-1- 
 
เอกสารส าหรับเวียนขอความเห็นผู้เกี่ยวข้อง  
 สิ่งที่ส่งมาด้วย ๑ 
 
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข  
(ฉบับที่   . .   ) พ.ศ. ....  
ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. ๒๕๒๒  
เรื่อง สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดส าหรับใช้ในการผลิตอาหาร  
โดยที่เป็นการสมควรก าหนดมาตรการก ากับดูแลสารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ส าหรับใช้ในการ
ผลิตอาหาร (Extraction solvent)  เพื่อเป็นการคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภค  
อาศัยอ านาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๖ (๑) (๒) (๔) (๕) (๖) (๗) (๙) และ (๑๐) 
แห่งพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. ๒๕๒๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้  
ข้อ ๑ ให้ยกเลิกประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ ๒๕๙) พ.ศ. ๒๕๔๕ เรื่อง การใช้
เมทิลแอลกอฮอล์เป็นสารช่วยในการผลิต ( Processing aid) อาหารบางชนิด ลงวันที่ ๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๕  
ข้อ ๒ ประกาศนี้ไม่ใช้บังคับ ส าหรับอาหารซึ่งได้มีประกาศกระทรวงสาธารณสุขก าหนดคุณภาพ
หรือมาตรฐานไว้แล้วเป็นการเฉพาะ  ได้แก่ 
(๑) น้ าที่ใช้เป็นตัวท าละลายในการสกัด  
(๒) น้ ามันและไขมันที่ใช้เป็นตัวท าละลายในการสกัด  
(๓) สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดส าหรับใช้ในการผลิตวัตถุเจือปนอาหาร  
ข้อ ๓ ในประกาศนี้  
 “สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ” หมายความว่า วัตถุเจือปนอาหารที่ใช้เป็นสารช่วยในการ
ผลิตเพื่อเป็นสารท าละลายที่ใช้ในขั้นตอนการสกัดระหว่างกระบวนการผลิตอาหาร หรือส่วนประกอบของ
อาหาร และมีการก าจัดออก   
 “สารช่วยในการผลิต ” หมายความว่า สารหรือวัตถุใดซึ่งมิได้ใช้บริโภคในลักษณะเป็น
ส่วนประกอบของอาหาร แต่ใช้ในกระบวนการผลิตวัตถุดิบหรือส่วนประกอบของอาหารเพื่อให้เป็นไปตาม
เทคโนโลยีระหว่างการปรับคุณภาพหรือการแปรรูป โดยอาจจะมีสารหรืออนุพันธ์ของสารนั้ นเหลือตกค้างใน
ผลิตภัณฑ์โดยไม่ตั้งใจแต่หลีกเลี่ยงไม่ได้   
ข้อ ๔ ให้สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดส าหรับใช้ในการผลิตอาหารเป็นอาหารควบคุมเฉพาะ  
 
 
 
