30 Kasım 2022 ÇARŞAMBA  Resmî Gazete  Sayı : 32029  
TEBLİĞ  
Tarım ve Orman Bakanlığından:  
TÜRK GIDA KODEKSİ FERMENTE SÜT ÜRÜNLERİ TEBLİĞİ  
(TEBLİĞ NO: 2022/44)  
  
Amaç  
MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin amacı; fermente süt ürünlerinin tekniğine uygun ve hijyenik  şekilde üretilmesi, 
ambalajlanması, depolanması, taşınması ve pazarlanması için gereken ürün özelliklerini belirlemektir.  
Kapsam  
MADDE 2 - (1) Bu Tebliğ, fermente süt ürünlerini, konsantre fermente süt ürünlerini, ısıl işlem görmüş fermente 
süt ürünlerini ve bu ürünleri baz alan kompozit süt ürünlerini kapsar.  
Dayanak  
MADDE 3 - (1) Bu Tebliğ, 19/2/2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi 
Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.  
Tanımlar  
MADDE 4 - (1) Bu Tebliğde geçen;  
a) Ayr an: Yoğurda su ilave edilerek veya bileşimi ayarlanan süte spesifik starter kültür olarak Streptococcus 
thermophilus ve Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus’un birlikte ilave edilmesiyle hazırlanan fermente süt 
ürününü,  
b) Çeşni maddesi: Meyve/sebze  ile bunların suları, püreleri, pulpları, bunlardan üretilen preparatlar ve 
konserveler ile tahıllar, bal, çikolata, sert kabuklu meyveler/yemişler, kahve, baharat ve benzeri gıdaları,  
c) Çeşnili/aromalı fermente süt ürünü: Bu Tebliğ kapsamında yer alan ür ünü veya ürünleri ve ağırlıkça en fazla 
%50’si kadar çeşni maddesi ve/veya aroma verici içeren kompozit fermente süt ürününü,  
ç) Fermentasyon sonrası ısıl işlem görmüş fermente süt ürünü: Fermentasyonu ısıl işlemle durdurulmuş ve pıhtısı 
kırılmış süt ürünü nü, 
d) Fermente süt ürünü: Sütün uygun mikroorganizmalar tarafından fermentasyonu ile pH değerinin 
koagülasyona yol açacak veya açmayacak şekilde düşürülmesi sonucu oluşan ve içermesi gereken mikroorganizmaları 
yeterli sayıda canlı ve aktif olarak raf ömrü  sonuna kadar bulunduran süt ürününü,  
e) Kefir: Fermentasyonda, kefir danesine özgü karakteristik mikroorganizmalar olan Lactobacillus kefiri, 
Lactobacillus kefiranofaciens, Lactobacillus kefirgranum’dan en az ikisini, laktozu fermente eden mayalardan 
Kluyveromyces marxianus ve etmeyen mayalardan Saccharomyces spp.’yi zorunlu olarak içeren bunun yanında 
Lactobacillus, Leuconostoc, Lactococcus, Acetobacter ve benzeri bakteri cinslerine ait türler ile farklı maya türlerini de 
bulundurabilen kefir daneleri nin veya starter kültürlerin kullanıldığı fermente süt ürününü,  
f) Kımız: Fermentasyonda spesifik olarak Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus ve Kluyveromyces 
marxianus kültürlerinin kullanıldığı fermente süt ürününü,  
g) Konsantre fermente süt ürünl eri: Süt protein oranı fermentasyondan önce veya sonra en az %5,6 (m/m) 
oranına yükseltilmiş ve son tüketim tarihine kadar yeterli sayıda canlı ve aktif starter bakteri bulunduran fermente süt 
ürününü,  
ğ) Su: 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında 
Yönetmelikte yer alan özelliklere uygun insan tüketimi amaçlı suları,  
h) Süzme yoğurt: Sütün protein oranı standardize edilerek veya yoğurdun serumunun uygun bir teknoloji veya 
yöntem ile uzaklaştırılması sonucu protein içeriği en az kütlece %8’e (m/m) ayarlanan ve son tüketim tarihine kadar 
yeterli sayıda canlı ve aktif starter bakteri bulunduran fermente süt ürününü,  
ı) Toz/kurutulmuş fermente süt ürünü: Yağsız süte, starter kültür eklenerek belirlenen bi r asitliğe ulaşması 
sağlandıktan sonra oluşan sıvı fermente sütün, kendine has kurutma teknolojileri kullanılarak kurutulması sonucu elde 
edilen, nem oranı %5’in altında olan ürünü,  
i) Yabancı madde: Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılan b ileşenler dışındaki bulunabilecek 
her türlü maddeyi,  
j) Yoğurt: Fermentasyonda spesifik starter kültür olarak Streptococcus thermophilus ve Lactobacillus 
delbrueckii subsp. bulgaricus'un birlikte kullanıldığı, inkübasyon sonrasında pıhtısı karıştırılarak k ırılmamış (set) ya da 
kırılmış (stirred) formda elde edilen ve son tüketim tarihinde yeterli sayıda, canlı ve aktif starter bakteri bulunduran 
fermente süt ürününü,  
ifade eder.  
