเรนไฮต ) อุปกรณบันทึกอุณหภูมิอาจใชรวมกับเครื่องควบคุม
ไอน้ําและสามารถใชเปนเครื่องบันทึกอุณหภูมิและควบคุมอุณหภูมิในเครื่องเดียวกัน การติดตั้งกระเปาะของ
อุปกรณวัดอุณหภูมิตองอยูระหวางผนังของเครื่องฆาเชื้อ หรือในชองภายนอกซึ่งตอกับเครื่ องฆาเชื้อที่มีชองระบาย
ไอน้ําขนาดเสนผานศูนยกลางอยางนอย 1/16 นิ้ว ขึ้นไปเพื่อใหไอน้ําผานออกมาตอเนื่องกันตลอดเวลาการฆาเชื้อ 
กรณีใชเครื่องควบคุมอุณหภูมิแบบใชอากาศควบคุมการเปดปดวาลว (Air Diaphragm ) ตองมีระบบกรองอากาศที่
มีประสิทธิภาพเพียงพอเพื่อ ใหอากาศแหงและสะอาด   ทั้งนี้กอนการฆาเชื้อทุกรอบการผลิตตองสอบเทียบความ
ถูกตองกับเทอรโมมิเตอรอางอิงทุกครั้งและตองปรับการบันทึกอุณหภูมิบนแผนกระดาษบันทึกใหอานคาได
ใกลเคียงกับเทอรโมมิเตอรอางอิงแตตองไมสูงกวา และตองมีมาตรการปองกันไมใหผูที่ ไมเกี่ยวของมาปรับเปลี่ยน
หรือแกไขอุณหภูมิ เชน ก ารใสกุญแจ เปนตน  
 
1.1.3 มาตรวัดความดัน (Pressure Gauge) 
เครื่องฆาเชื้อภายใตความดัน  ตองมีมาตรวัดความดันที่มีขนาดเสนผ านศูนยกลางของหนาปดอยาง
นอย 4 นิ้ว เพื่อใหอานไดชัดเจน มีการแบงขีดอานไดละเอี ยดถึง 2 ปอนดตอตารางนิ้ว  ความคลาดเคลื่อนไมเกิน 1 
ปอนดตอตารางนิ้ว  ชวงของการวัดอยูที่ประมาณ 1.5 เทาของความดันที่ใชงานของเครื่องฆาเชื้อ การติดตั้งควรผาน
อุปกรณที่เรียกวาหางหมู (Gauge Siphon) เพื่อปองกันความเสียหายตอมาตรวัด มีการสอบเทียบความเที่ย งตรงอยาง
นอยปละ 1 ครั้ง 
 
1.1.4  ชองระบายไอน้ํา  (Bleeder)   
เครื่องฆาเชื้อภายใตความดันที่ใชไอน้ําอิ่มตัวตองมีชองระบายไอน้ํา (Bleeders) ขนาดเสนผาน
ศูนยกลางอยางนอย 3 มิลลิเมตร  (1/8 นิ้ว) จํานวน 1 ชอง เปนอยางนอย อยูตรงขามกับทอไอน้ําเขา ชองระบาย
ไอน้ํานี้ตองเปดกวางตลอดเวลาที่ทําการฆาเชื้อ และอยูในตําแหนงที่ผูควบคุมสามารถสังเกตไดโดยงาย   
ทั้งนี้ใหมีวิธีการกําจัดน้ําที่เกิดจากการกลั่นตัวของไอน้ํา (Condensate) ออกจากเครื่องฆาเชื้อ
ระหวางการทํางานของเครื่องฆาเชื้อ เชน เปดทางระบายน้ําไวเล็กนอย หรื อใชกับดักไอน้ํา (Steam Trap) โดยที่ผู
ควบคุมสามารถสังเกตได เพราะการสะสมของคอนเดนเสทหรือน้ํากลั่นตัวในเครื่องฆาเชื้อจะสงผลใหการฆาเชื้อ
ผลิตภัณฑบริเวณดานลางของเครื่องฆาเชื้อไมสมบูรณ (Under Processing)  
สําหรับเครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใชไอน้ํา การติดตั้ งชองระบายไอน้ํา ใหอยูที่แนวบนสุดของ
เครื่องฆาเชื้อ โดยมีระยะหางจากปลายสุดทั้งสองดานของเครื่องฆาเชื้อตามแนวนอนไมเกิน 1 ฟุต และตองมีการ-๔- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) ติดตั้งชองระบายเพิ่มทุกระยะหาง 8 ฟุต ทั้งนี้อาจติดตั้งชองระบายไอน้ําไวที่อื่นๆ เพิ่มเติมไดหากจําเปน เพื่อใหการ
กระจายความรอน  ไลอากาศ  และไอน้ําหมุนเวียนไดดีขึ้น  
1.1.5  ทอไอน้ําเขา (Steam Inlet) 
ทอไอน้ําเขาที่ตอเขาสูเครื่องฆาเชื้อโดยตรง ตองมีขนาดใหญเพียงพอที่จะทําใหมีการกระจาย
อุณหภูมิภายในเครื่องฆาเชื้อไดดี โดยตําแหนงทอไอน้ําเขาอาจติดตั้งไวทางดานบนหรือด านลางของเครื่องฆาเชื้อ 
แตตองติดตั้งอยูในตําแหนงตรงขามกับทอไลอากาศ ทอไมควรยาวเกินไปและไมควรมีสวนหักงอมาก และควรมี
ฉนวนหุมกันความรอน  
 
1.1.6  ที่รองรับตะกรา (Crate Support)  
ที่รองรับตะกราหรือรถเข็นตองมีลักษณะที่ไมกีดขวางการไลอากาศ มีตัวบังคั บเพื่อใหมีชองวาง
ระหวางตะกรากับผนังเครื่องฆาเชื้อ  และไมควรใชแผนเหล็กรองที่กนของเครื่องฆาเชื้อ  
 
1.1.7  ทอกระจายไอน้ํา (Steam Spreader)  
ทอกระจายไอน้ํา  มีชองเปด  (รู) ซึ่งขนาดเสนผานศูนยกลางแตละรูควรมีขนาดอยางนอย 5 
มิลลิเมตร (3/16 นิ้ว) อยูบนสวนผิวบนของทอ โดยมีระยะทํามุมขางละ  45 องศากับแนวกึ่งกลางทอ พื้นที่ของชอง
เปดของทอกระจายไอน้ํารวมกันแลวตองมีคาอยูระหวาง 1 ½ ถึง 2 เทาของพื้นที่หนาตัดของสวนที่เล็กที่สุดของทอไอ
น้ําเขา การติดตั้งทอกระจายไอน้ําใหตอเขากับทอไอน้ําเขาบริเวณตอนก ลางของเครื่องฆาเชื้อและยาวขนานไปกับ
ความยาวของเครื่องฆาเชื้อ  
 
1.1.8  อุปกรณสําหรับจัดเรียงตําแหนงของบรรจุภัณฑ  (Stacking Equipment)  
มีลักษณะที่เอื้อตอการไลอากาศ และการกระจายอุณหภูมิ โดยทั่วไปการเจาะรูอุปกรณสําหรับ
จัดเรียงตําแหนงของบรรจุภัณฑควรมีขนาดเส นผานศูนยกลาง 25 มิลลิเมตร  (1 นิ้ว) โดยมีระยะหางระหวางจุด
ศูนยกลางเปน 50 มิลลิเมตร  (2 นิ้ว) หรือมีรอยละของพื้นที่วางเทียบเทา และตองใชแผนรองกั้นแบบชั้นเดียว 
เนื่องจากการใชแผนรองกั้นสองชั้นอาจมีผลใหชองเปดลดลง ปดกั้นการไหลเวียนของไอน้ํา  
 
1.1.9  ทอไลอากาศ (Vent)  
ใชสําหรับระบายอากาศในชวงการไลอากาศออกจากเครื่องฆาเชื้อ (Venting) กอนเริ่มตนการ
ฆาเชื้อ ซึ่งอาจเปดสูบรรยากาศโดยตรง หรือรวมเปนทอรวม (Manifold) กอนเปดออกสูบรรยากาศก็ได  แตตองไม
มีสิ่งใดขัดขวางการไลอากาศออกจากเครื่องฆาเชื้ อ ทอไลอากาศตองมีขนาดเทากับหรือใหญกวาทอไอน้ําเขา  การ
ติดตั้งทอไลอากาศอยูในตําแหนงที่อยูตรงขามกับทอไอน้ําเขา และมีวาลวชนิดประตูน้ํา (Gate Valve) หรือวาลวที่
มีลักษณะไมกีดขวางการระบาย  เปนตัวควบคุมการเปดปด  ซึ่งวาลวนี้ตองเปดเต็มที่ขณะไลอาก าศ กรณีที่เครื่องฆา
เชื้อมีทอไลอากาศหลายทอมารวมกันเปนทอรวม พื้นที่หนาตัดของทอรวมตองเทียบเทาหรือมากกวาพื้นที่หนาตัด
ของทอไลอากาศทุกตัวที่ตอรวมกัน และไมมีสิ่งกีดขวาง  
 
1.1.10  วาลวที่ใชกับทอน้ํา  (Water Valve) 
เครื่องฆาเชื้อที่ใชน้ําในการหลอ เย็น ตองใชวาลวที่สามารถปองกันการรั่วของน้ําเย็นเขา
เครื่องฆาเชื้อ ในระหวางการฆาเชื้อ  เพราะถาเกิดการรั่วซึมของน้ําระหวางการฆาเชื้อ  จะทําใหอุณหภูมิเครื่องฆา
เชื้อลดลง และอาจทําใหการฆาเชื้อไมสมบูรณ  -๕- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.1.11  วาลวควบคุมไอน้ํา (Steam Control Valve) 
การควบคุมอุณหภูมิของเครื่องฆาเชื้อ ควรใชวาลวควบคุมการทํางานของไอน้ําแบบ
กึ่งอัตโนมัติ  หรือแบบอัตโนมัติ  (Automatic Steam Controller) เพื่อการควบคุมที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดย
อาจเปนสวนรวมของเครื่องวัด บันทึกและควบคุมอุณหภูมิ ทั้งนี้มีขอแนะนําการเลือกใชวาล วควบคุมไอน้ํา ควรเปน
ชนิดที่เมื่อไดรับสัญญาณจึงเปด (Air to Open Type) หรืออาจควบคุมอุณหภูมิของเครื่องฆาเชื้อโดยการควบคุม
ความดันไอน้ําของเครื่องฆาเชื้อก็ได    
 
1.1.12  ทอทางเบี่ยงไอน้ํา (Steam By Pass)  
เปนทอที่ตอครอมขนานไปกับทอไอน้ําเขาที่ติดตั้งวาล วควบคุมอัตโนมัติเพื่อเปนทางผานของ
ไอน้ํา การเปดปดวาลวทอทางเบี่ยงไอน้ําใหไอน้ําผานเปนแบบที่ควบคุมดวยมือ โดยทั่วไปจะใชงานเมื่ออุปกรณ
ควบคุมอัตโนมัติขัดของ ไฟฟาขัดของ แหลงจายความดันอากาศอัดขัดของ หรือกรณีที่ตองการไลอากาศออกจาก
เครื่องฆาเชื้อให เร็วขึ้น ซึ่งการดําเนินการกรณีดังกลาวตองมีพนักงานอยูดูแลตลอดเวลา   
 
1.1.13  ทอน้ําเขา (Water Inlet)  
เครื่องฆาเชื้อที่ใชน้ําในการหลอเย็น ตองใชทอที่มีขนาดและแรงดันน้ําเพียงพอที่สามารถทํา
เย็นกระปองไดอยางมีประสิทธิภาพ   
บางกรณีอาจมีทอน้ําเขาในตําแหน งบน หรือลางของเครื่องฆาเชื้อก็ได สําหรับทอกระจายน้ํา
ตองมีความยาวตลอดเครื่องฆาเชื้อ และมีรูกระจายน้ําอยางเพียงพอและสม่ําเสมอ  
 
1.1.14   ทออากาศสําหรับอุปกรณวัด บันทึก และควบคุมอุณหภูมิ (Compressed Air Pipe)  
เนื่องจากอุปกรณควบคุมอุณหภูมิใชรวมกับวาลวคว บคุมไอน้ําอัตโนมัติที่มีการบังคับเปดปดดวย
อากาศอัด  จึงตองมีอากาศเพื่อจายอากาศใชในระบบ  
 
