1 Tarım ve Orman  Bakanlığından:  
 
TÜRK GIDA KODEKSİ  
  ZEYTİNYAĞI VE PİRİNA YAĞI ANALİZ METOTLARI TEBLİĞİ  
 (TEBLİĞ NO:  2023/ 20) 
 
Amaç  
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, zeytinyağı ve pirina yağının resmi kontrolleri için 
analiz metotlarını belirlemektir.  
Kapsam  
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 17/9/2017  tarihli ve 30183  sayılı Resmî Gazete’de 
yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği  (Tebliğ No: 2017/26) ’nde 
tanımlanan zeytinyağ ları ve pirina yağlarının analiz metotlarını kapsar.  
Dayanak  
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 29/12/2011 tarihli ve 28157 (3 üncü mükerrer ) sayılı Resmî 
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.  
Tanımlar  
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;  
a) Analiz k arar ağacı: Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler in özelliklerini tespit 
etmek için kullanılabilen sistematik işlemler dizinini,  
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,  
c) UZK: Ulusl ararası Zeytin Konseyi’ni (IOC) , 
ifade eder.  
Analiz k arar ağaçları  
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin değerlen dirilmesinde Ek -2’de yer 
alan analiz karar ağaçları kullanıl ır. 
(2) Analiz k arar ağacının kullanılmadığı durumlarda analizler Türk Gıda Kodeksi 
Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliğinde yer alan kriterler dikkate alınarak uygun bir sıralamada 
gerçekleştirilebil ir. 
Analiz metotları  
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin resmi kontrolü için analiz 
metotları Ek-1’de yer almaktadır.  
(2) Pirinada y ağ miktarının belirlenmesi için  Ek-3’te yer alan metot kullanılır.  
Avrupa Birliği mevzuatına uyum  
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğin hazırlanmasında, Zeytinyağının ve Pirina Yağının 
Pazarlama Standartlarının Uygunluk Kontrolleri ve Analiz Metotlarına  İlişkin 29/7/2022 
tarihli ve ( AB) 2022/2105  sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü dikkate alınmıştır.  
Yürürlükten kaldırılan t ebliğ  
MADDE 8 – (1) 20/11/2014 tarihli ve 29181 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk 
Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Analiz Metotları Tebliği (Tebliğ No:2014/53) 
yürürlükten kaldırılmıştır.  
Uyum zorunluluğu  
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Halen faaliyet göst eren ve bu Tebliğ kapsamında resmi 
kontroller için gıdalarda analiz yapan kurum ve kuruluşlar 01/06/2024  tarihine kadar bu 
Tebliğ hükümlerine uyum sağlamak  zorundadır. Bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlayıncaya 
kadar, yürürlükten kaldırılan Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Analiz Metotları 
Tebliği (Tebliğ No: 2014/53) hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.  
Yürürlük  
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  
Yürütme  
MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.   2  
 
Ek-1 
Zeytinyağı ve Pirina Yağının Özelliklerinin Belirlenmesi İçin Kullanılacak Analiz 
Metotları  
 
 
 
