มก ษ.  XXXX -2565 
(ร ่ าง) มาตรฐา นส ิ นค ้ า เกษต ร  
ห ล ั ก ป ฏ ิ บ ั ต ิ ใ น ก า ร ต ร ว จ แ ล ะ ร ั บ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น
ส า ห ร ั บ โ ร ง ร ว บ ร ว ม แ ล ะ โ ร ง ค ั ด บ ร ร จ ุ  
1 . ขอบข ่ าย  
1 .1  ม า ต ร ฐ า น ส ิ น ค ้ า เ ก ษ ต ร น ี ้  ก  า ห น ด ห ล ั ก ป ฏ ิ บ ั ติ ใ น ขั ้ น ต อ น ก า ร ต ร ว จ แ ล ะ ร ั บ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ส  า ห ร ั บ                  
โ ร ง ร ว บ ร ว ม แ ล ะ โ ร ง คั ด บ ร ร จ ุ  เ พ ื ่ อ ใ ห ้ ไ ด ้ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ั ้ ง ผ ล ท ี ่ แ ก ่ ต า ม ข ้ อ ก  า ห น ด ข อ ง ม า ต ร ฐ า น  
ส  าหร ั บ จ  าหน ่ าย ส ่ง อ อ ก  แ ล ะ น  า เ ข ้ า  
1 . 2 มาตรฐา นส ิ นค ้ าเก ษตรนี ้ ไม ่ ใช ้ ก ั บ: 
 1 ) ก า ร ต ร ว จ แ ล ะ ร ั บ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น เ พ ื ่ อ ก า ร ผ ล ิ ต ท ุ เ ร ี ย น ตั ด แ ต ่ ง พ ร ้ อ ม บ ร ิ โ ภ ค  ต า ม  ม ก ษ .  9039  ม า ต ร ฐ า น  
ส ิ น ค ้ า เ ก ษ ต ร  เ ร ื ่ อ ง  ก า ร ป ฏ ิ บ ั ต ิท ี ่ ด ีส  า ห ร ั บ ก า ร ผ ล ิ ต ผั ก แ ล ะ ผ ล ไ ม ้ ส ด ตั ด แ ต ่ ง พ ร ้ อ ม บ ร ิ โ ภ ค  แ ล ะ 
 2 ) ก า ร ต ร ว จ แ ล ะ ร ั บ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น เ พ ื ่ อ ก า ร ผ ล ิ ต ท ุ เ ร ี ย น แ ช ่ เ ย ื อ ก แ ข ็ ง  ต า ม  ม ก ษ .  9046  ม า ต ร ฐ า น
ส ิ นค ้ าเก ษตร เร ื ่ อง ก า ร ป ฏ ิ บ ั ต ิท ี ่ ด ีส  า หร ั บ กา ร ผล ิ ตท ุ เร ี ย นแ ช ่ เย ือกแ ข ็ ง   
2 . นิยาม 
ค ว า ม ห ม า ย ข อ ง ค  า ท ี ่ ใ ช ้ ใ น ม า ต ร ฐ า น ส ิ นค ้ าเก ษตร น ี ้  มีด ั ง ต ่ อไปนี ้  
2 .1  โ ร ง ร ว บ ร ว ม  ( collecting house )  ห ม า ย ถึ ง  อ า ค า ร ห ร ื อ พ ื ้ น ท ี ่ ท ี ่ อ ย ู่ ภ า ย ใ ต ้ ก า ร ค ว บ ค ุ ม แ ล ะ ก า ร จ ั ด ก า ร
เ ด ี ย ว ก ัน ท ี ่ ส า ม า ร ถ จ ั ด ก า ร ด ้ า น ส ุข ล ั ก ษ ณ ะ ส  า ห ร ั บ ร ว บ ร ว ม ผ ล ท ุ เ ร ี ย น  โ ด ย มี ก า ร จ ั ด ก า ร ผ ล ท ุ เ ร ี ย น
ห ล ั ง ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว  ตั ้ ง แ ต ่ ก า ร ร ั บ  ก า ร จ ั ด เ ต ร ี ย ม  ก า ร คัด เ ล ื อ ก  ซ ึ ่ ง อา จร วมถึง กา ร บ ร ร จ ุ  กา ร เก ็ บ ร ั กษา  
แ ล ะ ก า ร ข น ส ่ ง ด ้ ว ย ห ร ื อ ไ ม ่ ก ็ ไ ด ้  ก่ อ น น  า ส ู ่ แ ห ล ่ ง จ  า ห น ่ า ย  ห ร ื อ ส ่ ง ม อ บ แ ก่ โ ร ง คั ด บ ร ร จ ุ                             
ห ร ื อ โ ร ง ร ว บ ร ว ม อ ื ่ น ต ่ อ ไ ป   
2 .2 โ ร ง คั ด บ ร ร จ ุ  ( packing house )  ห ม า ย ถึ ง  อ า ค า ร ห ร ื อ พ ื ้ น ท ี ่ ท ี ่ อ ย ู่ ภ า ย ใ ต ้ ก า ร ค ว บ ค ุ ม แ ล ะ ก า ร บ ร ิ ห า ร
จ ั ด ก า ร เ ดี ย ว ก ั น ส  า ห ร ั บ คั ด บ ร ร จ ุ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น  โ ด ย มี ก า ร จ ั ด ก า ร ผล ท ุ เ ร ี ย น ห ล ั ง ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว                
ตั ้ ง แต ่ กา ร ร ั บ  กา ร จ ั ดเตร ี ย ม  กา ร คัดเล ื อก กา ร ตัดแต ่ ง  กา ร บ ร ร จ ุ  กา ร เก ็ บ ร ั กษา จน ถึงการ ขนส่ง  
2 .3   ผ ู ้ ค ว บ ค ุ ม ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว  (harvesting supervisor )  ห ม า ย ถึ ง  ผ ู ้ ท ี ่ ท  า ห น ้ า ท ี ่ ใ น ก า ร ค ว บ ค ุ ม ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว
ผล ท ุ เร ี ย น จา กต ้ น ตั ้ ง แต ่ ขั ้ นตอ น กา ร ปร ะเ มินค วา มแก่ ขอ ง ผล ท ุ เร ี ย น กา ร ตัด กา ร คัดแย ก ใ น ส ว น  
และกา ร ขนส่ง   
 มก ษ.  XXXX -2565   2 
2 .4 ร ุ ่ น  (lot )  ห ม า ย ถึ ง  ป ร ิ ม า ณ ท ี ่ แ น ่ น อ น ข อ ง ส ิ น ค ้ า ท ี ่ ผ ล ิ ต ภ า ย ใ ต ้ เ ง ื ่ อ น ไ ข ต ่ า ง ๆ  ท ี ่ ส ั น น ิ ษ ฐ า น ว ่ า
กร ะบ วนก าร ผล ิ ตม ีความส ม  ่ าเสม อ ( uniform of process ) 
 ใ น ท ี ่ น ี ้ ร ุ ่ น ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น  ห ม า ย ถ ึ ง  ป ร ิ ม า ณ ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น พ ั น ธุ ์ เ ดี ย ว ก ั น ท ี ่ ร ั บ เ ข ้ า ใ น ช ่ ว ง เ ว ล า เ ด ี ย ว ก ั น                  
ท ี ่ ม ีค ว า ม เ ห ม ือ น ก ั น ใ น ด ้ า น ใดด ้ าน หน ึ ่ ง  เช ่ น 
- แหล ่ ง ปล ู กหร ื อแ ปลง ปล ู ก   
- ผ ู ้ ผล ิ ต  
- ผ ู ้ ส ่ง มอบ  
2. 5 ผ ล ท ุ เ ร ี ย น แ ก่  (mature durian )  ห ม า ย ถ ึ ง  ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ มี ก ร ะ บ ว น ก า ร พ ั ฒ น า ท า ง ส ร ี ร ว ิ ท ย า  
(physiology )  แ ล ะ ส ั ณ ฐ า น ว ิ ท ย า  (morpholog y) ถ ึ ง ร ะ ด ั บ ข อ ง ก า ร เ จ ร ิ ญ เ ต ิ บ โ ต ท ี ่ เ ห ม า ะ ส ม                     
ท ี ่ ส า ม า ร ถ พ ั ฒ น า เ ป ็ น ผล ท ุ เ ร ี ย น ส ุ ก ห ล ั ง จ า ก เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว จ า ก ต ้ น แ ล ้ ว  
3 . หล ั กปฏ ิ บ ั ต ิ ใน การ ตร วจ และ ร ั บผลท ุ เร ี ยน  
ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ จ ะ น  า ม า ร ว บ ร ว ม แ ล ะ ค ั ด บ ร ร จ ุ ต ้ อ ง ม ี ก า ร ต ร ว จ ส อ บ แ ล ะ ค ั ด เ ล ื อ ก ว ่ า เ ป ็ น  
ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ แ ก ่  โ ด ย ป ฏ ิ บ ั ติ ดัง น ี ้  
3 .1 การต รวจและร ั บผลท ุ เร ี ยน  
ผ ู ้ ป ร ะ ก อ บ ก า ร โ ร ง ร ว บ ร ว ม ห ร ื อ โ ร ง คั ด บ ร ร จ ุ  ต ้ อ ง มี ม า ต ร ก า ร ก า ร ต ร ว จ ส อ บ ค ว า ม แ ก่  
ของ ผล ท ุ เร ี ย นก ่อน ร ั บ เข ้ า ส ู ่ กา ร จ ั ดกา ร  ดัง น ี ้ 
3.1.1    ตรวจหล ั ก ฐาน แสดง ก ารจ ั ดการของ แหล ่ งป ล ู ก  
ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ุ ก ร ุ ่ น ต ้ อ ง มีข ้ อ ม ู ล แ ส ด ง ว ่ า ม า จ า ก แ ห ล ่ ง ป ล ู ก :   
1) ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ร ั บ ร อ ง ห ร ื อ มี ห ล ั ก ฐ า น แ ส ด ง ก า ร ป ฏ ิ บ ั ติ ต า ม  ม ก ษ .  9001  ม า ต ร ฐ า น ส ิน ค ้ า เ ก ษ ต ร  
เ ร ื ่ อ ง  ก า ร ป ฏ ิ บ ั ต ิ ท า ง ก า ร เ ก ษ ต ร ท ี ่ ด ี ส  า ห ร ั บ พ ื ช อ า ห า ร  ห ร ื อ ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ร ั บ ร อ ง ม า ต ร ฐ า น  
ท ี ่ เ ท ี ย บ เ ท ่ า  ห ร ื อ 
2) มี บ ั น ท ึ ก ข ้ อ ม ู ล อ า ย ุ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น  ( ว ั น ด อ ก บ า น ถ ึง ว ั น เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว )  ข อ ง เ ก ษ ต ร ก ร  ห ร ื อ 
3) ม ี ห ล ั ก ฐ า น แ ส ด ง ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ เ ป อ ร ์ เ ซ ็ น ต ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว
เ ป ็ น ไ ป ต า ม ภ า ค ผ น ว ก  ก  ข ้ อ  ก .3 ห ร ื อ เ ก ณ ฑ ์ ก  า ห น ด น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น  
ต า ม ม ก ษ. 3 ม า ต ร ฐ า น ส ิ น ค ้ า เ ก ษ ต ร  เ ร ื ่ อ ง  ท ุ เ ร ี ย น  ท ี ่ ไ ด ้ จ า ก เ ก ษ ต ร ก ร  ผ ู ้ ป ร ะ ก อ บ ก า ร  
ห ้ องปฏ ิ บ ั ติกา ร  หร ื อ เ จ ้ า ห น ้ า ท ี ่ หน ่ วย ง าน ภาคร ั ฐ และเอกชน  
 