1.1.15  อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 
ติดตั้งที่ทออากาศอัดที่ใชสําหรับอุปกรณควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ เพื่อใชกรองละอองและ
สิ่งสกปรกที่อาจติดไปกับอากาศ  ซึ่งจะเปนผล ใหระบบเสียหายหากเขาสูอุปกรณควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ  
 
1.1.16  อุปกรณควบคุมความดันอากาศสําหรับอุปกรณวัด บันทึก และควบคุมอุณหภูมิ  (Air Pressure 
Regulator)   
การควบคุมความดันอากาศสําหรับอุปกรณวัด บันทึก และควบคุมอุณหภูมิ ควรใชอุปกรณ
ควบคุมความดัน อัตโนมัติ  (Automatic Pressure C ontroller) เพื่อปรับความดันภายในใหอยูในระดับที่เหมาะสม
ตอการใชงานของอุปกรณควบคุมและบันทึกผล และควรมีการติดตั้งวาลวกันยอนกลับ (Check Valve) เพื่อปองกัน
ไอน้ําหรือความชื้นไหลยอนกลับเขาสูระบบอากาศอัด  
 
1.1.17  ทอระบายน้ํา (Drain)  
ทําหนาที่ระบายน้ําที่ใชในการหลอเย็นผลิตภัณฑอาหารออกจากเครื่องฆาเชื้อเมื่อสิ้นสุดการ
ฆาเชื้อ ดังนั้นทอระบายน้ําควรมีขนาดใหญเพียงพอใหการระบายน้ําออกจากเครื่ องฆาเชื้อเปนไปไดอยางรวดเร็ว  -๖- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) ติดตั้งวาลวชนิดประตูน้ํา (Gate Valve) หรือวาลวที่มีลักษณะไมกีดขว างการระบายน้ํา  
 
1.1.18  ที่กระบังน้ําเขา (Water Inlet Baffles)  
เปนอุปกรณที่ขวางทางเขาของน้ําหลอเย็นเพื่อกระจายน้ําหลอเย็นและปองกันไมใหเกิด
สภาวะสุญญากาศบริเวณน้ําเขาเครื่องฆาเชื้อ จนทําใหเกิดปญหาแกผลิตภัณฑที่บริเวณนั้น  
 
1.1.19  วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
เครื่องฆาเชื้อตองติดตั้งวาลวนิรภัย เพื่อปองกันไมใหความดันไอน้ําภายในเครื่องสูงเกินกวา
ความดันที่ใชงานสงผลใหเกิดความปลอดภัยตอการปฏิบัติงานของพนักงานเนื่องจากวาลวดังกลาวจะชวยลดความ
ดันที่สูงเกินกําหนดความปลอดภัยลงอยางรวดเร็วโดยอัตโนมัติ ทั้ งนี้ควรมีการทดสอบการทํางานเปนครั้งคราว
เพื่อใหแนใจวาวาลวทํางานไดตามปกติ  
 
1.1.20  ทอน้ําลน (Overflow line)  
เปนทอระบายน้ําสวนที่ทวมลนผลิตภัณฑอาหารออกในการทําใหบรรจุภัณฑเย็นลงดวยน้ํา 
ทั้งนี้ภายในเครื่องฆาเชื้อควรติดตั้งวาลวประเภท วาลวประตูน้ํา  (Gate Valve) หรือวาลวที่มีลักษณะไมกีดขวางการ
ระบายน้ํา เพื่อระบายน้ําออกอยางรวดเร็ว  
 
1.1.21  อุปกรณสงสัญญาณวัดอุณหภูมิ (Temperature Sensor)  
สายสงสัญญาณวัดคาอุณหภูมิภายในเครื่องฆาเชื้อทําหนาที่สงสัญญาณกระแสไฟฟาไปที่อุปกรณ
ควบคุมสัญญาณ ซึ่งจะถูกแปลงเปนค วามดันอากาศไปควบคุมการเปดปดวาลวควบคุมไอน้ําใหเปดปด ตามตองการ  
 -๗- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.2  เครื่องฆาเชื้อแนวตั้งแบบใชไอน้ํา (Vertical Steam Retorts)  
เครื่องฆาเชื้อชนิดนี้มีลักษณะการทํางานคลายคลึงกับเครื่องฆาเชื้อตามขอ 1.1 คือใหความรอนดวยไอน้ํา
อิ่มตัว ดังนั้นในการฆา เชื้อจึงตองไลอากาศออกจากเครื่องฆาเชื้อใหหมดเพื่อปองกันการเกิดจุดที่รอนชา (Cold 
Spots) ภายในเครื่องฆาเชื้อ  การควบคุมอุณหภูมิทําไดโดยการควบคุมความดันของไอน้ําอิ่มตัว เครื่องฆาเชื้อชนิดนี้
มีลักษณะดังรูปที่ 2   
 
รูปที่ 2 ตัวอยางเครื่องฆาเชื้อแนวตั้ง แบบใชไอน้ํา (Vertical Steam Retorts)  
 
 
1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (MIG thermometer)  12 ทอทางเบี่ยงไอน้ํา (Steam By Pass) 
2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ   13  ทอน้ําเขา  (Water Inlet) 
 (Temperature Controller and Recording Device) 14  ทออากาศสําหรับอุปกรณ บันทึกอุณหภูมิ  
3  มาตรวัดความดัน  (Pressure Gauge)  (Compressed Air Pipe) 
4  ชองระบายไอน้ํา  (Bleeder)   15 อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 
5  ทอไอน้ําเขา  (Steam Inlet) 16 อุปกรณควบคุมความดันอากาศ  
6  ที่รองรับตะกรา (Crate Support)   (Air Pressure Regulator) 
7  ทอกระจายไอน้ํา (Steam Spreader)  17 ทอระบายน้ํา  (Drain)  
8  อุปกรณสําหรับจัดเรียงตําแหนงของบรรจุภัณฑ  18 ที่กระบังน้ําเขา  (Water Inlet Baffles)  
 (Stacking Equipment)  19 วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
9 ทอไลอากาศ (Vent)  20  ทอน้ําลน (Overflow line)  
10  วาลวที่ใชกับทอน้ํา (Water Valve) 21 อุปกรณสงสัญญาณวัดอุณหภูมิ (Temperature Sensor)  
11 วาลวควบคุมไอน้ํา  (Steam Control Valve)   
 -๘- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.2.1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (Reference Thermometer (RT) หรือ MIG Thermometer  หรือ Master 
Temperature Indicator (MTI ))  1.2.2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ (Temperature Controller and 
Recording Device) และ  1.2.3  มาตรวัดความดัน  (Pressure Gauge) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.1 ขอ 1.1.2 และ ขอ  1.1.3 ตามลําดับ  
1.2.4  ชองระบายไอน้ํา  (Bleeder) และการไลน้ําที่เกิดจากกา รกลั่นตัวของไอน้ํา (Condensate)  
เครื่องฆาเชื้อภายใตความดันที่ใชไอน้ําอิ่มตัวตองมีชองระบายไอน้ํา (Bleeders) ขนาดเสนผานศูนยกลาง
อยางนอย 3 มิลลิเมตร  (1/8 นิ้ว) จํานวน 1 ชอง เปนอยางนอย อยูตรงขามกับทอไอน้ํา ชองระบายไอน้ํานี้ตองเปดกวาง
ตลอดเวลาที่ทํา การฆาเชื้อ การติดตั้งอยูในตําแนงสูงสุดของเครื่องฆาเชื้อ และผู ควบคุมสามารถสังเกตไดโดยงาย  
ทั้งนี้ใหมีวิธีการกําจัดน้ําที่เกิดจากการกลั่นตัวของไอน้ํา (Condensate) ออกจากเครื่องฆาเชื้อ
ระหวางการทํางานของเครื่องฆาเชื้อ เชน เปดทางระบายน้ําไวเล็กนอย หรือใ ชกับดักไอน้ํา (Steam Trap) โดยที่ผู
ควบคุมสามารถสังเกตได เพราะการสะสมของคอนเดนเสทหรือน้ํากลั่นตัวในเครื่องฆาเชื้อจะสงผลใหการฆาเชื้อ
ผลิตภัณฑบริเวณดานลางของเครื่องฆาเชื้อไมสมบูรณ (Under Processing)  
 
1.2.5  ทอไอน้ําเขา (Steam Inlet) และ 1.2.6 ที่รองรับตะกรา (Crate Supports)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.5 และ ขอ 1.1.6 ตามลําดับ    
 
1.2.7  ทอกระจายไอน้ํา (Steam Spreader)  
ถาใชทอเจาะรูเปนตัวกระจายไอน้ํา ควรมีลักษณะเปนรูปกากบาทหรือวงกลม พื้นที่เปดของรูที่เจาะ
ทั้งหมดตองมีคาอยูระหวาง  1½ ถึง 2 เทาของพื้นที่หนาตัดของทอไอน้ําเขา โดยพิจารณาถึงชวงที่เล็กที่สุดของทอไอน้ําเขา  
 
1.2.8  อุปกรณสําหรับจัดเรียงตําแหนงของบรรจุภัณฑ (Stacking Equipment) 1.2.9  ทอไลอากาศ 
(Vent) 1.2.10  วาลวที่ใชกับทอน้ํา (Water Valve) 1.2.11 วาลวควบคุมไอน้ํา (Steam Control Valve) และ
1.2.12  ทอทางเบี่ยงไอน้ํา (Steam By Pass) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.2.8 ขอ 1.1.9 ขอ 1.1.10 ขอ 1.1.11 และ ขอ 1.1.12 ตามลําดับ  
 
1.2.13  ทอน้ําเขา (Water Inlet) 
เครื่องฆาเชื้อที่ใชน้ําในการหลอเย็น   ทอน้ําเขาควรมีขนาดใหญเพียงพอเพื่ อใหผลิตภัณฑเย็น
ตัวอยางรวดเร็ว และติดตั้งอยูในตําแหนงที่น้ําที่ไหลเขาจะไมพุงไปกระทบบรรจุภัณฑโดยตรงเพื่อปองกันไมใหเกิด
การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิของบรรจุภัณฑอยางฉับพลัน (Thermal Shock) อันอาจทําใหเกิดตําหนิของรอยผนึกได   
1.2.14   ทออากาศสําหรับอุปกรณ วัด บันทึก และควบคุมอุณหภูมิ (Compressed Air Pipe) 1.2.15  อุปกรณ
กรองอากาศ (Air Filter) 1.2.16  อุปกรณควบคุมความดันอากาศสําหรับอุปกรณวัด บันทึก และควบคุมอุณหภูมิ  
(Air Pressure Regulator) 1.2.17  ทอระบายน้ํา (Drain)  1.2.18  ที่กระบังน้ําเขา (Water Inlet Baffles)  1.2.19  
วาลวนิรภัย (Safety Valve) และ 1.2.20  ทอน้ําลน (Overflow line)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.14 ขอ 1.1.15 ขอ 1.1.16 ขอ 1.1.17 ขอ 1.1.18 ขอ 1.1.19  
และขอ 1.1.20 ตามลําดับ  
 
1.2.21  อุปกรณสงสัญญาณวัดอุณหภูมิ (Temperature Sensor)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.21  -๙- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.3  เครื่องฆาเชื้อแนวตั้งแบบใชน้ํารอน (Vertical Water Retorts)  
เครื่องฆาเชื้อที่ใชน้ํารอนอุณหภูมิสูง โดยมีความดันอากาศสวนเกินชวยปองกันไมใหน้ํารอนอุณหภูมิสูงนั้น
แปรสภาพกลายเปนไอน้ํา  รวมทั้งปองกันการเสียรูปทรงของบร รจุภัณฑและชวยใหฝาขวดแกวปดแนนสนิท ลักษณะ
การทํางานมีการควบคุมอุณหภูมิและความดันแยกจากการกันโดยสิ้นเชิง เครื่องฆาเชื้อชนิดนี้   มีลักษณะดังรูปที่ 3  
 
 
รูปที่ 3 ตัวอยางเครื่องฆาเชื้อแนวตั้งแบบใชน้ํารอน (Vertical Water Retorts)  
 
 
1  เทอรโมมิเตอรอา งอิง (MIG Thermometer)  6 ทอกระจายไอน้ํา (Steam Spreader)  
2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ   7 ทอระบายน้ํา  (Drain)  
 (Temperature Controller and Recording Device) 8 อุปกรณแสดงระดับน้ํา (Water level Indicator)  
3  มาตรวัดความดัน  (Pressure Gauge) 9 อุปกรณหมุนเวียนน้ํารอน  (Water Circulation Device)  
4  ทอไอน้ําเขา  (Steam Inlet) 10 อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 
5  ที่รองรับตะกรา (Crate Support)  11 วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
 