Hammadde ve ürün özellikleri  
MADDE 5 - (1) Bu Tebliğ kapsamındaki fermente süt ü rünlerinin özellikleri aşağıda verilmiştir:  a) Bu Tebliğ kapsamında üretilen ürünlerde kullanılan çiğ süt ve/veya süt ürünleri, 27/12/2011 tarihli ve 28155 
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğine ve ilgi li gıda kodeksine 
uygun olmalıdır.  
b) Bu Tebliğ kapsamında üretilen ürünlerde inek, koyun, keçi ve/veya manda sütleri kullanılır. Ancak kımız 
üretiminde sadece kısrak sütü kullanılır.  
c) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler, yabancı madde içermez.  
ç) Bu Tebliğ k apsamındaki ürünler; kendilerine has tat, koku ve yapıya sahip olmalıdır.  
d) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde, 4 üncü maddedeki ürün tanımlarının içeriğinde yer alan 
starter kültürlere ilave olarak diğer starter kültürler ve/veya yan kült ürler de kullanılabilir.  
e) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde süt proteini dışındaki proteinler kullanılamaz. Sadece 
fermentasyon sonrası ısıl işlem görmüş fermente süt ürünlerinde ve çeşnili/aromalı fermente süt ürünlerinde, 30/6/2013 
tarihli ve  28693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde yer alan 
katkı maddelerine ilave olarak jelatin veya nişasta da kullanılabilir.  
f) Yoğurt ve ayran Ek -1’de yer alan yağ oranlarına uygun olmalıdır.  
g) Fermente s üt ürünleri; spesifik mikroorganizmaları raf ömrü sonuna kadar canlı, aktif ve Ek -2’de belirtilen 
sayıda içermelidir.  
ğ) Ayran en fazla %0,8 oranında tuz içerir.  
h) Ek -2’de yer alan spesifik mikroorganizmaları canlı, aktif ve belirtilen sayıda içermeyen fe rmentasyon sonrası 
ısıl işlem görmüş fermente süt ürünleri, spesifik ürün tanımlarıyla adlandırılamaz.  
ı) Konsantre fermente süt ürünü ve süzme yoğurtta, fermentasyondan sonra serum uzaklaştırılır. Ancak 
konsantre  fermente süt ürünlerinde süt protein oranı fermentasyondan önce ayarlandığında serum uzaklaştırma işlemi 
yapılmaz.  
i) Meyveli yoğurtlarda meyve miktarı en az %6 olmalıdır. Ancak meyve suyunda sitrik asit cinsinden kütlece 
en az %2,5 oranında titre edilebi lir asit bulunduran meyve ve tropik meyve ilave edilen yoğurtlarda meyve miktarı oranı 
en az %2 olmalıdır.  
j) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere süt yağı haricinde yağ bileşeni ilave edilemez. Ancak üretiminde çeşni 
maddesi kullanılan fermente süt ürünlerinde , bileşiminde doğal olarak bulunması gereken süt yağına ilave olarak 
kullanılan çeşni maddesinden kaynaklı ve kullanılan çeşni maddesi ile orantılı olacak miktarda bitkisel yağ bulunabilir.  
k) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılacak şeker/ tatlandırıcı ile tuz, çeşni maddesi olarak 
değerlendirilmez. Ancak çeşnili/aromalı fermente süt ürünlerinin bileşimine şeker/tatlandırıcı ile tuz eklenmesi 
durumunda, bu bileşenler süt bazlı olmayan bileşen olarak değerlendirilir.  
l) Fermentasyon sonrası ı sıl işlem görmüş fermente süt ürünlerinde toplam spesifik mikroorganizma sayısı raf 
ömrü boyunca en fazla 102 kob/gr olmalıdır.  
m) Fermentasyon sonrası ısıl işlem görmüş fermente süt ürününün süt proteini oranı kütlece en az %3 (m/m) 
olmalıdır.  
n) Fermentasyon sonrası ısıl işlem görmüş fermente süt ürünlerinin pıhtısı kırılmış olmalıdır.  
o) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere ait diğer özellikler Ek -2’de verilmiştir.  