   Özellikler  Kullanılacak UZK Metodu  
1 Asitlik  Serbest Yağ Asitliği Tayini, Soğuk Metot  
(COI/T.20/Doc. No 34)  
2 Peroksit Sayısı  Peroksit Değeri Tayini  
(COI/T.20/Doc. No 35)  
3 2-Gliseril Monopalmitat  2-gliseril Monopalmitat Tayini  
(COI/T.20/Doc.  No 23 ) 
4 E232, E270, Delta E  Ultraviyole Işığında Spektrometrik Analizler 
(COI/T.20/Doc. No 19 ) 
5 Duyusal Özellikler  Natürel Zeytinyağlarına Ait Duyusal Özelliklerin 
Tespiti   
(COI/T.20/Doc. No 15)  
(Sensory analysis of olive oil – Method for the 
organole ptic assessment of virgin olive oil  – except for 
its points 4.4 and 10.4 ) 
6 Yağ Asiti Kompozisyonu   
(Trans İzomerler Dahil)  Gaz Kromatografisi ile Yağ Asitleri Metil Esterlerinin 
Tayini  
(COI/T.20/Doc. No 33 )  
(Determination of fatty acid methyl esters by gas 
chromatography)  
7 Yağ Asiti Etil Esterleri / Mumsu 
Maddeler  Kapiler Kolonlu Gaz Kromatografisi ile Mumsu 
Maddelerin, Yağ Asitleri Metil Esterleri ve Yağ Asitleri 
Etil Esterlerinin Tayini   
(COI/T.20/Doc. No 28)  
8 Toplam Steroller, Sterol 
Kompozisyonu , Eritrodiol, 
uvaol ve alifatik alkoller  Kapiler Kolonlu Gaz Kromatografisi ile Sterol ler, 
Triterpenik Dialkoller  ve Alifatik Alkollerin 
Bileşiminin ve Miktarının Tayini             
(COI/T.20/Doc. No 26 ) 
9 Stigmastadienler  Stigmastadienlerin Tayini  
(COI/T -20/Doc. No 11)  
10 ECN42 farkı  Gerçek ve Teorik ECN 42 Trigliserid İçeriği 
Arasındaki Maksimum Farkın Tayini       
(COI/T.20/Doc. No 20 )  3 Ek-2 
Analiz Karar Ağaç ları 
 
 
Yağ beyan edilen kategori ile 
uyumludur.Saflık 
Kriteri
Yağ beyan edilen kategori ile 
uyumlu değildir.Tablo 10
Kalite KriteriRafine 
Pirina YağıPirina Yağı
Tablo 11Ham Pirina 
Yağı
Tablo 8
Saflık 
KriteriTablo 9
Kalite 
KriteriTablo 6
Kalite Kriteri Kalite KriteriRafine 
ZeytinyağıRiviera 
Zeytinyağı
Tablo 3Ham 
Zeytinyağı
Tablo 4
Saflık KriteriTablo 5Genel Tablo
Tablo 7
Saflık KriteriNatürel 
Birinci 
ZeytinyağıNatürel 
Sızma 
Zeytinyağı
Tablo 1 Tablo 2
Kalite 
KriteriKalite 
Kriteri
Saflık Kriteri
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  4  
 
1Serbest Asitlik (%) ≤ 0,8 > 0,8Bknz. Natürel Birinci Zeytinyağı 
(Tablo 2)
2Peroksit sayısı 
(mEq O2/kg)≤ 20 > 20Bknz. Ham zeytinyağı 
(Tablo 4)
3UV Spektrometri 
(E270)≤ 0,22 > 0,22Bknz. Natürel Birinci Zeytinyağı 
(Tablo 2)
4UV Spektrometri 
(DeltaE)≤ 0,01 > 0,01 Bknz. Ham zeytinyağı (Tablo 4)
5UV Spektrometri 
(E232)≤ 2,50 > 2,50Bknz. Natürel Birinci Zeytinyağı 
(Tablo 2)
Bknz. Ham zeytinyağı (Tablo 4) 
Bknz. 
Meyvemsilik 
Ortancası > 0 ve 
Kusurların 
Ortancası > 0Bknz. Natürel Birinci Zeytinyağı 
(Tablo 2)
7Yağ Asiti Etil 
Esterleri (mg/kg)≤ 35 > 35Bknz. Natürel Birinci Zeytinyağı 
(Tablo 2)Tablo 1 - Natürel Sızma Zeytinyağı - Kalite Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. 
Saflık kriterleri için Tablo 3'e gidiniz.
Yağ beyan edilen kategori ile uyumlu değildir. Meyvemsilik 
Ortancası > 0
ve
 Kusurların 
Ortancası =0Duyusal 
Değerlendirme6Meyvemsilik 
Ortancası = 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  5  
 