1.3.1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (Reference Thermometer (RT) หรือ MIG Thermometer  หรือ Master 
Temperature Indicator (MTI))  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.1  
โดยตําแหนงการติดตั้งของกระเปาะ เทอรโมมิเตอร ควรอยูที่ระดับตรงกลางของเครื่องฆาเชื้อ และ
ตองอยูต่ํากวาระดับน้ํารอนเสมอ ตลอดกระบวนการฆาเชื้อ  
1.3.2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ (Temperature Controller and Recording Device) และ 
1.3.3 มาตรวัดความดัน (Pressure Gauge)  9 -๑๐- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.2 และ ขอ 1.1.3 ตามลําดับ  
 
1.3.4  ทอไอน้ําเขา  (Steam Inlet)   
ทอไอน้ําเขาควรมีขนาดใหญพอที่จะทําใหเกิดการกระจายอุณหภูมิภายในเครื่องฆา เชื้อไดดี  โดย
ตําแหนงของทอไอน้ําเขาควรติดตั้งไวทางดานลางของเครื่องฆาเชื้อ  
 
1.3.5  ที่รองรับตะกรา  (Crate Support)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.6 
ควรมีตัวบังคับตะกราที่จะทําใหมีระยะหางระหวางตะกรากับผนังของเครื่องฆาเชื้ออยางนอย  
35 มิลลิเมตร (1.5 นิ้ว) 
 
1.3.6  ทอกระจายไอน้ํา  (Steam Spreader)  
ควรอยูดานลางของเครื่องฆาเชื้อ เพื่อชวยใหการกระจายความรอนภายในเครื่องฆาเชื้อเพียงพอ  
 
1.3.7  ทอระบายน้ํา (Drain)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.17  
 
1.3.8  อุปกรณแสดงระดับน้ํา (Water level Indicato r) 
การใชเครื่องฆาเชื้อชนิดนี้  การจัดวางบรรจุภัณฑทั้งหมดตองอยูภายใตน้ํารอนไมนอยกวา  15 เซนติเมตร 
(6 นิ้ว) ดังนั้นจึงตองมีตัวแสดงเพื่อใหทราบระดับน้ํา เชน ทอแกว ชองมอง หรืออุปกรณแสดงระดับน้ําที่ถูกตอง  
 
1.3.9  อุปกรณหมุนเวียนน้ํารอน (Water Circulation Device)  
มีอุปกรณหรือระบบหมุนเวียนน้ํารอนที่เพียงพอตอการฆาเชื้อตามที่กําหนดไว เชน ใชปม  (Pump) 
หรือใชอากาศอัด โดยติดตั้งในลักษณะที่ทําใหการกระจายอุณหภูมิภายในเครื่องฆาเชื้ออยางทั่วถึงและสม่ําเสมอ 
ทั้งนี้ตองมีการติดตั้งสัญญาณเตือนเมื่อปมห รือระบบหมุนเวียนทํางานผิดปกติ และในกรณีที่มีการปรับเปลี่ยน
วิธีการหมุนเวียนน้ํารอน ตองทําการศึกษาการกระจายความรอนที่แสดงใหเห็นวา มีการกระจายอุณหภูมิภายใน
เครื่องฆาเชื้ออยางสม่ําเสมอ  
กรณีใชอากาศอัดชวยในการหมุนเวียนน้ํารอน ควรปอนอากาศเขาไปที่ทอไอน้ําเข า ณ ตําแหนงที่
อยูระหวางเครื่องฆาเชื้อกับวาลวควบคุมไอน้ําที่ทางดานลางของเครื่องฆาเชื้อ และควรควบคุมความดันภายใน
เครื่องฆาเชื้อดวยระบบควบคุมความดันอัตโนมัติ และตองบันทึกความดันไวดวย  
 
1.3.10  อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ข อ 1.1.1 
 
1.3.11  วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.19  
 
 -๑๑- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.4  เครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใชการพนน้ํารอน (Horizontal Shower Water / Water Spray / Water 
Cascade  Retorts)  
เครื่องฆาเชื้อชนิดนี้ใชปริมาตรของน้ํารอนที่ใชในระหวางการฆาเชื้ อนอย การทํางานอาศัยอัตราการไหลสูงกับ
ระบบหัวพนน้ํารอนที่ถูกออกแบบมาโดยเฉพาะ และมีการใชความดันสวนเกินเพื่อทําใหน้ํารอนยังมีสภาพเปน
ของเหลวรอน  ดังนั้นจึงไมจําเปนตองมีการไลอากาศ นิยมใชกับภาชนะบรรจุชนิดขวดแกว และภาชนะบรรจุออน
ตัวและกึ่งออนตัว ดังแสด งในรูปที่ 4 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
รูปที่ 4 ตัวอยางเครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใชการพนน้ํารอน  (Horizontal Water Spray Retorts)  
 
 
1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (MIG Thermometer)  9 ทออากาศอัด (Compressed Air Inlet) 
2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ   10 อุปกรณแลกเปลี่ยนคว ามรอน (Heat Exchanger)  
 (Temperature Controller and Recording Device) 11 วาลวระบายแรงดัน (Pressure Release valve)  
3 มาตรวัดความดัน  (Pressure Gauge) 12 ทอระบายน้ํา (Drain)  
4  อุปกรณวัดและควบคุมอัตราการไหลของน้ํา (Flow Meter) 13 ทอไอน้ําเขา (Steam Inlet) 
5  ปมหมุนเวียนน้ํารอน  (Water Circulation Pump) 14 ทอน้ําหลอเย็น (Cooling Water Inlet) 
6  หัวพนน้ํารอน (Hot Water Spray Nozzle) 15 ตะกราและแผนรองกั้น  (Crate and Divider Plate) 
7 ทอทางดูดของปมและตะแกรงกรอง  (Suction Pipe 
and Strainer ) 16 อุปกรณแสดงระดับน้ํา (Water level Indicator)  
8 ทอน้ํา (Process Water)   
 
1.4.1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (Reference Thermometer (RT) หรือ MIG Thermometer  หรือ Master 
Temperature Indicator (MTI))  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.1  
และกระเปาะสําหรับอุปกรณวัดอุณหภูมิ อางอิง ควรอยูในตําแหนงที่มีตัวกลางแลกเปลี่ยนความรอน
ไหลเวียนผานอยางดี  
 
1.4.2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ (Temperature Controller and Recording Device)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.2 
-๑๒- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) ในกรณีที่มีการเพิ่มหรือลดอุณหภูมิของน้ํารอนแบบโดยออม   ตําแหนงของหัววัดการควบคุม
อุณหภูมิควรติดตั้งที่ทอน้ํารอนทางออกของอุปกรณแลกเปลี่ยนความรอน และตําแหนงของหัววัดสําหรับ   การ
บันทึกคาอุณหภูมิกับเวลาควรอยูที่ทอน้ํารอนกอนเขาอุปกรณแลกเปลี่ยนความรอน  
 
1.4.3  มาตรวัดความดัน (Pressure Gauge) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับ ขอ 1.1.3 
 
1.4.4  อุปกรณวัดและควบคุมอัตราการไหลของน้ํา  (Flow Meter) 
ตองมีการติดตั้งอุปกรณวัดและควบคุมอัตราการไหลของน้ํารอนหมุนเวียนในตําแหนงที่เหมาะสม 
และมีสัญญาณเตือน หรือระบบปองกันกรณีอัตราการไหลของน้ําเปลี่ยนแปลงไปจากที่กําหนด  
 
1.4.5  ปมหมุนเวียนน้ําร อน (Water Circulation Pump) 
ตองติดตั้งอุปกรณสัญญาณเตือนในกรณีที่ปมไมทํางาน โดยอาจวัดจากความดันของน้ํารอนที่ออกจากปม  
  
1.4.6  หัวพนน้ํารอน  (Hot Water Spray Nozzle ) 
ตองตรวจสอบหัวพนน้ํารอนอยางนอยทุกสัปดาหเพื่อใหมั่นใจวา ไมอุดตัน ไมมีสนิม ไมมี ตะกรันหรือ
ชิ้นสวนจากบรรจุภัณฑอุดตันรูของหัวพนน้ํารอน  ถามีแนวโนมวาอาจเกิดการอุดตันควรทําความสะอาดโดยวิธีการที่
ผูผลิตเครื่องฆาเชื้อแนะนํา เชน การเขี่ยหรือดึงสิ่งอุดตันออก การลางหรือขัดดวยกรดหรือดาง  
ในกรณีที่ใชแผนเหล็กเจาะรูเปนตัวควบคุมการกระจาย น้ํารอน ควรมีการตรวจสอบการอุดตันอยาง
นอยปละ 2 ครั้ง ซึ่งหากมีการถอดตัวควบคุมการกระจายน้ํารอนดังกลาวออกมาลางทําความสะอาด ควรตรวจสอบ
การติดตั้งกลับคืนใหเหมือนเดิม  
 
1.4.7  ทอทางดูดของปมและไสกรอง  (Suction Pipe and Strainer ) 
การติดตั้งทอทางดูดของปม ไม ควรอยูในตําแหนงที่บรรจุภัณฑอาจตกลงมาอุดตันได และควรติดตั้ง
ไสกรองที่สามารถถอดลางทําความสะอาดไดงายอยางนอยสัปดาหละครั้ง   
 
1.4.8  ทอน้ํา (Process Water)  
ใหเติมน้ําเพิ่มลงในเครื่องฆาเชื้อกอนดําเนินการฆาเชื้อ และในระหวางการทํางานของเครื่องฆาเชื้อ 
ตองไมมีการเติมน้ําเพิ่มอีกเพื่อปองกันไมใหเกิดการปนเปอนภายหลังการฆาเชื้อ (Post Contamination)  
 
1.4.9  ทออากาศอัด (Compressed  Air Inlet) 
ตองมีความดันสวนเกินมากพอที่จะทําใหน้ํารอนที่ใชในการฆาเชื้อยังคงสภาพเปนของเหลวหรือน้ํา
รอน ณ อุณหภูมิฆาเชื้อ ทั้งนี้การควบคุมความดันควรควบคุมทั้งวาลวอากาศเขาและวาลวที่ควบคุมสวนผสมของไอ
น้ํากับอากาศออก  และตองมีการบันทึกคาความดันสวนเกินแบบตอเนื่อง  โดยความดันสวนเกินนี้จะชวยควบคุม
การขยายตัวของบรรจุภัณฑเมื่อไดรับความรอนในระหวางการฆาเชื้อ  
 
 -๑๓- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.4.10  อุปกรณแลกเปลี่ยนความรอน  (Heat Exchanger)  
ในกรณีที่มีการเพิ่มหรือลดอุณหภูมิโดยตรง แตใชอุปกรณแลกเปลี่ยนความรอน ควรทําความสะอาด
อุปกรณแลกเปลี่ยนความรอนทั้งสองดาน ดวยกรดที่ไมกัดกรอนโลหะ เพื่อใหมีอัตราการถายโอนความรอนที่ดี  
 
1.4.11  วาลวระบายแรงดัน (Pressure Release Valve) 
ใชสําหรับระบายแรงดันสวนเกินจากที่ตั้งไว ตรวจสอบการทํางานของวาลว  
 
1.4.12  ทอระบายน้ํา (Drain)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ  1.1.17  
 
1.4.13  ทอไอน้ําเขา (Steam Inlet) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ  1.1.5  
 
1.4.14  ทอน้ําหลอเย็น (Cooling Water Inlet) 
ตรวจสอบความสมบูรณของทอ และแรงดันน้ําตองไมสูงกวา ทอน้ําในกระบวนการฆาเชื้อ เพื่อ
ปองกันการปนเปอนของน้ําหลอเย็นเขาสูระบบ  
 
1.4.15  ตะกรา และแผนรองกั้น  (Crate and Divider Plate) 
ตะกรา ถาด หรือแผนรองกั้นระหวางชั้นบรรจุภัณฑ ควรมีขนาดของรู เปดกวางเพียงพอที่จะทําใหน้ํา
รอนไหลผานบรรจุภัณฑไดอยางทั่วถึง   
 
1.4.16  อุปกรณแสดงระดับน้ํา (Water level Indicator)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.3.8 
 