 
 
 3 มก ษ.  XXXX - 2565 
3 .1 .2 ตรว จล ั ก ษณ ะภ ายนอก ของ ผล ท ุ เร ี ยนแก ่  
3 .1 .2 .1  ต ้ องต ร วจพ ิ น ิ จล ั กษณะ ภา ย นอ ก ขอ ง ผ ล ท ุ เร ี ย น ท ุ ก ผ ล จา ก ท ุ กร ุ ่ น  ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์ ก า ร ต ร ว จ
พ ิ น ิ จ ล ั กษณะ ภายนอก ตามข ้ อก  าหนด ใน ภาคผนวก  ก ข ้ อ ก. 1 จ ึ ง จะ ถือว ่ าเป ็ นท ุ เร ี ย นแ ก่   
3 . 1 . 2 . 2   ต ้ อ ง คั ด แ ย ก ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ไ ม ่ ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์ จ า ก ข ้ อ  3 .1 .2 .1 อ อ ก  แ ล ะ แ ย ก ไ ว ้ ต ่ า ง ห า ก ใ น บ ร ิ เ ว ณ              
ท ี ่ ต ิ ด ป ้ า ย ช ี ้ บ ่ ง อ ย ่ า ง ช ั ด เ จ น  ห ้ า ม น  า เ ข ้ า ส ู ่ ก า ร จ ั ด ก า ร  แ ล ะ ห ้ า ม น  า ไ ป จ  า ห น ่ า ย เ พ ื ่ อ บ ร ิ โ ภ ค ส ด               
ท ั ้ ง ใ น ป ร ะ เ ท ศ แ ล ะ ส ่ ง อ อ ก  แ ล ะ ต ้ อ ง บ ั น ท ึ ก ข ้ อ ม ู ล ก า ร คั ด แ ย ก แ ล ะ ก า ร จ ั ด ก า ร ก ั บ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น                       
ท ี ่ ไ ม ่ ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ค ัด อ อ ก ไ ว ้ เ ป ็ น ห ล ั ก ฐ า น 
3 .1 .3 ตรว จวิ เคราะห ์ น  ้ าห น ั ก เน ื ้ อ แห ้ งขอ งท ุ เร ี ยน   
 ต ้ อ ง ท ว น ส อ บ ค ว า ม แ ก่ ข อ ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น  โ ด ย น  า ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ผ ่ า น ก า ร ค ั ด แ ย ก แ ล ้ ว จ าก ข ้ อ  3 .1 .2 .1               
ว ่ า เ ป ็ น ผ ล ท ุ เ ร ี ย น แ ก่ มา ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น  ดัง น ี ้ 
3 .1 .3 .1 กา ร ช ั กตัวอย ่ างและตรว จว ิ เครา ะห ์ : 
1) เ ต ร ี ย ม ร ุ ่ น ส  า ห ร ั บ ก า ร ช ั ก ต ัว อ ย ่ า ง ต า ม ว ิ ธ ีท ี ่ ก  า ห น ด ใ น ภ า ค ผ น ว ก  ข  แ ล ะ ใ ห ้ ส ุ ่ ม ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์
น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น อ ย ่ า ง น ้ อ ย  10  เ ป อ ร ์ เ ซ ็ น ต์ ข อ ง จ  า น ว น ร ุ ่ น ท ี ่ จ ะ ร ั บ เ ข ้ า ต ่ อ ว ั น                  
( เ ช ่ น ถ ้ า ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ จ ะ ร ั บ เ ข ้ า ม ี จ  า น ว น  10  ร ุ ่ น ต ่ อ ว ั น  ใ ห ้ ส ุ ่ ม ต ร ว จ อ ย ่ า ง น ้ อ ย  1  ร ุ ่ น )  ก ร ณี จ  า น ว น
ร ุ ่ น ท ี ่ จ ะ ร ั บ เ ข ้ า ต ่ อ ว ั น น ้ อ ย ก ว ่ า  10  ร ุ ่ น ต ้ องสุ ่มต ร วจ 1  ร ุ ่ น   
ช ั ก ตั ว อ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น จ า ก แ ต ่ ล ะ ร ุ ่ น ต า ม ว ิ ธ ี ท ี ่ ก  า ห น ด ใ น ภ า ค ผ น ว ก  ข  เ พ ื ่ อ น  า ไ ป ต ร ว จ
ว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง  
2) ตรว จว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั ก เน ื ้ อ แห ้ ง ขอ ง ท ุ เร ี ย น ตา มว ิ ธ ีท ี ่ ก  า ห น ด ใ น ภ า ค ผ น ว ก  ก  ข ้ อ  ก .2.1  หร ื อ  
ก.2.2  ซ ึ ่ ง ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ อ าจ ด  าเ น ิ นก าร โ ด ย ผ ู ้ ป ร ะ ก อ บ ก าร  ห ร ื อ ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ติ ก า ร ภ า ค ร ั ฐ
ห ร ื อ ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ต ิ ก า ร ท ี ่ ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ร ั บ ร อ ง ร ะ บ บ ค ุ ณ ภ า พ และเก ็ บ บ ั นท ึ กข ้ อม ู ล ผ ล ก า ร ต ร ว จ
ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น ั ้ น ไ ว ้ เ ป ็ น ห ล ั ก ฐ า น  
3 .1 .3 .2 เกณฑ ์ ตัดส ิ น  
ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น  ต ้ อ ง ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด ต า ม ภ า ค ผ น ว ก  ก  ข ้ อ  ก .3 
ห ร ื อ เ ก ณ ฑ ์ ก  า ห น ด น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น ต า ม  ม ก ษ. 3 ม า ต ร ฐ า น ส ิ น ค ้ า เ ก ษ ต ร  เ ร ื ่ อ ง  ท ุ เ ร ี ย น  ดัง น ี ้ 
1) ห า ก ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ พ บ ว ่ า ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ช ั ก ต ั ว อ ย ่ า ง ต า ม ภ า ค ผ น ว ก  ข  ข ้ อ  ข .2 .3   
มี เ ป อ ร ์ เ ซ ็ น ต์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ม า ก ก ว ่ า ห ร ื อ เ ท ่ า ก ั บ เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด  ถื อ ว ่ า ท ุ เ ร ี ย น ร ุ ่ น น ั ้ น              
เป ็ นท ุ เร ี ย น แก ่  และ ให ้ ร ั บ เข ้ าส ู ่กา ร จ ั ดกา ร ต ่ อไป   
2) ห า ก ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ พ บ ว ่ า ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ช ั ก ต ั ว อ ย ่ า ง ต า ม ภ า ค ผ น ว ก  ข  ข ้ อ  ข .2.3    
มี เ ป อ ร ์ เ ซ ็ น ต์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง น ้ อ ย ก ว ่ า เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด  ใ ห ้ น  า ตั ว อ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ เ ต ร ี ย ม ไ ว ้
จา ก ภาคผนวก  ข  ข ้ อ ข .2.3  มาอ ี ก 1  ผล  ไปตร วจว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง :   
   ก)  ก ร ณี ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ ป ร า ก ฏ ว ่ า มี เ ป อ ร ์ เ ซ ็น ต์ น  ้า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง น ้ อ ย ก ว ่ า
เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด  ถือว ่ าท ุ เร ี ย นรุ ่ นนั ้ น ไม ่ ผ ่ าน เกณฑ ์  และ ต ้ องไ ม ่ ร ั บ เข ้ าส ู ่กา ร จ ั ดกา ร   
 