(ร่าง) -2- 
 
เอกสารส าหรับเวียนขอความเห็นผู้เกี่ยวข้อง  
 ข้อ ๕ สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดต้ องมีคุณภาพหรือมาตรฐานตามเงื่อนไขใดเงื่อนไขหนึ่ง
ดังต่อไปนี้  
 (๑) ตามที่ก าหนดไว้ใน Combined Compendium of Food Additive  Specifications, 
FAO JECFA Monographs ฉบับล่าสุด    
 (๒) ตามที่ได้รับความเห็นชอบจากส านักงานคณะกรรมการอาหารและยา ตามเงื่อนไข
ของประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหาร  
ข้อ ๖ สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดที่ผสมกันตั้งแต่ ๒ ชนิดขึ้นไป หรือผสมกับวัตถุอื่นที่ไม่เป็น
อันตรายหรือก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ  เพื่อประโยชน์ทางเทคโนโลยีในการสกัด  ต้องมีคุณภาพหรือ
มาตรฐานดังต่อไปนี้ด้วย   
(๑) สารท าละลายที่ใช้ ในการสกัดที่น ามาใช้ผสม ต้องมีคุณภาพหรือมาตรฐานเป็นไปตามข้อ 
๕ 
(๒) วัตถุเจือปนอาหารที่ไม่ใช่สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ให้ใช้ตามชื่อวัตถุเจือปน
อาหาร และหน้าที่ทางด้านเทคโนโลยีการผลิต ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหาร   
(๓) น้ าที่ใช้ต้องมีคุณภาพหรือมาตรฐานตาม ประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยน้ า
บริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท  
(๔) น้ ามันและไขมัน ที่ใช้ ต้องมีคุณภาพหรือมาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยน้ ามันและไขมัน   
(๕) สารหนู ไม่เกิน ๓ มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม  
(๖) ตะกั่ว ไม่เกิน ๑๐ มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม  
ข้อ ๗ การใช้สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ต้องใช้ตามรายชื่อของสารเคมี  ชนิดอาหาร ปริมาณ
สูงสุดที่อนุญาต ปริมาณการตกค้าง สูงสุดในอาหาร และเงื่อนไขเฉพาะ ตามที่ก าหนดไว้ในบัญชีแนบท้าย
ประกาศนี้  
การใช้สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดตามบัญชีแนบท้ายประกาศ นี้ในเงื่อนไขที่แตกต่างไป
จากการใช้ที่ก าหนดไว้ ต้องได้รับความเห็นชอบจากส านักงานคณะกรรมการอาหารและยา โดยให้ยื่นหลักฐาน
และเอกสารเกี่ยวกับอาหารตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหาร  
ข้อ ๘ การแสดงฉลาก ของสารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวง
สาธารณสุขว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหาร  
การแสดงฉลากของอาหารที่มีการใช้ สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด  ให้ปฏิบัติตามประกาศ
กระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ  
ข้อ ๙ การใช้ภาชนะบรรจุ สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวง
สาธารณสุขว่าด้วยภาชนะบรรจุอาหาร  
ข้อ ๑๐ ให้ผู้ผลิตหรือผู้น าเข้า สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด เพื่อจ าหน่ายต้องปฏิบัติตามประกาศ
กระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยวิธีการ ผลิตเครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิตและการเก็บรักษาอาหาร  -3- 
 
เอกสารส าหรับเวียนขอความเห็นผู้เกี่ยวข้อง  
 ข้อ ๑๑ ให้ผู้ผลิตหรือผู้น าเข้า สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ที่ได้รับอนุญาตอยู่ก่อนวันที่ประกาศนี้
ใช้บังคับต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตามประกาศนี้ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ  
ข้อ ๑๒ ให้ผู้ผลิตหรือผู้น าเข้าอาหารที่มีการใช้สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด  ซึ่งได้รับอนุญาต       
อยู่ก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตามประกาศนี้ภายในสองปีนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ  
ข้อ ๑๓ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป  
     ประกาศ ณ วันที่                     
  
 บัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ .. ) พ.ศ. .... ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522  
เรื่อง สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดส าหรับใช้ในการผลิตอาหาร  
 
ล าดับ สารเคมี  ชนิดอาหาร  ปริมาณสูงสุดที่อนุญาตให้ใช้ 
(มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)  ปริมาณการตกค้างสูงสุดในอาหาร 
(มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)  เงื่อนไขเฉพาะ  
1 อะซีโตน  (Acetone)  
(INS -; CAS 67 -64-1)  น้ ามันและวัตถุดิบผลิตอาหาร  
ที่มีส่วนของน้ ามัน ( food oils)  ปริมาณที่เหมาะสม * 0.1 ห้ามใช้ในการสกัด
น้ ามันมะกอก  
วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 30   
2 บิวเทน  (Butane หรือ n-
butane)  
(INS 943a)  อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * 0.1   
วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 1   
3 บิวทานอล  (n-butanol 
หรือ butan -1-ol หรือ 
butyl alcohol)  
(INS -  ; CAS 76 -36-3) อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * 10   
4 คาร์บอนไดออกไซด์  
(Carbon dioxide)   
(INS 290; CAS124-38-9)  อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * ปริมาณตกค้างที่เหมาะสม **   
5 ไซโคลเฮกเซน 
(Cyclohexane) (INS -; CAS 
110-82-7) วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 1   -2- 
 