1.5  เครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใชน้ํารอนทวม (Horizontal Total I mmersion Water Retorts)  
เครื่องฆาเชื้อชนิดนี้ใชน้ํารอนเปนตัวกลางใหความรอน โดยทั่วไปจะมีถังทนความดันสูงสองถัง   ถังบน ใชเปน
สวนอุนน้ําใหรอนและถังดานลางใชเปนเครื่องฆาเชื้อ บรรจุภัณฑจะจมอยูใตน้ํารอนตลอดเวลา   การฆาเชื้อ  มีการทํา
ใหน้ํารอนหมุนเวียนระหวางถังทั้งสองดวยปม มีความดั นสวนเกินปอนใหกับเครื่องฆาเชื้อเปนอิสระจากระบบให
ความรอน การควบคุมความดันและอุณหภูมิเปนอิสระตอกัน ตัวอยางของเครื่องฆาเชื้อชนิดนี้มีลักษณะดังแสดงใน
รูปที่ 5  
 
 
 
 
 
 
 -๑๔- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕)  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
รูปที่ 5 ตัวอยางเครื่องฆาเชื้อแนวนอน  แบบใชน้ํารอนทวม  (Horizontal  Total Immersion Water Retorts)  
 
 
1 เทอรโมมิเตอรอางอิง  (MIG Thermometer)  9 วาลวควบคุมไอน้ํา  (Steam Control Valve) 
2 เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ  10 ทอน้ําเขา  (Water I nlet) 
 (Temperature Controller and Recording Device) 11 ทอระบายน้ํา  (Drain)  
3 มาตรวัดความดัน  (Pressure Gauge) 12 วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
4 ถังอุนน้ําใหรอน  (Preheat  Hot Water Tank) 13 ทออากาศอัด (Compressed  Air Inlet) 
5 ทอไอน้ําเขา  (Steam Inlet) 14 อุปกรณหมุนเวียนน้ํารอน  (Water Circulation Device)  
6 ตะกราและแผนรองกั้น  (Crate and Divider Plate) 15 ปมหมุนเวียนน้ําหลอเย็น  (Water Cooling Pump) 
7 อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 16 อุปกรณแสดงระดับน้ํา (Water level Indicator)  
8 วาลวที่ใชกับทอน้ํา (Water Valve)   
 
1.5.1  เทอรโมมิเตอรอางอิง  (Reference Thermometer (RT) หรือ MIG Thermometer  หรือ Master 
Temperature Indicator (MTI))  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.1 และ 1.3.1 
และควรติดตั้งอยูในตําแหนงกึ่งกลางของเครื่องฆาเชื้อ โดยมีความยาวของกานวัดที่จุมในน้ํารอน
อยางนอย 5 เซนติเมตร (2 นิ้ว) 
 
1.5.2  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณ หภูมิ (Temperature Controller and Recording Device)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.2 และ 1.4.2 
 
1.5.3  มาตรวัดความดัน (Pressure Gauge) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.3 
-๑๕- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.5.4  ถังอุนน้ําใหรอน (Preheat Hot W ater Tank) 
กอนฆาเชื้อ ถังใบบนอาจถูกทําใหรอนขึ้ นโดยการใชไอน้ําจากทอไอน้ําเจาะรูที่วางอยูดานลางของถังนั้น  
สวนในระหวางการฆาเชื้ออาจปอนไอน้ําเขาในระบบหมุนเวียนน้ํารอนโดยตรงเพื่อรักษาอุณหภูมิใหไดตามที่กําหนด  
 
1.5.5  ทอไอน้ําเขา (Steam Inlet) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.5 
 
1.5.6  ตะกราและแผนรองกั้น  (Crate and Divider P late) 
การใชตะกราหรือแผนรองกั้นรับและแยกชั้นบรรจุภัณฑ ควรออกแบบใหน้ํารอนสามารถไหลเวียน
ไดอยางดีเพื่อสามารถกระจายความรอนภายในเครื่องฆาเชื้อไดอยางทั่วถึงสม่ําเสมอตามที่กําหนด  โดยทั่วไปน้ํารอน
ในถังบนมีปริมาตรนอยกวาที่จะต องใชในเครื่องฆาเชื้อ  ดังนั้นหากมีการฆาเชื้อผลิตภัณฑจํานวนนอยกวาปกติอาจ
ตองใสบรรจุภัณฑตัวแทนเขาไปในถังใบลางดวยเพื่อเพิ่มปริมาตรในเครื่องฆาเชื้อ  
กรณีที่น้ํารอนในถังบนมีปริมาตรมากเพียงพอหรือมากกวาที่ตองการใชในเครื่องฆาเชื้อควร
ตรวจสอบการกระจายอุ ณหภูมิกอนการใชงานดวย  
 
1.5.7  อุปกรณกรองอากาศ (Air Filter) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.15  
 
1.5.8  วาลวที่ใชกับทอน้ํา (Water Valve) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ  1.1.10  
 
1.5.9  วาลวควบคุมไอน้ํา (Steam Control Valve) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ  1.1.1 1 
 
1.5.10  ทอน้ําเขา  (Water Inlet) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.13 
 
1.5.11   ทอระบายน้ํา (Drain)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.17  
 
1.5.12   วาลวนิรภัย (Safety Valve) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.19  
 
1.5.13   ทออากาศอัด (Compressed Air Inlet) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.4.9 
 
 -๑๖- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.5.14  อุปกรณหมุนเวียนน้ํารอน  (Water Circulation Device) 
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.4.5 
 
1.5.15  ปมหมุนเวียนน้ําหลอเย็น (Water Cooling Pump) 
ตองติดตั้งอุปกรณสัญญาณเตือนในกรณีที่ปมไมทํางาน โดยอาจวัดจากความดันของน้ําร อนที่ออก
จากปม   รวมถึงตรวจสอบการอุดตันของปม  
 
1.5.16  อุปกรณแสดงระดับน้ํา  (Water level Indicator)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.3.8 
 
1.6  เครื่องฆาเชื้อที่ใชรางเกลียวหมุน (Reel and Spiral Retorts)  
เครื่องฆาเชื้อแบบนี้มักมีลักษณะเปนชุดของถังทรงกระบอกที่ ตออนุกรมกัน แตละถังทําหนาที่ตางกัน  
โดยทั่วไปมักประกอบดวยถังเครื่องฆาเชื้อ และถังสําหรับทําใหบรรจุภัณฑเย็นตัวลง การฆาเชื้ออาจใชไอน้ําอิ่มตัว 
หรือใชน้ํารอน หรือแบบผสม บรรจุภัณฑจะถูกปอนเขาสูระบบดวย Rotary Pressure Valve และหมุนไปตามราง
เกลียวภายในถังอยางตอเนื่องตลอดทั้งระบบ ดังแสดงในรูปที่ 6   
 
 
               
 
 
 
 
 
 
 
รูปที่ 6 ตัวอยางเครื่องฆาเชื้อที่ใชรางเกลียวหมุน แบบ Continuous (Reel and Spiral Retorts)  
 
 
7 
9 3 
 
 1 
11
1
8 
4 5 6 11
2 -๑๗- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1 เทอรโมมิเตอรอางอิง (MIG Thermometer ) 8 วาลวควบคุมไอน้ําเขาที่ Pre-Heater Shell (Steam Inlet) 
2 เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ (Temperature 
Controller and Recording Device)  9 ทอน้ําเขา Pre-heater shell  (Water  Pipe) 
3 มาตรวัดความดัน (Pressure Gauge) 10 วาลวระหวางถัง (Transfer Valve) 
4 ถังเพิ่มอุณหภูมิ ผลิตภัณฑใหสูงขึ้น  (Pre-Heater Shell) 11 วาลวระบาย (Vent Valve) 
5 ถังสําหรับการฆาเชื้อ (Cooker Shell) 12 ชุดขับเคลื่อนหลัก (Main Drive) 
6 ถังสําหรับลดอุณหภูมิ (Cooler Shell) 13 ทางออกของเครื่อง (Discharge ) 
7 ทางเขาที่ Pre-Heater Shell (In Feed) 14 รูระบายที่ Cooker Shell (Bleeder ) 
 
1.6.1.  เทอรโมมิเตอรอางอิง (Reference Thermometer (RT) หรือ MIG Thermometer หรือ Master 
Temperature Indicator (MIG) )  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.1 
 
1.6.2.  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ (Temperature Controller and Recording Device)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.2 
 
1.6.3.  มาตรวัดความดัน (Pressure Gauge)  
มีรายละเอียดเชนเดียวกับขอ 1.1.3 
 
1.6.4  ถังเพิ่มอุณหภูมิ ผลิตภัณฑใหสูงขึ้น  (Pre-Heater Shell) 
มีการควบคุณอุณหภูมิในถังดวยน้ํา โดยมีน้ําครึ่งถัง และไอน้ํา วาลวไอน้ําเปดเมื่ออุณหภูมิ ต่ํากวาคาที่ตั้งไว  
 
1.6.5  ถังสําหรับการฆาเชื้อ (Cooker Shell) 
ถังสําหรับฆาเชื้อผลิตภัณฑดวยไอน้ํา  
 
1.6.6  ถังสําหรับลดอุณหภูมิ (Cooler Shell) 
มีการควบคุณอุณหภูมิในถังดวยน้ํา โดยมีน้ําครึ่งถัง และไอน้ํา วาลวไอน้ําเปดเมื่ออุณหภูมิต่ํากวาคาที่ตั้งไว  
 
1.6.7  ทางเขาที่ถังเพิ่มอุณหภูมิผลิตภัณฑใหสูงขึ้น  (In Feed) 
ผลิตภัณฑที่บรรจุแลวจะถูกสงเขาสู ทางเขาถังเพิ่มอุณหภูมิผลิตภัณฑใหสูงขึ้น  
 
1.6.8  วาลวควบคุมไอน้ําเขาที่ Pre-Heater Shell (Steam Inlet) 
เปดปดอัตโนมัติเพื่อรักษาอุณหภูมิใหไดตามคาที่ตั้งไว  
 
1.6.9  ทอน้ําเขาถังเพิ่มอุณหภูมิผลิตภัณฑใหสูงขึ้น (Water Pipe) 
เปดปดอัตโนมัติเพื่อรักษาอุณหภูมิใหไดตามคาที่ตั้งไว  
 
1.6.10  วาลวระหวางถัง (Transfer Valve) 
วาลวที่ทําหนาที่สงกระปองผลิตภัณฑขามไปในแตละถัง  -๑๘- 
 
ปรับปรุงลาสุดตามคณะอนุกรรมการฯ (อ.๒) ครั้งที่ ๒๒-๑๐/๒๕๕๕ (๗ ส.ค 5๕) 1.6.11   วาลวระบาย (Vent Valve) 
เปดในขั้นตอน Venting ปดหลังจากจบขั้นตอน Venting  
 
1.6.12  ชุดขับเคลื่อนหลัก (Main Drive) 
ทําหนาที่ในการขับเคลื่อน Shell ทั้ง 3 Shell 
 
1.6.13  ทางออกของเครื่อง (Discharge ) 
คุณสมบัติ จะเปนทางออกของเครื่องที่อยูในสวนทายสุด ของ  Cooler Shell โดยที่จะมี Valve สง
กระปองออกมา  
 
1.6.14  รูระบายที่ Cooker Shell (Bleeder ) 
รูขนาด 1/8 นิ้ว เปดตลอดขณะทําการฆาเชื้อ  
 
2.  เครื่องฆาเชื้อดวยความรอนภายใตบรรยากาศปกติ (Cooker)  
เครื่องฆาเชื้อดวยความรอนภายใตบรรยากาศปกติ โดยทั่วไปสรางจากวัสดุประเภทโลหะ ใชสําหรับสงผาน
ความรอนใหอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่ปรับกรด (Acidified Foods) หรืออาหารที่มีความเปนกรด 
(Acid Foods) มีหลายรูปแบบทั้งประเภทที่มีการทํางานแบบเปนชุด (Batch) ซึ่งมีลักษณะคลายหมอตมขนาดใหญ
และอางสําหรับหลอเย็น หรือเปนเครื่องฆาเชื้อประเภทที่มีการทํา งานแบบตอเนื่อง ไดแก Open Canal 
Pasteurizers, Atmospheric Continuous Cooker ซึ่งมีลักษณะเปนรางลําเลียงผลิตภัณฑอาหารลงในถังน้ํารอน
หรือตัวกลางใหความรอนอยางอื่น  ทั้งนี้ไมวาจะเปนเครื่องฆาเชื้อแบบใด ตองมีอุปกรณวัดอุณหภูมิที่มีความเที่ยงตรง 
เชน เทอรโมมิเตอรชนิดกานโลหะ หรือเครื่องมืออุปกรณอื่นที่มีความทัดเทียมกัน ตองอานอุณหภูมิไดละเอียดถึง 0.5 
องศาเซลเซียส (หรือ 1 องศาฟาเรนไฮต ) และมีสเกลไมเกิน 4 องศาเซลเซียสตอเซนติเมตร มีปายแสดงวันเดือนปที่
ทําการสอบเทียบครั้งสุดทาย และเก็บรักษาบันทึกการตร วจสอบไวเปนหลักฐานโดยมีการสอบเทียบอยางนอยปละ 1 
ครั้ง แตไมจําเปนตองติดตั้งไวที่เครื่องฆาเชื้อโดยตรง ทั้งนี้ไมควรใชชนิดแทงแกว เนื่องจากมีโอกาสแตกและปนเปอน
เขาสูกระบวนการผลิตได  
 