 มก ษ.  XXXX -2565   4 
   ข)  ก ร ณี ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ ป ร า ก ฏ ว ่ า มี เ ป อ ร ์ เ ซ ็น ต์ น  ้า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ม า ก ก ว ่ า              
ห ร ื อ เ ท ่า ก ับ เ ก ณ ฑ ์ท ี ่ ก  า ห น ด  ใ ห ้ คั ด แ ย ก ผล ท ุ เ ร ี ยน ร ุ ่ น น ั ้ น อ ีก ค ร ั ้ ง ต า ม ข ้ อ  3 .1 .2  แล ะ ส ุ ่ ม ผ ล ท ุ เ ร ี ย น               
ท ี ่ ผ ่ า น ก า ร คั ด แ ย ก แ ล ้ ว ม า อ ี ก  1  ผ ล  ไ ป ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง  ก ร ณี ผ ล ก า ร ต ร ว จ
ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ ป ร า ก ฏ ว ่ า ม ี เ ป อ ร ์ เ ซ ็น ต ์ น  ้า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง น ้ อ ย ก ว ่ า เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด  ถื อ ว ่ า ท ุ เ ร ี ย น ร ุ ่ น น ั ้ น                  
ไ ม ่ ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์  แ ล ะ ต ้ อ ง ไ ม ่ ร ั บ เ ข ้ า ส ู ่ ก า ร จ ั ด ก า ร  ก ร ณี ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ ป ร าก ฏ ว ่ า มี เ ป อ ร ์ เ ซ ็ นต์
น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ม า ก ก ว ่ า ห ร ื อ เ ท ่ า ก ั บ เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด  ถื อ ว ่ า ท ุ เ ร ี ย น ร ุ ่ น น ั ้ น เ ป ็ น ท ุ เ ร ี ย น แ ก่                
และ ให ้ ร ั บ เข ้ าส ู ่กา ร จ ั ดกา ร ต ่ อไป  
แผน ผัง แสดง เกณฑ ์ ตัดส ิ น ดัง แสดง ใน ภาคผนวก  ค ภ า พ ท ี ่  ค .1 
3. 1. 3. 3   ก ร ณ ี ท ี ่ เ ป ็ น ผ ล ท ุ เ ร ี ย น พ ั น ธ ุ ์ ท ี ่ ไ ม ่ ไ ด ้ ก  า ห น ด เ ก ณ ฑ ์ น  ้า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ไ ว ้ ต า ม ภ า ค ผ น ว ก  ก  ข ้ อ  ก .3 
หร ื อ เกณฑ ์ ก  าหนดน  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ของ ท ุ เร ี ย นตา ม มกษ. 3 มาตรฐา นส ิ นค ้ าเก ษตร เร ื ่ อง ท ุ เร ี ย น  
ไม ่ ต ้ องด  าเนิ นก าร ตรว จว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ของ ท ุ เร ี ย น ตาม ข ้ อ  3.1 .3 .1  แ ล ะ  3 .1 .3 .2 
3.2 การฝ ึ กอบ รม  
 ผ ู ้ ปร ะกอ บ กา ร โ ร ง ร ว บ ร ว ม ห ร ื อ โ ร ง คัด บ ร ร จ ุ  ต ้ องม ีกา ร ฝ ึ ก อ บ ร ม บ ุ ค ล า ก ร ท ี ่ เ ก ี ่ ย ว ข ้ อ ง  ด ัง น ี ้ 
3 .2 .1 ก ร ณ ีใ ช ้ ผ ู ้ ค ว บ ค ุ ม ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว  ต ้ อ ง เ ป ็ น ผ ู ้ ม ีค ว า ม ร ู ้ ค ว า ม ช  า น า ญ  แ ล ะ ม ีห ล ั ก ฐ า น แ ส ด ง  ด ัง น ี ้ 
 1 ) ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ฝ ึ ก อ บ ร ม แ ล ะ ก า ร ผ ่ า น ก า ร ท ด ส อ บ เ ร ื ่ อ ง ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว ผ ล ท ุ เ ร ี ย น แ ก ่  ห ร ื อ ไ ด ้ ร ั บ             
กา ร ปร ะเมินควา มส ามาร ถ โดย โรงรวบ ร วมห ร ื อโร ง คัดบร ร จ ุ  หร ื อ  
 2 ) ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ฝ ึ ก อ บ ร ม แ ล ะ ก า ร ผ ่ า น ก า ร ท ด ส อ บ เ ร ื ่ อ ง ก า ร เ ก ็ บ เ ก ี ่ ย ว ผ ล ท ุ เ ร ี ย น แ ก ่ จ า ก ห น ่ ว ย ง า น
ภ า ค ร ั ฐ ห ร ื อ ห น ่ ว ย ง า น ท ี ่ ภ า ค ร ั ฐ ใ ห ้ ค ว า ม เ ห ็ น ช อ บ    
3 .2 .2 ผ ู ้ ต ร ว จ ส อ บ ค ว า ม แ ก่ ข อ ง ผล ท ุ เ ร ี ย น ต ้ อ ง ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ฝ ึ ก อ บ ร ม ต า ม ห ล ั ก ส ู ต ร ท ี ่ เ ห ม า ะ ส ม ก ั บ                     
ก า ร ป ฏ ิ บ ั ติง า น  ซ ึ ่ ง เ ป ็ น ห ล ั ก ส ู ต ร ท ี ่ จ ั ด โ ด ย ภ า ค ร ั ฐ ห ร ื อ ภ า ค ร ั ฐ ใ ห ้ ค ว า ม เ ห ็ น ช อ บ  แ ล ะ มีห ล ั ก ฐ า น ก า ร ผ ่ า น
ก า ร ท ด ส อ บ   
 ผ ู ้ ป ฏ ิ บ ั ต ิ ง า น ท ี ่ เ ก ี ่ ย ว ข ้ อ ง ก ั บ ก า ร ต ร ว จ แ ล ะ ร ั บ ผ ล ท ุ เ ร ี ย น โ ด ย ต ร ง ห ร ื อ โ ด ย อ ้ อ ม  ต ้ อ ง ไ ด ้ ร ั บ 
ก า ร ฝ ึ ก อ บ ร ม ห ร ื อ ส อ น ง า น  ซ ึ ่ ง ต ้ อ ง ไ ด ้ ร ั บ ก า ร ป ร ะ เ ม ิ น ผ ล ส ั ม ฤ ท ธ ิ ์ ข อ ง ก า ร ฝ ึ ก อ บ ร ม เ ป ็ น ร ะ ย ะ ๆ               
อ ย ่ า ง น ้ อ ย ห น ึ ่ ง ค ร ั ้ ง ต ่ อ ป ี  เพ ื ่ อ ให ้ มีค วา มร ู ้ ความช  าน าญ และปฏ ิ บ ั ติง าน ได ้ อย ่ างถ ู กต ้ องเหมาะ ส ม  
 ท ั ้ ง น ี ้  ห ั วข ้ อของ หล ั กส ู ตร กา ร ฝ ึ กอบ ร ม ต ้ อง ครอบ คล ุ มเน ื ้ อหา อย ่ างน ้ อ ย  ดัง ต ่ อไปนี ้  
1 )  เทค น ิ ค กา ร ตรว จพ ิ น ิ จล ั กษณะ ภายนอก ของ ผล ท ุ เร ี ย นแ ก่  
2 )   เทค น ิ ค กา ร ตรว จ ว ิ เครา ะห ์ น  ้ า หน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ของ ท ุ เร ี ย น  
3 .3 การบ ั นท ึ กข ้ อม ู ล เพ ื ่ อการต ามสอบ   
 ต ้ อ ง บ ั น ท ึ ก ข ้ อ ม ู ล ก า ร ป ฏ ิ บ ั ต ิ ง า น ท ี ่ เ ก ี ่ ย ว ข ้ อ ง ก ับ ก า ร ต ร ว จ แ ล ะ ร ั บ ผล ท ุ เ ร ี ย น ใ น แ ต ่ ล ะ ร ุ ่ น  แ ล ะ เ ก ็ บ
ร ั กษาบั นท ึ กข ้ อม ู ล ไว ้ ให ้ ส ามาร ถเข ้ าถ ึง ได ้ ส ะดวก  เพ ื ่ อกา ร ตามส อบ ได ้   
 