เอกสารส าหรับเวียนขอความเห็นผู้เกี่ยวข้อง  
 ล าดับ สารเคมี  ชนิดอาหาร  ปริมาณสูงสุดที่อนุญาตให้ใช้ 
(มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)  ปริมาณการตกค้างสูงสุดในอาหาร 
(มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)  เงื่อนไขเฉพาะ  
6 ไดคลอโรมีเทน 
(Dichloromethane)   
(INS-; CAS 75-09-2) กาแฟหรือชาไม่มีคาเฟอีน  ปริมาณที่เหมาะสม * 2  
วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 0.02  
7 ไดเอทิลอีเทอร์ ( Diethyl 
ether) (INS -; CAS 60 -29-7) วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 2   
8 เอทานอล ( Ethanol)  
(INS - ; CAS64-17-5) อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * ปริมาณตกค้างที่เหมาะสม **  
ยกเว้นเครื่องดื่ม ไม่เกิน 5 ,000    
9 เอทิลแอซิเทต ( ethyl 
acetate)  
(INS -  ; CAS141-78-6) อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * ปริมาณตกค้างที่เหมาะสม **   
10 เอทิลเมทิลคีโตน ( Ethyl 
methyl ketone)   
(INS-; CAS 78-93-3)) กาแฟหรือชาไม่มีคาเฟอีน  ปริมาณที่เหมาะสม * 2 ห้ามใช้ร่วมกับเฮกเซน  
(Hexane)  วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 2 
11 เฮกเซน ( Hexanes)  
(INS - ;  CAS -) อาหารที่มีโปรตีนสกัดไขมันเป็น
ส่วนประกอบและแป้งสกัดไขมัน  ปริมาณที่เหมาะสม * 10 ห้ามใช้ร่วมกับเอทิล
เมทิล 
คีโตน ( ethyl methyl 
ketone)  ผลิตภัณฑ์ถั่วเหลืองสกัดไขมันที่
จ าหน่ายโดยตรงต่อผู้บริโภค  ปริมาณที่เหมาะสม * 30 
เมล็ดธัญพืชสกัดไขมัน  ปริมาณที่เหมาะสม * 5 
อาหารอื่น  ปริมาณที่เหมาะสม * 1 -3- 
 
เอกสารส าหรับเวียนขอความเห็นผู้เกี่ยวข้อง  
 ล าดับ สารเคมี  ชนิดอาหาร  ปริมาณสูงสุดที่อนุญาตให้ใช้ 
(มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)  ปริมาณการตกค้างสูงสุดในอาหาร 
(มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)  เงื่อนไขเฉพาะ  
12 ไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์ 
(propan -2-ol หรือ 
isopropyl alcohol)  
(INS -  ;  CAS 67-63-0) อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * 10   
13 โพรเพน ( Propane  
หรือ n-propane)  
(INS 944)  อาหารทุกชนิด  ปริมาณที่เหมาะสม * 1   
14 โทลูอีน ( Toluene)  
(INS-; CAS 108-88-3) วัตถุแต่งกลิ่นรส  ปริมาณที่เหมาะสม * 1   
หมายเหตุ    
*ปริมาณที่เหมาะสม  หมายถึง ปริมาณการใช้สารท าละลายที่ใช้ในการสกัด ที่ต่ าที่สุดซึ่งให้ผลทางด้านเทคโนโลยีการผลิตตามที่ต้องการภายใต้หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิต
อาหาร ( Good Manufacturing Practice, GMP)  
**ปริมาณตกค้างที่เหมาะสม  หมายถึง  ปริมาณตกค้างสูงสุดจากการใช้สารท าละลายที่ใช้ในการสกัดตามปริมาณการใช้ที่เหมาะสมภายใต้หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิต
อาหาร ( Good Manufacturing Practice, GMP)