1Serbest Asitlik (%) ≤ 2,0 > 2,0
2Peroksit sayısı 
(mEq O2/kg)≤ 20 > 20
3UV Spektrometri 
(E270)≤ 0,25 > 0,25
4UV Spektrometri 
(DeltaE)≤ 0,01 > 0,01
5UV Spektrometri 
(E232)≤ 2,60 > 2,60
Meyvemsilik 
Ortancası > 0 ve 
Kusurların 
Ortancası > 3,5Tablo 2 - Natürel Birinci Zeytinyağı - Kalite Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Saflık 
kriterleri için Tablo 4'e gidiniz.Bknz. Ham Zeytinyağı 
(Tablo 4)Yağ beyan edilen kategori ile uyumlu değildir.
6Duyusal 
DeğerlendirmeMeyvemsilik 
Ortancası > 0
ve
 Kusurların 
Ortancası ≤ 3,5Meyvemsilik 
Ortancası = 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  6  
 
1Stigmastadienler 
(mg/kg)≤ 0,05 > 0,05Rafine yağ olduğunu gösterir 
(zeytinyağı veya diğer yağlar)
2TransYağ Asitleri 
(%)tC18:1 ≤ 0,05 
ve t(C18:2 + 
C18:3) ≤ 0,05tC18:1 > 0,05 ve 
t(C18:2 + C18:3) 
> 0,05Rafine yağ olduğunu gösterir 
(zeytinyağı veya diğer yağlar)
3Yağ Asiti 
KompozisyonuTGK-
Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı 
Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı 
ve Pirina Yağı 
Tebliği ile 
uyumlu değildir.Farklı kaynaklardan gelen yağların 
varlığını gösterir.
4 ECN42 Farkı ≤ │0,2│ > │0,2│Farklı kaynaklardan gelen yağların 
varlığını gösterir.
5Sterol 
Kompozisyonu ve 
Toplam SterollerTGK-
Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı 
Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı 
ve Pirina Yağı 
Tebliği ile 
uyumlu değildir.Farklı kaynaklardan gelen yağların 
varlığını gösterir.
7Mumsu Maddeler 
(mg/kg) 
C42+C44+C46≤ 150 > 150 Pirina yağı varlığını gösterir.
82-gliseril 
monopalmitat (%)Palmitik asit  ≤ 
%14 ise; 2-
gliseril 
monopalmitat ≤ 
%0,9  veya 
Palmitik asit > 
%14 ise; 2-
gliseril 
monopalmitat ≤ 
%1,0TGK-Zeytinyağı 
ve Pirina Yağı 
Tebliği ile 
uyumlu değildir.Esterifiye yağlar veya yüksek 
palmitik asitli yağların varlığını 
gösterir.Pirina yağı varlığını gösterir.Tablo 3 - Natürel Sızma Zeytinyağı ve Natürel Birinci Zeytinyağı - Saflık Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. 6Eritrodiol + Uvaol 
(%)≤ 4,5 >4,5
Yağ beyan edilen kategori ile uyumlu değildir.
 