3.  เครื่องฆาเชื้อดวยระบบการผลิตแบบปลอดเชื้อ (Aseptic  Systems ) 
ระบบการผลิตแบบปลอดเชื้อ (Aseptic Systems) ซึ่งทําการฆาเชื้ออาหารดวยความรอนกอนการบรรจุใน
ภาชนะบรรจุที่ผานการฆาเชื้อแลว  ตองมีหลักฐานวาไดผานกระบวนการฆาเชื้อแบบเชิงการคาแลว และแสดงไวใน
กรรมวิธีการผลิตที่กําหนด เครื่องฆาเชื้อนี้มีหลายรูปแบบ ซึ่งแตก ตางกันในโรงงานอุตสาหกรรมผลิตอาหารแตละ
ชนิด ดังนั้นหากมีการติดตั้ง  ผูประกอบการตองนํารายละเอียดใหสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยาพิจารณา
เปนกรณีไป  
 
 
 บัญชีหมายเลข  3 
ทายประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิตและการเก็บรักษาอาหารใน
ภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา  และชนิดที่ปรับกรด  
หลักสูตรการฝกอบรมสําหรับผูควบคุมการผลิต  และผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน  
ในการผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ ชนิดที่ปรับกรด  
(Retort S upervisors  and Process A uthority ) 
 
 
1.  หลักสูตรการฝกอบรมผูควบคุมการผลิต (Retort Supervisors)  
ผูควบคุมการผลิต อาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ที่ผานกรรมวิธีการฆาเชื้อด วยความรอนทั้งชนิดที่มีความเปน
กรดต่ํา และชนิดที่ปรับกรด ตองผานการฝกอบรม ตามหลักสูตรที่มีระยะเวลาการฝกอบรม ทั้งภาคทฤษฎีและ
ภาคปฏิบัติ  ไมนอยกวา 5 วันตอเนื่อง  และผานการทดสอบความรู ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ  โดยมีเนื้อหาของ
หลักสูตรอยางนอย ดังตอไปนี้  
๑. กฎหมายที่เกี่ยวของและหลักการเบื้องตนของอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท  
๒. จุลชีววิทยาของการถนอมอาหารในภาชนะ บรรจุที่ปดสนิทดวยความรอน  
๓. หลักการใชความรอนในการฆาเชื้ออาหารในภาชนะ บรรจุที่ปดสนิท  
๔. หลักเกณฑวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) หรือ หลักการสุขาภิบาลโรงงานอาหาร   
๕. อุปกรณการผลิต เครื่องมือวัดและการดําเนินการ กอน-ระหวาง -หลังในกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน   
๖. การจัดการควบคุมภาชนะบรรจุและ บรรจุภัณฑ  
๗. การบันทึกขอมูลและเอกสาร  
กรณีเปนผูผลิตอาหารในภาชนะบรรจุ ที่ปดสนิทที่มีความเปนกรดต่ํา ตองผานการ ฝกอบรมและทดสอบความรู
เพิ่มเติมในหัวขอเครื่องฆาเชื้อ และ การปดผนึกภาชนะบรรจุ ตามชนิดที่มีการใชงานจริง ณ สถานที่ผลิต  
2.  หลักสูตรการฝกอบรม ผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวย ความรอน (Process Authority)  
ผูกําหนดกระบวนก ารฆาเชื้อดวยความรอนใน อาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท  ชนิดที่มีความเปนกรดต่ํา และ
ชนิดที่ปรับกรด ตองผานการฝกอบรม ตามหลักสูตรที่มี ระยะเวลาการฝกอบรมไมนอยกวา 5 วันตอเนื่อง และผาน
การทดสอบความรู ทั้งภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติ  โดยมีเนื้อหาของหลัก สูตรอยางนอย ดั งตอไปนี้  
1. หลักการใชความรอนในการฆาเชื้ออาหารในภาชนะ บรรจุที่ปดสนิท   
2. จุลินทรียกับการใหความรอน  
3. หลักการคํานวณเพื่อกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน (Thermal Process C alculation ) 
4. การประเมินกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอนกรณีเบี่ยงเบน  และผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความ
รอน (Process Deviation E valuation & Thermal P rocess Authority)  
5. อาหารปรับกรด  
6. การศึกษาการกระจายความรอน และการแทรกผานความรอนในอาหาร  ตส.๑๑(๕๕) 
บัญชีหมายเลข ๔ 
ทายประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใชในการผลิตและการเก็บรักษาอาหารในภาชนะ
บรรจุที่ปดสนิท ชนิดที่มีความเปนกรดต่ําและ ชนิดที่ปรับกรด  
บันทึกการตรวจสถานที่ผลิตอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท  
ชนิดที่มีความเปนกรด ต่ํา และชนิดที่ปรับกรด  
---------------------------------------------------  
วันที่..........................……. เวลา.................. นาย, นาง, นางสาว ....................................................... .......... 
......................................... ........................................................................................................ พนักงานเจาหนาที่ตาม
ความในมาตรา 43 แหงราชบัญญัติอาหาร พ .ศ.2522 ไดพรอมกันมาตรวจสถานที่ผลิตอาหาร 
ชื่อ............................ .................... ...............................………............................................................................. ...............  
ซึ่งมีผูดําเนินกิจการ /ผูรับอนุญาต คือ ......................................... .................................................. ................... ..................  
สถานที่ผลิตตั้งอยู ณ ................................................................................................................................................ ..........  
………………………………… …………………… .…………………………………………………… ……………………………… …………… ..………… . 
ใบอนุญาตผลิตอาหาร /เลขสถานที่ผลิตอาหารเลขที่ ....................................................................... ...................................  
ประเภทอาหารที่ขออนุญาต /ไดรับอนุญาต (นอกเหนือจากอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท ฯ )........................... ............  
………………….…………………………………………………………………………...…………………… …………………………………………………  
วัตถุประสงคในการตรวจ :  m  ตรวจประกอบการอนุญาต แรงมา ........HP   คนงาน ........คน (แลวแตกรณี ) 
   m  ตรวจเฝาระวัง           m  อื่นๆ ................. .................................…..  
ครั้งที่ตรวจ : ........................  
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 1.  สถานที่ตั้งและอาคารผลิต       
 1.1  สถานที่ตั้ง ตัวอาคาร และที่ใกลเคียง  
มีลักษณะดังตอไปนี้       
0.1 (1)  ไมมีการสะสมสิ่งของที่ไมใชแลว       
0.1 (2)  ไมมีการสะสมสิ่งปฏิกูล       
0.1 (3)  ไมมีฝุน ควันมากผิดปกติ        
0.1 (4)  ไมมีคอกปศุสัตว หรือสถานเลี้ยงสัตว       
0.1 (5)  ไมมีวัตถุอันตราย       
0.1 (6)  ไมมีน้ําขังแฉะและสกปรก       
0.1 (7)  มีทอหรือทางระบายน้ํานอกอาคาร  
เพื่อระบายน้ําทิ้ง       
 1.2  อาคารผลิตมีลักษณะดังตอไปนี้       
 1.2.1  มีการออกแบบและกอสรางอยางมั่นคง
งายตอการทําความสะอาดและบํารุงรักษา (พื้น ผนัง 
เพดาน มั่นคง ไมชํารุด ถูกสุขลักษณะ สามารถปองกัน
สัตวพาหะนําโรค )      
 
 
 
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน   
 - 2 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.2 (1)  พื้น คงทน เรียบ ทําความสะอาด
งาย มีความลาดเอียงเพียงพอ       
0.1 (2)  ผนัง คงทน เรียบ ทําความสะอาดงาย       
0.1 (3)  เพดาน คงทน เรียบ รวมทั้งสิ่งติด
ยึดดานบน ไมกอใหเกิดการปนเปอน       
0.1 1.2.2  มีขนาด และพื้นที่เพียงพอตอการปฏิบัติงาน       
0.2 1.2.3  มีการจัดพื้นที่ใหเปนไปตามลําดับ  
สายงานการผลิต       
0.1 1.2.4  ใชสําหรับผลิตอาหารเทานั้น       
0.2 1.2.5  มีการแบงแยกพื้นที่ผลิตเปนสัดสวน   
และแยกจากสายการผลิตอาหารประเภทอื่น       
0.1 1.2.6  มีการแบงแยกพื้นที่ผลิตอาหารแยกจาก
ที่พักอาศัย       
0.1 1.2.7  สามารถปองกันการปนเปอนจากสัตว
พาหะนําโรค       
0.1 1.2.8  ไมมีสิ่งของที่ไมใชแลวหรือไมเกี่ยวของ
กับการผลิตอยูในบริเวณผลิต       
0.1 1.2.9  มีทอหรือทางระบายน้ําทิ้งอยางเพียงพอ       
0.2 1.2.10  มีการระบายอากาศที่เหมาะสมและ
เพียงพอสําหรับการปฏิบัติงาน       
0.1 1.2.11  มีแสงสวางเพียงพอสําหรับการปฏิบัติงาน       
 1.2.12  อาคารผลิต       
0.1 (1)  หองหรือบริเวณรับวัตถุดิบ       
0.1 (2)  หองหรือบริเวณเก็บวัตถุดิบ 
สวนผสม และบรรจุภัณฑ       
0.1 (3)  หองหรือบริเวณเตรียมวัตถุดิบ 
และปรุงผสม       
0.1 (4)  หองหรือบริเวณทําความสะอาด
ภาชนะบรรจุกอนการบรรจุ  (แลวแตกรณี)      
0.1 (5)  หองหรือบริเวณบรรจุ       
0.1 (6)  หองหรือบริเวณไลอากาศกอน
ปดผนึก (แลวแตกรณี )      
0.2 (7)  หองหรือบริเวณปดผนึกภาชนะ
บรรจุ      
0.2 (8)  หองหรือบริเวณตรวจสอบรอยผนึก        
0.2 (9)  หองหรือบริเวณฆาเชื้อ และทําใหเย็น        
0.3 (10)  หองหรือบริเวณกักผลิตภัณฑ
ที่ผานการฆาเชื้อแลวและทําใหเย็น (Restricted  area)  
(แลวแตกรณี )      
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 3 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.2 (11)  หองหรือบริเวณจัดเก็บ
ผลิตภัณฑสําเร็จรูป       
0.2 (12)  หองหรือบริเวณกักผลิตภัณฑ
ที่มีปญหา       
  0.1 (13)  หองหรือบริเวณลางทําความ
สะอาดอุปกรณการผลิต       
0.1 (14)  หองหรือบริเวณเก็บอุปกรณ
การผลิตที่ลางทําความสะอาดแลว       
0.1 (15)  หองหรือบริเวณเก็บสารเคมีที่
ไมใชในอาหาร       
0.1 (16)  หองหรือบริเวณสําหรับ
อุปกรณลางแบบระบบปด (CIP) (แลวแตกรณี )        
0.2 (17)  หองปฏิบัติการตรวจ
วิเคราะหคุณภาพ       
0.1 (18)  หองหรือบริเวณเปลี่ยน
เสื้อผา และเก็บของใชสวนตัวของพนักงาน       
 หัวขอที่ 1 คะแนนรวม         = 10 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน (…..........%)  
    