 5 มก ษ.  XXXX - 2565 
3 .3 .1   ต ้ อง บ ั นท ึ กข ้ อม ู ล อย ่ างน ้ อย ดัง น ี ้   
1 ) ว ั น ท ี ่ ร ั บ ผล ท ุ เร ี ย นเข ้ าโร ง ร วบ ร วมห ร ื อโร ง คัดบร ร จ ุ  
2 ) แ ห ล ่ ง ท ี ่ ม า  ( ช ื ่ อ เ ก ษ ต ร ก ร  หร ื อผ ู ้ ร วบ ร วม หร ื อโร ง ร วบ ร วม ห ร ื อ ผ ู ้ ส ่ ง ม อ บ ต า ม บ ั ญ ช ี ร า ย ช ื ่ อ             
ท ี ่ ผ ู ้ ป ร ะ ก อ บ ก า ร ใ ห ้ ก า ร ย อ ม ร ั บ  (Approved Vendor List; AVL ) 
3 )   ช ื ่ อพ ั นธุ ์   
4 )   ปร ิ มาณ ท ี ่ ร ั บ แ ต ่ ล ะ ร ุ ่ น 
5 )  ผล กา ร ตรว จ พ ิ น ิ จ ล ั กษณะ ภายนอก ของ ผล ท ุ เร ี ย น กา ร คัดแย ก  และกา ร จ ั ดกา ร ก ั บ ผล ท ุ เร ี ย น
ท ี ่ ไ ม ่ ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์ ต า ม ข ้ อ  3 .1 .2 .1  ท ี ่ ค ัด แยก ออก   
6 )   ผล กา ร ตรว จว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ของ ท ุ เร ี ย น   
7 )  หล ั กฐา นก าร ฝ ึ กอบ ร ม  
3 .3 .2 เก ็ บ ร ั กษาบั นท ึ ก ข ้ อม ู ล เป ็ น ร ะยะเวลาอย ่ าง น ้ อย 2  ป ี   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 มก ษ.  XXXX -2565   6 
ภาค ผนวก  ก 
( เป ็ นส ่ วนห นึ ่ งของ ข ้ อก  าห นด ) 
 ว ิ ธ ี ตรวจส อบผล ทุเร ี ยนแก ่  
กา ร ตรว จสอบผลท ุ เร ี ย น แก ่ ต ามม าตร ฐาน  ม ีดั ง น ี ้  
ก . 1   ตร วจพิน ิจล ั กษณะภ าย นอ กของผ ลท ุ เร ี ยนแก ่   
 ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ แ ก ่ต ้ อ ง ม ีล ั ก ษ ณ ะ  ดัง น ี ้ 
1) ขั ้ ว ผ ล แ ข ็ ง แ ล ะ ส ี เ ข ้ ม ก ว ่ า ป ก ติ  เ มื ่ อ ส ั ม ผั ส ผิ ว ขั ้ ว ผ ล จ ะ ร ู ้ ส ึ ก ส า ก มื อ  บ ร ิ เ ว ณ ร อ ย ต ่ อ ร ะ ห ว ่ า ง              
ขั ้ วผล ก ั บ ก ้ าน ผล ซ ึ ่ ง เร ี ย กว ่ าป ล ิ ง มีล ั กษณะ บ วมใ หญ ่ ขึ ้ น   
2) ป ล า ย ห น า ม แ ห ้ ง มี ส ี น  ้า ต า ล  ร ่ อ ง โคน ห น า ม ห ่ า ง  เ มื ่ อ บ ี บ ป ล า ย ห น า ม เ ข ้ า ห า ก ั น จ ะ ร ู ้ ส ึ ก ว ่ า                 
มีค วา มย ืดห ย ุ่ นมาก   
3) ส ัง เ ก ต เ ห ็ น ร อ ย ร ่ อ ง โ ค น ห น า ม ท ุ เ ร ี ย น เ ป ็ น แ น ว ย า ว ส ีน  ้ า ต า ล บ ร ิ เ ว ณ ก ล า ง พ ู ไ ด ้ ช ั ด ขึ ้ น  ย ก เ ว ้ น  
พ ั นธุ ์ ก ้ าน ย าว   
4) ส ี เ ป ล ื อ ก จ ะ เ ป ล ี ่ ย น จ า ก ส ี เ ข ีย ว ส ด เ ป ็ น ส ี เขีย วปน น  ้ าตา ล หร ื อส ี เขี ย วแก มเ ทา  
ก .2    การว ิ เคร าะห ์ น  ้ าห น ั กเ นื ้ อแห ้ งของท ุ เร ี ยน  
ก .2 .1   ว ิ ธ ี ว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ของ ท ุ เร ี ย น โดย ใช ้ ตู ้ อบ ล มร ้ อน  ให ้ ปฏ ิ บ ั ติ  ดัง น ี ้   
1 ) น  า ตั ว อ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ม า ผ ่ า ต า ม แ น ว ข ว า ง  โ ด ย ใ ห ้ มี ค ว า ม ห น า ช ิ ้ น ล ะ  2 .5  cm  แ ล ะ ส ุ ่ ม ช ิ ้ น ท ี ่
ห ั ่ นจ าก เ ฉ พ า ะ ส ่ ว น ก ล า ง ผ ล  ตั ด เ อ า เ น ื ้ อ จ า ก ท ุ ก พ ู ม า ห ั ่ น ใ ห ้ เ ป ็ น ช ิ ้ น เ ล ็ ก ๆ  ข น า ด ป ร ะ ม า ณ                  
1 mm  x  1 mm x  5 mm  ค ล ุ ก เ ค ล ้ า ใ ห ้ เ ข ้ า ก ั น  ส ุ ่ม ช ั ่ ง เ น ื ้ อ ท ุ เ ร ี ย น ใ ส ่ ภ า ช น ะ ป ร ะ ม า ณ  10 g ต ่ อ ผ ล 
2 ) เ ก ล ี ่ ย เ น ื ้ อ ท ุ เ ร ี ย น ใ น ภ า ช น ะ ใ ห ้ ม ี ค ว า ม ห น า ส ม  ่ า เ ส ม อ ก ั น  น  า ไ ป อ บ แ ห ้ ง โ ด ย ใ ช ้ ตู ้ อ บ ล ม ร ้ อ น             
ท ี ่ อ ุณ ห ภ ู ม ิ 70๐C  เป ็ นเวลา อย ่ างน ้ อย  48 ช ั ่ วโม ง  จ น ก ร ะ ท ั ่ง น  ้ า ห น ั ก ต ัว อ ย ่ า ง ค ง ท ี ่ 
3)   ค  าน วณหาเป อร ์ เซ ็ นต์น  ้ าหน ั ก เน ื ้ อ แห ้ ง จา กส ู ตร ค  าน วณ  ดัง น ี ้ 
 