 
  7  
 
1Stigmastadienler 
(mg/kg)Rafine yağ olduğunu 
gösterir (zeytinyağı 
veya diğer yağlar)
2TransYağ Asitleri 
(%)Rafine yağ olduğunu 
gösterir (zeytinyağı 
veya diğer yağlar)
3Yağ Asiti 
KompozisyonuFarklı kaynaklardan 
gelen yağların varlığını 
gösterir.
4 ECN42 FarkıFarklı kaynaklardan 
gelen yağların varlığını 
gösterir.
5Sterol Kompozisyonu 
ve Toplam SterollerFarklı kaynaklardan 
gelen yağların varlığını 
gösterir.
7Mumsu Maddeler 
(mg/kg) 
C40+C42+C44+C46≤ 300Pirina yağı varlığını 
gösterir.
8E+U≤ %3,5 veya 
alifatik alkoller ≤ 
350mg/kgEvet Hayır
92-gliseril 
monopalmitat (%)Esterifiye yağlar veya 
yüksek palmitik asitli 
yağların varlığını 
gösterir.Tablo 4 - Ham Zeytinyağı - Saflık Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. ≤ │0,3│ > │0,3│TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği 
ile uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve Pirina Yağı 
Tebliği ile uyumlu değildir.
≤ 4,5 > 4,5TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği 
ile uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve Pirina Yağı 
Tebliği ile uyumlu değildir.
300 < Mumsu maddeler 
≤ 350> 350
TGK-Zeytinyağı 
ve Pirina Yağı 
Tebliği ile 
uyumlu değildir.Palmitik asit  ≤ %14 ise; 2-gliseril 
monopalmitat ≤ %0,9  veya Palmitik asit 
> %14 ise; 2-gliseril monopalmitat ≤ 
%1,1
Yağ beyan edilen kategori ile uyumlu değildir.6Eritrodiol + Uvaol 
(%)Pirina yağı varlığını 
gösterir.≤ 0,05 > 0,05
tC18:1≤ 0,10 ve 
t(C18:2 + C18:3) ≤ 
0,10tC18:1≤ 0,10 ve t(C18:2 + C18:3) 
≤ 0,10
 
 
 
  8  
 
1 Serbest Asitlik (%) ≤ 0,3 > 0,3
2Peroksit sayısı 
(mEq O2/kg)≤ 5 > 5
3UV Spektrometri 
(E270)≤ 1,25 > 1,25
4UV Spektrometri 
(Delta E)≤ 0,16 >0,16
Yağ belirtilen Kategori ile uyumlu değildir.
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Saflık kriterleri için Tablo 7'ye gidiniz.Tablo 5 - Rafine Zeytinyağı - Kalite Kriterleri
 
 
 
1 Serbest Asitlik (%) ≤ 1,0 > 1,0
2Peroksit sayısı 
(mEq O2/kg)≤ 15 > 15
3UV Spektrometri 
(E270)≤ 1,15 > 1,15
4UV Spektrometri 
(Delta E)≤ 0,15 > 0,15Tablo 6 - Riviera Zeytinyağı - Kalite Kriterleri
Yağ belirtilen Kategori ile uyumlu değildir.
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Saflık kriterleri için Tablo 7'ye gidiniz.
 
 
 
  9  
 
1 TransYağ Asitleri (%)tC18:1 ≤ 0,20 ve t(C18:2 
+ C18:3) ≤ 0,30tC18:1 > 0,20 ve 
t(C18:2 + C18:3) > 
0,30
2 Yağ Asiti KompozisyonuTGK-Zeytinyağı ve Pirina 
Yağı Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği 
ile uyumlu değildir.
3 ECN42 Farkı ≤ │0,3│ > │0,3│
4Sterol Kompozisyonu ve Toplam 
SterollerTGK-Zeytinyağı ve Pirina 
Yağı Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği 
ile uyumlu değildir.
5 Eritrodiol + Uvaol (%)≤ 4,5 
veya 
Rafine zeytinyağı için E+U 
> 4,5 ve < 6,0 ve E ≤75 
mg/kg> 4,5 
veya 
Rafine zeytinyağı için 
E+U > 4,5 ve < 6,0 
ve E >75 mg/kg veya 
E+U > 6
7Palmitik asit  ≤ %14 ise; 
2-gliseril monopalmitat ≤ %0,9  
veya 
Palmitik asit > %14 ise; 
2-gliseril monopalmitat ≤ %1,1 
(Rafine Zeytinyağı) veya 
2-gliseril monopalmitat ≤ %1,0 
(Riviera Zeytinyağı)Evet HayırEsterifiye 
yağlar veya 
yüksek 
palmitik asitli 
yağların 
varlığını 
gösterir.> 350Farklı 
kaynaklardan 
gelen yağların 
varlığını 
gösterir.
Pirina yağı 
varlığını 
gösterir.
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Tablo 7 - Rafine Zeytinyağı ve Riviera Zeytinyağı - Saflık Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumlu değildir.
6Mumsu Maddeler (mg/kg) 
C42+C44+C46≤ 350
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  10  
 