ö) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerde alkol ve alkol bazlı bileşenler kullanılamaz.  
p) Bu  Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılacak tuz, 16/8/2013 tarihli ve 28737 sayılı Resmî Gazete’de 
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği (Tebliğ No: 2013/48)’ne uygun olmalıdır.  
Katkı maddeleri  
MADDE 6 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde  kullanılan katkı maddeleri hakkında Türk Gıda 
Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
Veteriner ilaç kalıntıları  
MADDE 7 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan farmakolojik aktif maddelerin kalıntı miktarları hakkında 
7/3/2017 tarihli ve  30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek 
Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
Koksidiyostat ve Histomonostat kalıntıları  
MADDE 8 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki koksidiyostatların ve histomonostatların miktarları 
hakkında 8/2/2015 tarihli ve 29261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Hedef Dışı Yemlere 
Taşınması Önlenemeyen Koksidiyostatların ve Histomon ostatların Hayvansal Gıdalardaki Maksimum Miktarları 
Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.  
Aroma vericiler  
MADDE 9 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan aroma vericiler hakkında 29/12/2011 tarihli 
ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme 
Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
(2) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde; koyun sütü aroması, keçi sütü aroması ve tereyağı aroması gibi 
süt ve süt ürünleri aroma vericileri kullanılmaz.  Bulaşanlar  
MADDE 10 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları hakkında 29/12/2011 tarihli 
ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğ i hükümleri 
uygulanır.  
Pestisit kalıntıları  
MADDE 11 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları hakkında 27/9/2021 
tarihli ve 31611 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı 
Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
Hijyen  
MADDE 12 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler hakkında, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî 
Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği ile Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmel iği ve 
29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik 
Kriterler Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
(2) Bu Tebliğ kapsamında doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş olan ürünler, sade ce bu Tebliğin 
hijyen ile ilgili kriterlerini karşılayan yerlerde piyasaya arz edilir.  
Ambalajlama  
MADDE 13 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajları hakkında 5/4/2018 tarihli ve 30382 sayılı 
Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda  ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik ile 
Gıda Hijyeni Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  
Etiketleme  
MADDE 14 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketlenmesi hakkında 26/1/2017 tarihli ve 29960 
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayıml anan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme 
Yönetmeliği hükümleri ile birlikte aşağıdaki kurallar uygulanır:  
a) Çeşnili/aromalı fermente süt ürünlerine eklenen çeşni/aroma maddesinin adı gıdanın adı ile birlikte aynı 
renkte, aynı y azı karakterinde ve aynı punto büyüklüğünde kullanılır.  
b) Yoğurt ve ayran, yağ içeriği yönünden Ek -1’de yer alan sınıfa göre adlandırılır.  
c) Yoğurt ve ayran hariç diğer fermente süt ürünlerinde yağlılık sınıflandırması yapılmaz, ancak yağ içeriği 
gıdanın  adı ile birlikte “%.... yağlı” şeklinde etikette belirtilir.  
ç) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin içerdiği süt yağı miktarı, kütle veya hacmin yüzdesi olarak etiketin 
temel görüş alanında kolay görülebilir yer ve boyutta belirtilir.  
d) Süt yağı içer iği %1,5’ten daha düşük olan yoğurtlar ve süt yağı içeriği %0,8’den daha düşük olan ayranlar 
için “yağı azaltılmış” veya benzeri ifadeler kullanılabilir. Ancak süt yağı içeriği yağsız ayran ve yağsız yoğurt sınıfındaki  
ürünler Ek -1’deki gibi ifade edilir.  
e) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin içerdiği protein miktarı, kütlece “%….” olarak etiketin temel görüş 
alanında kolay görülebilir yer ve boyutta belirtilmelidir.  
f) Yoğurt üretiminde uygulanan homojenizasyon, kaymak oluşturma gibi teknolojik işleml er ürün adı ile birlikte 
belirtilir.  
g) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ve tek bir hayvan türüne ait sütün yüzde yüz kullanıldığı ürünlerin üretiminde, 
sütün ait olduğu hayvan türü ürün adı ile birlikte kullanılabilir. Ancak hammadde olarak farklı hayvan tür lerinin 
sütlerinden veya süt ürünlerinden üretilen ürünlerin etiketinde bir türe aitmiş gibi farklı renk, farklı punto, farklı yazı 
stili gibi tüketiciyi yanıltacak şekilde ifade kullanılmaz.  