DM (%)  =   m2 x 100  
                                                               m1 
  เมื ่ อ   DM    คือ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง  ( dry matter ) เป ็ น เปอ ร ์ เซ ็ นต์  
    m1         คือ น  ้ าหน ั ก ก่อน อบ  เป ็ น  g 
    m 2          คือ น  ้ าหน ั ก หล ั ง อบ  เป ็ น  g 
 
 7 มก ษ.  XXXX - 2565 
ก .2 .2 ว ิ ธ ี ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น โ ด ย ใ ช ้ ตู ้ อ บ ไ ม โ ค ร เ ว ฟ  ส า ม า ร ถ ใ ช ้ เ ป ็ น ว ิ ธ ี ท า ง เ ล ื อ ก ไ ด ้  
(alternative method )  โดย ให ้ ปฏ ิ บ ั ติ  ดัง น ี ้   
 1 )  น  า ตั ว อ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ม า ผ ่ า ต า ม แ น ว ข ว า ง  โ ด ย ใ ห ้ มี ค ว า ม ห น า ช ิ ้ น ล ะ  2.5 cm  แ ล ะ ส ุ ่ ม ช ิ ้ น  
ท ี ่ ห ั ่ น จ า ก เ ฉ พ า ะ ส ่ ว น ก ล า ง ผ ล  ต ั ด เ อ า เ น ื ้ อ จ า ก ท ุ ก พ ู ม า ห ั ่ น ใ ห ้ เ ป ็ น ช ิ ้ นเ ล ็ก ๆ  ข น า ด ป ร ะ ม า ณ                 
1 mm  x  1 mm x  5 mm  ห ร ื อ ใ ช ้ เ ค ร ื ่ อ ง บ ด  ค ล ุ ก เ คล ้ าให ้ เ ข ้ า ก ั น  ส ุ ่ ม ช ั ่ ง เ น ื ้ อท ุ เ ร ี ย น ใส ่ ภ า ชน ะ
ป ร ะ ม า ณ  10 g ต ่ อ ผ ล  ( ก ร ณี ใ ช ้ จ า น ก ร ะ ด า ษ เ ป ็ น ภ า ช น ะ ใ ห ้ น  า ไ ป อ บ เ พ ื ่ อ ไ ล ่ ค ว า ม ช ื ้ น โ ด ย ใ ช ้
ตู ้ อ บ ไ ม โ ค ร เ ว ฟ ก ่ อ น  จ น ก ว ่ า น  ้ า ห น ั ก จ า น ก ร ะ ด า ษ ค ง ท ี ่  ก ร ณี ใ ช ้ จ า น แ ก ้ ว ไ ม ่ ต ้ อ ง อ บ                  
เพ ื ่ อ ไล ่ ความช ื ้ น)  
 2 )  เ ก ล ี ่ ย เ น ื ้ อ ท ุ เ ร ี ย น ใ น ภ า ช น ะ ใ ห ้ ม ี ค ว า ม ห น า ส ม  ่ า เ ส ม อ ก ั น  น  า ไ ป อ บ แห ้ ง โดย ใช ้ ตู ้ อบ ไ ม โค ร เ ว ฟ                
ท ี ่ ร ะ ดั บ ค ว า ม ร ้ อ น ต  ่ า  ( low level )  น า น ค ร ั ้ ง ล ะ  2  น า ท ี  ถึ ง  3  น า ท ี  ( ก  า ล ั ง ไ ฟ ท ี ่ ใ ช ้ ข อ ง                
ตู ้ อ บ ไ ม โ ค ร เ ว ฟ ท ี ่ ร ะ ด ั บ ค ว า ม ร ้ อ น ต  ่ า อ า จ แ ต ก ต ่ า ง ก ั น ข ึ ้ น ก ั บ ร ุ ่ น ข อ ง ตู ้ อ บ ไ ม โ ค ร เ ว ฟ                  
แ ล ะ บ ร ิ ษ ั ท ผ ู ้ ผ ล ิ ต ซ ึ ่ ง ส า ม า ร ถ ต ร ว จ ส อ บ ไ ด ้ จ า ก ค ู่ มื อ ก า ร ใ ช ้ ง า น ข อ ง ตู ้ อ บ ไ ม โ ค ร เ ว ฟ                   
โ ด ย ร ะ ย ะ เ ว ล า ใ น ก า ร อ บ จ ะ ข ึ ้ น อ ย ู่ ก ั บ ก  า ล ั ง ไ ฟ ท ี ่ ใ ช ้ ด ้ ว ย )   
 3 ) อ บ แ ล ะ ช ั ่ ง น  ้ า ห น ั ก จ น ก ร ะ ท ั ่ง น  ้ า ห น ั ก ต ัว อ ย ่ า ง ค ง ท ี ่  ท ั ้ ง น ี ้  เน ื ้ อท ุ เร ี ย นต ้ องไ ม ่ ไห ม ้  
 4 )  ค  าน วณหาเป อร ์ เซ ็ นต์น  ้ าหน ั ก เน ื ้ อ แห ้ ง จา กส ู ตร ค  าน วณใน ข ้ อ ก .2.1 
ก .3    เก ณฑ ์ ก าห นด น  ้ าห น ั กเ นื ้ อแห ้ งของท ุ เร ี ยน  
 เกณฑ ์ ก  าหนดน  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ขอ ง ท ุ เร ี ย น ท ี ่ แก ่ ส  าหร ั บ แต ่ ล ะพ ั นธุ ์  มี ดัง น ี ้ 
  1) กร ะด ุ มท อง:  มีน  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ไม ่ น ้ อยกว ่ า  27 % 
  2) ชะ น ี : มีน  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ไม ่ น ้ อยกว ่ า  30 %  
  3) หม อน ท อง:  มีน  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ไม ่ น ้ อยกว ่ า  32 % 
 4 )  พวงม ณี: มีน  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ไม ่ น ้ อยกว ่ า  30 % 
เ ก ณ ฑ ์ ก  า ห น ด น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น พ ั น ธ ุ ์ อ ื ่ น ๆ  น อ ก เ ห น ื อ จ า ก ท ี ่ ก  า ห น ด ไ ว ้ ใ น ข ้ อ  ก.3  
ใ ห ้ เ ป ็ น ไ ป ต า ม เ ก ณ ฑ ์ ก  า ห น ด น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น ต า ม  ม ก ษ. 3 ม า ต ร ฐ า น ส ิ น ค ้ า เ ก ษ ต ร  
เร ื ่ อง ท ุ เร ี ย น  
 
 
 