1
Rafine yağ olduğunu 
gösterir (zeytinyağı 
veya diğer yağlar)
2
3
4
5
≤ 300
Evet Hayır
8Esterifiye 
yağlar veya 
yüksek 
palmitik 
asitli 
yağların 
varlığını 
gösterir.
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Farklı 
kaynaklardan 
gelen 
yağların 
varlığını 
gösterir.Tablo 8 - Ham Pirina Yağı - Saflık Kriterleri
tC18:1≤ 0,20 ve 
t(C18:2 + C18:3)≤ 
0,10tC18:1≤ 0,00 ve t(C18:2 + 
C18:3)> 0,10
Bknz. Ham Zeytinyağı (Tablo 4)TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve Pirina Yağı 
Tebliği ile uyumlu değildir.Sterol Kompozisyonu ve 
Toplam Steroller≤ │0,60│ > │0,60│TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve Pirina Yağı 
Tebliği ile uyumlu değildir.
6
≤ %1,4
Yağ belirtilen Kategori ile uyumlu değildir.TransYağ Asitleri (%)
Yağ Asiti Kompozisyonu
ECN42 Farkı
> 350Mumsu Maddeler (mg/kg)  C40+C42+C44+C46
300< Mumsu Maddeler 
≤ 350
E+U > %3,5 
veya alifatik 
alkoller > 
350mg/kg
> %1,42-gliseril monopalmitat 
(%)Eritrodiol + Uvaol (%) > 4,5 ≤ 4,5
  11  
 
 
1 Serbest Asitlik (%) ≤ 0,3 > 0,3
2Peroksit sayısı 
(mEq O2/kg)≤ 5 > 5
3UV Spektrometri 
(E270)≤ 2,00 > 2,00
4UV Spektrometri 
(Delta E)≤ 0,20 > 0,20Tablo 9 - Rafine Pirina Yağı - Kalite Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Saflık kriterleri için Tablo 11'e gidiniz.
Yağ belirtilen Kategori ile uyumlu değildir.
 
 
1 Serbest Asitlik (%) ≤ 1,0 > 1,0
2Peroksit sayısı 
(mEq O2/kg)≤ 15 > 15
3UV Spektrometri 
(E270)≤ 1,70 > 1,70
4UV Spektrometri 
(Delta E)≤ 0,18 > 0,18Tablo 10 - Pirina Yağı - Kalite Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Saflık kriterleri için Tablo 11'e gidiniz.
Yağ belirtilen Kategori ile uyumlu değildir.
 
 
 