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 2.  เครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณการผลิ ต      
 2.1  การออกแบบ       
0.2 2.1.1  ทําดวยวัสดุผิวเรียบ ไมเปนสนิม ไมกอให  
เกิดการปนเปอนตออาหาร ทนตอการกัดกรอน  ไมดูดซึม       
0.2 2.1.2  รอยตอเรียบ ไมเปนแหลงสะสมของ  
สิ่งสกปรก       
0.2 2.1.3  ทอสงผลิตภัณฑ ไมมีจุดอับหรือซอกมุม
ที่ทําความสะอาด และฆาเชื้อไดยาก (กรณีมีการผลิตโดย
ใชระบบทอ )       
0.2 2.1.4  ปม  ขอตอ  ปะเก็น วาลวตาง ๆ ที่
สัมผัสอาหาร  สามารถลางทําความสะอาดและฆาเชื้อได       
0.2 2.1.5  ถังบรรจุผลิตภัณฑ มีพื้นถังภายในลาด
เอียงสามารถระบายของเหลวที่เก็บอยูภายในออกไดทั้ งหมด      
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 4 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.2 2.1.6  โตะหรือแทนปฏิบัติงานที่สัมผัสกับ
อาหารทําดวยวัสดุ ผิวเรียบ ไมเปนสนิม  ไมกอใหเกิดการ
ปนเปอนลงสูอาหาร  ไมดูดซึม  ทนตอการกัดกรอน และ
สูงจากพื้นตามความเหมาะสม       
 2.2  การติดตั้ง       
0.2 2.2.1  ถูกตองเหมาะสมและเปนไปตามสายงาน
การผลิต       
0.2 2.2.2  อยูในตําแหนงที่ทําความสะอาดและ
บํารุงรักษางาย       
 2.3  มีจํานวนเพียงพอ        
0.2 2.3.1  เครื่องมือหรืออุปกรณ การปรับคุณภาพน้ํา       
0.2 2.3.2  เครื่องมือหรืออุปกรณลางทําความ
สะอาด หรือฆาเชื้อบรรจุ ภัณฑ (แลวแตกรณี )      
0.2 2.3.3  เครื่องมือหรืออุปกรณลางแบบระบบ
ปด กรณีใชระบบทอ        
0.2 2.3.4  เครื่องมือหรืออุปกรณ ชั่ง ตวง วัด       
0.2 2.3.5  เครื่องมือหรืออุปกรณการปรุงผสม 
(แลวแตกรณี )       
0.5 2.3.6  เครื่องมือหรืออุปกรณไลอากาศที่
ชองวางเหนืออาหารในภาชนะบรรจุ และ /หรืออุปกรณที่
ใชเติมกาซอื่นที่เหมาะสม เพื่อแทนที่อากาศ  (แลวแตกรณี)      
0.5 2.3.7  เครื่องมือหรืออุปกรณปดผนึกแบบ
กึ่งอัตโนมัติเปนอยางนอย       
0.5 2.3.8  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับวัดความ
สมบูรณของรอยปดผนึกของภาชนะบรรจุ       
0.5 2.3.9  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับวัดความเปน
สุญญากาศหรือเครื่องมือวัดปริมาณอาก าศหลงเหลือ  
(แลวแตกรณี )      
0.2 2.3.10  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับวัด
อุณหภูมิที่ใชในการควบคุมกระบวนการผลิต       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 5 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอ บ ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.2 2.3.11  ชุดทดสอบสําหรับวัดปริมาณคลอรีน
หลงเหลือในน้ําหลอเย็น (แลวแตกรณี )        
0.5 2.3.12  นาฬิกาสําหรับจับเวลาในการฆาเชื้อ       
0.2 2.3.13  เครื่องมือหรืออุปกรณอื่นที่ใชควบคุม 
คุณภาพความปลอดภัยของอาหาร ตามความจําเปน  (แลวแตกรณี )      
0.5 2.3.14  เครื่องมือหรืออุปกรณสําหรับการทํา
ใหผลิตภัณฑเย็นตัวลงภายหลังการฆาเชื้อ       
0.2 2.3.15  เครื่องกําเนิดไอน้ํา (แลวแตกรณี )       
 (M) 
3.6 2.3.16  เครื่องฆาเชื้อมีอุปกรณที่จําเปน ถูกตอง 
ครบถวน และสามาร ถใชงานไดดีโดยจัดแบงเครื่องมือ และ
อุปกรณการผลิตเฉพาะประเภทอาหาร       
 2.3.16.1   สําหรับเครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบใช  
ไอน้ํา (Horizontal Steam Retorts)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง (MIG 
Thermometer)       
 (2)  เครื่องควบคุมและบันทึก
อุณหภูมิ  (Temperatu re Controller and Recording Device)      
 (3)  ชองระบายไอน้ํา (Bleeder)       
 2.3.16.2  สําหรับเครื่องฆาเชื้อแนวตั้งแบบใช  
ไอน้ํา (Vertical Steam Retorts)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง (MIG 
Thermometer)       
 (2)  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ        
 (3)  ชองระบายไอน้ํา        
 2.3.16.3  สําหรับเครื่องฆาเชื้อแนวตั้งแบบใช  
น้ํารอน (Vertical Water Retorts)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง        
 (2)  เครื่องควบคุมและบันทึก
อุณหภูมิ        
 (3)  มาตรวัดความดัน  (Pressure 
Gauge)      
 (4)  อุปกรณแสดง ระดับน้ํา 
(Water level Indicator)       
 (5)  อุปกรณหมุนเวียนน้ํารอน  
(Water Circulation D evice)       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน   
 - 6 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง 
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 2.3.16.4  สําหรับเครื่องฆาเชื้อแนวนอนแบบ
ใชการพนน้ํารอน (Horizontal Shower Water / 
Water Spray / Water Cascade Retorts)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง        
 (2)  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ        
 (3)  มาตรวัดความ ดัน       
 (4)  อุปกรณวัดและควบคุม อัตรา
การไหลของน้ํา (Flow M eter)      
 (5)  ปมหมุนเวียนน้ํารอน  (Water 
Circulation P ump)      
 2.3.16.5  สําหรับเครื่องฆาเชื้อแนวนอน  แบบใช
น้ํารอนทวม (Horizontal Total I mmersion Water Retorts)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง        
 (2)  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ        
 (3)  มาตรวัดความดัน       
 (4)  อุปกรณหมุนเวียนน้ํารอน       
 (5)  อุปกรณแสดงระดับน้ํา       
 2.3.16.6  สําหรับเครื่องฆาเชื้อที่ใชรางเกลียว
หมุน (Reel and Spiral R etorts)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง       
 (2)  เครื่องควบคุมและบันทึกอุณหภูมิ       
 (3)  รูระบายที่ Cooker Shell        
 (4)  ตัวควบคุมรอบการหมุน       
 2.3.16.7  สําหรับเครื่องฆาเชื้อดวยความรอน
ภายใตบรรยากาศปกติ (Cooker)       
 (1)  เทอรโมมิเตอรอางอิง       
 2.3.16.8  สําหรับเครื่องฆาเชื้อดวยระบบการ
ผลิตแบบปลอดเชื้อ (Aseptic Systems )      
 (1)  อุปกรณวัดและบันทึก
อุณหภูมิแบบอัตโนมัติ       
 (2)  อุปกรณควบคุมความแตกตาง
ของความดันระหวางผลิตภัณฑที่ผานและไมผานการฆาเชื้อ       
 (3)  อุปกรณควบคุมและวัดอัตรา
การไหลของของเหลวหรือผลิตภัณฑที่ฆาเชื้อ       
 (4)  อุปกรณเปลี่ยนทิศทางการไหล
ของผลิตภัณฑที่เปนของเหลว (Flow Diversion Device ;FDD )      
 หัวขอที่ 2 คะแนนรวม          = 20 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน (…..........%)  
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 7 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 3.  การควบคุมกระบวนการผลิต       
 3.1  การรับวัตถุดิบ สวนผสมในการผลิต  และบรรจุภัณฑ       
 3.1.1  วัตถุดิบ และสวนผสมในการผลิตอาหาร       
0.1 (1)  มีเอกสารขอกําหนดในการคัดเลือก
วัตถุดิบ และสวนผสมที่ใชในการผลิต       
0.2 (2)  มีการควบคุม คัดเลือกดานคุณภาพ
และความปลอดภัย เปนไปตามขอกําหนด       
0.1 (3)  มีการลางทําความสะอาดอยาง
เหมาะสมในบางประเภทที่จําเป น       
0.2 (4)  มีการเก็บรักษาและการนําไปใช
อยางเหมาะสม (ระบบ FIFO)      
0.2 (5)  มีการขนยายวัตถุดิบ สวนผสม ใน
ลักษณะที่ไมเกิดการปนเปอน  และการเสื่อมสภาพ       
0.2 (6)  มีการตรวจวิเคราะหคุณภาพและ
บันทึกผล       
 3.1.2  บรรจุภัณฑ       
0.2 (1)  มีเอกสารขอกําหนด ที่มีคุณภาพ
หรือมาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข วาดวย 
เรื่อง ภาชนะบรรจุ       
0.1 (2)  มีการตรวจสอบ คุณภาพและความ
สมบูรณกอนนําไปใชบรรจุ และบันทึกผล       
0.1 (3)  เก็บรักษาโดยไมกอใหเกิดการ
ปนเปอน และการนําไปใชอยางเหมาะสม (FIFO)      
0.1 (4)  มีการทําความสะอาด หรือฆาเชื้อ  
และบันทึกผล (แลวแตกรณี )      
0.1 (5)  ใชเพื่อการบรรจุผลิตภัณฑ ที่ผลิตเทานั้น      
0.1 (6)  การเคลื่อนยายบรรจุภัณฑตองไม
เกิดความเสียหายและปนเปอน       
 3.2  การควบคุมกอนกระบวนการฆาเชื้อ       
0.1 3.2.1  การลวกวัตถุดิบกอนการบรรจุ (แลวแตกรณี )       
 3.2.2  การปรุงผสม (แลวแตกรณี )      
0.2 (1)  การควบคุม ตรวจสอบอัตราสวน
การปรุงผสม ใหเปนไปตาม วิธีการที่กําหนด และบันทึกผล       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 8 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.2 (2)  เก็บรักษาอยาง เหมาะสม ตาม
ชนิดของวัตถุดิบ        
0.2 
(M) (3)  กรณีผลิตอาหารปรับกรด ตองมี
เอกสารขั้นตอนวิธีการปรับกรด  วิธีการเก็บตัวอยาง 
วิธีการวัดความเปนกรดดางรวมทั้งมีการตรวจสอบคา
ความเปนกรดดางของอาหารตามความถี่ที่เหมาะสม และ
บันทึกผล       
0.2 
(M) (4) มีการปรับกรด ภายในระยะเวลาที่
กําหนด และบันทึกผล       
 3.2.3  การบรรจุ       
0.2 (1)  มีมาตรการปองกันไมใหมีอาหารที่
ผลิตติดคางอยูบริเวณตะเข็ บที่จะปดผนึก       
0.2 (2)  มีการควบคุมปริมาตร น้ําหนักบรรจุ 
และชองวางเหนืออาหารในบรรจุภัณฑ และบันทึกผล       
 3.2.4  การไล หรือควบคุมปริมาณอากาศ กอน
การปดผนึก       
0.2 (1) มีวิธีการไล หรือควบคุมปริมาณ
อากาศออกจากภาชนะบรรจุ และบันทึกผล       
0.2 (2) มีวิธีการควบคุมปริมาณอากาศ ที่
หลงเหลือ สําหรับ ภาชนะบรรจุแบบออนตัวหรือกึ่งออนตัว 
และบันทึกผล       
 3.2.5  การปดผนึก       
0.2 (1)  มีการตรวจสอบการทํางานของ
เครื่องปดผนึกอยางสม่ําเสมอ และบันทึกผล       
0.2 (2)  มีการตรวจสอบความสมบูร ณของ
รอยผนึก ตําหนิของภาชน ะบรรจุทุก 30 นาที และเลาะ
ตะเข็บกระปอง (Tear Down ) ทุก 4 ชั่วโมง และบันทึก
ผล      
0.1 (3)  การลางทําความสะอาดบรรจุ
ภัณฑภายหลังการปดผนึก (แลวแตกรณี )      
 3.3  การควบคุมกระบวนการฆาเชื้อ       
 3.3.1  สําหรับอาหารที่มีความเปนกรดต่ํา มี
การศึกษาเพื่อกําหนด กระบวนการฆาเชื้อ       
1.0 
(M) (1)  มีการศึกษาการทดสอบการกระจาย
อุณหภูมิในเครื่องฆาเชื้อ (Temperature D istribution )      
1.0 
(M) (2)  มีการศึกษาอัตราการแทรกผาน
ความรอนในผลิตภัณฑ (Heat Penetration )      
2.0 
(M) (3) มีการกําหนดกระบวนการฆาเชื้อ
ภายใตปจจัยที่เกี่ยวของ       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 9 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 3.3.2  สําหรับอาหารปรับกรด มีการศึกษาเพื่อ
กําหนดกระบวนการฆาเชื้อ       
0.5 (1)  มีการศึกษาอุณหภูมิและเวลาในการฆา
เชื้อ      
0.5 (2)  มีการกําหนดกระบวนการฆาเชื้อ ภายใต
ปจจัยที่เกี่ยวของ       
0.2 3.3.3  มีการเตรียมความพรอม และตรวจสอบ
อุปกรณ       
0.2 ๓.๓.๔  มีการควบคุมอุปกรณในการฆาเชื้อ 
และบันทึกผล       
(M) 
 3.3.๕  การควบคุมการปฏิบัติงานสําหรับ
กระบวนการฆาเชื้อ       
0.2 (1)  มีวิธีการปฏิบัติงาน และวิธีการไล
อากาศสําหรับแตละผลิตภัณฑ  ณ บริเวณฆาเชื้อผลิตภัณฑ       
0.2 (2)  มีมาตรการในการนําผลิตภัณฑที่
ปดผนึกแลวเขาสูกระบวนการฆาเชื้ออยางรวดเร็ว       
0.25 (3)  มีการควบคุมการเขา -ออกของ
ผลิตภัณฑระหวางผลิตภัณฑที่ยังไมผานการฆาเชื้อกับ
ผลิตภัณฑที่ผานการฆาเชื้อแลว       
0.2 (4)  มีการวัดอุณหภูมิเริ่มตนกอนการ
ฆาเชื้อผลิตภัณฑ (initial temperature) และบันทึกผล       
0.2 (5)  มีการควบคุมเวลาที่ใ ชในการฆา
เชื้อและไลอากาศ       
0.2 (6)  มีการตรวจสอบวัน เวลาในการ
ฆาเชื้อ และบันทึกผล       
0.2 (7)  มีการทวนสอบบันทึกการควบคุม
กระบวนการผลิตและการฆาเชื้อผลิตภัณฑ และบันทึกผล       
 3.3.๖  มาตรการดําเนินการกับผลิตภัณฑ ใน
สภาวะที่เกิดการเบี่ยงเบนไปจากกําหนด (Process 
Deviation) ที่มีปญหาและบันทึกผล       
0.25 (1)  มีการแยกและกักผลิตภัณฑที่มี
ปญหา       
0.25 (2)  มีการประเมินและการตัดสินใจ 
โดย  ผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน        
0.25 3.3.๗ มีวิธีการทําใหผลิตภัณฑที่ผานการฆาเชื้อ
แลวเย็นตัวลง       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 10 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 3.4  การบงชี้สถานภาพ  วัตถุดิบ  บรรจุภัณฑ  และ
ผลิตภัณฑ       
0.2 3.4.1  มีการบงชี้ชนิดวัตถุดิบ สวนผสม และบรรจุ
ภัณฑ และผลิตภัณฑที่มีปญหา       
0.2 3.4.2  การบงชี้โดยการระบุรหัสผลิตภัณฑ โดย
ควบคุมวันผลิต หมดอายุ รุนการผลิต       
 3.5  การควบคุมคุณภาพ       
0.2 3.5.1  มีขอกําหนดของผลิตภัณฑ       
0.1 3.5.2  มีการสุมตัวอยางผลิตภัณฑระหวาง
กระบวนการผลิตเพื่อตรวจสอบคุณภาพ และบันทึกผล       
0.2 3.5.3  มีการตรวจวิเคราะหคุณภาพผลิตภัณฑ
สุดทายตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข อยางนอยปละ 
๑ ครั้ง และบันทึกผล       
0.2 3.5.4  มีการเก็บตัวอยางผลิตภัณฑเพื่อตรวจสอบ
เฝาระวังตนเอง ตามความถี่ที่เหมาะสมและบันทึกผล       
0.1 3.5.5  มีการเก็บรักษาผลิตภัณฑในสภาพที่
เหมาะสม       
0.1 3.5.6  มีการขนสงในลักษณะที่ปองกันการ
ปนเปอนและการเสื่อมสภาพ       
 3.6  น้ํา น้ําแข็ง ไอน้ําที่สัมผัสกับอาหารในกระบวนการ
ผลิต      
 3.6.1  น้ําและไอน้ําที่สัมผัสกับอาหารใน
กระบวนการผลิต       
0.25 
 (1)  มีคุณภาพหรือมาตรฐานเปนไป
ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข  เรื่องน้ําบริโภคใน
ภาชนะบรรจุที่ปดสนิท       
0.25 (2)  มีการขนยาย  การเก็บรักษา  
และการนําไปใชในสภาพที่ถูกสุขลักษณะ       
 3.6.๒  น้ําแข็งที่สัมผัสกับอาหา รในกระบวนการ
ผลิต      
0.25 (1)  มีคุณภาพหรือมาตรฐานเปนไปตาม
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข  เรื่อง น้ําแข็ง       
0.25 (2) มีการขนยาย การเก็บรักษา และ
การนําไปใชในสภาพถูกสุขลักษณะ       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน 
  