 
 มก ษ.  XXXX -2565   8 
ภาค ผนวก  ข 
(เป ็ นส ่ วนห นึ ่ งของ ข ้ อก  าห นด)  
ก า ร ช ั ก ต ั ว อ ย ่ า ง เ พื ่ อ ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ นื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น  
ข . 1 นิยาม   
ข .1 .1 บ ั ล ก ์  ( bulk )  ห ม า ย ถ ึ ง  อ า ห า ร ท ี ่ ไ ม ่ ไ ด ้ บ ร ร จ ุ ห ี บ ห ่ อ  แ ล ะ อ า ห า ร น ั ้ น ส ั ม ผ ั ส โ ด ย ต ร ง ก ั บ พ ื ้ น ผ ิ ว ส ั ม ผ ั ส
ข อ ง ห น ่ ว ย  ( unit )  ท ี ่ ใ ช ้ ข น ส ่ง อ า ห า ร  แ ล ะ บ ร ร ย า ก า ศ   
 ใ น ท ี ่ น ี ้ ห ม า ย ถ ึ ง  ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ข น ส ่ ง โ ด ย ไ ม ่ ไ ด ้ บ ร ร จ ุ ห ี บ ห ่ อ  ท ั ้ ง น ี ้  ห า ก เ ห ม า ะ ส ม ตั ว อ ย ่ า ง บ ั ล ก ์                      
(bulk sample )  ข อ ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ไ ด ้ จ า ก ก า ร ร ว ม ตัว อ ย ่ า ง ขั ้ น ต ้ น จ า ก ร ุ ่ น  
ข .1 .2 ตั ว อ ย ่ า ง ล ด ข น า ด  ( reduced sample )  ห ม า ย ถึ ง  ป ร ิ ม า ณ ตั ว อ ย ่ า ง ท ี ่ ไ ด ้ จ า ก ก า ร ล ด ป ร ิ ม า ณ ต ั ว อ ย ่ า ง บ ั ล ก ์  
( ก ร ณ ีท ี ่ จ  า เ ป ็ น )  แ ล ะ เ ป ็ น ต ัว แ ท น ข อ ง ร ุ ่ น 
ข .1 .3 ตัว อ ย ่ า ง ส ุ ด ท ้ า ย  ( final sample ) 
 ต ั ว อ ย ่ า ง ท ี ่ อ ย ู่ ใ น ร ู ป แ บ บ บ ั ล ก ์  ถ ้ า เ ป ็ น ไ ป ไ ด ้ ค ว ร ท  า เ ป ็ น ตั ว อ ย ่ า ง ส ุด ท ้ า ย  แ ล ะ ส ่ ง ไ ป ย ั ง ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ติ กา ร
เ พ ื ่ อ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์  ถ ้ า ต ั ว อ ย ่ า ง ท ี ่ เ ป ็ น บ ั ล ก ์ น ั ้ น ม ี ข น า ด ใ ห ญ ่ เ ก ิ น ไ ป  ควรเตร ี ย มต ั วอย ่ างส ุ ดท ้ ายโดย ใช ้ ว ิ ธ ี  
ล ด ข น า ด ท ี ่ เ ห ม า ะ ส ม  อ ย ่ า ง ไ ร ก ็ ต า ม  ใ น ก ร ะ บ ว น ก า ร น ี ้ แ ต ่ ล ะ ช ิ ้ น ต ้ อ ง ไ ม ่ ถ ู ก ต ั ด ห ร ื อ แ บ ่ ง แ ย ก ช ิ ้ น  
ข ้ อก  าหนดของปร ะเทศอ าจ ก  า หนดให ้ ตั วอย ่ างส ุ ดท ้ ายต ้ องถ ู กแ บ ่ ง ออก เป ็ นสอง ส ่ วนหร ื อมาก ก ว ่ า
เ พ ื ่ อ ส ่ง แ ย ก ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์  ท ั ้ ง น ี ้ แ ต ่ ล ะ ส ่ว น ท ี ่ แ บ ่ ง อ อ ก ม า น ั ้ น จ ะ ต ้ อ ง เ ป ็ น ตัว แ ท น ข อ ง ตัว อ ย ่ า ง ส ุ ด ท ้ า ย  
ข .1 .4 ตัว อ ย ่ า ง ส  า ห ร ั บ ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ติก า ร ว ิ เ ค ร า ะ ห ์  ( laboratory samples )  ห ม า ย ถ ึง  ต ัว อ ย ่ า ง ซ ึ ่ ง ใ น ท ี ่ ส ุด ถ ู ก จ ั ด ส ่ ง
ไ ป ย ัง ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ต ิก า ร แ ล ะ อ ย ู่ ใ น ร ู ป ข อ ง ต ัว อ ย ่ า ง ส ุ ด ท ้ า ย  ห ร ื อ ส ่ว น ท ี ่ เ ป ็ น ต ัว แ ท น ข อ ง ต ั ว อ ย ่ า ง ส ุด ท ้ า ย 
ข.2 ว ิ ธ ี การช ั กต ั วอย่า ง  
        ก า ร ช ั ก ต ั ว อ ย ่ า ง ค ว ร ด  า เ น ิ น ก า ร โ ด ย ผ ู ้ ท ี ่ ผ ่ า น ก า ร ฝ ึ ก อ บ ร ม ด ้ า น เ ท ค น ิ ค ก า ร เ ก ็ บ ร ว บ ร ว ม ต ั ว อ ย ่ า ง  
และปฏ ิ บ ั ติตามขั ้ นตอ น  ดัง น ี ้ 
ข .2.1   กา ร เตร ี ย มร ุ ่ นส  าหร ั บ กา ร ช ั กตัวอย ่ าง : 
ข.2.1 .1   ว ิ ธ ี เตร ี ย มร ุ ่ น :   
1 )  ห า ก ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ร ั บ เ ข ้ า แ ต ่ ล ะ ค ร ั ้ ง ป ร ะ ก อ บ ด ้ ว ย ผ ล ท ุ เ ร ี ย น จ า ก ห ล า ย ร ุ ่ น ท ี ่ ร ะ บ ุ ว ่ า ม า จ า ก
 ผ ู ้ ผล ิ ตห ล ายรา ย  ให ้ พ ิ จา ร ณา แต ่ ล ะรุ ่ นแ ย กก ั น  
2 ) ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ร ั บ เข ้ า อา จป ร ะกอ บ ด ้ วย หน ึ ่ ง ร ุ ่ นหร ื อหล ายร ุ ่ นก ็ ได ้  
3 )  ถ ้ า ไ ม ่ ไ ด ้ มี ก า ร ร ะ บ ุ ข น า ด  ( size )  ห ร ื อ ข อ บ เ ข ต  ( boundary )  ข อ ง แ ต ่ ล ะ ร ุ ่ น ท ี ่ ร ั บ เ ข ้ า  อ า จ พ ิ จ า ร ณ า
ใ ห ้ แ ต ่ ล ะ ก ล ุ ่ ม ข อ ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ช ุ ด ห น ึ ่ ง ๆ  ค ื อ ห น ึ ่ ง ร ุ ่ น  เ ช ่ น  ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ใ น ร ถ บ ร ร ท ุ ก แ ต ่ ล ะ คั น  
ถือว ่ าเป ็ นผลท ุ เร ี ย นแ ต ่ ล ะรุ ่ นแ ย กก ั น  
ข.2.1 .2   ต ้ อ ง เ ต ร ี ย ม ร ุ ่ น ส  า ห ร ั บ ก า ร ช ั ก ต ั ว อ ย ่ า ง ใ น ล ั ก ษ ณ ะ ท ี ่ ส า ม า ร ถ เ ก ็ บ ต ั ว อ ย ่ า ง ไ ด ้ โ ด ย ไ ม ่ ม ี อ ุ ป ส ร ร ค ห ร ื อ
ล ่ าช ้ า  9 มก ษ.  XXXX - 2565 
ข.2.1 .3   ต ้ อ ง ช ั ก ต ัว อ ย ่ า ง โ ด ย ผ ู ้ ม ีส ่ว น ไ ด ้ เ ส ีย ห ร ื อ ผ ู ้ ม ีอ  า น า จ ห น ้ า ท ี ่ ร ั บ ผ ิด ช อ บ   
ข.2.1 .4   จ ะ ต ้ อ ง แ ย ก เ ก ็ บ ตั ว อ ย ่ า ง ท ุ เ ร ี ย น แ ต ่ ล ะ ร ุ ่ น ท ี ่ ร ั บ เ ข ้ า  ห า ก พ บ ว ่ า ร ุ ่ น น ั ้ น ๆ  มี ค ว า ม เ ส ี ย ห า ย  
จ า ก ก า ร ข น ส ่ง จ ะ ต ้ อ ง แ ย ก ส ่ว น ท ี ่ เ ส ี ย ห า ย ข อ ง ร ุ ่ น  แ ล ะ เ ก ็ บ ต ัว อ ย ่ า ง แ ย ก จ า ก ส ่ว น ท ี ่ ไ ม ่ เ ส ี ย ห า ย 