  12 
1Kalite Kriterleri 
(Tablo 9 ve 
Tablo 10) 
2TransYağ 
Asitleri (%)
3Yağ Asiti 
Kompozisyonu
4 ECN42 Farkı
5Sterol 
Kompozisyonu ve 
Toplam Steroller
≤ 350
82-gliseril 
monopalmitat 
(%)Esterifiye yağlar veya 
yüksek palmitik asitli 
yağların varlığını 
gösterir.> │0,50│
≤ 4,5
> %1,4 (Rafine 
Pirina Yağı)
 > %1,2 
(Pirina Yağı) 7TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği 
ile uyumlu değildir.
>350Mumsu Maddeler (mg/kg) 
C40+C42+C44+C46TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği ile 
uyumludur.
> 4,5
Yağ beyan edilen kategori ile uyumludur. Tablo 11 - Rafine Pirina Yağı ve Pirina Yağı - Saflık Kriterleri
Yağ beyan edilen kategori ile uyumlu değildir.6Eritrodiol + 
Uvaol (%)tC18:1> 0,40 ve 
t(C18:2 + C18:3)> 
0,35
≤ │0,50│Farklı kaynaklardan gelen 
yağların varlığını gösterir
 ≤ %1,4 (Rafine Pirina 
Yağı)
 ≤ %1,2 
(Pirina Yağı)Hayır Evet
tC18:1≤ 0,40 ve t(C18:2 
+ C18:3)≤ 0,35
TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği ile 
uyumludur.TGK-Zeytinyağı ve 
Pirina Yağı Tebliği 
ile uyumlu değildir.  13 Ek-3 
Pirinada Yağ Miktarı Tayini  
1. Cihaz ve malzemeler  
1.1. Ekstraksiyon ekipmanı: 200, 250 mL’lik yuvarlak dipli ağzı şilifli balona uygun  
1.2. Elektrikli ısıtıcılı banyo ( kum banyosu, su banyosu) veya ısıtıcı tabla,  
1.3. Analitik terazi,  
1.4. Etüv: Maksimum 80 °C’ye ayarlanabilen,  
1.5. Etüv: 103±2 °C’ye ayarlanabilen sıcaklık kontrollü hava akımında veya düşük basınçta 
çalışabilen,  
1.6. Mekanik ö ğütücü: Temizlenmesi kolay ve küspeyi, ısıtmadan ve içerisindeki su, uçucu 
madde ve yağ kaybına meydan vermeden, 1 mm çapındaki delik büyüklüğünde bir elekten 
tamamen geçecek şekilde öğütebilen  
1.7. Ekstraksyon kartuşu ve süzgeç kâğıdı veya içerisinde hekzanda çözünen madde 
bulunmayan pamuk  
1.8. Desikatör  
1.9. Elek: 1 mm çapında gözenek büyüklüğüne sahip,  
1.10.  Sünger taşı: Küçük parçalar halinde önceden kurutulmuş  
2. Kimyasallar   
2.1. n-Hekzan: Tam buharlaşma sonrası kalıntı miktarı 0,002g/100mL olan teknik saflıkta  
3. Prosedür  
3.1. Numunenin hazırlanması  
Numune gerekirse, önceden iyice temizlenmiş mekanik bir öğütücüde öğütülür. Öğütücü 
temizliğinin tamamlanması için numunenin yaklaşık olarak yirmi de biri kullanılır ve bu kısım 
öğütüldükten sonra atılır. Bundan sonra numunenin diğer kısmı öğütülür, öğütülen kısım 
toplanır, dikkatlice karıştırılır ve zaman geçirmeden hemen analize başlanır.  
3.2. Analiz numunesi  
Öğütme işlemi biter bitmez, öğütülen k ısımdan ekstrakte edilecek madde miktarına göre,  10 
g kadar numune 0,01 g hassasiyetle tartılarak alınır.  
3.3. Ekstraksiyon kartuşunun hazırlanması  
Tartılan numune kartuşa konulur ve cam pamuğu ile kapatılır. Eğer filtre kâğıdı kullanılıyorsa 
analiz numun esi konulduktan sonra sarılarak iyice kapatılır. Nem ve uçucu madde miktarını 
azaltmak için kartuş içeriği ile birlikte 80 °C’yi geçmeyen bir etüvde uygun bir süre tutulur.  
3.4. Yuvarlak dipli balonun hazırlanması  
Balonun içerisine bir veya iki tane sünger  taşı konulur ve 103±2 °C’ye ayarlanmış etüvde 
kurutulur. Desikatörde en az bir saat tutulduktan sonra 0,001 g hassasiyetle tartılır.  
3.5. Birinci ekstraksiyon  
İçerisinde analiz numunesi bulunan ekstraksiyon kartuşu veya süzgeç kâğıdı ektraksiyon 
cihazına konur. Balona yeteri miktarda (yaklaşık 1,5 sifon) hekzan ilave edilir. Balon 
ekstraksiyon cihazına takılır. Ekstraksiyon hızı saniyede en az 3 damla olacak şekilde ısıtma 
işlemi çok şiddetli olmayacak şekilde ayarlanır.   14 En az 4 saatlik bir ekstraksiyonda n sonra ısıtıcı kapatılarak soğumaya bırakılır. Kartuş 
ekstraksiyon cihazından çıkarılır ve hava akımı altında kartuş tarafından emilmiş olan 
çözücünün büyük bir kısmı uzaklaştırılır.  
3.6. İkinci ekstraksiyon  
Kartuş içindeki numune bir havana boşaltılır, 1 0g kadar kum ilave edilerek mümkün olduğu 
kadar ince öğütülür (eğer mikro öğütücü varsa kum olmadan öğütülebilir.) Karışım tekrar 
kartuşa doldurularak yine cihaza konur. Aynı balon kullanılarak 2 saat daha ekstrakte edilir.  
Ekstraksiyon balonundaki çözelt i berrak olmalıdır. Eğer değilse, filtre kağıdı kullanılarak 
çözelti,  tartımı alınmış başka bir ekstraksiyon balonuna süzülür ve filtre kağıdı hekzan ile çok 
iyi şekilde yıkanır.  
3.7. Çözücünün uçurulması ve kalıntının tartımı  
Çözücünün büyük bir kısmı e lektrikli ısıtıcılı banyoda distilasyonla uzaklaştırılır. Kalan iz 
miktardaki çözücü 103 ±2 °C sıcaklığa ayarlanmış etüvde 20 dk süreyle ısıtılarak 
uzaklaştırılır. Bu işlemi kolaylaştırmak için hava akımı (tercihen inert gaz) veya düşük basınç 
kullanılabil ir. 
Balon bir desikatörde en az bir saat tutularak oda sıcaklığına tekrar getirilir ve 0,001 g 
duyarlıkla tartılır. Isıtma işlemi aynı şartlar altında 10 dk süre ile ikinci bir kez tekrarlanır, 
soğutulur ve tartılır.  
Bu iki tartım arasındaki fark 0,01 g’ı geçmemelidir. Aksi halde aradaki fark 0,01 g’ı 
geçmeyinceye kadar 10’ar dakikalık sürelerle ısıtma işlemi tekrarlanmalıdır. Balonun son 
tartısı kaydedilir.  
Analiz iki paralel olarak yapılır.  
4. Sonuçların ifade edilmesi ve hesaplama  
4.1. Hesaplama metodu  ve formüller;  
a) Hekzan ekstraktı, alınan ürünün ağırlıkça yüzdesi olarak aşağıdaki formülden hesaplanır:  
01100
mmS
 