 - 11 - 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 3.6.๓  น้ําหลอเย็นที่ใชสัมผัสกับบรรจุภัณฑ       
0.25 (1)  มีการปรับคุณภาพ และฆาเชื้อ
ตามความเหมาะสม มีการตรวจสอบ สารฆาเชื้อใน
ระหวางการผลิต และบันทึกผล      
0.25 (2)  การนํากลับมาใชซ้ํา  ตองตรวจสอบ
คุณภาพตามวัตถุประสงคการใชงานและแยกจากน้ําอื่นๆ       
 3.7  การเรียกคืนผลิตภัณฑ       
0.2 ๓.๗.๑  มีเอกสารที่ระบุขั้นตอนและวิธีการเรียก
คืน ซึ่งบงชี้ รุนอาหารนั้นๆ ไดอยางรวดเร็ว พรอมบันทึกผล       
 หัวขอที่  3 คะแนนรวม          = 30 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน (…..........%)  
    
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 4.  การทําความสะอาด การฆาเชื้อ การบํารุงรักษา และ
การสอบเทียบ       
 4.1  การทําความสะ อาดและการฆาเชื้อ       
0.25 4.1.1  ขั้นตอนวิธีการลางทําความสะอาดและฆาเชื้อ       
0.5 4.1.2  เครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณการ
ผลิตแบบระบบทอและระบบการผลิตแบบปลอดเชื้อที่
สัมผัสกับอาหารมีการทํา ความสะอาด และการฆาเชื้ออยาง
เหมาะสมตามความจําเปน       
0.5 4.1.3  มีการตรวจสอบการตกคางของสารเคมี
ภายหลังการลางทําความสะอาด ฆาเชื้อ และบันทึกผล       
0.5 4.1.4  มีการตรวจสอบประสิทธิภาพการลาง
ทําความสะอาด การฆาเชื้อ และบันทึกผล       
0.25 4.1.5  มีการเก็บอุปกรณที่ทําความสะอาด หรือ
ฆาเชื้อแลวใหเปนสัดสวน และอยูใน สภาพที่เหมาะสม       
0.25 4.1.6  การลําเลียงขนสงภาชนะและอุปกรณ
ที่ทําความสะอาดแลว อยูในลักษณะที่ปองกันการ
ปนเปอนจากภายนอกได       
 4.2  สารเคมีที่ใชในการทําความสะอาด ฆาเชื้อ และหลอลื่น       
 4.2.1  ชนิดของสารเคมีที่ใชในการทําความ
สะอาดและฆาเชื้อ       
0.25 (1)  มีปายบงชี้หรือฉลากภาษาไทยที่
ระบุชนิดของสารเคมีที่ใชในการทําความสะอาดและฆาเชื้อ       
0.25 (2)  มีขอมูลเกี่ยวกับการใชสารทํา
ความสะอาดและฆาเชื้อที่ถูกตอง       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 12 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.5 4.2.2  มีการเก็บสารเคมีทําความสะอาดหรือสารเคมี
อื่น ๆ ที่เกี่ยวของกับการรักษาสุขลักษณะ และมีปายแสดงชื่อ  
แยกเปนสัดสวน และ มีมาตรการควบคุมการนําไปใ ชใหปลอดภัย       
0.75 4.3  มีแผนการบํารุงรักษาเครื่องมือ  เครื่องจักร และ 
อุปกรณในการผลิต และการสอบเทียบอุปกรณที่จําเปนในการ
ผลิต อยางนอยปละ ๑ ครั้ง อยางเหมาะสม และบันทึกผล       
0.75 4.4  มีการบํารุงรักษาเครื่องมือ เครื่องจัก ร และ
อุปกรณการผลิต อยางเหมาะสม  และบันทึกผล       
 หัวขอที่ 4 คะแนนรวม          = 10 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน (…..........%)  
    
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 5.  การสุขาภิบาล  
1 5.1  น้ําที่ใชภายในสถานที่ผลิ ตเปนน้ําสะอาดมีการ
ปรับคุณภาพ และแยกจากน้ําที่ใชสัมผัสอาหาร       
 5.2  มีการจัดการขยะมูลฝอย       
0.25 (1)  มีภาชนะสําหรับใสขยะ พรอมฝาปด 
จํานวนเพียงพอ และตั้งอยูในที่ที่เหมาะสม       
0.25 (2)  มีวิธีการกําจัดขยะมูลฝอยที่เหมาะสม       
0.5 5.3  มีการจัดการระบายน้ําทิ้งและสิ่งโสโครกออก
จากอาคารผลิตอยางเหมาะสม และไมกอใหเกิดการ
ปนเปอนกลับเขาสูกระบวนการผลิตอาหาร       
 5.4  หองสวมและอางลางมือหนาหองสวม       
0.25 (1)  แยกจากบริเวณผลิตหรือไมเปดสูบริเวณผลิตโดยตรง       
0.25 (2)  อยูในสภาพที่ใชงานไ ดและสะอาด       
0.25 (3)  มีจํานวนเพียงพอกับผูปฏิบัติงาน       
0.25 (4)  มีอางลางมือพรอมสบูเหลวหรือน้ํายาฆา
เชื้อโรค และอุปกรณทําใหมือแหง       
 5.5  อางลางมือบริเวณผลิต       
0.25 (1)  มีสบูเหลวหรือน้ํายาฆาเชื้อโรค และอุปกรณ
ทําใหมือแหง       
0.25 (2)  อยูในสภาพที่ใชงานไดและสะอาด       
0.25 (3)  มีจํานวนเพียงพอกับผูปฏิบัติงาน       
0.25 (4)  อยูในตําแหนงที่เหมาะสม       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 13 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
1 5.6 มีการควบคุมกําจัดสัตวพาหะนําโรคที่มี
ประสิทธิภาพ  พรอมบันทึกผล       
 ๕.๗  ไมมีสัตวเลี้ยงในอาคารผิ ด      
 หัวขอที่ 5 คะแนนรวม          = 10 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน  (…..........%)  
    
น้ําหนัก สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 6.  บุคลากร  และสุขลักษณะของผูปฏิบัติงาน  
 6.1  ผูปฏิบัติงานและบุคลากรในบริเวณการผลิต       
0.3 6.1.1  ผูปฏิบัติงานในบริเวณผลิตอาหารไมมี
บาดแผล ไมเปนโรคหรื อพาหะของโรค ตามที่ระบุใน
กฎกระทรวง       
0.3 6.1.2  มีการตรวจสุขภาพประจําป       
0.3 6.1.3 แตงกายสะอาด เล็บสั้น ไมทาเล็บ ไม
สวมใสเครื่องประดับ       
0.3 6.1.4  ลางมือใหสะอาดทุกครั้งกอนเริ่ม
ปฏิบัติงานและหลังสัมผัสสิ่งปนเปอน         
0.2 6.1.5  สวมถุงมือที่อยูในสภาพสมบูรณ และ
สะอาด หรือกรณีไมสวมถุงมือตองมีมา ตรการดูแลความ
สะอาดและฆาเชื้อ มือกอนการปฏิบัติงาน       
0.2 6.1.6  สวมหมวก ตาขายหรือผาคลุมผม ผา
กันเปอน ผาปดปาก ขณะปฏิบัติงาน (ตามความ
เหมาะสม )      
0.3 6.1.7  มีมาตรการจัดการรองเทาที่ใชใน
บริเวณผลิตอยางเหมาะสม       
0.3 6.1.8 ไมบริโภคอาหาร  สูบบุหรี่ ในขณะ
ปฏิบัติงาน  หรือมีพฤติกรรมขณะปฏิบัติงานที่นารังเกียจ
อื่นๆ       
0.3 6.1.9  มีการฝกอบรมดานสุขลักษณะทั่วไป
และความรูในการผลิตตามความเหมาะสม       
 6.2  ผูควบคุมการผลิต (retort superviso r) ตองมี
ความรู ความสามารถ และคุณสมบัติ ตามที่กําหนดใน
บัญชีแนบทาย ๓      
0.4 (M) 6.2.1  ผานการฝกอบรม       
0.4 6.2.2  มีประสบการณการทํางาน       
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน 
 