ข.2.1 .5   ห า ก ผ ู ้ ร ั บ ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ โ ร ง ร ว บ ร ว ม ห ร ื อ โ ร ง ค ั ด บ ร ร จ ุ พ ิ จ า ร ณ า แ ล ้ ว เ ห ็ น ว ่ า ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ร ั บ เ ข ้ า  
ไ ม ่ มี ค ว า ม ส ม  ่ า เ ส ม อ  ใ ห ้ แ บ ่ ง ร ุ ่ น ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น อ อ ก เ ป ็ น ร ุ ่ น ย ่ อ ย ท ี ่ ม ี ค ว า ม ส ม  ่ า เ ส ม อ  แ ล ะ ต ้ อ ง                     
ช ั ก ตั ว อ ย ่ า ง จ า ก แ ต ่ ล ะ ร ุ ่ น ย ่ อ ย น ั ้ น  โ ด ย ใ ห ้ มี ก า ร ต ก ล ง ร ะ ห ว ่ า ง ผ ู ้ ร ั บ แ ล ะ ผ ู ้ ข า ย เ ว ้ น แ ต ่ จ ะ มี             
กา ร ตัดส ิ นใจเป ็ นอ ย ่ างอ ื ่ น  
ข .2 .2 ก า ร ช ั ก ต ัว อ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ อ ย ู่ ใ น ร ู ป แ บ บ บ ั ล ก ์   
 เ ก ็ บ ตั ว อ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น แ บ บ ส ุ ่ ม จ า ก ต  า แ ห น ่ ง แ ล ะ ร ะ ด ั บ ท ี ่ แ ต ก ต ่ า ง ก ั น ใ น ร ุ ่ น เ พ ื ่ อ เ ป ็ น ต ั ว อ ย ่ า ง ข ั ้ น ต ้ น    
โ ด ย น  ้ าหน ั ก ร วมท ั ้ ง หม ดของ ตัวอย ่ า ง ขั ้ นต ้ น ให ้ เป ็ นไป ต า ม ต า ร า ง ท ี ่  ข .1 
ตาราง ท ี ่  ข .1  ป ร ิ มาณ ต ั ว อ ย ่ าง ท ี ่ ต ้ อ ง เก็ บเพ ื ่ อ รว มเป ็ น ต ั ว อ ย ่ าง บ ั ลก ์  
น  ้ าหน ั ก ของ ร ุ ่ น  
(kg ) น  ้ าหน ั ก ร วมท ั ้ ง หมด ข อ ง ตัว อ ย ่ า ง ขั ้ น ต ้ น   
(kg ) 
ส ู ง ส ุ ด 200 10   
201  ถึง  500 20   
501  ถึง  1 000  30   
1 001  ถึ ง  5 000  60   
มากกว ่ า 5 000  100  (ขั ้ นต  ่ า)   
ห ม า ย เ ห ตุ :  ใ น ก ร ณี ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ข น า ด ใ ห ญ ่  ( ม า ก ก ว ่ า  2  kg  ต ่ อ ผ ล )  ตั ว อ ย ่ า ง ขั ้ น ต ้ น ต ้ อ ง ป ร ะ ก อ บ ด ้ ว ย  
อ ย ่ า ง น ้ อ ย  5  ผล 
ท ี ่ ม า :  ISO 874 -1980 . Fresh fruits and vegetables -  Sampling  
ข .2 .3 กา ร เตร ี ย มต ัวอย ่ างบ ั ล ก ์ หร ื อตัวอย ่ างล ดขนา ด : 
ข .2 .3 . 1 เตร ี ย มต ัวอย ่ างบ ั ล ก ์ โดย กา ร ร วม ตัวอย ่ างขั ้ นต ้ น ต ่ างๆ  เข ้ าด ้ วย ก ั น  
ข .2 .3 .2 เ น ื ่ อ ง จ า ก ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น เ ป ็ น ก า ร ต ร ว จ ส อ บ แ บ บ ท  า ล า ย  
(destructive  testing ) จ ึ ง ใ ห ้ เ ต ร ี ย ม ตั ว อ ย ่ า ง ล ด ข น า ด  โ ด ย ล ด ข น า ด ตั ว อ ย ่ า ง บ ั ล ก ์ โ ด ย พ ิ จ า ร ณ า เ ล ื อก
ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ม ี ค ว า ม เ ส ี ่ ย ง ว ่ า ม ี ค ว า ม แ ก ่ ไ ม ่ เ ป ็ น ไ ป ต า ม ม า ต ร ฐ า น ด ้ ว ย ก า ร ต ร ว จ พ ิ น ิ จ ล ั ก ษ ณ ะ
ภายนอก ของ ผล ท ุ เร ี ย น ตามว ิ ธ ี กา ร ใน ภ า ค ผ น ว ก  ก  ข ้ อ  ก .1  ม า จ  า น ว น  2  ผ ล  จ า ก น ั ้ น ใ ห ้ น  า ตัว อ ย ่ า ง
จ  า น ว น  1  ผล  ไปตร วจว ิ เครา ะห ์ น  ้ าหน ั กเน ื ้ อแ ห ้ ง ของ ท ุ เร ี ย น  ( ส ่ว น ท ี ่ เ ห ล ื อ อ ี ก  1 ผ ล  จ ะ เ ก ็ บ ไ ว ้ ต ร ว จ
ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ เ พ ิ ่ ม เ ต ิ ม ใ น ก ร ณ ี ท ี ่ ผ ล ก า ร ต ร ว จ ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เ น ื ้ อ แ ห ้ ง ข อ ง ท ุ เ ร ี ย น ผ ล แ ร ก น ้ อ ย กว ่ า เ ก ณ ฑ ์
ท ี ่ ก  าหนด)  
ข .2 .3 .3  ก า ร ส ุ ่ ม ต ร ว จ ส อ บ จ ะ ต้ อ ง ด  า เ น ิ น ก า ร โ ด ย เ ร ็ ว เ ท ่ า ท ี ่ เ ป ็ น ไ ป ไ ด้ ห ล ั ง จ า ก ก า ร ช ั ก ต ั ว อ ย ่ า ง                 
เ พ ื ่ อ ห ล ี ก เ ล ี ่ ย ง ก า ร เ ป ล ี ่ ย น แ ป ล ง ใ ด ๆ  ข อ ง ล ั ก ษ ณ ะ ท ี ่ จ ะ ต ร ว จ ส อ บ 
 มก ษ.  XXXX -2565   10 
ข .3 ต ั วอย่า งส ่ งห ้ องปฏ ิ บ ั ต ิ การ  
ตั ว อ ย ่ า ง ล ด ข น า ด ก ร ณี ท ี ่ จ ะ ส ่ ง ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ติ ก า ร  ต ้ อ ง เ ก ็ บ ใ น ภ า ช น ะ ท ี ่ ป ิ ด   ป ิ ด ผ น ึ ก ภ า ช น ะ บ ร ร จ ุ                           
ใ น ล ั ก ษ ณ ะ ท ี ่ ห า ก ม ี ก า ร เ ป ิ ด โ ด ย ไ ม ่ ไ ด ้ ร ั บ อ น ุ ญ า ต จ ะ ต ร ว จ พ บ ไ ด ้  แ ล ะ ร ะ บ ุ ข ้ อ ม ู ล ช ั ด เ จ น  อ ่ า น ไ ด ้  
และติดแน ่ น ดัง น ี ้  
1) ช ื ่ อตัวอย ่ าง พ ั นธุ ์  (ถ ้ ามี) ช ั ้ นค ุ ณภา พ  
2) ช ื ่ อผ ู ้ ส ่ง ส ิ นค ้ า ( consignor ) 
3) ส ถ า น ท ี ่ ช ั ก ต ัว อ ย ่ า ง 
4) ว ั น เ ว ล า ท ี ่ ช ั ก ต ัว อ ย ่ า ง 
5) ร ห ั ส ตัวอย ่ างและร ุ ่ น  
6) ช ื ่ อแ ล ะลายม ือช ื ่ อของผ ู ้ ช ั กตัวอย ่ าง  
7) ว ิ ธ ี กา ร ช ั กตัวอย ่ าง  
8) ส ภ า พ แ ว ด ล ้ อ ม ข ณ ะ ช ั ก ต ัว อ ย ่ า ง ท ี ่ จ ะ ม ีผ ล ต ่ อ ก า ร ว ิ เ ค ร า ะ ห ์ 
9) ช ื ่ อ ห ้ อ ง ป ฏ ิ บ ั ต ิก า ร ท ด ส อ บ  ( ก ร ณ ีท ี ่ จ  า เ ป ็ น ) 
 ค ว ร ส ่ง ต ัว อ ย ่ า ง ใ ห ้ ถ ึง ป ล า ย ท า ง เ ร ็ ว ท ี ่ ส ุ ด เ ท ่ า ท ี ่ จ ะ ท  า ไ ด ้ เ พ ื ่ อ ป ้ อ ง ก ั น ไ ม ่ ใ ห ้ ต ัว อ ย ่ า ง เ ส ี ย ห า ย 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11 มก ษ.  XXXX - 2565 
ภาค ผนวก  ค 
( เป ็ นส ่ วนห นึ ่ งของ ข ้ อก  าห นด ) 
แผนผ ั งแ สดง เกณฑ ์ ต ั ดสิน  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 
 