 Burada ;  
  
S    : Alınan ürün ekstraktının ağırlıkça  yüzdesi  
  
0m   : Analiz numunes inin ağırlığı, g  
  
1m   : Ekstraksiyon balonunun en son tartımındaki ekstraktın miktarı, g  
 
Sonuçların tekrar edilebilirliği yeterli görülürse iki paralelde elde edilen değerlerin aritmetik 
ortalaması sonuç olarak alınır. Aksi halde anal iz tekrarlanır.  
Sonuçlar bir ondalık olarak verilir.  
a) Ekstrakttaki yağ yüzdesi kuru madde bazında aşağıdaki formülle hesaplanır;  
   
US100100 (%) yağ ki Ekstraktta  
  15  
 S: Yukarıdaki formülden bulunan ekstrakt miktarı  
 U: Nem ve uçucu madde miktarı  
4.2. Tekrar edile bilirlik  
Aynı analizci tarafından peş peşe veya iki analizci tarafından eş zamanlı olarak yapılan paralel 
analizler arasındaki fark 100 g numune başına 0,2 g hekzan ekstraktını geçmemelidir.  
Eğer tatmin edici bir sonuç elde edilmediyse, iki farklı örnekte analiz tekrarlanır. Eğer iki 
sonuç arasındaki fark 0,2’den farklı olursa dört çalışmanın aritmetik ortalaması alınır.