ğ) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde farklı hay van türlerine ait sütlerin karıştırılarak 
kullanılması durumunda kullanılan sütün elde edildiği türlerin adları, ürün adının yanında aynı renk ve puntoda “koyun, 
keçi ve inek sütlerinden üretilmiştir” gibi ifadelerle belirtilir. Ancak bu ürünlerin etiketin de inek, koyun, keçi gibi türlere 
ait görsellere yer verilmez.  
h) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde, 4 üncü maddedeki ürün tanımlarının içeriğinde yer alan 
starter kültürlere ilave olarak diğer starter kültürler ve/veya yan kültürler kulla nıldığında etiketin içindekiler/bileşenler 
listesinde belirtilir.  
ı) Coğrafi işaret olarak tescil edilmiş fermente süt ürünleri, yatay gıda kodeksi hükümlerine aykırı olmamak 
koşulu ile coğrafi işaret tescilinde belirtilen özelliklere göre piyasaya arz edi lir. 
i) Yöresel/ülkesel adları ile bilinen fermente süt ürünleri için bu Tebliğde ve yatay gıda kodeksinde hüküm 
bulunmayan hususlarda, öncelikle ilgili ulusal standart, ulusal standardın bulunmaması durumunda ise uluslararası 
standartlar dikkate alınır.  
j) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin etiketinde, “köy”, “ev”, “geleneksel, çiftlik”, “%100” gibi ifadelere yer 
verilmez.  
Gıda enzimleri  MADDE 15 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde kullanılacak gıda enzimleri hakkında 
24/2/2017 tarihli ve  29989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliğinde yer 
alan hükümler uygulanır.  
(2) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerde, Türk Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliğine uygun laktaz enzimi 
hariç hiçbir enzim kullanılamaz.  
Vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler  
MADDE 16 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin üretiminde kullanılacak vitaminler, mineraller ve 
belirli diğer öğelerin eklenmesi hakkında 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tür k Gıda 
Kodeksi Gıdalara Vitaminler, Mineraller ve Belirli Diğer Öğelerin Eklenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri 
uygulanır.  
Taşıma ve depolama  
MADDE 17 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve depolanması hakkında Türk Gıda 
Kodeksi Yönetme liğinin gıdaların taşınması ve depolanması ile ilgili hükümleri uygulanır.  
(2) Bu Tebliğde tanımlanan toz/kurutulmuş fermente süt ürünü hariç, ürünlerin muhafaza edilmesi, taşınması ve 
piyasaya arz edilmesi sürecinde 6ºC’nin altındaki sıcaklıklar uygulanır . 
Numune alma ve analiz metotları  
MADDE 18 - (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden numune alınması ve analizleri hakkında Türk Gıda 
Kodeksi Yönetmeliği ile 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi 
Kontrollerin e Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.  
İdari yaptırım  
MADDE 19 - (1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, 
Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.  
Yürürlü kten kaldırılan tebliğ  
MADDE 20 - (1) 16/2/2009 tarihli ve 27143 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Fermente 
Süt Ürünleri Tebliği (Tebliğ No: 2009/25) yürürlükten kaldırılmıştır.  
Uyum zorunluluğu  
GEÇİCİ MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, 31/12/2023 
tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır ve bu tarihten önce etiketlenen veya piyasaya arz edilen gıdalar 
raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir.  
(2) 20 nci madde ile yürürlü kten kaldırılan Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği (Tebliğ No: 
2009/25) kapsamında üretilen toz ürünler, 31/12/2024 tarihine kadar piyasada bulunabilir.  
(3) Bu Tebliğ hükümlerine 31/12/2023 tarihine kadar uymak zorunda olan gıda işletmeleri, b u Tebliğ 
hükümlerine uyum sağlayana kadar 20 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri 
Tebliği (Tebliğ No: 2009/25) hükümlerine uymak zorundadır.  
Yürürlük  
MADDE 21 - (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  
Yürütme  
MADDE 22 - (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.  
  
Ekleri için tıklayınız.