 
 
 
 
    
 
 
 
 
 
 
ภาพท ี ่  ค .1   แ ผ น ผ ั ง แสด ง เ กณ ฑ ์ ต ั ดส ิ น  
(ข ้ อ 3 .1 .3 .2 ) น  า ต ัวอ ย ่ า ง ผ ลท ุ เร ี ย น จาก ข ้ อ ข. 2 . 3.2 มา 1 ผล  ไป ต รวจ วิเค ราะ ห ์ น  ้ า ห น ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง ต า ม วิธ ี กา รในภ า ค ผ น วก  ก  ข ้ อ ก. 2  
เป อร ์ เซ ็ น ต ์น  ้ า หน ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง ม า กก ว ่ า                
ห ร ื อ เ ท ่า ก ั บ เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด เป อร ์ เซ ็ น ต ์น  ้ า หน ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง น ้ อยกว ่ า                
เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด 
น  า ต ัวอ ย ่ า ง ผ ลท ุ เร ี ย น จาก ข ้ อ ข . 2 . 3.2 มา อ ีก  1 ผ ล               
ไป ต รวจ วิเค ราะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เน ื ้ อ แห ้ ง 
เป อร ์ เซ ็ น ต ์น  ้ า หน ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง น ้ อยกว ่ า                
เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด เป อร ์ เซ ็ น ต ์น  ้ า หน ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง ม า กก ว ่ า                
ห ร ื อ เ ท ่า ก ั บ เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด 
ค ั ด แยกผ ลท ุ เร ีย น รุ ่ น น ั ้ น อ ี ก ค ร ั ้ ง   
ต า ม ข ้ อ 3 .1 .2   
ส ุ ่ม ผ ลท ุ เร ี ย น ท ี ่ ผ ่ า น ก า ร ค ั ด แยกแล ้ วม า อ ี ก  1  ผ ล น  า ไป ต รวจ วิเค ราะ ห ์ น  ้ า ห น ั ก เน ื ้ อ แห ้ ง 
เป อร ์ เซ ็ น ต ์น  ้ า หน ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง น ้ อยกว ่ า                
เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด เป อร ์ เซ ็ น ต ์น  ้ า หน ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง ม า กก ว ่ า                
ห ร ื อ เ ท ่า ก ั บ เ ก ณ ฑ ์ ท ี ่ ก  า ห น ด ผ ลท ุ เร ี ย น รุ ่ น น ั ้ น เป ็ น ท ุ เร ีย น แก ่  
ร ั บเข ้ า ส ู ่กา รจ ั ด กา ร ต ่ อไป  
               
ผ ลท ุ เร ี ย น รุ ่ น น ั ้ น ไ ม ่ ผ ่ า น เก ณ ฑ ์  
ไ ม ่ ร ั บเข ้ า ส ู ่กา รจ ั ด กา ร                
ผ ลท ุ เร ี ย น รุ ่ น น ั ้ น เป ็ น ท ุ เร ีย น แก ่  
ร ั บเข ้ า ส ู ่กา รจ ั ด กา ร ต ่ อไป  
               ผ ลท ุ เร ี ย น รุ ่ น น ั ้ น ไ ม ่ ผ ่ า น เก ณ ฑ ์  
ไ ม ่ ร ั บเข ้ า ส ู ่กา รจ ั ด กา ร                ร ั บซ ื ้ อ ผล ท ุ เร ี ย น สด ท ั ้ ง ผ ล  
ต รวจ หล ั กฐา น แส ด ง กา รจ ั ด กา รของแห ล ่ ง ป ล ู ก ของท ุ เร ี ย น แต ่ ละ รุ ่ น  ต า ม ข ้ อ 3 . 1 . 1  
ต รวจ พ ิ น ิ จ ล ั กษณะ ภาย น อก ของ ผ ลท ุ เร ี ย น ท ุ กผล จาก ท ุ ก รุ ่ น  ต า ม ข ้ อ 3 . 1 . 2 . 1  
ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ผ ่ า น เ ก ณ ฑ ์  ต า ม ข ้ อ  3 . 1 . 2 . 1 ผ ล ท ุ เ ร ี ย น ท ี ่ ไ ม ่ ผ ่ า น เก ณ ฑ ์  ต า ม ข ้ อ 3 . 1 . 2 . 1  
ค ั ด แยก ออ ก แล ะ จ ั ด ก า ร ต า ม ท ี ่ ร ะ บ ุ ไ ว ้               
ใ น ข ้ อ 3 . 1 . 2 . 2  ส ุ ่ม ต รวจ วิเค ราะ ห ์ น  ้ า ห น ั กเ น ื ้ อแ ห ้ ง ของท ุ เ ร ีย น อ ย ่ า ง น ้ อ ย                 
1 0  เ ป อ ร ์ เ ซ ็ น ต ์ข อ ง จ  า น ว น ร ุ ่ น ท ี ่ จ ะ ร ั บ เ ข ้ า ต ่ อ ว ัน  ต า ม ข ้ อ 3 . 1 . 3                  
โ ด ย ช ั กต ัวอ ย ่ า ง ผ ล ท ุ เ ร ี ย น จ า ก ร ุ ่ น ท ี ่ ส ุ ่ม ต ร ว จ  ต า ม ภาคผ น วก  ข  ข ้ อ ข.2  
 มก ษ.  XXXX -2565   12 
ภาค ผนวก  ง 
(ใ ห ้ ไว ้ เป ็ น ข ้ อม ู ล)  
หน ่ วย 
ห น ่ ว ย แ ล ะ ส ัญ ล ั ก ษ ณ ์ ท ี ่ ใ ช ้ ใ น ม า ต ร ฐ า น น ี ้  แ ล ะ ห น ่ ว ย ท ี ่  SI (International System of Units ห ร ื อ  Le Systè me  
International d'Unité s ) ย อมใ ห ้ ใช ้ ได ้  มีด ัง น ี ้   
ร ายการ  ช ื ่ อหน ่ วย  ส ั ญล ั กษณ์ หน ่ วย  
ความย าว  เซนติเมต ร  (centimeter )  cm 
มิล ล ิ เมต ร  (millimeter )  mm 
มวล กร ั ม ( gram )  g 
ก ิ โล กร ั ม (kilogram ) kg