  
 - 14 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
M 6.3  ผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน
(Process Authority ) ตองมีความรู  ความสามารถ และ
คุณสมบัติตามที่กําหนดในบัญชีแนบทาย 3      
0.4 6.3.1  จบการศึกษาขั้นต่ําระดับปริญญาตรี
ดานวิทยาศาสตรการอาหาร อุตสาหกรรมเกษตร หรือ
สาขาที่เกี่ยวของ       
0.4 6.3.2  ผานการฝกอบรม       
0.4 6.3.3  มีประสบการณการทํางาน ตอเนื่อง       
0.5 6.4  มีขอกําหนดดานสุขลักษณะหรือมาตรการสําหรับผูที่
ไมเกี่ยวของที่มีความจําเปนตองเขาไปในบริเวณผลิต อยางนอย
ในขอ ๖.๑.๓ – ๖.๑.๘      
 หัวขอที่ 6 คะแนนรวม          = 10 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน (…..........%)  
น้ําหนัก สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
 7.  บันทึกและรายงานผล  
 7.1  รายการบันทึกตาง ๆ ดังตอไปนี้       
 7.1.1  การตรวจวิเคราะหและการควบคุม
กระบวนการผลิต อยางนอยดังนี้       
0.1 (1)  ผลการตรวจวิเคราะห คุณภาพ
วัตถุดิบ และสวนผสม       
0.1 (2)  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพ
บรรจุภัณฑ       
0.1 (3)  ผลการควบคุม การปรุงผสมให
เปนไปตามสูตรสวนประกอ บที่กําหนด       
0.1 (4)  ผลการควบคุมคาความเปนกรดดาง  
(แลวแตกรณี )      
0.1 (5)  ผลการควบคุมปริมาตร น้ําหนัก
บรรจุ และชองวางเหนืออาหารในภาชนะบรรจุ       
0.1 (6)  ผลการควบคุมปริมาณอากาศที่
หลงเหลือ สําหรับภาชนะบรรจุแบบออนตัวหรือกึ่งออนตัว       
0.1 (7)  ผลการตรวจสอบการทํางานของ
เครื่องปดผนึก       
0.2 (8)  ผลการตรวจสอบความสมบรูณของรอย
ผนึก       
0.1 (9)  ผลการเตรียมความพรอมอุปกรณ
เครื่องมือกอนการฆาเชื้อ       
0.1 (10)  ผลการตรวจวัดอุณหภูมิเริ่มตน
ของอาหารกอนการฆาเชื้อ       
(ลงชื่อ ) ……………………………………. .…….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 15 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.1 (11)  ผลการควบคุมอุปกรณเครื่องมือ
ที่ใชในกระบวนการฆาเชื้อผลิตภัณฑ       
0.25 (12)  ผลการปรับคุณภาพน้ํา และ
ปริมาณคลอรีนหลงเหลือในน้ําหลอเย็นรวมถึงผล การตรวจ
วิเคราะหน้ําที่ใชในกระบวนการผลิต       
0.25 (13)  ผลการตรวจวิเคราะหผลิตภัณฑ
สุดทาย   (ดานกายภาพ เคมี  และจุลินทรีย )       
0.5 (14)  ผลการดําเนินการ กรณีที่มีสภาวะ
ที่เกิดการเบี่ยงเบนไปจากข อกําหนด  รวมถึงบันทึกการ
แกไขปญหา และบันทึกการประเมินและการตัดสินใจ
สําหรับผลิตภัณฑที่ไมไดคุณภาพมาตรฐานตามประกาศ
กระทรวงสาธารณสุข เรื่องอาหารในภาชนะบรรจุที่ปดสนิท       
0.1 (15)  ผลการดําเนินการกับผลิตภัณฑที่
เรียกคืน        
 7.1.2  การตรวจสอบการทําความสะอาด  การ
ฆาเชื้อ การบํารุงรักษา และการสุขาภิบาล       
0.2 (1)  ผลการตรวจสอบประสิทธิภาพของ
การทําความสะอาด  ฆาเชื้อบรรจุภัณฑ การตกคางของ
สารเคมีที่ใชในการทําความสะอาดบรรจุภัณฑ       
0.1 (2)  ผลการตรวจสอบประสิทธิภาพของการทํา
ความสะอาด  ฆาเชื้อเครื่องมือ เครื่องจั กร และอุปกรณการผลิต       
0.2 (3) ผลการตรวจสอบการตกคางของ
สารเคมีที่ใชในการทําความสะอาดหรือฆาเชื้อเครื่องมือ 
เครื่องจักร และอุปกรณในการผลิต       
0.1 (4) ผลการตรวจสอบสภาพ และ
บํารุงรักษาของเครื่องจักรและอุปกรณการผลิต       
0.1 (5) ผลการตรวจสอบชนิดและปจจั ยที่
เกี่ยวของกับการใชสารเคมีทําความสะอาด และฆาเชื้อ       
0.1 (6) การควบคุมสัตวพาหะนําโรค       
 7.2  รายงานที่เกี่ยวของกับการผลิต อยางนอย
ดังตอไปนี้       
0.3 (1)  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพวัตถุดิบ 
สวนผสม  และบรรจุภัณฑ        
0.3 (2)  ผลการตรวจวิเค ราะหคุณภาพน้ํา ไอน้ํา และ
น้ําแข็ง ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ที่เกี่ยวของ       
0.6 (3)  ผลการศึกษาการทดสอบการกระจาย
อุณหภูมิในเครื่องฆาเชื้อ และการศึกษาการแทรกผาน
ความรอนในผลิตภัณฑอาหาร        
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………… ……………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 16 - 
 
น้ําหนัก  สิ่งที่ตองตรวจสอบ  ดี 
2 พอใช 
1 ปรับปรุง  
0 คะแนน  
ที่ได หมายเหตุ  
0.4 (4)  ผลการตรวจวิเคราะหคุณภาพผลิตภัณฑ
สุดทาย       
0.4 (5) ผลการสอบเทียบอุปกรณที่ใชวัดอุณหภูมิ  
นาฬิกา เครื่องชั่ง ตวง วัด ที่ใ ชในการผลิต       
0.1 (6) ผลการตรวจสุขภาพประจําปผูปฏิบัติงาน       
0.1 (7) ประวัติหรือรายงานการฝกอบรมของ
ผูปฏิบัติงาน       
0.2 7.3  การเก็บรักษาบันทึก  อยางนอย ๓ ป      
 หัวขอที่ 7 คะแนนรวม          = 10 คะแนน  
 คะแนนที่ไดรวม                  =  คะแนน (…..........%)  
 
สรุปผลการตรวจ  
1.   คะแนนรวม (ทุกหัวขอ ) = 100 คะแนน  
คะแนนที่ไดรวม (ทุกหัวขอ ) = .................... คะแนน  (....................%)  
2.   m  ผานเกณฑ  
m  ไมผานเกณฑในหัวขอตอไปนี้  
m  หัวขอที่ 1 m  หัวขอที่ 2    m  หัวขอที่ 3 m  หัวขอที่ 4    
m  หัวขอที่ 5 m  หัวขอที่ 6    m  หัวขอที่ 7 
m พบขอบกพรองรุนแรงเรื่อง  เครื่องฆาเชื้อมีอุปกรณที่จําเปน ถูกตอง ครบถวน และสามารถใช
งานไดดี  โดยจัดแบงเครื่องมือ และอุปกรณการผลิตเฉพาะประเภทอาหาร  (ขอ 2.3.16 ) 
m พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง กรณีผลิตอาหารปรับกรด มีเอกสารขั้นตอนวิธีการปรับกรด  
วิธีการเก็บตัวอยาง วิธีการวัดความเปนกรดดางรวมทั้งมีการตรวจสอบคาความเปนกรดดางของอาหารตามความถี่ที่
เหมาะสม และบันทึกผล  (ขอ 3.2.2(3)) 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง การปรับกรด ภายในระยะเวลาที่กําหนด และบันทึ กผล  (ขอ 3.2.2(4)) 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง การศึกษาการทดสอบการกระจายอุณหภูมิในเครื่องฆาเชื้อ 
(Temperature Distributio n) (ขอ 3.3.1(1)) 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง การศึกษาอัตราการแทรกผานความรอนในผลิตภัณฑ (Heat 
Penetration ) (ขอ 3.3.1(2)) 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง การกําหนดกระบวนการฆาเชื้อภายใตปจจัยที่เกี่ยวของ  (ขอ 3.3.1(3)) 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง การควบคุมการปฏิบัติงานสําหรับกระบวนการฆาเชื้อ  (ขอ 3.3.4) 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง ผูควบคุมการผลิต (retort supervisor ) ผานการฝกอบร ม (ขอ 6.2.1) 
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 17 - 
m  พบขอบกพรองรุนแรง  เรื่อง ผูกําหนดกระบวนการฆาเชื้อดวยความรอน  (process 
authority ) มีความรู  ความสามารถ และคุณสมบัติตามที่กําหนดในบั ญชีแนบทาย 1 (ขอ 6.3) 
m  พบขอบกพรองอื่นๆ ไดแก  
……….…………………………………………………………………………………… …………………… .…………………………………………… ..……
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..…………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..………… . 
3.  สรุปผลการประเมิน  
สรุปภาพรวมผลการประเมิน …………………………………………………………………… .............................. ...... 
…………………………………………………………………………………… …………………… ……………………………………………………… .……
……………………… …………………… …………………………………………………………………………………… …………………… ….……………
…………………………………………………………………… …………………… ……………………………………………………………………………
…………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………… ..……………………
……………………………………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………
……………… …………………………………………………………………………………… …………………………… …………………………………… .
………………………………… …………………… .…………………… ……………………………………………………………… …………… ..…………  
 การปฏิบัติตามหลักเกณฑและเงื่อนไขในการรับรอง รวมถึงการแสดง /อางอิงถึงใบรับรอง  
การรับรอง เครื่องหมายรับรอง และเครื่องหมายรับรองระบบงาน (ถามี) 
…….…………………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .……
…………………………… ……………………… .…………………………………………………………………………………… ……………… .…….……
……………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .………………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..…………  
 การดําเนินการกับขอบกพรองที่เกิดจากการตรวจประเมินครั้งกอน (ถามี) 
…….…………………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .……
……………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… ……………… .…….……
……………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .………………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..…………  
จุดแข็ง  ………………………………………………………………………………………………… ....................................... ........... 
…….…………………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .……
……………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… ……………… .…….……
……………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .………………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..…………  
ขอสังเกตและโอกาสในการปรับปรุง ……………………………………………………………………. ............................. ......... 
…….…………………………………………………………………………………… …………………… .………………………………………… …….……
……………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… ……………… .…….……
……………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .………………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..…………  
 
(ลงชื่อ ) …………………………………….. …….………………….. (…………… ………………………… …….………………………..)  ผูขออนุญาต / ผูรับอนุญาต / ผูแทน  
 - 18 - 
ความเห็นคณะผูตรวจประเมิน   
 m  เห็นควรเสนอใหการรับรอง (อนุญาต )/คงไว/ตออายุการรับรอง (ใบอนุญาต ) 
 m  อื่นๆ (ระบุ)……………………………………………………………………………………….. ........................................ ...... 
…….…………………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .……
……………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… ……………… .…….……
……………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .………………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..…………  
…….…………………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .……
……………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… ……………… .…….……
……………………………………………………………………………… …………………… .……………………………………………… .………………
………………………………… …………………… .…………………………………………………………………………………… …………… ..………… 
 
 4.  ในการที่พนักงานเจาหนาที่มาตรวจสถานที่ในครั้งนี้ มิไดทําใหทรัพยสินของผูขออนุญาต / 
รับอนุญาตสูญหายหรือเสียหายแตประการใด อานใหฟงและรับรองวาถูกตองจึงลงนามรับรองไวตอหนาเจาหนาที่ทาย
บันทึก  
หมายเหตุ  คาดวาจะสงขอแกไขใหกับเจาหนาที่ไดภา ยในวันที่ ……………………………………….  
 
(ลงชื่อ) …………………………………. ……..……. ผูอนุญาต  / ผูรับอนุญาต  / ผูแทน (…………………… ………… ..………………)  
 
(ลงชื่อ) ………………………… …………………… ……พนักงานเจาหนาที่   (ลงชื่อ) ……………..…… ……….……………. พนักงานเจาหนาที่  
 
(ลงชื่อ) ………………………… …………………… ……พนักงานเจาหนาที่   (ลงชื่อ) ……………..…… ……….……………. พนักงานเจาหนาที่